ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.48.0-wmf.1 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 17 1698480 1560204 2026-11-01T01:33:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1698480 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی حیزب پێشکەوتوو | ناو = کۆمەڵی دادگەریی کوردستان | ناوی_خۆماڵی = Komelî Dadgerîyî Kurdistan | زمان١ = | ناوی_زمان١ = | زمان٢ = | ناوی_زمان٢ = | زمان٣ = | ناوی_زمان٣ = | زمان٤ = | ناوی_زمان٤ = | لۆگۆ = [[پەڕگە:Komelî Dadgerîyî Kurdistan.png|200px|]] | ڕەنگکۆد = {{Kurdistan Islamic Group/meta/color}} | سەرکردە = | سەرۆک = [[عەلی باپیر]] | سەرۆک_ئەنجومەن = | سکرتێری_گشتی = | سکرتێری_یەکەم = | لجە = | سکرتارییەت = | وتەبێژ = | دامەزرێنەر = | ناونیشانی_سەرکردە١ = | ناوی_سەرکردە١ = | ناونیشانی_سەرکردە٢ = | ناوی_سەرکردە٢ = | ناونیشانی_سەرکردە٣ = | ناوی_سەرکردە٣ = | ناونیشانی_سەرکردە٤ = | ناوی_سەرکردە٤ = | ناونیشانی_سەرکردە٥ = | ناوی_سەرکردە٥ = | دروشم = | دامەزراندن = ٣١ی ئایاری ٢٠٠١ | جیابوونەوە = بزووتنەوەی یەکبوونی ئیسلامیی کوردستان | جیابووەتەوە_لە = | پێشینە = | یەکگرتن = | پاشینە = | شوێنگە = [[ھەولێر]]، [[باشووری کوردستان]] | ڕۆژنامە = | باڵی_خوێندکار = | باڵی_گەنج = | ناوی_باڵی١ = | باڵی١ = | ناوی_باڵی٢ = | باڵی٢ = | ناوی_باڵی٣ = | باڵی٣ = | ساڵی_ئەندامێتی = | ئەندامێتی = | ئایدۆلۆژیا = [[کوردایەتیی ئیسلامی]]{{ھن}}[[پارێزگاریی کۆمەڵایەتی]] |شوێنی_سیاسی = | ئایین = | نیشتمانی = | نێودەوڵەتی = | ئەورووپی = | پەرلەمانی_ئەورووپی = | ناونیشانی_ئینتیما١ = | ئینتیما١ = | ڕەنگەکان = {{Color box|{{Kurdistan Islamic Group/meta/color}}|border=darkgray}} [[پرتەقاڵی]] | ناوی_کورسییەکان١ = کورسییەکان لە [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] | کورسییەکان١ = {{Infobox political party/seats|1|329|hex={{Kurdistan Islamic Group/meta/color}}}} | ناوی_کورسییەکان٢ = کورسییەکان لە [[پەرلەمانی کوردستان]] | کورسییەکان٢ = {{Infobox political party/seats|3|100|hex={{Kurdistan Islamic Group/meta/color}}}} | ناوی_کورسییەکان٣ = | کورسییەکان٣ = | ناوی_کورسییەکان٤ = | کورسییەکان٤ = | سونبوول = | ئاڵا = [[پەڕگە:Flag_of_the_Kurdistan_Islamic_Group.svg|200px]] | ماڵپەر = | وڵات = عێراق | وڵات٢ = | بەرپێنووس = }} '''کۆمەڵی دادگەریی کوردستان''' (ناوی پێشوو: '''کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان''') جووڵانەوەیەکی ئیسلامییە لە [[باشووری کوردستان|کوردستانی باشوور]]. کۆمەڵ کە لەلایەن [[عەلی باپیر]]ەوە لە ئایاری ٢٠٠١ دامەزرێنراوە، ڕێکاری سوننەو جەماعە جێبەجێ دەکات.عەلی باپیر پێشتر ئەندامی سەرکردایەتی و پاشتر مەکتەبی سیاسیی [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان|بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان]] بووە. کۆمەڵ بەشدار لە ھاوپەیمانێتی کوردستانی ھەڵبژاردنەکەی ٢٠٠٥ی [[عێراق]] بەشدار نەبوو بە لیستی سەربەخۆ بەشداری کرد. زیاتر لە ٦٠٠٠ دەنگ، نزیکەی ٠٫٧٪‏ی ڕێژەی دەنگەکانی بەدەست ھێنا بەمەش بووە خاوەنی دوو کورسی لە پەرلەمانی کاتی عێراقدا. دوای ھەڵبژاردنەکان، کۆمەڵ ڕازی بوو بەوەی پەیوەندی بکات بە [[ھاوپەیمانێتی کوردی]]یەوە لە [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]یدا. == گۆڕانکارییەکان لە کۆمەڵ == لە چوارەمین کۆنگرەی کۆمەڵ، ئاڵا، ناوی حیزب و پۆستی ئەمیری حیزبەکە بەزۆرینەی دەنگی ئەندامانی کۆنگرە گۆڕی.<ref name="کوردپرێس ۱">[https://kurdpress.com/ku/1098/ کوردپرێس: ''کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان ناوەکەی گۆڕی بە کۆمەڵی دادگەریی کوردستان''، نووسراو لە در ٢٠ ی شوباتی ٢٠٢٠؛]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdpress.com/ku/1098/ |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} سەردان لە ٢٩ی شوباتی ٢٠٢٠.</ref> ناوی حیزبەکە پێشتر ''کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان'' بوو، کە گۆڕدرا بە ''کۆمەڵی دادگەریی کوردستان'' و پاشگری ئیسلامییەکەی لێکردەوە. ھەروەھا ئاڵای کۆمەڵیش گۆڕی و ناوی پۆستی ئەمیریشیان کردە سەرۆک. لەم کۆنگرە [[عەلی باپیر]] وەکوو سەرۆکی حیزبەکە ھەڵبژێردرا؛ و ٢٢ ئەندامی سەرکردایەتی (بریتی لە ٣ ژن) ھەڵبژێردران.<ref name="ڕووداو ۱">[https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1902202124 ڕووداو: ''کۆمەڵ ئاڵا، ناوی حیزب و پۆستی ئەمیری گۆڕی''، نووسراو لە در ٢٠ ی شوباتی ٢٠٢٠؛] سەردان لە ٢٩ی شوباتی ٢٠٢٠.</ref> ھۆکاری ئەم گۆڕانکارییانە بە وتەی ئەندامانی سەرۆکایەتیی کۆمەڵ ئەوە بووە کە ژمارەیەک گرووپ پاشگری ئیسلامییان بە خراپ بە کار ھێناوە و بۆیە بە خراپ سەیر دەکرێت.<ref name="ڕووداو ۱"/> ھەروەھا لەبەر ئەم پاشگرە ئیسلامییەکە، زۆر کەسیش نەھاتووەتە ناو کۆمەڵەوە. سەرەرای ئەم گۆڕانکارییانە بنەماکانی کاری ئیسلامی و ئایینی لە کۆمەڵدا ھەر وەکو جاران دەمێننەوە، و ئەندامانی سەرۆکاتیی کۆمەڵ داوایان کردووە کە وشەی دادگەرییش بنەمای ئایینیی ھەیە و بە ڕوانگەیەکی ئایینی ھەڵبژێردراوەتەوە.<ref name="ڕووداو ۱"/> == فیکرەی هۆمۆفۆبیک == ڕۆژی ٢٢ی شوباتی ٢٠٢١ ڕاگەیەندرا کە لەلایەن پەرلەمانتارێکی حیزبی کۆمەڵی دادگەریی کوردستان، بە ناوی عومەر گوڵپی، سکاڵایەکی یاسایی لەسەر [[ڕێکخراوەی ڕاسان]] تۆمار کرا، چوونکە ڕێکخراوەکە داکۆکی لە [[مافی مرۆڤ|مافەکانی مرۆڤی]] [[کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە]] لە ناوخۆدا دەکرد و بە گوتەی ئەو، ئەمە "دژی بەهاکان و چاندی کوردییە."<ref name="lawsuit1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/kurdistan/220220212 |سەردێڕ=LGBT+ activists slam 'immoral' lawsuit against Sulaimani organization |وێبگە=www.rudaw.net |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref><ref name="lawsuit2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kurdistan Parliament MP files lawsuit against group advocating for women's, LGBTIQ rights |ناونیشان=https://www.nrttv.com/En/News.aspx?id=26499&MapID=1 |وێبگە=www.nrttv.com |بڵاوکەرەوە=Nalia Corporation |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210224134500/https://www.nrttv.com/en/News.aspx?id=26499&MapID=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.xendan.org/detailnews.aspx?jimare=123751&babet=1&relat=1024 |سەردێڕ=پەرلەمانتارێک: گروپ‌و كه‌سانێك خۆیان مه‌ڵاس داوه‌ بۆ دزینی‌ ره‌وشت‌و به‌ها باڵاكانی‌ كۆمه‌ڵگه‌ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=Kurdish}}</ref> کۆمەڵەی دادگەریی کوردستان پەیوەستە بە ڕێکخراوەیەکی کۆنەپارێزی دژە-کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە ناوی ئاستانە. ڕێکخراوەکە کار لەسەر بڵاوکردنەوەی پڕوپاگەندەی دژە-جێندەر و کۆمەڵەی پەلکەزێڕینە دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Astana {{!}} |ناونیشان=https://astane.org/ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٣ |وێبگە=astane.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئایاری ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230504233122/https://astane.org/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * [https://web.archive.org/web/20081025044015/http://kurdpress.net/id_439_67.asmx کوردپرێس] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20170222194154/http://komalnews.org/ کۆمەڵنیووز، ماڵپەڕی فەرمیی کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان] {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{پەرلەمانی کوردستان}} {{ئیسلامی سیاسی لە کوردستان}} {{حیزبەکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|عێراق}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:حیزبە سیاسییە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:حیزبەکانی عێراق]] [[پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق]] [[پۆل:پەرلەمانی کوردستان]] [[پۆل:پارتە سیاسییەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ٢٠٠١]] [[پۆل:حیزبە ناسیۆنالیستە کوردەکان]] 60ximl2t911c1cpyb9viufvr0b77s16 0 701 1698350 1535504 2026-10-31T19:33:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698350 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox government agency | agency_name = کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان | nativename = المفوضية العليا المستقلة للانتخابات | nativename_r = | logo = The Independent High Electoral Commission Logo.svg | logo_width = 150px | logo_caption = | seal = Independent High Electoral Commission logo.png | seal_width = 150px | seal_caption = | formed = {{Start date|٢٠٠٤|٠٥|٠١}} | jurisdiction = {{ئاڵا|عێراق}} | headquarters = [[بەغدا]]، شەقامی ١٤ی تەممووز | coordinates = {{Coord|31|19|2|N|45|16|58|E|display=title}} | chief1_name = دادوەر جەلیل عەدنان | website = {{URL|https://ihec.iq/}} }} '''کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان''' ({{بە عەرەبی|المفوضية العليا المستقلة للانتخا}}؛ IHEC) کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردنەکانی [[عێراق]]ە. کۆمیسیۆنی ھەڵبژاردنەکان لە لایەن دەستەیەکی نۆ کەسییەوە سەرۆکایەتی دەکرێت. حەوت لەو ئەندامانە دەنگ دەدەن و دەبێت ھاووڵاتی عێراقی بن. لە ئێستادا دادوەر جەلیل عەدنان خەڵەف سەرۆکایەتی دادگای کۆمیسیۆنەکە دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20090704083130/http://ihec.iq/Kurdish/about_ihec.aspx کۆمیسیۆنی باڵای سەربەخۆی ھەڵبژاردنەکان] {{تد|عێراق|کوردستان|کۆمەڵگا|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق]] sp0s7cmj7fjn86l88tefua7pb4d1h1p 0 3415 1698152 1697992 2026-10-31T12:05:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698152 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name=کوردیی ناوەندی |nativename=سۆرانی، [[کوردی]] |image=Central Kurdish-Sorani in Naskh.png |familycolor=indo-european |states={{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}([[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]){{ھن}}([[باشووری کوردستان]]){{ھن}}{{Flag|Iran}}{{ھن}}{{Flag|Iraq}} |region=[[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] |speakers= ١٢ ملیۆن کەس | date = ٢٠٢٥ | ref = {{Sfnp|Sheyholislami|2021|p=633}} |fam2=[[زمانەکانی ھیندوئێرانی|ھیندوئێرانی]] |fam3=[[زمانە ئێرانییەکان|ئێرانی]] |fam4=[[زمانەکانی ئێرانیی ڕۆژاوا|ئێرانیی ڕۆژاوا]] |fam5=[[زمانەکانی ئێرانیی باکووری ڕۆژاوا|ئێرانیی باکووری ڕۆژاوا]] |fam6=[[زمانی کوردی|کوردی]] |iso3=ckb |lingua=58-AAA-cae |map2 = Kurdish languages map.svg | mapcaption2 =زاراوەکانی کوردی {{col-begin}} {{col-break}} {{legend|#ef6662|[[کوردیی باکووری|کورمانجی]]}} {{legend|#c63143|[[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]}} {{legend|#c8a65d|[[کوردیی باشووری|خوارین]] و [[گۆرانی (شێوەزار)|گۆرانی]]}} {{legend|#a56c24|[[زازاکی]]}} {{legend|#b3d423|تێکەڵاو}} {{col-end}} }} '''کوردیی ناوەندی''' یان '''سۆرانی''' یەکێکە لە [[زار|زارە]] سەرەکییەکانی [[زمانی کوردی]] و دووەم پڕئاخێوترینیانە بە ڕێژەی ٣١٪{{ژێدەر}} لە ئاخێوەرانی زمانەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdishacademy.org/?q=ku-ar/node/215 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101031080507/http://kurdishacademy.org/?q=ku-ar/node/215 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] و [[باشووری کوردستان]] قسەی پێ دەکرێت. لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، باشووری [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] ([[ناوچەی ھەوشار]] و [[موکریان]]) لە شارەکانی [[شنۆ]]، [[نەغەدە]]، [[پیرانشار]]، [[مەھاباد]]، [[بۆکان]]، [[سەردەشت]]، [[ساینقەڵا]]، [[تیکاب]] و بەشی ھەرە زۆری [[پارێزگای کوردستان|پارێزگای سنە]]، شارەکانی [[سنە]]، [[سەقز]]، [[بانە]]، [[مەریوان]]، [[دیواندەرە]]، [[کامیاران]]، [[دێولان]]، [[قوروە]]، [[بیجار]]،[[جوانڕۆ]] و [[ڕوانسەر]] و [[شارستانی سەلاسی باوەجانی|سەلاسی باوەجانی]] و [[سەرپێڵی زەھاو]] ([[دەشتی زەھاو]]) و بەشێک لە شاری [[کرماشان]] و ناوچەیەک لە کولیایی لە [[پارێزگای کرماشان]] بەم شێوەزارە قسە دەکەن. لە [[باشووری کوردستان]] لە پارێزگاکانی [[پارێزگای کەرکووک]]، [[پارێزگای ھەڵەبجە]]، [[پارێزگای سلێمانی]] و [[پارێزگای ھەولێر]] بە ئەم شێوەزارە دەدوێن. شێوەزاری فەرمیی [[شانشینی کوردستان]] و [[کۆماری کوردستان]] بووە و ئێستا زمانی فەرمیی [[ھەرێمی کوردستان]] و [[عێراق|کۆماری عێراقە]].<ref>زەبیحی ١٣٦٧، ل ٤٢</ref> [[سلێمانی]]، [[ھەولێر]]، [[کەرکووک]]، [[سنە]]، [[بۆکان]]، [[مەھاباد]]، [[سەقز]]، [[مەریوان]]، [[بانە]] و [[پیرانشار]] لە ئەو شارە گەورانەن کە خەڵکەکەی بە ئەم زارە دەدوێن. == وشە == زاراوەی کوردی سۆرانی نزیکەی ٩٢ ھەزار وشە لەخۆدەگرێت بەپێی فەرھەنگی زانستگای کوردستان.<ref>ماجد مەردۆخ ڕۆحانی (٢٠١٨). فەرھەنگی زانستگای کوردستان. [[سنە]]، [[ئێران]]: پەخشانگای زانستگای کوردستان.</ref> == ئاخێوەران == {{نەخشەی کوردیی ناوەندی}} شارستانە گەورەکانی ئاخێوەری ئەم شێوەزارە لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا بە پێی ئاماری ساڵی ٢٠١٦ [[ناوەندی ئاماری ئێران]] ئەمانەن: {| class="wikitable sortable" |- !ڕیز !! شارستان !! ژمارەی دانیشتووان (٢٠١٦)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئاماری سەرانسەری 1395ی ھەتاوە شار و گوندەکانی ئێران|ناونیشان=https://www.amar.org.ir/|وێبگە=آمار|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190906071718/https://www.amar.org.ir/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> !! زمان و شێوەزارەکانی تر |- |١ || [[شارستانی سنە|سنە]]|| ٥٠١٬٤٠٢ || |- |٢ || [[سەقز]]|| ٢۴۸،۵۲۹<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=آمار جمعیت استان کوردستان به تفکیک شهرها در سال 1400|ناونیشان=http://hawalati.ir/2022/06/07/%d8%a2%d9%85%d8%a7%d8%b1-%d8%ac%d9%85%d8%b9%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%87-%d8%aa%d9%81%da%a9%db%8c%da%a9-%d8%b4%d9%87%d8%b1/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=پایگاه خبری تحلیلی هاولاتی|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=http://hawalati.ir/2022/06/07/%d8%a2%d9%85%d8%a7%d8%b1-%d8%ac%d9%85%d8%b9%db%8c%d8%aa-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%da%a9%d9%88%d8%b1%d8%af%d8%b3%d8%aa%d8%a7%d9%86-%d8%a8%d9%87-%d8%aa%d9%81%da%a9%db%8c%da%a9-%d8%b4%d9%87%d8%b1/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref>|| |- |٣ || [[بۆکان]]|| ۲۴۲،۱۴۷ || |- |٤ || [[مەھاباد|مەهاباد]]|| ٢۳۷،۸۲۰ || |- |٥ || [[شارستانی میاندواو|میاندواو]] || ٢٢٥،٣٤٥ || زمانی [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەربایجانی]] (زۆرینە) |- |٦ || [[شارستانی مەریوان|مەریوان]] || ١٩٥٬٢٦٣ || |- |٧ || [[شارستانی بانە|بانە]] || ١٥٨٬٦٩٠ || |- |٨ || [[شارستانی قوروە|قوروە]] || ١٤٠٬١٩٢ || |- |٩ || [[شارستانی پیرانشار|پیرانشار]] || ١٣٨٬٨٦٤ || |- |١٠ || [[شارستانی نەغەدە|نەغەدە]]|| ١٢١٬٦٠٢ || زمانی ئازەربایجانی |- |۱١ || [[شارستانی سەردەشت|سەردەشت]] || ١١٨٬٨٤٩ || |- |١٢ || [[شارستانی کامیاران|کامیاران]] || ١٠٢٬٨٥٦ || |- |١٣ || [[شارستانی ساینقەڵا|ساینقەڵا]] || ٩٢٬٤٥٦ || زمانی ئازەربایجانی |- |١٤ || [[شارستانی بیجاڕ|بیجاڕ]] || ٨٩٬١٦٢ || |- |١٥ || [[شارستانی سەرپێڵی زەھاو|سەرپێڵی زەھاو]] || ٨٥٬٣٤٢ || شێوەزاری [[کوردیی باشووری]] (زۆرینە) |- |١٦ || [[شارستانی تیکاب|تیکاب]] || ٨٠٬٥٥٦ || زمانی ئازەربایجانی |- |١٧ || [[شارستانی دیواندەرە|دیواندەرە]] || ٨٠٬٠٤٠ || |- |١٨ || [[شارستانی جوانڕۆ|جوانڕۆ]] || ٧٥٬١٦٩ || |- |١٩ || [[شارستانی شنۆ|شنۆ]] || ٧٣٬٨٨٦ || |- |٢٠ || [[شارستانی دێولان|دێولان]] || ٦٤٬٠١٥ || |- |٢١ || [[شارستانی پاوە|پاوە]] || ٦٠٬٤٣١ || شێوەزاری [[ھەورامی]] |- |٢٢ || [[شارستانی ڕوانسەر|ڕوانسەر]] || ٤٧٬٦٥٧ || |- |٢٣ || [[شارستانی سەوڵاوا|سەوڵاوا]] || ٤٤٬٩٤٠ || شێوەزاری ھەورامی |- |٢٤ || [[شارستانی سەلاسی باوەجانی|سەلاسی باوەجانی]] || ٣٥٬٢١٩ || |} == ئەلفوبێ == {{وتاری سەرەکی|ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی عەرەبیی زمانی کوردی}} بۆ نووسینی کوردیی ناوەندی زیاتر لە [[ئەلفوبێی ئارامی زمانی کوردی|ئەلفوبێی ئارامی]] کەڵک وەردەگیرێ و لە پەنا ئەلفوبێی ئارامیش لە [[ئەلفوبێی لاتینیی زمانی کوردی|ئەلفوبێی لاتینی]] کەم تا کورتێک کەڵک وەر دەگیرێ. == ھەڵسەنگاندن لەگەڵ کوردیی باکووری == جێناوە سەربەخۆکان لە [[کوردیی باکووری]] و کوردیی ناوەندی؛ {| class="wikitable sortable" !کوردیی ناوەندی !! !! کوردیی باکووری |- | من || || ئەز-من |- | تۆ || || تو-تە |- | ئەو || || ئەو-وی/وێ |- | ئێمە || || ئەم-مە |- | ئێوە || || ھوون-وە |- | ئەوان || || ئەو-وان |} ==دابەشبوونی زمان== *[[زمان]]، واتا زمان بۆ نموونە زمانی کوردی. *[[زار]]، واتا زار کە بچووکترە لە زمان بۆ نموونە زاری کوردیی ناوەندی. *[[شێوەزار]]، واتا شێوەزار یان دەڤۆک کە بچووکترە لە زار بۆ نموونە شێوەزاری موکریانی. موکریانی شێوەزارێکە لە زاری کوردیی ناوەندی(سۆرانی) و سەر بە زمانی کوردییە. == کەمبوونی ڕووبەرەوەی ئەرگاتڤ لە کوردیی سۆرانی == کەمبوونی ڕووبەرەوەی '''ئەرگاتڤ''' لە [[کوردیی سۆرانی]] یەکێکە لە گۆڕانکارییە سێنتاکسییە گەورەکان لە زمانی کوردی. هەروەها دیالێکتەکان وەک [[کوردیی کرمانجی]] و هەندێک جۆری [[کوردیی باشووری]] سیستەمی ڕووبەرەوەی تەواوی ئەرگاتڤیان پاراستووە، بەڵام بە زۆری جۆرەکانی سۆرانی – بە تایبەتی لە [[هەولێر]]، [[سلێمانی]] و [[مهاباد]] – بڕوان لە ڕووبەرەوەی نۆمیناتیڤ ـ ئاکوزاتیڤ کردووە.<ref name=haig2004>Haig, G. (2004). ''Alignment Change in Iranian Languages''. Mouton de Gruyter.</ref> بەڵام [[دیالێکتی سەنە]] (ناوچەی سەنە لە ئێران) تریسی لە ڕووبەرەوەی ئەرگاتڤ پاراستووە، بەتایبەتی لە فێڵی ڕابردووی ناوزادی.<ref name=mackenzie1961>MacKenzie, D.N. (1961). ''The Dialect of Kurdish of Sulaimaniya and Arbil''. Oxford University Press.</ref> === ڕووبەرەوەی ئەرگاتڤ لە کوردی === لە ڕووبەرەوەی ئەرگاتڤ، فاعی فێلی نەبەردەوام بە شێوەیەکی جیاواز نیشان دەدرێت لە فاعی فێلی ساکن، و مفعولی فێلی تەواو و فاعی فێلی ناوەکی لە یەک جۆر دادەنرێن: <blockquote> '''Min kitêb xwend.''' ("من کتێبم خوێند.") ''Min'' = فاعی بە شێوەی ئەرگاتڤ ''kitêb'' = مفعولی ئەبسۆلوتیڤ ''xwend'' = فێلی ڕابردوو </blockquote> === هۆکارەکانی کەمبوونی ئەرگاتڤ لە سۆرانی === {| class="wikitable" |- ! هۆکار !! باسکردن |- | '''پەیوەندی زمان''' || تێکەڵبوون لەگەڵ زمانەکان وەک [[زمانی فارسی]] و [[زمانی تورکی]] کە سیستەمی نۆمیناتیڤیان هەیە، بەرەو گۆڕانکاری دەبات. |- | '''هەوڵی ستانداردکردن''' || هەوڵ بۆ پەیوەندیدانی سۆرانی و گەشەپێدانی زمانێکی نووسراو و بڵاوکراوەی ئاسان، هێرشێکی لە ڕووبەرەوەی ئەرگاتڤ کردووە.<ref name=thackston2006>Thackston, W.M. (2006). ''Sorani Kurdish: A Reference Grammar''. Harvard University.</ref> |- | '''سیاسەتی زمانی حکومەتییەکان''' || سیاسەتی ڕێکخراوی حکومەتیی لە عێراق و ئێران ڕێگری کرد لە پەرەپێدانی تایبەتمەندیی زمانی کوردی.<ref name=paul2008>Paul, L. (2008). ''Ergativity in Iranian''. In: Linguistic Typology.</ref> |} === دەنگدانەکانی زمانناسان === * '''Geoffrey Haig (2004):''' "گۆڕانکاریی ڕووبەرەوە لە سۆرانی بە شێوەیەکی دروست وەک بڕگەیەک لە دابەشبوونی تایبەتمەندیی باستانیی زمانی ئێرانی و گەڕانەوە بۆ سیستەمی ئاسانتر لە نۆوسین." * '''Ludwig Paul (2008):''' "کوردیی سۆرانی بە گشتی لە سیستەمی ئەرگاتڤ دووربووە و بە ڕووبەرەوەی ئاکوزاتیڤ نزیکترە." * '''D.N. MacKenzie (1961):''' "لەکاتێکدا ناوچەی هەولێر و سلێمانی ڕووبەرەوەی ئەرگاتڤیان زۆر کەمە، دیالێکتی سەنە ھەندێک لە ئاستی پاراستنی ئەم تایبەتمەندییەی هەن." == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} زەبیحی، عەبدوڕەحمان. ''قامووسی زمانی کوردی''، ورمێ: ناوەندی بڵاوکردنەوەی فەرھەنگ و ئەدەبیاتی کوردی، ١٣٦٧ == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20170607014338/http://www.fas.harvard.edu/~iranian/Sorani/index.html ڕێزمان و فەرھەنگۆک و چەند دەقی ھەڵبژاردەی سۆرانی لە ماڵپەڕی زانکۆی ھارڤارد (بە ئینگلیزی)] {{لقوپۆپی زمانی کوردی}} {{زمانی کوردی}} {{زمانەکانی عێراق}} {{ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|زمانی کوردی|ئێران|عێراق|زمان}} {{کولکە}} {{پۆلی کۆمنز|Sorani language}} {{زمان-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شێوەزارەکانی کوردی]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی عێراق]] [[پۆل:زمانەکانی کوردستان]] 9vvgtrmygcjk83s3f8qpebgbuu7gtbp 0 3802 1698363 1535519 2026-10-31T19:35:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، زمان-کۆلکە) 1698363 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{نامەی ڕوونکردنەوە|کۆمەڵ لە باوترین واتایدا لە کۆمەڵناسی و زیندەوەرناسیدا|کۆمەڵ (ڕوونکردنەوە)}} {{داتابۆکس}} لە [[زیندەورناسی]]دا، '''کۆمەڵ''' دەستەیەک زیندەوەری کارلەیەککەرن کە بەشداریی [[ژینگە]]یەک دەکەن. لە کۆمەڵە مرۆڤییەکاندا، لەوانەیە مەبەست، بڕوا، سەرچاوە سروشتییەکان، پێداویستییەکان، مەترسییەکان، و ژمارەیەک ھەلومەرجی تر بوونیان ھەبێت و ھاوبەش بن و کاریگەر بن لەسەر پێناسەی بەشداربووان و لەسەر پلەی یەکترگرییاندا. لە [[کۆمەڵناسی]]دا، چەمکی '''کۆمەڵ''' بووەتە ھۆی مشتومڕی زۆر و کۆمەڵناسان ھێشتا خەریکن لەسەر پێناسەی زاراوەکە ڕێکدەکەون. لە ناوەڕاستی ١٩٥٠کاندا نەوەدوچوار پێناسەی جیاوازی کۆمەڵ لەئارادابوون. بە شێوەی نەریتی، "کۆمەڵ" وەکوو تاقمێک لە خەڵکان کە پێکەوە ھاوکاری و دانوستانیان ھەیە و لە شوێنیکی ھاوبەشدا دەژین پێناسە دەکرێت. زۆرجاران وشەکە بۆ ئاماژەدانە بە دەستەیەکی پێکھاتوو لە یەکەگەلی کۆمەڵایەتیی گەورەتر لە بنەماڵە، کە لە دەور بایەخگەلی ھاوبەشدا و لە شوێنیکی جوگرافیی ھاوبەشدا خڕبوونەتەوە. پاش دەرکەوتنی [[ئینتەرنێت]]، ئیتر چەمکی کۆمەڵ سنووری جوگرافیی نییە، چونکە خەڵک دەتوانن بە شێوەی ڕواڵەتی لە کۆمەڵێکی [[سەرھێڵ]]دا کۆببنەوە و بەبێ لەبەرچاوگرتنی شوێنی فیزیکی ھۆگرێتییە ھاوبەشەکانیان بەشبکەن. ==سەرچاوەکان== {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|ئابووری|جوگرافیا|زمان|کۆمەڵگا }} {{پۆلی کۆمنز|Community}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{زمان-کۆلکە}} [[پۆل:جۆری ڕێکخراوەکان]] [[پۆل:کۆمەڵ]] sk5xe69ofubn7137dytjxz6zau1blsh 0 3810 1698454 1535586 2026-10-31T22:37:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، زمان-کۆلکە) 1698454 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵگە'''، '''کۆمەڵگا''' یان '''جڤاک''' زاراوەیەکە بۆ وەسفکردنی کۆمەڵێک کەس کە تایبەتمەندی، بەرژەوەندی، یان ئامانجی هاوبەشیان هەیە. ئەمە دەتوانێت ئاماژە بە ناوچەیەکی جوگرافی بکات، وەک شارۆچکەیەک یان شارێک، یان گروپێکی کۆمەڵایەتی، وەک کۆمەڵگەیەکی ئۆنلاین کە لە دەوری بەرژەوەندییەکی هاوبەشدا ناوەند بووە. کۆمەڵگاکان گرنگن چونکە هەستی سەربەخۆیی و پەیوەندی بە کەسانی دیکەوە بۆ تاکەکان دابین دەکەن. ئەوان دەرفەت بۆ کارلێکی کۆمەڵایەتی و پشتیوانی پێشکەش دەکەن، کە دەتوانێت کاریگەری ئەرێنی لەسەر تەندروستی دەروونی و خۆشگوزەرانی هەبێت. ==سەرچاوەکان== {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|جوگرافیا|ئابووری|وڵاتەکان|زمان}} {{پۆلی کۆمنز|Society}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{زمان-کۆلکە}} [[پۆل:مرۆڤناسی]] [[پۆل:زاراوەکانی کۆمەڵناسی]] [[پۆل:مێژووی چاندی]] [[پۆل:فەلسەفەی سیاسی]] [[پۆل:کۆمەڵگا|کۆمەڵگا]] [[پۆل:جۆری ڕێکخراوەکان]] [[پۆل:بابەتە سەرەکییەکان]] gwyb4e2rhaksqd546az3yuo3evaz230 0 4482 1698153 1697990 2026-10-31T12:06:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698153 wikitext text/x-wiki {{Infobox language |name = کورمانجی |nativename=کورمانجی، کرمانجی |states={{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|تورکیا}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}}{{ھن}}{{ئاڵا|سووریا}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئەرمەنستان}} |region =[[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] |speakers= ٢٣ ملیۆن{{ژێدەر}} |familycolor=indo-european |fam2=[[زمانەکانی ھیندوئێرانی|ھیندوئێرانی]] |fam3=[[زمانەکانی ئێرانی|ئێرانی]] |fam4=[[زمانەکانی ئێرانیی ڕۆژاوا|ئێرانیی ڕۆژاوا]] |fam5=[[زمانەکانی ئێرانیی باکووری ڕۆژاوا|ئێرانیی باکووری ڕۆژاوا]] |fam6=[[زمانی کوردی|کوردی]] |iso3=kmr |map2 = Kurdish languages map.svg | mapcaption2 =زاراوەکانی کوردی {{col-begin}} {{col-break}} {{legend|#ef6662|[[کوردیی باکووری|کورمانجی]]}} {{legend|#c63143|[[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]}} {{legend|#c8a65d|[[کوردیی باشووری|خوارین]] و [[گۆرانی (شێوەزار)|گۆرانی]]}} {{legend|#a56c24|[[زازاکی]]}} {{legend|#b3d423|تێکڵاو}} {{col-end}} }} '''کوردیی باکووری''' یان '''کورمانجی''' یەکێکە لە شێوەزارە سەرەکییەکانی [[زمانی کوردی]] کە ٦٠٪ی ئاخێوەران پێکدەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdishacademy.org/?q=ku-ar/node/215 |سەردێڕ=زاراوەکانی زمانی کوردی - ئاکادمیی زمانی کوردی |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101031080507/http://kurdishacademy.org/?q=ku-ar/node/215 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆرترین ئاخێوەری ھەیە لەناو ھەموو زارە کوردییەکان، لە ھەر چوار پارچەی [[کوردستان]] دەئاخێورێت، لە [[باشووری کوردستان]] لە [[پارێزگای دھۆک]] و [[شنگال]]، و لە [[ڕۆژاوای کوردستان]] لە [[قامیشلۆ]] و [[حەسیچە]] و [[دێرک، سووریا|دێرک]] و [[عاموودێ]] و [[کۆبانی]] و [[عەفرین]]، لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]یش لە [[خۆی]] و [[سەڵماس]] و [[ورمێ]] و [[بوژنۆرد]] دەئاخێورێت. == ئاخێوەران == === باکووری کوردستان === زۆربەی کوردانی [[باکووری کوردستان]] بە کورمانجی دەدوێن. بە زۆری لە [[ناوچەی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات]] و [[ناوچەی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات]] نیشتەجێن و ئەوانی دیکەش لە ناوچەکانی تری [[تورکیا]]. === ڕۆژاوای کوردستان === ھەموو کوردانی ڕۆژاوای کوردستان کە لە باکوور و باکووری ڕۆژھەڵاتی [[سووریا]] نیشتەجێن بە کورمانجی دەدوێن. === باشووری کوردستان === لە [[باشووری کوردستان]] لە زۆر شوێن قسەی پێ دەکرێت، بەڵام بە تایبەتی لە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] و [[پارێزگای مووسڵ|نەینەوا]] قسەی پێ دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://previous.cabinet.gov.krd/p/page.aspx?l=12&p=215 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191212201151/http://previous.cabinet.gov.krd/p/page.aspx%3Fl%3D12%26p%3D215 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ڕۆژھەڵاتی کوردستان === لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە شارەکانی [[ورمێ]]، [[سلیڤانا]]، [[سێرۆ]]، [[ماکۆ]]، [[سەڵماس]]، [[بوژنۆرد]]، [[قۆچان]] و شارەکانی دیکەی پارێزگاکانی [[پارێزگای ورمێ|ورمێ]] و [[پارێزگای خۆراسانی باکوور|خۆراسانی باکوور]] و ھەندێکیش لە پارێزگای [[پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی|خۆراسانی ڕەزەوی]]. == مێژوو == === کرمانجیی پێش مۆدێرن === ھەرچەندە کورد لە پێش سەردەمی ئیسلامدا باسیان لێوە کراوە، بەڵام ھیچ زانیارییەک لەسەر زمانی [[کوردی]] پێش سەردەمی ئیسلام لەبەر دەستدا نییە. یەکەم باس لە زمانی کوردیی کرمانجی لەلایەن نووسەری کلدانیی سەدەکانی ناوەڕاست [[ئیبن وەحشییە]] (کۆچی دوایی ٩٣٠/١) لە نامیلکەکەیدا سەبارەت بە ئەلفوبێکان ھاتووە. ڕۆژھەڵاتناس [[جۆزێف ڤۆن ھامەر-پۆرگستاڵ|جۆزێف ھامەر]] ھەروەھا بانگەشەی بوونی ئەلفوبێیەکی بۆ زمانەکە کردووە.{{Sfnp|Sheyholislami|2021|pp=611–612}} کرمانجی ڕەنگە لە سەدەی ١٠ تا ١٢ھەمدا زمانێکی وێژەیی بووبێت بە پێکھێنانی زۆرێک لە [[پێڕستی خانەدان و وڵاتە کوردییەکان|خانەدانە کوردییەکان]] وەک [[حەسەنوویییەکان]]، [[ڕەوەندی|ڕەوەندییەکان]]، [[دەوڵەتی ئەییووبی|ئەییووبییەکان]] و بەتایبەتی لەژێر دەسەڵاتی [[مەروانییەکان]] کە فەرماندەیی بووژانەوەیەکی ئابووری و کولتووریی بەرچاویان دەکرد. بەڵام، وا ڕاپۆرت کراوە کە زمانی کارگێڕی و ژیانی کولتووریی مەروانییەکان بە تەنیا عەرەبی بووە. لەژێر دەسەڵاتی ئەییووبییەکاندا، زۆرێک لە زانایان ئاماژە بەوە دەکەن کە کرمانجی پێگەیەکی تایبەتی بەدەستھێناوە، بەڵام دانی بەوەدا دەنێن کە بەڵگەکان کەمن بەھۆی نەبوونی بەڵگەنامەی نووسراوی کرمانجی لە دادگای ئەییووبیدا.{{Sfnp|Sheyholislami|2021|pp=612–613}} یەکەم بەڵگەی نووسراوی ناسراوی کرمانجی لە بەرھەمە جوگرافییەکەی «موعجەم ئەلبولدان»ی [[یاقووت ئەلحەمەوی]]دایە کە تێیدا چەند وشەیەک لە دەقێکی تەمومژاویدا ناسراونەتەوە. یەکەم دەقی دروستی کرمانجی بریتییە لە [[نێردراوی مەسیحی|نوێژێکی نێردراوی مەسیحی]] بە [[ئەلفوبێی ئەرمەنی|ڕێنووسی ئەرمەنی]] لە نیوەی یەکەمی سەدەی ١٤ھەمەوە.{{Sfnp|Sheyholislami|2021|p=613}} گرنگیپێدانێکی گەشەسەندوو بە بەکارھێنانی کرمانجی لە وێژەدا لە سەدەی ١٤ھەمەوە دەستی پێکرد، کاتێک کوردستان خاوەنی سەقامگیرییەکی [[ڕامیاری|ڕامیاری]] و بووژانەوەی ئابووریی ڕێژەیی بوو. بەڵام، تا سەدەی ١٦ھەم نەبوو کە نەریتێکی وێژەیی کرمانجی سەری ھەڵدا. لەم سەردەمەدا، [[شەرەفخانی بدلیسی]] لە [[میرنشینی بدلیس]]ەوە، نووسیویەتی کە سەرکردەیەکی دیاریکراوی [[ئاداکالێ، بایکان|قەڵای دێرزین]] زۆربەی شیعر و لێکدانەوە ئایینییەکانی خۆی بە کرمانجی نووسیوە. جگە لەوەش، لە کاتی گەشتەکانیدا بۆ [[کوردستان]]، [[ئەولیا چەلەبی]] ستایشی دامەزراوەکانی خوێندنی ناوچەکانی [[ئامێدی]] و [[ئاکرێ]]ی کردووە و لە بەرھەمەکەیدا پەخشێکی شیعری کرمانجیی شاعیرێکی ناوخۆیی وەرگرتووە. زانایانی دیار لەم قۆناغەدا کە بەرھەمەکانیان تا ئەمڕۆ ماونەتەوە، بریتین لە [[مەلای جزیری]]، [[فەقێ تەیران]]، [[عەلی تەرەماخی]] و [[ئەحمەدی خانی]]. بە پێچەوانەی ھاوڕێکانی، خانی بە مەبەست کاری کردووە بۆ کۆدکردنی کرمانجی وەک زمانێکی نووسراو.{{Sfnp|Sheyholislami|2021|p=614–617}} کرمانجیی پێش-مۆدێرن لە سەدەی ١٩ھەمدا لەگەڵ دابەزینی میرنشینە کوردییەکان دەستی بە پاشەکشە کرد.{{Sfnp|Sheyholislami|2021|pp=620–621}} == کرمانجی لە نێوان گرووپەکانی تردا == لە کۆتاییی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|سەردەمی عوسمانی]]دا، [[ئاشوورییەکان]] لە [[توور عەبدین]] گۆڕانیان بەسەردا ھات لە قسەکردن بە زمانی نەریتی خۆیان [[زمانی تۆرۆیۆ|تۆرۆیۆ]] بۆ کرمانجی یان [[عەرەبی]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gaunt |یەکەم=David |سەردێڕ=Massacres, Resistance, Protectors: Muslim-Christian Relations in Eastern Anatolia During World War I |ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Gorgias Press |ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٣٣٣-٣٠١-٠|پەڕە=٤|زمان=en}}</ref> [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنییە]] کوردئاخێوەکانیش بوونیان ھەیە و پێش [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان]] نزیکەی ١١٠ گوندی ئەرمەنیی کرمانجی-ئاخێو لە [[بێشیری]] و [[سلیڤان، دیاربەکر|سلیڤان]] ھەبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Galip |یەکەم=Özlem Belçim |سەردێڕ=New Social Movements and the Armenian Question in Turkey: Civil Society vs |ساڵ=٢٠٢٠|ژپنک=٩٧٨٣٠٣٠٥٩٤٠٠٨|پەڕەکان=١٦١|بڵاوکەرەوە=Springer}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kévorkian |یەکەم=Raymond |سەردێڕ=The Armenian Genocide: A Complete History |بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing |ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨٠٨٥٧٧٣٠٢٠٦|پەڕەکان=٣٥٥}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[کوردیی ناوەندی]] * [[کوردیی باشووری]] * [[کوردیی کەڵھوڕی]] * [[فەیلی]] * [[ھۆرامی]] * [[زازاکی]] * [[لەکی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Kurmanji language|کوردیی باکووری}} {{لقوپۆپی زمانی کوردی}} {{زمانی کوردی}} {{زمانەکانی تورکیا}} {{زمانەکانی سووریا}} {{زمانەکانی عێراق}} {{ھەرێمی کوردستان}} {{ڕۆژاوای کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|تورکیا|عێراق|کوردستان|زمان|زمانی کوردی|ئازەربایجان|ئەرمەنستان|سووریا}} [[پۆل:شێوەزارەکانی کوردی‏]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای خۆراسانی باکوور]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:زمانەکانی پارێزگای گێڵان]] [[پۆل:زمانەکانی ئەرمەنستان]] [[پۆل:زمانەکانی ئازەربایجان]] [[پۆل:زمانەکانی گورجستان]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی عێراق]] [[پۆل:زمانەکانی ئوردن]] [[پۆل:زمانەکانی کازاخستان]] [[پۆل:زمانەکانی قرغیزستان]] [[پۆل:زمانەکانی لوبنان]] [[پۆل:زمانەکانی ڕووسیا]] [[پۆل:زمانەکانی سووریا]] [[پۆل:زمانەکانی تورکیا]] [[پۆل:زمانەکانی تورکمانستان]] [[پۆل:زمانەکانی کوردستان]] 1ozetlrovk8tlom12m0n56gd36t4q9c 0 4531 1698142 1698082 2026-10-31T12:02:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698142 wikitext text/x-wiki '''گۆرانی-زازایی''' یەکێک لە شێوەزارەکانی سەرەکی [[زمانی کوردی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdishacademy.org/?q=ku-ar/node/215 |سەردێڕ=زاراوەکانی زمانی کوردی - ئاکادمیی زمانی کوردی |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101031080507/http://kurdishacademy.org/?q=ku-ar/node/215 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9046467/Kurdish-language زمانی کوردی - زانستنامەی بریتانیکا]</ref> گۆرانی-زازایی خۆی بریتی لە زازاکی و گۆرانییە کە گۆرانی ھەورامی، باجڵانی، شەبەکی، سارلی، گەورەجوویی، کاکەیی، لە خۆ دەگرێت. == پەراوێز == {{reflist}} {{زمانی کوردی}} {{لقوپۆپی زمانی کوردی}} {{خەڵکی کورد}} {{کۆڵکە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} [[پۆل:شێوەزارەکانی کوردی]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی عێراق]] [[پۆل:زمانەکانی تورکیا]] [[پۆل:زمانەکانی کوردستان]] [[پۆل:زازا]] [[پۆل:چاندی کوردی]] 7odkdvkkewpq39wtyjwdc0n8336qe7w 1698317 1698142 2026-10-31T17:05:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئێران|ئێران]]، [[دەروازە:عێراق|عێراق]] و [[دەروازە:تورکیا|تورکیا]] 1698317 wikitext text/x-wiki '''گۆرانی-زازایی''' یەکێک لە شێوەزارەکانی سەرەکی [[زمانی کوردی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kurdishacademy.org/?q=ku-ar/node/215 |سەردێڕ=زاراوەکانی زمانی کوردی - ئاکادمیی زمانی کوردی |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101031080507/http://kurdishacademy.org/?q=ku-ar/node/215 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[http://www.britannica.com/eb/article-9046467/Kurdish-language زمانی کوردی - زانستنامەی بریتانیکا]</ref> گۆرانی-زازایی خۆی بریتی لە زازاکی و گۆرانییە کە گۆرانی ھەورامی، باجڵانی، شەبەکی، سارلی، گەورەجوویی، کاکەیی، لە خۆ دەگرێت. == پەراوێز == {{reflist}} {{زمانی کوردی}} {{لقوپۆپی زمانی کوردی}} {{خەڵکی کورد}} {{کۆڵکە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئێران|عێراق|تورکیا}} [[پۆل:شێوەزارەکانی کوردی]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی عێراق]] [[پۆل:زمانەکانی تورکیا]] [[پۆل:زمانەکانی کوردستان]] [[پۆل:زازا]] [[پۆل:چاندی کوردی]] 8qbowvixkmfwnecql8zmsyrgi8dyexm 0 4791 1698149 1698022 2026-10-31T12:04:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698149 wikitext text/x-wiki {{Coord|35|11|N|45|59|E|name=Halabja Poison Gas Attack|type:city|display=title}}{{Short description|1988 massacre against Kurds in Iraq}} {{Use dmy dates|date=March 2020}} {{Infobox military conflict | conflict = کیمیابارانی ھەڵەبجە | partof = [[ھەڵمەتی ئەنفال]] و ئۆپەراسیۆنی زەفەر ٧ (لە کاتی شەڕی ئێران و عێراقدا) | image = Family_Graves_for_Victims_of_1988_Chemical_Attack_-_Halabja_-_Kurdistan_-_Iraq.jpg|440x220px | caption = گۆڕی هەندێک لە قوربانیانی کیمیابارانی ھەڵەبجە | date = ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ | place = [[ھەڵەبجە]]، [[ھەرێمی کوردستان]] | coordinates = {{Coord|35|11|N|45|59|E|display=inline,title|type:event_region:IQ}} | casus = Kurdish uprising against Iraqi government with Iranian support | territory = | result = عێراق براوە بوو * کوردانی شارۆچکەکە بەشێوەیەکی کاتی ھەڵەبجە جێدەھێڵن. * شارۆچکەکە لەلایەن ھێزە عێراقییەکانەوە وێران کرا. | combatant1 = [[حیزبی بەعس]]|١٩٦٣ | combatant2 = {{flagicon image|Flag of PUK.png}} [[یەکێتی نیشتیمانی کوردستان|یەکێتیی]] {{flagicon image|Flag of KDP.png}} [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی]] | commander1 = [[حیزبی بەعس|عێراقی بەعسی]] بە سەرۆکایەتی [[سەددام حوسێن]] | commander2 = {{flagicon image|Flag of PUK.png}} [[جەلال تاڵەبانی]] {{flagicon image |Flag of KDP.png}} [[مەسعوود بارزانی]] | strength1 = | strength2 = | casualties3 = ٣٬٢٠٠–٥٬٠٠٠ مردووان{{ھن}}٧٬٠٠٠–١٠٬٠٠٠ برینداران | notes = }} '''کیمیابارانی ھەڵەبجە''' یان '''کۆمەڵکوژیی ھەڵەبجە''' ھێرشێکی کیمیایی و کۆمەڵکوژییەک بوو کە لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨، لە ڕۆژەکانی کۆتاییی [[شەڕی ئێران و عێراق|جەنگی ئێران و عێراقدا]] ڕوویدا. لەم ھێرشەدا، فڕۆکە جەنگییەکانی [[ڕژێمی بەعس]]ی عێراق بە فەرمانی سەرکردایەتیی ئەوکاتی عێراق، شاری [[ھەڵەبجە]]یان بە [[گازی کیمیایی]] بۆردومان کرد. لە ئەنجامدا، زیاتر لە ٥٬٠٠٠ ھاووڵاتیی کوردی بێتاوانی شارەکە شەھید بوون، و لە نێوان ٧٬٠٠٠ بۆ ١٠٬٠٠٠ کەسی دیکەش بریندار بوون، ئەمە جگە لە ئاوارەبوونی دەیان ھەزار کەس و بێسەروشوێنبوونی چەندین منداڵ. کیمیابارانکردنی ھەڵەبجە تاوەکوو ئەمڕۆ بە گەورەترین ھێرشی کیمیایی و تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی دادەنرێت لە مێژوودا کە بە چەکی کۆمەڵکوژ دژی خەڵکی سڤیل ئەنجام درابێت. تەنانەت دوای تێپەڕبوونی چەندین دەیە بەسەر کارەساتەکەدا، ھێشتا ئاسەواری کیمیاباران بەسەر برینداران و ژینگەی ھەڵەبجەوە ماوەتەوە. لە دوای کارەساتەکە، دەوڵەتە زلھێزەکانی وەک [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ھەڵوێستیان ناڕوون بوو و ھەندێک جار ھەوڵیان دەدا [[ئێران]] بە کیمیابارانکردنی ھەڵەبجە تۆمەتبار بکەن، بە مەبەستی پاراستنی پەیوەندییەکانیان لەگەڵ عێراق. بۆ نموونە، پەرلەمانتاری بەریتانی [[تۆنی بێن]] لە ٢٠٠٣ وتی: «ئێمە چەکەکانمان دابین کرد بۆ [[سەددام]]، ئێمە پڕچەکمان کرد، من لە پەرلەمان بووم کە [[ھەڵەبجە]] ڕوویدا، باسمان کرد بەڵام پێیان وتین کە ناتوانین ھیچ بکەین چونکە ھاوپەیمانە».<ref>[http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm ماڵپەڕی بی بی سی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20031227081118/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm |date=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣}}. ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣، دوا سەردان ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩.</ref> == پاشخان == بەھۆی ھەڵکەوتەی جوگرافیی شارەکە و ھاوسنووریی لەگەڵ ئێران، ھەڵەبجە ناوچەیەکی ستراتیژی بوو. لە سەرەتای مانگی ئازاری ساڵی ١٩٨٨ و لە چوارچێوەی قۆناغەکانی کۆتاییی جەنگی ھەشت ساڵەی ئێران و عێراق، ھێزەکانی [[پێشمەرگە]] بە یارمەتیی ھێزەکانی سوپای پاسدارانی ئێران ھێرشێکیان بە ناوی (وەلفەجری ١٠ یان [[ئۆپراسیۆنی زەفەر ٧]]) ئەنجام دا و توانییان شارەکە لەدەست ڕێژیمی عێراق دەربھێنن. ڕێژیمی بەعس لە کاردانەوەی ئەم شکستەدا، بڕیاری دا ھێرشێکی بێبەزەییانە بکاتە سەر شارەکە. ھەرچەندە ئەم ھێرشە بۆ سەر ھەڵەبجە وەک تۆڵەسەندنەوەیەکی خێرا دیار بوو، بەڵام بۆردومانەکە بە کردەیی بەشێک بوو لەو ھەڵمەتە سیستماتیکەی کە ڕێژیمی بەعس لەژێر سەرپەرشتیی [[عەلی کیمیایی|عەلی حەسەن مەجید]] لەسەر ناوچە کوردییەکان دەستی پێکردبوو، کە بە [[شاڵاوی ئەنفال]] ناسراوە و ئامانج لێی پاکتاوی ڕەگەزیی کورد بوو. == بۆردومانەکە و تاکتیکی ھێرشەکە == لە دەوروبەری کاتژمێر ١١:٠٠ی پێشنیوەڕۆی ڕۆژی ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ تا بەرەبەیانی ڕۆژی دواتر، ھێزە ئاسمانییەکانی عێراق بە فڕۆکەی جەنگیی جۆری (میگ-٢٣) و (میراج ئێف-١) بە چڕی ئاسمانی ھەڵەبجەیان تەی کرد. لەم ماوەیەدا فڕۆکەکان لە نێوان ١٥ بۆ ٢٠ جار ھێرشیان کردە سەر شارەکە و بە سەدان بۆمبی کیمیاییان بەسەردا خستە خوارەوە. تاکتیکی ھێرشەکە بە شێوەیەکی زۆر دڕندانە و بەرنامەبۆداڕێژراو بوو؛ لە سەرەتادا فڕۆکەکانی عێراق بۆمبی ئاسایی (ناپاڵم و تەقەمەنیی بەھێز)یان بەکارھێنا بۆ ئەوەی دەرگا و پەنجەرەی ماڵەکان بشکێنن. پاشان، لە ھێرشەکانی دواتردا گازی کوشندەیان فڕێدایە خوارەوە. ئەو گازانەی بەکارھێنران تێکەڵەیەک بوون لە گازی [[خەردەل]] (کە دەبووە ھۆی سووتان و دروستبوونی بڵقی گەورە لەسەر پێست)، سیانید، و گازە دەمارییەکانی وەک [[سارین]]، تابون، و ڤی ئێکس (VX). یەکێک لە تایبەتمەندییە دیارەکانی ئەم ھێرشە ئەوە بوو کە ئەو گازانە بۆنێکی شیرینی وەک بۆنی سێویان لە شارەکەدا بڵاوکردەوە. ئەم بۆنە شیرینە بۆ دانیشتووانی شارەکە نامۆ بوو، بۆیە خەڵکەکە نەیاندەزانی مەترسییەکە چییە و بەشێکی زۆریان چوونە ژێرزەمینەکانەوە بۆ خۆپاراستن، بەڵام لەبەر ئەوەی زۆربەی گازەکان (بەتایبەت گازە دەمارییەکان) قورستر بوون لە ھەوا، بە خێرایی چوونە ناو ژێرزەمینەکان و بوونە ھۆی خنکاندنی ھەموو شتێکی زیندوو لە شارەکەدا، لە مرۆڤ، باڵندە، ئاژەڵ، و درەختەکان. == دەرەنجامەکان == === ئاشکرابوون و کاردانەوەکان === یەکەمین وێنەکانی دوای ھێرشەکە لەلایەن ڕۆژنامەنووسانی [[ئێران]]ییەوە گیران کە دواتر وێنەکانیان لە ڕۆژنامەکانی ئێراندا بڵاوکردەوە. ھەروەھا دیمەنە تۆمارکراوەکان لەلایەن تیمێکی کامێرای ئای تی ئێن (ITN)ی بەریتانییەوە، کە ئێرانییەکان بە [[ھەلیکۆپتەر]] گواستبوویاننەوە، لەڕێگەی بەرنامە ھەواڵییەکانەوە لە سەرتاسەری جیھاندا پەخشکران. بەشێک لەو وێنە سەرەتاییانە لەلایەن فۆتۆگرافەری ئێرانی ([[کاوە گوڵستان]])ەوە گیرابوون، کە دیمەنەکەی بۆ (گای دینمۆر) لە ڕۆژنامەی [[فاینانشیاڵ تایمز]] وەسف کردبوو. ئەو نزیکەی ٨ کیلۆمەتر (٥ میل) لە دەرەوەی [[ھەڵەبجە]] بوو لەناو ھەلیکۆپتەرێکی سەربازیدا کاتێک فڕۆکە بۆمبھاوێژە جەنگییەکانی [[میگ-٢٣]]ی عێراقی فڕینە ناوچەکە. ئەو وتی «وەک ئەو ھەورە [[قارچک]]ییە گەورەیە نەبوو کە لە ئەنجامی چەکی ئەتۆمی دروست دەبێت، بەڵکو چەندین ھەوری بچووکتر بوون: دووکەڵێکی چڕ.» گوڵستان تووشی شۆک بوو بەو دیمەنانەی لەکاتی گەیشتنی بە شارەکە بینیبوونی، سەرەڕای ئەوەی پێشتر لە بەرەکانی جەنگدا ھێرشی [[گاز]]ی بینیبوو:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.opendemocracy.net/conflict-journalismwar/article_1049.jsp |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161019035029/https://www.opendemocracy.net/conflict-journalismwar/article_1049.jsp |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Victims of Halabja chemical attack photographed by Ahmad Nateghi.png|وێنۆک|لاشەی ژنێک و چەند منداڵێک]] {{وتە١|«ژیان بەستبووی (ڕەق بووبوو). ژیان وەستابوو، وەک ئەوەی سەیری فیلمێک بکەیت و لەپڕ لەسەر دیمەنێک بووەستێت. ئەوە جۆرێکی نوێ بوو لە مەرگ بۆ من. دەرەنجامەکانی دواتر خراپتر بوون؛ ھێشتا قوربانییان دەھێنایە دەرەوە. ھەندێک لە گوندنشینان ھاتنە لای ھەلیکۆپتەرەکەمان. ئەوان ١٥ یان ١٦ منداڵی جوانیان پێ بوو، لێمان دەپاڕانەوە کە بیانبەین بۆ نەخۆشخانە؛ بۆیە ھەموو ڕۆژنامەنووسەکان دانیشتن و ھەر یەکەمان منداڵێکمان پێدرا تا ھەڵی بگرین. کاتێک بەرزبووینەوە، شلەیەک لە دەمی کچە بچووکەکەی باوەشم ھاتە دەرەوە و لەناو باوەشمدا گیانی سپارد.»<ref>https://indexonline.org/</ref>}} [[حکوومەتی عێراق]] تا ٢٣ی ئازار بە ئاشکرا لێدوانی لەسەر بەکارھێنانی [[چەکی کیمیایی]] لە ھەڵەبجە نەدا، لێدوانە سەرەتایییەکانی بەرپرسانی عێراقیش لەسەر بابەتەکە دژبەیەک بوون. ھەرچەندە عێراق لە کۆتاییدا بەرپرسیارێتی ھێرشەکەی ڕەتکردەوە و ئێرانی تۆمەتبار کرد، بەڵام بێدەنگی سەرەتایی و ئەو ڕاستییەی کە ھەڵەبجە ھەرگیز بەشێکی سەرەکی نەبوو لە ھەڵمەتی پڕوپاگەندەی سەربازی عێراق دژی ئێران، پرسیار لەسەر ڕاستگۆیی ئەم گۆڕینی ئاراستەی تۆمەتە دروست دەکات.<ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. pp. 172–174. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref><ref>https://www.nytimes.com/2003/01/17/opinion/IHT-halabja-america-didnt-seem-to-mind-poison-gas.html</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. pp. 239–240. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref><ref>https://www.nytimes.com/2003/01/31/opinion/a-war-crime-or-an-act-of-war.html</ref> کاردانەوەی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]] لەو کاتەدا کز و بێدەنگ بوو. حکوومەتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و دەزگا ھەواڵگرییەکانی پێشنیازی ئەوەیان کرد کە مەبەست لێی بەئامانجگرتنی خەڵکی مەدەنی [[کورد]] نەبووە و ھەوڵیاندا بەرپرسیارێتی ھێرشەکە بخەنە ئەستۆی [[ئێران]]. [[ستیڤن سی پیلێتێر]]، شرۆڤەکاری دەزگای ھەواڵگری بەرگری ئەمریکا و [[دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] (CIA)، لەو کاتەدا بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئێران بەرپرسە لە ھێرشە کیمیایییەکە، تۆمەتێک کە پیلێتێر لە ساڵی ٢٠٠٣ لە وتارێکدا لە ڕۆژنامەی [[نیویۆرک تایمز]] دووبارەی کردەوە؛ بەڵام، ئەم بانگەشانە دواتر بەدرۆخرانەوە و ڕەتکرانەوە. لە نووسراوێکی کورتی وەزارەتی دەرەوە و کۆمۆنوێڵسی بەریتانیا سەبارەت بەوەی حکوومەتی [[بەریتانیا]] دەبێت چۆن وەڵامی [[کۆمەڵکوژی]]یەکە بداتەوە و ئایا سزای ئابووری بسەپێنرێت یان نا، گەیشتە ئەم دەرەنجامە: «پێمان وایە باشترە گفتوگۆ لەگەڵ ئەوانی تر [عێراق] بپارێزین ئەگەر بمانەوێت کاریگەریمان لەسەر کردارەکانیان ھەبێت. ڕێوشوێنە سزایییەکانی وەک سزای تاکلایەنە کاریگەر نابن لە گۆڕینی ڕەفتاری عێراق سەبارەت بە چەکە کیمیایییەکان، و بەبێ ھیچ سوودێک زیان بە بەرژەوەندییەکانی بەریتانیا دەگەیەنن.» بەپێی وتەی تۆنی بێن، بابەتەکە لە پەرلەمان باسکراوە، بەڵام پێی وتراوە کە «[[سەددام]] ھاوپەیمانە». یووست ھیڵتەرمان دەڵێت عێراق «زانیارییە چەواشەکارییەکانی» ئەمریکای سەبارەت بە ھەڵەبجە وەک «چرایەکی سەوزی تر وەرگرت… بۆ کۆکردنەوە و کوشتنی بەرنامەبۆداڕێژراوی دەیان ھەزار کورد» لە ماوەی [[شاڵاوی ئەنفال]]دا، کە تا مانگی ئەیلوولی ١٩٨٨ بەردەوام بوو. لە شیکردنەوەکەی ھیڵتەرماندا، شاڵاوی ئەنفال «بە دڵنیایییەوە ئامانجی سیاسەتی ئەمریکا نەبوو؛ لەگەڵ ئەوەشدا، ڕاستەوخۆ دەرەنجامی شکست بوو لە ڕاگرتنی عێراقییەکان [دوای ھەڵەبجە].»<ref>https://web.archive.org/web/20030102224708/http://cns.miis.edu/pubs/programs/dc/briefs/030701.htm</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 183. ISBN 978-0-521-87686-5. Today, few observers question the assertion that it was Iraq that gassed Halabja.</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/programmes/hardtalk/3193818.stm</ref> لە وەڵامی ھێرشە کیمیایییەکانی تری عێراق بۆ سەر خەڵکی مەدەنی کورد دوای ئاگربەستی ئابی ١٩٨٨ لەگەڵ ئێران، سیناتۆرەکانی ئەمریکا [[کلایبۆرن پێڵ]] و [[جێسی ھێڵمز]] داوای سزای ئابووری گشتگیریان دژی عێراق کرد، لەنێویاندا گەمارۆی [[نەوت]] و سنووردارکردنی توندی ھەناردەکردنی تەکنەلۆژیای دوو-بەکارھێنان (سەربازی و مەدەنی). ھەرچەندە یاساکە لە [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا]] (سینات) تێپەڕی، بەڵام لەناو ئەنجومەنی نوێنەراندا ڕووبەڕووی دژایەتییەکی بەھێز بووەوە و نەبوو بە یاسا. لە سەرزەنشتێکی دەگمەندا، [[جۆرج شوڵتز]]، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا، ئیدانەی ھێرشە «بێ پاساو و قێزەونەکانی» عێراقی کرد، کە چارڵز ئی. ڕێدمان، یاریدەدەری شوڵتز، بە «قبووڵنەکراو بۆ جیھانی شارستانی» وەسفی کرد؛ بەڵام تەنانەت دوای ئەم لێدوانانەش، وەزارەتی دەرەوە ئامۆژگاری کرد کە سزای ئابووری نەسەپێنرێت.<ref>Sciolino, Elaine (1991). The Outlaw State: Saddam Hussein's Quest for Power and the Gulf Crisis. John Wiley & Sons. p. 171. ISBN 978-0-471-54299-5.</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 175. ISBN 978-0-521-87686-5. As noted earlier, the moniker 'special' is used consistently throughout the Iraqi secret police documents to designate the regime's chemical weapons.</ref> بەڵگەنامەکانی حکوومەتی عێراق لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ تا چەند ھەفتەیەک دواتر، ئاماژە بە «تەشەنەسەندنێکی توندی ھێزی سەربازی و دڕندەیی لە [ھەڵەبجە]»، «بۆردوومانکردنی فڕۆکەکانمان و تۆپخانەکانمان بۆ ناوچەی [[ھەڵەبجە]] و [[خورماڵ]]، [کە بووە ھۆی کوشتنی] نزیکەی ٢٠٠٠ ھێزی دووژمن لە [[فارسەکان]] و داردەستەکانی ئێران ([[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]])»، «ھێرشی ئەم دوایییە بۆ سەر [[ھەڵەبجە]] بە تەقەمەنی تایبەت»، دەکەن و لە یەکێک لە حاڵەتەکاندا بە ڕوونی ئاماژە بە «ھێرشی کیمیایی عێراق بۆ سەر ھەڵەبجە» دەکەن. یاداشتێکی عێراقی لە ٢٠ی ئازاری ١٩٨٨دا ژمارەی قوربانیانی 'لە ئەنجامی ھێرشی کیمیایی' بە ٩٠٠–١٠٠٠ 'کوژراو و ژمارەیەکی زۆر بریندار' لە نزیک ھەڵەبجە و نزیکەی ٢٥٠٠ کەس لەناو خودی شارەکەدا مەزندە کردووە. ئەم ژمارانە بریتی بوون لە 'پاسدارانی خومەینی، تێکدەران، و ئەوانی تر مەدەنی بوون'. فڕۆکەوانێکی عێراقی لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕوونی کردەوە کە پاڵنەری ھێرشەکە، بەشێکی، بەھۆی ئەو تێڕوانینەی عێراقەوە بووە کە ھاوکاری کورد لەگەڵ سەربازە داگیرکەرەکانی ئێران بە «ناپاکی گەورە» دادەنرا.<ref>Murray, Williamson; Woods, Kevin M. (2014). "1987–1988: An end in sight?". The Iran–Iraq War, A Military and Strategic History. Cambridge University Press. ISBN 978-1-107-06229-0. Footnote 81.</ref><ref>Hiltermann, Joost R. (2007). A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja. Cambridge University Press. p. 178. ISBN 978-0-521-87686-5.</ref> === چوارچێوەی یاسایی جەنگی کیمیایی عێراق === عێراق واژووکەری [[پرۆتۆکۆڵی ١٩٢٥ی ژنێڤ]] بوو، کە «بەکارھێنانی گازی خنکێنەر، ژەھراوی یان گازەکانی تر، و ھەموو ماددە شلەکان یان ئامێرە ھاوشێوەکان لە جەنگدا» قەدەغە دەکات. لەگەڵ ئەوەشدا، شارەزایانی یاسایی ڕایان گەیاند کە ئەم بەکارھێنانە تەنھا لە نێوان ئەو دەوڵەتانەدا جێبەجێ دەکرێت کە واژوویان کردووە و نەک دژی ھاووڵاتییانی خۆیان، بە ئاماژەکردن بە ڕستەی پرۆتۆکۆڵەکە کە دەڵێت «لایەنە باڵاکانی پەیماننامەکە… ڕازی دەبن کە پابەند بن لە نێوان خۆیاندا بەپێی مەرجەکانی ئەم بەیاننامەیە.» بە واتایەکی تر، ھێرشە کیمیایییەکانی عێراق دژی ئێران تاوانی جەنگ بوون، بەڵام دژی دانیشتووانەکەی خۆی نا.<ref>https://brill.com/display/book/edcoll/9789047427957/Bej.9789004174498.i-576_016.xml</ref><ref>Wil D. Verwey (27 March 1977). Verwey Riot Control and Herbicides War. Springer Netherlands. p. 256. ISBN 9-7890-2860-3363.</ref><ref>Yearbook of International Humanitarian Law Volume 17, 2014. T.M.C. Asser Press. 22 December 2015. p. 30. ISBN 9-7894-6265-0916.</ref> ئەم شەرعییەتە یاسایییە (لەلایەن کۆمەڵگای نێونەتەوەیییەوە) بەھێزتر کرا کاتێک [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە بڕیارەکانی [[بڕیارنامەی ٦١٢ی ئەنجومەنی ئاسایش|٦١٢]] و [[بڕیارنامەی ٦٢٠ی ئەنجومەنی ئاسایش|٦٢٠دا]] ئیدانەی بەکارھێنانی چەکی کیمیایی عێراقی کرد دژی ئێران، لەکاتێکدا ھیچ ئاماژەیەکی بە ھەمان بەکارھێنان دژی ھاووڵاتییانی خۆی تێدا نەبوو. ئەنجومەنەکە لەو کاتەدا سەرقاڵی ھەوڵدان بوو بۆ ئەوەی عێراق و ئێران [[بڕیارنامەی ٥٨٩ی ئەنجومەنی ئاسایش|بڕیاری ٥٩٨]] (کە داوای ئاگربەستی نێوان ھەردوو وڵاتی دەکرد) قبووڵ بکەن، و بەھۆی نیگەرانییەکان سەبارەت بە سەروەریی عێراق لەوەی کە بە 'کاروبارێکی ناوخۆیی' دادەنرا، دەستەوەستان بوو.<ref>Carrie Booth Walling (July 2013). All Necessary Measures: The United Nations and Humanitarian Intervention. University of Pennsylvania Press. pp. 33–34. ISBN 978-0-8122-0847-4.</ref><ref>The United Nations Security Council and War. Oxford University Press. 8 June 2008. p. 375. ISBN 9-7890-2860-3363.</ref> === دادگاییکردنی سەددام و عەلی کیمیایی === [[پەڕگە:Ali_Hassan_al-Majid.jpg|وێنۆک|[[عەلی کیمیایی|عەلی حەسەن مەجید]] (١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤)]][[پەڕگە:Saddam_Hussein_at_trial,_July_2004.JPEG|وێنۆک|[[سەددام حوسێن]] لەکاتی دادگاییکردنیدا قسە دەکات]] دادگای تایبەتی عێراق تۆمەتی ئەنجامدانی تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی لەسەر ڕووداوەکانی [[ھەڵەبجە]] ئاراستەی [[سەددام حوسێن]] نەکرد. لەگەڵ ئەوەشدا، داواکاری گشتی عێراق ٥٠٠ بەڵگەی باوەڕپێکراوی لەسەر ئەو تاوانانەی لە ماوەی دەسەڵاتدارییەتی [[سەددام حوسێن]]دا ئەنجامدراون، لەبەردەستدا بوو و تەنھا لەسەر یەک دۆسیە، کە [[کۆمەڵکوژی دوجەیل|کۆمەڵکوژییەکەی دوجەیل]] بوو لە ساڵی ١٩٨٢، سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرا. لەنێو ئەو بەڵگەنامە زۆرانەی کە لە کاتی دادگاییکردنی سەددام حوسێندا ئاشکرا کران، یەکێکیان یاداشتێکی ساڵی ١٩٨٧ بوو کە لەلایەن ھەواڵگری سەربازیی عێراقەوە دەرچووبوو و داوای مۆڵەتی لە نووسینگەی سەرۆککۆمار دەکرد بۆ بەکارھێنانی گازی خەردەل و گازە دەمارییەکانی سارین و تابوون دژی کوردەکان. لە بەڵگەنامەیەکی دیکەدا کە وەک وەڵامێک ھاتبوو، ئاماژە بەوە کرابوو کە سەددام فەرمانی بە ھەواڵگری سەربازی کردووە لێکۆڵینەوە لە ئەگەری ئەنجامدانی «ھێرشێکی کتوپڕ» بە بەکارھێنانی ئەم چەکانە دژی ھێزەکانی [[ئێران]] و کورد بکات. یاداشتێکی ناوخۆیی کە لەلایەن ھەواڵگری سەربازییەوە نووسرابوو، دووپاتی کردەوە کە ڕەزامەندی نووسینگەی سەرۆککۆماریان بۆ ئەنجامدانی ھێرشێک بە بەکارھێنانی «تەقەمەنی تایبەت» وەرگرتووە و جەختی کردەوە کە ھیچ ھێرشێک بەبێ ئاگادارکردنەوەی پێشوەختەی سەرۆک ئەنجام نادرێت. سەددام خۆی لە دادگا گوتی: «سەبارەت بە ئێران، ئەگەر ھەر بەرپرسێکی سەربازی یان مەدەنی ئیدیعای ئەوە بکات کە سەددام فەرمانی بەکارھێنانی تەقەمەنی ئاسایی یان تایبەتی، کە وەک وتراوە کیمیایییە، دەرکردووە، ئەوا من بە شانازییەوە بەرپرسیارێتییەکە لە ئەستۆ دەگرم، بەڵام من گفتوگۆ لەسەر ھەر کارێک دەکەم کە بەرامبەر بە گەلەکەمان و ھەر ھاووڵاتییەکی عێراقی ئەنجامدرابێت، جا [[عەرەب]] بێت یان [[کورد]]. من ھیچ سووکایەتییەک بە بنەماکانم یان بە خودی خۆم قبووڵ ناکەم.» ڕزگاربووە کوردەکان ھیچ گومانێکیان لەوە نەبوو کە سەددام حوسێن بەرپرس بووە لەم ھێرشە، و ھەستیان بە نائومێدی دەکرد چونکە تەنھا لەسەر تاوانەکانی کوشتن لە دوجەیل دادگایی کرا. سەددام حوسێن لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦ لەسێدارە درا. دادگایەکی عێراق لە کانوونی دووەمی ٢٠١٠ سزای لەسێدارەدانی بەسەر ئامۆزاکەی سەددام، [[عەلی حەسەن ئەلمەجید]] (کە لەو ماوەیەدا سەرکردایەتی ھێزە عێراقییەکانی دەکرد لە باشووری کوردستان و بە نازناوی [[عەلی کیمیایی]] ناسرابوو) سەپاند، دوای ئەوەی بە پلاندانان بۆ ھێرشەکە تاوانبار کرا. عەلی مەجید بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٧ سزای لەسێدارەدانی بۆ دەرچوو بەھۆی ڕۆڵی لە ھەڵمەتێکی سەربازی لە ساڵی ١٩٨٨ دژی کوردەکان کە بە ئەنفال ناسراوە، و لە ساڵی ٢٠٠٨ دوو جاری دیکەش سزای لەسێدارەدانی بەسەردا سەپێنرایەوە بەھۆی تاوانەکانی دژی شیعەکانی عێراق، بەتایبەتی بۆ ڕۆڵی لە سەرکوتکردنی ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١ لە باشووری عێراق و تێوەگلانی لە کوشتارەکانی ساڵی ١٩٩٩ لە گەڕەکی [[شاری سەدر]]ی [[بەغدا]] (کە ئەوکات پێی دەوترا شاری سەددام). عەلی مەجید لە دادگاییکردنەکانیدا ھیچ پەشیمانییەکی دەرنەبڕی و گوتی کە کارەکانی لە بەرژەوەندی ئاسایشی عێراقدا بووە، و لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ لە سێدارە درا. لەنێو چەندین بەڵگەنامەی تری حکوومەتی عێراق کە دەستیان بەسەردا گیراوە و بەرپرسیارێتی عێراق لە ھێرشەکە دەسەلمێنن، تۆمارێکی دەنگی ھەیە کە دەدرێتە پاڵ عەلی مەجید و تێیدا دەربارەی کوردەکان دەڵێت: «ھەموویان بە چەکی کیمیایی دەکوژم. کێ ناڕەزایەتی دەردەبڕێت؟ کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی؟ نەفرەت لە کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی و ئەوانەی گوێی لێدەگرن.»<ref>http://www.cnn.com/2006/WORLD/meast/12/29/hussein/index.html</ref><ref>https://www.theage.com.au/world/saddam-admits-iran-gas-attacks-20061219-gdp2yx.html</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4355718.stm</ref><ref>https://web.archive.org/web/20111118203516/http://dissentmagazine.org/article/?article=487</ref> == دەرئەنجامە پزیشکی و بۆماوەیییەکان == دوای دە ساڵ لە ساڵی ١٩٩٨ لانیکەم ٧٠٠ کەس ھێشتا چارەسەریان بۆ کاریگەرییە توندەکانی ھێرشەکە وەردەگرن، ٥٠٠ کەسیان بە دۆخێکی ناجێگیر دادەنرێن تەنانەت ئەگەر ڕەنگە توندترین بار و دۆخەکان پێشتر گیانیان لەدەستدابێت. لە ڕاپرسییەکانی پزیشکی ناوخۆیی دا [[ھەڵەبجە]] ڕێژەی تێکچوونی تەندروستی و لەبارچوون (ژمارەی لەدایکبوونی زیندوو و ١٤ ھێندەی ئاسایی زیاتر)، شێرپەنجەی قۆڵۆن (١٠ ھێندەی ئاسایی زیاتر)، نەخۆشی دڵ (چوار ئەوەندە لە نێوان ساڵانی ١٩٩٠ تاکو ١٩٩٦) بە بەراورد لەگەڵ [[چەمچەماڵ]]. جگە لەوەش، «شێرپەنجەکانی تر، نەخۆشییەکانی ھەناسەدان، کێشەکانی پێست و چاو، تێکچوونی توانای منداڵبوون و زاوزێ بە شێوەیەکی بەرچاو زیاترە لە شاری [[ھەڵەبجە]] و ئەو ناوچانەی تریش کە تووشی کیمیاباران کراون، ھەندێک لەوانەی لە ھێرشەکە ڕزگاریان بووە یان لەو کاتەدا بە ڕواڵەت تەنھا بە سووکی بریندار بوون دواتر تووشی بوون کێشەی تەندروستی کە پزیشکەکان پێیان وایە ھۆکارەکەی ماددە کیمیایییەکانە، نیگەرانی ئەوە ھەیە کە ھێرشەکە کاریگەری بۆماوەیی بەردەوامی لەسەر دانیشتووانی کورد ھەبێت لەوێدا، بەو پێیەی ڕاپرسییە سەرەتایییەکان دەریان خستووە ڕێژەی کەموکوڕی لە لەدایکبوون زیادی کردووە.<ref>https://web.archive.org/web/20170423093543/http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2138447.stm</ref> ھەندێک لە ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کردووە کە ڕزگاربووانی ئەم ھێرشە تووشی برینێکی ھەمیشەیی بوون لەوانەش سووتانە، و ھەندێکیان نیشانەکانی تێکچوونی دەمارەکانیان نیشانداوە ھەرچەندە ھێشتا ئەمە بە ڕادەیەکی پێویست پشتڕاست نەکراوەتەوە.<ref>Eric Croddy with Clarisa Perez-Armendariz & John Hart, Chemical and Biological Warfare: A Comprehensive Survey for the Concerned Citizen (Spring Science+Business Media, 2002), p. 164.</ref> === وێرانبوونی ھەڵەبجە و نۆژەنکردنەوەی بەشێکی === ڕزگاربووان بە ھاوکاری [[پێشمەرگە]] و ئێرانییەکان بە پەلە زۆربەی مردووەکانیان لە گۆڕی بە کۆمەڵی کاتیدا ناشت. دوای ئەوەی ھەڵەبجە لە دەست ھێزە یاخیبووەکانی کورد و [[ئێران]] وەرگیرایەوە، سەربازانی عێراق بە جلوبەرگی تایبەتی دژە ئەتۆمی و بایۆلۆجی و کیمیایی ھاتنە ھەڵەبجە بۆ لێکۆڵینەوە لە کاریگەری چەک و ھێرشەکانیان. شارەکە، کە ھێشتا لاشەی نەنێژراوی تێدا کەوتبوو، دواتر بە شێوەیەکی سیستماتیک لەلایەن ھێزەکانی عێراقەوە بە بەکارھێنانی [[بۆڵدۆزەر]] و تەقەمەنی تەخت کرا و خاپوور کرا. حکوومەتی [[ژاپۆن]] لە وەڵامی ئەمەدا پڕۆژەیەکی بە بڕی ٧٠ ملیۆن دۆلار دابینکرد بۆ دەستەبەرکردنی [[ئاوی خواردنەوە]]ی پاک. لەم نێوەندەدا، دەسەڵاتدارێکی باڵای عێراقی لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ خافێر پێرێز دی کوێیار، سکرتێری گشتی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، بە فەرمی دانی بە بەکارھێنانی [[چەکی کیمیایی]] لەلایەن [[عێراق]]ەوە نا.<ref>https://web.archive.org/web/20130827001603/http://www.theguardian.com/world/2003/mar/17/worlddispatch.iraq</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/3/independentstate2076.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230218142118/https://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2008/3/independentstate2076.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210228223828/http://www.taghribnews.com/fa/news/409468/%DA%AF%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%B4-%D8%B3%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%AD%D9%85%D9%84%D9%87-%D8%B4%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AD%D8%B2%D8%A8-%D8%A8%D8%B9%D8%AB-%D9%85%D8%B1%D8%AF%D9%85-%D8%A8%DB%8C-%DA%AF%D9%86%D8%A7%D9%87-%D8%AD%D9%84%D8%A8%DA%86%D9%87-%D9%86%D8%B3%D9%84-%DA%A9%D8%B4%DB%8C-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82</ref> === ئاژاوەی پەیکەری ھەڵەبجە ٢٠٠٦ === لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠٠٣ یادگارییەک بۆ قوربانیانی ھەڵەبجە لەو شارەدا دروست کرا کە ھێشتا تاڕادەیەکی زۆر وێران بووە. لە ١٦ی ئازاری ٢٠٠٦، چەند ھەزار دانیشتووی تووڕە، کە زۆرێکیان خوێندکاری ئامادەیی و زانکۆ بوون، ئاژاوەیان ئەنجامدا لە شوێنی ناڕەزایەیی کە بە پشتگوێخستنی گەڕەکەکان و بە بازرگانیکردن بە دۆخی نالەباری کورد دەیانبینی. خۆپیشاندەران پەیکەرەکەیان سووتاند و زۆربەی سیماکانی لەناوبرد؛ خۆپیشاندەرێکی خوێندکار لەلایەن پۆلیسەوە تەقەی لێکرا و دەیان کەسیش برینداربوون. دواتر پەریکەرەکە کە بە مۆنۆمێنتی ھەڵەبجە و مۆزەخانەی ئاشتی ناسراوە، دروستکرایەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20121110114553/http://www.pbs.org/americarebuilds2/memorial/memorial_halabja.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20121021200505/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/hundreds-protest-as-kurds-remember-halabja-gas-attack-470206.html</ref> == سەرچاوە نێونەتەوەیییەکان بۆ تەکنەلۆژیا و ماددە سەرەتایییە کیمیایییەکان == زانیاری و کەرەستەی پەرەپێدانی [[چەکی کیمیایی]] لەلایەن ڕژێمەکەی [[سەددام]]ەوە لە سەرچاوە بیانییەکانەوە دەستخرا. زۆربەی ماددە سەرەتایییەکان بۆ بەرھەمھێنانی چەکی کیمیایی لە [[سینگاپوور]] (٤٥١٥ تەن)، [[ھۆڵەندا]] (٤٢٦١ تەن)، [[میسر]] (٢٤٠٠ تەن)، [[ھیندستان]] (٢٣٤٣ تەن) و [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] (١٠٢٧ تەن) ھاتبوون. کۆمپانیایەکی ھیندی، ئێکسۆمێت پلاستیکس، ٢٢٩٢ تەنی لە ماددە کیمیایییە سەرەتایییەکان بۆ [[عێراق]] نارد. کۆمپانیای کیم ئەلخەلیج کە بنکەکەی لە سینگاپوورەیە و سەر بە [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]ە، زیاتر لە ٤٥٠٠ تەنی لە ماددە سەرەتایییەکانی [[ڤی ئێکس]]، [[سارین]] و [[گازی خەردەل]] و کەرەستەی بەرھەمھێنانی بۆ عێراق دابین کرد. دیتەر باکفیش، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیای ئەڵمانیای ڕۆژاوا کارل کۆڵب جی ئێم بی ئێچ، لە ساڵی ١٩٨٩دا قسەی لێ وەرگیرا کە گوتبووی «بۆ خەڵکی [[ئەڵمانیا]] گازی ژەھراوی شتێکی زۆر سامناکە، بەڵام ئەمە کڕیارانی دەرەوە نیگەران ناکات».<ref>https://web.archive.org/web/20130806082700/http://www.gfbv.de/pressemit.php?id=1210&PHPSESSID=bf9ba5ba3fad8ca3b89b60627a8f9498</ref><ref>https://web.archive.org/web/20060504214128/http://www.iraqwatch.org/suppliers/nyt-041303.gif</ref> ڕاپۆرتی ژمارە ١٣٦ی گرووپی قەیرانی نێونەتەوەیی (ICG)ی ساڵی ٢٠٠٢ بە ناونیشانی «چەکدارکردنی سەددام: پەیوەندیی [[یووگۆسلاڤیا]]» گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە «ڕەزامەندیی بێدەنگ»ی زۆرێک لە حکوومەتەکانی جیھان بووە ھۆی ئەوەی ڕژێمی عێراق بە [[چەکی کۆمەڵکوژ]] چەکدار بکرێت، سەرەڕای سزاکان، بەھۆی ململانێی بەردەوامی [[ئێران]]ەوە. لەنێو ئەو ھەناردە دوو-بەکارھێنانانەی کە لەلایەن کۆمپانیا ئەمریکییەکانی وەک ئەلکۆلاک ئینتەرناشناڵ و فیلیپسەوە بۆ عێراق دابین کرابوون، [[تایۆدیگلایکۆڵ]] بوونی ھەبوو، ماددەیەک کە دەتوانرێت بۆ دروستکردنی گازی خەردەلیش بەکاربھێنرێت، ئەمەش بەپێی بەشە دزەپێکراوەکانی ئاشکراکردنی «تەواو، کۆتایی و گشتگیر»ی عێراق سەبارەت بە سەرچاوەکانی بەرنامەی چەکەکانی. ھەناردەکردنی کەرەستەی دوو-بەکارھێنان لە کۆمپانیا ئەمریکییەکانەوە بۆ عێراق لە ڕێگەی سیاسەتێکی ئیدارەی ڕێگنەوە دەسەبەر کرا کە عێراقی لە [[پێڕست]]ی وەزارەتی دەرەوە بۆ وڵاتانی سپۆنسەری تیرۆر دەرھێنا. ئەلکۆلاک وەک تۆمەتبارێک لە دۆسیەی عەزیز دژی عێراق ناوی ھێنرا، بەڵام دۆسیەکە لە کۆتاییدا داخرا (دۆسیەی ژمارە 1:09-cv-00869-MJG). ھەردوو کۆمپانیاکە لەو کاتەوە ڕێکخستنەوەیان بۆ کراوە. فیلیپس، کە جاران لقێکی سەر بە فیلیپس پترۆلیۆم بوو، ئێستا بەشێکە لە کۆنۆکۆفیلیپس، کە کۆمپانیایەکی ئەمریکیی [[نەوت]] و [[سووتەمەنی]]ی فۆسیلییە. ئەلکۆلاک ئینتەرناشناڵ لەو کاتەوە ھەڵوەشاوەتەوە و بە ناوی ئەلکۆلاک ئینک. سەرلەنوێ دامەزراوەتەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20140111220902/http://www.laweekly.com/general/features/made-in-the-usa/3025/</ref><ref>http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4358741.stm</ref> لە ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥، دادگایەکی ھۆڵەندی سزای ١٥ ساڵ زیندانیی بەسەر فرانس ڤان ئەنراتدا سەپاند، بازرگانێک کە ماددەی کیمیایی لە بازاڕی جیھانیدا دەکڕی و دەیفرۆشتە ڕژێمەکەی [[سەددام]]. دادگاکە بڕیاری دا کە ھێرشی کیمیایی بۆ سەر ھەڵەبجە بە [[جینۆساید]] ھەژمار دەکرێت، بەڵام ڤان دەنرات تەنھا بە ھاوبەشیکردن لە تاوانەکانی جەنگدا تاوانبار کرا. لە ئازاری ٢٠٠٨دا، [[حکوومەتی عێراق]] پلانی ڕاگەیاند بۆ گرتنەبەری ڕێوشوێنی یاسایی دژی دابینکەرانی ئەو ماددە کیمیاییانەی لە ھێرشەکەدا بەکارھێنرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L12870756.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی شوباتی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100210203508/http://www.alertnet.org/thenews/newsdesk/L12870756.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا، ٢٠ [[کوردانی عێراق]] کە قوربانیی ھێرشەکە بوون، داوای لێکۆڵینەوەیەکی دادوەرییان لە دوو کۆمپانیای فەڕەنسیی نەناسراو کرد، بەو گوتەیەی کە ئەوان لەنێو ٢٠ کۆمپانیا یان زیاتردا بوون کە یارمەتیی [[سەددام حوسێن]]یان داوە بۆ دروستکردنی جبەخانەی [[چەکی کیمیایی]]. کوردەکان داوایان کرد دادوەری لێکۆڵینەوە دۆسیەیەک بکاتەوە.<ref>https://www.rfi.fr/en/france/20130611-iraqi-kurds-sue-french-companies-halabja-chemical-attack</ref> == لە نەریتی باودا == * ساڵی ٢٠٠٨ کایھان کەلھوڕ و ڕایدەر برووکلن ئەلبوومی (شارە بێدەنگەکە)یان بۆ یادی کۆمەڵکوژیی ھەڵەبجە بڵاوکردەوە. بەرگی ئەلبوومەکە نووسرابوو: ئەم ئەلبوومە ڕێزلێنانێکە بۆ گوندی کوردنشینی ھەڵەبجە لە [[ھەرێمی کوردستان|کوردستانی عێراق]]. لەسەر بنەمای پێوەرێکی دەستکاریکراوی ئەی-مینۆر دامەزراوە بۆ تەوەری کوردی و یادکردنەوەی گەلی کورد بەکاردەھێنێت.<ref>https://www.amazon.com/Silent-City-Kayhan-Kalhor/dp/B0018OKH1Y</ref> * لە ساڵی ٢٠١١، کایھان کالھێر، یۆیۆ ما، و سیلک ڕۆد ئەلبوومی شاری بێدەنگیان لە شانۆی ساندەرز لە زانکۆی ھارڤارد پێشکەش کرد، ھەروەھا ڤیدیۆی بەشی کۆتایی کۆنسێرتەکەیان لە یووتیووب بڵاوکردەوە.<ref>https://www.youtube.com/watch?v=s804M9uGiAM</ref> * تیپی ڕۆکی کەنەدی سکینی پاپی لە گۆرانی «VX Gas Attack» لە ئەلبوومی «VIVIsectVI» ساڵی ١٩٨٨دا لێدوانێکیان لەسەر کیمیابارانی ھەڵەبجە کرد. * لە ساڵی ٢٠٠٢ فیلمێک بەناوی جیان لەسەر ھێرشی ھەڵەبجە بڵاوکرایەوە. لە نووسین و دەرھێنانی جانۆ ڕۆزیبیانی. * شاری لاھای پایتەختی [[ڕامیاری]] [[ھۆڵەندا]] بڕیاریدا یادێک بۆ قوربانیانی کۆمەڵکوژی [[ھەڵەبجە]] دروست بکرێت، کە لە کۆتایی مانگی نیسانی ٢٠١٤ کرایەوە.<ref>http://almasalah.com/ar/news/26675/نصب-تذكاري-لضحايا-حلبجه-في-لاهاي {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140329163516/http://www.almasalah.com/ar/news/26675/%D9%86%D8%B5%D8%A8-%D8%AA%D8%B0%D9%83%D8%A7%D8%B1%D9%8A-%D9%84%D8%B6%D8%AD%D8%A7%D9%8A%D8%A7-%D8%AD%D9%84%D8%A8%D8%AC%D9%87-%D9%81%D9%8A-%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%D9%8A |date=٢٩ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> == لە فیلمدا == * [[تەختە سیا (فیلم)|تەختەڕەش]] (٢٠٠٠) * [[کیسەڵەکانیش دەفڕن]] (٢٠٠٥) * [[ھێلانە سووتاوەکان]] (٢٠١٣) * [[چیرۆکی ئەوینداری]] (٢٠١٦) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|کوردستان|مافەکانی مرۆڤ|پارێزگای ھەڵەبجە|شەڕ|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Halabja chemical attack}} [[پۆل:عێراق لە ١٩٨٨]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٨٨]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی]] [[پۆل:شەڕەکانی کوردستان]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]] [[پۆل:ھەڵەبجە]] [[پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان لە عێراق]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:شەڕی ئێران و عێراق]] [[پۆل:جینۆساید]] [[پۆل:دژەکوردبوون]] 7tr7iu71hik1alv9dja9jxyfi4zun2s 0 8467 1698144 1698073 2026-10-31T12:03:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698144 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|گینێ|پاپوا گینێی نوێ|گینێ بیساو}}{{داتابۆکس}} {{Coord|1|30|N|10|00|E|type:country|display=title}}'''گینێی ئیستوایی'''، بە ڕەسمی '''کۆماری گینێی ئیستوایی''' (بە فەڕەنسی: ''République de Guinée Équatoriale'') وڵاتێکی چکۆلەیە لە کیشوەری [[ئەفریقا]]. بە پانی ٢٨ ھەزار کیلۆمەتر چوارگۆشە، پایتەختی ئەم وڵاتە شاری [[سیوداد دێ لاپاز]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=بەختیاری|یەکەم=سەعی|سەردێڕ=جوگرافیا|بڵاوکەرەوە=ڕێکخراوی جوگرافیاییو کارتۆگرافی گیتاناسی|ساڵ=١٣٩٣ ھەتاوی|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٣٤٢-٤٣١-٢|شوێن=تاران|پەڕەکان=١٠٨}}</ref> دوای ئازادبوون و سەربەخۆ بوونی لە ئیسپانیا لە ساڵی ١٩٦٨، وڵاتەکە لەلایەن سەرۆک فرانسیسکۆ ماسیاس بۆ ھەمیشە سەرۆکایییەتی دەکرا تا لە ١٩٧٩ بە [[کوودەتا]]یییەک لەلایەن برازاکەی (تیۆدۆرۆ ئۆبیانگ) لە سەرۆکایییەتی دووخرایەوە، کە لەوکاتەوە وەک سەرۆکی وڵاتەکە خزمەت دەکات لەوەتەی ناوەندەکانی دەیەی ١٩٩٠ گینێی ئیستوانی وەک یەکێک لە گەورەترین بەرھەمھێنەرانی نەوت مامەڵە دەکەت<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Appel|یەکەم=Hannah|ناونیشان=https://doi.org/10.1515/9781478004578|سەردێڕ=The Licit Life of Capitalism|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Duke University Press|ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٨٠-٠٤٥٧-٨|doi=10.1515/9781478004578}}</ref> و بەم دواییانە بوەتە یەکێک لە دەوڵەمەندترین وڵاتەکانی ئەفریقا<ref>[http://www.indexmundi.com/g/r.aspx?c=mr&v=67 GDP – per capita (PPP) – Country Comparison]. Indexmundi.com. Retrieved on 5 May 2013.</ref> ھەرچۆنێک بێت ڕێژەی دابەشکردنی سامان و ڕێژەی قازانج بۆ خەڵک بە شێوەیەکی بەرچاو باڵانسی نییە و ڕێژەیەکی کەم لە خەڵکی سوود لە نەوتی بەرھەمھێنراوی وڵاتەکە دەبینن، بەمەشەوە وڵاتەکە دەچێتە ١٤٤مین لەڕووی پێشکەوتن و گەشەسەندنی مرۆڤ بۆ ساڵی ٢٠١٩<ref name="HDI">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2019 Human Development Index Ranking {{!}} Human Development Reports|ناونیشان=http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200523103905/http://hdr.undp.org/en/content/2019-human-development-index-ranking|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=hdr.undp.org}}</ref> بەمەشەوە کەمتر لە نیوەی دانیشتووان دەتوانن دەستیان بگات بە ئاوی خاوێنی لە وڵاتەکە ئەمەش بەشێوەیییەکی ڕێژەیی دەبێتە ھۆی گیانلەدەستدانی یەک لە دوازدە مناڵ لە وڵاتەکە پێش ئەوەی بگەنە تەمەنی پێنج ساڵی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mortality rate, under-5 (per 1,000 live births) &#124; Data|ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/SH.DYN.MORT?most_recent_value_desc=true|وێبگە=data.worldbank.org}}</ref><ref name="Equatorial Guinea profile">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Equatorial Guinea profile|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-africa-13317174|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140921201513/https://www.bbc.com/news/world-africa-13317174|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=BBC}}</ref> گینێی ئیستوانی توانی سەربەخۆیی لە ئیسپانیا وەربگرێت لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٨، بەڵام زمانی ئیسپانی بەیەکەوە لەگەڵ زمانی فەڕەنسی وەک زمانێکی فەرمی لە وڵاتەکە بەکاردێت (لەوەتەی ٢٠١٠) و بەم دواییانەش زمانی پورتوگالی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠١١|سەردێڕ=Guiné Equatorial oficializa português - Portugal - DN|ناونیشان=http://www.dn.pt/inicio/portugal/interior.aspx?content_id=1622890|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|via=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110819184519/http://www.dn.pt/inicio/portugal/interior.aspx?content_id=1622890|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و لە ئێستاشدا تاکە وڵاتە لە ئەفریقا کە زمانی ئیسپانی تێیدا زمانێکی فەرمییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Guinea Ecuatorial se convierte en el valedor del español en África|ناونیشان=https://www.lavanguardia.com/vida/20160316/40485022377/guinea-ecuatorial-se-convierte-en-el-valedor-del-espanol-en-africa.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=La Vanguardia|زمان=es}}</ref>ھەورەھا باوترین زمانە لەڕووی قسەکردنەوە (بە ھەژمارکردنی ھەردوو زمانە فەرمییەکەی تریشەوە) بەپێی لێکۆلینەوەی پەیمانگای کێرڤانتێس %٨٧٬٧ ی دانیشتووانی وڵاتەکە دەتوانن بە شێوەیەکی چاک بە زمانی ئیسپانی بدوێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_08.pdf |سەردێڕ=Gloria Nistal Rosique: El caso del español en Guinea ecuatorial, Instituto Cervantes. |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121026105600/http://cvc.cervantes.es/lengua/anuario/anuario_06-07/pdf/paises_08.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> حکوومەتی گینێی ئیستوانی خراپترین تۆماری [[مافەکانی مرۆڤ]]ی ھەیە لە جیھاندا، لە ئێستادا بەبەردەوامی ناونیشانی «خراپترینی خراپەکان»ی ھەیە لە ڕاپرسی سیاسەت و مافەکانی سیڤیلی ئەنجومەنی ئازادی.<ref>[https://wayback.archive-it.org/all/20110131191445/http://www.freedomhouse.org/uploads/special_report/88.pdf Worst of the Worst 2010. The World's Most Repressive Societies]. freedomhouse.org</ref> == مێژوو == {{واڵا}} == ئایین == {{واڵا}}{{bar box | title=ئایینەکان لە گینێی ئیستوایی | titlebar=#ddd | left1='''ئایینەکان''' | right1='''ڕێژە''' | float=left | bars= {{bar percent|کاتۆلیک|yellow|٨٠٫٠}} {{bar percent|پرۆتێستانت|red|٥٫٠}} {{bar percent|سوننە|green|٥٫٠}} {{bar percent|بێ ئایین |brown|٥٫٠}} {{bar percent|ئەوانی تر|purple|٥٫٠}}}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{کۆڵکە}} {{وڵاتەکانی ئەفریقا}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Equatorial Guinea}} [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی بانتوو ئاخێو]] [[پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:گینێی ئیستوایی]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٦٨]] [[پۆل:وڵاتەکانی ئەفریقای ناوەندی]] [[پۆل:وڵاتانی فەڕەنسی زمان]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئیسپانی ئاخێو]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی ئۆپێک]] [[پۆل:دەوڵەتە دیکتاتۆرەکان]] gssv9qibv988thhcde11e4us3tzmcrx 0 9439 1698327 1697921 2026-10-31T17:10:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1698327 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ڕیکاردۆ کاکا | وێنە = Kaká_visited_Stadium_St._Petersburg.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[ساوپاولۆ]]، [[بەڕازیل]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٠ کانوونی دووەم ١٩٨٣ | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | ھۆکاری مردن = | شوێنی دۆزینەوەی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | نیشتەجێ = | نەتەوە = بەڕازیلی | ناوەکانی تر = | نەژاد = | شارومەندێتی = | ڕادەی خوێندەواری = | دایەن = | پیشە = یاریزان | ساڵانی چالاکی = ١٩٩٤ - ئێستا | خاوەنکار = | شار = [[ساوپاولۆ]] | مووچە = | دارایی = | باڵا = ١٨٦سم | کێش = ٧٤کم | ناسراو بە ھۆی = | سەرناو = | وادە = | پێشوو = | جێگر = | حیزب = | بەرانبەرەکان = | ئایین = مەسیحی کاثۆلیک | ھاوسەر = کارۆلین سەلیکۆ | یار = | منداڵەکان = لوکا سەلیکۆ | دایک و باوک = | خزمەکان = | پەیوەندیەکان = | خەڵاتەکان = |واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ڕیکاردۆ ئیزێکسۆن دۆس سانتۆس لیتێ''' ('''Ricardo Izecson dos Santos Leite ;'''لەدایکبووی ٢٢ی نیسانی ١٩٨٣)، بە شێوەیەکی گشتی بە '''کاکا''' یان '''ڕیکاردۆ کاکا''' ، ناسراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ricardo Kaká|ناونیشان=https://www.youtube.com/user/ricardokakaoficial|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=YouTube}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rooney and Kaka both confident ahead of second leg|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=p1v1X7M_1Us|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230405133517/https://www.youtube.com/watch?v=p1v1X7M_1Us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=YouTube|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> یاریزانێکی پێشووی [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] پیشەگەری بەڕازیلییە کە وەک [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانی هێڵی ناوەڕاستی هێرشبەر]] یاریى کردووە. کاکا بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی نەوەی خۆی دادەنرێت <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦|سەردێڕ=Andriy Shevchenko's Perfect XI: 'Creative maestro' Kaka and 'exceptionally dangerous' John Terry|ناونیشان=https://www.fourfourtwo.com/features/andriy-shevchenkos-perfect-xi-creative-maestro-kaka-and-exceptionally-dangerous-john-terry|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Fourfourtwo.com}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Best Brazilian Players of All Time - Kaká|ناونیشان=http://www.espn.com/sports/soccer/photos/gallery/_/id/9358083/image/1/kaka-best-brazillian-players-all|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠١٧|وێبگە=ESPN.com}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Pele: Kaka is best and better than Ronaldo|ناونیشان=http://www.espnfc.com/story/439615/pele-kaka-is-best-and-better-than-ronaldo|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=ESPNFC.com}}</ref> و هەندێکجاریش دادەنرێت بە گەورەترین یاریزانەکانی هەموو سەردەمێک. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.90min.com/posts/50-greatest-footballers-all-time-ranked|سەردێڕ=The 50 greatest footballers of all time|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[90min]]|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> یەکێکە لەو نۆ یاریزانەی کە [[جامی جیھانیی فیفا|نازناوی جامی جیهانی فیفا]] و [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|چامپیۆنزلیگ]] و [[تۆپی زێڕین|تۆپی ئاڵتونی]] بەدەستهێناوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/football/42386038|سەردێڕ=Kaka: Former Brazil, AC Milan and Real Madrid midfielder announces retirement|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|agency=BBC}}</ref>، کاکا ساڵی ٢٠٠١ لە تەمەنی ١٨ ساڵیدا یەکەم یاری خۆی لە یانەی ساوپاولۆی بەرازیل ئەنجامدا و ئاستەکانی لەگەڵ یانەکەدا وایکرد لە ساڵی ٢٠٠٣ پەیوەندی بە یانەی میلانی [[سێریێ ئا|ئیتاڵیا]] بکات. لە ئیتاڵیا، کاکا لە یەکەم وەرزیدا یارمەتی میلان دەدات نازناوی خولی ئیتاڵیا بەدەستبهێنێت. میلان لە وەرزی ٢٠٠٤-٢٠٠٥ی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا پلەی دووەمی بەدەستهێنا و کاکاش باشترین یاریزانی یارمەتیدەری پاڵەوانێتییەکە بوو، هەروەها وەک باشترین یاریزانی ناوەڕاستی یانەکانی یەکێتی ئەوروپا دەستنیشانکرا. سەرکردایەتی میلانی کرد بۆ بردنەوەی نازناوی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوروپا لە وەرزی 2006-2007 و گۆڵکاری پاڵەوانێتییەکە بوو. ئاستە بەرزەکانی بووە هۆی ئەوەی خەڵاتی [[خەڵاتی باشترین یاریزانی ساڵ|باشترین یاریزانی جیهانی فیفا]] و تۆپی ئاڵتونی ٢٠٠٧ و باشترین یاریزانی تۆپی پێی یانەکانی یوێفا بەدەستبهێنێت . دوای 6 ساڵ لەگەڵ میلان، کاکا لە ساڵی ٢٠٠٩ پەیوەندی بە [[یانەی تۆپی پێی ڕیال مەدرید|یانەی ڕیال مەدریدەوە]] کرد بە بڕی ٦٧ملیۆن یۆرۆ، <ref name="Milan2009bilancio">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=2009 Bilancio|ناونیشان=http://media3.acmilan.com/uploads/bilancio/BilancioGruppoMilan_ACM_12-09.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101122113101/http://media3.acmilan.com/uploads/bilancio/BilancioGruppoMilan_ACM_12-09.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=A.C. Milan|پەڕە=٧٦|زمان=it}}</ref> کە دووەم بەرزترین کرێی گواستنەوە بوو لەو کاتەدا. بەڵام دوای چوار وەرز لە ئیسپانیا بەهۆی پێکانەوە ئاستی بە خێرایی دابەزی، لە ساڵی ٢٠١٣ بۆ یەک وەرز گەڕایەوە بۆ یانەی میلان، پێش ئەوەی پەیوەندی بە یانەی ئۆرلاندۆ سیتی بکات. سەرەتا بە خواستن گەڕایەوە یانەی ساوپاولۆ، پێش ئەوەی لە ساڵی ٢٠١٥ بگەڕێتەوە ئۆرلاندۆ و لە ساڵی ٢٠١٧ وازی لە یاریکردن هێنا. کاکا یەکەم یاری خۆی بۆ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|هەڵبژاردەی هەڵبژاردەی بەڕازیل]] لە ساڵی ٢٠٠٢ ئەنجامدا، و لەو ساڵەدا بۆ پێکهاتەی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] هەڵبژێردرا.هەروەها لە پێکهاتەی بەڕزایل بوو بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]] ، هاوشانی [[ڕۆناڵدۆ]] و [[ئادریانۆ|ئەدریانۆ]] و [[ڕۆناڵدینھۆ|ڕۆناڵدینهۆ]] کە زۆر شانازییان پێوەدەکرا.دواجار لە پاڵەوانێتییەکەدا ئاستێکی کەمیان پێشکەشکرد پێش ئەوەی دوا یاری خۆی لە لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|ساڵی ٢٠١٠]] ئەنجام بدات. هەروەها ئەندامی پێکهاتەی براوەی [[جامی کیشوەرەکانی فیفا]] لە [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٥|ساڵانی ٢٠٠٥]] و [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٩|٢٠٠٩]] ی بەرازیل بووە، لە ساڵی ٢٠٠٩ وەک باشترین یاریزانی پاڵەوانێتییەکە [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٩|خەڵاتی تۆپی زێڕینی]] بەدەستهێناوە. یەکێکە لە وەرزشوانە بەناوبانگەکانی جیهان لە ماوەی یاریکردنیدا، کاکا یەکەم وەرزشوان بوو کە ١٠ ملیۆن فۆڵۆوەری لە [[تویتەر]] کۆکردەوە. <ref name="10 Million">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://espn.go.com/sports/soccer/story/_/id/7853871/10-million-eye-tweets-real-madrid-kaka|سەردێڕ=Kaka tops 10M Twitter followers|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[ESPN]]}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Fame 100|ناونیشان=http://www.espn.com/espn/feature/story/_/page/worldfame100/espn-world-fame-100-top-ranking-athletes|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=ESPN}}</ref> لە دەرەوەی یاریگا، کاکا بە کارە مرۆییەکانی ناسراوە، کە لە ساڵی ٢٠٠٤ بووە بچووکترین باڵیۆزی [[بەرنامەی جیھانی خۆراک|بەرنامەی جیھانی خۆراکی]] نەتەوە یەکگرتووەکان <ref name="WFP-30Nov2004">{{Cite press release}}</ref> بەهۆی بەشدارییەکانی لەناو یاریگا و دەرەوەی یاریگا، کاکا لەلایەن ''[[تایم (کۆوار)|تایمەوە]]'' وەک یەکێک لە [[تایم ١٠٠|١٠٠ کەسە کاریگەرەکانی جیهان]] لە ساڵانی ٢٠٠٨ و ٢٠٠٩دا ناوی هاتووە <ref name="Profile">[http://www.goal.com/en/people/brazil/49/kaká/profile "Kaka profile"].</ref> == منداڵی و ساوپاولۆ == {{خاوێنکردن|بەش}}ڕیکاردۆ له شاری ساوپاولۆ له‌دایك بوه و ژیانی منداڵی خۆی له نێو كۆلاَنه‌كانی ئه‌و شاره‌دا بردۆته سه‌ر، ڕیکاردۆ ده‌ڵێت: له كۆلاَنه‌كان و كه‌ناری ده‌ریاكاندا فێری یاری كردن بووم و تۆپی پێ چووه نێو خوێنمه‌وه. پاش چه‌ند ساڵێک یانه‌ی ساوپاولۆ بۆندێکی به بڕێکی زۆر كه‌م پێشکه‌شی ئه‌م یاریزانه كرد، به‌لاَم كه‌سوكاره‌كه‌ی كاكا حه‌زیان به ژیانێکی ساده بوو ئه‌مه‌ش وای له دایكی كاكا كرد كه ڕێگه بگرێت له چونی کوڕه‌که‌ی بۆ ئه‌و یانه‌یه و بڕیاری دا له لای خۆی بیهێڵێته‌وه. === گرنگی پێدانی ئه‌وروپا === سه‌ره‌تای ده‌كه‌وتنی هێزو توانی بوو له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ی لاوانی به‌ڕازیل و یانه‌ی ساوپاولۆ له جامی لێبێرتادۆرێس، زۆر یانه‌ی گه‌وره‌ی ئه‌وروپا ده‌ستیان كرد به هه‌وڵی هێنانی كاكا له سه‌رو هه‌مویانه‌وه ڕیاڵ مه‌درید، ئه‌یسی میلان و به‌رشه‌لۆنه بون. له ناوه‌ندی ئه‌م گرینگی پێ دانه‌دا دووباره دایكی گه‌ڕایه‌وه بۆ بڕیاردان له‌سه‌ر داهاتووی كاكا، كه هه‌ر ئه‌ویش ڕێگه‌ی بۆ خۆش كرد بچێته ساوپاولۆ. دایكی كاكا ڕایگه‌یاند: له‌به‌ر ئه‌وه‌ی باپیره‌ی کوڕه‌که‌م له بنچینه‌دا ئیتاڵیه بۆیه وام پێ باشه كه سه‌ركه‌وتنی كاكا له ئیتاڵیا ببینم. كه ئه‌مه‌ش بوه هۆکارێک بۆ سه‌ركه‌وتنی بۆنده‌که‌ی میلان، یانه ئیتاڵیه‌که توانی كاكا بباته ڕیزه‌کانیه‌وه. === ئه‌و گۆڵه‌ی كاكا هه‌رگیز بیری ناچێته‌وه === هیچ كه‌س ناتوانی گۆڵی یه‌كه‌می كاكا له‌گه‌ڵ میلان له کالچۆدا له‌بیر بكات، چونکه تاكه گۆڵی سه‌رسوڕهینه‌ری كاكا بوو نه‌ك هه‌ر له‌به‌ر ئه‌وه‌ی یه‌كه‌م گۆڵی بوو، به‌ڵکو له‌به‌ر ئه‌وه‌ی له یاری دێربی له به‌رامبه‌ر ئه‌نته‌ر تۆماری كرد، كاكا ده‌ڵێ: (دڵخۆشیم به گۆڵه‌که زۆر گه‌وره بوو و ناتوانم ده‌ریببڕم، کاتێ منداڵ بووم سه‌یری ئه‌و پڕۆگرامانه‌ی وه‌رزشم ده‌كرد كه باسی یاریه دێربیه‌کانی ئه‌وروپایان ده‌كرد، ئه‌ستێره‌ی نێو یاریه‌كانم ده‌بینی چۆن گۆڵیان تۆمار ده‌كرد، بیرم ده‌كرده‌وه كه چۆن ناویان ده‌چێته مێژوه‌وه و له بیر ناکرێن) == بوون بە باشترین یاریزان == لە ساڵی ٢٠٠٧ ئەوکاتەی لەگەڵ میلان یانەی خەونەکان بوو کاکا بوو بە گۆلکەری خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوڕووپا و لەگەڵ یانەکەی خولی یانەکانی ئەوڕپای بەدەست هێنا لەو ساڵەدا لەلایەن فیفاوە کرا بە باشترین یاریزان و لەپلی دووەم بەر کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ کەوت و پلەی سێهەمیش لیۆ میسی بەری کەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.realmadridarabia.com/|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170919102015/http://realmadridarabia.com/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == چونی بۆ یانه‌ی ڕیاڵ مه‌درید == پاش وەرگرتنی پۆستی سەرۆکی یانەی '''[[ڕیال مەدرید]]''' بۆ جاری دووەم لە [[مێژوو|مێژوودا]] (فلۆرێرتینۆ پێرێس) یەکەم بەڵێن کە بە ھاندەرانی یانەکەی دا ھێنانی کاکا بوو بۆ ڕیزەکانی یانەی شاھانە، بە ھۆی ئارەزووی کاکا و بۆندەکە و خەونەکانی بۆ یاری کردن لە ڕیزی یانەی [[ڕیال مەدرید]] و بە سود وەرگرتن لە پەیوەندی نێوان پێرێز و گالیانی ڕیکاردۆ کاکا لە مانگی تەممووزی ٢٠٠٩ چووە ڕیزی یانەی [[ڕیال مەدرید]]، شایانی وتنە بۆندەکەی کاکا بە سێھەم بۆندی گرانبەھا دێت لە مێژوی تۆپی پێدا کەبڕی ٦٥ میلیۆن یۆرۆ بوو. ھەرچەندە کاکا لە دەستپێکی کاروانی وەرزشی لە یانەی شاھانە ئاستی وەکو پێویست لە جارانی (بەتایبەتی لە یانەی میلان) نەبوو، بەھۆی پێکانە یەک بەدوای یەکەکانی نەیتوانی دڵی جەماوەرەکەی خوش بکات لە یانەی [[ڕیال مەدرید]]. بەڵام سەرەڕای ھەموو ئەمانە ڕیکاردۆ کاکا ھەمیشە ھەوڵیداوە یاری بە شێوەیەکی جوان و ئاست بەرز بکات و دڵی ھاندەرانی خۆی خوش بکات. بە تایبەتیش لەم دواییانە کە ئاستێکی یەکجار بەرزی پیشاندا شان بە شانی ھەریەک لە [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] و کەریم بنزیما و [[مەسعود ئۆزێل]] و دی ماریا لە [[ڕیال مەدرید]] کە لە یاریزانانی ئاست بەرزن. == ئه‌و یانانه‌ی بۆندیان له‌گه‌ڵ كاكا به‌ستوه == * ٢٠٠٣ساوپاولۆ-به‌ڕازیل، ئه‌یسی میلان-ئیتاڵیا * ٢٠٠٤ نوێ كردنه‌وه‌ی بۆنده‌که‌ی ئه‌یسی میلان-ئیتاڵیا * ٢٠٠٦نوێ كردنه‌وه‌ی بۆنده‌که‌ی ئه‌یسی میلان-ئیتاڵیا * ٢٠٠٩ ئه‌یسی میلان-ئیتاڵیا، ڕیاڵ مه‌درید-ئیسپانیا * ٢٠١٣ ڕیال مەدریدی ئیسپانی بۆ میلانی ئیتالی (دووەم جار - گەڕایەوە) * ٢٠١٤ ئەیسیملان بۆ ساوپاوپاولۆی بەرازلیی (بەشێوەی خواستن) == دەستکەوتەکان == === ساوپالۆی بەڕازیلی === * جامی ساوپالۆ ساڵی ٢٠٠٠ * جامی تۆرینۆ ڕیۆ -ساوپالۆ ساڵی ٢٠٠١ * جامی سووپەری پاولیستا ساڵی ٢٠٠٢ === میلانی ئیتاڵی === * خوولی ئیتالی ١ جار لەوەرزی ٢٠٠٣ بۆ ٢٠٠٤ * جامی سووپەری ئیتاڵی ١ جار لە ساڵی ٢٠٠٤ * خوولی یانە پاڵەوانەکانی ئەوڕووپا ١ جار لەوەرزی ٢٠٠٦ - ٢٠٠٧ * جامی سووپەری ئەوڕووپی ساڵانی ٢٠٠٣ و ٢٠٠٧ * جامی جیهانی یانەکان ساڵی ٢٠٠٧ === ڕیال مەدریدی ئیسپانی === * [[جامی شای ئیسپانیا]] وەرزی ٢٠١٠ - ٢٠١١ * خوولی ئیسپانیا ناسراو بە لالیگا ٢٠١١ - ٢٠١٢ * جامی سووپەری ئیسپانیا ٢٠١٢ === هەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل === * جامی جیهانی لە ساڵی ٢٠٠٢ * [[جامی کیشوەرەکان]] ٢ جار لەساڵانی ٢٠٠٥ و ٢٠٠٩ === دەستکەوتە تاکەکەسیەکان === * باشترین یاریزانی جامی کیشوەرەکانی ساڵی ٢٠٠٣ * باشترین یاریزانی خوولی پلەیەکی ئیتاڵی ٢ جار لەسالانی ٢٠٠٤ و ٢٠٠٧ * ناوی لە باشترین پێکهاتەی ساڵی خوولی یانەپاڵەوانەکانی ئەوڕووپا ١ جار * باشترین یاریزانی جیهان ١ جار ساڵی ٢٠٠٧ * ناوی لە باشترین دروستکاری گۆل لەجیهان تۆمارکرا لەلایەن فیفا و == سەرچاوەکان == * [کوردماکس [https://web.archive.org/web/20170914232946/http://kurdmax.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170914232946/http://kurdmax.com/ |date=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ }} http://www.kurdmax.com {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170914232946/http://kurdmax.com/ |date=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧ }}]] * [https://www.facebook.com/Kaka پەڕەی کاکا لە فەیس بووک] * [https://web.archive.org/web/20130603031201/http://www.realmadrid.com/cs/Satellite/en/1193041476158/1202773536039/jugador/Jugador/Kaka.htm پڕۆفایلی کاکا | ماڵپەڕی فەرمی ڕیال مەدرید] == پەراوێزەکان == {{پەراوێزەکان}} <references group=""/> {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|بەڕازیل|فیفا|وەرزش|تۆپی پێ|دەیەی ٢٠١٠|ئیتاڵیا}} {{پۆلی کۆمنز|Kaká (association football player)}} [[پۆل:یاریزانانی ئەی سی میلان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] [[پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]] [[پۆل:یاریزانانی جامی کیشوەرەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی بەڕازیلی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی بەڕازیلی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیسپانیا]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی ڕیال مەدرید]] [[پۆل:یاریزانانی لا لیگا]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا]] [[پۆل:براوەکانی باشترین یاریزانی تۆپی پێی جیھان]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانە دیاریکراوەکانی ئێم ئێڵ ئێس]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] tmb0ixdmu5cg5w5dhmz00cxqkppdpah 0 11302 1698529 1535653 2026-11-01T04:34:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە) 1698529 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆمەڵەی کارگێڕی سعودیە''' (بە [[ئینگلیزی]] Saudi Management Society) کورتکراوی ([https://web.archive.org/web/20170626112838/http://sma.org.sa/ SMA]).. کۆمەڵەیەکە گرنگی بەکارگێڕی دەدات بارەگاکەی لە [[ڕیاز|ڕیازە]]. ھەڵدەستێت بە کۆکردنەوەی شارەزایانی کارگێڕی و زانستی کارگێڕی تاوەکو پێکەوە بیرۆکە و ڕا و سەرنجەکان کۆبکەنەوە بۆ بەرەوپێشبردنی کاری کارگێڕی لە سعودیە، لە ١٧/٧/١٤٠٠ی کۆچی دامەزراوە و کەڵێنەیەکی کارگێڕی لە سعودیە پڕکردۆتەوە. == ئامانجەکانی کۆمەڵەکە == * گرنگی دان بە بیرۆکەی زانستی لە بواری کارگێڕی و بەرەوپێشبردنی. * گۆڕینەوەی بەرھەمە زانستی و بیرۆکە زانستییەکان. * بەرزکردنەوەی توانایی جێبەجێکردنی کار لەکاتی نەخوازراودا. {{تووڵی دەروازە|عەرەبستانی سعوودی}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} [[پۆل:بەڕێوەبەری]] 54kl25zb67s9z85vjbgx7jkk6jdaxkq 0 11316 1698147 1698026 2026-10-31T12:04:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698147 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox television channel|name=کەناڵی ساحە|logo=Al Saha TV.png|sat serv 1=فرێکوێنسی ١٢١٦٩ ڕێژەی کۆدکردن: ٢٧٥٠٠ جەمسەرگیری: ڕاست FEC: ٥/٦|headquarters={{عەرەبستانی سعوودی}}|sat chan 1=[[نایلسات]]|country=٢٠٠٦}} '''کەناڵی ساحە''' کەناڵێکی گەنجانەی [[سعودیە]]، گرنگی دەدات بە وێنەی گەلی سعودی لە پیشاندان و گفتوگۆدا. لە ساڵی ١٤٢٦ی کۆچی - ٢٠٠٦ی زاینی لە وڵاتی میسر دەستی بە پەخشکرد. دروشمی کەناڵەکە بریتییە لە '''''یەک کۆمەڵگایی'''''. شاعیری سعودی (ناسر قەحتانی) بەڕێوەبەری کەناڵەکەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=تكريم قناة الساحة لسمو الأمير خالد بن سعود|ناونیشان=https://www.alyaum.com/articles/758931/%D8%AA%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85-%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%A9-%D9%84%D8%B3%D9%85%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%8A%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200519055558/https://www.alyaum.com/articles/758931/%D8%AA%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85-%D9%82%D9%86%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%A7%D8%AD%D8%A9-%D9%84%D8%B3%D9%85%D9%88-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%85%D9%8A%D8%B1-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D8%AF-%D8%A8%D9%86-%D8%B3%D8%B9%D9%88%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کەناڵی ساحە کەناڵێکی گەنجانەی سعودیە، گرنگی دەدات بە وێنەی گەلی |ناونیشان=https://www.alriyadh.com/349044 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220916233651/https://www.alriyadh.com/349044 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{شریتی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|عەرەبستانی سعوودی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 58n9pgxkdq7cgpcerjb8urzidcstpse 0 12337 1698285 1367743 2026-10-31T16:36:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1698285 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|date=ئاب ٢٠٢١}} {{زانیاریدانی کۆمپانیا |ناو = کۆمپانیای واڵت دیزنی{{ھن}}The Walt Disney Company |لۆگۆ= [[پەڕگە:Walt Disney Studios Alameda Entrance.jpg|وێنۆک]] |جۆر= گشتی |بازرگانی_لە = Dow Jones Industrial Average|Dow Jones Industrial Average Component{{ھن}}S&P 500 Component |پیشەسازی = میدیای ھەمەجۆر |بوار= |جێگر = |دامەزراندن = ١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٣، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]]: [[کالیفۆرنیا]]، [[لۆس ئانجلەس]] |دامەزرێنەر = [[واڵت دیزنی]] و [[ڕۆی دیزنی]] |ناونیشانی_شار = [[بوربانک]]، [[کالیفۆرنیا]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] |ناونیشانی_وڵات= [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] |نووسینگەکان = |ئەو وڵاتانەی کە تیایەتی = ھەموو جیھان |بەڕێوەبەران = [[بۆب ئایگەر]] ([[سەرۆک]]) کریستین مکارتی (بەڕێوبەری دارایی) |بەرھەمەکان = فیلم، تەلەڤیزیۆن، پرۆگرامسازی، شێوازی میدیا، ماڵپەڕەکان |خزمەتگوزارییەکان = |داھات = ٤٠٫٨٩٣ ملیار $ |مایە = ٧٢٫١٢٤ ملیار $ |خاوەن = |ژ. کارمەند = ١٥٦٫٠٠٠ (٢٠١٠) |ماڵپەڕی سەرەکی =[http://disney.go.com/index ماڵپەڕی سەرەکی کۆمپانیای واڵت دیزنی] |پەراوێزەکان = }} '''کۆمپانیای واڵت دیزنی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''The Walt Disney Company'')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Disney English Definition and Meaning|ناونیشان=https://www.lexico.com/en/definition/disney|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220731173220/https://www.lexico.com/en/definition/disney|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Lexico]]|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press|Oxford]]}}</ref> بە یەکێک لە زۆرترین بەرھەمھێنەرانی فیلمی وێنە جووڵاوە بەناوبانگەکان ئەژمێردرێت و، ڕاھێنانی زۆربەی کەسایەتییە بەناوبانگەکانی فیلمی [[کارتۆن]]ی بۆ ئەو دەگەڕێتەوە، وەک کەسایەتی، [[میکی ماوس]]، دۆنالدک و، گۆفی و، بلۆتۆ ھەولی زۆریشیدا لە نێوان ساڵانی (١٩٢٨ز و، ١٩٣٨ز). بۆ پەرەپێدانی لایەنی کەسایەتی لە فیلمە جووڵاوەکان، دیزنی خاوەنی گەورەترین ستۆدیۆیە لە [[ھۆڵیوود]]ا. واڵت دیزنی پێش ساڵی ١٩٩١ کارەکتەری بەناوبانگ ناسراو بە میکی ماوسی دروست کرد کەشوێن پێی خۆی جێ ھێڵا لە چیرۆک ھێنانەوە و، ڕێکخستن و، بۆچوونی تەکنیکی لەھەموو بوارەکانی بەرھەمھێنانی سینەمایی فیلمەکانی وێنە جووڵاوەکان. ئەم کۆمپانیایە لە ساڵی ١٩٢٣ز لەلایەن '''[[واڵت دیزنی]]''' و ڕۆی دیزنی کە برا بوون و بەیەکەوە ئیشیان دەکرد دامەزرا. ئێستا ئەم کۆمپانیایە یەکێکە لە ھەرە کۆمپانیا بەناوبانگەکانی بەرھەمھێنانی [[فیلم]] و '''[[وێنەی جووڵاو]]''' (''Animation'') لە جیھاندا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|دیزنی|کۆمپانیا|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمەیشن|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|The Walt Disney Company}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٢٣]] [[پۆل:کۆمپانیای واڵت دیزنی]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٢٣ لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:براندە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان هاتووە]] [[پۆل:هۆلیوود، مێژوو و کولتووری لۆس ئەنجلۆس]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی بنکەکەیان لە بێربانک، کالیفۆڕنیایە]] [[پۆل:پێشکەشکردنە سەرەتایییە گشتییەکانی دەیەی ١٩٤٠]] [[پۆل:کۆمپانیا ئەمریکییەکان کە لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزراون]] [[پۆل:کۆمپانیاکان لە تێکڕای پیشەسازیی داو جۆنز]] [[پۆل:کۆمپانیا تێکەڵەکان کە لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزراون]] [[پۆل:کولتوری ھۆلیوود، لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی کات بەسەربردن کە لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزراون]] [[پۆل:کۆمپانیا ڕاگەیاندنە گشتییەکان کە لە ساڵی ١٩٢٣ دامەزراون]] gx7wim1honl5bft2a1ig4jkqeqlru35 0 12735 1698602 1535743 2026-11-01T07:36:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (یاسا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1698602 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''کۆنگرەی ئاشتی پاریس''' لەنێوان ساڵەکانی ١٩١٩ — ١٩٢٠ ئەم کۆنگرەیە دوای کۆتایی ھاتن بە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] لە [[پاریس]] پایتەختی [[فەڕەنسا]] لە (٦ی شوباتی ١٩١٩ز) بەسترا. ئامانجیش لە بەستنی ئەم کۆنگرەیە چەسپاندنی ئاشتی جیھانی بوو لە جیھان مو ئاوردانەوە بوو لە ناوچەکانی ژێر دەسەڵاتی دەوڵەتە تێکشکاوەکانی جەنگ لەو کۆنگرەیەشدا نوێنەری زۆربەی وڵاتانی جیھان و گەلانی بەش خوراو بەشداریان کرد. گەلی [[کورد]]یش بۆ ئەو کۆنگرەیە ژەنەڕاڵ [[شەریف پاشا]] بووە نوێنەری کە راپۆرتێکی پێشکەش بە کۆنگرە کرد. ھەروەھا لە (٦ی شوباتی ١٩١٩ز) چاوی بە سەرۆکی کۆنگرە [[کلیمانسۆ]] سەرۆک وەزیرانی فەڕەنسا کەوت و لەسەر مافی [[ئۆتۆنۆمی]] بۆ گەلی کورد بیروڕای ئاڵوگۆڕ کرد، بەڵام کۆنگرەکە بە ھیچ شێوازێک ئاوڕی لە مافی گەلی کورد نەدایەوە. لە کاتێکدا مافی گەلانی وەک ([[ئەرمەنییەکان|ئەرمەن]] و [[عەرەب]]) لەبەر چاو گیرا، چونکە کورد لە جەنگەکەدا لە بەرەی دەوڵەتانی ناوەند بوو. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}} {{تووڵی دەروازە|پاریس|نەتەوە یەکگرتووەکان|جەنگی جیھانیی یەکەم|دەیەی ١٩٢٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|فەڕەنسا|یاسا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Paris Peace Conference (1919–1920)}} {{یاسا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆنفرانسەکانی ١٩١٩]] [[پۆل:نەمسا لە ١٩١٩]] [[پۆل:جەنگی جیھانیی یەکەم]] [[پۆل:فەڕەنسا لە ١٩٢٠]] [[پۆل:مێژووی نەمسا]] [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٢٠]] ek6biyefz79cwr1hodo9w1d21de6hpj 0 12755 1698269 1546421 2026-10-31T16:34:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698269 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کۆمپانیا |ناو = کۆمپانیای ئێلەکترۆنیک ئارتس <br/> Electronic Arts |لۆگۆ= [[پەڕگە:Electronic Arts 2020.svg|150px]] |جۆر=کۆمپانیای گشتی |بازرگانی_لە =nasdaq <br /> NASDAQ-100 <br /> S&P 500 |پیشەسازی = |بوار= |جێگر = |دامەزراندن =١٩٨٢ز |دامەزرێنەر =[[تریپ هۆکینس]] |ناونیشانی_شار =[[کالیفۆرنیا]] |ناونیشانی_وڵات=[[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] |نووسینگەکان = |ئەو وڵاتانەی کە تیایەتی = |بەڕێوەبەران =[[لاری پرۆبست]] |بەرهەمەکان = Battlefield series Burnout series Command & Conquer series Dead Space series Dragon Age series FIFA series Fight Night series Harry Potter series Madden NFL series Mass Effect series Medal of Honor series NBA Live series Need for Speed series NHL series Rock Band series SimCity series The Sims series Skate series SSX series NCAA Football series |خزمەتگوزارییەکان = |داهات =3.589 ملیار $ {{دابەزین}} |مایە = 312 ملیۆن $ {{بەرزبوونەوە}} |خاوەن = |ژ.کارمەند =7.820 |ماڵپەڕی سەرەکی =http://www.ea.com |پەراوێزەکان = }} '''کۆمپانیای ئێلەکترۆنیک ئارتس''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Electronic Arts'') یەکێکە لە کۆمپانیاکانی بەرهەم هێنانی یاری [[ئەنیمەیشن|وێنەی جوڵاو]] و تا ئێستا چەندین بەرهەمی گەورەی بەرهەم هێناوە لەو بوارەدا.لە ساڵی ١٩٨٢ز دامەزراوە، ئەم کۆمپانیایە گرنگی بەبەرهەمهێنانی دوو جۆر یاری دەدات ئەوانیش : *EA SPORTS:بەرهەم هێنانی یاری وەرزشی وەک [[تۆپی پێ]] و [[تۆپی سەبەتە|تۆپی باسکە]] و [[هۆکی]] وە هی تریش *EA GAMES: یاری [[ئەکشن]] و [[ترسناک]]ەکان ==بەرهەمەکان== *need of speed * FIFA Soccer * The Sims *Battlefield *Command & Conquer *Harry Potter series *Star Wars: The Old Republic *Dragon Age *Dead Space *Dante's Inferno balck [[پەڕگە:EA Building RedwoodShores.JPG|thumb|باڵەخانەی کۆمپانیا لە [[کالیفۆڕنیا]]]] {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|کۆمپانیا|کایەی ڤیدیۆیی}} {{پۆلی کۆمنز|Electronic Arts}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٨٢]] [[پۆل:دامەزراوەکانی کالیفۆرنیا لە ١٩٩٧]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:کۆمپانیا نەرمامێرانەی ئەکەونە قەراخ دەریای سان فرانسیسکۆ]] [[پۆل:کۆمپانیاکان لە ناسدەک-١٠٠]] [[پۆل:کۆمپانیای یارییە ڤیدیۆییەکان لە ئەمریکا]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی پەرەپێدانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن جۆیستیک]] [[پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە]] [[پۆل:بڵاوکەرەوەی یارییە ڤیدیۆییەکان]] 436gig61t6pat56xa7le1rx2p4nn3le 0 12786 1698275 1179019 2026-10-31T16:35:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1698275 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{زانیاریدانی کۆمپانیا |ناو =کۆمپانیای دێڵ <br /> Dell Incorporation |لۆگۆ= [[پەڕگە:Dell Logo.svg|170px]] |جۆر=گشتی |بازرگانی_لە =NASDAQ: DELL , SEHK: 4331 , NASDAQ-100 Component , S&P 500 Component |پیشەسازی =[[نەرمەکاڵا]]ی [[کۆمپیوتەر]] ، خزمەتگوزاری [[ئایتی]] ، سیستەمی [[کۆمپیوتەر]] |بوار= |جێگر = |دامەزراندن = {{flagicon|United States}}[[ئۆستن]] ، [[تەکساس]] ، [[ئەمریکا]] ([[١٩٨٤ز]]) |دامەزرێنەر =[[مایکڵ دێڵ]] |ناونیشانی_شار =[[ویلایەتی تەکساس]] |ناونیشانی_وڵات=[[ئەمریکا]] |نووسینگەکان = |ئەو وڵاتانەی کە تیایەتی =هەموو جیهان |بەڕێوەبەران =[[مایکڵ دێڵ]] (بەڕێوەبەر) |بەرهەمەکان =[[دیسکتۆپ]] , [[لاپتۆپ]] , [[چاپکەر]] , [[سکانەر]] , [[مۆبایل]] , [[هارد دیسک]], [[تەلەفیزیۆن]] |خزمەتگوزارییەکان = |داهات = 61.49 ملیار $ (٢٠١١) {{بەرزبوونەوە}} |مایە = 3.43 ملیار $ (٢٠١١) {{بەرزبوونەوە}} |خاوەن =[[مایکڵ دێڵ]] |ژ.کارمەند =100.300 |ماڵپەڕی سەرەکی =http://www.dell.com/ |پەراوێزەکان = }} '''کۆمپانیای دێڵ''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Dell Incorporation'') یەکێکە لەو کۆمپانیایانەی کە لە خزمەتگوزاری [[کۆمپیوتەر]] و [[ئایتی]]دا خزمەتێکی گەورەی کردووە و یەکێکە لە کۆمپانیا ھەرە بەناوبانگەکانی جیھانی [[کۆمپیوتەر]].لە ساڵی ١٩٨٤ز لە [[ویلایەتی تەکساس]] لە [[ئەمریکا]] لەلایەن [[مایکڵ دێڵ]]ەوە دامەزراوە. [[پەڕگە:Dell RR1.jpg|ڕاست|250px|وێنۆک|نووسینگەی سەرەکی کۆمپانیای دێڵ لە [[ویلایەتی تەکساس]] لە [[ئەمریکا]]]] {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|کۆمپیوتەر|تەکنۆلۆژیا|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز|Dell}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٨٤ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٨٤]] [[پۆل:دێڵ]] [[پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] [[پۆل:کارگەکانی موبایل]] [[پۆل:براندە ئەمریکییەکان]] 9o04i5byucw55mcdbnpvsxw019m9w9b 1698310 1698275 2026-10-31T17:02:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[دەروازە:زانستی کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر]] 1698310 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{زانیاریدانی کۆمپانیا |ناو =کۆمپانیای دێڵ <br /> Dell Incorporation |لۆگۆ= [[پەڕگە:Dell Logo.svg|170px]] |جۆر=گشتی |بازرگانی_لە =NASDAQ: DELL , SEHK: 4331 , NASDAQ-100 Component , S&P 500 Component |پیشەسازی =[[نەرمەکاڵا]]ی [[کۆمپیوتەر]] ، خزمەتگوزاری [[ئایتی]] ، سیستەمی [[کۆمپیوتەر]] |بوار= |جێگر = |دامەزراندن = {{flagicon|United States}}[[ئۆستن]] ، [[تەکساس]] ، [[ئەمریکا]] ([[١٩٨٤ز]]) |دامەزرێنەر =[[مایکڵ دێڵ]] |ناونیشانی_شار =[[ویلایەتی تەکساس]] |ناونیشانی_وڵات=[[ئەمریکا]] |نووسینگەکان = |ئەو وڵاتانەی کە تیایەتی =هەموو جیهان |بەڕێوەبەران =[[مایکڵ دێڵ]] (بەڕێوەبەر) |بەرهەمەکان =[[دیسکتۆپ]] , [[لاپتۆپ]] , [[چاپکەر]] , [[سکانەر]] , [[مۆبایل]] , [[هارد دیسک]], [[تەلەفیزیۆن]] |خزمەتگوزارییەکان = |داهات = 61.49 ملیار $ (٢٠١١) {{بەرزبوونەوە}} |مایە = 3.43 ملیار $ (٢٠١١) {{بەرزبوونەوە}} |خاوەن =[[مایکڵ دێڵ]] |ژ.کارمەند =100.300 |ماڵپەڕی سەرەکی =http://www.dell.com/ |پەراوێزەکان = }} '''کۆمپانیای دێڵ''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Dell Incorporation'') یەکێکە لەو کۆمپانیایانەی کە لە خزمەتگوزاری [[کۆمپیوتەر]] و [[ئایتی]]دا خزمەتێکی گەورەی کردووە و یەکێکە لە کۆمپانیا ھەرە بەناوبانگەکانی جیھانی [[کۆمپیوتەر]].لە ساڵی ١٩٨٤ز لە [[ویلایەتی تەکساس]] لە [[ئەمریکا]] لەلایەن [[مایکڵ دێڵ]]ەوە دامەزراوە. [[پەڕگە:Dell RR1.jpg|ڕاست|250px|وێنۆک|نووسینگەی سەرەکی کۆمپانیای دێڵ لە [[ویلایەتی تەکساس]] لە [[ئەمریکا]]]] {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|کۆمپیوتەر|تەکنۆلۆژیا|ئینتەرنێت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Dell}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٨٤ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٨٤]] [[پۆل:دێڵ]] [[پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] [[پۆل:کارگەکانی موبایل]] [[پۆل:براندە ئەمریکییەکان]] hyw7qjag4pf6x0jm9ciqwvhcx7m07ib 1698422 1698310 2026-10-31T21:10:35Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698422 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{زانیاریدانی کۆمپانیا |ناو =کۆمپانیای دێڵ <br /> Dell Incorporation |لۆگۆ= [[پەڕگە:Dell Logo.svg|170px]] |جۆر=گشتی |بازرگانی_لە =NASDAQ: DELL , SEHK: 4331 , NASDAQ-100 Component , S&P 500 Component |پیشەسازی =[[نەرمەکاڵا]]ی [[کۆمپیوتەر]] ، خزمەتگوزاری [[ئایتی]] ، سیستەمی [[کۆمپیوتەر]] |بوار= |جێگر = |دامەزراندن = {{flagicon|United States}}[[ئۆستن]] ، [[تەکساس]] ، [[ئەمریکا]] ([[١٩٨٤ز]]) |دامەزرێنەر =[[مایکڵ دێڵ]] |ناونیشانی_شار =[[ویلایەتی تەکساس]] |ناونیشانی_وڵات=[[ئەمریکا]] |نووسینگەکان = |ئەو وڵاتانەی کە تیایەتی =هەموو جیهان |بەڕێوەبەران =[[مایکڵ دێڵ]] (بەڕێوەبەر) |بەرهەمەکان =[[دیسکتۆپ]] , [[لاپتۆپ]] , [[چاپکەر]] , [[سکانەر]] , [[مۆبایل]] , [[هارد دیسک]], [[تەلەفیزیۆن]] |خزمەتگوزارییەکان = |داهات = 61.49 ملیار $ (٢٠١١) {{بەرزبوونەوە}} |مایە = 3.43 ملیار $ (٢٠١١) {{بەرزبوونەوە}} |خاوەن =[[مایکڵ دێڵ]] |ژ.کارمەند =100.300 |ماڵپەڕی سەرەکی =http://www.dell.com/ |پەراوێزەکان = }} '''کۆمپانیای دێڵ''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Dell Incorporation'') یەکێکە لەو کۆمپانیایانەی کە لە خزمەتگوزاری [[کۆمپیوتەر]] و [[ئایتی]]دا خزمەتێکی گەورەی کردووە و یەکێکە لە کۆمپانیا ھەرە بەناوبانگەکانی جیھانی [[کۆمپیوتەر]].لە ساڵی ١٩٨٤ز لە [[ویلایەتی تەکساس]] لە [[ئەمریکا]] لەلایەن [[مایکڵ دێڵ]]ەوە دامەزراوە. [[پەڕگە:Dell RR1.jpg|ڕاست|250px|وێنۆک|نووسینگەی سەرەکی کۆمپانیای دێڵ لە [[ویلایەتی تەکساس]] لە [[ئەمریکا]]]] {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|کۆمپیوتەر|تەکنۆلۆژیا|ئینتەرنێت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Dell}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٨٤ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٨٤]] [[پۆل:دێڵ]] [[پۆل:پێشکەشکەرانی خزمەتگوزاری ژمێریاری ھەوری]] [[پۆل:کارگەکانی موبایل]] [[پۆل:براندە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی کۆمپیوتەر کە لە ساڵی ١٩٨٤ دامەزراون]] [[پۆل:کۆمپانیا ئەلیکترۆنییەکان کە لە ساڵی ١٩٨٤ دامەزراون]] [[پۆل:وردەفرۆشە سەرھێڵەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] 11u700lfkcab8jm3rmtwpwmdls5jzsa 0 12805 1698540 1535671 2026-11-01T04:36:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1698540 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لەسەر سیستەمەکانی [[ویندۆز سێرڤەر]]، '''کۆنترۆڵکەری پاوان''' (بە ئینگلیزی: domain controller) ئەو [[ڕاژەکار]]ەیە کە لە [[پاوانی ویندۆز|پاواندا]] وەڵامی پێویست بە داخوازەکانی [[سەنگاندنی ڕەسەنایەتی]] (وەک چوونەژوورەوە، پشکنینی ڕێپێدراوییەکان، و ھتد) ئەداتەوە. بەھۆی پاوانەوە بەکارھێنەر مافی دەستگەیشتوویی بە ژمارەیەک لە کەرەستەکانی ناو تۆڕی پێ ئەبەخشرێ. ==ئەمانەش ببینە== *[[ئەکتیڤ دایرەکتۆری]] ==بەستەرە دەرەکییەکان== *[https://web.archive.org/web/20170826183432/https://technet.microsoft.com/en-us/library/cc786438%28WS.10%29.aspx کۆنترۆڵکەری پاوان] technet.microsoft.com * [http://support.microsoft.com/kb/247811 How domain controllers are located in Windows] * [https://web.archive.org/web/20151215061109/https://www.turnkeylinux.org/domain-controller Pre-integrated open source domain controller] {{تووڵی دەروازە|مایکرۆسۆفت|ئینتەرنێت|تەکنۆلۆژیا}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتیڤ دایرێکتۆری]] [[پۆل:تەکنۆلۆژیای سێرڤەری مایکرۆسۆفت]] 8b276eaq9g4s15wxah7ykfvqzh5f28j 0 14150 1698594 1549161 2026-11-01T07:34:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (نژیاروانی-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1698594 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Concreteathruz.jpg|thumb|کۆنکریتکردن لەلایەن چەند نوژیارێک]] [[پەڕگە:BetonBild 090225 Transportbeton.jpg|thumb|داڕشتنی کۆنکریتی شیشبەند]] '''کۆنکریت''' یان '''کۆنکرێت''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Concrete'')، بریتیە لە تێکەڵێک [[چیمەنتۆ]] و ڕیخ(خیز) کە بۆ دروست کردنی باڵەخانە و دیوار و جادە و ھەرجۆر پێکھاتەیەک بە کار دێت. لە زۆرێک وڵاتانی دنیادا بە '''کونکریت'''، کە لە ئینگلیزیەوە گیراوە یان بە '''بێتون''' کە لە فەرەنسیەوە وەرگیراوە ناوی لێدەبرێت. کۆنکریت زۆرترین کەڵکی لە [[ئەندازیاریی شارستانی]] و [[تەلارسازی]]دا ھەیە، چونکە ھەرزانە و لە ھەموو قاڵبێکدا دەگونجێت و ھەروەھا لە پتەویی پێویستی ھەیە. ==جۆرەکانی چیمەنتۆ== *کۆنکریتی خۆشێل(SCC) کە پێویستی بە ویبرە کردن و شێلاندن نیە. *کۆنکریتی شیشبەند (Reinforced concrete)، کە بێجگە لە چیمەنتۆ، ئارماتور تێدا بە کار دەبرێت. *کۆنکریتی غەڵتەکشێل(RCC) *کۆنکریتی پێشکێشراو (Pre-stressed concrete) کە ترەک ھەڵناگرێت. ==سەرچاوەکان== A.M.Nevill, J.J. Brooks, Ceoncrete Technology, ISBN 8131705366, 9788131705360 {{تووڵی دەروازە|نژیاروانی|کیمیا|زانستی ماددە|ئەندازیاری}} {{پۆلی کۆمنز|Concrete}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆنکریت]] [[پۆل:ماددەکانی بینا]] [[پۆل:ڕووی ڕێگە]] j667n7krfrpbkge9c5nf398egv1bt1r 0 15072 1698218 1535350 2026-10-31T13:36:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1698218 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Flag of the Sahrawi Arab Democratic Republic.svg|وێنۆک|ئاڵا]] '''کۆماری دیموکراتیی عەرەبیی سەحرا''' (بە عەرەبی: ''الجمھوریة العربیة الصحراویة الدیمقراطیة'') دەوڵەتێکە کە خۆی بە خاوەن دەسەڵاتی [[سەحرای ڕۆژاوا]] دادەنێت. == سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{وڵاتەکانی ئەفریقا}} {{تد|ئەفریقا|جوگرافیا|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Western Sahara}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:داگیرگەکانی ئیسپانیا]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەفریقا]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٦ لە سەحرای ڕۆژاوا]] [[پۆل:کۆماری دیموکراتیی عەرەبیی سەحرا]] [[پۆل:ئەو وڵاتانەی کە دانپێدانانیان پێنەدراوە یان دانپێدانانیان سنووردارە]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٦]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی عەرەبی ئاخێو]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئیسپانی ئاخێو]] d0hyx4jjx0mlirkxs40584rlixocamt 0 17746 1698678 1483678 2026-11-01T10:37:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ماتماتیک-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1698678 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = کۆچەر بیرکار | native_name = | native_name_lang = | image = Birkar.jpg | image_size = 250px | caption = وێنەیەکی کۆچەر بیرکار | birth_date = {{bya|١٩٧٨}} <!-- {{Birth date|١٩٧٨|٠٧|DD}} --> | birth_name = کۆچەر بیرکار | birth_place = [[مەریوان]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] | other_names = | residence = [[کامبریدج]]، شانشینی یەکگرتوو | nationality = کورد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = A Kurdish man who came to Britain as a refugee after fleeing conflict two decades ago is one of four men who have been awarded the Fields medal, considered the equivalent of a Nobel prize for mathematics. | ناونیشان = https://www.theguardian.com/science/2018/aug/01/former-refugee-among-winners-of-fields-medal-the-nobel-prize-for-maths |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئابی ٢٠١٨| بڵاوکەرەوە = ماڵپەڕی دەگاردیان |نووسەر = نیکۆڵا داڤیس و نامان خاو |زمان = ئینگلیزی}}</ref> | fields = ڕەھەند و ئەندازەی جەبری | workplaces = [[زانکۆی کامبریج]] | alma_mater = [[زانکۆی تاران]]{{ھن}}[[زانکۆی نۆتینگھام]] | thesis_title = | thesis_url = | thesis_year = | doctoral_advisor = [[Ivan Fesenko]] و [[Vyacheslav Shokurov]] | academic_advisors = | doctoral_students = | notable_students = | known_for = flips, minimal models, finite generation, pluricanonical systems, boundedness of Fano varieties, char p geometry | author_abbrev_bot = | author_abbrev_zoo = | influences = | influenced = | awards = [[خەڵاتی لێڤێرھووڵم]] ٢٠١٠{{ھن}}[[خەڵاتی بنکەی بیرکاریی پاریس]] ٢٠١٠{{ھن}}[[خەڵاتی مۆر]] بۆ وتاری لێکۆڵینەوەیی ٢٠١٦{{ھن}}[[خەڵاتی فیڵدز]] ٢٠١٨ | signature = <!--(filename only)--> | signature_alt = | website = [https://www.dpmms.cam.ac.uk/~cb496/ Caucher Birkar Website] | footnotes = | spouse = | children = }} '''کۆچەر بیرکار ([[ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگایی شاھانە|FRS]])''' ساڵی ١٩٧٨ی زایینی لە شارەدێی نێ سەربە شاری [[مەریوان]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە دایک بووە. [[بیرکار]]ێکی ھاوچەرخی [[کورد]]ە، کە ئێستا لە [[زانکۆی کەمبریج]] پرۆفیسۆرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dpmms.cam.ac.uk/people/cb496/|سەردێڕ=ماڵپەڕی فەرمی پرۆفیسۆر بیرکار|دوایین=زانکۆی کامبریج|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٨دا توانیی گەورەترین خەڵاتی بیرکاریی جیھانی [[خەڵاتی فیڵدز|فیڵدز]] کە بە نۆبێلی بیرکاری ناسراوە دەستەبەر بکات. کۆچەر بیرکار وتوویەتی «ھیوادارم ئەم خەڵاتە بزە بخاتە سەر لێوی چل ملیۆن کورد».<ref>[https://www.nature.com/articles/d41586-018-05864-w گۆڤاری نەیچر],</ref> == ژیاننامە == کۆچەر بیرکار، لە ساڵی ١٩٧٨، لە گوندی [[نێ]]ی سەر بە شارستانی [[مەریوان]] لە خێزانێکی جووتیار لەدایک بوو، کۆچەر سێھەم منداڵی خێزانێکی ٦ منداڵییە. خێزانەکەی پێداویستیی ژیانیان لە ڕێگەی کشتوکاڵ و چاندنی گەنم و سەوزەوات دابین کردووە. ڕۆژانی منداڵی کۆچەر لە بارودۆخێکی ناخۆشدا بوو، لەو کاتەی شۆڕشی گەلانی ئێران لە ناوخۆدا سەری ھەڵدابوو و لە لایەکی دیکەوە شەڕیی نێوان عێراق و ئێران ناوچەکەی کاول کردبوو، بەڵام بنەماڵەی کۆچەر سەرەڕای ئەم ناخۆشییە توانیبوویان شوێنێکی ئارام بۆ کۆچەر دابین بکەن، ھەر وەک کۆچەر خۆی دەڵێت: «ڕێک لەدوای لەدایکبوونم شۆڕشی گەلانی ئێران دەستی پێ کرد و دواتر جەنگی ئێران-عێراق، بەڵام خۆشبەختانە ئێمە ھەموو ئەو شتانەی کە پێویست بوون خۆمان دابینمان دەکردن، بۆیە توانیمان ڕزگارمان بێت».<ref>گۆڤاری زانستیی ھۆژین، ساڵی دووھەم، ژمارەی پێنج و شەش، کۆچەر بیرکار کێیە؟</ref> === خوێندەواری === خوێندنی سەرەتایی لە مەریوان بردووەتە سەر و پلەی کارناسیی لە ساڵی ٢٠٠٠دا لە [[زانکۆی تاران]] دوایی ھێناوە. لە دوایی لە ساڵی ٢٠٠٤دا لە [[زانکۆی ناتینگھام]] پلەی پی ئێچ دیی بە دەست ھێناوە. === توێژینەوە === بیرکار بە زۆری لەسەر [[ئەندازەی جەبری]] (Algebraic Geometry) کار دەکات. ھەروەھا بەرپرس و داھێنەری ماڵپەڕی [[کۆری زانیاری و داھێنان]] بووە. ھەروەھا بیرکار لە زۆرێک کونفڕانسی بیرکاری لە وڵاتانی دونیادا بەشداریی کردووە. == خەڵاتەکان == کۆچەر بیرکار چوار خەڵاتی گرنگی لە بواری بیرکاریدا بەدەست ھێناوە: * [[خەڵاتی بنکەی بیرکاریی پاریس]] * [[خەڵاتی لێڤێرھووڵم]] * [[خەڵاتی مۆر]] بۆ وتاری لێکۆڵینەوەیی، ٢٠١٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ =: کۆمەڵگەی بیرکارانی ئەمریکی | ناونیشان =http://www.ams.org/profession/prizes-awards/ams-prizes/moore-prize | ڕێکەوتی سەردان =١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131202221500/http://www.ams.org/profession/prizes-awards/ams-prizes/moore-prize |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * [[خەڵاتی فیڵدز]] لە ساڵی ٢٠١٨دا == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://www.dpmms.cam.ac.uk/~cb496// لاپەڕەی تایبەتی کۆچەر بیرکار لە ماڵپەڕی زانستگای کەمبریج دا] * [https://web.archive.org/web/20160303212329/http://genealogy.math.ndsu.nodak.edu/id.php?id=98185 ماڵپەڕی ناونیشانی بیرکاران] == بەستەرە دەرەکییەکان == {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ماتماتیک|ئێران|کوردستان|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Caucher Birkar}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی فیڵدز]] [[پۆل:بریتانییەکانی بە ڕەچەڵەک کورد]] [[پۆل:پەنابەرە ئێرانییەکان]] [[پۆل:خەڵکی مەریوان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] [[پۆل:زانا کوردەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:کۆچبەرە ئێرانییەکانی شانشینی یەکگرتوو]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی ئێرانی]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی بریتانی]] [[پۆل:ماتماتیکزانانی کورد]] [[پۆل:پەنابەرانی شانشینە یەکگرتووەکان]] tg3z2hqheordkec6l2rox7t4f7orn05 0 18449 1698586 1441645 2026-11-01T07:33:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1698586 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} [[پەڕگە:Asian Football Confederation emblem.svg|alt=|وێنۆک|ئاڕمی یەکێتیی ئاسیا]] [[پەڕگە:Asian Football Confederation member associations map.svg|thumb|ناوچەی دەسەڵاتی ڕێکخراوەکە]] '''کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئاسیا''' ئەو ڕێکخراوە وەرزشیەیە کە ئەرکی سەرپەرشتی کردنی گشت پاڵەوانیەتیەکانی کیشوەری [[ئاسیا]] گرتۆتە ئەستۆ وە گشت ووڵاتەکانی ئاسیا ئەندامی ئەم ڕێکخراوەن جگە لە [[ئیسرائیل]] و [[قوبرس]] وێڕای ئەندامێتی ووڵاتی [[ئۆسترالیا]] ، بنکەی سەرەکی ڕێکخراوەکە دەکەوێتە ووڵاتی [[مالیزیا]]. == سەرپەرشتی پاڵەوانیەتیەکان == * جامی ئاسیا (تایبەتە بە ھەڵبژاردەی ووڵاتان) * پاڵاوتنی جامی ئاسیا (تایبەتە بە ھەڵبژاردەی ووڵاتان) * پاڵاوتن بۆ ئۆڵەمپیاد (تایبەتە بە ھەڵبژاردەی ووڵاتان) * خولی یانە پاڵەوانەکانی ئاسیا (تایبەتە بە یانەکان) * خولی یەکێتیی ئاسیا (تایبەتە بە یانەکان) * جامی خەلیج (تایبەتە بە ووڵاتانی کەنداوی عەرەبی) * وێڕای ئەمانە چەندین پاڵەوانیەتی تایبەت بە ئافرەتان بەڕێوە دەبات == دابەشکاری == یەکێتیەکە دابەشکراوە بۆ چەند لقێک: {{ستوون-دەستپێک}} {{ستوون-شکەست}} === ناوەندی ئاسیا === *{{flag|AFG}} *{{flag|IRN}} *{{flag|KGZ}} *{{flag|TJK}} *{{flag|TKM}} *{{flag|UZB}} {{ستوون-شکەست}} === باشووری ئاسیا === *{{flag|BAN}} *{{flag|BHU}} *{{flag|IND}} *{{flag|MDV}} *{{flag|NEP}} *{{flag|PAK}} *{{flag|SRI}} {{ستوون-شکەست}} === ڕۆژهەڵاتی ئاسیا === *{{flag|CHN}} *{{flag|GUM}} *{{flag|HKG}} *{{flag|JPN}} *{{flag|PRK}} *{{flag|KOR}} *{{flag|MAC}} *{{flag|MNG}} *{{flag|MNP}} *{{flag|TPE}} {{ستوون-شکەست}} === ئاسیاوی === *{{flag|AUS}} *{{flag|BRU}} *{{flag|CAM}} *{{flag|INA}} *{{flag|LAO}} *{{flag|MAS}} *{{flag|MYA}} *{{flag|PHI}} *{{flag|SIN}} *{{flag|THA}} *{{flag|TLS}} *{{flag|VIE}} {{ستوون-شکەست}} === جامی ڕۆژئاوای ئاسیا === *{{flag|IRQ}} *{{flag|KSA}} *{{flag|BHR}} *{{flag|JOR}} *{{flag|Kurdistan}} *{{flag|KUW}} *{{flag|LIB}} *{{flag|OMN}} *{{flag|PLE}} *{{flag|QAT}} *{{flag|SYR}} *{{flag|UAE}} *{{flag|YEM}} {{ستوون-شکەست}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{پۆلی کۆمنز|Asian Football Confederation}} {{بێ پۆل}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} qx5o4lxq9uw1frvaa9e1vbvn1uk972b 0 20489 1698321 1698101 2026-10-31T17:07:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 1698321 wikitext text/x-wiki {{unreferenced|date=ئاب ٢٠٢١}} {{زانیاریدانی کۆمپانیا |ناو = کۆلۆمبیا پیکچەرز |لۆگۆ= [[پەڕگە:Example.png|160px]] |جۆر= |بازرگانی_لە = بەرهەمهێنانی ڕاگەیاندنی |پیشەسازی = |بوار= |جێگر = |دامەزراندن = ۱۹۱۹ زاینی |دامەزرێنەر = |ناونیشانی_شار = |ناونیشانی_وڵات= |نووسینگەکان = کولڤەر سیتی، لۆس ئانجیلۆس، [[کالیفۆرنیا]] |ئەو وڵاتانەی کە تیایەتی = |بەڕێوەبەران = |بەرھەمەکان = |خزمەتگوزارییەکان = |داھات = |مایە = |خاوەن = سۆنی پیکتەرز ئینتەرتەینمەنت |ژ.کارمەند = |ماڵپەڕی سەرەکی = [http://www.sonypictures.com/ سایتی فەرمی] |پەراوێزەکان = }} یەکێکە لە ستۆدیۆ [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییەکان]] بۆ بەرهەمهێنانی [[فیلم]] و کاری وێنەیی. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمپانیا|کالیفۆڕنیا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ستۆدیۆی فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Columbia Pictures}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:سۆنی پیکچەرز ئێنتەرتەینمنت]] [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩١٨]] [[پۆل:کۆمپانیاکان، دامەزرانی ١٩٢٤]] [[پۆل:کۆلومبیا پیکچەرز]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیا چێژبەخشیانەی دەکەونە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلم لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:براندە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دابەشکەرانی فیلم لە ئەمریکا]] 7zwajoomt1h6opxgi5wayno9ka0835g 4 25122 1698475 1697846 2026-11-01T00:03:15Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1698475 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ٣٨١١٢٤ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ١٧٧٣٩٤ |- | [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || ١٠٤٠٦٩ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/SakuraBot|SakuraBot]] || ٥٦٩٢٥ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٣٠٦ |- | [[Special:Contributions/EmausBot|EmausBot]] || ٤٢٧٩٦ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٦ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧١٦٧ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٨٤٥ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Xqbot|Xqbot]] || ٢١٣٣٢ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/AlaaBot|AlaaBot]] || ١٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٣٥ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٥٢٧٣ |- | [[Special:Contributions/MerlIwBot|MerlIwBot]] || ١٤٥١٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣١٩٢ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٥١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Addbot|Addbot]] || ٩١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Dexbot|Dexbot]] || ٨٦٨١ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٣١١ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨٠١٣ |- | [[Special:Contributions/Legobot|Legobot]] || ٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/CdRBot|CdRBot]] || ٦٦٦٨ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Luckas-bot|Luckas-bot]] || ٦١١٧ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٥٣٢ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٤٩ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠٦ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ٤١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || ٣٧١١ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || ٣٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/ZéroBot|ZéroBot]] || ٣٣٦٢ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٣٣٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٦٦ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Escarbot|Escarbot]] || ٢٧٢٢ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/ChuispastonBot|ChuispastonBot]] || ٢١٤٦ |- | [[Special:Contributions/TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || ٢١١٦ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١٩٥٧ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ١٨٨٩ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٥٢ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٦ |- | [[Special:Contributions/MelancholieBot|MelancholieBot]] || ١٦٣٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٦٠٥ |- | [[Special:Contributions/ElphiBot|ElphiBot]] || ١٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/TjBot|TjBot]] || ١٥٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/RedBot|RedBot]] || ١٤٢٠ |- | [[Special:Contributions/KamikazeBot|KamikazeBot]] || ١٣٩٩ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٧٠ |- | [[Special:Contributions/SieBot|SieBot]] || ١٣٣٩ |- | [[Special:Contributions/FoxBot|FoxBot]] || ١٣١٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/VolkovBot|VolkovBot]] || ١٢٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/タチコマ robot|タチコマ robot]] || ١٢٩٢ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٧٧ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |} |} </center> </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] p9n69zfovsh37agk1ct1uooz6ndpsoy 4 25128 1698476 1697847 2026-11-01T00:03:25Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1698476 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٣٠٦ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٦ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧١٦٧ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٨٤٥ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٣٥ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٥٢٧٣ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣١٩٢ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٥١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤١ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٣١١ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨٠١٣ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٥٣٢ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٤٩ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠٦ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٦٦ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ١٩٥٧ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٥٢ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٦٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٧٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٧٧ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١١٢٥ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١٠٢٨ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ١٠٠٦ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ |- | [[Special:Contributions/ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ٨٧٨ |- | [[Special:Contributions/Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]] || ٨٥١ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٨٠٠ |- | [[Special:Contributions/Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ |- | [[Special:Contributions/Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٧٢١ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ |- | [[Special:Contributions/Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95|Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95]] || ٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٦٢٢ |- | [[Special:Contributions/Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ |- | [[Special:Contributions/شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ |- | [[Special:Contributions/Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ |- | [[Special:Contributions/د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ |} |} </center> </div> [[پۆل:ئاماری ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 4fc2oo54fcsty4sjrsxl2b34bdjjd18 0 35740 1698328 1697898 2026-10-31T17:11:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:زانستی کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر]] 1698328 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} [[پەڕگە:International Morse Code.svg|وێنۆک|290px|کۆدی مۆرس، جۆرێکی بەناوبانگی کۆدە.]] '''کۆد''' ڕێسایەکە کە شێواز یان چۆنیەتی نمایشتی [[زانیاری]] دەگۆڕێت. بۆ ئەو مەبەستە، کۆد [[نیشانە|نیشانەکان]] یەکە-بە-یەکە دەگۆڕێت و دەیانکات بە نیشانەی تر. لە [[ڕاگەیێنی]] و [[پێواژۆگەریی زانیاری|پێواژۆگەریی زانیاریدا]]، '''کۆدکاری''' (encoding) بریتییە لەو پرۆسەیە کە بەھۆیەوە فۆرمی زانیارییەک دەگۆڕدرێت و دەکرێت بە [[ھێما]] و پاشان دەگوازرێتەوە. '''کۆدھەڵوەشێنی'''-ش (decoding) بریتییە لە پرۆسە پێچەوانەکەی: سەرلەنوێ گۆڕینی ھێماکان و کردنیان بە زانیارییەک کە بۆ وەرگر تێگەیشتەنی بێت، و ئەم کۆدە تەنها بۆ مەودای دوراودوور دەبێت واتا ئەم کۆدانە تایبەتن بە سیخوڕەکان و بریکارەکان کە کاریان لێکۆڵینەوەیە، کە بەکاریدەهێنن بۆ کۆد شکاندن و تیگەیستن لە سیخوڕی ولاتانی تر بە دزییەوە. {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|ماتماتیک|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Coding}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:کۆدکاری]] ea4xr9khhwj0z16b5i16eipq8q7fhyn 0 37014 1698616 1535760 2026-11-01T07:38:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698616 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێ سەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''کۆنی ٢٠١٢''' (بە[[ئینگلیزی]] (فەرمیی): KONY2012 یان Kony2012) کورتە فیلمێکە لەلایەن [[کۆمپانیای ئینڤیزبڵ چیڵدرن]]، نووسەرانی [[ئینڤیزبڵ چیڵدرن]]ەوە، درووستکراوە و لە ٥ی [[ئازار (مانگ)|ئازار]]ی ٢٠١٢ دا بڵاوکراوەتەوە. مەبەستی فیلمەکە بەرزکردنەوەی جووڵەی خێرخوازی "بوەستە کۆنی" ـیە ئەمەش بۆ ناساندنی [[جۆزێف کۆنی]] [[یۆگاندی|یۆگاندا]]یە لەسەرتاسەری جیهان کە بۆتە هۆی شەڕێکی خوێناوی لە یۆگاندادا و داواکراوە لەلایەن [[دادگای تاوانی نێودەوڵەتی]] و هەروەها گرتنی و دەستبەسەرکردنی تاکۆتایی ساڵی ٢٠١٢، کە کاتی کۆتاییهاتنی [[کەمپین]]ەکەیە. {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Kony 2012}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] 5stl2t02ecfe508ukq5w5fpv7z3dxgn 0 40921 1698204 1568328 2026-10-31T13:34:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1698204 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ئەنجومەنی یاسادانان | ناو =کۆما جڤاکێن کوردستان | ناوی خۆماڵی = Koma Civakên Kurdistanê | زمانی_ناوی_خۆماڵی = ku | ئاڕم = Flag of Koma Komalên Kurdistan.svg | سەرنووسی_ئاڕم = | قەبارەی_ئاڕم = 200px | جۆری_سەرکردە١ = سەرکردەی شەرەفمەندانە | سەرکردە١ = [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] | جۆری_سەرکردە٢ = سەرۆکی ئەنجومەن | سەرکردە٢ = [[زووبێر ئایدار]] | جۆری_سەرکردە٣ = سەرۆکی ئەجومەنی جێبەجێکار | سەرکردە٣ =[[موراد قەرەیلان]] | جۆری_سەرکردە٤ = جێگری سەرۆکی ئەجومەنی جێبەجێکار | سەرکردە٤ = [[جەمیل بایک]] }} '''کۆما جڤاکێن کوردستان''' ({{بە کورمانجی|Koma Civakên Kurdistanê}}) ناسراو بە '''کەجەکە''' (KCK) کەپێشتریش ناوی '''کۆما کۆمەڵێن کوردستان''' (KKK)، ڕێکخراوێکی سیاسیی کوردییە کە پابەندە بە جێبەجێکردنی ئایدیۆلۆژیای [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] بۆ «[[کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک|کۆنفیدراڵیزمی دیموکرات]]». ھەروەھا وەک ڕێکخراوێکی چەتر بۆ چەندین پارتی سیاسیی کۆنفیدراڵیستی [[کوردستان]] کار دەکات، لەوانە ڕێکخراوی سیاسیی چەکدار و [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە)، [[پارتی یەکێتیی دیموکرات]] (پەیەدە)، [[پارتی ژیانی ئازادی کوردستان]] (پژاک) و [[پارتی چارەسەری دیموکراتیکی کوردستان]] (پچەدەکە). ئەو پاڵپشتییەی کە دەوترێت [[فینلاند]] و [[سوێد]] بۆ کەجەکەیان ھەبووە، یەکێکە لەو خاڵانەی کە بووە ھۆی ئەوەی [[تورکیا]] دژایەتی ھەوڵەکانی فینلاند و سوێد بکات بۆ چوونە ناو [[ناتۆ]].<ref>https://web.archive.org/web/20160929163726/http://www.freemedialibrary.com/index.php/Declaration_of_Democratic_Confederalism_in_Kurdistan</ref><ref>https://jacobin.de/artikel/der-turkische-nato-krieg-gegen-kurdistan-nordirak-erdogan</ref><ref>https://www.ft.com/content/7defc9ce-d6d6-4485-94df-ca79eb37fa13</ref> بیرۆکەی کەجەکە لە پێنجەمین کۆنگرەی کۆنگرە-گەل ([[کۆنگرەی گەلی کوردستان]]) کە لە ئایاری ٢٠٠٧ لە [[قەندیل]] بەڕێوەچوو پێشنیاز کرا، و شوێنی کەکەکی (KKK) گرتەوە کە لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە ھەبوو. کەکەکی، کە کورتکراوەی «کۆما کۆمەڵێن کوردستان»ە، لە سێیەمین کۆنگرەی کۆنگرە-گەل لە قەندیل بە بەشداری ٢٣٦ نوێنەر لە ئایاری ٢٠٠٥دا دامەزرا، ئەمەش بەگوێرەی تێڕوانینی ئۆجەلان بۆ «کۆنفیدراڵیزمی دیموکرات». لە سێیەمین کۆنگرەی کۆنگرە-گەلدا کە تێدا کەکەکی دامەزرا، نەخشەی ڕێکخراوەییەکە پێکھاتبوو لە ئەنجومەنی سەرۆکایەتی کۆنگرە-گەل لە پێنج کەس، یازدە لیژنەی ھەمیشەیی، دادگایەکی دادوەری لە حەوت کەس، و سەرۆکایەتی ئەنجومەنی جێبەجێکردنی کەکەکی لە حەوت کەس. لەم کۆنگرە سێیەمەدا، زوبێر ئایدار کرا بە سەرۆکی کۆنگرە-گەل و [[موراد قەرەیلان]] وەک سەرۆکی ئەنجومەنی جێبەجێکردنی کەکەکی دەستنیشان کرا. لە ئایاری ٢٠٠٧، لە پێنجەمین کۆنگرە لە قەندیل کە ٢١٣ ئەندام تێدا بەشدار بوون و نوێنەرایەتی ھەر چوار پارچەی [[کوردستان]] و دەرەوەی وڵاتیان دەکرد، ناوی کەکەکی گۆڕدرا بۆ کەجەکە (KCK). وەک ڕێکخراوێکی چەتر بۆ داپۆشینی [[کوردانی تورکیا]] و [[کوردانی ئێران|ئێران]] و [[کوردانی عێراق|عێراق]] و [[کوردانی سووریا|سووریا]] لەبەرچاو گیرا، بە پێچەوانەی ڕێکخراوی کەکەکی کە تەنھا جەختی لەسەر [[تورکیا]] دەکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.tesev.org.tr/Upload/Publication/1fe2c9c3-fe84-4044-81a1-d8a3ab906e5c/12028ENGsilahsizlandirma16_03_12Rev1.pdf |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130120080953/http://www.tesev.org.tr/Upload/Publication/1fe2c9c3-fe84-4044-81a1-d8a3ab906e5c/12028ENGsilahsizlandirma16_03_12Rev1.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://kck-info.com/}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|شەڕ|کوردستان|تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Kurdistan Communities Union}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆما جڤاکێن کوردستان|*]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە ئاپۆییستەکانی تورکیا]] [[پۆل:ئاپۆییزم]] [[پۆل:بزووتنەوە ڕزگاریخوازە ناسیۆنالیزمەکان]] lybxspz86qm8ppa8j5gaw9c5e3zfawb 0 41278 1698158 1697919 2026-10-31T12:07:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698158 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:The 1st Labor Day in Japan.JPG|thumb|ڕێپێوانی کرێکاران لە ڕۆژی کرێکاران لە ژاپۆن ساڵی ١٩٢٠]] [[پەڕگە:1maj2006soc.dem.sthlm.jpg|thumb|ڕێپێوانی پارتی سۆشیالدیموکراتی سوید لە ستۆکھۆڵم لە ڕۆژی کرێکاران]] [[پەڕگە:DSC 1498 (5676929076).jpg|thumb|پارتی کۆمۆنیستی میسر لە [[گۆڕەپانی تەحریر]] لەڕۆژی کرێکاران]] '''ڕۆژی جیھانیی کرێکاران''' ('''ڕۆژی کرێکاران<ref name="GMGApr2008">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.gmanetwork.com/news/story/89276/news/nation/may-1-not-covered-by-holiday-economics|سەردێڕ=May 1 not covered by 'holiday economics'|ئیش=GMA News Online|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref>''' یان '''ڕۆژی ئایار<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Rothman|یەکەم١=Lily|سەردێڕ=The Bloody Story of How May Day Became a Holiday for Workers|ناونیشان=http://time.com/3836834/may-day-labor-history/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠١٧|ئیش=Time|بڵاوکەرەوە=Time Magazine|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210628180755/https://time.com/3836834/may-day-labor-history/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Grant|یەکەم١=Jordan|سەردێڕ=May Day: America's traditional, radical, complicated holiday|ناونیشان=http://americanhistory.si.edu/blog/may-day-americas-traditional-radical-complicated-holiday-part-1|وێبگە=The National Museum of American History|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200501211426/https://americanhistory.si.edu/blog/may-day-americas-traditional-radical-complicated-holiday-part-1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>''') (بە [[ئینگلیزی]]:International Workers' Day) ڕۆژی جێژنی کرێکاران تایبەتە بەچینی کرێکار و ئیشکەران، ئەو ڕۆژە دەکەوێتە ١ی ئایاری ھەموو ساڵێک. لە نزیکەی ھەشتا وڵاتی جیھانی پشووی ڕەسمییە، لەم ڕۆژەدا کرێکاران و بزووتنەوە کرێکارییەکان لەوانە [[سۆسیالیزم]]ەکان و [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیستەکان]] و [[ئانارکیزم]] بەڕێپێوان و چالاکی و ڕێپێوان یادی ڕۆژەکە دەکەنەوە. لە ئەمریکا و کەنەدا، ڕۆژی کرێکران لە یەکەم دووشەممە لە مانگی ئەیلوول یادی ڕۆژی کرێکاران دەکرێتەوە.<ref>[https://www.timeanddate.com/holidays/us/labor-day Labor Day in the United States، ماڵپەڕی timeanddate] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200418211139/https://www.timeanddate.com/holidays/us/labor-day |date=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠ }}، ڕۆژی ١ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.</ref> == بنچینەی ڕۆژی کرێکاران == لە ساڵی ١٨٥٦ دا کرێکارانی [[ئۆسترالیا]] لە پێناوی چەسپاندنی ٨ سەعات کار لە ڕۆژێک دا کۆبوونەوە. ئەم ڕۆژەی ئەو مەراسیمەیان تێیدا بەرپاکرد ٢١ ی نیسان بوو. لە سەرەتادا کرێکارانی ئوسترالیا بە تەنھا ساڵی ١٨٥٦ یان لە بەر چاو گرتبوو، بەڵام مەراسیمی یەکەمین ساڵ کاریگەری گرنگی دانا لە سەر جەماوەری پرۆلیتاریای ئوسترالیا، ھەربۆیەش وابڕیاردرا ھەموو ساڵێک بکرێتەوە. == ڕووداوەکەی شیکاگۆ == لە یەکی ئایاری ١٨٨٦دا، زیاتر لە ٣٤٠٫٠٠٠ کرێکار لە [[ئەمریکا]] دەستیان لەکار کێشایەوە، تەنیا لە شیکاگۆدا ھەژماری کرێکارانی مانگرتوو ٤٠٫٠٠٠ کەس بوو. چەند ڕۆژ دواتر پۆلیس لە مەیدانی ھایمارکت دەستیان بە ڕەشەکوژی کرد. سەرەنجام لەو پێکدادانەدا زیاتر لە ٧ کەس کوژران، لەلایەکی دیکەوە لە ڕاگەیاندنەکانی دەوڵەتدا ڕاگەیێنرا، کە ئەفسەرێکی پۆلیس بەھۆی بۆمبی دەستی ئەنارکیستێکەوە کوژراوە. === ئەنجام === دوای ماوەیەکی زۆر لە شەڕ و تووندتیژی دواجار کۆنگرەی دامەزراندنی "ڕۆژنامەی نێونەتەوەیی" سۆشیالدێمۆکرات لە ساڵی ١٨٨٩دا بڕیاری دا ١ی ئایاری بکرێتە "ڕۆژی خەباتی کرێکارن" ساڵانەی بزووتنەوەی کرێکاری و لەو کاتەوە ئەم ڕۆژە بە کۆبوونەوەی جەماوەری و مانگرتن دەستی پێکردووە. بەڵام ھەروەھا ھەر لە دەستپێکەوە لەناو بزووتنەوەکەدا ڕەخنەش لە١ی ئایار ھەبوو لە فەرەنسە لە ساڵی ١٨٩٢دا ھەژمارێکی زۆر لە ئەنارکیستەکان ڕەخنەیان لەو کەمپەینە گرت، لەوانە سیباستیان فۆرێ، وتی "چیتر ئەمە ڕۆژێکی شۆڕشگێڕانە نییە، بەڵکو سەکۆیەکی دەستەمۆکراوە بۆ ھەڵبژاردنی دەسەلاتخوازان، تا لەڕێگەی دەنگی کرێکارانەوە بۆ پارلەمان ھەڵببژێردرێن”. ساڵی ١٨٩٣ لە کۆنگرەی یەکێتییە کرێکارییەکاندا لە فەڕەنسا لەشاری مارسێلیا جارێکی دیکە ئاراستەی خەباتکارانی ١ی ئایار وەک ڕۆژی مانگرتنی گشتی پێداگری لەسەر کرایەوە، شتێک کە زیاتر دابڕانی لە پارتی سۆشیا دێمۆکرات واوەتر بەرەوپیش برد. دواتر ساڵی ١٨٩٦ کاتێک کە ئەندامانی ئەنارکیست لە نێونەتەوەیی دووەمدا لە لەندەن لەبەر ڕەتکردنەوەی پارلەمانتاریزم دەرکران، ئەو لێکدابرانە فراوانتر بوو. == بەپێی وڵات == === عێراق === ڕۆژی جیھانیی کرێکاران لە [[عێراق]] کراوەتە پشووی فەرمی و گشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraqi top officials vow to support workers on Labor Day - Xinhua {{!}} English.news.cn|ناونیشان=http://www.xinhuanet.com/english/2019-05/01/c_138027680.htm|وێبگە=xinhuanet.com|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200414194541/http://www.xinhuanet.com/english/2019-05/01/c_138027680.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === هەرێمی کوردستان === ڕۆژی جیھانیی کرێکاران لە [[هەرێمی کوردستان]] کراوەتە پشووی فەرمی و گشتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=kurdistan top officials vow to support workers on Labor Day - Xinhua {{!}} English.news.cn|ناونیشان=http://www.xinhuanet.com/english/2019-05/01/c_138027680.htm|وێبگە=xinhuanet.com|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200414194541/http://www.xinhuanet.com/english/2019-05/01/c_138027680.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئێران === لە [[ئێران]] ڕۆژی جیھانیی کرێکاران نەکراوەتە پشووی فەری/گشتی، بەڵام بەپێی بەندی ٦٣ لە یاسای کرێکاری لە ئێران ئەوا ئەم ڕۆژە بە پشوو بۆ کرێکاران دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ilo.org/dyn/natlex/docs/WEBTEXT/21843/64830/E90IRN01.HTM#c3|سەردێڕ=Islamic Republic of Iran. Labour Code|وێبگە=ilo.org}}</ref> === باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا === لە وڵاتانی [[کەمبۆدیا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Annual Leave Laws, Paid Vacation, Holidays Entitlement in Cambodia|ناونیشان=https://prake.org/labour-law/work-and-holiday|وێبگە=Prake.org|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠١٩|زمان=en-kh|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200501163705/https://prake.org/labour-law/work-and-holiday|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[تایلەند]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2019|ناونیشان=https://www.bot.or.th/English/FinancialInstitutions/FIholiday/Pages/2019.aspx|وێبگە=bot.or.th|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200501163040/https://www.bot.or.th/English/FinancialInstitutions/FIholiday/Pages/2019.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[مالیزیا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://malayahistory.blogspot.com/2008/05/commemorating-labour-day-in-malaysia.html|سەردێڕ=Commemorating Labour Day in Malaysia|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٠٨|ئیش=Malaya History|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200501194747/http://malayahistory.blogspot.com/2008/05/commemorating-labour-day-in-malaysia.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ئیندۆنیزیا|ئیندەنووسیا]]، [[میانمار]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Myanmar celebrates May Day|ناونیشان=https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_212171/lang--en/index.htm|زمان=en|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200501195728/https://www.ilo.org/global/about-the-ilo/newsroom/news/WCMS_212171/lang--en/index.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[فلیپین]]، [[ڤیێتنام|ڤیەتنام]] و [[سینگاپوور|سەنگافورە]] ئەم ڕۆژە وەک ڕۆژی جیھانیی کرێکاران بە پشوو دانراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Heng Swee Keat to speak at May Day Rally|ناونیشان=https://www.straitstimes.com/singapore/heng-swee-keat-to-speak-at-may-day-rally|وێبگە=The Straits Times|زمان=en|ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200501162854/https://www.straitstimes.com/singapore/heng-swee-keat-to-speak-at-may-day-rally|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ڕۆژھەڵاتی ناوین === لە [[ئیسرائیل]]، ئەم ڕۆژە نەکراوەتە پشوو، بەڕۆژێکی ئاسایی کارکردن تێیدا بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Gilad|یەکەم١=Elon|سەردێڕ=The Rise and Fall of Israel's May Day|ناونیشان=https://www.haaretz.com/israel-news/.premium-the-rise-and-fall-of-israel-s-may-day-1.7187463|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠١٩|ئیش=Haaretz|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٩|زمان=en}}</ref> لە وڵاتانی [[لوبنان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Workers march against corruption for Labor Day {{!}} News , Lebanon News {{!}} THE DAILY STAR|ناونیشان=http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2019/May-01/482235-workers-march-against-corruption-for-labor-day.ashx|ئیش=dailystar.com.lb|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200501192140/http://www.dailystar.com.lb/News/Lebanon-News/2019/May-01/482235-workers-march-against-corruption-for-labor-day.ashx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ئوردن|ئەردەن]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Jordan marks Labour Day|ناونیشان=http://www.jordantimes.com/news/local/jordan-marks-labour-day-0|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠١٩|ئیش=Jordan Times|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٨|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190507170556/http://www.jordantimes.com/news/local/jordan-marks-labour-day-0|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[میسر|میسڕ]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sisi attends Labor Day celebration in Alex|ناونیشان=http://sis.gov.eg/Story/139744/Sisi-attends-Labor-Day-celebration-in-Alex?lang=en-us|وێبگە=sis.gov.eg|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠١٩|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190512010452/http://sis.gov.eg/Story/139744/Sisi-attends-Labor-Day-celebration-in-Alex?lang=en-us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[سووریا|سوریا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=al-Sabbagh|یەکەم١=Hazem|سەردێڕ=International Workers' Day marked with central event at Opera House|ناونیشان=https://www.sana.sy/en/?p=76070|وێبگە=Syrian Arab News Agency|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200501054226/https://www.sana.sy/en/?p=76070|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[فەلەستین]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In the International Labour Day, National Society for Democracy and Law (NSDL) calls for providing the unemployed category with a decent life {{!}} The National Society for Democracy and Law|ناونیشان=https://www.nsdl.org.ps/site/en/?p=1317|ڕێکەوتی سەردان= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200501201642/https://www.nsdl.org.ps/site/en/?p=1317|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و [[بەحرەین]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bahrain Bourse {{!}} Official Holidays|ناونیشان=https://www.bahrainbourse.com/holidays|وێبگە=bahrainbourse.com|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200501200344/https://www.bahrainbourse.com/holidays|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کراوەتە پشووی فەرمی. === باشووری ئاسیا === لە وڵاتانی [[ھیندستان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rbi.org.in/scripts/holidaymatrixdisplay.aspx|سەردێڕ=Holidays – Reserve Bank of India|بڵاوکەرەوە=Reserve Bank of India|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140502032040/http://www.rbi.org.in/scripts/holidaymatrixdisplay.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[نیپال|نیپاڵ]]،<ref>[https://web.archive.org/web/20021107112118/http://www.nepalnews.com/archive/2008/may/may01/news09.php May Day being observed across the country]. Nepal news.com (1 May 2008). It is known as Majdoor Diwas in Nepal</ref> [[مالدیڤ|ماڵیدیڤ]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.haveeru.com.mv/english/details/36099/Maldives_declares_Labour_Day_a_public_holiday|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110430003045/http://www.haveeru.com.mv/english/details/36099/Maldives_declares_Labour_Day_a_public_holiday|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠١١|سەردێڕ=Haveeru Online – Maldives declares Labour Day a public holiday|بڵاوکەرەوە=Haveeru.com.mv|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> [[پاکستان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Labour Day|ناونیشان=https://www.thenews.com.pk/print/311118-the-labour-day|وێبگە=thenews.com.pk|زمان=en}}</ref> [[سریلانکا]] و [[بەنگلادێش|بەنگلادیش]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Historic May Day being observed across the country|ناونیشان=https://www.dhakatribune.com/bangladesh/nation/2019/05/01/historic-may-day-being-observed-across-the-country|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠١٩|ئیش=Dhaka Tribune|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> ئەم ڕۆژە کراوەتە پشووی فەرمی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * [https://web.archive.org/web/20160306112929/http://emrro.com/bineceyroji.htm بنچینەی ڕۆژی کرێکاران] لە نووسینی [[ڕۆزا لوکسەمبورگ]] * [https://web.archive.org/web/20160306104538/http://dengekan.info/dengekan/11/13795.html 1ی ئایار - ماڵپەڕی دەنگەکان] {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|سۆشیالیزم|ئابووری}} {{پۆلی کۆمنز|International Workers' Day}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ناڕەزایییەکان]] [[پۆل:کۆمۆنیزم]] [[پۆل:سۆشیالیزم]] [[پۆل:ڕۆژە جیھانییەکان]] [[پۆل:نێودەوڵەتی دووەم]] 112ld3170rsap32dl77ykp2ms4tatpc 0 42559 1698617 1219808 2026-11-01T07:38:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1698617 wikitext text/x-wiki '''سیندرۆم''' (بە [[کوردی]] «کۆنیشان»، بە [[ئینگلیزی]]: Syndrome) بریتییە لە کۆمەڵێک نیشانە و ھێما کە نیشاندەری نەخۆشییەکی تایبەتە؛ کۆنیشان لە خۆگری: [[نیشانەکانی نەخۆشی]] (کە نەخۆش بۆ خۆی دەردەبڕێت)، [[ھێماکانی پزیشکی]] (کە [[پزیشک]] پەی پێ دەبات) و دیاردە و دانستەگەلێ کە پێکەوە سەرھەڵدەدەن.<br /> <br /> بۆ وێنە: *[[کۆنیشانەی ڕیخۆڵەی ھەستیار|کۆنیشانی ڕیخۆڵەی ھەستیار]] (IBS) *[[کۆنیشانی داون]] (Down syndrome) *کۆنیشانی گلبێرت (Gilbert's syndrome) == نموونەکان == ئەم نەخۆشیە لەنەخۆشیە ھەرەکۆنەکانی جیھانە ،کە ئافرەتەکان لەڕابردوو وە منداڵان زیاتر تووشی بوونە،ئەمیش کاتێک پیاوەکان بەشەر دەھاتن دوای شکستی لایەک لایە براوەکە خێزان و منداڵەکانی لایە شکستەکەی دەبرد وە ژنەکە پیاوە براوەکەی خۆش دەویست و متمانەی پێ دەکرد چونکە لەو بڕوایە دابوو کە دەتوانێت بیپارێزێت،نموونەی زیاتر:<ref name=":0">Stockholm Syndrome - Meaning, History, and Famous Cases February 17, 2012, hubpages.com </ref> * منداڵێک کەڕووبەڕوی مەترسی بێتەوە. * ئافرەتێک کەڕووبەڕوی مەترسی بێتەوە. * کەسانی ئایینی و زۆر پەیوەست بوون بەبەرنامەیەکی دیاری کراو. * کەسانێک ڕووبەڕوی دەست درێژی سێکسی بوونەتەوە. * کەسانێک زیندانی کراون بە ھەڵە. جولەکەکانی ئەڵمانیا بەرامبەر ھەڵس و کەوتی نازیەکان نموونەیەکی زیندوە . ھەموو ئەوکەسانە ھەوڵ دەدەن یاخود چاوەڕێی قەرەبووکردنەوەیەکی ئەستەم دەکەن ،بەمە پەنا بۆ تووند و تیژی و گرووپە تیرۆریستیەکان دەبەن.کەسانێک زۆر بەتووندی ڕێچکەی ئایینێکیان گرتوە یاخود لەکاتێکی درەنگ بە ئایین دەگەن یانیش لە زۆر منداڵی وەری دەگرێت بۆیە ھەوڵ دەدات بیروڕایەکەی بەسەر کەسانی تر بچەسپێنێت بەمە بەرەو تاوان دەڕوات. == [[کۆنیشانی لیما]] == ئەم کۆنیشانە پێچەوانەی کۆنیشانەکەی ستۆکھۆڵمە،کە دزەکان باڕمتەکانیان دەپارێزن و خۆشیان دەوێن: ئەم ڕووداوە لە شاری لیما ی پایتەختی پیڕۆ ڕووی دا لە کونسولخانەی ژاپۆن ،کاتێک کۆمەڵە چەکدارێک لە ١٩٩٦ ھەڵدەکوتنە سەرکونسولخانەی [[ژاپۆن]] و کارمەندەکان دەست بەسەر دەکەن،چەکدارەکان دەبنە دۆست و ھاوڕێی بارمتەکان٫  کە کەسانی باڵا و پلە بەرزیان تێدابوو .<ref>PTSD. </ref> == کۆنیشانەکانی تر == # [[باتی ھێرست]]: یەکێکە لە بەناوبانگترین نمونەکانی کۆنیشان لە ١٩٧٤  بەسەر خێزانی باتی ھێرست دا ھات،دوای ئەوەی ئەندامێکی خێزانەکەیان لەلایەن گروپێکەوە دەڕفێندرێت ،کەسەکە دەبێت بە یەکێک لە ئەندامانی گروپەکە. # [[ئەلیزابێت سمارت]]:کچێک بوو لەتەمەنی ١٤ ساڵان لەلایەن چەکدارێکەوە دەست بەسەر دەکرێت لھ٢٠٠٢ .پاشان یەکتریان خۆش دەوێت و ھاوسەرگیری دەکەن. # [[ماری ماکلڕۆی]]:لە ١٩٣٣ ڕفێندرا لەلایەن چوار کەسەوە بۆماوەی ٣٤ کاژێر ،پاشان ماری دەبێت بە دۆستیان و چەکدارەکانیش دەستگیر دەکرێن،لەماوەی زیندانیەکانیان ماری بەبەردەوامی سەردانی دەکردن. # [[جیسی لی دۆگارد]]:لە ١٩٩٣ لەلایەن خێزانێکەوە دەڕفێندرێت کە تەمەنی ١١ ساڵ بوو پاشان دەبێتە دۆستی خێزانەکەو بۆ ماوەی ١٨ ساڵ لایان دەمینێتەوە. # [[ناتاشا کامبۆش]]:لەساڵی١٩٩٨ دەڕفێندرێت لە لایەن پیاوێکەوە کاتێک تەمەنی ١٠ ساڵ دەبێت ،تا ساڵی ٢٠٠٦ کەس ھەواڵی نازانێت ،ئاشکرابوو بە ھۆی گیان لەدەست دانی ڕفێنەرەکەی ،کە دوای مردنی خۆی کوشت . # [[شون ھۆڕن بیک]]:لە تەمەنی ١١ ساڵان لە ٢٠٠٢ ڕفێندرا لە ڕێگای قوتابخانە ،بۆ ماوەی ٤ ساڵ مایەوە لای ڕفێنەرەکە . # [[ئەسیرات کلیڤلاند]]:دوای ١٠ ساڵ لە ڕفاندنی ھەواڵی پۆلیس دەدات،بەڵام لەلایەن پۆلیسەوە داواکەی ڕەت دەکرێتەوە،بەکەسێکی نەخۆشی ناوزەند کرد. # [[زەینەب سەباح]]: رۆژی 12-7-2016 لە [[ھەولێر]] لەلایەن کەسێکی نزیکی خێزانەکەیان ڕفێندرا بۆ ماوەی ١٠ ڕۆژ پاشان [[ھاوسەرگیری]] لەگەڵ کرد و پۆلیس و ماڵەوەی ئاگادارکردەوە کە نەڕفێندراوە.<br> == وڵاتی تۆقێنەر == لێرە کۆمەڵانی خەڵک بە کۆمەڵ تووشی دەبن و ئەو کەسانەی دەستیان بەسەر وڵات داگرتوە وا دەزانن دەیان پارێزن،ئەم دیاردەیە لە زۆرینەی وڵاتە دیکتاتۆریەکان باوە،لەبەر ئەوەی خەڵکەکە بەکۆمەڵ توشی بوون ھەستی پێناکەن. == ئەمانەش ببینە == * [[کۆنیشی لیما]] * [[کۆنیشی دیۆجین]] * [[کۆنیشی سەتنداڵ]] * [[کۆنیشانی ستۆکھۆڵم]] <references /> {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} == سەرچاوە == [https://web.archive.org/web/20151002150531/https://fa.wikipedia.org/wiki/%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%85] {{پۆلی کۆمنز|Syndromes}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:کۆنیشانەکان]] [[پۆل:زاراوە پزیشکییەکان]] owum13ntdkivqz4jgzcq5mfo5ldof4v 0 42614 1698414 1697487 2026-10-31T20:20:16Z مامۆستا 39489 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1698414 wikitext text/x-wiki {{Short description|پشوویەکی ساڵانەیە کە لە ٣١ی تشرینی یەکەمدا بەڕێوەدەچێت}}{{Infobox holiday|holiday_name=ھالۆوین|type=مەسیحی|image=Jack-o'-Lantern 2003-10-31.jpg|caption=نەخشاندن و نمایشکردنی نەریتێکی ھالۆوین|official_name=|nickname={{plainlist| - ھالۆوین - ئۆڵھالۆوین - شەوی ھەموو پیرۆزەکان - ئێوارەی ھەموو پیرۆزەکان}}|observedby=[[مەسیحییەتی ڕۆژاوا|مەسیحییە ڕۆژاوایییەکان]] و زۆرێک لە ناومەسیحییەکان لە سەرانسەری جیھاندا<ref name=Fasting/>|significance=ڕۆژی یەکەمی ئۆڵھالۆوتاید<ref name="Worcester2020">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھالۆوین |ناونیشان=https://www.cofe-worcester.org.uk/halloween |بڵاوکەرەوە=[[Anglican Diocese of Worcester]] |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=en |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە=the word Halloween means 'holy evening' and comes from All Hallow's Eve? Traditionally it is the fast day before the feast days of All Saints (1 Nov) and All Souls (2 Nov) which are opportunities to celebrate the saints and remember those who have departed this life. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231102114824/https://www.cofe-worcester.org.uk/halloween |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Surrey2014"/>|date=٣١ی تشرینی یەکەم|celebrations=تریک ئۆر تریتێنگ، ئاھەنگەکانی پۆشاکی ھالۆوین، دروستکردنی جاک ئۆ لەنتێرن، داگیرساندنی [[ئاگر]]، فاڵگرتنەوە، سەردانیکردنی شوێنی ترسناک|duration=١ ڕۆژ|observances=[[مەراسیمی دێڕ]]،<ref name=Service>{{بیرخستنەوەی کتێب|chapter=Service for All Hallows' Eve |سەردێڕ=کتێبی خزمەتگوزارییە ناوبەناویکان ٢٠٠٣ |پەڕە=[{{google books|3FZGE2CAdfUC|plainurl=yes}} 108] |بڵاوکەرەوە=Church Publishing, Inc.|وتەگێڕانەوە=This service may be used on the evening of October 31, known as All Hallows' Eve. Suitable festivities and entertainments may take place before or after this service, and a visit may be made to a cemetery or burial place.|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٨٦٩-٤٠٩-٣}}</ref> [[نوێژی مەسیحییەت|نوێژکردن]]،<ref name=Prayer>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=کتێبی نوێژی خێزانی ئەنگلیکان|نووسەر=Anne E. Kitch|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=idekF-9uIAIC&q=prayer+for+all+hallows+eve+Anglican&pg=PA148|بڵاوکەرەوە=Church Publishing, Inc.|وتەگێڕانەوە=All Hallow's Eve, which later became known as Halloween, is celebrated on the night before All Saints' Day, November 1. Use this simple prayer service in conjunction with Halloween festivities to mark the Christian roots of this festival.|ساڵ=٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170125175435/https://books.google.com/books?id=idekF-9uIAIC&pg=PA148&dq=prayer+for+all+hallows+eve+Anglican|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٩٢-٢٥٦٥-٨}}</ref> [[ڕۆژووگرتن]]،<ref name=Fasting/> [[شەونخۆنی]]<ref name=Vigil>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=ڕێنمایی پلاندانانی لیتورجی پۆلیست|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=34_o1HJOrzoC&pg=PA251|بڵاوکەرەوە=[[Paulist Press]]|وتەگێڕانەوە=Rather than compete, liturgy planners would do well to consider ways of including children in the celebration of these vigil Masses. For example, children might be encouraged to wear Halloween costumes representing their [[patron saint]] or their favorite saint, clearly adding a new level of meaning to the Halloween celebrations and the celebration of All Saints' Day.|ساڵ=٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171031175805/https://books.google.com/books?id=34_o1HJOrzoC&pg=PA251|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٩١-٤٤١٤-٣}}</ref>|relatedto=ساوین، ھۆپ-توو-نا، کالان گایاف، ئالانتاید، ڕۆژی مردووەکان، ڕۆژی ھەموو پیرۆزەکان، ڕۆژی سانت مارتن، ڕۆژی چاکسازی، شەوی ئاژاوە (''[[cf.|بەراورد بکە]]''. شەونخۆنی)|longtype=[[مەسیحییەت|مەسیحی]]، کلتووری|frequency=ساڵانە}} '''ھاڵۆوین''' ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Halloween) جەژنێکی کۆمەڵایەتییە کە لە [[جیھانی ڕۆژاوایی|جیھانی ڕۆژاوا]]دا بەرز ڕادەگیرێت و ھەموو ساڵ لە ٣١ی تشرینی یەکەم (٣١ی تشرینی یەکەم - ٩ی ئابان) خەڵک جلوبەرگی سەیر و سەمەرە لەبەردەکەن و دێنە سەرشەقام و کۆڵانەکان و خۆشی دەکەن، منداڵان بە تورەگەیەکی نەخشدار ماڵ و ماڵی گەڕەک دەکەن و [[شیرینی]] و دیاری کۆدەکەنەوە.<ref>http://books.google.com/books?id=YVgJAAAAIAAJ&q=Hallowe'en+contraction&dq=Hallowe'en+contraction&hl=en&ei=Y6i8TtXJOcargwe2lN28Bw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CD8Q6AEwBDgK {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170125161603/https://books.google.com/books?id=YVgJAAAAIAAJ&q=Hallowe%27en+contraction&dq=Hallowe%27en+contraction&hl=en&ei=Y6i8TtXJOcargwe2lN28Bw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=5&ved=0CD8Q6AEwBDgK |date=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> زۆرێک لە شارەزایانی بواری چاند (فەرھەنگ) لە [[ئەورووپا]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] باوەڕیان وایە کە بە پێچەوانەی [[مەسیحی|فەلەکانە]] کە ئەم جەژنە بە جەژنێکی ئایینی دەزانن، ھاڵۆوین ھەر وەک جەژنی خەرمان ھەڵگرتنەوەی کوردەواری وایە کە تا ڕادەیەک لەگەڵ بیروباوەڕی [[مەسیحییەت]] تێکەڵکراوە.<ref>http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/holydays/halloween_1.shtml {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170218003832/http://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/holydays/halloween_1.shtml |date=١٨ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> ئەکادیمییەکانی تر دەڵێن ھالۆوین بە شێوەیەکی سەربەخۆ وەک جەژنێکی [[مەسیحیەت|مەسیحی]] دەستی پێکردووە، کە ئێوارەی پێش ڕۆژی ھەموو پیرۆزکان بووە.<ref name="FoleyO'Donnell2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=O'Donnell|یەکەم١=Hugh|سەردێڕ=خەڵات یان فێڵ؟ ھالۆوین لە جihanێکی بەجیھانیبوودا|دوایین٢=Foley|یەکەم٢=Malcolm|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[وەشانخانەی زانایانی کامبریج]]|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٣٨-٠٢٦٥-٩|پەڕەکان=٩١–٩٢|زمان=en|وتەگێڕانەوە=Hutton (1996, 363) identifies Rhys as a key figure who, along with another Oxbridge academic, James Frazer, romanticised the notion of Samhain and exaggerated its influence on Halloween. Hutton argues that Rhys had no substantiated documentary evidence for claiming that Halloween was the Celtic new year, but inferred it from contemporary folklore in Wales and Ireland. Moreover, he argues that Rhys: "thought that [he] was vindicated when he paid a subsequent visit to the Isle of Man and found its people sometimes called 31 October New Year's Night (''Hog-unnaa'') and practised customs which were usually associated with 31 December. In fact the flimsy nature of all this evidence ought to have been apparent from the start. The divinatory and purificatory rituals on 31 October could be explained by a connection to the most eerie of Christian feasts (All Saints) or by the fact that they ushered in the most dreaded of seasons. The many "Hog-unnaa" customs were also widely practised on the conventional New Year's Eve, and Rhys was uncomfortably aware that they might simply have been transferred, in recent years, from then Hallowe'en, to increase merriment and fundraising on the latter. He got round this problem by asserting that in his opinion (based upon no evidence at all) the transfer had been the other way round." … Hutton points out that Rhy's unsubstantiated notions were further popularised by Frazer who used them to support an idea of his own, that Samhain, as well as being the origin of Halloween, had also been a pagan Celtic feast of the dead—a notion used to account for the element of ghosts, witches and other unworldly spirits commonly featured within Halloween. … Halloween's preoccupation with the netherworld and with the supernatural owes more to the Christian festival of All Saints or All Souls, rather than vice versa.}}</ref><ref>- {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Moser |یەکەم=Stefan |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://search.salzburg.com/display/SNZ41-2922809130.10.2010 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140317122059/http://search.salzburg.com/display/SNZ41-2922809130.10.2010 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٧|زمان=de |وتەگێڕانەوە=Die Kelten haben gar nichts mit Halloween zu tun", entkräftet Stefan Moser, Direktor des Keltenmuseums Hallein, einen weit verbreiteten Mythos. Moser sieht die Ursprünge von Halloween insgesamt in einem christlichen Brauch, nicht in einem keltischen. |سەردێڕ=ھیچ 'فێڵ یان خەڵاتێک' لای کێلتەکانی سالزبۆرگ نییە |بڵاوکەرەوە=Salzburger Nachrichten}} - {{بیرخستنەوە|دوایین١=Döring |یەکەم١=Alois |سەردێڕ=ساوین – ھالۆوین – ھەموو قەدیسەکان |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=FDP Emden |زمان=de |وتەگێڕانەوە=Die lückenhaften religionsgeschichtlichen Überlieferungen, die auf die Neuzeit begrenzte historische Dimension der Halloween-Kultausprägung, vor allem auch die Halloween-Metaphorik legen nahe, daß wir umdenken müssen: Halloween geht nicht auf das heidnische Samhain zurück, sondern steht in Bezug zum christlichen Totengedenkfest Allerheiligen/ Allerseelen. |دوایین٢=Bolinius |یەکەم٢=Erich}} - {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hörandner|یەکەم=Editha|سەردێڕ=ھالۆوین لە شتاپەرمارک و شوێنەکانی تر|بڵاوکەرەوە=LIT Verlag Münster|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٣-٨٢٥٨-٨٨٨٩-٣|پەڕەکان=٨, ١٢, ٣٠|زمان=de|وتەگێڕانەوە=Der Wunsch nach einer Tradition, deren Anfänge sich in grauer Vorzeit verlieren, ist bei Dachleuten wie laien gleichmäßig verbreitet. … Abgesehen von Irrtümern wie die Herleitung des Fests in ungebrochener Tradition ("seit 2000 Jahren") ist eine mangelnde vertrautheit mit der heimischen Folklore festzustellen. Allerheiligen war lange vor der Halloween invasion ein wichtiger Brauchtermin und ist das ncoh heute. … So wie viele heimische Bräuche generell als fruchtbarkeitsbringend und dämonenaustreibend interpretiert werden, was trottz aller Aufklärungsarbeit nicht auszurotten ist, begegnet uns Halloween als ...heidnisches Fest. Aber es wird nicht als solches inszeniert.}} - {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Döring |یەکەم=Volkskundler Alois |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=http://www.wdr.de/themen/freizeit/brauchtum/halloween_10/interview_doering.jhtml?rubrikenstyle=freizeit |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110614110611/http://www.wdr.de/themen/freizeit/brauchtum/halloween_10/interview_doering.jhtml?rubrikenstyle=freizeit |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|زمان=de |وتەگێڕانەوە=Dr. Alois Döring ist wissenschaftlicher Referent für Volkskunde beim LVR-Institut für Landeskunde und Regionalgeschichte Bonn. Er schrieb zahlreiche Bücher über Bräuche im Rheinland, darunter das Nachschlagewerk "Rheinische Bräuche durch das Jahr". Darin widerspricht Döring der These, Halloween sei ursprünglich ein keltisch-heidnisches Totenfest. Vielmehr stamme Halloween von den britischen Inseln, der Begriff leite sich ab von "All Hallows eve", Abend vor Allerheiligen. Irische Einwanderer hätten das Fest nach Amerika gebracht, so Döring, von wo aus es als "amerikanischer" Brauch nach Europa zurückkehrte. |سەردێڕ=شیرینی یان تاڵی – شتی کۆن؟ ئایا ھالۆوین بەسەرچووە؟ |بڵاوکەرەوە=[[وەستدۆیچە ڕوندفونک]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/holydays/halloween_1.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211028184759/https://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/holydays/halloween_1.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|زمان=en |وتەگێڕانەوە=However, there are supporters of the view that Hallowe'en, as the eve of All Saints' Day, originated entirely independently of Samhain and some question the existence of a specific pan-Celtic religious festival which took place on 31st October/1st November. |سەردێڕ=ئێوارەی ھەموو قەدیسەکان |بڵاوکەرەوە=[[دامەزراوەی پەخشی بریتانی]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەھۆی سەدان ساڵ ئاھەنگگێڕان لە [[ئیرلەندا]] و [[سکۆتلەند]]، کۆچبەرانی [[ئێرلەندییەکان|ئایرلەندی]] و سکۆتلەندی زۆرێک لە نەریتەکانی ھالۆوینیان لە سەدەی ١٩دا برد بۆ [[ئەمریکای باکوور]]،<ref name="Brunvand, Jan 2006. p.749">Brunvand, Jan (editor). ''American Folklore: An Encyclopedia''. Routledge, 2006. p.749</ref> و پاشان لە ڕێگەی کاریگەریی ئامریکاوە نەریتە جۆراوجۆرەکانی ھالۆوین لە کۆتایی سەدەی ٢٠ و سەرەتای سەدەی ٢١دا بۆ وڵاتانی تر بڵاوبووەوە.<ref name="Colavito, Jason 2007. pp.151">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Colavito|یەکەم=Jason|سەردێڕ=ناسینەوەی ترس: زانست، زانیاری و گەشەسەندنی چەشنی ترسناک|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[مەکفارلاند و کۆمپانی|مەکفارلاند]]|پەڕەکان=١٥١–١٥٢}}</ref> == ڕەگ و ڕیشە == پەیڤی «ھاڵۆوین» لە [[زمانی ئینگلیزیی ناوین|ئینگلیزیی ناوینەوە]] ھاتووە کە «halowen» بووە، لە [[ئینگلیزیی کۆن|ئینگلیزیی کۆنیشدا]] «hālig» بووە بە واتای «[[پیرۆز]]»، و وەکو ھاومانای وشەی «سانت (پیرۆز)» بەکارھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/hallow |زمان=en |سەردێڕ=hallow |بڵاوکەرەوە=[[مێریام-وێبستەر]]}}</ref><ref name="WilsonFischer2005">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Wilson|یەکەم١=Douglas|سەردێڕ=Omnibus II: Church Fathers Through the Reformation|دوایین٢=Fischer|یەکەم٢=Ty|بڵاوکەرەوە=Veritas Press|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨–١٩٣٢١٦٨٤٤٠|پەڕە=١٠١|وتەگێڕانەوە=The word "hallow" means "saint," in that "hallow" is just an alternative form of the word "holy" ("hallowed be Thy name").}}</ref><ref name="DiehlDonnelly2001">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Diehl|یەکەم١=Daniel|سەردێڕ=Medieval Celebrations: How to Plan Holidays, Weddings, and Feasts with Recipes, Customs, Costumes, Decorations, Songs, Dances, and Games|دوایین٢=Donnelly|یەکەم٢=Mark|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Stackpole Books|ژپنک=٩٧٨–٠٨١١٧٢٨٦٦٩|پەڕە=١٣|وتەگێڕانەوە=The word hallow was simply another word for saint.}}</ref> وشەی «Halloween»یان «Hallowe'en» لە زمانی سکۆتلەندی ھاتووە بۆ «All Hallows' Eve":<ref>{{Cite OED|Halloween}}</ref> وشەی {{lang|sco|even}} واژەیەکی سکۆتلەندییە بۆ 'eve' یان 'ئێوارە'؛<ref name="Contraction">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Thomson|یەکەم١=Thomas|ناونیشان=https://archive.org/details/ahistoryscottis00annagoog|سەردێڕ=A History of the Scottish People from the Earliest Times: From the Union of the kingdoms, 1706, to the present time|دوایین٢=Annandale|یەکەم٢=Charles|بڵاوکەرەوە=[[بلاکی و کوڕەکەی]]|ساڵ=١٨٩٦|وتەگێڕانەوە=Of the stated rustic festivals peculiar to Scotland the most important was Hallowe'en, a contraction for All-hallow Evening, or the evening of All-Saints Day, the annual return of which was a season for joy and festivity.|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> کە کورتقراوەتەوە بۆ {{lang|sco|e'en}} یان {{lang|sco|een}}؛<ref>{{Cite encyclopedia|dictionary=[[فەرھەنگی نیشتمانیی سکۆتلەندی]] (1700–)|id=snd8629|volume=III =|title=E'EN, Een|year=1952|url=https://dsl.ac.uk/entry/snd/snd8629}}</ref> بەم شێوەیە ''(All) Hallow(s) E(v)en'' بوو بە ''Halloween''. چەمکێک کە ھاوواتای 'All Hallows Eve' بووە و لە ئینگلیزیی کۆندا سەلمێنراوە.<ref name="oed">{{Cite OED|All Hallows' Eve|quote={{Em|ealra halgena mæsseæfen}}}}</ref> کەواتە، ناوەکە ڕەگ و ڕیشەی لە [[مەسیحیەت|مەسیحیەتدا]] ھەیە،<ref>''The A to Z of Anglicanism'' (Colin Buchanan), [[سکارکراو پرێس]]، p. 8</ref> و بە واتای 'ئێوارەی پیرۆزییەکان' دێت.<ref name="Luck1998">{{cite encyclopedia|last=Luck|first=Steve|title=All Saints' Day|encyclopedia=ئەنسایکلۆپیدیای ئەمریکان دیسک|page=22|year=1998|publisher=[[وەشانخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد]]|language=en|isbn=978-0-19-521465-9|url=https://archive.org/details/americandeskency00oxfo/page/22/mode/2up?q=halloween}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Halloween}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.bbc.co.uk/religion/religions/christianity/holydays/halloween_1.shtml «مێژوویەکی کورتی ھالۆوین»] لەلایەن [[بی بی سی|بی-بی-سی]] * [https://www.liturgicalartsjournal.com/2019/09/all-hallows-eve-halloween-in.html «شەوی ھەموو پیرۆزییەکان (ھالۆوین) لە پەڕتووکە ڕێوڕەسمییە نەریتییەکانی پێش ساڵی ١٩٥٥»] لەلایەن گوڤاری ھونەرەکانی ڕێوڕەسمی * [http://www.history.com/topics/halloween «مێژووی ھالۆوین»] لەلایەن کەناڵی مێژوو {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:چاندی ئیری]] [[پۆل:چاندی سکۆتلاندی]] [[پۆل:ھاڵۆوین]] nwzyvnjlyczmlh931u1szi924h4wr27 0 42707 1698187 1697569 2026-10-31T12:17:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698187 wikitext text/x-wiki {{Short description|Iranian sociologist and philosopher (1933–1977)}} {{coord|33|26|42.13|N|36|20|28.98|E|region:SY|display=title}} {{Use dmy dates|date=May 2020}} {{Use British English|date=May 2017}} {{Infobox person | honorific_prefix = | name = Ali Shariati | honorific_suffix = | image = Dr Ali Shariati.jpg | image_size = | alt = | caption = شەریعەتی لە ساڵی ١٩٧٢ | native_name = علی شریعتی | native_name_lang = fa | birth_name = عەلی شەریعەتی مەزینانی | birth_date = {{Birth date|١٩٣٣|١١|٢٣|df=y}} | birth_place = [[کەهاک، خوراسانی ڕەزەوی|کەهاک]]، [[سەبزەوار]]، [[خانەنشینی پەهلەوی|ئیمپراتۆرییەتی فارس]] | death_date = {{death date and age|1977|06|18|1933|11|23|df=y}} | death_place = [[ساوتھامپتن|ساوسھامپتۆن]], [[شانشینی یەکگرتوو]] | death_cause = | body_discovered = | resting_place = [[Sayyidah Zaynab Mosque]], [[Damascus]], [[Syria]] | resting_place_coordinates = <!-- {{coord|LAT|LONG|type:landmark|display=inline}} --> | monuments = | nationality = [[ئێران]]ی | other_names = | citizenship = | education = | alma_mater = [[Ferdowsi University of Mashhad]] <br /> [[University of Paris]] ([[Doctor of Philosophy|Ph.D]]) | occupation = [[کۆمەڵناس]]، [[مێژووناس|مێژوونووس]] | years_active = ١٩٥٢-١٩٧٥ | era = | employer = [[زانکۆی فیردەوسی مەشھەد]] | organization = [[ئیرشادی حوسێنییە]] | known_for = | notable_works = <!-- produces label "Notable work"; may be overridden by |credits=, which produces label "Notable credit(s)"; or by |works=, which produces label "Works" --> | style = | height = <!-- "X cm", "X m" or "X ft Y in" plus optional reference (conversions are automatic) --> | television = | title = | term = | party = [[بزووتنەوەی ئازادی ئێران]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Houchang Chehabi, Rula Jurdi Abisaab|سەردێڕ=Distant Relations: Iran and Lebanon in the Last 500 Years|ناونیشان=https://archive.org/details/distantrelations0000cheh|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|پەڕەکان=[https://archive.org/details/distantrelations٠٠٠٠cheh/page/١٨٣ ١٨٣]|ڕێکەوت=٢٠٠٦|ژپنک=١٨٦٠٦٤٥٦١٥}}</ref> | movement = | opponents = | boards = | criminal_charge = <!-- Criminality parameters should be supported with citations from reliable sources --> | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = پوران شەریعەت ڕەزەوی | children = ٤ | callsign = | awards = | website = <!-- {{URL|example.com}} --> | module = | signature = | signature_alt = | signature_size = | footnotes = }} '''عەلی مەزینانی شەریعەتی''' ({{بە فارسی| علی شریعتی مزینانی}}؛ ١٩٣٣–١٩٧٧) بیرمەند، فەیلەسووف، کۆمەڵناس، شاعیر و نووسەرێکی [[موسڵمان|موسوڵمانی]] [[ئێران]]ی بوو. == ژیاننامە == شەریعەتی لە دێی کاھەک لە نزیکی شاری [[سەبزەوار]] لە دایکبووە، شەریعەتی ڕۆڵێکی گرنگی ھەبوو لە [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] و ژیانەوەی بڕوای [[شیعە]] لە کۆمەڵگای ئێران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://shariati.nimeharf.com/Shariati/article-442/زندگینامه-دکتر-علی-شریعتی/|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161008174605/http://shariati.nimeharf.com/Shariati/article-442/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%AA%DB%8C/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200507085148/http://shariati.nimeharf.com/Shariati/article-442/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B9%D9%84%DB%8C-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%AA%DB%8C/ |date= ٧ی ئایاری ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://drshariati.org/show.asp?ID=55&q=|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130317010957/http://drshariati.org/show.asp?ID=55&q=|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130317010957/http://drshariati.org/show.asp?ID=55&q= |date=١٧ی ئازاری ٢٠١٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://drshariati.org/show/?id=452|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130529111852/http://drshariati.org/show/?id=452|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130529111852/http://drshariati.org/show/?id=452 |date=٢٩ی ئایاری ٢٠١٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/news/292360/جوک‌هاي-شریعتی-از-ديار-باقي|سەردێڕ=جوک‌ھای شریعتی از دیار باقی!}}</ref> لە ژیانی گەنجێتیدا چووەتە نێو بزووتنەوەی مصدق و وەکو مامۆستا کاری کردوو و دووجار دەستبەسەر کراوە لە کاتی خوێندنیدا لە زانکۆ، دەستبەسەرکرا لە [[پاریس]] دوای ئەوەی بەشداری کرد لە خۆپیشاندانێک. == بەرھەمەکانی شەریعەتی == * حەج *مرۆڤ * ئیسلام و مرۆڤ * ڕۆشەنبیریی ئیسلام * ئایین دژی ئایین * فاتیمە فاتیمەیە * ئیمام عەلی * لە کوێوە دەست پێ بکەین؟ * دیمەنێک نیشتنەوە لە بیابان *[[یەک لە پەنای خاڵ و سیفری بێ بڕانەوە]] * [[نزا]] * [[بێداری و کەرکردن]] * ئیسلام و قوتابخانەکانی خۆرئاوا * زاراوەناسی * ئەبوزەڕ == شەریعەتی بە کوردی == سەرەتای وەرگێڕانی بەرھەمەکانى شەریعەتی بۆ کوردی لەلایەن نووسەر و شاعیری کورد [[ھەژار|ھەژار موکریانی]] بوو بە '''چوار نامیلکەی عەلی شەریعەتی''' دەستی پێ کرد و دواتر کەسانی تریش بەرھەمەکانی تری ئەویان وەرگێڕایە سەر زمانی کوردی. == گاڵتە بە شەریعەتی == لە ماوەی ساڵانی ٢٠١١ تا ٢٠١٢دا شەپۆلێکی گاڵتە بە شەریعەتی لە [[ئێران]]دا ڕێ کەوت و ژمارەیەکی زۆر نوکتە بۆ شەریعەتی ساز کرا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.iptra.ir/matter/664/17-%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%AA%D9%8A-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%8A%D8%AA-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B4|سەردێڕ=شریعتی و فلسفھ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201029015917/http://www.iptra.ir/matter/664/17-%D8%B4%D8%B1%D9%8A%D8%B9%D8%AA%D9%8A-%D9%81%D9%84%D8%B3%D9%81%D9%87-%D8%B1%D9%88%D8%A7%D9%8A%D8%AA-%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%83%D8%B1%D9%8A%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B4|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم نوکتانە کار دانەوەی جۆراوجۆریان لێ کەوتەوە. بڕێک لە کەسانی بنەماڵەکەی وەکوو کوڕەکەی ئەو نوکتانەیان بە نالەبار زانی، کچەکەی لە کاردانەوەیەکدا وتی ئەو نوکتانە زۆرێکیان جوان و پێکەنینین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.khabaronline.ir/detail/284770/comic/humor |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170103151524/http://www.khabaronline.ir/detail/284770/comic/humor |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بڕێک لە میدیا ئێرانییەکان، بە تایبەت باڵی ڕاستی ئێران ئەو نوکتانەیان مەحکووم کرد.<ref>http://www.parsine.com/fa/news/64700/شوخی-با-ایدئولوگی-جدیچرا-پیامک-ھای-شوخی-با-دکتر-شریعتی-شایع-شدھ-است</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.jahannews.com/fa/doc/news/375282/سندروم-خندیدن-دکتر-شریعتی-یک-ھشدار |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250126201326/https://www.jahannews.com/fa/doc/news/375282/%D8%B3%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%88%D9%85-%D8%AE%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D9%86-%D8%AF%DA%A9%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D8%B1%DB%8C%D8%B9%D8%AA%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%DA%BE%D8%B4%D8%AF%D8%A7%D8%B1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{ئیسلامی سیاسی}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ئیسلام|ژیاننامە|فەلسەفە|کۆمەڵگا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Ali Shariati}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:فەیلەسووفانی ئێرانی]] [[پۆل:کۆمەڵناسانی ئێرانی]] [[پۆل:نووسەرانی ئێرانی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٧]] [[پۆل:شاعیرانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:موسڵمانانی ئێرانی]] [[پۆل:شیعە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی موسڵمان]] [[پۆل:وتارنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی مارکسیزم]] [[پۆل:چاکسازە مسوڵمانەکان]] mp5ylid83cyoi54x7jsky0b9acip7ar 0 43549 1698333 1697699 2026-10-31T17:13:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژینناسی|ژینناسی]] و [[دەروازە:زانست|زانست]] 1698333 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Long cane.jpg|وێنۆک|گۆچانی سپی ھێمای کوێری]] '''کوێری''' حاڵەتێکە کە مرۆڤ بە ھۆکارێکی [[فیزیۆلۆژی]] و [[دەمار]]ی ھەستی فامکردن لە ڕێگای [[چاو]] لە دەست دەدات. بە پێی بەراوردەکانی [[ڕێکخراوەی تەندروستیی جیھانی]] ٣٥ ملیۆن کەس لە جیھاندا تووشی کوێرین کە ٩٠%ی ئەوان لە [[وڵاتانی دواکەوتوو]]دا دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nyise.org/blind.htm |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131024071539/http://www.nyise.org/blind.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131024071539/http://www.nyise.org/blind.htm |date=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref><ref>http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs282/en/</ref> == سەرچاوەکان == <references/> {{پۆلی کۆمنز|Visual impairment}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ژینناسی|زانست}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:کوێری]] pvkyji9ihyn3x6rt9fc448fzxhig1x9 4 90420 1698477 1697848 2026-11-01T00:04:42Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1698477 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable" !بەکارھێنەر!!ژمارەی وتارەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ١٩١٨٨ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٣٥٨ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ٢٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٢٢٣١ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٣٢ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٥٣ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ٩٣١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٣ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣١٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٣٠١ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨١ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٣ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ١٩١ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/HivjaBot|HivjaBot]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٧٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ |} </center> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> kgw5xcfj206yrcyysdfuq5r4zm0cade 4 90421 1698478 1697849 2026-11-01T00:04:51Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1698478 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' </center> {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !style="background-color:#808080" align="center"|بەکارھێنەر!!style="background-color:#808080" align="center"|وتار!!style="background-color:#808080" align="center"|داڕێژە!!style="background-color:#808080" align="center"|پەڕەی یارمەتی!!style="background-color:#808080" align="center"|پۆل!!style="background-color:#808080" align="center"|دەروازە!!style="background-color:#808080" align="center"|ویکیپرۆژە |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ || ١٣٧ || ٠ || ٩١٤٢ || ١٤٧٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٣٥٨ || ٦٦ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ || ٦٥٥ || ٢ || ٤٥٣١ || ٥ || ٤ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ || ١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٣٢ || ٩٩ || ٠ || ١١٤ || ١ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ || ٩٦ || ٠ || ١٢٦ || ١٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ || ٢٩ || ١ || ٤٧ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٨ || ٢٩ || ٠ || ٢١٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ || ٣ || ٠ || ٨٤ || ٢٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٥٣ || ٠ || ٠ || ٧٥٩ || ١٠٨ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ || ١٠٩ || ٠ || ٤٣٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ || ٣١٦ || ٠ || ٢٧ || ٥ || ١ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ || ٩ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ || ٠ || ٠ || ٩٧٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ || ١٠١ || ٠ || ٩٨٦ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ || ٢ || ٠ || ٣ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ || ٣٧٤ || ٤ || ٤٨ || ١٣ || ٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ || ١٢٣ || ١ || ٤٣٦ || ٣٨٤ || ٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ || ٢٠٧ || ٠ || ٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٣ || ٩٠٢ || ٩ || ٧١٥ || ٣١٩ || ١٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ || ٥١ || ٠ || ٥٤ || ٢ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ || ٥٤ || ٠ || ٣٨٩ || ١٨٠٩ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ || ٤١ || ٠ || ٢٣٤ || ١٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ || ١٤ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ || ٢ || ٠ || ١٩٨ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ || ٤١ || ٠ || ٥ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ || ٠ || ٠ || ٣١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ || ٤٦١ || ١ || ٢٠٠٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٦ || ٦٤ || ٠ || ١٧١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ || ٢٢ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ || ١١٨ || ٠ || ٥٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ || ٠ || ٠ || ١٨ || ٣٧٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣١٤ || ٣ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ || ٦ || ٠ || ٣٨ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ || ١٣ || ٠ || ٢٣ || ٣٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٣٠١ || ١٢ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨١ || ٦ || ٠ || ١٩٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ || ١١٧ || ٠ || ٣٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ || ١ || ٠ || ٠ || ٩٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ || ٥ || ١ || ١٥ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ || ١١٧ || ١ || ٥٦ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ || ٢ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ || ٦٥ || ٠ || ٦٩ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ || ٢ || ٠ || ٥٠ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٣ || ١٢٤ || ٠ || ١١٩٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ || ٣ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٨٦ || ٢٦ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ || ١ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ || ٠ || ٠ || ٧ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ || ٠ || ٠ || ١٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ || ٤١ || ٠ || ٨٣ || ٣٦ || ٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ || ٢ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٤٩ || ١٠٩ || ٢ || ٥٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ || ٠ || ٠ || ١ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ || ١٥ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ || ٢٩ || ٠ || ١٥٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ || ٧ || ٠ || ١٩ || ٤٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ || ١٣٩ || ٢ || ٣ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ || ١ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ || ٩١٦ || ٠ || ١٢٩٣ || ٧١ || ١١ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ || ٦ || ٠ || ٥٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ || ٠ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ || ٢٢ || ٠ || ٥٧ || ٧٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ || ٦٤ || ٧ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٧٥ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ || ٢٩ || ٠ || ٣٥ || ٦ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ || ٢٦ || ٠ || ١٧٨ || ٢١٦ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ || ١١ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ || ٣ || ٠ || ٩ || ٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ || ٠ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ || ٥ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ || ٦ || ٠ || ١٠ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/MeerFarhad97|MeerFarhad97]] || ٤٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/بنار|بنار]] || ٤٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakaros sasan|Sakaros sasan]] || ٤٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ٤٣ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٤١ || ٣ || ٠ || ١٣ || ٠ || ٠ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> 0bz9kgjohugu9wwyqjnquvd5v4agel6 0 91797 1698550 1546452 2026-11-01T04:38:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1698550 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Stanislavski Constantin-1.jpg|250px|وێنۆک|چەپ|کۆنستانتین ستانیسلاوکسی]] '''کۆنستانتین ستانیسلاوسکی''' (بە [[ئینگلیزی]]: Konstantin Sergeievich Alekseiev)[[١٧ی کانوونی دووەم]]ی ١٨٦٣ – [[٧ی ئاب]]ی ١٩٣٨) ئەکتەر و دەرهێنەرێکی شانۆیی ڕووسی بوو. شێوازی نمایشکردنی ستانیسلاوسکی کاریگەری گەورەی بەجێهێشت بە تایبەت دوای [[جەنگی جیهانی دووەم]].<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Constantin_Stanislavski {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170715193638/https://en.wikipedia.org/wiki/Constantin_Stanislavski |date=١٥ی تەممووزی ٢٠١٧ }}</ref> ==پەراوێزەکان== <references/> {{پۆلی کۆمنز|Constantin Stanislavski}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:شانۆی سەدەی ١٩یەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٨]] [[پۆل:دەرھێنەرانی شانۆی ڕووس و سۆڤیەتی]] [[پۆل:ڕێبازەکانی ئەکتەران]] [[پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] m9df38q31nsbox1oj3y3wui3eqgwb2v 0 103642 1698689 1549142 2026-11-01T10:39:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698689 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس-جوگرافیا}} [[File:Restaurant Bird View.jpeg|thumb|ڕێستورانتێک لەسەر چیاکە]] '''چیای کۆڕەک''' یان '''کوڕەک''' یەکێکە لە چیاکانی [[ڕەواندز]] لە دەڤەری سۆران ، [[باشووری کوردستان]]. بەرزییەکەی ٢١٢٧ مەترە. لەسەر چیای کۆڕەک [[ڕوانگەی ئاسمانی ھەولێر|ڕوانگەیەکی ئاسمانی]] و ناوچەیەکی گەشتیاری ھەن. == سەرچاوەکان == [https://web.archive.org/web/20101217220152/http://hawlergov.org/kur/subject.aspx?ID=481 چیای کۆڕەک - ماڵپەڕی پارێزگای ھەولێر] {{پۆلی کۆمنز|Mount Korek}} {{شریتی دەروازە|عێراق|چیاکان}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:کێوەکانی کوردستان]] [[پۆل:سۆران]] [[پۆل:ڕەواندز]] [[پۆل:چیاکانی کوردستان]] [[پۆل:چیاکان]] suzdzpz1n7en3iz4mhl736kiicvjgib 0 105730 1698494 1543075 2026-11-01T01:36:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1698494 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:کۆمەڵەکانی خوێن، سیستەمی ئەی بی ئۆ.png|500px|وێنۆک|کۆمەڵەکانی خوێن، بە پێی سیستەمی ABO]] '''کۆمەڵەی خوێن''' ([[ئینگلیزی]]: Blood type) بریتییە لە پۆڵێنکردنی [[خوێن]]، کە بەندە لەسەر جۆری ئەو [[دژەپەیداکەر]]ەی کە دەکەوێتە سەر ڕووی [[خڕۆکەی سوور|خڕۆکە سوورەکان]]. دژه‌ په‌یداکه‌ر:ماده‌یه‌که‌ له‌ش ئاگادار ده‌کاته‌وه‌ بۆ به‌رهه‌مهێننی دژه‌ ته‌نێک بۆی.دژه‌ په‌یداکه‌ره‌کان به‌شێوه‌ی سرووشتی له‌ له‌ش دا هه‌ن هانی هیچ وڵام دانه‌وه‌یک ناده‌ن به‌ڵام هه‌رکاتێک دژه‌ په‌یداکه‌ری بێگانه‌ هاتنه‌ ناو له‌ش خانه‌کان وڵام داهنه‌وه‌یان ده‌بێت بۆ به‌رهه‌مهێنانی دژه‌ ته‌نه‌کان. یه‌که‌م گه‌س که‌ توانی کۆمه‌ڵه‌ی خوێن دیاری بکات'''Karl Landsteiner''' که‌سێکی مقاول بوو که‌ نموونه‌ی خێنی چه‌ند کرێکارێکی وه‌رگرت له‌ ئه‌نجامی تێکه‌ڵ کردنیان بینی له‌ هندێکیان خوێن مه‌ینی خرۆکه‌ سووره‌کان روویدا '''Agglutinating'''. کاتێک دووسامپڵی جیاوازی خوێن تێکه‌ڵ ده‌کرێ خوێن مه‌ین رووده‌دا له‌ ئه‌نجامی کارلێک کردنی دژه‌ په‌یداکه‌ری خرۆکه‌ی سوور وه‌ دژه‌ ته‌نی پلازما. سه‌رنجی لاندشتاینه‌ر بووه‌ هۆی پۆلێنکردنی کۆمه‌ڵه‌ خوێنه‌کان به‌پێی ئه‌ودژه‌په‌یداکه‌رانه‌ی له‌ خرۆکه‌ی سووردا هه‌ن. {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ژینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Blood types}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:خوێن]] [[پۆل:بۆماوەزانی]] [[پۆل:خوێنناسی]] 4m1029dojmiyesp1rop67k1swodjtej 0 109071 1698660 1547877 2026-11-01T10:34:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1698660 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Halobacteria.jpg|وێنۆک|هاڵۆباکتریا یەکێکە لە کۆنەکان]] '''کۆنەکان''' چەندین [[جۆرە]] لە [[گیانلەبەر]]انن کە تاکە [[خانە]]یین. کۆنەکان [[ناوکەخانە]]یان نییە.<ref>http://www.ucmp.berkeley.edu/archaea/archaea.html</ref> == پەڕاوێز == {{reflist|2}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|بەکتریا|ژینناسی|بەردینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Archaea}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەناسیی ژینناسی]] 2trwlt1xs4kqo9xx8hu8m97xcqsuzdz 0 117122 1698436 1396016 2026-10-31T22:34:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698436 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} '''کۆمەڵکوژیی قاڕنێ''' کوشتنی ٦٨ کەس لە خەڵکی گوندی [[قاڕنێ]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە لە ڕێکەوتی ٢ی ئەیلوولی ١٩٧٩ بە دەستی ھێزەکانی [[کۆماری ئیسلامیی ئێران]]. == جوگرافیا == {{سەرەکی|قاڕنێ}} گوندی ''قاڕنێ'' یان ''قاڕنە'' گوندیکی کوردنشینە، ٧ کیلۆمەتر لە باشووری ڕۆژاوای شاری [[نەغەدە]]یە کە کەوتووەتە [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]. == پێکدادانی دووئاو و قاڕنێ == لە ڕێکەوتی ١ی ئەیلوولی ١٩٧٩ لە وێستگەی پۆلیس لە [[دووئاو]] پیکدادانێک لەنیوانی ھێزەکانی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|پارتی دێموکراتی کوردستان]] و [[ھێزەکانی چەکداری جەوانمەرد]] کە لە خەڵکی [[نەغەدە]] بوون ڕوو داوە کە لە ئەنجامی ١٥ کەس لە چەکدارەکانی جەوانمەرد کوژراونە. بڕێکیش داوا دەکەن کە جەوانمەردەکان چەکدار نەبوونە و بۆ سەردانەوە بۆ بنەماڵەکانیان لە [[جەڵدیان]] ھاتبوونە نەغەدە و کەوتبوونە لە بۆسەی دێموکراتەکان. بەدوای گواستنەوەی جەندەکی کوژراوەکان بۆ نەغەدە خەڵکی ئاپۆرەیان دا و ژمارێک لە [[تورکیی ئازەربایجانی|تورکزمان]]ەکان و خزمەکانی کوژراوەکان دەیانەوێست تۆڵە لە کوردەکانی شار بگرن؛ بەڵام ڕێسپییەکانی شار بەرەڤانییان کرد و نوای کوشتاری کوردەکانیان گرت بەڵام ئەم دۆخە بوو بە سەبەبی کۆچی کوردەکانی شاری نەغەدە و گوندەکانی دەوروبەری. [[عەزیم مەعبوودی]] (کە بە وتەی [[مەھدی بەھادوران]] نوێنەری [[حوسێنعەلی مونتەزیری]]، ئەو لە بەرپرسەکانی ئەم کۆمەڵکۆژی دەزانێت) بۆ ڕیسپییەکان و کووخای گوندی قارنێ نامەیەک نووسیبوو کە لە نێوی دەڵێت: ::بەڕێزان بالوول گولیستان، عەزیز بازدار و خەلیل خوسرەوی. ::سڵاوتان دەکەم و تکاتان لێ دەکەم ھەم خۆتان و ھەمیش براکانی دێکە لە گوندەکەی قارنێ بۆ ھینانی خواردەمەنی ھات و چوون بکەن. ھەرکەسێک بچۆکترین ناخۆشی و ئازارێک بۆ جنابتان یان برا کوردەکانی دێکە درۆستی کرد، بێدرەنگ بە ئینتیزامات یان بە خۆدی من ڕابگەیێنین تا بە ناوی دژەئینقیلاب دەستبەسەری بکەین و ڕادەستی پایە دەوڵەتیاکانی بکەین. ھێج ترس و ئازارێکتان نەبیت چۆن ئیمەیش براکانی ئیوەین. ڕێزم ھەیە - حاج عەزیم مەعبوودی - واژوو - ٦ شەھریوەری ١٣٥٨ی کۆچیی ھەتاوی (٢٨ی ئابی ١٩٧٩). بەدوای ئەم نامە خەڵکی ئاوایی لە کۆچکردن پاشگەز بوون و دەڵگەش بوون کە ھەڵمەتێک لە کار نییە؛ بەڵام لە ڕۆژی [[٢ی ئەیلوول]]ی ١٩٧٩ چوار دوەر لە قارنێ گێڕا و نزیک بە سەعاتێ یەکی نێوەڕوژ، نزیک بە سەد کەس کە جڵوبەرگی [[سپای پاسدارانی شوڕشی ئیسلامیی ئێران|سوپای پاسداران]]یان لە بەر بوو و بە ژ-٣ و قەدارە ھاتن بە ناوی گوندەکە. [[مەحموود مەستوورزادە]] مەلایی گوندی قارنێ کە زانیبوو ئامانجی چەکدارەکان چییە، قورئان ھەڵدەگیرێت و لە ئەوان دەیەوێت بۆ شیفاعەتی قورئان لە کوشتاری خەڵک چەوپۆشی بکەن، بەڵام چەکدارەکان ئەیکۆژن و سەرەکەی ھەڵدەبڕێنن. ئەوانەێک کە توانیبوون خۆیان بشارنەوە یان دەربچن گیانی ساغیان بەدەرھێناو و ئەوانەی تر کە ٦٨ کەس بوونە لە ٣ سەعات بەتەواوی کوژراونەتەوە. ئەوانەێک کە دەرچووبوون پەڵامیان بە [[کێوستانی بووداخ]] برد. پشتگێریکردنی ھێزەکانی چەکدار لەگەڵ تۆپ و تانک نیشانەیەک بوو کە دەوڵەتی ئیسلامی پشتێوانی ئەم کۆمەڵکوژییە. ھەروەھا نوساندنی نامە بەدەستی عەزیم مەعبوودی بەر لە کوشتار و بەشداریکردنی ناوبڕاو لە کۆمەڵکوژیی خەڵکی قارنێ، ڕێک کراو بوونی ئەم ھەڵمەتە بەڕوونی ئاشکرا دەکات. == لە کولتووردا == کۆمەڵکوژیی قارنێ مژاری چیرۆکی ''چیرۆکە نەنووسراوەکانی قاڕنێ'' لە کۆمەڵەچیرۆکی لەژێری ئەم ناوە بووە کە [[خەبات ڕەسووڵی]] نووسەری کورد بە زمانی کوردی و شێوەزاری سۆرانی نووسیویەتی و لە ساڵی ٢٠٢١ەوە لەلایەن چاپخانەی کتێبی ئەرزان لە وڵاتی سوێد چاپ و بڵاو کراوەتەوە.<ref name="باسنیوز ١">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=(چیرۆکە نەنووسراوەکانی قاڕنێ) چاپ و بڵاو کرایەوە|ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/684804?fbclid=IwAR1pWcg1ARJpM_6w1c0jltV020kGQLQd59wp1yqqgTIY_cQDdQn6ebde_uk|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٢١|agency=باسنیوز|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٢١|زمان=ckb}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[سەربزێویی ١٩٧٩ی کوردان لە ئێران]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:پاکتاویی ڕەگەزی]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە ئێران]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە ئێران]] 4ugsdhvf2gaujse9g8jdfqtjthbohhw 0 117934 1698583 1664303 2026-11-01T06:26:22Z MFTG 21816 /* top */ 1698583 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = زوممار | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| زمار}}<br>{{lang-en| Zummar }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شارەدێ]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.65727| 42.60251}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارەدێی زوممار''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.65727| 42.60251 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەلەعفەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٣١ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = بەڕێوبەری ناحیە | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٢٫٢٤ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٧٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = (٥٠٬٠٠٠)<ref>https://www.iasj.net/iasj/download/40c3959215ff1eab</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٥٬٦٠٤ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''زوممار''' شارەدێیەکە لە [[ناحیەی زوممار]]، [[قەزای تەلەعفەر]]، [[پارێزگای نەینەوا]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شاری [[تەلەعفەر]] بە دووری (٥٣کم)، ژمارەی دانیشتووانی ٥٠٬٠٠٠ کەسە. ئەم شارەدێیە ناوەندی [[ناحیەی زوممار]]ە.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> دانیشتوانەکەی تێکەڵەیەک لە [[عەرەب]] و [[کورد]]ن، کە زۆربەیان لە بواری کشتوکاڵدا کاردەکەن. [[گەنم]] بەرھەمی سەرەکییە لەوێ.<ref>https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2014/08/03/Islamic-States-captures-Iraqi-town-and-nearby-oil-field-</ref> لە مانگی ئابی ٢٠١٤ ناحیەی زوممار کەوتە دەستی داعش. لە مانگی ئۆکتۆبەری ساڵی ٢٠١٤ زوممار لەلایەن [[پێشمەرگە]]ی کوردەوە کۆنترۆڵکرایەوە. تا ساڵی ٢٠١٧ لەژێر دەسەڵاتی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]دا مایەوە و لە کاتی [[ململانێی کورد و عێراق (٢٠١٧)|ململانێی عێراق و کورد]] لە ساڵی ٢٠١٧ لەلایەن [[حکوومەتی عێراق|حکومەتی فیدراڵی عێراقەوە]] دەستی بەسەردا گیرا. ئەم شارۆچکەیە لە ساڵی ١٩٣١دا پێگەکەی لە گوندەوە گۆڕا بۆ شارۆچکە و کرایە ناوەندی [[ناحیەی زوممار]]، دوای درووست کردنی [[بەنداوی مووسڵ]]، بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ ژمارە (١٤٠٩٤) لە ساڵی ١٩٧٨دا شوێنی ئەم شارۆچکەیە گوازرایەوە بۆ پارچەی ژمارە دوو لە (کەرتی ١٣\تەلمووس)، بە ھۆی ئەوەی شوێنی پێشووتری ژێر ئاوی بەنداوی مووسڵ کەوت. زوممار چەندین نەتەوە و ھۆزی تێدایە، دیارترینیان ھۆزەکانی ([[کورد]])ن: ھۆزی گەرگەری، ھۆزی ھەسنی، ھۆزی موسا ڕەش، ھۆزی [[میرانی]] و ھتد.<ref>https://web.archive.org/web/20171119072628/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/08/03/Islamic-States-captures-Iraqi-town-and-nearby-oil-field-.html</ref> == ناو == سەبارەت بە سەرچاوە و ھۆکاری ناونانی ئەم ناوچەیە، چەند بۆچوونێک یان لێکدانەوەیەکی ناوخۆیی و مێژوویی ھەن: * بۆچوونی یەکەم (پەیوەندی بە [[ماسی]] و زەمیرەوە): ھەندێک لە بەساڵداچوو و لێکۆڵەرانی ناوچەکە ئاماژە بەوە دەکەن کە لە کۆندا ناوی بنەڕەتیی شوێنەکەوەیە کە لەسەر رووباری [[دیجلە]] ھەڵکەوتووە و پەیوەندیی بە جۆرە ماسییەکەوە ھەبووە کە لەو ناوچەیەدا یان لە نزیک ڕووباری دیجلە ھەبووە (کە پێی وتراوە "الزمیر")، و بە تێپەڕبوونی کات ناوی ناوچەکە گۆڕدراوە بۆ "زەمار" یان "زومار". * بۆچوونی دووەم (واتای زمانەوانی): لە لایەکی ترەوە، لە [[زمانی عەرەبی]]دا وشەی (زُمَر) کۆی (زُمْرَة)یە کە بە مانای کۆمەڵە، دەستە، یان گرووپێک لە خەڵک یان شوانکارەکان دێت، کە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ کۆچکردن یان نیشتەجێبوونی کۆمەڵە خێل و ھۆزێک لەو ناوچە دەشتاییە بەپیتەدا. * چیرۆکی شوانەکان و «زەموور» (ئامێری مۆسیقا): لە فۆلکلۆری میلیدا ھەندێک پیرەمێرد و کەسایەتی بەساڵداچووی ناوچەکە باوەڕیان واھەیە کە ناوچەکە لە کۆندا دەشتاییەکی فراوانی پڕ لە لەوەڕگا و [[کانی]] ئاو بووە و شوێنی حەوانەوەی سەرەکیی شوانکارەکان و کۆچەرییەکان بووە. بەپێی ئەم حیکایەتە فۆلکلۆرییە، شوانەکان لە کاتی لەوەڕاندنی مێگەلەکانیان لەو دەشتە کراوانەدا، بەردەوام فوویان لە ئامێری فۆلکلۆریی (زەموور/مزمار یان نای) کردووە و دەنگی مۆسیقای فۆلکلۆری و ھەڵپەڕکێی شوانان بەسەر دەشتەکەدا بڵاو بووەتەوە، بە جۆرێک کە ناوچەکە بە شوێنی «زەموور و زەماوەند» ناسراوە و پاشان ناوی ناوچەکە کورت کراوەتەوە بۆ «زمار» یان «زومار». * حیکایەتی «ئاو و زەموور» (دەنگی ئاو و ڕووبار): بۆچوونێکی تری فۆلکلۆری ھەیە کە پشت بە سروشتی جوگرافیی کۆنی ناوچەکە دەبەستێت پێش ئەوەی [[بەنداوی مووسڵ]] دروست بکرێت؛ دەگێڕنەوە کە لە ھەندێک شوێنی خواروو یان لقەکانی نێوان دەشتەکە و نزیک [[دیجلە]]، بەھۆی خێرایی لێشاوی [[ئاو]] یان جۆگەکانەوە دەنگێکی تایبەت (وەک زوڕنا یان زمزمەی ئاو) دروست بووە کە خەڵکی ناوچەکە بەو دەنگە دەورەیان وتووە (زەمینەی زەموور/دنگەدەنگ)، و ئەمەش بووەتە ھۆی ئەوەی خەڵک بۆ ناساندنەوەی ناوچەکە بڵێن "ئەو ناوچەیەی دەنگی ئاوی لێیە" یان ناوی لێ بنێن زمار. * چیرۆکی کۆچ و دەستەکان (الزمر البشریة): لە گێڕانەوە فۆلکلۆرییە کۆمەڵایەتییەکاندا، زومار وەک دەروازەیەک بۆ تێپەڕبوونی کاروانە بازرگانییەکان و ھۆزە کۆچەرییەکان ناسراوە. خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکە باسی ئەوە دەکەن کە لە فۆلکلۆری ناوخۆیدا پێیان وایە وشەکە لەو کاتانەوە ھاتوە کە کاروانە گەورەکان یان دەستە و جەماوەرە گەورەکان (الزمر) لەو خاچە ڕێیانەدا کۆ دەبوونەوە و یەکەمین خاڵی نیشتەجێبوونیان بووە پێش دابەشبوونیان بەسەر ناوچەکانی تری الجزیرەدا.<ref>https://gemini.google.com/app/fdb643d7db48427c?utm_source=app_launcher&utm_medium=owned&utm_campaign=base_all</ref> == شارۆچکەی زوممار == شارۆچکەی زوممار شوێنی ناوچەی زوممارە. دەکەوێتە ٦٠ کم لە باکووری ڕۆژئاوای شاری [[مووسڵ]] لە کەناری ڕۆژئاوای ڕووباری [[دیجلە]]. ژمارەی دانیشتووانی ٥٠ ھەزار کەسە. لەگەڵ دروستکردنی [[بەنداوی مووسڵ]]، شارۆچکەکە بەرەو باشوور گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای.<ref>https://gppi.net/2017/08/16/iraq-after-isil-zummar</ref> == کێڵگە نەوتییەکان == ناوچەی زوممار دەوڵەمەندە بە نەوت. دوو کێڵگەی نەوتی تێدایە کە ھەردووکیان لەلایەن کۆمپانیای نەوتی باکوورەوە بەڕێوەدەبرێن، جۆرێک لە نەوتی خاوی قورس بەرھەم دەھێنن. * کێڵگەی نەوتی عەین زالە لە ساڵی ١٩٣٩ لەلایەن کۆمپانیایەکی بەریتانییەوە لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە. درێژییەکەی ١٦ کم و پانییەکەی ٤ کم. بەرھەمھێنان لە دوای [[جەنگی جیھانیی دووەم]] دواکەوت تا ساڵی ١٩٥١ کاتێک لقی کۆمپانیای نەوتی موسڵی [[کۆمپانیای نەوتی عێراق]] دەستی بە بەرھەمھێنان کرد بە ٢٠ ھەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا، بەڵام دواتر بەرھەمھێنان دابەزی بۆ ٥ ھەزار بەرمیل، وەک ئەوەی ئێستا ھەیە.<ref>https://www.hugedomains.com/domain_profile.cfm?d=almosul.com</ref> * کێڵگەی نەوتی بەتمە لەلایەن کۆمپانیای نەوتی مووسڵەوە دۆزرایەوە کە لقێکی کۆمپانیای نەوتی عێراق ساڵی ١٩٥٣یە. درێژی کێڵگە نەوتییەکان ١٢ کم و پانی ٦ کم. بەرھەمھێنان لەو ساڵەدا بە بەرھەمھێنانی ٥٠ ھەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا دەستیپێکرد. بەھۆی گەمارۆی دارایی و بازرگانی ('گەمارۆکان')ی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ سەر عێراق دوای داگیرکردنی کوەیت، لە ساڵی ١٩٩٠ەوە بەرھەمھێنانەکە وەستاوە. دوای [[شەڕی عێراق]] دەست پێکردنەوەی بەرھەمھێنان زیاتر دواخرا. بەتمە بە کێڵگەیەکی بچووک دادەنرێت بە بەراورد لەگەڵ کێڵگەکانی دیکەی عێراق، کە توانای بەرھەمھێنانی لە ڕۆژێکدا لە پێنج ھەزار بەرمیل زیاتر نییە.<ref>https://almutmar.com/?id=201037592</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پارێزگای نەینەوا}} {{پۆلی کۆمنز|Bartella}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] q02vv6q1f0r298nrzp4x6s9qg118vc7 1698584 1698583 2026-11-01T06:35:54Z MFTG 21816 /* top */ 1698584 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = زوممار | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| زمار}}<br>{{lang-en| Zummar }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شارەدێ]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.65727| 42.60251}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارەدێی زوممار''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.65727| 42.60251 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەلەعفەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٣١ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = بەڕێوبەری ناحیە | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٢٫٢٤ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٧٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٢٣٧٢ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٥٬٦٠٤ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''زوممار''' شارەدێیەکە لە [[ناحیەی زوممار]]، [[قەزای تەلەعفەر]]، [[پارێزگای نەینەوا]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شاری [[تەلەعفەر]] بە دووری (٥٣کم)، ژمارەی دانیشتووانی ٥٠٬٠٠٠ کەسە. ئەم شارەدێیە ناوەندی [[ناحیەی زوممار]]ە.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> دانیشتوانەکەی تێکەڵەیەک لە [[عەرەب]] و [[کورد]]ن، کە زۆربەیان لە بواری کشتوکاڵدا کاردەکەن. [[گەنم]] بەرھەمی سەرەکییە لەوێ.<ref>https://english.alarabiya.net/News/middle-east/2014/08/03/Islamic-States-captures-Iraqi-town-and-nearby-oil-field-</ref> لە مانگی ئابی ٢٠١٤ ناحیەی زوممار کەوتە دەستی داعش. لە مانگی ئۆکتۆبەری ساڵی ٢٠١٤ زوممار لەلایەن [[پێشمەرگە]]ی کوردەوە کۆنترۆڵکرایەوە. تا ساڵی ٢٠١٧ لەژێر دەسەڵاتی [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]دا مایەوە و لە کاتی [[ململانێی کورد و عێراق (٢٠١٧)|ململانێی عێراق و کورد]] لە ساڵی ٢٠١٧ لەلایەن [[حکوومەتی عێراق|حکومەتی فیدراڵی عێراقەوە]] دەستی بەسەردا گیرا. ئەم شارۆچکەیە لە ساڵی ١٩٣١دا پێگەکەی لە گوندەوە گۆڕا بۆ شارۆچکە و کرایە ناوەندی [[ناحیەی زوممار]]، دوای درووست کردنی [[بەنداوی مووسڵ]]، بە بڕیاری وەزارەتی ناوخۆ ژمارە (١٤٠٩٤) لە ساڵی ١٩٧٨دا شوێنی ئەم شارۆچکەیە گوازرایەوە بۆ پارچەی ژمارە دوو لە (کەرتی ١٣\تەلمووس)، بە ھۆی ئەوەی شوێنی پێشووتری ژێر ئاوی بەنداوی مووسڵ کەوت. زوممار چەندین نەتەوە و ھۆزی تێدایە، دیارترینیان ھۆزەکانی ([[کورد]])ن: ھۆزی گەرگەری، ھۆزی ھەسنی، ھۆزی موسا ڕەش، ھۆزی [[میرانی]] و ھتد.<ref>https://web.archive.org/web/20171119072628/http://english.alarabiya.net/en/News/middle-east/2014/08/03/Islamic-States-captures-Iraqi-town-and-nearby-oil-field-.html</ref> == ناو == سەبارەت بە سەرچاوە و ھۆکاری ناونانی ئەم ناوچەیە، چەند بۆچوونێک یان لێکدانەوەیەکی ناوخۆیی و مێژوویی ھەن: * بۆچوونی یەکەم (پەیوەندی بە [[ماسی]] و زەمیرەوە): ھەندێک لە بەساڵداچوو و لێکۆڵەرانی ناوچەکە ئاماژە بەوە دەکەن کە لە کۆندا ناوی بنەڕەتیی شوێنەکەوەیە کە لەسەر رووباری [[دیجلە]] ھەڵکەوتووە و پەیوەندیی بە جۆرە ماسییەکەوە ھەبووە کە لەو ناوچەیەدا یان لە نزیک ڕووباری دیجلە ھەبووە (کە پێی وتراوە "الزمیر")، و بە تێپەڕبوونی کات ناوی ناوچەکە گۆڕدراوە بۆ "زەمار" یان "زومار". * بۆچوونی دووەم (واتای زمانەوانی): لە لایەکی ترەوە، لە [[زمانی عەرەبی]]دا وشەی (زُمَر) کۆی (زُمْرَة)یە کە بە مانای کۆمەڵە، دەستە، یان گرووپێک لە خەڵک یان شوانکارەکان دێت، کە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ کۆچکردن یان نیشتەجێبوونی کۆمەڵە خێل و ھۆزێک لەو ناوچە دەشتاییە بەپیتەدا. * چیرۆکی شوانەکان و «زەموور» (ئامێری مۆسیقا): لە فۆلکلۆری میلیدا ھەندێک پیرەمێرد و کەسایەتی بەساڵداچووی ناوچەکە باوەڕیان واھەیە کە ناوچەکە لە کۆندا دەشتاییەکی فراوانی پڕ لە لەوەڕگا و [[کانی]] ئاو بووە و شوێنی حەوانەوەی سەرەکیی شوانکارەکان و کۆچەرییەکان بووە. بەپێی ئەم حیکایەتە فۆلکلۆرییە، شوانەکان لە کاتی لەوەڕاندنی مێگەلەکانیان لەو دەشتە کراوانەدا، بەردەوام فوویان لە ئامێری فۆلکلۆریی (زەموور/مزمار یان نای) کردووە و دەنگی مۆسیقای فۆلکلۆری و ھەڵپەڕکێی شوانان بەسەر دەشتەکەدا بڵاو بووەتەوە، بە جۆرێک کە ناوچەکە بە شوێنی «زەموور و زەماوەند» ناسراوە و پاشان ناوی ناوچەکە کورت کراوەتەوە بۆ «زمار» یان «زومار». * حیکایەتی «ئاو و زەموور» (دەنگی ئاو و ڕووبار): بۆچوونێکی تری فۆلکلۆری ھەیە کە پشت بە سروشتی جوگرافیی کۆنی ناوچەکە دەبەستێت پێش ئەوەی [[بەنداوی مووسڵ]] دروست بکرێت؛ دەگێڕنەوە کە لە ھەندێک شوێنی خواروو یان لقەکانی نێوان دەشتەکە و نزیک [[دیجلە]]، بەھۆی خێرایی لێشاوی [[ئاو]] یان جۆگەکانەوە دەنگێکی تایبەت (وەک زوڕنا یان زمزمەی ئاو) دروست بووە کە خەڵکی ناوچەکە بەو دەنگە دەورەیان وتووە (زەمینەی زەموور/دنگەدەنگ)، و ئەمەش بووەتە ھۆی ئەوەی خەڵک بۆ ناساندنەوەی ناوچەکە بڵێن "ئەو ناوچەیەی دەنگی ئاوی لێیە" یان ناوی لێ بنێن زمار. * چیرۆکی کۆچ و دەستەکان (الزمر البشریة): لە گێڕانەوە فۆلکلۆرییە کۆمەڵایەتییەکاندا، زومار وەک دەروازەیەک بۆ تێپەڕبوونی کاروانە بازرگانییەکان و ھۆزە کۆچەرییەکان ناسراوە. خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکە باسی ئەوە دەکەن کە لە فۆلکلۆری ناوخۆیدا پێیان وایە وشەکە لەو کاتانەوە ھاتوە کە کاروانە گەورەکان یان دەستە و جەماوەرە گەورەکان (الزمر) لەو خاچە ڕێیانەدا کۆ دەبوونەوە و یەکەمین خاڵی نیشتەجێبوونیان بووە پێش دابەشبوونیان بەسەر ناوچەکانی تری الجزیرەدا.<ref>https://gemini.google.com/app/fdb643d7db48427c?utm_source=app_launcher&utm_medium=owned&utm_campaign=base_all</ref> == شارۆچکەی زوممار == شارۆچکەی زوممار شوێنی ناوچەی زوممارە. دەکەوێتە ٦٠ کم لە باکووری ڕۆژئاوای شاری [[مووسڵ]] لە کەناری ڕۆژئاوای ڕووباری [[دیجلە]]. ژمارەی دانیشتووانی ٥٠ ھەزار کەسە. لەگەڵ دروستکردنی [[بەنداوی مووسڵ]]، شارۆچکەکە بەرەو باشوور گواسترایەوە بۆ شوێنی ئێستای.<ref>https://gppi.net/2017/08/16/iraq-after-isil-zummar</ref> == کێڵگە نەوتییەکان == ناوچەی زوممار دەوڵەمەندە بە نەوت. دوو کێڵگەی نەوتی تێدایە کە ھەردووکیان لەلایەن کۆمپانیای نەوتی باکوورەوە بەڕێوەدەبرێن، جۆرێک لە نەوتی خاوی قورس بەرھەم دەھێنن. * کێڵگەی نەوتی عەین زالە لە ساڵی ١٩٣٩ لەلایەن کۆمپانیایەکی بەریتانییەوە لێکۆڵینەوەی لەسەر کراوە. درێژییەکەی ١٦ کم و پانییەکەی ٤ کم. بەرھەمھێنان لە دوای [[جەنگی جیھانیی دووەم]] دواکەوت تا ساڵی ١٩٥١ کاتێک لقی کۆمپانیای نەوتی موسڵی [[کۆمپانیای نەوتی عێراق]] دەستی بە بەرھەمھێنان کرد بە ٢٠ ھەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا، بەڵام دواتر بەرھەمھێنان دابەزی بۆ ٥ ھەزار بەرمیل، وەک ئەوەی ئێستا ھەیە.<ref>https://www.hugedomains.com/domain_profile.cfm?d=almosul.com</ref> * کێڵگەی نەوتی بەتمە لەلایەن کۆمپانیای نەوتی مووسڵەوە دۆزرایەوە کە لقێکی کۆمپانیای نەوتی عێراق ساڵی ١٩٥٣یە. درێژی کێڵگە نەوتییەکان ١٢ کم و پانی ٦ کم. بەرھەمھێنان لەو ساڵەدا بە بەرھەمھێنانی ٥٠ ھەزار بەرمیل لە ڕۆژێکدا دەستیپێکرد. بەھۆی گەمارۆی دارایی و بازرگانی ('گەمارۆکان')ی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ سەر عێراق دوای داگیرکردنی کوەیت، لە ساڵی ١٩٩٠ەوە بەرھەمھێنانەکە وەستاوە. دوای [[شەڕی عێراق]] دەست پێکردنەوەی بەرھەمھێنان زیاتر دواخرا. بەتمە بە کێڵگەیەکی بچووک دادەنرێت بە بەراورد لەگەڵ کێڵگەکانی دیکەی عێراق، کە توانای بەرھەمھێنانی لە ڕۆژێکدا لە پێنج ھەزار بەرمیل زیاتر نییە.<ref>https://almutmar.com/?id=201037592</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پارێزگای نەینەوا}} {{پۆلی کۆمنز|Bartella}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] 7bocyk708yw7d4x1pz9pz7tfihpzaep 0 118487 1698552 1546454 2026-11-01T04:38:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1698552 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} }} [[پەڕگە:Constantine XI Palaiologos miniature.jpg|وێنۆک|کۆنستانتینی یانزەھەم]] '''بالیلۆجی کۆنستانتینی یانزەھەم''' (٨ی شووباتی ١٤٠٥–٢٩ی ئایاری ١٤٥٣)، دوا[[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی]] بووە، لە ساڵی ١٤٠٥ لەشاری [[قوستەنتینە|قوستەنتین]]<nowiki/>ە لەدایک بووە، دووجار ھاوسەرگیری کردووە جارێکیان لە ساڵی ١٤٢٨ و ئوی تریشیان لە ساڵی ١٤٢٩، بەڵام ھیچ نەوەیەکی نەخستۆتەوە. دوای ئەوەی ئیمبڕاتۆڕ یۆحەننای ھەشتەم کۆچی دوایی کردووە ناکۆکی گرتنە دەسەڵات کەوتۆتە نێوان کۆنستانتین و دیمتریۆسی برای، دایکیشیان داوای لە مورادی دووەمی پاشای عوسمانیەکان کردووە ببێتە ناوبژیوان لەنێوانیان و ئەوەیش قوستەنتینییەی ھەڵبژاردووە و کراوە بە ئیمبڕاتۆڕ و ئاھەنگیان بەم بۆنەیەوە گێڕاوە. لە ساڵی ١٤٤٣ دەسەڵاتی مۆرەی گرتۆتە دەستوو قەڵای میسترای دامەزراندووە و چواردەوری تەنیوە و زۆر بەھێزی کردووە، لە ساڵی ١٤٤٤ ھێرشی کردۆتە سەر ئەسینای لاتینی و دەستی بەسەر سیبس و ئەسینا گرتووە. عوسمانیەکان ترسیان لێ نیشتووە و بڕیاریانداوە سنوورێک بۆ بەربڵاوبونەوەی ئیماراتی مۆرە دابنێن و لە ساڵی ١٤٤٦ بە ٥٠ ھەزار سەربازەوە ھێرشیان کردۆتە سەر مۆرە و بەتۆپەکانیان ھەموو دیوار و بەرپەستەکان و قەڵاکانیان ڕوخاندووە و قوستەنتین و تۆماسی برای زۆر بەزەحمەت توانیویان خۆیان ڕزگار بکەن و دواتر توانیان ئیماراتی مۆرەش ڕزگاربکەن. لە ساڵی ١٤٥١ دوای ئەوەی مورادی دووەمی پاشای عوسمانیەکانی کۆچی دوایی کردووە محمدی دووەمی کوڕی بووە بەپاشا و پەیوەندیەکانی نێوان [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانیەکان]] و بیزەنتینیەکانیش تێک چووە، ھەر بۆیە محمدی دووەمی پاشای عوسمانیەکانی بڕیاریداوە ھێزێکی زۆر کۆبکاتەوە بۆ داگیرکردنی قوستەنتینییە و لە ساڵی ١٤٥٣ و لەدوای چەند شەڕوکوشتارێک ھێزەکانی عوسمانیەکانی گەمارۆی قوستەنتینییان داوە. بالیلۆجی قوستەنتینی یانزەھەم، دوا ئیمبڕاتۆڕی بیزنتیا لە ساڵی ١٤٥٣ کۆچی دوایی کردووە. == سەرچاوەکان == * [[:ar:قسطنطين الحادي عشر|ویکیپیدیای عەرەبی]] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{پۆلی کۆمنز|Konstantinos XI Palaiologos}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٠٥]] [[پۆل:مردووانی ١٤٥٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٤٠٤]] 6gkluyq6b4p7um64vixf6y3jpb33s4w 0 118682 1698546 1535680 2026-11-01T04:37:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1698546 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Bundesarchiv B 145 Bild-F078072-0004, Konrad Adenauer.jpg|وێنۆک|کۆنراد ئەدیناوەر]] '''کۆنراد ھێرمان جۆزێف ئەدیناوەر''' (ماوەی ژیان:٥ی کانوونی دووەمی ١٨٧٦ لەشاری کۆڵۆنیا تاکوو ١٩ی نیسانی ١٩٦٧) ، یەکەم ڕاوێژکاری کۆماری یەکێتیی [[ئەڵمانیا]] بووە، ساڵی ١٨٩٤ قۆناغی دواناوەندی تەواوکردووە، دواتر زەمالەی خوێندنی لەشاری کۆڵۆنیا وەرگرتووە بۆ خوێندنی یاسا لەزانکۆی فرایبرج، دوای دوو وەرزی خوێندن لە [[میونشن|میونیخ]] و ئامادەبوون لە موحازەرەی ئابووری نەتەوایەتی ڕۆشتووە بۆ بۆن و لەساڵی ١٨٩٧ لەتاقیکردنەوەکاندا سەرکەوتوو بووە و لەساڵی ١٩٠١ بەپلەی پەسەندە لەتاقیکردنەوەی دادی بەرلین سەرکەوتوو بووە، دوای تەواوبوونی ماوەی تاقیکردنەوە لە دادگای شاری کۆڵۆنیا ساڵی ١٩٠٢ لە نووسینگەی پارێزەرانی ڕاوێژکاری یاسایی ھەرمن کاوزان لە کۆڵۆنیا کاری کردووە. کۆنراد ئەدیناوەر لەساڵی ١٩٠٤ دوای ئەوەی ھاوسەرگیری لەگەڵ ئیما فایەر کردووە کە لە خێزانێکی ناودار و دەوڵەمەندی کۆڵۆنیا بووە ژیانی سیاسی دەستی پێکردووە، بەھۆی ھاوسەرەکەیەوە کەسایەتێ ناودارەکانی ناوچەی ڕاینی ناسیوە، ساڵی ١٩٠٦ پلەیەکی بەرزی لەکارکردنی حکومیدا بەدەستھێناوە و لەھەڵبژاردنەکانی ساڵی ١٩٠٩ سەرکەوتوو بووە و پلەی یاریدەدەری عومدەی شارەکەی بەدەستھێناوە، ساڵی ١٩١٧ ئەنجومەنی شارەکە بەتێکڕای دینگ ھەڵیان بژاردووە بۆ عومدەی شارەکە و بەبچوکترین عومدە دەژمێردرێت لە ویلایەتی بڕوسیا بەڵام کەنازیەکان دەسەڵاتیان گرتۆتە دەست لە عومدەی شاری کۆڵۆنیا دەریان کردووە و لەشوێنی لەدایکبونی خۆی دوریان خستۆتەوە. دوای ئەوەی [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤییەت]] لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەمدا]] سەرکەوتوو بووە ئەدیناوەریان کردۆتەوە بە عومدەی شاری کۆڵۆنیا بەڵام دوای ئەوەی ڕەخنەی لەسیاسەتی داگیرکردن گرتووە لەلایەن حکومەتی سەربازی [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیاوە]] لەپلەکەی لابراوە، دواتر وەکو سەرۆکی ئەنجومەنی پەرلەمان ھەڵبژێردراوە و ئەرکی داڕشتنەوەی یاسای سەرەکی کۆماری یەکێتی ئەڵمانیای پێسپێردراوە و بۆتە ووتەبێژی کۆماری یەکێتی ئەڵمانیا، دواتر لە ساڵی ١٩٤٩ بەیەکەم ڕاوێژکاری یەکێتی ئەڵمانیا ھەڵبژێردراوە و بۆ ماوەی ١٤ ساڵ لەم پۆستەدا بەردەوام بووە تاکو لە ١٩ی نیسانی ١٩٦٧ کۆچی دوایی کردووە. == سەرچاوە == * [//ar.wikipedia.org/wiki/كونراد_أديناور ویکیپیدیای عەرەبی] {{پۆلی کۆمنز|Konrad Adenauer}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|مێژوو|شەڕی سارد|سیاسەت}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:سەرکردەکانی شەڕی سارد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:کەسایەتیی ساڵ (گۆڤاری تایم)]] m9ihxuqomlh5ynn5rg13ephhgb9m2fh 0 119401 1698391 1688227 2026-10-31T19:42:57Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:شەڕ|شەڕ]] 1698391 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Pancho villa horseback.jpg|وێنۆک|پانچۆ ڤییا]] '''خۆسییە دۆرۆتیۆ ئارانگوا ئارامبۆلا''' ناسراو بە '''پانچۆ ڤییا''' (ماوەی ژیان:٥ی [[حوزەیران|حوزەیرانی]] ١٨٧٨ تاکوو ٢٠ی [[تەممووز|تەمموزی]] ١٩٢٣) ، یەکێک بووە لە دیارترین سەرکردە شۆڕشگێڕەکانی مەکسیک، لە ٥ی حوزەیرانی ساڵی ١٨٧٨ لەدایک بووە، شۆڕشێکی زۆری لە[[مەکسیک]] بەرپاکردووە ھەر بۆیە جووتیاران و ھەژارەکان نازناوی ڕۆبن ھوودی مەکسیکیان لێناوە بەڵام لەڕوانگەی سیاسەتمەداران دووژمن و تێکدەربووە. بانشۆ فییا بەھەژاری لەیەکێک لە گوندەکانی [[لاس میراس]] پەروەردەکراوە و لەبەر ھەژاری نەیتوانیوە لەقوتابخانە بخوێنێ و دەستی کردووە بە قەسابی، کاتێک کە بەوەی زانیوە خاوەنی یەکێک لە گێڵگەکان خوشکەکەی لاقە کردووە، ئەو پیاوەی کوشتووە و سواری ئەسپەکەی بووە و ھەڵھاتووە بۆ ناوچە شاخاویەکان، ھەر لەو ڕۆژەشەوە ناوی خۆی لە خۆسییە دۆرۆتیۆ ئارانگوا ئارامبۆلا وە گۆڕیوە بۆ بانشۆ فییا. بانشۆ فییا دوای ئەوەی ئەو خاوەن گێڵگەیەی کوشتووە و ھەڵھاتووە بووە بە پیاوێکی ئەفسانە و نە[[جگەرە]]<nowiki/>ی کێشاوە و نە مەی خواردۆتەوە بەڵام ھەرگیز دوودڵی نەکردووە لە کوشتن و سووپایەکی بجوکی پێکەوەناوە و ژمارەیەک ھێرشی کردۆتە سەر چینە دەوڵەمەندەکان و لەھەموو ھێرشێکیشدا دەسکەوتەکانی دابەشکردووە بەسەر پیاوەکانی و ھەژارانی ناوچەکە. بانشۆ فییا ساڵی ١٩١٠ بە سەرکردایەتی ژەنەڕاڵ فرانسیسکۆ مادیرۆ بۆتە سەرکردەیەکی سەربازی لە شۆڕشەی کە بۆتە ھۆی لابردنی سەرۆکی مەکسیک، بەھۆی لێھاتوییەوە پلەکەی بەرزکراوەتەوە بۆ عقید، دوای چەند مانگێک بەپیلانێک تۆمەتی ناپاکیان داوەتە پاڵی و بڕیاری لەسێدارەدانی بۆ دەرچووە، بەڵام توانیوێتی لە زیندانی سەربازی ھەڵبێت و ڕوبکاتە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکا]]. بانشۆ فییا جارێکی دیکە گەڕاوەتەوە بۆ مەکسیک و سوپایەکی ٣٥ ھەزار سەربازی پێکھێناوە و شۆڕشی بەرپاکردووە و شۆڕشەکەی سەرکەوتوو بووە بەڵام ناکۆکی لە نێوانی و لەنیوان ئیمیلیۆ کارانزادا دروستبووە و شاری [[مەکسیکۆ سیتی]] پایتەختی داگیرکردووە و لەو ناوچانەی کە لەژێر دەسەڵاتیدابووە دەستیکردووە بە دابەشکردنی زەوی بەسەر جوتیاران و ھەژاراندا. بانشۆ فییا و پیاوەکانی ساڵی ١٩١٦ شارۆچکەیەکی سنووری ئەمریکای داگیرکردووە و سەرۆکی ئەمریکای ئەو کاتە فەرمانی کردووە ھێزێکی سەربازی ڕەوانەی ئەو ناوچەیە بکرێت و بەزینوێتی بێت یان بەمردوێتی بانشۆ فییا دەستگیربکەن بەڵام ھەڵمەتە سەربازیەکەی ئەمریکا شکستی ھێنا و نەیانتوانی بانشۆ فییا دەستگیربکەن. ساڵی ١٩٢٠ بانشۆ فییا خۆی ڕادەستی ھێزەکانی حکومەتی وڵاتەکەی کرد، ھەرچەندە لەلایەن ویلایەتەیەکگرتوەکانی ئەمریکاوە داواکرابوو بەڵام دادگایی نەکرا چونکە نازناوی قارەمانی نیشتیمانی پێدرابوو ھەر بۆیە حکومەتی مەکسیک لێبوردنی بۆدەرکردووە و موچەشی بۆ بڕیوەتەوە و ئەویش لەکەشێکی ھێمن و ئاشتیدا لە گێڵگەکەی خۆیی کاری کردووە تاکو لە ٢٠ی [[تەممووز|تەمموزی]] ساڵی ١٩٢٣ لە تەمەنی ٥٥ ساڵیدا کاتێک لە ئۆتۆمبێلەکەیدا بووە دراوەتە بەر دەستڕێژی گوللە و دەست بەجێ گیانی لەدەستداوە. == سەرچاوە == * [//ar.wikipedia.org/wiki/بانشو_فيا ویکی عەرەبی] {{پۆلی کۆمنز|Pancho Villa}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|سیاسەت|زانستی سیاسەت|شەڕ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٧٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٢٣]] [[پۆل:شۆڕشگێڕە مەکسیکیەکان]] ne3skfytphv2e69aiapd399nmxlmzmd 0 119827 1698607 1427932 2026-11-01T07:37:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698607 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=Knk-logo.jpg}} '''کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان''' یان '''کەنەکە''' چەترێکە بۆ ٣٨ پارت و ھێز و ڕێکخراوی کوردی لە ھەر چوارپارچەی [[کوردستان]] کە بۆ یەکڕیزیی و یەکێتیی نەتەوەیی کورد تێدەکۆشێت.<ref name="شارپرێس ۱">[https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=219863 شارپرێس: ''کەنەکە داوای پاراستنی ئۆفیسەکەی و ئەندامەکانی لەباشووری کوردستان دەکات'' (بە سۆرانی)، نووسراو لە ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230927183916/https://www.sharpress.net/all-detail.aspx?Jimare=219863 |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ }} سەردان لە ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣.</ref> ھاوسەرۆکانی ئێستاکەی کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان [[زەینەب موراد]] و [[ئەحمەد کارامووس]]ن.<ref>https://knk-kurdistan.com/eng/co-chairs/</ref> == مێژوو == کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان لە [[گوڵان|٢٤ى گوڵان]]ى ساڵى [[١٩٩٩]] لە وتوێژێکى گشتى بە ئامادەبوونى ٧٠٠ نێونەر و میوانى کورد و بیانی لە شارى [[ئەمستەردام]]ى [[پایتەخت]]ى [[ھۆڵەندا]] وەکو دامەزراوەیەکی سیاسی ڕاگەیەندرا. ئەم دامەزراوەیە لە شێوەى پەرلەماندایە بۆ گەلی کورد لە ھەر چوار پارچەی کوردستان، خاوەنی دوو سەرۆکە واتا بە شێوەی ھاوسەرۆکی بەڕێوە دەبرێت کە یەکێکیان ژن و یەکێکیان پیاوە. '''کەنەکە''' باوەڕى وایە ھەموو خەڵکى [[کوردستان]] بە سەرجەم ئایین و جڤاک وەکو ھەموو گەلانى تر جیھان مافى خۆیەتى مافى چارەیخۆنووسینى خۆى دیارى بکات، ھەروەھا باوەڕى وایە بەڕێگا [[دیموکراسی]] ھەروەک لە بەرنامەى ئەو دامەزراوە دیاریکراوە، پاراستنى ستراتیژى بە ئاشتى و ھاوکارى و رێکخستنى کورد بە ڕێگاى [[دیموکراسی]] بخنە نێو بەرنامەکانى خۆیان لە [[تورکیا]] و [[ئێران]] و [[عێراق]] و [[سووریا]]. == ئەندامە دامزرێنەرەکان == لیژنەی ئامادەکاریی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان لە ١٤ی کانونی یەکەمی ١٩٩٧ بە بەشداریی نوێنەرانی ٢٩ حیزب و ڕێکخراوەی سیاسی و کۆمەڵێک لە کەسایەتییە سیاسییە ناسراوەکانی کوردستان پێکھێنرا.<ref name="ناوەندی زانیاری ۱">[https://web.archive.org/web/19991002052733/http://www.xs4all.nl/~kicadam/pers/1999/25e0599.html ناوەندی زانیاریی کوردستان لە ھۆڵەندا: ''بەیاننامەی ڕۆژنامەوانیی کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان کە لە کاتی دامەزراندنی لە ٢٤ی ئایاری ١٩٩٩ لە ئەمستردامدا بڵاوکرا'' (بە ئینگلیزی)، ئەرشیڤکراو لە ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩؛] سەردان لە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> ئەو ٢٩ ڕێکخراوە بریتی بوون لە:<ref name="ناوەندی زانیاری ٢">[https://web.archive.org/web/19991022022540/http://www.xs4all.nl:80/~kicadam/pers/1999/10e0699.html ناوەندی زانیاریی کوردستان لە ھۆڵەندا: ''پێڕستی ڕێکخراوە ئەندامەکانی کۆنگرەی نەتەوەیی کوردستان'' (بە ئینگلیزی)، ئەرشیڤکراو لە ٢٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩؛] سەردان لە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> {{Div col|colwidth=30em}} # بزووتنەوەی دیموکراسیخوازی کوردستان (بەدەکە) # بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان (HIK) # ھەڤگرتنی وڵاتپارێز # [[ئینستیتووتی خوێندنی کوردی-بەرلین]] # [[ئینستیتیوتی کوردیی بروکسێل]] # ماڵی گەلی کورد # [[ئینستیتیوتی کوردیی ستۆکھۆڵم]] # کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان - ئەمریکای باکوور # کۆمەڵەی ماد # [[کۆنفیدراسیۆنی کۆمەڵە کوردییەکان لە ئەورووپا]] (کۆن-کورد) # ماڵبەندی ڕۆشنبیری (KCC) # نوێنەرە کوردەکانی فیدراسیۆنی یەدەدسە # پارتی پارێزگەرانی کوردستان (پەپەکە) # پارتی چەپی کورد لە سووریا (پەچەکە-سە) # [[پارتی ئیسلامیی کوردستان]] (PIK) # [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە) # [[پارتی ڕزگاریی کوردستان]] (پەرەکە-ڕزگاری) # پارتی سەرخوەبوونی کوردستان # پارتی سۆسیالیستی کورد لە سووریا (پەسەکە-سە) # [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] (پەسەدەکە) # پارتی یەکێتیی کورد لە سووریا-یەکێتی # [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] (پەزەکە) # پارتی ڕزگاری کوردستان # ڕێکخراوەی شۆڕشگێڕە نیشتمانپەروەرەکانی بێتنەھرەین # سازمانی خەباتی ئیسلامیی کوردستان # یەکێتیی عەلەوییەکانی کوردستان (کاب) # یەکێتیی ئێزیدییەکانی کوردستان (یەک) # [[یەکێتیی نەتەوەیی دیموکراتی کوردستان]] (یەنەدە) # [[کۆمەڵە ڕێکخراوی کوردستانی حیزبی کۆمۆنیستی ئێران|کۆمەڵە]] {{div col end}} == ھاوسەرۆکایەتی == کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان (کەنەکە) بە شێوەی ھاوسەرۆکایەتی بەڕێوەدەبرێت و دوو سەرۆکی ژن و پیای ھەیە کە بۆ ماوەیەکی دوو ساڵە لە کۆنگرەی گشتی ھەڵدەبژێردرێن. ھاوسەرۆکانی ئێستاکەی کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان [[زەینەب موراد]] و [[ئەحمەد کارامووس]]ن کە لە ٢١ەمەین دانیشتنی گشتیی کۆنگرە لە ڕۆژانی ٢، ٣ و ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ ھەڵبژێردراون.<ref name="کەنەکە ١">[http://www.kongrakurdistan.eu/ku/komisyon-u-komite/ کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان (کەنەکە): ''کۆمیسیۆنەکان و کۆمیتەکان'' (بە کرمانجی)؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207180656/http://www.kongrakurdistan.eu/ku/komisyon-u-komite/ |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ }} سەردان لە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> == کۆمیسیۆنەکان و کۆمیتەکان == کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان ٤ کۆمیسیۆن و ٣ کۆمیتەی ھەیە.<ref name="کەنەکە ٢">[http://www.kongrakurdistan.eu/en/co-president/ کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان (کەنەکە): ''ھاوسەرۆکایەتی'' (بە کرمانجی)؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231207181634/http://www.kongrakurdistan.eu/en/co-president/ |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ }} سەردان لە ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣.</ref> === کۆمیسیۆنەکان === # کۆمیسیۆنی ژنان # کۆمیسیۆنی کاری دەرەوە # کۆمیسیۆنی زمان، پەروەردە، چاند و ھونەر # کۆمیسیۆنی سرووشت-ژینگە === کۆمیتەکان === # کۆمیتەی ڕاگەیاندن # کۆمیتەی دارایی # کۆمیتەی مافەکانی مرۆڤ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەری دەرەکی == * [http://kongrakurdistan.eu ماڵپەڕی کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231230004818/http://kongrakurdistan.eu/ |date=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ }} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆنگرەی نەتەوەییی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] [[پۆل:پارتی کرێکارانی کوردستان]] [[پۆل:ھاوپەیمانییەکانی حزبە سیاسیەکانی کورد]] 9eoyq6g5v8ai3dhzv755m3293afkrrj 0 121237 1698619 1535762 2026-11-01T07:39:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1698619 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Boy with Down syndrome Wellcome L0067015.jpg|وێنۆک|شێوەی منداڵێکی تووشبوو بە دیاردەی داون]] '''کۆنیشانی داون''' یان '''مەغۆلی''' (بە [[ئینگلیزی]]: Down Syndrome)، یەکێکە لە [[نەخۆشی|نەخۆشیە]] دیارەکانی نێو مرۆڤایەتیدا کە تووشی ھەردوو ڕەگەزی [[نێر]] و [[مێ]] یە ئەبێ، ئەمەش لەکانی تەمەنی کۆرپەیی لە سکی دایکیدا لە باری جیانەبوونەوە، [[کرۆمۆسۆم|کرۆمۆسۆمێکی]] دیاریکراو لە ھاوتاکەی خۆی جیانابێتەوە، لە کاتی کەمەدابەشبووندا گەمیتێک کرۆمۆسۆمێکی زیاد وەردەگرێت ئەو کاتە لە گەمیتەکەی دیکەدا کرۆمۆسۆمێک کەمدەکات، کەئەمش لە کرمۆسۆمی ٢١ ڕووئەدات. == نیشانەکان == ھەر توشبوویەکی کۆنیشانی داون جیاوازە لە کەسێکی تر کە ھەمان نەخۆشی ھەیە ، کێشەی فکری و گەشەکردن لەوانەیە ئاسای ، مامناوەند یان مەترسیدار بێت ، ھەندێک کەس لە توشبووەکان  تەندروستن بەڵام لە ھەمان کاتدا ھەندێکیان کێشەی تەندروستیان ھەیە وەکو چەند نەخۆشیەکی جدی دڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Down syndrome - Symptoms and causes|ناونیشان=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/down-syndrome/symptoms-causes/syc-20355977|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Mayo Clinic|زمان=en}}</ref> منداڵ و پێگەیشتووەکان  کە کۆنیشانی داونیان ھەیە تایبەتمەندی جیاوازی شێوەییان ھەیە، ھەرچەندە ئەوانەی کە نەخۆشی داون ھەیە ھەمان تایبەتمەندیان نییە، بەڵام ھەندێک لە نیشانە باوەکان بریتین لە : * دەم و چاوی تەخت * سەری بچووک * ملی کورت * فسە زمان * پێڵوی لار بۆ سەرەوە * گوێی ناڕێک یان بچووک * ماسولکەی بێھێز * دەستی کورت لەگەڵ ھەبوونی تەنیا یەک ھێڵ لە ناو لەپیدا * ھەبوونی پەنجەی کورت و دەست و پێی بچووک * نەرمی لەڕادەبەدەر * ھەبوونی پەڵەی سپی بچووک لەسەر بەشە ڕەنگکراوەکانی چاو * کورتی لە باڵا == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * ویکیپیدیای ئینگلیزی {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|دەروونناسی|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|Down syndrome}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کۆنیشانی داون]] gjk9oju3itudit9e5sbnjwxm07rirjr 0 122409 1698484 1535604 2026-11-01T01:34:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، یۆنان-کۆلکە) 1698484 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[File:MerguiArchipelagoMap.png|thumb|دوورگەکانی مێرجیووی]] '''کۆمەڵە دوورگە''' ئەرخەپێل یان کۆمەڵ یان زنجیرەیێکە لە دوورگەکان، کۆمەڵە دوورگە زیاتر لە دەریا ئازادەکان دا بوونیان هەیە و دەشکرێ لە تەنیشتیان پارچە زەویەکی گەورەی لێ بێ؛ نموونەیەک بۆ ئەمە [[سکۆتلاند]]ە کە ٧٠٠ دوورگەی لە تەنیشت خۆی هەیە. کۆمەڵە دوورگەکان زۆرتر بووڵکانین و بە دڕێژایی بەرزبوونەوەکانی نێوان ئوقیانووسەکان درووست دەبن<ref>mid-ocean ridges</ref> ، بەڵام دەکرێ هۆکارگەلی زۆری تریش ببنە هۆکاری وەدی هاتنیان، لەوانە [[داخووران]] و [[نیشتنی لیتەکان|نیشتنەوە]]. ئەم وڵاتانەی کە زۆرترین کۆمەڵە دوورگەیان هەن بە پێی زۆری: * [[ئیندۆنیزیا]] * [[فلیپین]] * [[ژاپۆن]] * [[نیوزیلاند]] گەورەترین کۆمەڵە دوورگە لە جیهان لە [[باکووری کانادا]]، جیرانی [[ئۆقیانووسی ئارکتیک]]ە. [[File:Fernando noronha.jpg|thumb|کەمەڵە دوورگەیەک|centre|600px]] == سەرچاوە== * [//en.wikipedia.org/wiki/Archipelago کۆمەڵە دوورگە]، ویکی ئینگلیزی * [//https://fa.wikipedia.org/wiki/%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9%E2%80%8C%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D8%B1 کۆمەڵە دوورگە]، ویکی فارسی {{reflist}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|یۆنان}} {{پۆلی کۆمنز|Archipelagoes}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{یۆنان-کۆلکە}} [[پۆل:دوورگەکان]] [[پۆل:کۆمەڵە دوورگەکان]] 0mn9yqn6deuy9vo40zxwevagdpslott 0 123583 1698302 1535496 2026-10-31T16:39:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1698302 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆمێدیای دۆخی ''' یان '''سیتکەم'''، جۆرە بەرنامەیەکی کۆمیدیایە. سیتکەمەکان سەرەتا لەسەر [[ڕادیۆ]] پێشکەش دەکران بەر لە داھێنانی [[تەلەڤیزیۆن]]، بەڵام لە ئێستا بەشێکی گەورەی بەرنامەکان و زنجیرەکانی تەلەڤیزیۆنی سیتکەمن. سیتکەمەکان بەزۆری ھەمان کەسایەتی و ھەمان شوێنی نمایشیان ھەیە لەگشت ئەڵقەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیدیا|تەلەڤیزیۆن|ڕادیۆ}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:کات بەسەربردن]] 7c397arqk4o6j5jovd9h2kl6a15lg7v 0 124915 1698665 1535786 2026-11-01T10:35:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698665 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{شێواز}} {{Underlinked|date=نیسان ٢٠١٧}} }} {{داتابۆکس-کەسایەتی}} [[پەڕگە:Kobe Bryant 8.jpg|thumb|کۆوبی لە ساڵی ٢٠١٢.]] '''کۆوبی بین بڕاینت''' ({{بە ئینگلیزی|Kobe Bean Bryant}}؛ ٢٤ی ئابی ١٩٧٨ – ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠) یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی سەبەتەی ئەمریکی بوو. ناوبراو ھه‌موو ژیانی بۆ ئه‌وه ته‌رخان کردبوو، به «[[مایکڵ جۆردن]]» ی ئه‌فسانه‌ی باسکه بگاته‌وه که ئه‌ستێره‌ی منداڵی ئه‌و بووه. له مانگی ١٢ی ساڵی ٢٠١٤دا، پێش مایکڵ که‌وت له رێژه‌ی تۆمارکردنی خاڵ به‌ڵام ناتوانێت ژماره پێوانه‌ییه‌که‌ی ئه‌و یاریزانه بشکێنێت له‌به‌ده‌ستھێنانی زۆرترین ناسناوی خولی باسکه‌ی ئه‌مریکا(٦جار)، چونکه تیپه‌که‌ی کۆوبی پێنج جار له‌م ماوه‌یه‌دا به‌ده‌ستی ھێناوه، بەڵام دەکرێ بگوترێ ڕیکۆدردەکانی کۆوبی ئەوەندە زۆرن تەنانەت خەڵک بیر لە ڕیکۆردەکانی [[مایکڵ جۆردن]] ناکەنەوە. کۆوبی له‌ساڵی ١٩٧٨ له فیلادلفیا، ئه‌مریکا له‌دایکبووه. کوڕی یاریزانی پێشووی باسکە جۆ بڕایانتە. ژیانی پیشه‌گه‌رایه‌تی له‌گه‌ڵ لۆس ئه‌نجلس لایکه‌رز له ساڵی ١٩٩٦ ده‌ست پێکردووه. پاش نزیکه‌ی ٢٠ساڵ ھه‌ر به درێسی ئه‌و یانه‌یه‌وه واز له یاریکردن ده‌ھێنێت. راینت له ته‌واوی ژیانی وه‌رزشی خۆیدا توانیویه‌تی ٦٨٠ میلیۆن دۆلار داھات کۆبکاته‌وه، ته‌نا تایگه‌ر وودز و مایکڵ شوماخه‌ر و فلۆید مه‌یوێزه‌ر توانیویانه له لیستی وه‌رزشکاراندا زیاتر کۆبکه‌نه‌وه. لە ٢٩ی تشرینی یەکەم ٢٠١٥، بڕاینت ئەوەی ڕاگەیاند کە بەشێوەیەکی یەکجارەکانی واز لە یاری تۆپی باسکە دێنی دوای کۆتایی ھاتنی وەزری ٢٠١٥–٢٠١٦. == ڕیکۆردەکانی کۆوبی == === ریکۆرده مێژووییه‌کان === * زۆرترین وه‌رز یاریکردن بۆ یه‌ک یانه: ٢٠ وه‌رز * بردنه‌وه‌ی باشترین یاریزان له یاری ئه‌ستێره‌کان: ٤ جار * کۆکردنه‌وه‌ی زۆرترین خاڵ له یاری ئه‌ستێره‌کان: ٢٨٠ خاڵ * هه‌ڵبژاردنی له زۆرترین پێکهاته‌ی نمونه‌یی NBA: ١٦ جار * تاکه یاریزان له مێژوودا که زیاد له ٣٠ هه‌زار خاڵی گرتبێت له‌گه‌ڵ ٦٠٠٠ ئاسیست. * زۆرترین سێ خاڵی له یه‌ک یاریدا: ١٢ جار (٣٦ خاڵ). * تۆمارکردنی زۆرترین خاڵ له یه‌ک یاریگادا: ١٣٨١٢ خاڵ له ستاپلیس سه‌نته‌ر، لۆس ئه‌نجلس. * لاوترین یاریزان بگاته ٢٤٠٠٠، ٢٥٠٠٠، ٢٦٠٠٠ …. ٣٢٠٠٠ خاڵ. * لاوترین یاریزان ناوی له تیپی ئه‌ستێره‌کانی ڕۆکی هه‌بێت. * لاوترین یاریزان ناوی له تیپی ئه‌ستێره به‌رگریکاره‌کان هه‌بێت. * لاوترین یاریزان به‌شداری له یارییه‌کی فه‌رمیدا بکات (١٨ ساڵ و ١٥٦ رۆژ). * لاوترین یاریزان پاڵه‌وانێتی سلام دانک بباته‌وه (١٨ ساڵ و ١٦٩ رۆژ). * لاوترین یاریزان به‌شداری له یارییه‌کانی ئه‌ستێره‌کان بکات (١٩ ساڵ و ١٦٩ رۆژ). * تاکه یاریزان بۆ سێ وه‌رزی له‌سه‌ریه‌ک له «پاش وه‌رز» بتوانێت به‌لایه‌نیکه‌م ٦٠٠ خاڵ تۆماربکات. === ئاماره‌کان دیکه‌ی کۆوبی === * ١ باشترین یاریزانی خولی باسکه‌ی ئه‌مریکا: ٢٠٠٨ * ٢ کۆتاییه‌کانی باشترین یاریزانی خولی باسکه: (٢٠٠٩–٢٠١٠) * ١٧ جار له پێکهاته‌ی ئه‌ستێره‌کان * ١٦ جار له پێکهاته‌ی NBA * ١٢ جار له پێکهاته‌ی نمونه‌یی به‌رگریکارانی * گۆڵکاری مێژوویی لۆس ئه‌نجلس له‌یکه‌رز * ٢ جار گۆڵکاری NBA * ٣ جار مه‌دالیای ئاڵتون له‌گه‌ڵ هه‌ڵبژارده‌ی ئه‌مریکا * ١٧ جار باشترین یاریزانی مانگ == سەرچاوەکان == * [http://yariga.net/Babat/145720]{{بەستەری مردوو|url=http://yariga.net/Babat/145720 |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢١ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes}} ماڵپەری یاریگانێت * {{بیرخستنەوەی ویکی |بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Kobe_Bryant|سەردێڕ = Kobe Bryant|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەرزش|کالیفۆڕنیا}} {{پۆلی کۆمنز|Kobe Bryant}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی پەیڕەوی کلێسەی کاسۆلیکی ڕۆم]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠٠٨]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:کاتۆلیکەکانی ئەفریقایی ئەمریکی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی سەبەتەی ئەفریقی و ئەمریکی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی سەبەتەی پیاوانی ئەمریکا]] [[پۆل:بێژەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:یاریزانی ناوداری هۆڵی باسکەی نایسیزم]] [[پۆل:یەکێتی تۆپی سەبەتەی نیشتمانی ئەستێرەکان]] [[پۆل:ژمارەی خانەنشینی یاریزانانی کۆمەڵەی تۆپی سەبەتەی نیشتیمانی]] [[پۆل:مردن بە ڕێکەوت لە ویلایەتی کالیفۆرنیا]] [[پۆل:یاریزانی ناوداری ھۆڵی باسکەی نایسیزم]] j4rxvjebiz8t4ohvpcnjk9gaywyqw72 0 125451 1698319 1698109 2026-10-31T17:06:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1698319 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''کۆلۆنی''' ({{بە ئینگلیزی|Colony}}) زنجیرەیەکی ٢٠١٦ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] [[دراما|درامی]] [[خەیاڵی زانستی|خەیاڵییە]] لەلایەن کارلتۆن کیوس و ڕایان کۆنداڵ دروستکراوە. ئەکتەران جۆش ھۆڵۆوای و سارا وەین کاڵیس بەشدارییان تێداکردووە لە ڕۆلی سەرەکی. یەکەم ئەڵقەی لە ١٤ی کانوونی یەکەم پەخش کرا لە تۆڕی [[یوو ئێس ئەی نێتوۆرک]] و وەرزی یەکەمی لە ١٠ ئەڵقە پێکھاتووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تد|تەلەڤیزیۆن|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|خەیاڵی زانستی}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان]] [[پۆل:زنجیرەکان]] [[پۆل:زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دیستۆپی]] [[پۆل:فڕۆکە بێ فڕۆکەوانەکان لە خەیاڵدا]] [[پۆل:بەرنامە تەلەفزیۆنییەکان لە شاری ڤانکۆڤەر وێنەگیراون]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە دراما ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ئینگلیزی-زمانە ئەمریکییەکان]] nl4fteb6rqvmy6x4rru6arqrnmtjs5o 0 125544 1698687 1549143 2026-11-01T10:39:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1698687 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Eingang Mathematisches Kolloquium.TIF|چەپ|وێنۆک|200px|شوێنی کۆبوونەوەی کۆڕی [[ڤیێنا]]]] '''کۆڕی فیەننای''' ئاوستریا([[نەمسا]])(بە ئینگلیسی: Vienna Circle)، ڕێکخراوێکی کۆمەڵە پسپۆڕ و زانا و فەیلەسوفی ڕێبازی پۆزیتیڤیزمی نوێیە کە ساڵی ١٩٢٨ لە زانکۆی ڤیەننا لە لایەن پرۆفیسۆری فەلسەفە [[مۆرتیس شلیک]] دامەزراوە. دروشمی سەرەکی ئەم کۆڕە بژارکردنی [[فەلسەفە]] لە [[میتافیزیک]] و بەرزکردنەوەی بۆ ئاستی زانستە ئەزموونییەکان و بایەخ دان بە هەردوو لقی مەنتیق و [[تیۆری زانین]] بووە. لە ساڵی١٩٣٠ بەولاوە، کۆڤاری ساڵانەی زانین(Erkenntnis) چالاکی و بەرهەمی ئەندامانی کۆڕەکەی بڵاو کردۆتەوە و بە جیهان ئاشنای کردوون. سەرەڕای ئەمە لە ژێر ناونیشانی"بڵاوکراوەکانی کۆمەڵەی ئێرنست ماخ"دا ناوبەناو نامیلکە و لێکۆڵینەوەی هەمەجۆر بڵاوکراوەتەوە. ئەندامانی ئەم ڕێکخراوە لە سەرەتادا ئەندامانی [[کۆمەڵەی ئێرنست ماخ]] بوون، کە لە ساڵی ١٩٠١-١٨٩٥ هەر لە ئەو زانکۆ، مامۆستای فەلسەفەی زانستە ئیندەکشنییەکان بوون و درێژەیان بە داب ودەستور و ڕێ وڕەسمی بەگژداچوونی بیروبۆچوونی میتافیزیکی داوە. ساڵی ١٩٢٩، یەکەم بڵاوکراوەی ڕێکخراوەکە لە ژێر ناونیشانی تێگەیشتنی زانستییانەی جیهان کە پیشکەش بە شلیک کرابوو، کەوتە بازاڕەوە. == سەرچاوە == عەزیز، حەمید(٢٠٠٥)، بنەماکانی فەلسەفەی شیکردنەوەی مەنتیقی، چاپی یەکەم؛دەزگای چاپ و بڵاوکردنەوەی موکریانی. {{پۆلی کۆمنز|Vienna Circle (philosophy)}} {{شریتی دەروازە|فەلسەفە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فەیلەسووفانی نەمسایی]] [[پۆل:ناسیاریناسی]] [[پۆل:فەلسەفەی زانست]] [[پۆل:خوێندنەکانی زانست]] cv5qh6sgoecft14y552olob7n9v81cc 0 127154 1698487 1549182 2026-11-01T01:34:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1698487 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''کۆمەڵەی ئاگادارکەرەوەکان '''(بە [[ئوردوو]]: تبلیغی جماعت‎، بە [[عەرەبی]]: جماعة التبلیغ، بە بەنگاڵی: तबलीगी जमात) یەکێکە لە بزووتنەوە [[ئیسلامی]]یە هاوچەرخەکان، لە ساڵی ١٩٢٦ مەولانا موحەممەد ئەلیاس ئەم بزووتنەوەیە بە مەبەستی ئاگاداریی ئیسلامی، لە ھەرێمێک لە نزیکی [[دێهلی]]، [[هیندستان]] دەستیپێکرد و بەرەبەرە لە تەواوی ھیندستان و دواییش لە ھەندێک وڵاتی تردا بڵاو بووەوە. {{پۆلی کۆمنز|Tablighi Jamaat}} {{شریتی دەروازە|ئیسلام|قورئان|ھیندستان|پاکستان|پزیشکی|محەممەد}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئیسلام لە بەنگلادێش]] [[پۆل:ئیسلام لە ھیندستان]] [[پۆل:ئیسلام لە پاکستان]] scd8d6jwbvg5znalxb4ytlng29prhsa 0 127332 1698490 1535615 2026-11-01T01:35:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە) 1698490 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆمەڵەی بەرخۆدان''' یان '''کۆما بەرخوەدان''' (Koma Berxwedan) کۆمەڵەیەکی مۆسیقیی [[کورد|کوردییە]]. زۆربەی گۆرانییەکانیان بە [[کوردیی باکووری|کورمانجین]]، و بەشێکیشیان بە شێوەزارەکانی [[سۆرانی]]، [[زازاکی]]، و [[ھەورامی|گۆرانین]]. کۆمەڵەی بەرخۆدان لە ١٩٨٣ بۆ ١٩٩٥ چالاک بووە، لەو ماوەیە ١٦ ئەلبومی بڵاوکردووەتەوە، کە زۆربەیان لەسەر بابەتی نەتەوەیین و باسی زۆرداریی [[تورکیا]]، [[عێراق]]، [[ئێران]]، و [[سووریا]] دەکەن. == ئەندامەکان == {{multicol}} * ئارمانج * ئازاد * ئاژوان * [[بەسەر شاھین]] * بورھان * [[جەمال تیرێژ]] * دلار * دڵگەش * [[ھۆزان دیار|دیار]] * [[ئەحمەد سامی]] * ئەیلەم * [[فاتێ (گۆرانیبێژ)|فاتێ]] {{multicol-break}} * فیکرەت * گاڤان * گولێ * گولەر * ھێلین (خەدیجە) * [[ھۆزان سەردار]] * [[ھۆزان جۆمەرت]] * [[ھۆزارن کاوە]] * [[ئیسمایل ماملێ]] * [[کازمێ وانێ]] * م. ئارفێ * ماروف * مەدیا {{multicol-break}} * مریەم * [[پەیڤان ئارژین]] * [[ڕۆتیندا]] * [[شەھید چیا]] * [[شەھید مزگین]] * [[شەھید سەفکان]] * [[شەھید سەرھاد]] * [[شەھریبانا کوردی]] * شەمدین * [[سەیید خان]] * شەھرۆز * [[سێخ مووسێ ئیخدرێ]] {{multicol-break}} * [[شیار موونزوور]] * خانەمیر * [[خەلیل خەمگین]] * [[خەمگین بیرھات]] * [[خێرۆ عەبباس]] * زامانی * زەلال * زەریفە * زنار * زۆزان {{multicol-end}} == ئەلبومەکان == * [[دایێ (ئەلبوم)|دایێ]] ١٩٨٣ * [[بینگۆل شەوتی]] ١٩٨٤ * [[دیلان (ئەلبوم)|دیلان]] ١٩٨٥ * [[گولا جیھانێ]] ١٩٨٧ * [[کانیا وەلات]] ١٩٨٧ * [[پێشمەرگە (ئەلبوم)|پێشمەرگە]] ١٩٨٨ * [[نەورۆز (ئەلبوم)|نەورۆز]] ١٩٨٩ * [[شاد ببە وەلاتێ من]] ١٩٩٠ * [[ئامەد (ئەلبوم)|ئامەد]] ١٩٩١ * [[مەشا ئازادی]] ١٩٩٢ * [[١٥ێ تەباخێ]] ١٩٩٣ * [[بۆتان (ئەلبوم)|بۆتان]] ١٩٨٧ * [[مارشێن نەتەوی]] ١٩٨٤ * [[کلامێن کلاسیک]] ١٩٩٤ * [[ئەی فەرات]] ١٩٩٢ * ئەلبومی تایبەتیی فێستیڤاڵەکان ١٩٩٥ == سەرچاوەکان == *[[ویکیپیدیای کورمانجی]]، حوزەیرانی ٢٠١٦. ---- *http://www.ronibaran.de/berxwedan.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150503005956/http://www.ronibaran.de/berxwedan.html |date= ٣ی ئایاری ٢٠١٥ }} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقای کوردی}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] ce96p0z45d3rm1e3cnn2pqxaw6lnfsc 0 128169 1698305 1546431 2026-10-31T16:40:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کتێب-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1698305 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمیدیای ڕەش''' یان '''کۆمیدیای تاریک''' جۆرێکە لەبابەتەکانی ئەدەب و کۆمێدیا. کۆمێدیای ڕەش گاڵتەکردنە بە بابەتی ھەستیار و گرنگ. کۆمێدیای ڕەش لەناو شەڕ، مەرگ، [[تراژیدیا]] و ئازارچەشتن لەناو بێتاوانیشدا خۆی دەبینێتەوە. دەستەواژەی کۆمێدیای ڕەش لەلایەن نووسەری فەڕەنسی و سوریالیست [[ئاندرێ بریتۆن]] بەکارھات لە ساڵی ١٩٣٥.<ref>Breton, André 1935. ''Anthologie de l'humour noir''. Paris. Translation: ''Anthology of black humor'' 2001. City Lights, transl. Mark Polizzotti. ISBN 978-0-87286-321-7</ref> کۆمیدیای ڕەش [[مەرگ|مردن]]، توندوتیژی، [[دووچاوەکی]] و [[نەخۆشی]] لەخۆدەگریت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|فیلم|کۆمەڵگا|مێژوو|کتێب|چاند|ھونەرەکان|بۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|وڵاتەکان|کۆمیک|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Black comedy}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کتێب-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] [[پۆل:گاڵتە]] fy1smsk3cua5e3su120ng3142f4d081 0 128612 1698620 1549153 2026-11-01T07:39:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1698620 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆنیشانی لیما''' ئەم [[کۆنیشان|کۆنیشانە]]یە پێچەوانەی [[کۆنیشانی ستۆکھۆڵم|کۆنیشانەکەی ستۆکھۆڵمە]]، کە دزەکان باڕمتەکانیان دەپارێزن و خۆشیان دەوێن. ئەم ڕووداوە لە شاری [[لیما]]ی پایتەختی [[پیرۆ]] ڕووی دا لە کونسولخانەی [[ژاپۆن]]، کاتێک کۆمەڵە چەکدارێک لە ١٩٩٦ ھەڵدەکوتنە سەر کونسولخانەی [[ژاپۆن]] و کارمەندەکان دەست بەسەر دەکەن، چەکدارەکان دەبنە دۆست و ھاوڕێی بارمتەکان،  کە کەسانی باڵا و پلە بەرزیان تێدابوو .<ref>PTSD.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی|دەروونناسی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کۆنیشانەکان]] 838iad9nl1c2mqm72adu28kprzk7dm9 0 129942 1698692 1546462 2026-11-01T10:40:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، خۆراک-کۆلکە) 1698692 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:15-09-26-RalfR-WLC-0098.jpg|وێنۆک|بوتڵێکی کۆکا کۆلا|110px]] '''کۆکا کۆلا''' (بە ئینگلیزی: Coca-Cola) یان (Coke) بریتییە لە خواردنەوەیەکی شلی کاربۆناوی کە لەلایەن [[کۆمپانیای کۆکا کۆلا]]وە بەرھەم دەھێنرێت لە ئەتلانتا لە [[ویلایەتی جۆرجیا]]ی [[ئەمریکا]]. بۆ یەکەم جار لە سەدەی ١٩دا لەلایەن جۆن پێمبێرتنەوە داھێنرا.  == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی نیسانی ٢٠٢٣}} <references /> {{تووڵی دەروازە|خواردنەوە|وڵاتەکان|مێژوو|ئابووری|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|Coca-Cola}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:کۆکا کۆلا]] [[پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براندە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خواردنەوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خواردنەوەکانی کۆشر]] [[پۆل:خواردنەوە گازییەکان]] g3osxi277lb1sc6vbju4t0rni1m6ext 0 130157 1698364 1549187 2026-10-31T19:36:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1698364 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|date=حوزەیران ٢٠١٧}} }} [[لوسین گۆڵدمەن]] وەک یەکێک لە تیۆریڤانانی کۆمەڵناسی وێژە پێی وایە: " کۆمەڵناسی وێژە بوارێکە کە زۆر ڕەهەندی توێژینەوەی فرە چەشن دەگرێتە بەر. بۆیە دەبێ باسی میتۆدی شیکارییەکان بکەین و ڕوونی بکەینەوە کە ناوەڕۆکی بەرهەمی ئەدەبی و هونەری و ناوەڕۆکی هۆشیاری کۆیی،(بەرهەمی هونەری و پێکھاتەی زەینی) هاوشێوە و هاوتەراز نین. ئەوەی کۆمەڵناسی وێژە بە مانا بەرینەکەیەوە، لە هەموو فۆڕمەکانی تری [[ڕەخنەی ئەدەبی]] جیا دەکاتەوە. ئەم تێزەیە کە لە داهێنانی هونەریدا، تاک بە تەنیایی مەبەست نییە، بەڵکو بەرهەمەکە هەڵگری جۆرێک هۆشیاری کۆییە، کە هونەرمەند زیاتر و باشتر لە زۆربەی خەڵک پەرداخی دەکا و دەینووسێتەوە. هەروەها بە بڕوای زۆر کەس کۆمەڵناسی وێژە ئەو زانستەیە کە پێوەندی لە نێوان کۆمەڵ و پڕۆسەی وێژەیی دادەمەزرێنێ و وەسفی دەکات. کەواتە دەکرێ بڵێین [[کۆمەڵناسی]] وێژە؛ ئەو زانستەیە کە بۆتە پردی پێوەندی نێوان(کۆمەڵناسی- وێژە) و چاویلکەیەکی کۆمەڵناسانەیە بە سەر دەقە وێژەییەکانەوە. کۆمەڵناسی وێژە، لقێکە لە لقەکانی کۆمەڵناسی گشتی. لە کۆتایی سەدەی نۆزدە و سەرەتای سەدەی بیستەمدا، وەک بەشێکی سەربەخۆ سەریھەڵداوە و بە بەرهەمەکانی نووسەری هەنگاری [[گیۆرگ لوکاچ]] دەست پێدەکات. ==سەرچاوە== ١. گۆڵدمەن، لوسین(٢٠٠٧)، فەلسەفە، میتۆد، کۆمەڵناسی ئەدەبیات، و: هادی محەمەدی، وەزارەتی ڕۆشنبیری؛ چاپخانەی شڤان. ٢. کەریم، ئازاد عەبدولواحید(٢٠٠٥)، سۆسیۆلۆژیای شیعری کوردی؛ چاپی یەکەم، وەزارەتی پەروەردە؛ هەولێر. {{شریتی دەروازە|وێژە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:وێژە]] [[پۆل:کۆمەڵگای چاندی]] 9axe1ik2m5c8xiveug5fdu0ssdryv9p 0 130448 1698567 1524653 2026-11-01T05:47:24Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698567 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = ٧١: لەنێو ئاگر | وێنە = 71 Into the Fire.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = پۆستەری فیلم | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = جۆن ئێچ. لی، لی جەی-ھان | بەرھەمھێنەر = جۆی میۆنگ-جی{{ھن}}جیۆنگ تای-وۆن | نووسین = [[لی مان-ھی (دەرھێنەر)|لی مان-ھی]]{{ھن}}کیم دۆنگ-وو{{ھن}}جۆنئ ێج. لی{{ھن}}جیۆنگ تای-وۆن | سەرچاوەی چیڕۆک= | کاست = چاسیونگ-ون{{ھن}}کۆونسانگ-وو{{ھن}}تی. ئۆ. پی جۆیسیونگیون{{ھن}}کیم سیونگ-وو | موزیک = لی دۆنگ-جۆن | وێنەگری سینەمایی = جۆی جان-مین | دەستکاری = جۆی مین-یۆنگ{{ھن}}کیم جانگ-جۆ | ستۆدیۆ = چێژبەخشی تایوۆن | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = Lotte Entertainment | ڕێکەوتی دەرچوون = {{Film date|2010|06|16}} | ماوەی فیلم = ١٢٠ خولەک | وڵات = [[کۆریای باشوور]] | زمان = [[کۆری]] | تێچوون = | داھات = $٢٠٬٩٦٧٬٦٦٠<ref>[http://boxofficemojo.com/movies/?id=71intothefire.htm 71 Into the Fire (2010) - Box Office Mojo]</ref> }} '''٧١: لەنێو ئاگر''' بە ([[کۆری]]: 포화 속으로) فیلمێکی ساڵی ٢٠١٠ی ''کۆریای باشوور''ە. فیلمەکە لەجۆری (دراما، ئەکشن) ە. فیلمەکە لە بەرھەمھێنانی ''جۆی میۆنگ-جی'' و ''جیۆنگ تای-وۆن'' و لە بەرھەمھێنانی ''جۆی میۆنگ-جی'' و ''جیۆنگ تای-وۆن''ە. == چیرۆک == چیرۆکەکە لە ڕووداوی ڕاستەقینە وەرگیرداوە کە تێیدا، '''٧١''' خوێنکار لە کاتی جەنگێکی سەختدا بۆ سەر وڵاتەکەیان، بە شێوەی زۆۆرەملێ دەگوازرێندرێنەوە بەرەکانی جەنگ، دژ بە وڵاتی [[ژاپۆن]]. بە شێوەیەکی چاوەڕوان نەکراو قوتابییەکان بەرگریێکی سەخت ئەنجام دەدەن لە پێش ''سووپای ژاپۆن'' و لە کۆتاییدا گشتیان دەکوژرێن، == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز}} * {{IMDb title|1587729|71: Into the Fire}} * {{Hancinema film|71-Into_the_Fire|71: Into the Fire}} * {{Rotten Tomatoes|71_into_the_fire|71: Into the Fire}} {{تد|کۆریای باشوور|فیلم|تەلەڤیزیۆن|شەڕ|شەڕی سارد|دەیەی ٢٠١٠}} {{کۆلکە|فیلم}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کۆری]] [[پۆل:فیلمە درامییەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەسەر ١٩٥٠ دەرھێنراون]] [[پۆل:فیلمە درامییەکانی ساڵی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور لە دەیەی ٢٠١٠]] 9y51p3skp0x0s2yz5ac32bg9ldhx3ef 0 131804 1698250 1561244 2026-10-31T14:09:14Z Bilalinfo 57400 1698250 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم |ناو=ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ |وێنە=Abad va yek roz.jpg |دەرھێنەر=سەعید ڕۆستایی |بەرھەمھێنەر=سەعید مەلەکان |نووسین=سەعید ڕۆستایی |کاست=[[پەیمان مەعادی]]{{ھن}}[[نەوید محەممەدزادە]]{{ھن}}[[پەریناز ئیزەدیار]] |ماوەی فیلم=١١٠ خولەک |وڵات=[[ئێران]] |زمان=[[زمانی فارسی|فارسی]] |داھات=١١ میلیارد تمەن }} '''ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ''' ({{بە فارسی|ابد و یک روز}}) فیلمێکی ئێرانییە بەرھەمی ساڵی ٢٠١٦ یە و لە دەرھێنانی [[سەعید ڕووستایی|سەعید ڕۆستایییە]]. فیلمی ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ لە سی و چوارەمین [[فیستیڤاڵی فەجر]] توانیویەتی ٩ خەڵات دەستەبەر بکات. ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ داھاتێکی باشی کۆکردەوە لە ڕیزبەندی پڕفرۆشترین فیلمەکانی مێژوی سینەمای ئێراندا ڕیزبەندی شەشەمی گرتووە و لە دوای فیلمی [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] پڕداھاتترین فیلمی کۆمەڵایەتی ئێرانییە<ref>https://fa.wikipedia.org/wiki/فهرست_پرفروش‌ترین_فیلم‌های_سینمای_ایران ویکیپیدیای فارسی، فرۆشی فیلمە فارسییەکان، دواین سەردان ٢٣ی١ی ٢٠١٧</ref> == چیرۆک == '''ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ''' باس لە خانەوادەیەکی ھەشت نەفەری دەکات کە ھەر تاکێکی ئەم خانەوادەیە کێشە و گرفتی خۆی ھەیە، گرفتی سەرەکی خانەوادەکەش بابەتی شوکردنی سومەیەی کچە بچووکی خانەوادەکەیە بە کوڕێکی ئەفغانی دەوڵەمەند. === واتای ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ === کاتێک زیندانییەک بۆ ماوەی ١٥ ساڵ لە زینداندا دەمێنێتەوە دەتوانێت داوای پیاچونەوە بکات بە سزاکەیدا تا ماوەی زیندانییەکەی بۆ کەم بکەنەوە، بەڵام ئەگەر بێت و دادوەر حوکمی ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ بدات بەسەر تاوانباردا ئەوا دەبێت زیندانییەکە بۆ ھەتاھەتا لە زینداندا بمێنێتەوە و یەک ڕۆژیش دوای مردنی لاشەکەی دەبێت لە زینداندا بھێڵرێتەوە == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable" !ئەکتەر !ڕۆڵ |- |[[پەیمان مەعادی]] |مورتەزا |- |[[نەوید محەممەدزادە]] |موعسین |- |[[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئێزدیار]] |سومیە |- |[[ڕیما ڕامینفەر]] |شەهناز |- |شەبنەم موقەدەمی |ئەعزەم |- |شیرین یەزدانبەخش |دایک |- |مەعسوومە رەحمانی |لەیلا |- |مەهدی قوربانی |نوید |} == کاردانەوەکان == === وتەی کاستی فیلمەکە === [[پەیمان مەعادی]]: ئەوەندە سیناریۆکە بە ڕێک و پێکی نوسرابو لە سەعید ڕۆستاییم پرسی ئایا لە بنەماڵەکەتاندا کەسی ئالودە ھەبووە بە مادەی ھۆشبەر؟، ئەو ڕێک و پێکی و وردییەی لە سیناریۆکەدا ھەبوو سەرسامی کردبووم<ref>http://namnak.com/فیلم-ابد-یک-روز.p32323 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170325024711/http://namnak.com/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%AF-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2.p32323 |date=٢٥ی ئازاری ٢٠١٧ }} نەمناک، داستان و کاستی ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ، فارسی، دواین سەردان ٢٣ی١ی ٢٠١٧</ref> '''[[نەوید محەممەدزادە]]''': دەربارەی ڕۆڵی کەسایەتییەکی ئالودە بە مادەی ھۆشبەر دەڵێت: مرۆڤ پێی خۆشە خۆی بخاتە مەترسییەوە لە سینەمای ئێراندا ڕۆڵی ئالودەمان نەبووە کە شاکار بووبێت، بۆیە کاتێک لە ماوەی مانگێکدا ١١ کیلۆم دابەزاند مانای ئەوەیە کارەکە جێبەجێیە چونکە تەنھا میکیاژ بەس نییە بۆ جێبەجێ کردنی ڕۆڵێک، ھەر بۆیە ئەگەر ڕۆڵەکەم باش گێڕاوە سوپاسی خودا دەکەم و ئەگەر خراپ گێڕاومە ھەوڵ دەدەم لە کارەکانی داھاتومدا باس ببم، بەڵام جارێکی تر ڕۆڵی کەسایەتی ئالودە وەرناگرم '''سەعید مەلەکان''' - بەرھەم ھێنەر: سوپاسی پەیمان شادومانفەر دەکەم کە ئەم سیناریۆیەی بۆ ناردم، سیناریۆکەم زۆر بە دڵ بوو دواتر ویستم سەیری کورتە فیلمەکانی سەعید ڕۆستایی بکەم، کورتە فیلمەکانی زۆر باش بوون بە تایبەت کورتە فیلمی مەراسیم === کاردانەوەی ڕەخنەگران === ڕەخنەگران دوای بینینی فیلمەکە سەرسامی خۆیان ڕاگەیاند و بۆیە ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ بووە خاوەنی زۆرترین خەڵات لە مێژوی [[فیستیڤاڵی فەجر]]دا و توانیشی لە ھەر چوار فیستیڤاڵە سەرەکییەکەی ناوخۆی ئێران سەرکەوتو بێت '''[[محەممەدڕەزا گوڵزار]]''' ئەکتەری دیاری ئێرانی وتی: ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ باشترین فیلمی مێژوی سینەمای ئێرانە == خەڵاتەکان == === لە [[فیستیڤاڵی فەجر]]-پەخشی سەرەکی<ref name=":0">https://www.salamcinama.ir/news/4146/معرفی-فیلم-ابد-و-یک-روز-عکس-های-فیلم-پشت-صحنه-پوستر-و-آنونس {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160920171712/http://www.salamcinama.ir/news/4146/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D8%B5%D8%AD%D9%86%D9%87-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D8%A2%D9%86%D9%88%D9%86%D8%B3 |date=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦ }} سەلام سینەما، ناساندنی ھەمیشە و یەک ڕۆژ، دواین سەردان ٢٣ی ١ی ٢٠١٧</ref> === {| class="wikitable sortable" !بەش !کەسایەتی !ئەنجام |- |باشترین فیلم |سەعید مەلەکان |{{پاڵێوراو}} |- |باشترین دەرھێنان |سەعید ڕۆستایی |{{براوە}} |- |باشترین ئەکتەری سەرەکی پیاو |[[پەیمان مەعادی]] |{{پاڵێوراو}} |- |باشترین ئەکتەری سەرەکی ئافرەت |پەریناز ئیزەدیار |{{براوە}} |- |باشترین ئەکتەری پاڵپشتی پیاو |نەوید موحەمەدزادە |{{براوە}} |- |باشترین سیناریۆ |سەعید ڕۆستایی |{{براوە}} |- |باشترین مۆنتاژ |بەھرام دھقان |{{براوە}} |- |باشترین دەنگ |ئەمیر میرشکاری و سەید عەلی عەلەویان |{{پاڵێوراو}} |- |باشترین میکیاژ |سەعید مەلەکان |{{براوە}} |- |باشترین فیلمی بە ڕای بینەران |سەعید مەلەکان |{{براوە}} |} === لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] - پەخشی نیگای نوێ<ref name=":0"/> === {| class="wikitable" !بەش !کەسایەتی !ئەنجام |- |باشترین فیلم |سەعید مەلەکان |{{براوە}} |- |باشترین دەرھێنان |سەعید ڕۆستایی |{{براوە}} |} === لە فیستیڤاڵی ماڵی سینەما<ref>http://www.bbc.com/persian/arts/2016/09/160913_l51_kheneh_cinema_awards_imagenews بی بی سی فارسی، خەڵاتەکانی فیستیڤاڵی ماڵی سینەما، دواین سەردان ٢٣ی ١ی ٢٠١٧</ref> === {| class="wikitable" !بەش !کەسایەتی !ئەنجام |- |باشترین دەرھێنان |سەعید ڕۆستایی |{{براوە}} |- |باشترین ئەکتەری سەرەکی پیاو |[[پەیمان مەعادی]] |{{براوە}} |- |باشترین ئەکتەری لاوەکی پیاو |نەوید موحەمەدزادە |{{براوە}} |- |باشترین سیناریۆی ئۆرجیناڵ |سەعید ڕۆستایی |{{براوە}} |- |باشترین مۆنتاژ |بەھرام دھقانی |{{براوە}} |- |باشترین دیزاینی جل و بەرگ |غەزالە موعتەمەد |{{براوە}} |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{سەعید ڕووستایی}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییەکانی ساڵی ٢٠١٦]] ozp3l7bgs5wgn5nixpm5vz1netegzsr 0 135973 1698499 1535628 2026-11-01T01:36:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (دەروونناسی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698499 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کەمبەستەر|date=حوزەیران ٢٠١٧}} }} {{زانیاریدانی ڕێکخراو | ناو = کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی | وێنە = American Psychological Association logo.jpeg | ماڵپەڕ = {{URL|http://www.apa.org}} | دامەزراندن = {{start date and age|1892|07}} | شوێن = {{coord|38.89988|-77.00753|display=inline,title}} |ژ.ستاف = ٥٠٠، ١١٧ }} '''کۆمەڵەی دەروونی ئەمریکی''' ({{بە ئینگلیزی|American Psychological Association}} - کورتکراوە: '''APA''') گەورەترین و پرۆفیشناڵترین ڕێکخراوی تایبەت بە دەروونناسانە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]. بە فێرکەران و زانایان و قوتابییان و ھەموو ئەندامانی ترەوە ژمارەیان دەکاتە ٥٠٠، ١١٧ ئەندام. ساڵانە ١١٥ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی پێویستە. ئەم ڕێکخراوە ٥٤ بەشی لێ دەبێتەوە کە ھەر یەکە لەوان تیشک دەخەنە سەر بابەتێکی تایبەت. == سەرچاوەکان == *ویکی ئینگلیزی {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|American Psychological Association}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان]] 3sr1h7iy0k1jqkrnqetjv5le3ybg7cz 0 136100 1698518 1549175 2026-11-01T01:40:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سێکسناسی-کۆلکە) 1698518 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ھاوڕەگەزخوازی}} '''کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە''' ({{بە ئینگلیزی|LGBT}}) دەستەواژەیەکە کە بۆ ئاماژەدان بە کەسانی [[ھاوڕەگەزخوازی|ھاوڕەگەزخواز]]، [[دووڕەگەزخواز]]، [[ترانسجێندەر]]، [[ھەمەڕەگەزخواز]]، و ھتد. بەکار دێت. == سەرچاوەکان == *{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://en.wikipedia.org/wiki/LGBT |سەردێڕ = «LGBT» |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ٣ی تەممووزی ٢٠١٧}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|مێژوو|ئابووری|وڵاتەکان|سێکسناسی}} {{پۆلی کۆمنز|LGBTQ}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سێکسناسی-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] [[پۆل:دووڕەگەزخوازی]] [[پۆل:ترانسجێندەر]] [[پۆل:سێکسنەخوازی]] 47spqt1xok8gtqmpsnmc83rrv2wup89 0 136699 1698353 1593299 2026-10-31T19:34:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698353 wikitext text/x-wiki {{وەسف|کۆبوونەوەیەکی کۆمیکی زۆرە-جۆری}} {{Coord|32|42|22.60|N|117|09|42.63|W|region:US-CA_type:event|display=title}} {{Infobox recurring event |name = کۆمیک-کۆنی سان دیێگۆ |image = [[پەڕگە:CCILogo-R Large.png|160px]] |caption = |status = چالاک |genre = زۆرە-جۆر |venue = سەنتەری کۆبوونەوەی سەن دیێگۆ (سەرەکی){{ھن}}داونتاون سان دیێگۆ (جۆرەھا) |location = سان دیێگۆ، [[کالیفۆرنیا]] |country = ویلایەتە یەکگرتووەکان |first = {{Start date and age|١٩٧٠|٣|٢١}} (بە کۆبوونەوەی کۆمیکی گۆڵدن ستەیت) |last = {{Start date and age|٢٠٢٠|٧|٢١}} |next = {{Start date and age|٢٠٢١|٧|٢٢}} |organizer = کۆمیک-کۆنی سەرتاسەری |filing = ناقازانج |attendance = نزیکەی ١٦٧٬٠٠٠ لە ٢٠١٥ دا<ref name="Valenzuela">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Valenzuela |یەکەم=Beatriz |ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=How the security team at Comic-Con works to keep fans safe |ناونیشان=http://www.dailynews.com/arts-and-entertainment/20160716/how-the-security-team-at-comic-con-works-to-keep-fans-safe |newspaper=Los Angeles Daily News |agency=San Bernardino Sun |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> |website = {{url|http://www.comic-con.org}} }} '''کۆمیک-کۆنی ساندیاگۆی سەرتاسەری''' شادی ھێنەری زۆرە-جۆر و کۆبوونەوەی کۆمیکێکی ناقازانجە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.comic-con.org/about|سەردێڕ=About Comic-Con International|ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠١٢|وێبگە=Comic-Con International: San Diego|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> کە ساڵانە ئەکرێت لە سان دیێگۆ، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٩٧٠وە. ناوەکە، وەک لە وێبگەکەی دراوە، '''کۆمیک-کۆنی سەرتاسەری: سان دیێگۆ'''یە؛ بەڵام بەزۆری بە '''کۆمیک-کۆن''' یان '''کۆمیک-کۆنی سان دیێگۆ''' ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ttabvue.uspto.gov/ttabvue/v?pno=92066389&pty=CAN&eno=1 |سەردێڕ=Patent and Trademark Office Petition for Cancellation for '''Comic-Con''' |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170816193042/http://ttabvue.uspto.gov/ttabvue/v?pno=92066389&pty=CAN&eno=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=ap>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Lindsay |دوایین=Whitehurst |سەردێڕ=Judge to decide who gets comic con naming rights |ناونیشان=https://www.apnews.com/c8d1525e447f4a0d8bbbd2fd47d84d0d |ئیش=[[The Associated Press]] |ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170816193739/https://www.apnews.com/c8d1525e447f4a0d8bbbd2fd47d84d0d |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەناوی '''کۆبوونەوەی کۆمیکی گۆڵدن ستەیت''' لە ١٩٧٠ دروستکرا لەلایەن گروپێک لە سان دیێگۆیییەکان کە پێکدێن لە شێڵ دۆرف، ڕیچارد ئاڵف، کێن کروگەر، و مایک تۆوری؛<ref name=bbc>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Comic-Con co-creator Ken Krueger dies |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8379221.stm |ئیش=[[BBC News]] |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304000150/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/8379221.stm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=ut>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Peter |دوایین=Rowe |سەردێڕ=Richard Alf, 59, one of Comic-Con's founders |ناونیشان=http://www.utsandiego.com/news/2012/jan/05/richard-alf-59-one-comic-cons-founders/ |ئیش=[[The San Diego Union-Tribune]] |ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305075120/http://www.sandiegouniontribune.com/news/2012/jan/05/richard-alf-59-one-comic-cons-founders/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sheldorftribute.com/ |سەردێڕ=Shel Dorf Tribute — A tribute to Shel Dorf, founder of San Diego's Comic-Con International}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kenkruegertribute.com/ |سەردێڕ=Ken Krueger Tribute — A Tribute to Ken Krueger, Chairman of Comic-Con International #1, member of First Fandom, beloved friend and mentor}}</ref> دواتر، بە "کۆبوونەوەی کۆمیکی سان دیێگۆ" ناونرا. بۆنەیەکی چوار ڕۆژییە (پێنجشەممە–شەممە) کە ھاویندا ئەکرێت (لە تەممووز لە ٢٠٠٣وە) لە سەنتەری کۆبوونەوەی سان دیێگۆ لە سەن دیێگۆ. لە ئێوارەی چوارشەممەدا پێش کردنەوەی فەرمی، پیشەگەران، نمایشکاران، و میوانەکان کە پێشتر ناویان تۆمارکردووە بۆ چوار ڕۆژەکە دەتوانن "شەوی پێشبینین"ی پێش بۆنەیەک ڕێکبخەن بۆ پێدانی ھەلێک بۆ ئامادەبووان بۆ ڕۆیشتن بە ناو ھۆڵی نمایشکاران و بینی ئەو شتانە کە لە کۆبوونەوەکەدا بەردەست دەبن. کۆمیک-کۆنی سەرتاسەری وەندەرکۆنیش بەرھەم دەھێنێت، کە لە ئاناھێیم و SAM ئەکرێت: Storytelling Across Media، کۆنفرانسێک کە لە ٢٠١٦ کراوە لە سان فرانسیسکۆ و ساڵانە لە سەرەتای ٢٠١٨ لە مۆزەخانەی کۆمیک-کۆن لە سان دیێگۆ. لە ١٩٧٤ەوە، کۆمیک-کۆن خەڵاتە ساڵانەکەی وینکپۆتی داوە بە میوانان و ئەو کەسانەی کە حەزیان بە پیشەسازی ھونەری بەناوبانگە، ھەروەھا ئەندامانی بۆردی دەرھێنەرانی کۆمیک-کۆن و لیژنەی کۆبوونەوەکە. ماڵی خەڵاتەکانی ویڵ ئێسنەریشە. بەڕەسەن بەزۆری کۆمیکەکان دیارئەخرێن و فیلم، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی، و ھونەری ھاوشێوەی بەناوبانگی خەیاڵی زانستی/خەیاڵی، کۆبوونەوەکە لەوکاتەوە بەشێکی زیاتری لە شتی کلتووری بەناوبانگ و شادیھێنەر ھەبووە لە ھەموو جۆرەکان، وەک [[فیلمی ترسێنەر|ترس]]، ئەنیمەیشنی ڕۆژئاوایی، [[ئەنیمێ]]، [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]، یاری، کایەی کارتیی کۆکراوە، [[کایەی ڤیدیۆیی]]، کۆمیکی وێبی، ڕۆمانی [[خەیاڵ]]ی. لە ٢٠١٠ و ساڵەکانی دوایی، سەنتەری کۆبوونەوەی سان دیێگۆی پڕکردووەکە بە زیاتر لە ١٣٠٬٠٠٠ ئامادەبووان.<ref name="Weisberg">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Weisberg |یەکەم=Lori |سەردێڕ=Comic-Con registration crashes for second time |newspaper=San Diego Union-Tribune |شوێن=San Diego, California |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.signonsandiego.com/news/2010/nov/22/comic-con-registration-crashes-for-second-time/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لەگەڵ ڕاکێشانی سەرنجی زۆرینەی خەڵک، بۆنەکە خاوەنی چەند [[ئینسایکڵۆپیدیای گینس|تۆماری جیھانی گینس]]ە وەک گەورەترین ڤیستیڤاڵی ساڵانەی کۆمیک و کلتووری بەناوبانگی جیھان.<ref name="Glenday">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Glenday |یەکەم=Craig |سەردێڕ=San Diego Comic-Con – a geeky hotbed of record breaking |بڵاوکەرەوە=Guinness World Records |شوێن=London, England |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.guinnessworldrecords.com/news/2013/7/san-diego-comic-con-a-geeky-hotbed-of-record-breaking-49972/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> لە ٢٠٢٠، کۆمیک-کۆنی سان دیێگۆ تەنیا یەک ساڵی لەدەتداوە لە مێژووە ٥٠ ساڵییەکەی، کە لە ٢٠٢٠ ھەڵوەشێندرایەوە بەھۆی [[گشتگیربوونی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩-٢٠]]، ھەرچۆنێک بێت جێگرەوەیەکی بۆنەی پەخشی سەرھێڵ لەجیاتی ئەنجامدرا.<ref name="deadline sdcc at home 2020">{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان = https://deadline.com/2020/05/san-diego-comic-con-at-home-announced-1202930618/ | سەردێڕ = San Diego Comic-Con@Home Announced, Touting No Lines, Badges For All, And Personalized Snacks | یەکەم = Bruce | دوایین = Haring | ڕێکەوت = ٩ی ئایاری ٢٠٢٠| ڕێکەوتی سەردان = ٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش= [[Deadline Hollywood]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{کۆمنز}} * {{وێبگەی فەرمی}} *[https://www.comic-con.org/awards/1980s-recipients براوەکانی خەڵاتەکانی ئێسنەری ١٩٨٥-١٩٨٩]، کۆمیک-کۆنی سەرتاسەر سان دیێگۆ. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129132756/https://www.comic-con.org/awards/1980s-recipients |date=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }} لە ڕەسەنەوە لە ٣ی تەممووزی ٢٠١٣. *[https://www.comic-con.org/awards/1990s-recipients براوەکانی خەڵاتەکانی ئێسنەری ١٩٩١-١٩٩٩], کۆمیک-کۆنی سەرتاسەر سان دیێگۆ. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129140913/https://www.comic-con.org/awards/1990s-recipients |date=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }} لە ڕەسەنەوە لە ١ی شوباتی ٢٠١٤. *[https://www.comic-con.org/awards/2000s براوەکانی خەڵاتەکانی ئێسنەری ٢٠٠٠-٢٠٠٩]، کۆمیک-کۆنی سەرتاسەر سان دیێگۆ. {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201129132858/https://www.comic-con.org/awards/2000s |date=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }} لە ڕەسەنەوە لە ١ی شوباتی ٢٠١٥. *[https://www.comic-con.org/awards/eisner-award-recipients-2010-present براوەکانی خەڵاتەکانی ئێسنەری ٢٠١٠-٢٠٢٠], کۆمیک-کۆنی سەرتاسەر سان دیێگۆ. [https://web.archive.org/web/20201030031640/https://comic-con.org/awards/eisner-award-recipients-2010-present ئەرشیفکراو] لە ڕەسەنەوە لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠. * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hahnlibrary.net/comics/awards/eisner.php |یەکەم=جۆوڵ، ید. |دوایین=ھاھن |سەردێڕ=خەڵاتەکانی ویڵ ئێسنەر [١٩٨٨-٢٠٠٧] |بڵاوکەرەوە=ساڵنامەی خەڵاتەکانی کۆمیک |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5uEh09cBK?url=http://www.hahnlibrary.net/comics/awards/eisner |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمیک|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٧٠ لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:ڕووداوەکان، دامەزرانی ١٩٧٠]] rdii9x4s8wjtmxm3irs2f3zh3oyhimf 0 137083 1698325 1697971 2026-10-31T17:09:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1698325 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کۆساوا | ناوی_خۆماڵی = Kosawa | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ھەڵەبجە|ھەڵەبجە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٦٨٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''کۆساوا''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سیروان]]، [[قەزای ھەڵەبجە]]، [[پارێزگای ھەڵەبجە]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ==جوگرافیا== کۆساوا لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ڕیشاو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[لمە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[بۆین]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سازان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> {{گوندەکانی پارێزگای ھەڵەبجە}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای ھەڵەبجە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی ھەڵەبجە]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 5r9yij4uu1ema39suc4c3dif5lwzzdl 0 137466 1698320 1698102 2026-10-31T17:07:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1698320 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کۆلکە | ناوی_خۆماڵی = Kolka | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی کۆلکە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی کۆلکە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١٢٧٨ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''کۆلکە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای ماوەت]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == کۆلکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ئاوەکورتێ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گوڵێ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[بەرتەنگ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ھەنجیرەسوورە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ماوەت}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] lrme1em0gpokwwcq5jqi6q8jbjg3nlj 0 138981 1698694 1549140 2026-11-01T10:40:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1698694 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kokain - Cocaine.svg|وێنۆک]]'''کۆکایین''' دادەنرێت بە تیژترین وروژێنەری سروشتی. وە دەردەکرت لە گەڵای ڕووەکی کۆکا کە دروست دەبێت لە [[ئەمریکای باشوور]]. وە هەروەها کۆکایین لە کۆنەوە ناسراوە لە لای خەڵک کە نزیکەی لە ٥۰۰۰ ساڵ دەبێت بە تایبەتی لە [[بۆلیڤیا]] و [[پێروو]]، وە خەڵکەکە دەیجوون یان لەگەڵ چادا دایدەنێن و دەیخۆنەوە بۆ چێژ بینین و سەرکەوتن بەسەر ماندوویدا. ماددەی کۆکایینی خاڵی جیا کرایەوە لە ڕووەک لە ساڵی [[١٨٨٠]] لە ڕێگەی ئەلفرێد نیمان (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Alfred Nieman) وە بەکار دەهێنرا وەک سڕکەرێک لە نەشتەرگەری چاو و لووت و مل لەبەر ئەوەی ئەم ماددە [[تێکئاڵانی خوێنبۆری|خوێنبۆری تەسک]] دەکاتەوە و ڕێگری لە خوێنبەربوون دەکات. == سەرچاوەکان == * [[:ar:كوكايين|ویكیپیدیای عربی]] {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|کیمیا}} {{پۆلی کۆمنز|Cocaine}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} [[پۆل:داھێنانە ئاڵمانییەکان]] 5jgw2m7o4svnywp3s8p3hp6kpisf5gd 0 139036 1698179 1697681 2026-10-31T12:14:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698179 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-ڕێکخراوە}} '''دەزگای توێژینەوەی بۆشاییی کۆریا''' (بە [[کۆری]]: 한국항공우주연구원) ڕێکخراوەیەکی بۆشایییە لە [[کۆریای باشوور]]، نوسینگەی سەرەکیی لە شاری [[دایجۆن|دایجونە]]. بەشدارە لە تەقاندنی مووشەکی بۆشاییی کۆریا، و پڕۆژەی پێشتری لە ساڵی ١٩٩٩ ناردنی مانگی دەستکردی ئەریرانغ بوو. ئەم دەزگایە لە ساڵی ١٩٨١، بەدیاریکراوی لە سەرەتای دروستبوونی کۆریا دامەزرا. ئاژانسەکە لە ساڵی ١٩٨٩ دامەزراوە. پێش ئەوەی کۆریای باشوور لە ساڵی ١٩٩٢دا ببێتە ئەندام لە پەیمانگەی ئەندازیاریی پێشکەوتوو (IAE)، زیاتر سەرنجی لەسەر تەکنەلۆژیای بۆشایی ئاسمان بوو. لە ئایاری ٢٠٢٤ەوە، کـاری (KARI) پەیمانگەیەکی توێژینەوەی بەستراوەیە بە بەڕێوەبەرایەتیی ئاسمانی و بۆشاییی کۆریاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=Retrieved 4 June 2024. |سەردێڕ=بەهمین یۆنگ (٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤). «נاسای کۆریایی' دەزگای بۆشایی ئاسمان، لە وەزارەتی زانست دامەزرا... پەیمانگەی توێژینەوەی بۆشایی ئاسمان و پەیمانگەی فەلەکناسییش خرانە سەر» |ناونیشان=https://www.segye.com/newsView/20240108514061}}</ref> == پاشخان == کاری (KARI) لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٩ وەک پەیمانگایەکی توێژینەوەی بۆشایی نیشتمانی دەستی پێکرد، بە مەبەستی بەشداریکردن لە گەشەپێدانی تەندروستی ئابووریی نیشتمانی و باشترکردنی ژیانی خەڵک لە ڕێگەی لێکۆڵینەوەی نوێ، پێشکەوتنی تەکنەلۆژی، گەشەپێدان و بڵاوکردنەوە لە بواری زانست و تەکنەلۆژیای ئاسمانی و گەردوون.<ref>Greeting address. (2016). Korea Aerospace Research Institute. retrieved from https://www.kari.re.kr/eng/sub01_01.do</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=[대덕특구를 가다] ② 항공우주연구원 '세계 7대 우주강국 견인'|ناونیشان=https://www.hankyung.com/article/202209124108Y|ئیش=[[Korea Economic Daily|کۆریای ئیکۆنۆمیک دەیلی]]|زمان=Korean}}</ref> توێژینەوەکانی لە باڵەخانەیەکی کاتیدا دەست پێکرد، و نزیکەی ٣٠ فەرمانبەری هەبوو. لە ساڵی ١٩٩٢ وەک ئاژانسێکی تایبەتمەند بۆ پشکنینی کوالێتیی لەژێر یاسای بەرزکردنەوەی گەشەپێدانی پیشەسازیی ئاسمانیی وەزارەتی بازرگانی، پیشەسازی و وزە دەستنیشانکرا، و لە تشرینی دووەمی ١٩٩٦ بوو بە دامەزراوەیەکی سەربەخۆ بە ناوەکەی پەیمانگای توێژینەوەی ئاسمانیی کۆریا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=창립 30년 항공우주연구원 "우주 향한 꿈 실현하자"|ناونیشان=https://www.yna.co.kr/view/AKR20191008143500063|ئیش=[[Yonhap News|یۆنھاپ]]|زمان=Korean}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠١ ناوی گۆڕدرا بۆ ناوەی ئێستای پەیمانگای توێژینەوەی ئاسمانیی کۆریا. لە ساڵی ٢٠٠٨ خرایە ژێر سەرپەرشتی ئەنجومەنی توێژینەوەی تەکنەلۆژیای بنەڕەتی لە وەزارەتی پەروەردە، زانست و تەکنەلۆژیا. لە ساڵی ٢٠١٤ پەیوەندیداربوونی گۆڕدرا بۆ ئەنجومەنی توێژینەوەی نیشتمانیی زانست و تەکنەلۆژیا. لە کانونی یەکەمی ٢٠١٦ وەک ئاژانسێکی تایبەتمەندی گەشەپێدانی فەزایی نیشتمانی هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=항공우주연구원 창립 30년..."우주 탐사 우리 손으로"|ناونیشان=https://www.yna.co.kr/view/AKR20191007066600063|ئیش=[[Yonhap News|یۆنھاپ]]|زمان=Korean}}</ref> [[پەڕگە:G_SA-COMS_01.jpg|ڕاست|وێنۆک|200x200پیکسڵ|مانگی دەستکردی پەیوەندییەکان، زەریا و کەشناسی COMS-I]] {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed" role="presentation" |'''ئەرکە سەرەکییەکان''' |- |<nowiki>- ئەنجامدانی توێژینەوە بنەڕەتی و جێبەجێکراوەکان لە تەکنەلۆژیای ئاسمانی و بۆشایی</nowiki> # گەشەپێدانی فڕۆکەی تەکنەلۆژیای پێشکەوتوو، هەڵسەنگاندن و تاقیکردنەوەی فڕۆکە، و پشتیوانیکردنی پروژەکانی گەشەپێدانی نیشتمانی # توێژینەوە و گەشەپێدانی سیستەمی گشتگیر و تەکنەلۆژیای سەرەکیی فڕۆکە، مانگی دەستکرد، و ھەڵگرى ھەڵدانی فەزایی # پشتیوانیکردنی دابینکردنی سیاسەتی گەشەپێدانی ئاسمانیی نیشتمانی، دابەشکردن، و بڵاوکردنەوەی زانیارییەکانی تەکنەلۆژیای ئاسمانی # گەشەپێدان و KSLV (ھەڵگرەکانی ھەڵدانی بۆشایی کۆریا) و بەگەڕخستنی ناوەندی بۆشایی - ئەنجامدانی ئەرکە ڕاسپێردراوەکان لەلایەن حکومەتەوە و پشتیوانیکردنی گەشەپێدانی سیاسەتەکان # گەشەپێدانی تەکنەلۆژیا بۆ دڵنیابوونەوە لە سەلامەتی و کوالێتیی ئاسمانی، و ڕاگرتنی پەسەندکردنی کوالێتیی یاسایی و سیستەمەکانی پەسەندکردنی دانپێدانراوی نێودەوڵەتی # دامەزراندن و پشتیوانیکردنی سیاسەتی گەشەپێدانی ئاسمانیی نیشتمانی و بڵاوکردنەوەی زانیاری لەسەر تەکنەلۆژیای ئاسمانی - پشتیوانیکردنی پیشەسازییەکان و گواستنەوەی تەکنەلۆژیا # بەکارهێنانی هاوبەشی دامەزراوە و کەلوپەلەکانی تاقیکردنەوە لەگەڵ پیشەسازی و ئەکادیمیا، و ڕاهێنانی زانایان و ئەندازیاران # گواستنەوەی تەکنەلۆژیا لە توێژینەوە و گەشەپێدان و ئامادەکاری بۆ پشتیوانی بازرگانیکردن |} == وێنە == <gallery> پەڕگە:P_R_KSR-1_02.jpg|هەڵدانی KSR-I پەڕگە:P_R_KSR-2_05.jpg|KSR-II لەسەر پلاتفۆرمی هەڵدان پەڕگە:액체추진과학로켓(KSR-III).jpg|KSR-III پەڕگە:나로호(KSLV-I)_발사대_기립_(3).jpg|KSLV-1 پەڕگە:KSLV-II_Nuri_Launch_2021-10-21.jpg|KSLV-2 پەڕگە:스마트무인기_(5).jpg|فڕۆکەی بێفڕۆکەوانی تیڵت ڕۆتۆری ژیر </gallery> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * ماڵپەڕی فەرمیی کاری ([https://web.archive.org/web/20110113174954/http://www.kari.re.kr/ کۆری] / [http://www.kari.re.kr/eng.do ئینگلیزی]) * [https://web.archive.org/web/20051126033714/http://www.astronautix.com/country/korsouth.htm پڕۆژە ئاسمانییەکانی کۆریای باشوور] لە ئەنسیکلۆپیدیا ئاسترۆنۆتیکا {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆریای باشوور|فڕینی بۆشایی}} {{پۆلی کۆمنز|Korea Aerospace Research Institute}} [[پۆل:دەزگاکانی بۆشایی]] [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:ئاژانسە حکوومییەکانی کۆریای باشوور]] aovotz79byjqibd9mkfydgsz8nf7aq8 0 139304 1698589 1407731 2026-11-01T07:34:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1698589 wikitext text/x-wiki '''کۆنفیدراڵی''' یاخود '''کۆنفیدراسیۆن''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Confederation) چەمکی پەیوەندی نێوان چەند وڵاتێکە کە ھەر یەکە خاوەنی سەرەوەریی خۆیەتی بە پێی ڕێکەوتنی پێشینە و گەیشنە خاڵی ھاوبەش لە بوارە جیاجیاکان دا بە بێ ئەوەی ئەم یەکێتییە ببێتە ھۆی دروست بوونی وڵاتێکی نوێ یاخود بەشێوەیەک لە شێوەکان ببێتە فیدراڵی. لە سیستمی کۆنفیدراڵی دا ڕێز لە بنەما سەروەرییەکانی وڵاتانی ئەندام دەگیرێت، لە سەردەمی ئێستادا، کۆنفیدراڵی بریتییە لە یەکێتییەکی ھەمیشەیی نێوان وڵاتانی خاوەن سەروەریی بە مەبەستی کارکردنی ھاوبەش و بەدیھێنانی ئامانجی دیاریکراو. == مێژووی سەرهەڵدان == سەرەتای سەرهەڵدانی چەمکی کۆنفیدراڵی بۆ ئەو یەکێتییە دەگەڕێتەوە کە هەرێمە سویسڕییەکان لە کۆتایی سەدەی سێزدەمی زاینیدا پێکیانهێنا. ئەوکات ئەم هەرێمانە سەر بە ئیمپڕاتۆریەتی ڕۆمانی بوون، سێ لەو هەرێمانە یەکیان گرت، کە پاڵنەری ئەم یەکگرتنە هەڕەشەکانی ئیمپڕاتۆریەتی ڕۆمانی بوو. پاشتر ژمارەی ئەم هەرێمانە زیادی کرد، توانییان سەربەخۆیی بەدەستبهێنن. هەرچەندە ئەمڕۆ سویسڕا سیستەمەکەی فیدراڵییە بەڵام هەر لە ژێر ناوی "کۆنفیدراڵی سویسرا" دا مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://penus.krd/news556-38.htm|سەردێڕ=سیستەمی کۆنفیدراڵی _ پێگەی پێنوس|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012035853/http://penus.krd/news556-38.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مەرجەکانی بە دیھاتنی یەکێتی کۆنفیدراڵی == * بوونی چەند دەوڵەتێکی سەربەخۆ، کە لە چەند بوارێکی سنوورداردا خوازیاری پەیوەندیی ھاوبەشن. * بوونی ڕێککەوتنێکی نیودەوڵەتی، کە لە لایەن ھەموو دەوڵەتانی ئەندامەوە پەسەند بکرێت. * بوونی دەزگەیەک بۆ بەڕێوەبردن و بڕیاردان، کە لە نوێنەرانی وڵاتانی ئەندام پێک دێت. * یەکێتی کۆنفیدراڵی لەسەر بنەمای پەیماننامەیەک و پاشان پشت بەستن بە دەستورێکی ھاوبەش دێتە ئاراوە. * حکومەتی ناوەندی کۆنفیدراڵی پاڵپشتی ھەموو وڵاتانی ئەندام دەکات. * ھەر یەک لە وڵاتانی ئەندام، دەتوانن بەسانایی واز لە ڕێککەوتنی کۆنفیدراڵی بھێنن. == وڵاتانی کۆنفیدراڵی لە مێژوو دا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Confederation|سەردێڕ=ویکیپیدیا _ ئینگلیزی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.alsharq.net.sa/2011/12/22/56756|سەردێڕ=فیدراڵی و کۆنفیدراڵی _ ڕۆژنامەی ئەلشەرق|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171017191030/http://www.alsharq.net.sa/2011/12/22/56756|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == * کۆنفیدراڵی ڕاین ١٨٠٦-١٨١٣ ، کە سەرۆکی وڵات و حکومەتی نەبوو. * [[شانشینی ئاراگۆن]] ١١٣٧-١٧١٦ * [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وڵایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بەر لە پەیماننامەی کۆنفیدراڵی ١٧٨١-١٧٨٩ * سڕبیا و چیای ڕەش لە نێوان ساڵانی ١٩٨٢-٢٠٠٦ * کۆنفیدراڵیەتی [[سێنیگال]] و [[گامبیا]]، ساڵانی ١٩٨٢-١٩٨٩ * [[سویس|سویسڕا]] ، کۆنفیدراڵی بوو لە ساڵانی نێوان ١٢٩١-١٨٤٨ دا دواتر گۆڕا بۆ فیدراڵی. * [[کۆماری عەرەبی یەکگرتوو]] کە یەکێتیەکی کۆنفیدراڵی بوو لە نێوان [[میسر]] و [[سووریا]] دا لە ساڵانی ١٩٥٨-١٩٦١ دا. * [[ئەڵمانیا]]، ساڵانی ١٨٠٦-١٨٤٨ * ئیرۆکواس ، کۆمەڵێک لە ئەمریکیە دێرینەکان، کە لە سەدەی ١٢ دا یەکیان گرت و کۆنفیدراڵیان ھێنا ئاراوە. * یەکێتی عەرەبی (یەکێتی ھاشمی) ، لە نێوان [[عێراق]] و [[ئوردن]]، لە ساڵی ١٩٥٨ و لە چەند مانگێک دا یەکێتییەکە کۆتایی ھات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Confederations}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:سیستمە سیاسییەکان]] 1ivtq372u583pn626df88y1lq86h8y8 0 139352 1698184 1697609 2026-10-31T12:16:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698184 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = '''کوڕە بێجامە خەتخەتەکە''' | image = Theboyposter.png | caption = پۆستەری سینەمایی | director = [[مارک ھێرمان]] | producer = [[دەیڤد ھێیمان]] | screenplay = مارک ھێرمان | based on = {{based on|''[[کوڕە بێجامە خەتخەتەکە]]''|[[جۆین بۆین]]}} | starring = {{Plainlist| * [[ڤێرا فارمینگا]] * [[دەیڤد تویلس]] * [[ڕوپەرت فرێند]] * [[دەیڤد ھێیمان]] * [[ئاسا بەتەرفێلد]]}} | music = [[جەیمز ھۆرنەر]] | cinematography = [[Benoît Delhomme]] | editing = مایکل ئیلز | production companies = {{Plainlist| * بی بی سی فیلمز * ھێی دەی فیلمز}} | distributor = [[میراماکس فیلمز]]<!--They are credited under their former name on the US film poster.!--> | released = {{Film date|df=yes|2008|9|12}} | runtime =٩٤ خولەک | country = {{Plainlist| * بەریتانیا<ref name="bfi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8cc87101|سەردێڕ=The Boy in the Striped Pajamas (2008)|وێبگە=[[British Film Institute]]|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161230163642/http://www.bfi.org.uk/films-tv-people/4ce2b8cc87101|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ئەمریکا<ref name="bfi"/>}} | language = ئینگلیزی | budget = $١٢٫٥ میلیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Boy in the Striped Pyjamas (2008)|ناونیشان=http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=boyinthestripedpajamas.htm|وێبگە=[[Box Office Mojo]]|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> | gross = $٤٤٫١ میلیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.the-numbers.com/movie/Boy-in-the-Striped-Pajamas-The#tab=summary|سەردێڕ=The Boy in the Striped Pajamas (2008) – Financial Information|وێبگە=The Numbers|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170823203540/http://www.the-numbers.com/movie/Boy-in-the-Striped-Pajamas-The#tab=summary|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}} '''کوڕە بێجامە خەتخەتەکە''' (بەئینگلیزی: ''The Boy in the Striped Pyjamas)'' فیلمێکی ٢٠٠٨ی بەریتانی - ئەمریکییە. کە لەجۆری دراما و ماوەیەکی دیاریکراوی مێژووییە. چیڕۆکی فیلمەکە لەڕۆمانێک بەھەمان ناوی فیلمەکەوە وەرگیراوە کەلەلایەن نووسەرێکی ئێرلەندی بەناوی جۆن بۆینەوە نووسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Vilkomerson|یەکەم=Sara|سەردێڕ=On Demand This Week: Lost Boys|ناونیشان=http://www.observer.com/2009/movies/demand-week-lost-boys|وێبگە=[[The New York Observer]]|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091207120816/http://www.observer.com/2009/movies/demand-week-lost-boys|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|df=dmy-all}}</ref> سیناریۆ و دەرھێنانی فیلمەکەش لەلایەن مارک ھێرمانەوە ئەنجامدراوە. ھەریەکە لە ڤیرا فارمینگا، دەیڤد تیولس، ئاسا بەتەرفێلد و جاک سکانیۆن ڕۆڵی سەرەکی لەفیلمەکە دەگێڕن. فیلمەکە لەبەرھەمھێنانی بی بی سی فیلمز وە ھێی دەی فیلمزە وە لەئەمریکا لەلایەن میراماکسەوە دابەشی سینەماکان کراوە وە لەئاستی جیھانیش لەلایەن [[کۆمپانیای واڵت دیزنی]]یەوە دابەشکراوە. فیلمەکە لە ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ لە بەریتانیا نمایشکرا. == چیڕۆک == کوڕێکی ھەشت ساڵان بەناوی برۆنو کە حەزی لە کتێب و بابەتی کاری گەڕان، دۆزینەوە و سەرکێشییە، بەھۆی ئەوەی باوکی ئەفسەرێکی [[ئاڵمانیای نازی|ئەڵمانیای نازیی]]ە و شوێنی کارکردنی دەگۆڕێت ئەوا برونۆ لەھاوڕێکانی دادەبڕێت. دوای ئەوەی خێزانی برۆنو دەچنە ماڵە نوێیەکەیان برۆنو بۆچەند ڕؤژێک بێزاردەبێت و بیری ھاوڕێکانی دەکات بەڵام ئەوەی لەم ماڵە سەرنجی ڕادەکێشێت ئەو کرێکار و جوتیارانەن کە لەکێڵگەی تەنیشت ماڵەکەیان کاردەکەن کە ھەموویان بێجامەی خەتخەتییان پۆشیوە. بڕۆنو دەیەوێت زانیاری زیاتر لەسەر ئەو کەسانە بزانێت. ھەربۆیە ڕۆژێک لەو کێڵگەیە نزیک دەبێت کە خۆی لەڕاستیدا کەمپی جولەکەکانە بۆ کۆکردنەوە و سووتاندنی جوولەکەکان لەمیانی [[ھۆلۆکۆست]]. لەکاتی نزیکبوونەوەیدا لەو شوێنە ئەوا برۆنو ئاشنای مناڵێکی سەرتراشراوی جوولەکە دەبێت بەناوی شمول وە دوای چەندین یەکتربینین دەبنە ھاوڕێی یەکتری. ڕۆژێک شموڵ باوکی ون دەکات لەکەمپەکە ھاوکات برۆنو دەبێت لەماڵەکەیان بڕوات بەڵام بەرلەوە برۆنو بەڵێن بە شموڵ دەدات کە باوکی بۆ بدۆزێتەوە و بەھەمان بێجامەوە بێتە ناو کەمپەکە و بەدوای باوکی شموڵدا بگەڕێن. بەڵام لەکۆتاییەکی تراژیدا سەربازەکانی ئەڵمانیای نازی دەیان جوولەکە بەیەکەوە کۆدەکەنەوە بەبیانووی حەمامکرد دەیانسووتێنن وە برۆنو و شموڵیش دەبن بەقوربانی لەنێو سووتاوەکانی ھەڵمەتی ئەمڕۆژەیە. == ژێدەرەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|شانشینی یەکگرتوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە درامییە جەنگییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە جەنگییە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مناڵان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس ھۆرنەرەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بوداپێست وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ھاوڕێیەتی]] psbafuxvqrxkm6rous85cv98oknwzcn 0 139430 1698538 1376357 2026-11-01T04:36:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1698538 wikitext text/x-wiki {{Infobox animanga character | name = کۆنان ئێدۆگاوا | series = [[لێکۆڵەر کۆنان]] | image = [[پەڕگە:Conan Edogawa.png|250px]] | caption = وێنەیەکی کەسایەتییەکە | first = ئەنیمێ: ۲ <br/> مانگا: ۲ | creator = [[گۆشۆ ئۆیاما]] | voiced by = [[مینامی تاکایاما]] | nickname = کوڕی نایاب (جودی) <br/> فیشەکی زیوی (ڤێرمۆت)<br/> کوڕی چاویلکەکە<br/> قوتابی هۆڵمز | alias = | gender = نێر | species = مرۆڤ | nationality = {{ئاڵا|ژاپۆن}}ی | title = | relatives = [[یوساکو کودۆ]] (باوک) <br/> [[یوکیکۆ کودۆ]] (دایک) <br/> [[ران مۆری]] }} '''کۆنان ئێدۆگاوا''' (بە [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]: 江戸川 コナン بە [[رۆماجی]]: Edogawa Konan) ئەو [[شینچی کودۆ|شینچی کودۆیە]] دوای بچووک بوونەوەی قەبارەی بە هۆی خواردنی گولاجی ژەهراوی [[گولاجی APTX4869|APTX4869]]. ئەو بە شێوەی منداڵێکی حەوت ساڵان دەردەکەوێت بەڵام مێشکی کاریگەر نەبووە و هێشتا زیرەکێکەی زیرەکی [[شینچی کودۆ|شینچی کودۆی]] لێکۆڵەری ئامادەییە. ناسنامە ڕاستەقینەکەی دەشارێتەوە تا [[ڕێکخراوی ڕەش]] بەوە نەزانێت کە هێشتا زیندووە، بۆیە هەوڵدەدات لە هاوڕێکانی دەوروبەری خۆی دوور بگرێت. دەژی لەگەڵ [[ران مۆری|ران]] و [[کۆگۆرۆ مۆری]] باوکی لە بنکەی لێکۆڵینەوەکان بە ویستی کۆکردنەوەی زانیاری دەربارەی ڕێکخراوی ڕەش تا پێیان بگات.<ref>[http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169411.html لێکۆڵەر کۆنان زنجیەی ٦] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180926233211/http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k1169411.html |date=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨ }}. [[کەناڵی یۆمیوری]]</ref> شینچی ناوی کۆنانی بە پەلە لە خۆنا ئەو کاتەی [[ران مۆری|ران]] دەربارەی ناوی لێی پرسی، بەڵام ئەو ئەو ناوەی هەڵبژارد بە هۆی خۆشەویستییە زۆرەکەی بۆ کەسایەتی [[شێرلۆک هۆلمز|شێرلۆک هۆڵمزی]] نووسەری ئیسکەتلەندی سیر [[ئارتەر کۆنان دۆیڵ|کۆنان دۆیڵ]].<ref name="Ep 2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k116|سەردێڕ = لێکۆڵەر کۆنان زنجیرەی ۲|بڵاوکەرەوە = [[کەناڵی یۆمیوری]]|ڕێکەوتی سەردان = ۱٦ تشرینی دووەمی ۲۰۱۷}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.ytv.co.jp/conan/archive/k116 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> دوای گواستنەوەی بۆ ژیان لە لای ران چووە قوتابخانەی تیتانی سەرەتایی و بوو بە ئەندامێکی [[تیمی لێکۆڵەرە بچووکەکان]]. بچووک بوونەوەکەی داینەبڕاندووە لە لێکۆڵینەوە و شیکار کردنی دۆسییەکان، بەڵکو زۆربەی کات لێڵی تاوانەکانی ئاشکرا دەکات لە ڕێگەی دەنگی [[کۆگۆرۆ مۆری]] دوای بێهۆش کردنی بە کاتژمێرە بێهۆشکەرەکەی و قسە کردن لە ڕێگەی بۆینباخەکەی ملی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|ئەنیمێ و مانگا|دەیەی ١٩٩٠|تۆپی پێ}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە نێرەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:کەسایەتییە سەرەکییەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:ژاپۆنییە خەیاڵییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییەکانی ئەنیمێ و مانگا]] 1bsh487ins42a0drv5dvmoh3l64qs5b 0 140243 1698292 1543092 2026-10-31T16:37:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، ماتماتیک-کۆلکە) 1698292 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Bifnordennomenclature.jpg|وێنۆک|274x274پیکسڵ]] '''کۆمپیووتەری ئانالۆگ''' ({{بە ئینگلیزی|analog computer}} یان analogue computer) جۆرێک کۆمپیوتەرە کە جوڵەی هایدرۆلیکی، مکانیکی یان ئەلەکتریکی بە کار دەهێنێت تاوەکوو کێشەیەکی کرداری (کۆمپیوتەر) چارەسەر (پرۆسێس) بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://arstechnica.com/information-technology/2014/03/gears-of-war-when-mechanical-analog-computers-ruled-the-waves/|سەردێڕ=Gears of war: When mechanical analog computers ruled the waves|ڕێکەوتی سەردان= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180908173957/https://arstechnica.com/information-technology/2014/03/gears-of-war-when-mechanical-analog-computers-ruled-the-waves/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە پێچەوانەی کۆمپیووتەرە دیجیتاڵەکان کە شێوازی سەمبۆلیک بە کار دەهێنن و لەوێدا بڕی ژمارەیی دەگۆڕێن. بەو پێیەی کە کۆمپیووتەرێکی ئانالۆگ بڕی دیسکریت بەکار ناهێنێت و بڕی بەردەوام بەکار دەهێنن ناتوانین دەقادەق پێڤاژۆکان دووپات بکەینەوە وەک ئەوەی کە ماشینی توورینگدا دەتوانین ئەنجامی بدەین، بە پێچەوانەی پێڤاژۆی سیگناڵی دیجیتاڵ، کۆمپیووتەرە ئەنەلۆگەکان کێشەی هەڵە (نۆیز) بەژمارەیی کردنیان نییە بەڵام کێشەی هەڵەی ئانالۆگیان هەیە. == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Analog computers}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر|ماتماتیک|زانستی کۆمپیوتەر|زانست}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:داهێنانە چینییەکان]] [[پۆل:داھێنانە یۆنانییەکان]] p855ym242g4og008taogckpkeangyfi 0 140668 1698595 1535720 2026-11-01T07:35:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1698595 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:British Airways Concorde G-BOAC 03.jpg|وێنۆک|فڕۆکەیەکی کۆنکۆرد - ١٩٨٦]] '''کۆنکۆرد''' (بە [[ئینگلیزی]]: Concorde)، فڕۆکەیەکی نەفەرھەڵگری بەریتانی-فەڕەنسی بوو کە بە بزوێنەری سەروو خێراییی دەنگ کاری دەکرد و بەردەوام بوو لە کارکردن تا ساڵی ٢٠٠٣، ئەم فڕۆکەیە بە خێراترین فڕۆکە دادەنرێت کە خێرایییەکەی دەگەیشتە ٢١٨٠ کیلۆمەتر لە ھەر کاتژمێرێکدا (ئەم خێرایییەش دوو ھێندەی خێراییی دەنگە لە ھەوادا). ئەم فڕۆکەیە توانای ھەڵگرتنی ٩٢ تا ١٢٨ کەسی ھەیە، یەکەم فڕینیشی لە ساڵی ١٩٦٩ بوو، دواتر لە ساڵی ١٩٧٦ خرایە بواری خزمەتگوزاریەوە و بۆ ماوەی ٢٧ ساڵ بەردەوامبوو لە خزمەتگوزاری، ئەم فڕۆکەیە یەکێک بوو لەو دوو تەنھا فڕۆکانەی کە بە خێرایی سەروو خێراییی دەنگ کاریان دەکرد لە بواری بازرگانیدا (ئەویتریان فڕۆکەیەکی ڕووسی بوو بەناوی تۆپۆلیڤ TU-144 کە لە ساڵانی ١٩٧٧ تا ١٩٧٨ لە بواری فڕۆکەی نەفەر ھەڵگردا کاری دەکرد). فڕۆکەی کۆنکۆرد ٢٠ دانەی لێ بەرھەمھێنراوە (کە ٦ دانەیان لەبواری بازرگانی بەکار نەھێنراون)، تێچووی ھەر دانەیەکیشیان لە ساڵی ١٩٧٧ نزیکەی ٢٣ میلیۆن [[پاوەندی ستەرلینگی|پاوەنی]] بەریتانی بووە، ناوی کۆنکۆرد بە واتای "یەکگرتن" یاخود "گونجاندن" دێت، ئەمەش لەسەر بنەمای ئەوەی کە ئەم فڕۆکەیە پڕۆژەیەکی ھاوبەشە لە نێوان [[فەڕەنسا]] و [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]]. لە ساڵی ٢٠٠٣ فڕۆکەی کۆنکۆرد لە بواری خزمەتگوزاری دوورخرایەوە، ئەویش ٣ ساڵ دوای [[:en:Air France Flight 4590|ڕووداوەکەی هێڵی ئاسمانیی فەڕەنسی]] کە بە فڕۆکەی کۆنکۆرد بوو، کە لە ڕووداوەکە ھەموو سەرنشینەکانی ناو فڕۆکەکە گیانیان لەدەستدا. دواتریش دوای [[ھێرشەکانی ١١ی ئەیلوول|ڕووداوەکانی ١١ی سێپتەمبەر]] و کۆتاییی ھاتنی بۆندی [[ئێرباس]] بۆ خزمەتگوزاریی کۆنکۆرد، ئەم فڕۆکەیە لە بواری بازرگانی کشایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Concorde|سەردێڕ=engWiki}}</ref> == لووتی کۆنکۆرد == [[پەڕگە:Concorde landing Farnborough Fitzgerald.jpg|وێنۆک|فڕۆکەیەکی کۆنکۆرد لە کاتێکدا کە لووتەکەی نزم کردۆتەوە]] فڕۆکەی کۆنکۆرد لە پێشەکەی لووتێکی درێژی تیژی ھەبوو، ئەویش بۆ بڕینی ھەوا بوو بەھۆی ئەو خێرایییە زۆرەی کە ھەیبوو، بەڵام ئەم لووتە درێژە کێشەی بینینی بۆ فڕۆکەوانەکە دروست دەکرد، بۆیە ئەم لووتە بە سیستەمی ھایدرۆلیکی کاری دەکرد و نزم دەکرایەوە لەکاتی نیشتنەوە و فڕین و تاکسی کردندا. == تایبەتمەندیەکانی == '''ستاف:''' ٣ (٢ پایلۆت و ١ ئەندازیاری فڕین) '''نەفەر:''' ٩٢ تا ١٢٠ کەس (بە پێی چری ریکخستن) '''درێژی''': ٦١٫٦٦ مەتر [[پەڕگە:Concorde v1.0.png|وێنۆک]] '''باڵەکان:''' ٢٥٫٦ مەتر '''بەرزی:''' ١٢٫٢ مەتر '''ڕووبەری باڵەکان:''' ٣٥٨٫٢٥ مەتر دووجا '''کێش:''' بە بەتاڵی ٧٨٫٧ تۆن '''کێش:''' بە بارکراوی ١١١٫١٣ تۆن '''زۆرترین توانای بارکردنی سووتەمەنی:''' ٩٥٫٦٨ تۆن '''زۆرترین خێرایی:''' ٢١٧٩ کم/کاژێر '''مەودای فرین:''' ٧٢٢٢ کیلۆمەتر فرۆکەی کۆنکۆرد پێویستی بە فرگەیەکی (ڕەنوەی) ٣٦٠٠ مەتریە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فڕین|شانشینی یەکگرتوو|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Concorde}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:فڕۆکەکان]] p6syxwmqk02xtcgmm0g52o75n7a33li 0 141324 1698455 1545120 2026-10-31T22:37:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698455 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کۆمەڵگای باریکە | ناوی_خۆماڵی = Barika Collective | ناوەکانی_تر = مجمع باریکة | جۆری_نیشتنگە = [[شارۆچکە]] | وێنە = پەڕگە:کۆمەڵگای باریکە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی کۆمەڵگای باریکە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی تانجەرۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٨٥ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''کۆمەڵگای باریکە''' کۆمەڵگایەکە، کەوتووەتە [[ناحیەی تانجەرۆ]]، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == کۆمەڵگای باریکە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[باریکە]] و ناحیەی [[عەربەت]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[قەڕاڵی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[بێستان سووری گەورە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[گورگەچیا، تانجەرۆ]]. یەکێک لە دیارترین خانەقاکانی [[محەممەد عوسمان سیراجەدینی دووەم]] تێدایە بە ناوی <nowiki>''خانەقای باریکە''</nowiki> <ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 5bkp4ozsrjkrc83cp4fszzw3lwmfpnd 0 141356 1698456 1545121 2026-10-31T22:37:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698456 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = [[کۆمەڵگە]]ی تانجەرۆ | ناوەکانی_تر = ئاوارەکانی تانجەرۆ، معسکر الشهداء | جۆری_نیشتنگە = [[کۆمەڵگا]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]] (ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی تانجەرۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٢١ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''کۆمەڵگای تانجەرۆ''' کۆمەڵگایەکە، کەوتووەتە [[ناحیەی تانجەرۆ]]، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی قەرەتۆغان و ھوانەدا. خانووەکانی ئەم کۆمەڵگەیە خانووی سەربازانی حکومەتی ڕژێمی بەعس بوون، تائێستاش بەو شێوەیە ماونەتەوە. خەڵکی ئەم کۆمەڵگەیە ھەژار نشین و چینێکی نەخوێندەوارن و زیاتر بە کرێکاری و ئاژەڵداری سەرقاڵن. ئەم کۆمەڵگایە لە ساڵی ١٩٩١ دوای ڕوخانی حکومەتی بەعس لەلایەن کوردنشینانەوە ئاوەدانکرایەوەو لەپێشدا بە (معسکر شھداء) بەناوبانگ بوو. ساڵانی نەوەدەکان حزبی دیموکراتی ئێران بەشێکی زۆری ئەم خانووانەیان داگیرکردبوو، دواتر لەلایەن کۆسرەت ڕەسوڵ عەلی سەرۆکی حکومەتی ئەوکاتی ھەرێمی کوردستانەوە ئاوارەکانی یەکێتی پارێزگای ھەولێری تێدا نیشتەجێبوون، تائێستاش بەشێکی زۆریان ماون و نەگەڕاونەتەوە. ژمارەی ماڵەکانی کۆمەڵگەی تانجرۆ تا ساڵی ٢٠١٣، ٣٠٠ ماڵ بوون بەڵام بەھۆی ڕێژەیەکی زۆر زیادەڕەووی لە زەوییەکاندا، لەئێستادا نزیکەی ٥٠٠ ماڵی تێدا نیشتەجێیە. ساڵی ٢٠١٥ سەرۆکی [[شارەوانی]] سلێمانی لە کۆنگرەیەکی ڕۆژنامەوانیدا لەوەڵامی پرسیاری ڕۆژنامەنوسێکدا ڕایگەیاند: زۆرترین ڕێژەی زیادەڕەووی خانوو لە سنووری سلێمانی دەکەوێتە کۆمەڵگەی تانجەرۆوە. لەم کۆمەڵگایەدا بنکەی تەندروستی و دایەنگاو باخچەو یاریگای تۆپێن و گۆڕەپان و مارکێتی گەورەو چێشتخانەو خواردنگەو بازاڕ و کافتریا بوونی نییە. == جوگرافیا == کۆمەڵگای تانجەرۆ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قەرەتۆغان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گامێشەوان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ھوانە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[قۆرخودوباش]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] i8111bttm5tyj133t7nloqst8p4ttai 0 142321 1698459 1545122 2026-10-31T22:38:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698459 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کۆمەڵگای نەسر | ناوی_خۆماڵی = Nasr Collectivet | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارەزوور]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەڕایەن]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٥٦١ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''کۆمەڵگای نەسر''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەڕایەن]]، [[قەزای شارەزوور]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == '''کۆمەڵگای نەسر''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قەرەگۆلی سەروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[دسکەرە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[نیسکەجۆ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[قسرتی خواروو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای شارەزوور}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 2ucg5g8klrwktngze5e27qqp20ocgfb 0 142368 1698268 1367733 2026-10-31T16:33:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1698268 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Arianespace mockups (37108595462).jpg|وێنۆک|وێنەی مووشەکەکانی کۆمپانیای ئاریان سپێس]] '''ئاریان سپێس''' یەکێکە لە کۆمپانیا [[فەرەنسی]]ەکان، دامەزراوە لە ساڵی ١٩٨٠، وەکوو یەکەمین کۆمپانیای بازرگانی لە بواری مووشەکی بۆشایی و مانگە دەستکردەکانەوە، == کۆمپانیا و بنیادنەری == ئەو کۆمپانیایە لە ئێستادا جەندین تیرەی بازرگانی ھەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.arianespace.com/news-press-release/2013/6-7-2013-MHI.asp |سەردێڕ=میسوبوشی لۆ پیشەسازی قورس و ئاریان سپەیس لێکتەگیشتن و هاوبەشیکردن دەربارەی هەڵدانی مووشەکی بۆشایی |ڕێکەوت=٧ی حوزەیران ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیف=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151209030128/http://www.arianespace.com/news-press-release/2013/6-7-2013-MHI.asp |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> {| class="wikitable sortable" |- !scope="col"|شوێن !scope="col" data-sort-type="number"|بەشی ھەمووی !scope="col"|شوێنی تیرەی بازرگانی !scope="col" data-sort-type="number"|ماڵی سەرەکی |- | rowspan="2" | [[ئەڵمانیا]] | rowspan="2" | ١٩٫٨٥٪ | ئەستیۆمی دیاریکراو | ١١٫٥٩٪ |- | ئێم ئایرۆ سپێس ئەی جی | ٨٫٢٦٪ |- | rowspan="3" | [[بەلجیکا]] | rowspan="3" | ٣٫٠٤٪ | [[تالیس ئەلینیا سپێس]] ETCA | ٠٫٣٣٪ |- | SABCA | ٢٫٧١٪ |- | تیک سپیس ئایرۆ SA | - |- | [[دانیمارک]] | ٠٫٣٢٪ | کریستیان ڕوفسینگ A/S | ٠٫٣٢٪ |- | rowspan="2" | [[ئیسپانیا]] | rowspan="2" | ٢٫١٥٪ | CRISA | ٠٫١١٪ |- | EADS CASA | ٢٫٠٤٪ |- | rowspan="7" | [[فەرەنسا]] | rowspan="7" | ٦٤٫١٠٪ | ئەستریوم SAS | ١٦٫٨٥٪ |- | کلیمسی SA | ٠٫١١٪ |- | CNES | ٣٤٫٦٨٪ |- | کۆمپانیای ئەڵمانی SAS | - |- | کۆمەڵەی ئایربایس SAS | - |- | [[ئایر لیکید]] SA | ١٫٨٩٪ |- |زەحفەران | ١٠٫٥٧٪ |- | [[ئیتاڵیا]] | ٣٫٣٨٪ |ئەفیو S.p.A. | ٣٫٣٨٪ |- | [[ھۆڵەندا]] | ١٫٩٥٪ | [[ئایرباس بۆ بۆشایی و بەرگری]] BV | ١٫٩٥٪ |- | [[نەرویج]] | ٠٫١١٪ | کونگسبورگ بۆ بەرگەی و بۆشایی AS | ٠٫١١٪ |- | rowspan="2" | [[سوید]] | rowspan="2" | ٢٫٤٥٪ | ڕاگ سپێس AB | ٠٫٨٢٪ |- | کۆمپانیای فۆلفۆ ئایرۆم | ١٫٦٣٪ |- | [[تشیک]] | ٢٫٦٧٪ | ڕاگ شویز AG | ٢٫٦٧٪ |} === بەرێوبەری کۆمپانیاییی === {| class="wikitable" !ناونیشان !ناو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.arianespace.com/about-us/our-management.asp|سەردێڕ=پێڕستی زانیاری|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیف=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151209030128/http://www.arianespace.com/about-us/our-management.asp|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> |- | بەرێوبەری جێبەجێکار & بەرێوبەر | ستیڤیان ئیسرائیل |- | جێگری بەرێوبەری یەکەم، بەرامج | لویس لۆران |- | جێگری بەرێوبەری یەکەم، ا فرۆشتن و خزمەتگووزاری | جاک بریتۆن |- |جێگری بەرێوبەری یەکەم، بەرێوبەری ئابووری | تۆماس ھوندت |- | جێگری بەرێوبەر، پەیوەندی دامزرراوی | ئایزابیل فیون |} === نووسینگەکان === {| class="wikitable" ! شوێنی نووسینگە ! بەرێوبەری بەش |- | گیانا فەرەنسا | باتریک لوار |- | ئەمریکا | کڵایتۆن موری |- | یابان | کیوشی تاکاماتسو |- | سەنگافوورە | ڕیتشارد بوڵز |} === بەشەکانی کۆمپانیا === * کۆمپانیای ئریان سپێس * ئاریان سپێس سەنگافوورە بی تی ئەی * ستار سیم. ئێس. ئێم == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.arianespace.com/ وێبگەی فەرمی ئاریسان سپێس] {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فڕینی بۆشایی|کۆمپانیا|ئەورووپا|پاریس|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|Arianespace}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:دابینکەرانی خزمەتگوزاری خستنەبازاڕی بازرگانی]] [[پۆل:ئەورووپا]] [[پۆل:ئیسا]] s7jpqbzzcuiu8fk1euzb23uqt6aw9fs 0 143828 1698276 1445655 2026-10-31T16:35:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، سویس-کۆلکە) 1698276 wikitext text/x-wiki {{بەستەری دەرەکی}} {{بەڕێوەبردنی کاسبی}} '''شرکەتی<ref>https://ku.wiktionary.org/wiki/şirket</ref> سنوورداری تایبەت''' ({{بە ئینگلیزی|Private limited company}}) یان '''شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار''' (ئینگلیزیی ئەمریکی: Limited liability company) جۆرە دامەزراوەیەکی بازرگانییە بە خاوەندارێتیی تایبەت کە لە زۆر بواری دادمەندیدا جیا لە خاوەندارێتیی گشتی بەکار تێ، بە ھەندێ جیاوازییەوە لە وڵاتێک بۆ وڵاتێکی تر. نموونەکانی LLC لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]دا و GmbH لە [[بەریتانیا]]دا. == لە وڵاتاندا == ھەموو ئەو جۆرە شرکەتانە کە لە ئەستوونی «جۆری کاروکاسپی» دا ھاتوون جۆرێکن لە '''شرکەتی سنووردراوی تایبەت''' و جیاوازییەکەیان ئەمەیە کە لە وڵاتانی جیاوازدا، بە ناو و یاسای جیاوازەوە کار دەکەن. {| class="wikitable sortable" |- ! وڵات/ناوچە !! جۆری کاروکاسپی (بەکوردی) !! جۆری کاروکاسپی (بە زمانی خۆماڵی) !! کورتکراوە (کان) |- | rowspan="2" | {{flagcountry|USA}} | [[شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار]] (دەتوانرێت بە شێوەی گشتی مامەڵە بکرێت بەڵام زۆرینە وا نین) || [[:en:limited liability company|limited liability company]] || LLC |- | شرکەتی شەخسی یان [[شرکەتی تایبەت]] (زۆرینە (بەڵام نە ھەموو) شرکەتگەلێکی سنووردارن بە بەرپرسیارێتی ھاوبەش) || [[:en:privately held company|privately held company]] || PVT, PHC |- | {{nowrap|{{flagcountry|شانشینی یەکگرتوو}}}} | rowspan="4" | [[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] | rowspan="4" | [[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] | rowspan="4" | Ltd. |- | {{flagcountry|کۆماری ئیرلەند}} |- |{{flagcountry|کینیا}} |- | {{flagcountry|ھۆنگ کۆنگ}} |- |{{flagcountry|زیمبابوی}} | [[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] |[[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] |(Pvt) Ltd |- |{{Flagicon|پاکستان}}[[پاکستان]] |[[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] (دەتوانێ یەک ئەندامی یان چەند ئەندامی بێت) |[[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] |(Pvt.) Limited (SMC-Pvt.) Limited |- | {{nowrap|{{flagcountry|India}}}} | rowspan="3" | [[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] | rowspan="3" | [[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] | rowspan="3" | Pvt. Ltd. |- | {{flagcountry|Nepal}} |- | {{flagcountry|Bangladesh}} |- | {{flagcountry|Netherlands}} | rowspan="2" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنوورداری شەخسی | rowspan="2" |[[:en:besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid|besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid]] | bv |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Belgium}} | bvba |- | شرکەتی شەخسی بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | [[:en:Société Privée à Responsabilité Limitée|Société Privée à Responsabilité Limitée]]|| SPRL |- | {{flagcountry|France}} | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="3" |[[:en:société à responsabilité limitée|société à responsabilité limitée]] | rowspan="3" | SARL |- |{{flagcountry|Luxembourg}} |- style="height:2ex" | rowspan="3" | {{flagcountry|Switzerland}} |- | شرکەت بە مسۆگەریی سنووردار | [[:en:società a garanzia limitata|società a garanzia limitata]]|| Sagl |- style="height:2ex" | rowspan="4" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="4" | [[:en:Gesellschaft mit beschränkter Haftung|Gesellschaft mit beschränkter Haftung]] | rowspan="4" | GmbH |- | {{flagcountry|Liechtenstein}} |- | {{flagcountry|Austria}} |- style="height:3ex" | rowspan="2" | {{flagcountry|Germany}} |- style="height:2ex" | شرکەتی قۆنتراتچی (ئەڵمان) | [[:en:en:Entrepreneurial company (Germany)|Unternehmergesellschaft (haftungsbeschränkt)]]|| UG (haftungsbeschränkt) |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Greece}} | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | [[:en:Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης|Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης]] || Ε. Π. Ε. |- | شرکەتی بەشداری تایبەت | [[:en:Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία|Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία]] || Ι. Κ. Ε. |- | {{nowrap|{{flagcountry|CZE}}}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:Společnost s ručením omezeným|Společnost s ručením omezeným]] | rowspan="2" | s.r.o. , spol. s r.o. |- | {{flagcountry|SVK}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:Spoločnosť s ručením obmedzeným|Spoločnosť s ručením obmedzeným]] |- | {{flagcountry|Hungary}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:korlátolt felelősségű társaság|korlátolt felelősségű társaság]]] || kft. |- | {{flagcountry|Poland}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:spółka z ograniczoną odpowiedzialnością|spółka z ograniczoną odpowiedzialnością]] || sp. z o.o. |- | {{flagcountry|CRO}} | rowspan="4" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="4" | [[:en:Društvo s ograničenom odgovornošću|Društvo s ograničenom odgovornošću]] | rowspan="5" | d.o.o. (д. о. о.) |- | {{nowrap|{{flagcountry|BIH}}}} |- | {{flagcountry|Montenegro}} |- | {{flagcountry|Serbia}} |- | {{flagcountry|کۆماری مەقدوونیا}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:Društvo so ograničena odgovornost|Društvo so ograničena odgovornost]] |- | {{flagcountry|Slovenia}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:Družba z omejeno odgovornostjo|Družba z omejeno odgovornostjo]] |d.o.o. |- | {{flagcountry|Iran}} || [[شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردراو]] || [[:fa:شرکت با مسئولیت محدود|شرکت با مسئولیت محدود]] |- | {{flagcountry|Spain}} | rowspan="7" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="7" | [[:en:sociedad de responsabilidad limitada|sociedad de responsabilidad limitada]] | S.L. |- | {{flagcountry|Mexico}} | rowspan="7" | SRL |- | {{flagcountry|Peru}} |- | {{flagcountry|Argentina}} |- | {{flagcountry|Paraguay}} |- | {{flagcountry|Chile}} |- | {{flagcountry|Uruguay}} |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Colombia}} |- | شرکەتی سنووردراو |[[:en:Limited liability company#Colombia|compañía limitada]] |Ltda. |- | {{flagcountry|Italy}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:società a responsabilità limitata|società a responsabilità limitata]] || S.r.l. , Srl |- | {{flagcountry|Sri_Lanka}} || شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش || [[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] || (PVT), Ltd |- | {{flagcountry|Portugal}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:sociedade de responsabilidade limitada|sociedade de responsabilidade limitada]] || Lda. |- | {{flagcountry|Brazil}} || شرکەتی سنووردار || [[:en:sociedade limitada|sociedade limitada]] || Ltda. , Lda. |- | {{flagcountry|Russia}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:ru:общество с ограниченной ответственностью|общество с ограниченной ответственностью]] || ООО |- | {{flagcountry|Denmark}} || شرکەتی سنوورداری تایبەت || [[:en:anpartsselskab|anpartsselskab]] || ApS |- | {{flagcountry|Sweden}} || شرکەتی تایبەت || [[:en:privat aktiebolag|privat aktiebolag]] || AB |- | {{flagcountry|Finland}} || شرکەتی سنووردار (تایبەت) || (Yksityinen) [[:en:osakeyhtiö|osakeyhtiö]] || Oy |- | {{flagcountry|Australia}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:proprietary limited company|proprietary limited company]] || Pty Ltd |- | {{flagcountry|Brunei}} | rowspan="2" | شرکەتی تایبەتی سنووردراو | rowspan="2" | شریکت سندیرین برحد | rowspan="2" | Sdn. Bhd. |- | {{nowrap|{{flagcountry|Malaysia}}}} |- | {{flagcountry|Singapore}} || شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش || (exempt) private company limited by shares || Pte Ltd |- | {{flagcountry|Estonia}} || شرکەتی سنوورداری تاکەکەسی|| osaühing || OÜ |- | {{flagcountry|Latvia}} || بەشگە بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| Sabiedrība ar ierobežotu atbildību || SIA |- | {{flagcountry|Lithuania}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || Uždaroji akcinė bendrovė || UAB |- | {{flagcountry|Uzbekistan}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی مەحدوود|| Masuliyati Cheklangan Jamiyat ||MCHJ |- | {{flagcountry|Romania}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:Societate cu Răspundere Limitată|Societate cu răspundere limitată]] || SRL |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Bulgaria}} | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار |[[:en:Дружество с ограничена отговорност|Дружество с ограничена отговорност]] || ООД (OOD) |- | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنوورداری یەک ئەندامی |[[:en:Еднолично дружество с ограничена отговорност|Еднолично дружество с ограничена отговорност]] || ЕООД (EOOD) |- | {{flagcountry|Ukraine}} || شرکەت (بەرپرسیارێتیی سنووردار) || [[:uk:Товариство з обмеженою відповідальністю|Товариство (з обмеженою відповідальністю)]] || ТОВ (TOV) or ТзОВ (TzOV) ([[ئەلفوبێی سیرلیک|سیرلیک]]) |- | {{flagcountry|Albania}} | rowspan="2" | شرکەت بە بەرپریسارێتی سنووردراو | rowspan="2" | [[:en:Shoqëria Me Përgjegjësi Të Kufizuar|Shoqëria Me Përgjegjësi Të Kufizuar]] | rowspan="2" | sh.p.k. |- | {{nowrap|{{flagcountry|کۆسۆڤۆ}}}} |- |{{flagcountry|Indonesia}} |شرکەتی سنووردراو |Perseroan terbatas |PT |- |{{flagcountry|Azerbaijan}} |شرکەتی سنووردراوی تایبەت |Məhdud məsuliyyətli cəmiyyət |MMC |- |{{flagcountry|South Africa}} |شرکەتی تایبەت |Private Company |(Pty) Ltd |} == لە ئێراندا == لە ٢٠١٥ ـەوە حەفت جۆر کۆمپانی ھەنە کە دەتوانن لە ژێر یاساکانی تۆمارکردنی شرکەت لە ئێراندا تۆمار بکرێن. یەکێک لەم حەوت جۆرە کۆمپانی و ھاوبەشییانە، شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردارە ([[ئینگلیزی]]: Limited liability partnership یان بە کورتی LLP). وەکوو زۆرینەی وڵاتان لانی کەم دوو کەس بۆ تۆمارکردنی شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار پێویستە. [[شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار]] لە ئێراندا بە پێی ئەم شێوازە دیارکراوەی کە بۆ نموونە ھێنراوە ناو نراون: «شرکت با مسئولیت محدود وەرگێڕدراو وەک: (شرکت: شرکەت) + (با مسئولیت: بە بەرپرسیارێتیی) + (محدود: سنووردار)». == لە تورکیادا == کەمینەی سەرمایە دەبێ ١٠٬٠٠٠ لیرەی تورکی بێت، کەواتە سەرمایە دەتوانێ کەمینەی سەرمایەی گشتی شرکەت بێ. ژمارەی بەشداران کە دای دەمەزرێنن ([[کەسی ئاسایی|کەسانی ئاسایی]] یان [[کەسی یاسایی|کەسانی یاسایی]]) دەتوانێ لانی کەم یەک کەس و زۆرینەی پەنجا کەس بن. گشت یان ھەندێک لە بەشداران دەتوانن ھاونیشتمانی بیانی بن. ھاوواتای شرکەتی سنوورداری تایبەت (ئینگلیزی ئەمریکی: LLC) لە تورکیدا بەکورتی دەبێتە Ltd. Şti کە یانی [[:tr:Limited şirket|Limited Şirket]]. == لە عێراقدا == {{واڵا}} == لە ئەمریکادا == لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]دا شرکەتی بەرپرسیارێتیی سنووردار (بە [[ئینگلیزی]]: limited liability company کورتکراوە بۆ LLC) بە نیسبەت شێوازێکی نوێی [[کاسبی|کاروکاسبی]]یە کە لەلایەن ویلاتەوە ڕێپێدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(Limited Liability Company (LLC|ناونیشان=https://www.irs.gov/businesses/small/article/0,,id=98277,00.html|وێبگە=Irs.gov|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120828012849/http://www.irs.gov/businesses/small/article/0,,id=98277,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شرکەت بەرپرسیارێتیی سنوودار (LLC) بەگشتی لە GmbHەوە (شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار (بە [[ئینگلیزی]]: Company with limited liability)) ئیلھام گیراوە، کە جۆرە [[کاسبی]]یەکە لە [[ئەڵمان]]دا و ھەروەھا لە سنووردارەوە (بە [[ئیسپانیۆل]]: limitada) کە ئەمیش جۆرێک ڕێکخراوەی پەیوەند بە [[کاروکاسبی]]یە کە لە زۆربەی وڵاتانی [[ئەمریکای لاتین]]دا بەردەستە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پێشینەی مێژووییی شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|ناونیشان=http://www.llc-reporter.com/16.htm|وێبگە=ئەرشیڤ|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی حوزەیرانی ٢٠٠١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010604232947/http://www.llc-reporter.com/16.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێزەکان}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Private_limited_company | سەردێڕ=Private limited company| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٣٠ی ئازاری ٢٠١٨}} {{تووڵی دەروازە|سویس|کۆمپانیا}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} kxgf620r8xf1mwhp3af9cegqzhnkq4i 1698309 1698276 2026-10-31T17:02:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئابووری|ئابووری]] 1698309 wikitext text/x-wiki {{بەستەری دەرەکی}} {{بەڕێوەبردنی کاسبی}} '''شرکەتی<ref>https://ku.wiktionary.org/wiki/şirket</ref> سنوورداری تایبەت''' ({{بە ئینگلیزی|Private limited company}}) یان '''شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار''' (ئینگلیزیی ئەمریکی: Limited liability company) جۆرە دامەزراوەیەکی بازرگانییە بە خاوەندارێتیی تایبەت کە لە زۆر بواری دادمەندیدا جیا لە خاوەندارێتیی گشتی بەکار تێ، بە ھەندێ جیاوازییەوە لە وڵاتێک بۆ وڵاتێکی تر. نموونەکانی LLC لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]دا و GmbH لە [[بەریتانیا]]دا. == لە وڵاتاندا == ھەموو ئەو جۆرە شرکەتانە کە لە ئەستوونی «جۆری کاروکاسپی» دا ھاتوون جۆرێکن لە '''شرکەتی سنووردراوی تایبەت''' و جیاوازییەکەیان ئەمەیە کە لە وڵاتانی جیاوازدا، بە ناو و یاسای جیاوازەوە کار دەکەن. {| class="wikitable sortable" |- ! وڵات/ناوچە !! جۆری کاروکاسپی (بەکوردی) !! جۆری کاروکاسپی (بە زمانی خۆماڵی) !! کورتکراوە (کان) |- | rowspan="2" | {{flagcountry|USA}} | [[شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار]] (دەتوانرێت بە شێوەی گشتی مامەڵە بکرێت بەڵام زۆرینە وا نین) || [[:en:limited liability company|limited liability company]] || LLC |- | شرکەتی شەخسی یان [[شرکەتی تایبەت]] (زۆرینە (بەڵام نە ھەموو) شرکەتگەلێکی سنووردارن بە بەرپرسیارێتی ھاوبەش) || [[:en:privately held company|privately held company]] || PVT, PHC |- | {{nowrap|{{flagcountry|شانشینی یەکگرتوو}}}} | rowspan="4" | [[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] | rowspan="4" | [[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] | rowspan="4" | Ltd. |- | {{flagcountry|کۆماری ئیرلەند}} |- |{{flagcountry|کینیا}} |- | {{flagcountry|ھۆنگ کۆنگ}} |- |{{flagcountry|زیمبابوی}} | [[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] |[[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] |(Pvt) Ltd |- |{{Flagicon|پاکستان}}[[پاکستان]] |[[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] (دەتوانێ یەک ئەندامی یان چەند ئەندامی بێت) |[[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] |(Pvt.) Limited (SMC-Pvt.) Limited |- | {{nowrap|{{flagcountry|India}}}} | rowspan="3" | [[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] | rowspan="3" | [[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] | rowspan="3" | Pvt. Ltd. |- | {{flagcountry|Nepal}} |- | {{flagcountry|Bangladesh}} |- | {{flagcountry|Netherlands}} | rowspan="2" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنوورداری شەخسی | rowspan="2" |[[:en:besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid|besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid]] | bv |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Belgium}} | bvba |- | شرکەتی شەخسی بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | [[:en:Société Privée à Responsabilité Limitée|Société Privée à Responsabilité Limitée]]|| SPRL |- | {{flagcountry|France}} | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="3" |[[:en:société à responsabilité limitée|société à responsabilité limitée]] | rowspan="3" | SARL |- |{{flagcountry|Luxembourg}} |- style="height:2ex" | rowspan="3" | {{flagcountry|Switzerland}} |- | شرکەت بە مسۆگەریی سنووردار | [[:en:società a garanzia limitata|società a garanzia limitata]]|| Sagl |- style="height:2ex" | rowspan="4" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="4" | [[:en:Gesellschaft mit beschränkter Haftung|Gesellschaft mit beschränkter Haftung]] | rowspan="4" | GmbH |- | {{flagcountry|Liechtenstein}} |- | {{flagcountry|Austria}} |- style="height:3ex" | rowspan="2" | {{flagcountry|Germany}} |- style="height:2ex" | شرکەتی قۆنتراتچی (ئەڵمان) | [[:en:en:Entrepreneurial company (Germany)|Unternehmergesellschaft (haftungsbeschränkt)]]|| UG (haftungsbeschränkt) |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Greece}} | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | [[:en:Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης|Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης]] || Ε. Π. Ε. |- | شرکەتی بەشداری تایبەت | [[:en:Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία|Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία]] || Ι. Κ. Ε. |- | {{nowrap|{{flagcountry|CZE}}}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:Společnost s ručením omezeným|Společnost s ručením omezeným]] | rowspan="2" | s.r.o. , spol. s r.o. |- | {{flagcountry|SVK}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:Spoločnosť s ručením obmedzeným|Spoločnosť s ručením obmedzeným]] |- | {{flagcountry|Hungary}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:korlátolt felelősségű társaság|korlátolt felelősségű társaság]]] || kft. |- | {{flagcountry|Poland}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:spółka z ograniczoną odpowiedzialnością|spółka z ograniczoną odpowiedzialnością]] || sp. z o.o. |- | {{flagcountry|CRO}} | rowspan="4" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="4" | [[:en:Društvo s ograničenom odgovornošću|Društvo s ograničenom odgovornošću]] | rowspan="5" | d.o.o. (д. о. о.) |- | {{nowrap|{{flagcountry|BIH}}}} |- | {{flagcountry|Montenegro}} |- | {{flagcountry|Serbia}} |- | {{flagcountry|کۆماری مەقدوونیا}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:Društvo so ograničena odgovornost|Društvo so ograničena odgovornost]] |- | {{flagcountry|Slovenia}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:Družba z omejeno odgovornostjo|Družba z omejeno odgovornostjo]] |d.o.o. |- | {{flagcountry|Iran}} || [[شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردراو]] || [[:fa:شرکت با مسئولیت محدود|شرکت با مسئولیت محدود]] |- | {{flagcountry|Spain}} | rowspan="7" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="7" | [[:en:sociedad de responsabilidad limitada|sociedad de responsabilidad limitada]] | S.L. |- | {{flagcountry|Mexico}} | rowspan="7" | SRL |- | {{flagcountry|Peru}} |- | {{flagcountry|Argentina}} |- | {{flagcountry|Paraguay}} |- | {{flagcountry|Chile}} |- | {{flagcountry|Uruguay}} |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Colombia}} |- | شرکەتی سنووردراو |[[:en:Limited liability company#Colombia|compañía limitada]] |Ltda. |- | {{flagcountry|Italy}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:società a responsabilità limitata|società a responsabilità limitata]] || S.r.l. , Srl |- | {{flagcountry|Sri_Lanka}} || شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش || [[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] || (PVT), Ltd |- | {{flagcountry|Portugal}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:sociedade de responsabilidade limitada|sociedade de responsabilidade limitada]] || Lda. |- | {{flagcountry|Brazil}} || شرکەتی سنووردار || [[:en:sociedade limitada|sociedade limitada]] || Ltda. , Lda. |- | {{flagcountry|Russia}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:ru:общество с ограниченной ответственностью|общество с ограниченной ответственностью]] || ООО |- | {{flagcountry|Denmark}} || شرکەتی سنوورداری تایبەت || [[:en:anpartsselskab|anpartsselskab]] || ApS |- | {{flagcountry|Sweden}} || شرکەتی تایبەت || [[:en:privat aktiebolag|privat aktiebolag]] || AB |- | {{flagcountry|Finland}} || شرکەتی سنووردار (تایبەت) || (Yksityinen) [[:en:osakeyhtiö|osakeyhtiö]] || Oy |- | {{flagcountry|Australia}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:proprietary limited company|proprietary limited company]] || Pty Ltd |- | {{flagcountry|Brunei}} | rowspan="2" | شرکەتی تایبەتی سنووردراو | rowspan="2" | شریکت سندیرین برحد | rowspan="2" | Sdn. Bhd. |- | {{nowrap|{{flagcountry|Malaysia}}}} |- | {{flagcountry|Singapore}} || شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش || (exempt) private company limited by shares || Pte Ltd |- | {{flagcountry|Estonia}} || شرکەتی سنوورداری تاکەکەسی|| osaühing || OÜ |- | {{flagcountry|Latvia}} || بەشگە بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| Sabiedrība ar ierobežotu atbildību || SIA |- | {{flagcountry|Lithuania}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || Uždaroji akcinė bendrovė || UAB |- | {{flagcountry|Uzbekistan}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی مەحدوود|| Masuliyati Cheklangan Jamiyat ||MCHJ |- | {{flagcountry|Romania}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:Societate cu Răspundere Limitată|Societate cu răspundere limitată]] || SRL |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Bulgaria}} | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار |[[:en:Дружество с ограничена отговорност|Дружество с ограничена отговорност]] || ООД (OOD) |- | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنوورداری یەک ئەندامی |[[:en:Еднолично дружество с ограничена отговорност|Еднолично дружество с ограничена отговорност]] || ЕООД (EOOD) |- | {{flagcountry|Ukraine}} || شرکەت (بەرپرسیارێتیی سنووردار) || [[:uk:Товариство з обмеженою відповідальністю|Товариство (з обмеженою відповідальністю)]] || ТОВ (TOV) or ТзОВ (TzOV) ([[ئەلفوبێی سیرلیک|سیرلیک]]) |- | {{flagcountry|Albania}} | rowspan="2" | شرکەت بە بەرپریسارێتی سنووردراو | rowspan="2" | [[:en:Shoqëria Me Përgjegjësi Të Kufizuar|Shoqëria Me Përgjegjësi Të Kufizuar]] | rowspan="2" | sh.p.k. |- | {{nowrap|{{flagcountry|کۆسۆڤۆ}}}} |- |{{flagcountry|Indonesia}} |شرکەتی سنووردراو |Perseroan terbatas |PT |- |{{flagcountry|Azerbaijan}} |شرکەتی سنووردراوی تایبەت |Məhdud məsuliyyətli cəmiyyət |MMC |- |{{flagcountry|South Africa}} |شرکەتی تایبەت |Private Company |(Pty) Ltd |} == لە ئێراندا == لە ٢٠١٥ ـەوە حەفت جۆر کۆمپانی ھەنە کە دەتوانن لە ژێر یاساکانی تۆمارکردنی شرکەت لە ئێراندا تۆمار بکرێن. یەکێک لەم حەوت جۆرە کۆمپانی و ھاوبەشییانە، شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردارە ([[ئینگلیزی]]: Limited liability partnership یان بە کورتی LLP). وەکوو زۆرینەی وڵاتان لانی کەم دوو کەس بۆ تۆمارکردنی شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار پێویستە. [[شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار]] لە ئێراندا بە پێی ئەم شێوازە دیارکراوەی کە بۆ نموونە ھێنراوە ناو نراون: «شرکت با مسئولیت محدود وەرگێڕدراو وەک: (شرکت: شرکەت) + (با مسئولیت: بە بەرپرسیارێتیی) + (محدود: سنووردار)». == لە تورکیادا == کەمینەی سەرمایە دەبێ ١٠٬٠٠٠ لیرەی تورکی بێت، کەواتە سەرمایە دەتوانێ کەمینەی سەرمایەی گشتی شرکەت بێ. ژمارەی بەشداران کە دای دەمەزرێنن ([[کەسی ئاسایی|کەسانی ئاسایی]] یان [[کەسی یاسایی|کەسانی یاسایی]]) دەتوانێ لانی کەم یەک کەس و زۆرینەی پەنجا کەس بن. گشت یان ھەندێک لە بەشداران دەتوانن ھاونیشتمانی بیانی بن. ھاوواتای شرکەتی سنوورداری تایبەت (ئینگلیزی ئەمریکی: LLC) لە تورکیدا بەکورتی دەبێتە Ltd. Şti کە یانی [[:tr:Limited şirket|Limited Şirket]]. == لە عێراقدا == {{واڵا}} == لە ئەمریکادا == لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]دا شرکەتی بەرپرسیارێتیی سنووردار (بە [[ئینگلیزی]]: limited liability company کورتکراوە بۆ LLC) بە نیسبەت شێوازێکی نوێی [[کاسبی|کاروکاسبی]]یە کە لەلایەن ویلاتەوە ڕێپێدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(Limited Liability Company (LLC|ناونیشان=https://www.irs.gov/businesses/small/article/0,,id=98277,00.html|وێبگە=Irs.gov|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120828012849/http://www.irs.gov/businesses/small/article/0,,id=98277,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شرکەت بەرپرسیارێتیی سنوودار (LLC) بەگشتی لە GmbHەوە (شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار (بە [[ئینگلیزی]]: Company with limited liability)) ئیلھام گیراوە، کە جۆرە [[کاسبی]]یەکە لە [[ئەڵمان]]دا و ھەروەھا لە سنووردارەوە (بە [[ئیسپانیۆل]]: limitada) کە ئەمیش جۆرێک ڕێکخراوەی پەیوەند بە [[کاروکاسبی]]یە کە لە زۆربەی وڵاتانی [[ئەمریکای لاتین]]دا بەردەستە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پێشینەی مێژووییی شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|ناونیشان=http://www.llc-reporter.com/16.htm|وێبگە=ئەرشیڤ|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی حوزەیرانی ٢٠٠١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010604232947/http://www.llc-reporter.com/16.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێزەکان}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Private_limited_company | سەردێڕ=Private limited company| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٣٠ی ئازاری ٢٠١٨}} {{تووڵی دەروازە|سویس|کۆمپانیا|ئابووری}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} rxscxw8is528pqn2fbkvi3o64j47ffu 1698404 1698309 2026-10-31T20:05:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698404 wikitext text/x-wiki {{بەستەری دەرەکی}} {{بەڕێوەبردنی کاسبی}} '''شرکەتی<ref>https://ku.wiktionary.org/wiki/şirket</ref> سنوورداری تایبەت''' ({{بە ئینگلیزی|Private limited company}}) یان '''شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار''' (ئینگلیزیی ئەمریکی: Limited liability company) جۆرە دامەزراوەیەکی بازرگانییە بە خاوەندارێتیی تایبەت کە لە زۆر بواری دادمەندیدا جیا لە خاوەندارێتیی گشتی بەکار تێ، بە ھەندێ جیاوازییەوە لە وڵاتێک بۆ وڵاتێکی تر. نموونەکانی LLC لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]دا و GmbH لە [[بەریتانیا]]دا. == لە وڵاتاندا == ھەموو ئەو جۆرە شرکەتانە کە لە ئەستوونی «جۆری کاروکاسپی» دا ھاتوون جۆرێکن لە '''شرکەتی سنووردراوی تایبەت''' و جیاوازییەکەیان ئەمەیە کە لە وڵاتانی جیاوازدا، بە ناو و یاسای جیاوازەوە کار دەکەن. {| class="wikitable sortable" |- ! وڵات/ناوچە !! جۆری کاروکاسپی (بەکوردی) !! جۆری کاروکاسپی (بە زمانی خۆماڵی) !! کورتکراوە (کان) |- | rowspan="2" | {{flagcountry|USA}} | [[شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار]] (دەتوانرێت بە شێوەی گشتی مامەڵە بکرێت بەڵام زۆرینە وا نین) || [[:en:limited liability company|limited liability company]] || LLC |- | شرکەتی شەخسی یان [[شرکەتی تایبەت]] (زۆرینە (بەڵام نە ھەموو) شرکەتگەلێکی سنووردارن بە بەرپرسیارێتی ھاوبەش) || [[:en:privately held company|privately held company]] || PVT, PHC |- | {{nowrap|{{flagcountry|شانشینی یەکگرتوو}}}} | rowspan="4" | [[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] | rowspan="4" | [[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] | rowspan="4" | Ltd. |- | {{flagcountry|کۆماری ئیرلەند}} |- |{{flagcountry|کینیا}} |- | {{flagcountry|ھۆنگ کۆنگ}} |- |{{flagcountry|زیمبابوی}} | [[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] |[[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] |(Pvt) Ltd |- |{{Flagicon|پاکستان}}[[پاکستان]] |[[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] (دەتوانێ یەک ئەندامی یان چەند ئەندامی بێت) |[[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] |(Pvt.) Limited (SMC-Pvt.) Limited |- | {{nowrap|{{flagcountry|India}}}} | rowspan="3" | [[شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش]] | rowspan="3" | [[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] | rowspan="3" | Pvt. Ltd. |- | {{flagcountry|Nepal}} |- | {{flagcountry|Bangladesh}} |- | {{flagcountry|Netherlands}} | rowspan="2" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنوورداری شەخسی | rowspan="2" |[[:en:besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid|besloten vennootschap met beperkte aansprakelijkheid]] | bv |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Belgium}} | bvba |- | شرکەتی شەخسی بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | [[:en:Société Privée à Responsabilité Limitée|Société Privée à Responsabilité Limitée]]|| SPRL |- | {{flagcountry|France}} | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="3" |[[:en:société à responsabilité limitée|société à responsabilité limitée]] | rowspan="3" | SARL |- |{{flagcountry|Luxembourg}} |- style="height:2ex" | rowspan="3" | {{flagcountry|Switzerland}} |- | شرکەت بە مسۆگەریی سنووردار | [[:en:società a garanzia limitata|società a garanzia limitata]]|| Sagl |- style="height:2ex" | rowspan="4" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="4" | [[:en:Gesellschaft mit beschränkter Haftung|Gesellschaft mit beschränkter Haftung]] | rowspan="4" | GmbH |- | {{flagcountry|Liechtenstein}} |- | {{flagcountry|Austria}} |- style="height:3ex" | rowspan="2" | {{flagcountry|Germany}} |- style="height:2ex" | شرکەتی قۆنتراتچی (ئەڵمان) | [[:en:en:Entrepreneurial company (Germany)|Unternehmergesellschaft (haftungsbeschränkt)]]|| UG (haftungsbeschränkt) |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Greece}} | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | [[:en:Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης|Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης]] || Ε. Π. Ε. |- | شرکەتی بەشداری تایبەت | [[:en:Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία|Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία]] || Ι. Κ. Ε. |- | {{nowrap|{{flagcountry|CZE}}}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:Společnost s ručením omezeným|Společnost s ručením omezeným]] | rowspan="2" | s.r.o. , spol. s r.o. |- | {{flagcountry|SVK}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:Spoločnosť s ručením obmedzeným|Spoločnosť s ručením obmedzeným]] |- | {{flagcountry|Hungary}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:korlátolt felelősségű társaság|korlátolt felelősségű társaság]]] || kft. |- | {{flagcountry|Poland}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:spółka z ograniczoną odpowiedzialnością|spółka z ograniczoną odpowiedzialnością]] || sp. z o.o. |- | {{flagcountry|CRO}} | rowspan="4" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="4" | [[:en:Društvo s ograničenom odgovornošću|Društvo s ograničenom odgovornošću]] | rowspan="5" | d.o.o. (д. о. о.) |- | {{nowrap|{{flagcountry|BIH}}}} |- | {{flagcountry|Montenegro}} |- | {{flagcountry|Serbia}} |- | {{flagcountry|کۆماری مەقدوونیا}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:Društvo so ograničena odgovornost|Društvo so ograničena odgovornost]] |- | {{flagcountry|Slovenia}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:Družba z omejeno odgovornostjo|Družba z omejeno odgovornostjo]] |d.o.o. |- | {{flagcountry|Iran}} || [[شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردراو]] || [[:fa:شرکت با مسئولیت محدود|شرکت با مسئولیت محدود]] |- | {{flagcountry|Spain}} | rowspan="7" | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار | rowspan="7" | [[:en:sociedad de responsabilidad limitada|sociedad de responsabilidad limitada]] | S.L. |- | {{flagcountry|Mexico}} | rowspan="7" | SRL |- | {{flagcountry|Peru}} |- | {{flagcountry|Argentina}} |- | {{flagcountry|Paraguay}} |- | {{flagcountry|Chile}} |- | {{flagcountry|Uruguay}} |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Colombia}} |- | شرکەتی سنووردراو |[[:en:Limited liability company#Colombia|compañía limitada]] |Ltda. |- | {{flagcountry|Italy}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:società a responsabilità limitata|società a responsabilità limitata]] || S.r.l. , Srl |- | {{flagcountry|Sri_Lanka}} || شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش || [[:en:private company limited by shares|private company limited by shares]] || (PVT), Ltd |- | {{flagcountry|Portugal}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:en:sociedade de responsabilidade limitada|sociedade de responsabilidade limitada]] || Lda. |- | {{flagcountry|Brazil}} || شرکەتی سنووردار || [[:en:sociedade limitada|sociedade limitada]] || Ltda. , Lda. |- | {{flagcountry|Russia}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || [[:ru:общество с ограниченной ответственностью|общество с ограниченной ответственностью]] || ООО |- | {{flagcountry|Denmark}} || شرکەتی سنوورداری تایبەت || [[:en:anpartsselskab|anpartsselskab]] || ApS |- | {{flagcountry|Sweden}} || شرکەتی تایبەت || [[:en:privat aktiebolag|privat aktiebolag]] || AB |- | {{flagcountry|Finland}} || شرکەتی سنووردار (تایبەت) || (Yksityinen) [[:en:osakeyhtiö|osakeyhtiö]] || Oy |- | {{flagcountry|Australia}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:proprietary limited company|proprietary limited company]] || Pty Ltd |- | {{flagcountry|Brunei}} | rowspan="2" | شرکەتی تایبەتی سنووردراو | rowspan="2" | شریکت سندیرین برحد | rowspan="2" | Sdn. Bhd. |- | {{nowrap|{{flagcountry|Malaysia}}}} |- | {{flagcountry|Singapore}} || شرکەتی تایبەتی سنووردار بە بەش || (exempt) private company limited by shares || Pte Ltd |- | {{flagcountry|Estonia}} || شرکەتی سنوورداری تاکەکەسی|| osaühing || OÜ |- | {{flagcountry|Latvia}} || بەشگە بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| Sabiedrība ar ierobežotu atbildību || SIA |- | {{flagcountry|Lithuania}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار || Uždaroji akcinė bendrovė || UAB |- | {{flagcountry|Uzbekistan}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی مەحدوود|| Masuliyati Cheklangan Jamiyat ||MCHJ |- | {{flagcountry|Romania}} || شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|| [[:en:Societate cu Răspundere Limitată|Societate cu răspundere limitată]] || SRL |- | rowspan="2" | {{flagcountry|Bulgaria}} | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار |[[:en:Дружество с ограничена отговорност|Дружество с ограничена отговорност]] || ООД (OOD) |- | شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنوورداری یەک ئەندامی |[[:en:Еднолично дружество с ограничена отговорност|Еднолично дружество с ограничена отговорност]] || ЕООД (EOOD) |- | {{flagcountry|Ukraine}} || شرکەت (بەرپرسیارێتیی سنووردار) || [[:uk:Товариство з обмеженою відповідальністю|Товариство (з обмеженою відповідальністю)]] || ТОВ (TOV) or ТзОВ (TzOV) ([[ئەلفوبێی سیرلیک|سیرلیک]]) |- | {{flagcountry|Albania}} | rowspan="2" | شرکەت بە بەرپریسارێتی سنووردراو | rowspan="2" | [[:en:Shoqëria Me Përgjegjësi Të Kufizuar|Shoqëria Me Përgjegjësi Të Kufizuar]] | rowspan="2" | sh.p.k. |- | {{nowrap|{{flagcountry|کۆسۆڤۆ}}}} |- |{{flagcountry|Indonesia}} |شرکەتی سنووردراو |Perseroan terbatas |PT |- |{{flagcountry|Azerbaijan}} |شرکەتی سنووردراوی تایبەت |Məhdud məsuliyyətli cəmiyyət |MMC |- |{{flagcountry|South Africa}} |شرکەتی تایبەت |Private Company |(Pty) Ltd |} == لە ئێراندا == لە ٢٠١٥ ـەوە حەفت جۆر کۆمپانی ھەنە کە دەتوانن لە ژێر یاساکانی تۆمارکردنی شرکەت لە ئێراندا تۆمار بکرێن. یەکێک لەم حەوت جۆرە کۆمپانی و ھاوبەشییانە، شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردارە ([[ئینگلیزی]]: Limited liability partnership یان بە کورتی LLP). وەکوو زۆرینەی وڵاتان لانی کەم دوو کەس بۆ تۆمارکردنی شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار پێویستە. [[شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار]] لە ئێراندا بە پێی ئەم شێوازە دیارکراوەی کە بۆ نموونە ھێنراوە ناو نراون: «شرکت با مسئولیت محدود وەرگێڕدراو وەک: (شرکت: شرکەت) + (با مسئولیت: بە بەرپرسیارێتیی) + (محدود: سنووردار)». == لە تورکیادا == کەمینەی سەرمایە دەبێ ١٠٬٠٠٠ لیرەی تورکی بێت، کەواتە سەرمایە دەتوانێ کەمینەی سەرمایەی گشتی شرکەت بێ. ژمارەی بەشداران کە دای دەمەزرێنن ([[کەسی ئاسایی|کەسانی ئاسایی]] یان [[کەسی یاسایی|کەسانی یاسایی]]) دەتوانێ لانی کەم یەک کەس و زۆرینەی پەنجا کەس بن. گشت یان ھەندێک لە بەشداران دەتوانن ھاونیشتمانی بیانی بن. ھاوواتای شرکەتی سنوورداری تایبەت (ئینگلیزی ئەمریکی: LLC) لە تورکیدا بەکورتی دەبێتە Ltd. Şti کە یانی [[:tr:Limited şirket|Limited Şirket]]. == لە عێراقدا == {{واڵا}} == لە ئەمریکادا == لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]دا شرکەتی بەرپرسیارێتیی سنووردار (بە [[ئینگلیزی]]: limited liability company کورتکراوە بۆ LLC) بە نیسبەت شێوازێکی نوێی [[کاسبی|کاروکاسبی]]یە کە لەلایەن ویلاتەوە ڕێپێدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=(Limited Liability Company (LLC|ناونیشان=https://www.irs.gov/businesses/small/article/0,,id=98277,00.html|وێبگە=Irs.gov|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120828012849/http://www.irs.gov/businesses/small/article/0,,id=98277,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شرکەت بەرپرسیارێتیی سنوودار (LLC) بەگشتی لە GmbHەوە (شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار (بە [[ئینگلیزی]]: Company with limited liability)) ئیلھام گیراوە، کە جۆرە [[کاسبی]]یەکە لە [[ئەڵمان]]دا و ھەروەھا لە سنووردارەوە (بە [[ئیسپانیۆل]]: limitada) کە ئەمیش جۆرێک ڕێکخراوەی پەیوەند بە [[کاروکاسبی]]یە کە لە زۆربەی وڵاتانی [[ئەمریکای لاتین]]دا بەردەستە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پێشینەی مێژووییی شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار|ناونیشان=http://www.llc-reporter.com/16.htm|وێبگە=ئەرشیڤ|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی حوزەیرانی ٢٠٠١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010604232947/http://www.llc-reporter.com/16.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێزەکان}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Private_limited_company | سەردێڕ=Private limited company| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٣٠ی ئازاری ٢٠١٨}} {{تووڵی دەروازە|سویس|کۆمپانیا|ئابووری}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} bvelsh1itsdxdsvvgjvqft7yc4laf79 0 143829 1698271 1535438 2026-10-31T16:34:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698271 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بەڕێوەبردنی کاسبی}} '''شرکەتی<ref>https://ku.wiktionary.org/wiki/%C5%9Firket</ref> سنوورداری تایبەت''' ([[ئینگلیزی]]: private limited company) یان '''شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار''' (ئینگلیزیی ئەمریکی: Limited liability company) جۆرە دامەزراوەیەکی بازرگانییە بە خاوەندارێتیی تایبەت کە لە زۆر بواری دادمەندیدا بە جیا لە خاوەندارێتیی گشتی بەکار تێ، بە ھەندێ جیاوازییەوە لە وڵاتێک بۆ وڵاتێکی تر. نموونەکانی LLC لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]دا و GmbH لە [[ئەڵمانیا]]دا. ==ئێران== لە ٢٠١٥ ـەوە حەفت جۆر کۆمپانی ھەنە کە دەتوانن لە ژێر یاساکانی تۆمارکردنی شرکەت لە ئێراندا تۆمار بکرێن. یەکێک لەم حەوت جۆرە کۆمپانی و ھاوبەشییانە، شرکەتی بە بەرپرسیارێتیی سنووردارە ([[ئینگلیزی]]: Limited liability partnership یان بە کورتی LLP). وەکوو زۆرینەی وڵاتان لانی کەم دوو کەس بۆ تۆمارکردنی شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار پێویستە. [[شرکەت بە بەرپرسیارێتیی سنووردار]] بە پێی ئەم شێوازە دیارکراوەی کە بۆ نموونە ھێنراوە ناونراون: "Sherkat Ba Masooliyate Mahdood" translates as "Sherkat شرکت Company" + "Mahdood محدود Limited" + "Masooliyat مسئولیت Liability" ==تورکیا== کەمینەی سەرمایە دەبێ ١٠،٠٠٠ لیرەی تورکی بێت، کەواتە سەرمایە دەتوانێ کەمینەی سەرمایەی گشتی شرکەت بێ. ژمارەی بەشداران کە دای دەمەزرێنن ([[کەسی ئاسایی|کەسانی ئاسایی]] یان [[کەسی یاسایی|کەسانی یاسایی]]) دەتوانێ لانی کەم یەک کەس و زۆرینەی پەنجا کەس بن. گشت یان ھەندێک لە بەشداران دەتوانن ھاونیشتمانی بیانی بن. ھاوواتای [[شرکەتی سنوورداری تایبەت]] (ئینگلیزی ئەمریکی: LLC) لە تورکیدا بەکورتی دەبێتە Ltd. Şti کە یانی [https://tr.wikipedia.org/wiki/Limited_%C5%9Firket Limited Şirket]. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Private_limited_company | سەردێڕ=Private limited company| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ٣٠ی ئازاری ٢٠١٨}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} og0n11i9ydmpd3dk2wrgnhgl2oer3nf 0 144321 1698659 1648655 2026-11-01T10:34:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698659 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کۆنەقەڵات | ناوی_خۆماڵی = Kona Qalat | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای ڕانیە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بێتواتە]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 1221 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''کۆنەقەڵات''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بێتواتە]]، [[قەزای ڕانیە]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''کۆنەقەڵات''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[سارسێوک]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گۆمەی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[مێدێرە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[زێوە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای ڕانیە}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] s0kkw8azkqp5d3ja7xf06hbqjuz3gon 0 145340 1698661 1648654 2026-11-01T10:35:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698661 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کۆنەگەناو | ناوی_خۆماڵی = Konaganaw | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ئیسێوێ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 859 | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''کۆنەگەناو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ئیسێوێ]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''کۆنەگەناو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[زنجەڵە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[وێسێ]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[گەناو]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[سەرتەنگ]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] cqy7hkk82799y50iwswyf8wekselhp7 0 145473 1698485 1648657 2026-11-01T01:34:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698485 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کۆمەڵە | ناوی_خۆماڵی = Komala | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سەنگەسەر]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 526 | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ |ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''کۆمەڵە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سەنگەسەر]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''کۆمەڵە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[خڕەچەو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[سەرسیان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سوڵتانەدێی کۆن]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[دەربەندی پشدەر]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[کۆمەڵە]] {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 2bntd6b7pve1byw76ryddvojvhjchxm 0 146708 1698614 1543051 2026-11-01T07:38:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1698614 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ئەنیمانگا/سەر | ناو = کۆنۆسوبا: پیرۆزی خودا لەم جیھانە سەرنجڕاکێشەدا | وێنە = Kono Subarashii Sekai ni Shukufuku o! light novel volume 1 cover.jpg | سەردێڕ = | قەبارەی_وێنە = | ja_kanji = この素晴らしい世界に祝福を! | ja_romaji = Kono Subarashii Sekai ni Shukufuku o! | چەشن = کۆمیدیا، فەنتازیا<ref name="Crunchyroll" /><!-- Note: Use and cite reliable sources to identify genre/s, not personal interpretation. Please don't include more than three genres (per [[MOS:A&M]]). --> <!--ئاگاداری: سەرچاوەی باوەڕپێکراو بەکار بھێنە بۆ سەلماندنی چەشن بە پێی سیاسەتەکانی ویکیپیدیا.--> }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = زنجیرە ڕۆمان | ناو = | نووسەر = جیتاکوکێیبیھێی (ناتسومی ئەکاتسوکی) | وێنەکێش = | بڵاوکەرەوە = [[بھێڵە ببینە قوتابی]] | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = | چاپمەن = | یەکەم = ۲۰ی کانوونی یەکەمی ۲۰۱۲ | کۆتا = ۲۱ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۳ | بەرگەکان = ٦ | پێڕستی بەرگەکان = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = ڕۆمانی سووک | ناو = | نووسەر = ناتسومی ئەکاتسوکی | وێنەکێش = [[کورۆنێ میشیما]] | بڵاوکەرەوە = [[کادۆکاوا شۆتێن]] | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = پیاوان | چاپمەن = [[کادۆکاوا سنیکەر بونکۆ]] | گۆڤار = | گۆڤاری_ئینگلیزی = | بڵاوکراوەتەوە = | یەکەم = ۱ی تشرینی یەکەمی ۲۰۱۳ | کۆتا = | بەرگەکان = ۱٤ | پێڕستی بەرگەکان = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = ڕۆمانی سووک | ناو = Kono Subarashii Sekai ni Bakuen wo! | نووسەر = ناتسومی ئەکاتسوکی | وێنەکێش = کورۆنێ میشیما | بڵاوکەرەوە = کادۆکاوا شۆتێن | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = پیاوان | چاپمەن = کادۆکاوا سنیکەر بونکۆ | گۆڤار = | گۆڤاری_ئینگلیزی = | بڵاوکراوەتەوە = | یەکەم = ۱ی تەممووزی ۲۰۱٤ | کۆتا = ۱ی حوزەیرانی ۲۰۱٥ | بەرگەکان = ۳ | پێڕستی بەرگەکان = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = مانگا | ناو = | نووسەر = ناتسومی ئەکاتسوکی | وێنەکێش = ماشیتۆ واتاری | بڵاوکەرەوە = [[فوجیمی شۆبۆ]] | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = [[شۆنن]] | چاپمەن = | گۆڤار = [[مانگانەی تەمەنی ئەژدیھا]] | گۆڤاری_ئینگلیزی = | بڵاوکراوەتەوە = | یەکەم = ۹ی ئەیلوولی ۲۰۱٤ | کۆتا = | بەرگەکان = ۷ | پێڕستی بەرگەکان = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/ڤیدیۆ | جۆر = زنجیرەی تەلەفیزیۆنی | ناو = | دەرھێنەر = تاکاۆمی کاناساکی | بەرھەمھێنەر = ڕایۆ ئۆگورا | نووسەر = ماکۆتۆ یویزی | مۆسیقا = ماساتۆ کۆدا | ستودیۆ = [[ستۆدیۆی دین]] | مۆڵەتنامە = [[کرانچیڕۆڵ]]<ref name="Crunchyroll License Press Release">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.animenewsnetwork.com/press-release/2017-01-24/crunchyroll-announces-winter-2017-anime-lineup/.111421|سەردێڕ=Crunchyroll Announces Winter 2017 Anime Lineup|بڵاوکەرەوە=[[کرانچیڕۆڵ]]|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=۲۷ی ئابی ۲۰۱٨}}</ref> | شەبەکە = [[تەلەڤیزیۆنی تۆکیۆ میترۆپۆڵیتان|تۆکیۆ ئێم ئێکس]]، [[تەلەڤیزیۆنی سایتاما|تیڤی ئێس]]، [[پەخشی تەلەڤیزیۆنی چیبا|سی تی سی]]، [[تەلەڤیزیۆنی کاناگاوا|تیڤی کەی]]، [[تەلەڤیزیۆنی سون|سون]]، جی بی ئێس، ئێم تیڤی، [[تیڤی کیو کیوشو بڕۆدکاستینگ|تیڤی کیو]]، [[نیپۆن بی ئێس بڕۆدکاستینگ|بی ئێس ۱۱]] | شەبەکە_en = | یەکەم = ۱٤ی کانوونی دووەمی ۲۰۱٦ | کۆتا = ۱٦ی ئازاری ۲۰۱۷ | ئەڵقەکان = ۲۰ + ۲ ئۆڤا<!-- This parameter should only be incremented when new ئەڵقەکان air or when a [[Wikipedia:Identifying reliable sources|reliable source]] can confirm a specific number of ئەڵقەکان. --> | پێڕستی_ئەڵقە = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = ڕۆمانی سووک | ناو = Kono Kamen no Akuma ni Sōdan wo! | نووسەر = ناتسومی ئەکاتسوکی | وێنەکێش = کورۆنێ میشیما | بڵاوکەرەوە = کادۆکاوا شۆتێن | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = پیاوان | چاپمەن = کادۆکاوا سنیکەر بونکۆ | گۆڤار = | گۆڤاری_ئینگلیزی = | بڵاوکراوەتەوە = | یەکەم = نیسانی ۲۰۱٦ | کۆتا = | بەرگەکان = | پێڕستی بەرگەکان = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = مانگا | ناو = Kono Subarashii Sekai ni Bakuen wo! | نووسەر = ناتسومی ئەکاتسوکی | وێنەکێش = کاسومی مۆرینۆ | بڵاوکەرەوە = [[کارگەی میدیا]] | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = [[شۆنن]] | چاپمەن = | گۆڤار = [[گێککان کۆمیک ئەلایف]] | گۆڤاری_ئینگلیزی = | بڵاوکراوەتەوە = | یەکەم = ۲۷ی ئایاری ۲۰۱٦ | کۆتا = | بەرگەکان = | پێڕستی بەرگەکان = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/چاپ | جۆر = ڕۆمانی سووک | ناو = Kono Subarashii Sekai ni Shukufuku o! Extra: Ano Orokamono ni mo Kyakkou wo! | نووسەر = ھیروکوما | وێنەکێش = ویھیمێ ھاگورێ | بڵاوکەرەوە = کادۆکاوا شۆتێن | بڵاوکەرەوەی_ئینگلیزی = | دێمۆگرافیا = پیاوان | چاپمەن = کادۆکاوا سنیکەر بونکۆ | گۆڤار = | گۆڤاری_ئینگلیزی = | بڵاوکراوەتەوە = | یەکەم = ۱ی ئابی ۲۰۱۷ | کۆتا = | بەرگەکان = ۲ | پێڕستی بەرگەکان = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/ڤیدیۆ | جۆر = فیلمی تەلەفیزیۆنی | ناو = | دەرھێنەر = تاکاۆمی کانساکی | بەرھەمھێنەر = | نووسەر = ماکۆتۆ یویزیو | مۆسیقا = ماساتا کۆدا | ستودیۆ = [[جی سی ستاف]] | مۆڵەتنامە = | شەبەکە = | شەبەکە_en = | بڵاوبوونەوە = | ماوەی پەخش = }}{{زانیاریدانی ئەنیمانگا/پێ}} '''کۆنۆسوبا: پیرۆزی خودا لەم جیھانە سەرنجڕاکێشەدا！''' ({{بە ژاپۆنی|この素晴らしい世界に祝福を！}}، بە [[رۆماجی]]: Kono Subarashii Sekai ni Shukufuku o!، ڕێکواتە: "پیرۆزی بۆ ئەم جیھانە سەرنجڕاکێشە!") زنجیرەیەک [[ڕۆمانی سووک]]ی ژاپۆنییە لە لایەن ناتسومی ئەکاتسوکی نووسراوە. زنجیرە ناردنی کوڕێک دوای مردنی بۆ جیھانێکی تر دەگێڕێتەوە، کە لەگەڵ خوایەک و کچە سوارچاکێک و جادووگەرێک لە پێناو بەزاندنی پاشای شەیتانەکان یەک دەگرن. سەرەتا زنجیرە ڕۆمانێکی وێب لە نێوان کانوونی یەکەمی ۲۰۱۲ بۆ تشرینی یەکەمی ۲۰۱۳ لە [[شۆسەتسوکا نی نۆرا]] بڵاوکرایەوە، زنجیرەکە لە زنجیرە ڕۆمانێکی سووکدا چاپکرا و لە لایەن [[کورۆنێ میشیما]] نەخشێندرا، کە لە ژێر پەنجەی [[کادۆکاوا شۆتێن]] و چاپەمەنی [[کادۆکاوا سنیکەر بونکۆ]] لە تشرینی یەکەمی ۲۰۱۳ دەستی بە بڵاوکردنەوە کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|KonoSuba}} *{{ماڵپەڕی فەرمی|https://sneakerbunko.jp/series/konosuba/}} {{ja icon}} *{{ماڵپەڕی فەرمی|https://konosuba.com/|ماڵپەڕی فەرمی ئەنیمێکە}} {{ja icon}} *{{ماڵپەڕی فەرمی|https://www.fujimishobo.co.jp/sp/201504konosuba/|ماڵپەڕی فەرمی مانگاکە}} {{ja icon}} *{{ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ|ڕۆمانی سووک|18158}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|ئەنیمێ و مانگا|خەیاڵی زانستی|ژاپۆن}} {{کتێب-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە مانگاکان]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای کۆمیدی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای خەیاڵی]] [[پۆل:ڕۆمانە سووکەکان]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای ئیسێکای]] [[پۆل:کڕەنچیڕۆل]] [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:ڕۆمانە ژاپۆنییەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:شۆنن مانگا]] [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٦ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:مانگاکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:ئەو ڕۆمانە سووکانەی سەرەتا لەسەر ئینتەرنێت بڵاوکراوەتەوە]] ojkfnkp0w1t6mhynbej8mesz3p1k67x 0 152830 1698673 1648653 2026-11-01T10:36:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698673 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = کۆچک نەخشینە | ناوی_خۆماڵی = Kochk Nakhshina | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای چەمچەماڵ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی تەکیەی کاکەمەند]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 689 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''کۆچک نەخشینە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی تەکیەی کاکەمەند]]، [[قەزای چەمچەماڵ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''کۆچک نەخشینە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[باوەفەتی سەروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گورگەیی کاک عەبدوڵا]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[تەکیەی کاکەمەند]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[تورکە، تەکیە|تورکە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای چەمچەماڵ}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] m0m0ic8lsh4ebb4krx68aenkcbqkt0c 0 157805 1698611 1549155 2026-11-01T07:37:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە، کیمیا-کۆلکە) 1698611 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ئەم کۆنگرەیە بە ناونیشانی ('''General Conference on Weights and Measures''')<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/General_Conference_on_Weights_and_Measures</ref> لە ساڵی ١٨٧٥ز بەدواوە بەڕێوەدەچێت و تێیدا پێداچونەوە بە یەکە پێوانەییەکان دەکڕێ لە چوارچێوەی زانستی نوێ. ئەم یەکانە پێیان دەگوترێ [[سیستمی نێونەتەوەییی یەکەکان|سیستەمی نێودەوڵەتی یەکە]] (سیستەمی مێتریک) کە لە چەند یەکەیەکی بنچینەیی پێک دێت وەک: مەتر، چرکە، و کیلۆگڕام. == ئەو ووڵاتانەی سیستەمی مێتریک بەکار دەھێنن == عێراق (٢٠١٣) ئێران (١٩٧٥) تورکیا (١٨٧٥) سعودیە (٢٠١١) بەڕیتانیا (١٨٨٤) ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (١٨٧٨) ئەرجەنتین (١٨٧٧) ئوسترالیا (١٩٤٧) نەمسا (١٨٧٥) بەڕازیل (١٩٢١) بولگاریا (١٩١١) کەنەدا (١٩٠٧) چیلی (١٩٠٨) چین (١٩٧٧) کۆڵۆمبیا (٢٠١٢) کڕواتیا (٢٠٠٨) دانیمارک (١٨٧٥) مسڕ (١٩٦٢) فینلەندا (١٩١٣) ئەڵمان (١٨٧٥) فەڕانسا (١٨٧٥) یۆنان (٢٠٠١) ھەنگاریا (١٩٢٥) ھیندستان (١٩٩٧) ئیڕلەندا (١٩٢٥) ئیتاڵیا (١٨٧٥) ژاپۆن (١٨٨٥) قەزاقەستان (٢٠٠٨) کێنیا (٢٠١٠) لیتوانیا (٢٠١٥) مێکسیک (١٨٩٠) مالێزیا (٢٠٠١) ھۆڵەندا (١٩٢٩) نەرویج (١٨٧٥) پاکستان (١٩٧٣) پۆڵەندا (١٩٢٥) پۆرتۆغاڵ (١٨٧٦) ڕۆمانیا (١٨٨٤) ڕوسیا (١٨٧٥) سێڕبیا (٢٠٠١) سەنگاپور (١٩٩٤) سلۆڤاکیا (٢٠١٦) ئەفریقای باشور (١٩٦٤) کۆریای باشور (١٩٥٩) ئیسپانیا (١٨٧٥) سوید (١٨٧٥) سویسڕا (١٨٧٥) تایلەند (١٩١٢) ئوکراینا (٢٠١٨) ئۆرۆگوای (١٩٠٨) == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|کیمیا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{کیمیا-کۆلکە}} kl9025s90euym2zdfx90hylf0vo393m 0 158588 1698653 1444971 2026-11-01T10:33:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1698653 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ڕەوشی پزیشکی|name=کۆنیشانی ڕیخۆڵەی ھەستیار|synonym=گرژەکۆڵۆن|image=File:Irritable bowel syndrome.jpg|caption=نیشاندانی ئازاری گرژەکۆڵۆن بە شێوەی ٣دی|specialty=پزیشکی ھەرس|symptoms=سکچوون، قەبزی، ئازاری سک|onset=پێش تەمەنی ٤٥ ساڵی|duration=درێژخایەن|causes=نەزانراو|differential diagnosis=نەخۆشیی گەنم، نەخۆشیی ھەوکردنی ڕیخۆڵە، شێرپەنجەی کۆڵۆن|treatment=چارەسەری نیشانەکان (گۆڕانکاری لە خۆراکدا، دەرمان، پڕۆبایۆتیکەکان، و ڕاوێژی پزیشکی)|frequency=١٠–١٥٪ (وڵاتانی پێشکەوتوو)، ١٥–٤٥٪ (جیھانی)|prognosis=تەمەنی پێشبینیکراو کەم ناکاتەوە|risks=پێشینەی بۆماوەیی، دڵەڕاوکێ، ژەھراویبوون بە خۆراک، نەخۆشیی دەروونی}} '''کۆنیشانەی ڕیخۆڵەی ھەستیار''' یان '''گرژەکۆڵۆن''' تێکچوونێکی فرمانی [[کۆئەندامی ھەرس|ھەرسەکۆئەندامە]] کە جیادەکرێتەوە بە کۆمەڵێک نیشانە کە زیاتر باون بە ئازاری سک، [[بای سک]]، و گۆڕانی شێوازی پیساییکردن.<ref name=":0">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Irritable bowel syndrome|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Irritable_bowel_syndrome&oldid=1228980521|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> ئەم نیشانانە دەکرێت ڕووبدەن بە ماوەیەکی درێژ، ھەندێکجار بۆ چەندین ساڵ.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Symptoms and Causes of Irritable Bowel Syndrome|ناونیشان=http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/digestive-diseases/irritable-bowel-syndrome/Pages/symptoms-causes.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160405092200/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/digestive-diseases/irritable-bowel-syndrome/Pages/symptoms-causes.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گرژەکۆڵۆن دەکرێت کاریگەری نەرێنی بکاتە سەر کواڵێتی ژیان و لەوانەشە ببێتە ھۆی دواکەوتن بۆ قوتابخانە، کار، یاخود کەمبوونەوەی بەرھەمداری لە کاردا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hulisz|یەکەم=Darrell|ڕێکەوت=٢٠٠٤|سەردێڕ=The burden of illness of irritable bowel syndrome: current challenges and hope for the future|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/15298528/|journal=Journal of managed care pharmacy: JMCP|بەرگ=١٠|issue=4|پەڕەکان=٢٩٩–٣٠٩|doi=10.18553/jmcp.2004.10.4.299|issn=1083-4087|pmid=١٥٢٩٨٥٢٨}}</ref> تێکچوونەکانی وەک [[دڵەڕاوکێ]]، [[پەشێوی گشتی خەمۆکی|خەمۆکیی گەورە]]، و کۆنیشانی ماندووێتیی درێژخایەن باون لەنێو نەخۆشانی گرژەکۆڵۆن.<ref name=":0"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Whitehead|یەکەم=William E.|دوایین٢=Palsson|یەکەم٢=Olafur|دوایین٣=Jones|یەکەم٣=Kenneth R.|ڕێکەوت=2002-04|سەردێڕ=Systematic review of the comorbidity of irritable bowel syndrome with other disorders: what are the causes and implications?|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/11910364/|journal=Gastroenterology|بەرگ=١٢٢|issue=4|پەڕەکان=١١٤٠–١١٥٦|doi=10.1053/gast.2002.32392|issn=0016-5085|pmid=١١٩١٠٣٦٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Irritable bowel syndrome - Symptoms and causes|ناونیشان=https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/irritable-bowel-syndrome/symptoms-causes/syc-20360016|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=Mayo Clinic|زمان=en}}</ref> ھۆیەکانی گرژەکۆڵۆن دەکرێت فرەلایەن بێت.<ref name=":1"/> بیردۆزەکان بریتین لە تێکەڵەیەک لە کێشەکانی تەوەرەی ھەرس-مێشک، گۆڕان لە جووڵەی ھەرس، فرەھەستیاری ئەندامەکان، [[تەشەنا|تەشەناکان]] بە زیادەگەشەی بەکتریای ڕیخۆڵەباریکەشەوە، [[دەمارەگوێزەرەوە|دەمارەگوێزەرەوەکان]]، ھۆکارە بۆماوەیییەکان، و ھەستیاری خۆراک.<ref name=":1"/> دەستپێکەکەی لەوانەیە دنە بدرێت بەھۆی گوشاری ڕووداوێکی ژیان،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Chang|یەکەم=Lin|ڕێکەوت=2011-03|سەردێڕ=The role of stress on physiologic responses and clinical symptoms in irritable bowel syndrome|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21256129/|journal=Gastroenterology|بەرگ=١٤٠|issue=3|پەڕەکان=٧٦١–٧٦٥|doi=10.1053/j.gastro.2011.01.032|issn=1528-0012|pmc=٣٠٣٩٢١١|pmid=٢١٢٥٦١٢٩}}</ref> یان تەشەنایەکی ڕیخۆڵە.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Spiller|یەکەم=Robin|دوایین٢=Garsed|یەکەم٢=Klara|ڕێکەوت=2009-05|سەردێڕ=Postinfectious irritable bowel syndrome|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/19457422/|journal=Gastroenterology|بەرگ=١٣٦|issue=6|پەڕەکان=١٩٧٩–١٩٨٨|doi=10.1053/j.gastro.2009.02.074|issn=1528-0012|pmid=١٩٤٥٧٤٢٢}}</ref> کە لەدۆخی دووھەمیاندا، پێیدەوترێت کۆنیشانی ڕیخۆڵەی ھەستیاری پاش-تەشەنا.<ref name=":2"/> دەستنیشانکردن لەسەر بنەمای نیشانەکان دەبێت لە نەبوونی خەسڵەتە نیگەرانکەرەکان و پاش ئەوەی دۆخە مەترسیدارەکانی تریش بەلاوەنرابن.<ref name=":2"/> خەسڵەتە یاخود «زەنگە» نیگەرانکەرەکان ئەمانە دەگرێتەوە؛ دەستپێکی نەخۆشییەکە دوای تەمەنی ٥٠ ساڵی، دابەزینی کێش، خوێن لە پیسایی، یان پێشینەی خێزانی بۆ نەخۆشیی ھەوکردنی ڕیخۆڵە.<ref name=":2"/> ئەو دۆخانەی تر کە دەکرێت ھاوشێوە دەربکەون بریتین لە [[نەخۆشیی زگی|نەخۆشی گەنم]]، کۆڵۆنەھەوکردنی مایکڕۆسکۆپی، نەخۆشیی ھەوکردنی ڕیخۆڵە، بەدھەرسیی ترشی زراو، و شێرپەنجەی کۆڵۆن.<ref name=":2"/> چارەسەری کۆنیشانەی ڕیخۆڵەی ھەستیار ئامانجی باشترکردنی نیشانەکانە لە ڕێگەی گۆڕانکاری لە ڕژێمی خۆراک، دەرمان، پڕۆبایۆتیک، و ڕاوێژی پزیشکی.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Treatment for Irritable Bowel Syndrome|ناونیشان=http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/digestive-diseases/irritable-bowel-syndrome/Pages/treatment.aspx|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160406205101/http://www.niddk.nih.gov/health-information/health-topics/digestive-diseases/irritable-bowel-syndrome/Pages/treatment.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Palsson|یەکەم=Olafur S.|دوایین٢=Peery|یەکەم٢=Anne|دوایین٣=Seitzberg|یەکەم٣=Dorthe|دوایین٤=Amundsen|یەکەم٤=Ingvild Dybdrodt|دوایین٥=McConnell|یەکەم٥=Bruce|دوایین٦=Simrén|یەکەم٦=Magnus|ڕێکەوت=2020-12|سەردێڕ=Human Milk Oligosaccharides Support Normal Bowel Function and Improve Symptoms of Irritable Bowel Syndrome: A Multicenter, Open-Label Trial|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33512807/|journal=Clinical and Translational Gastroenterology|بەرگ=١١|issue=12|پەڕەکان=e٠٠٢٧٦|doi=10.14309/ctg.0000000000000276|issn=2155-384X|pmc=٧٧٢١٢٢٠|pmid=٣٣٥١٢٨٠٧}}</ref> گۆڕانکاری لە ڕژێمی خۆراک، زیادکردنی بڕی ڕیشاڵی تواوە دەگرێتەوە لە خۆراکدا یان پەیڕەوکردنی «low-FODMAP». دەرمانەکانی وەک لۆپێرەماید بۆ [[سکچوون]] و شلکەرەوەکانیش بۆ قەبزی سوودیان دەبێت. دژەخەمۆکییەکان، ھەتا بە ژەمی کەمیش، دەتوانن نیشانە و ئازارەکان کەمبکەنەوە. ھەروەھا زانیاریدان بە نەخۆش و پەیوەندییەکی بەھێزی دکتۆر-نەخۆش بنچینەن بۆ چارەسەر.<ref name=":3"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Mayer|یەکەم=Emeran A.|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Clinical practice. Irritable bowel syndrome|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/18420501/|journal=The New England Journal of Medicine|بەرگ=٣٥٨|issue=16|پەڕەکان=١٦٩٢–١٦٩٩|doi=10.1056/NEJMcp0801447|issn=1533-4406|pmc=٣٨١٦٥٢٩|pmid=١٨٤٢٠٥٠١}}</ref> وا بڕوادەکرێت نزیکەی ١٠–١٥٪ ی دانیشتووانی وڵاتانی پێشکەوتوو کارتێکراوبن بە گرژەکۆڵۆن.<ref name=":0"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Maxion-Bergemann|یەکەم=Stefanie|دوایین٢=Thielecke|یەکەم٢=Frank|دوایین٣=Abel|یەکەم٣=Florian|دوایین٤=Bergemann|یەکەم٤=Rito|ڕێکەوت=٢٠٠٦|سەردێڕ=Costs of irritable bowel syndrome in the UK and US|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/16445300/|journal=PharmacoEconomics|بەرگ=٢٤|issue=1|پەڕەکان=٢١–٣٧|doi=10.2165/00019053-200624010-00002|issn=1170-7690|pmid=١٦٤٤٥٣٠٠}}</ref>بەربڵاوییەکەی دەگۆڕێت لە وڵاتێکەوە بۆ وڵاتێکی تر (١٫١٪ - ٤٥٪) بەھەمان شێوە پێوەرەکانی پێناسەکردنیشی؛ ھەرچۆنێک بێت کۆکردنەوەی ئەنجامەکانی چەند توێژینەوەیەک بە ١١٫٢٪ دەیخەمڵێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lovell|یەکەم=Rebecca M.|دوایین٢=Ford|یەکەم٢=Alexander C.|ڕێکەوت=2012-07|سەردێڕ=Global prevalence of and risk factors for irritable bowel syndrome: a meta-analysis|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/22426087/|journal=Clinical Gastroenterology and Hepatology: The Official Clinical Practice Journal of the American Gastroenterological Association|بەرگ=١٠|issue=7|پەڕەکان=٧١٢–٧٢١.e٤|doi=10.1016/j.cgh.2012.02.029|issn=1542-7714|pmid=٢٢٤٢٦٠٨٧}}</ref> ئەم نەخۆشییە زیاتر باوە لە ئەمریکای باشوور و بە ڕێژەیەکی کەمتر باوە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیادا.<ref name=":2"/> لە جیھانی ڕۆژاواییدا، دوو ھێندە باوترە لەنێوان ژناندا وەک لە پیاوان و بە ئاسایی لە خوار تەمەنی ٤٥ ساڵییەوە ڕوودەدات.<ref name=":0"/> بەڵام لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا، ژنان ئەگەری تووشبوونیان زیاتر نییە لە پیاوەکانیان، کە دەرخەری ڕێژەی کەمتری ژنانی تووشبووە لەو ناوچانەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Jung|یەکەم=Hye-Kyung|ڕێکەوت=2011-04|سەردێڕ=Is there true gender difference of irritable bowel syndrome in Asia?|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21603006/|journal=Journal of Neurogastroenterology and Motility|بەرگ=١٧|issue=2|پەڕەکان=٢٠٦–٢٠٧|doi=10.5056/jnm.2011.17.2.206|issn=2093-0887|pmc=٣٠٩٣٠٢١|pmid=٢١٦٠٣٠٠٦}}</ref> ھەروەھا بەڵگە ھەیە کە پیاوان لە ئەمریکای باشوور، ئاسیای باشوور، و ئەفریقا بەراورد بە ژنەکانیان ھەمان ئەگەری تووشبوونیان ھەیە بە نەخۆشییەکە ئەگەر زیاتر نەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Canavan|یەکەم=Caroline|دوایین٢=West|یەکەم٢=Joe|دوایین٣=Card|یەکەم٣=Timothy|ڕێکەوت=٢٠١٤|سەردێڕ=The epidemiology of irritable bowel syndrome|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24523597/|journal=Clinical Epidemiology|بەرگ=٦|پەڕەکان=٧١–٨٠|doi=10.2147/CLEP.S40245|issn=1179-1349|pmc=٣٩٢١٠٨٣|pmid=٢٤٥٢٣٥٩٧}}</ref> نەخۆشییەکە وا دەردەکەوێت کەمتر باو بێت لەگەڵ بەساڵاچووندا.<ref name=":2"/> کۆنیشانەی ڕیخۆڵەی ھەستیار تەمەنی پێشبینیکراو کەم ناکاتەوە یاخود سەرناکێشێت بۆ نەخۆشیی مەترسیدار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Book sources - Wikipedia|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-1-118-44474-0|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=en.wikipedia.org|زمان=en}}</ref> یەکەم وەسفکردنی نەخۆشییەکە لە ساڵی ١٨٢٠ بوو، بەڵام ئەم دەستەواژەیەی ئێستا کۆنیشانەی ڕیخۆڵەی ھەستیار ھاتە بەکارھێنان لە ١٩٤٤ دا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goldman|یەکەم=Marlene B.|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Special:BookSources/978-0-12-288145-9|سەردێڕ=Women and health|دوایین٢=Hatch|یەکەم٢=Maureen|ڕێکەوت=٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Academic Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٢-٢٨٨١٤٥-٩|شوێن=San Diego, Calif}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Medical resources | DiseasesDB = ٣٠٦٣٨ | ICD10 = {{ICD10|K|58||k|55}} | ICD9 = {{ICD9|564.1}} | ICDO = | OMIM = | MedlinePlus = ٠٠٠٢٤٦ | eMedicineSubj = med | eMedicineTopic = ١١٩٠ | MeshID = D043183 }} * {{Curlie|Health/Conditions_and_Diseases/Digestive_Disorders/Intestinal/Irritable_Bowel_Syndrome/}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Irritable bowel syndrome}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:ئێشی سک]] [[پۆل:نەخۆشییەکانی ھەرس]] sm8b74ob5rino2xxi25zzt4p31s43vw 0 158713 1698622 1549151 2026-11-01T07:39:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1698622 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{ویکیسازی}} ھێلکەدانی فرە تورەکە نیشانەکانی ھێلکەدانی فرە تورەکە پێکھاتووە لەکۆمەلێ نیشانە بە ھۆی بەرزبوونی ئەندرۆجین (ھۆرمونی نێر) لە مێ. نیشانەکانی ھێلکەدانی فرە تورەکە پێکھاتووە لە نارئکی لە سوری مانگانەی خەست ’ زۆربوونی مو لە گیان و دەم و چاو. دەرچوونی زیبکە، ئازاری لەگەنەیی، گرانی لە دووگیان بوون. جۆری دووەمی شەکرە، قەلەوی، نەخۆشی دل، شیواوی باری دەروونی. ھیلکەدانی فرە تورەکە روودەدات بەھۆی کۆبوونەوی ھۆکاری بۆماوەیی ژینگەیی. ھۆکاری مەترسی پێکدێت قەلەوی کەم جولەیی مێژووی خێزان لەگەل حالەتەکە. ناسینەوەی نەخۆشیەکی بەندە لەسەر نەبوونی ھێلکەکردن بەرزبوونی ئەندرۆجین’ و تورەکەی ھێلکەدان. تورەکە دەبینرێت لە رێگایی ئەلترەساوند. ھیلکەدانی فرە تورەکە چارەی نییە بەلام ضارە دەکرێت بە گۆرین شێوازی گیان وەکو دابەزینی کێش و مەشق کردن’ دەرمانی وەچە رێکخستن کە لەوانەیە یارمةتی دەربێ بۆ رێککردنی سوری مانگانە، زۆربوونی مو لەگەل زیبکە [[دژە ئەندرۆجین]]. == نیشانەکان == شێواوی لە سوری مانگانە - ھێلکەدانی فرە تورەکە دەبیتە ھۆی کەم کردنی ژمارەیی سوری مانگانە لە سالێکدا یان نەبوونی سوری مانگانە بۆ ماوەیی سێ مانگ یان زیاتر لەدوای یەک. ھەروەھا شێواوی تر لە سوری مانگانە. - نەزۆکی: کە ئەمیش بە ھۆی نەبوونی ھێلکە کردنە - ستۆکی مێتابولی: وەکو قەلەوی ناوەکی دەردەکەوی لەگەل نیشانەی تر کە پەیوەندی ھەیە لەگەل بەرگری ئنسۆلین == ھۆکارەکان == ھێلکەدانی فرە تورەکە شێوەکانی لێکنچوە و ھۆکارەکەی نەزانراو. ھەندێ بەلگە ھەیە کە پەیوەندی ھەیە بە نەخۆشی بۆ ماوەیی ھەروەھا کەوتنە بەر ئاستێکی بەرز لە ئەندرۆجین دەبێتە ھۆی زۆربوونی مەترسی لە توشبوونی ھێلکەدانی فرە تورەکە. == ناسینەوە == ھەر کەسێک کە نەخۆشی ھێلکەدانی فرە تورەکە ھەبێت تورەکەی ھێلکةدانی نییە’ ھەروەھا ھەرکةسێک کە تورەکەی ھێلکەدانی ھەبێت نەخۆشە ھێلکەدانی فرە تورەکە نییە، ھەر چەندە ئەلترەساوندی موژیە ئامێریەکی باشە. == بەڕێوبردن == چارەسەر سەرەکیەکان بۆ نەخۆشی ھێلکەدانی فرە تورەکە پێک دێت لە گۆرانی شێوازی ژیان و دەرمان. ئامانجەکانی ئەم چارەسەرانە پێکدێت لە پێنج جۆر: * کەم کردنی بەرگری ئنسۆلین. * چارەسەر کردنی نەزۆکی. * چارەسەر کردنی مو زۆری. * چارەسەر کردنی زیبکە. * رێکخستنی سوری مانگانە. === خواردەمەنی === نەخۆشی ھێلکەدانی فرە تورەکە بەستراوە بە قەلەوی بۆیە داگرتنی کێش باشترین رێگایە بۆ چاک کردنی ھێلکە کردن نەزۆکی. ھەموو ئافرةتێک کە نەخۆشی ھێلکەدانی فرە تورەکە ھەیە کێشەی نییە لە دوو گیان بوون، بەڵام ئەو ئافرةتانەی بە دەگمەن ھێلکە دەکەن کێشەی دوو گیانبوونیان ھەیە. نەشتەرگەری رێگایەکە بۆ چارەسەر کردنی نەخۆشی دان ھیێلکەدانی فرە تورەکە، نەشتەرگەریەکە ناوی کون کردنی ھێلکە دانە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Polycystic_ovary_syndrome|سەردێڕ = Polycystic ovary syndrome|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|پەرستاری}} {{پۆلی کۆمنز|Polycystic ovary syndrome}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:کێشە پەیوەندیدارە تەندروستییەکانی ژنان]] g81gycs44lglfspdziqk0u4p1846nho 0 158942 1698332 1697706 2026-10-31T17:13:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1698332 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کوێستان و باغی نیشتمانی ھەڵگورد سەکران''' یەکەم کوێستانی نیشتمانییە لە [[کوردستان]] کە بەفەرمی تۆمارکرابێت، کەوتۆتە شارۆچکەی [[چۆمان]] لەپاڕێزگای [[ھەولێر]]، لەسەر سنووری ڕامیاری نێوان [[عێراق]] و [[ئێران]] و [[تورکیا]]، ١٧٠کم لەناوەندی شاری ھەولێر دوورە. تاکە کوێستان و گەورەترینی ھەموو کوردستانە، ڕووبەرەکەی ١،٠٠٠ کیلۆمەتری چوارگۆشەیە لوتکەی [[ھەڵگورد]] لە [[چیاکانی زاگرۆس|زنجیرە چیاکانی زاگڕۆژ]] بەناوبانگترین و بەرزترین لوتکەی ھەموو کوردستانی عێراقە، کە بەرزیەکەی ٣٦٠٧م بەرزە لەئاستی ڕووی دەریاوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی | بەستەر= https://en.wikipedia.org/wiki/Halgurd_Sakran_National_Park| سەردێڕ=Halgurd Sakran National Park| زمان= ئینگلیزی | سەردان= ١٣ تشرینی دووەمی ٢٠١٩}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:جوگرافیای باشووری کوردستان]] [[پۆل:چیاکانی کوردستان]] 8fb9er5bo3t5zxlifuiuv6wg1ia6ne3 0 162391 1698489 1549181 2026-11-01T01:35:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698489 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:American Assoc. for the Advancement of Science by Matthew Bisanz.JPG|وێنۆک| پێشوازی بارەگایی کۆمەڵەی بەرەووپێشبردنی زانست]] '''کۆمەڵەی ئەمریکی بۆ بەرەوپێش بردنی زانست''' ({{بە ئینگلیزی|American Association for the Advancement of Science}}) ھەروەھا بەناوبانگە بە کورتکراوەی "AAAS" یەکەکە لە پێشکەوتووترین کۆمەڵەی زانستی لە جیھاندا، ئەو کۆمەڵەیە لە ساڵی ١٨٤٨ دروستکرا، ھەروەھا یەکەکە لە گەورەترین کۆمەڵەکانی جیھان و ٢٧٥ دەزگای زانستی لە جیھان شوێنکەوتەی ئەو کۆمەڵەیەن، ئەو کۆمەڵەیە گۆڤارەکی تایبەت بە زانست بڵاودەکاتەوە بە ناوی [[ساینس]] == سەرچاوەکان == * https://web.archive.org/web/20160424023727/http://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.summary&orgid=3239 * https://web.archive.org/web/20160424023727/http://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.summary&orgid=3239 * https://orcid.org/members/001G000001C8dN2IAJ-aaas {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201031142819/https://orcid.org/members/001G000001C8dN2IAJ-aaas |date=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }} * https://web.archive.org/web/20160424023727/http://www.charitynavigator.org/index.cfm?bay=search.summary&orgid=3239 {{تووڵی دەروازە|زانست|گەردوون|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|American Association for the Advancement of Science}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] gaxi6cvuh20oasjnivigwkizukx164x 0 164712 1698491 1549180 2026-11-01T01:35:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسپانیا-کۆلکە، سویس-کۆلکە) 1698491 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ڕێکخراو |ناو =کۆمەڵەی جیھانی بۆ باخچەکانی ئاژەڵان و گۆمی ماسیان |ڕەنگی باگراوند =green |ڕەنگی نووسین =white |وێنە =World Association of Zoos and Aquariums logo.jpg |قەبارە = |لێدوان = |سەردێڕ = |نەخشە = |قەبارەی نەخشە = |لێدوانی نەخشە = |سەردێڕی نەخشە = |کورتکراوەی ناو =WAZA |دروشم = |دامەزراندن ={{start date and age|١٩٣٥|١١|٠٤|df=yes}} |نەمان = |جۆر =ئاژانسی تایبەتی مافی ئاژەڵان |ئامانج =فەراھەمکردنی ژینگەیەکی گوجاو بۆ ئاژەڵان |نووسینگەکان = |شوێن =[[بارسێلۆنا]] {{flag|ئیسپانیا}} |خزمەت لە ناوچەکانی =لەسەر ئاستی ھەموو جیھان |خێزانی ڕێکخراو =[[ئەنجومەنی ئابوۆری و کۆمەڵایەتی نەتەوە یەکگرتووەکان|ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتی]] |زمان =ئینگلیزی و فەڕەنسی |سکرتێری گشتی = |ماڵپەڕ =https://www.waza.org/ |ناوی پێشوو = }} '''کۆمەڵەی جیھانی بۆ باخچەکانی ئاژەڵان و گۆمی ماسیان''' ({{بە ئینگلیزی|World Association of Zoos and Aquariums}}) ڕێکخراوەیەکی تایبەتمەندە بە کۆمەڵگەی گیانلەبەران لە [[باخچەی ئاژەڵان|باخچەکانی گیانلەوەران]] لەسەرانسەری جیھان، کە لە ساڵی ١٩٣٥ دامەزراوە لە شاری گلاند لە سویسرا. بارەگای سەرکی کۆمەڵەکە ئێستا لە [[بارسێلۆنا]] یە لە [[ئیسپانیا]]. ئەرکی سەرەکی بریتییە لە ڕێبەرایەتی و پاڵپشتی کردنی [[باخچەی ئاژەڵان|باخچەکانی ئاژەڵان]] و ئەو ھاوبەشگایانەی گرنگی بە چاودێریکردنی گیانلەبەران دەدەن، زانیاری ژینگەیی و تایبەتمەندی و ھەواڵی پەتا و نەخۆشی گیانلەبەران بە باخچەکانی گیانلەبەران دەگەیەنن. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر =https://ar.wikipedia.org/wiki/الجمعية_العالمية_لحدائق_الحيوان_وأحواض_السمك |سەردێڕ = الجمعية العالمية لحدائق الحيوان وأحواض السمك |زمان =عەرەبی |سەردان = ٣ی ئایاری ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.waza.org}} {{زانیارییە کتێبخانەییەکان}} {{تووڵی دەروازە|گیانلەبەران|ئیسپانیا|سویس}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} [[پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان]] [[پۆل:گیانلەبەران]] pltp7d2bg0hyyinvxistihbecqdljhk 0 165150 1698537 1179091 2026-11-01T04:36:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1698537 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement |official_name = کۆنارەک |native_name = کنارک |settlement_type = شار |image_skyline = |imagesize = |image_caption = |pushpin_map =Iran |mapsize =150px |subdivision_type = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] |subdivision_name = {{ئاڵا|ئێران}} |subdivision_type1 =[[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] |subdivision_name1 = [[پارێزگای سێستان و بەلۆچستان|سیستان و بەلۆچستان]] |subdivision_type2 = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] |subdivision_name2 = [[شارستانی کۆنارەک|کۆنارەک]] |subdivision_type3 = [[ناوچە]] |subdivision_name3 = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی کۆنارەک|ناوەندی]] |leader_title = |leader_name = |established_title = |established_date = |area_total_km2 = |area_footnotes = |population_as_of = سەرژمێریی ٢٠١٦ |population_total = ٤٣،٢٥٨<ref>https://www.amar.org.ir/english</ref> |population_density_km2 =auto |timezone = [[کاتی ستانداردی ئێران|IRST]] |utc_offset = +٣:٣٠ |timezone_DST = [[کلتی ستانداردی ئێران|IRDT]] |utc_offset_DST = +٤:٣٠ |coordinates = {{coord|25|21|37|N|60|23|58|E|region:IR|display=inline,title}} |elevation_m = |website = |area_code = |footnotes = }} '''کۆنارەک''' ({{بە فارسی|کنارک}}) شارێک لە [[پارێزگای سێستان و بەلۆچستان]] لە [[ئێران]]ە. بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٦، ژمارەی دانیشتووانی ٢٨٬٦٨٥ کەس لە ٦٬٠٤٤ خێزاندا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Konarak,_Iran |سەردێڕ = Konarak, Iran |زمان =ئینگلیزی |سەردان = ١١ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> کەوتووەتە کەناراوەکانی ڕۆژاوای کەنداوی چابەھار، بەندەری [[چابەھار]] کەوتووەتە بەری ڕۆژھەڵاتی کە دەڕوانێتە کەناراوەکانی مەکران لەسەر [[کەنداوی عومان]] و ٥٠ کیلۆمەتر لە سنووری ئاوی [[پاکستان]] و [[ئێران]] دوورە. زۆرینەی خەڵکی شارەکە [[بەلۆچەکان|بەلۆچ]]ن و بە زمانی [[زمانی بەلۆچی|بەلۆچی]] دەدوێن. [[فڕۆکەخانەی کۆنارەک]] (بنکەی سەربازی) کەوتووەتە نزیکی ئەم شارە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران|بەلۆچستان}} {{پۆلی کۆمنز|Konarak, Iran}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی ئێران]] [[پۆل:شارەکانی پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] r21p56e4zhwjuq1a65yhooomed1vv2a 0 167580 1698323 1698088 2026-10-31T17:08:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1698323 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = کۆرالاین | وێنە = پۆستەری کۆرالاین.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = ھێنری سێلیک | بەرھەمھێنەر = بیڵ مەشانیک | نووسین = ھێنری سێلیک | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = بڕۆنۆ کۆلایس | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = کریستپڤەر مۆریی | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = لایکا | ڕێکەوتی دەرچوون = ٥ی شوباتی ٢٠٠٩ | ماوەی فیلم = ١٠٠ خولەک | وڵات = [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] | زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] | زنجیرە = | تێچوون = ٦٠ ملیۆن دۆلار | داھات = ١٢٤ ملیۆن دۆلار | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''کۆرالاین''' ({{بە ئینگلیزی|Coraline}}) فیلمێکی وێنەی جووڵاو، خەیاڵی، سێ دووریی ئەمریکییە. لە ساڵی ٢٠٠٩ بڵاوکرایەوە، لەگەڵ نووسەری [[بەڕیتانی]] «نیڵ گییمان». لەلایەن نووسەر و بەرھەمھێنی ڕوسی «ھێنری سلیک» ئاڕاستە کرا، لەگەڵ ڕەزامەندی نووسەر نیڵ گرییمان. فیلمەکە لە وڵاتە یەکگرتووەکانی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] لە ٦ی شوباتی ٢٠٠٩ بڵاوکرایەوە، دواتر لە ئاھەنگی فیستیڤاڵی پۆرتلاند فیلمەکە ستایش کرا.<ref name="OLPremierePortland">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Turnquist|یەکەم١=Kristi|سەردێڕ='Coraline' premiere offers Portland some Hollywood glitter|ناونیشان=https://www.oregonlive.com/movies/2009/02/coraline_premiere.html|بڵاوکەرەوە=OregonLive.com|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> لەکۆتایی ھەفتە داھاتەکەی بووە ″شازدە ملیۆن و ھەشت سەد و پەنجا ھەزار دۆلار، تا ئەیلوولی ٢٠٠٩ لە بۆکس ئۆفیس ڕیزی سێیەمی گرت، فیلمەکە لەھەموو جیھان داھاتەکەی گەیشتە ١٢٠ ملیۆن دۆلار. فیلمی کۆرالاین پاداشتێکی زۆری وەرگرت، بەتایبەتی پاداشتی مۆسیقا. باشترین کارەکتەر دیزاین کراوە، زیاتر گرنگیان بەدیزاین داوە، ھەروەھا بۆ «پەیمانگای پاداشتی زێڕین ھەڵبژێردرا» چونکە فیلمی وێنەی جووڵاوی زیندوکردەوە. == چیرۆک == کۆرالاین کچێکە تەمەنی یازدە ساڵە، خۆی و دایک و باوکی بۆ کۆشکی [[ئەشلاند]] بۆ «ئۆریگن» ڕۆیشتن، کۆرالاین خۆی بەتەنھا دەدۆزێتەوە، لەبەر ئەوەی باوک و دایکی ھەمیشە خەریکی کارن. لەو ماڵەدا سەرنج دەدات، دەرگایەکی بچووک دەدۆزێتەوە، ئەو دەرگایە جیھانێکی ترە، کۆرالاین بڕیار دەدات، بۆ ئەوەی بچێتە ئەودیوی دەرگا بچووکەکە، دوای ئەوەی چوو، ژیانی تایبەتی خۆی بوو، ھەمان دایک و باوک، ھەمان ھاورێ، ھەمان دراوسێ، بەڵام کۆرالاین لەوێ زۆر دڵخۆشترە لە ژیانەکەی تری، چونکە لەوێدا لەلایەن دایک و باوکی خۆشەویستی پیدەدرێ، تەنھا جیاوازی ئەو شوێنە چاوی کەسەکان سروشتی نییە، بەڵکو لە جیاتی چاوی ڕاستەقینە قۆبچەی ڕەشی پێوەیە، بەڵام کۆرالاین زۆر دڵخۆشە و گرنگی بەوە نادات، سەرەرای ئەوەش ھەموو شەوێک دەڕواتەوە ئەو شوێنە. شەوێک کۆرالاین نایەوێت لە جیھانە جادوویەکە بگەرێتەوە، دایک و باوکی پێشنیاری ئەوەی بۆ دەکەن (بەشەرتێک لەگەڵمان دەمێنیتەوە، دەبێت قۆبچە لەچاوت بدورینەوە)، کۆرالاین لەوکاتەدا دەلەرزێت، دەترسێت، لە دەسیان ڕادەکات، دەیەوێ بگەرێتەوە جیھانەکەی خۆی. == ڕۆڵەکان == * داکوتا فانینگ: ڕۆڵی کۆرالاین دەبینێت، کۆرالاین پرچێکی شینی تۆخی ھەیە، چاکەتێکی زەرد، کچێکی ئازایە، زیرەک و بەمەراقە. فیلمەکە وەک ژیانی سەر ئەم جیھانەیە، کە گوێ بەقسەی منداڵ نادەن. ڕۆمان نوسی بەناوبانگی بەڕیتانی «نیڵ گەیمان» کەسێتی کۆرالاین باس دەکات، وەک کەسێکی پر ھێز و بوێری. * تێری ھاتشەر: لە فیلمەکەدا ڕۆڵی دوو کەس دەبینێت، یەکەم وەک مێڵ جۆنز کە دایکی کۆرالاین، دووەم ڕۆڵی دایکەکەی تری کۆرالاین یان دایکە جادووگەرەکە. نێڵ کە دایکی کۆرالاینە، نووسەرە و ھەمیشە لەگەڵ مێردەکەی کار دەکات، کاری ماڵەوەش دەکات، نێڵ بەراستی کۆرالاینی کچی خۆش دەوێت، بەڵام لەبەر کار زۆر شت فەرامۆش دەکات. * جۆن ھۆگمان: لە فیلمەکەدا ڕۆڵی دوو کەس دەبینێت، یەکەم وەک چارلی جۆنز کە باوکی کۆرالاین، بەھەمان شێوەی دایکی کچەکەی خۆش دەوێت، و ھەمیشە دێک بە شێوەی ڕوخساری دەکات، بەڵام ئەمیش بەھەمان شێوە سەرقاڵە، کاری نووسەر و شتی تریش دەکات. دووەم ڕۆڵی باوکە جادوگەرەکە، لێرەدا وەک کەسێکی تر دەرەکەوێت، کاری سەیر دەکات، پیانۆژەن، باخەوان، گۆرانیبێژ، وەک کۆیلە ڕەفتار دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Coraline (film)}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.coraline.com}} * {{IMDb title|0327597|کۆرالاین}} * {{AllMovie title|352012|کۆرالاین}} * {{Rotten Tomatoes|coraline|کۆرالاین}} * {{Metacritic film|coraline|کۆرالاین}} * {{Mojo title|coraline|کۆرالاین}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەنیمەیشن|دەیەی ٢٠٠٠|ھۆڵیوود|کارتۆن|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە ھاوتەریبەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە هاوتەریبەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە سێ ڕەھەندییەکان]] [[پۆل:فیلمە درێژە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە ئەنیمەیشنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە جنۆکەییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە درامییە ترسناکە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان دەربارەی منداڵ]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانەکان]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە منداڵەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییە گڵییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئۆریگن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی فۆکیوس فیچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆکیوس فیچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنییەکانی کۆمپانیای لایکا]] [[پۆل:فیلمە فانتازیاکانی مناڵان لە ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ترسناکەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزانە ناکارامەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە ئاژەڵە قسەکەرەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی سەبارەت بە جادووگەری]] [[پۆل:فەنتازیای دەروازە]] ptstcggewrr9vwauhbd6v47q5ditqf3 0 167746 1698235 1429119 2026-10-31T13:39:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئوکراینا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1698235 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|latd=|image_flag=Flag_of_the_Lugansk_People%27s_Republic_%28Official%29.svg|latNS=|longd=|longm=|longEW=|conventional_long_name=کۆماری گەلی لوھانسک|native_name={{unbulleted list|item_style=font-size:88%; | <hr/>{{nowrap|{{native name|ru|Луганская Народная Республика|italics=off}}}}{{ھن}}''{{transl|ru|Luganskaya Narodnaya Respublika}}'' }}|map_caption2=|capital=[[لوھانسک]]|image_coat=Coat of arms of Lugansk People's Republic.svg|symbol_type=Seal<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.kyivpost.com/content/ukraine/luhansk-peoples-republic-announces-total-mobilization-357785.html|سەردێڕ='Luhansk People's Republic' announces total mobilization|ئیش=Kyiv Post|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://flagspot.net/flags/ua-lg.html|سەردێڕ=Luhans'k County (Ukraine)|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref>|national_motto=|national_anthem="سرودی نیشتمانی گەلی لوھانسک" (''Гимн Луганской Народной Республики'')|image_map=Location of Lugansk People's Republic.png|map_caption=(سەوزی تۆخ) کۆماری گەلی لوھانسک (سەوزی کاڵ) ناوچەی کێشەلەسەر|image_map2=|map2_width=|established_date2=|latm=|leader_name2=[[سێرگی ئیڤانۆڤیچ Kozlov|سێرگی کۆزلۆڤ]]|languages_type=زمانی فەرمی|languages=[[ڕووسی language|ڕووسی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ru:Парламент ЛНР признал русский язык единственным государственным в республике |زمان=ru |trans-title=LPR legislature adopted Russian language as the sole state language of the republic |agency=Interfax |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=3 June 2020 |ناونیشان=https://www.interfax.ru/world/711580 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref>|government_type=[[کۆمار]]|leader_title1=[[Head of the Luhansk People's Republic|سەرۆک و سەرکردەی سیاسی]] (نوێنەری کۆماری لوھانسک)|leader_name1=[[لیۆنید پاسێچنیک]]<ref name=idUSKBN1DO251>[https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-luhansk/ukraine-rebel-regions-security-minister-says-he-is-new-leader-idUSKBN1DO251?il=0 Ukraine rebel region's security minister says he is new leader] , [[Reuters]] (24 November 2017){{ھن}}[https://www.rferl.org/a/ukraine-russia-luhansk-separatist-leader-plotnitsky-resigns/28875414.html Separatist Leader In Ukraine's Luhansk Resigns Amid Power Struggle], [[Radio Free Europe]] (24 November 2017)</ref>|leader_title2=سەرۆک وەزیران|largest_city=capital|leader_name3=دێنیز میرۆشنینچیکۆ {{small|(بریکارە)}}<ref name="tassresigns">[http://tass.com/world/977397 Lugansk People’s Republic head resigns], [[TASS news agency]] (24 November 2017)</ref>|leader_title3=سەرۆکی گەلی سۆڤیەتی|legislature=گەلی سۆڤیەتی|established_event1=دامەزراندن|sovereignty_type=سەربەخۆبوون {{nobold|لەلایەن [[ئوکراینا]]}}|established_event2=|established_date1=٢٧ی ئایاری ٢٠١٤|established_event3=ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی|linking_name=Novorossiya#Lugansk People's Republic|established_event4=|population_estimate_rank=|population_census=|established_date4=|established_date5=١١ی شوباتی ٢٠١٥|area_km2=8377<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.old.fa.ru/fil/chelyabinsk/science/Documents/sbornik_20.pdf|سەردێڕ=ЭКОНОМИКА И ОБЩЕСТВО:ПРОБЛЕМЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯВ УСЛОВИЯХ НЕОПРЕДЕЛЁННОСТИ}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.old.fa.ru/fil/chelyabinsk/science/Documents/sbornik_20.pdf |date=شوباتی ٢٠٢١ }}</ref>|area_sq_mi=|percent_water=|population_estimate=١٫٤٦٤٫٠٣٩<ref name=lprstat>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gkslnr.su/files/chisl_260418.pdf |سەردێڕ=Population count of the Lugansk People's Republic on April 1st, 2018 |ڕێکەوت= ١ی نیسانی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە= Committee of statistic of Lugansk People's Republic |ڕێکەوتی سەردان= ٢٦ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref>|calling_code=|cctld=|population_estimate_year=|population_census_year=|population_density_km2=|population_density_rank=|population_density_sq_mi=|currency=[[ڕوبلی ڕووسی]] (زۆرترین بەکارھێنان [[ھێیریڤینای ئوکراینا]] (کەمترین بەکارھێنان); [[یۆرۆ]], [[دۆلاری ئەمریکی]] (بەکارھێنانی یاسایی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2015-06-17/war-republics-donbas-one-year-after-outbreak-conflict|سەردێڕ=The War republics in the Donbas one year after the outbreak of the conflict|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201108131132/http://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2015-06-17/war-republics-donbas-one-year-after-outbreak-conflict|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|utc_offset=+3<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-abandons-year-round-daylight-saving-time-24378099|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Russia Abandons Year-Round Summer Time|newspaper=abcnews.go.com|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref>|drives_on=|established_date3=١٢ی ئایاری ٢٠١٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/luhansk-region-declares-independence-at-rally-in-luhansk-347498.html|سەردێڕ=Luhansk region declares independence at rally in Luhansk|ئیش=KyivPost|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref>|established_event5=مۆرکردنی [[Minsk II|ڕێککەوتنامەی مێنسک]]|longs=|footnote_b=|footnote_c=|footnote_d=|footnotes=|recognized_regional_languages=|lats=|footnote_a=|status=[[International recognition of Donetsk and Luhansk|Unrecognised state]]|area_magnitude=|demonym=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=|today=|area_rank=}} '''کۆماری گەلی لوھانسک''' یان '''کۆماری گەلی لوگانسک''' (بە [[ڕووسی]] Луга́нская Наро́дная Респу́блика) بەفەرمی '''کۆماری لوھانسک‌'''، کۆمارێکی دوولایەنە بەشی ڕۆژھەڵاتی دەکەوێتە سەر وڵاتی [[ڕوسیا]] و بەشی ڕۆژئاوای دەکەوێتە سەر وڵاتی [[ئوکراینا]] بەکورتی سەرجەمی ئەم کۆمارە لەژێردەستی ئوکراینادایە == سیاسەت و مێژوو == کۆماری گەلی لوھانسک و [[کۆماری گەلی دۆنێتسک]] ھەردوو کۆمارەکە بەشێکن لە ھەرێمی [[دۆنباس]]{{تێبینی|دۆنباس یان دۆنبەس ویلایەتێکی [[ڕووسیا]] بوو}} بەڵام دوای شەڕ و ناکۆکییەکانی [[ڕوسیا]] و [[ئوکراینا]] دیمۆگرافیای ناوچەکە بەتەواوی تێکچوو ویلایەتی دۆنباس ھەڵوەشایەوە و بوو بە ھەرێم لەژێردەستی ئوکراینا بەڵام دوای ئەوەی ڕوسیا پشتی ئەو ھەرێمە ڕوسیانەی گرت کە لەژێردەستی [[ئوکراینا]]دا بوون ھەرێمی دۆنبەس لە ساڵی ١٩٢٢دا ھەڵوەشایەوە و بوو بە دوو ھەرێمی دیکە ئەوانیش کۆماری گەلی لوھانسک و [[کۆماری گەلی دۆنێتسک]] بوون کەھەتا ئێستاش ناکۆکن لەگەڵ وڵاتی [[ئوکراینا]]، لە شوباتی ساڵی ٢٠١٥دا [[ڕێککەوتنی مێنسک]] مۆرکرا بۆ ئاشتی لەنێوان ئوکراینا و کۆماری گەلی لوھانسک و ڕوسیا. == دیمۆگرافیا == === زمان === لوھانسکییەکان لەسەدا ٩٨ی لە زمانی ڕوسییەوە نزیکە تەنھا چەند پیتێک و وشەیەکی نەبێت کە تەنھا لە زمانی ئۆکرانی و ڕوسییەوە تێکەڵکراوە بۆیە زمانی فەرمی خەڵکی لوھانسک ڕوسییە. === ئاین === ئاینی فەرمی مەسیحییە و دووەم ئاینیش ڕۆمانی کاسۆلیکییە سێیەم، ئاینی ئیسلامە. === گروپە ڕەگەزییەکان === زۆرترین ڕێژەی ڕەگەزی ڕوسییەکانن دووەم بێلاڕوسییەکانن و سێیەمیش ئەو ئوکراینانەن کە لە ناوچەکێشەلەسەرەکانی نێوان وڵاتی ئوکراینا و کۆماری گەلی لوھانسکدا دەژین. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * http://en.lug-info.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210221120839/http://en.lug-info.com/ |date=٢١ی شوباتی ٢٠٢١ }} * https://geopoliticalfutures.com/four-years-luhansk-peoples-republic/ * https://www.kyivpost.com/article/content/war-against-ukraine/luhansk-peoples-republic-announces-total-mobilization-357785.html * https://www.kyivpost.com/article/content/war-against-ukraine/luhansk-region-declares-independence-at-rally-in-luhansk-347498.html * https://www.osce.org/ukraine-smm/123687 * https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2015-06-17/war-republics-donbas-one-year-after-outbreak-conflict {{پۆلی کۆمنز|Lugansk People's Republic}} {{تووڵی دەروازە|ئوکراینا|سیاسەت|جوگرافیا|ڕووسیا|دەیەی ٢٠١٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپە یاخییەکان کە چالاکانە ناوچەکان کۆنتڕۆڵ دەکەن]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] [[پۆل:وڵاتەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:ئەورووپای ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:جیابوونەوە]] [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ڕووسیا]] lgbkrnp455b6fbaffyz0nusc2ptsm49 1698424 1698235 2026-10-31T21:13:30Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698424 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|latd=|image_flag=Flag_of_the_Lugansk_People%27s_Republic_%28Official%29.svg|latNS=|longd=|longm=|longEW=|conventional_long_name=کۆماری گەلی لوھانسک|native_name={{unbulleted list|item_style=font-size:88%; | <hr/>{{nowrap|{{native name|ru|Луганская Народная Республика|italics=off}}}}{{ھن}}''{{transl|ru|Luganskaya Narodnaya Respublika}}'' }}|map_caption2=|capital=[[لوھانسک]]|image_coat=Coat of arms of Lugansk People's Republic.svg|symbol_type=Seal<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.kyivpost.com/content/ukraine/luhansk-peoples-republic-announces-total-mobilization-357785.html|سەردێڕ='Luhansk People's Republic' announces total mobilization|ئیش=Kyiv Post|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://flagspot.net/flags/ua-lg.html|سەردێڕ=Luhans'k County (Ukraine)|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref>|national_motto=|national_anthem="سرودی نیشتمانی گەلی لوھانسک" (''Гимн Луганской Народной Республики'')|image_map=Location of Lugansk People's Republic.png|map_caption=(سەوزی تۆخ) کۆماری گەلی لوھانسک (سەوزی کاڵ) ناوچەی کێشەلەسەر|image_map2=|map2_width=|established_date2=|latm=|leader_name2=[[سێرگی ئیڤانۆڤیچ Kozlov|سێرگی کۆزلۆڤ]]|languages_type=زمانی فەرمی|languages=[[ڕووسی language|ڕووسی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=ru:Парламент ЛНР признал русский язык единственным государственным в республике |زمان=ru |trans-title=LPR legislature adopted Russian language as the sole state language of the republic |agency=Interfax |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=3 June 2020 |ناونیشان=https://www.interfax.ru/world/711580 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref>|government_type=[[کۆمار]]|leader_title1=[[Head of the Luhansk People's Republic|سەرۆک و سەرکردەی سیاسی]] (نوێنەری کۆماری لوھانسک)|leader_name1=[[لیۆنید پاسێچنیک]]<ref name=idUSKBN1DO251>[https://www.reuters.com/article/us-ukraine-crisis-luhansk/ukraine-rebel-regions-security-minister-says-he-is-new-leader-idUSKBN1DO251?il=0 Ukraine rebel region's security minister says he is new leader] , [[Reuters]] (24 November 2017){{ھن}}[https://www.rferl.org/a/ukraine-russia-luhansk-separatist-leader-plotnitsky-resigns/28875414.html Separatist Leader In Ukraine's Luhansk Resigns Amid Power Struggle], [[Radio Free Europe]] (24 November 2017)</ref>|leader_title2=سەرۆک وەزیران|largest_city=capital|leader_name3=دێنیز میرۆشنینچیکۆ {{small|(بریکارە)}}<ref name="tassresigns">[http://tass.com/world/977397 Lugansk People’s Republic head resigns], [[TASS news agency]] (24 November 2017)</ref>|leader_title3=سەرۆکی گەلی سۆڤیەتی|legislature=گەلی سۆڤیەتی|established_event1=دامەزراندن|sovereignty_type=سەربەخۆبوون {{nobold|لەلایەن [[ئوکراینا]]}}|established_event2=|established_date1=٢٧ی ئایاری ٢٠١٤|established_event3=ڕاگەیاندنی سەربەخۆیی|linking_name=Novorossiya#Lugansk People's Republic|established_event4=|population_estimate_rank=|population_census=|established_date4=|established_date5=١١ی شوباتی ٢٠١٥|area_km2=8377<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.old.fa.ru/fil/chelyabinsk/science/Documents/sbornik_20.pdf|سەردێڕ=ЭКОНОМИКА И ОБЩЕСТВО:ПРОБЛЕМЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ РАЗВИТИЯВ УСЛОВИЯХ НЕОПРЕДЕЛЁННОСТИ}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.old.fa.ru/fil/chelyabinsk/science/Documents/sbornik_20.pdf |date=شوباتی ٢٠٢١ }}</ref>|area_sq_mi=|percent_water=|population_estimate=١٫٤٦٤٫٠٣٩<ref name=lprstat>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gkslnr.su/files/chisl_260418.pdf |سەردێڕ=Population count of the Lugansk People's Republic on April 1st, 2018 |ڕێکەوت= ١ی نیسانی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە= Committee of statistic of Lugansk People's Republic |ڕێکەوتی سەردان= ٢٦ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref>|calling_code=|cctld=|population_estimate_year=|population_census_year=|population_density_km2=|population_density_rank=|population_density_sq_mi=|currency=[[ڕوبلی ڕووسی]] (زۆرترین بەکارھێنان [[ھێیریڤینای ئوکراینا]] (کەمترین بەکارھێنان); [[یۆرۆ]], [[دۆلاری ئەمریکی]] (بەکارھێنانی یاسایی)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2015-06-17/war-republics-donbas-one-year-after-outbreak-conflict|سەردێڕ=The War republics in the Donbas one year after the outbreak of the conflict|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201108131132/http://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2015-06-17/war-republics-donbas-one-year-after-outbreak-conflict|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|utc_offset=+3<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://abcnews.go.com/International/wireStory/russia-abandons-year-round-daylight-saving-time-24378099|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Russia Abandons Year-Round Summer Time|newspaper=abcnews.go.com|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref>|drives_on=|established_date3=١٢ی ئایاری ٢٠١٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kyivpost.com/content/ukraine/luhansk-region-declares-independence-at-rally-in-luhansk-347498.html|سەردێڕ=Luhansk region declares independence at rally in Luhansk|ئیش=KyivPost|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref>|established_event5=مۆرکردنی [[Minsk II|ڕێککەوتنامەی مێنسک]]|longs=|footnote_b=|footnote_c=|footnote_d=|footnotes=|recognized_regional_languages=|lats=|footnote_a=|status=[[International recognition of Donetsk and Luhansk|Unrecognised state]]|area_magnitude=|demonym=|GDP_PPP=|GDP_PPP_year=|HDI=|HDI_year=|today=|area_rank=}} '''کۆماری گەلی لوھانسک''' یان '''کۆماری گەلی لوگانسک''' (بە [[ڕووسی]] Луга́нская Наро́дная Респу́блика) بەفەرمی '''کۆماری لوھانسک‌'''، کۆمارێکی دوولایەنە بەشی ڕۆژھەڵاتی دەکەوێتە سەر وڵاتی [[ڕوسیا]] و بەشی ڕۆژئاوای دەکەوێتە سەر وڵاتی [[ئوکراینا]] بەکورتی سەرجەمی ئەم کۆمارە لەژێردەستی ئوکراینادایە == سیاسەت و مێژوو == کۆماری گەلی لوھانسک و [[کۆماری گەلی دۆنێتسک]] ھەردوو کۆمارەکە بەشێکن لە ھەرێمی [[دۆنباس]]{{تێبینی|دۆنباس یان دۆنبەس ویلایەتێکی [[ڕووسیا]] بوو}} بەڵام دوای شەڕ و ناکۆکییەکانی [[ڕوسیا]] و [[ئوکراینا]] دیمۆگرافیای ناوچەکە بەتەواوی تێکچوو ویلایەتی دۆنباس ھەڵوەشایەوە و بوو بە ھەرێم لەژێردەستی ئوکراینا بەڵام دوای ئەوەی ڕوسیا پشتی ئەو ھەرێمە ڕوسیانەی گرت کە لەژێردەستی [[ئوکراینا]]دا بوون ھەرێمی دۆنبەس لە ساڵی ١٩٢٢دا ھەڵوەشایەوە و بوو بە دوو ھەرێمی دیکە ئەوانیش کۆماری گەلی لوھانسک و [[کۆماری گەلی دۆنێتسک]] بوون کەھەتا ئێستاش ناکۆکن لەگەڵ وڵاتی [[ئوکراینا]]، لە شوباتی ساڵی ٢٠١٥دا [[ڕێککەوتنی مێنسک]] مۆرکرا بۆ ئاشتی لەنێوان ئوکراینا و کۆماری گەلی لوھانسک و ڕوسیا. == دیمۆگرافیا == === زمان === لوھانسکییەکان لەسەدا ٩٨ی لە زمانی ڕوسییەوە نزیکە تەنھا چەند پیتێک و وشەیەکی نەبێت کە تەنھا لە زمانی ئۆکرانی و ڕوسییەوە تێکەڵکراوە بۆیە زمانی فەرمی خەڵکی لوھانسک ڕوسییە. === ئاین === ئاینی فەرمی مەسیحییە و دووەم ئاینیش ڕۆمانی کاسۆلیکییە سێیەم، ئاینی ئیسلامە. === گروپە ڕەگەزییەکان === زۆرترین ڕێژەی ڕەگەزی ڕوسییەکانن دووەم بێلاڕوسییەکانن و سێیەمیش ئەو ئوکراینانەن کە لە ناوچەکێشەلەسەرەکانی نێوان وڵاتی ئوکراینا و کۆماری گەلی لوھانسکدا دەژین. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} * http://en.lug-info.com/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210221120839/http://en.lug-info.com/ |date=٢١ی شوباتی ٢٠٢١ }} * https://geopoliticalfutures.com/four-years-luhansk-peoples-republic/ * https://www.kyivpost.com/article/content/war-against-ukraine/luhansk-peoples-republic-announces-total-mobilization-357785.html * https://www.kyivpost.com/article/content/war-against-ukraine/luhansk-region-declares-independence-at-rally-in-luhansk-347498.html * https://www.osce.org/ukraine-smm/123687 * https://www.osw.waw.pl/en/publikacje/osw-commentary/2015-06-17/war-republics-donbas-one-year-after-outbreak-conflict {{پۆلی کۆمنز|Lugansk People's Republic}} {{تووڵی دەروازە|ئوکراینا|سیاسەت|جوگرافیا|ڕووسیا|دەیەی ٢٠١٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپە یاخییەکان کە چالاکانە ناوچەکان کۆنتڕۆڵ دەکەن]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ٢٠١٤]] [[پۆل:وڵاتەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:ئەورووپای ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:جیابوونەوە]] [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ڕووسیا]] [[پۆل:کۆمارەکانی ڕووسیا]] isonk3g0i7ijaz8bustxfgi5qf3ef1t 0 168879 1698186 1697586 2026-10-31T12:17:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698186 wikitext text/x-wiki ئەکتەری ھۆنگ کۆنگ [[جاکی چان]] نزیکەی شەست ساڵ دەبێت کە کاری ئەکتەری، ھونەری جەنگی، دەرھێنانی فیلم، بەرھەمھێنان و گۆرانی پێشکەش دەکات. [[پەڕگە:Jackie Chan Cannes.jpg|وێنۆک|جاکی چان لە ڤیستیڤاڵی فیلمی کانیس لە ساڵی ٢٠٠٨]] == پوختەی پیشە == چان لە فیلمی Big and Little Wong Tin Barدا دەستی بە کاری خۆی کرد، دوای دە ساڵ لە ساڵی ١٩٧٢ لە «فیستی فیوری» لە دژی [[برووس لی]] بەرگریکار بوو، ھەروەھا لە فیلمی «چوونە ناو ئەژدیھاکە» ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو. پاشان لە چەندین فیلمی کۆنگ فودا ڕۆڵی سەرەکی ھەبوو، وەک «پڵنگی بچووکی کانتۆن» لە ساڵی ١٩٧٣، وە «فیستی نوێی فیوری ١٩٧٦» یەکەم پێشکەوتنی گەورەی ئەو مار بوو، لە فیلمی ١٩٧٨ لە سێبەری ھەڵۆدا، کە لەکاتێکدا کە لەژێر مامەڵەیەکی دوو وێنەییدا قەرزدرا بوو بە کۆمپانیای فیلمی وەرزی. پاشان بە ھەمان فیلمی کۆمیدی کۆنگ فۆ سەرکەوتنی گەورەتری بە دەست ھێنا، وەک ماستەری مەستی ساڵی ١٩٧٨ و ماستەری لاو لە ساڵی ١٩٨٠. جاکی چان لە ساڵی ١٩٨٢ دەستی کرد بە تاقیکردنەوە لەگەڵ زنجیرەی کاری نەپساوەی درێژەپێدراو لە دراگۆن لۆد، کە دیمەنی شەڕی ھەڕەمی لەخۆ دەگرت کە زۆرترین ژمارەی پێویستی بۆ یەک دیمەنی دەگرێتە بەر، لەگەڵ ٢٩٠٠ جار دەخایەنێت، ھەروەھا دیمەنی کۆتایی شەڕ کە تێیدا چەندین کاری بچووکی جۆراوجۆر ئەنجام دەدات، لەوانە یەک لەو شوێنەی کە پشتێک لە بەرزایییەکە ھەڵدەکات و دەکەوێتە خوارەوەی [[زەوی]]. لە ساڵی ١٩٨٣ لە «پڕۆژەی ئەی - Project A» پێکھێنانی فەرمی تیمی جاکی چان کە وردەکاری و بەرگری کاری مەترسیداری بۆ شەڕەکان و گاڵتەی بە زڵگەی ئاسایی زیاد کرد، کە (لە خاڵێکدا چان لە لوتکەی تاوەری کاتژمێرێکەوە دەکەوێتە خوارەوە لە ڕێگەی زنجیرەیەک کوتاڵی قوماشەوە). «چیرۆکی پۆلیس ١٩٨٥» چەندین دیمەنی کاری قەبارە گەورەی لەخۆگرت، لەوانە زنجیرەیەکی کردنەوە کە بریتی بوو لە شوێنکەوتنی ئۆتۆمبێل بەناو شارۆچکەیەکی شانتی، چان پاسێکی دەبڵ کە لەگەڵ سێرڤەری خزمەتگوزارییەکەی و دیمەنی شەڕی باوی لە مۆڵێکی بازاڕکردندا ڕادەگرێت. ئەم دیمەنەی لە کۆتایی فیلمەکە نازناوی «جامی چیرۆک» لەلایەن دەستەکە بەدەست ھێنا، ئەویش بەھۆی زۆری شووشەی شەکر کە شکێنرابوون. لەکاتی شیرینکاریدا لەم دیمەنەی دوایدا، کە چان جەمسەرێک لە چەند چیرۆکێک بەرەو خوارەوە دەجوڵێنێت، ئەو ڕووناکیانەی جەمسەرەکەی داپۆشیبوو، زۆر گەرمیان کرد، لە ئەنجامدا چان تووشی سووتانی پلە دوو بوو، بەتایبەت بۆ دەستی، ھەروەھا برینێکی پشت و لە شوێنی لەکار کەوتبوون لەکاتی نیشتنەوەدا. فیلمەکانی چان بەزۆری سەرکێشین و چەندین جار لە مەرگ نزیک بووەتەوە. چان لە چەندین فیلمی تردا بە ھەمان شێوە درێژە بە کاری ترسناک و سەرکێشی دەدات، وەک چەندین زنجیرە چیرۆکی پۆلیس، پرۆژەی بەشی دووەم، ئەژدیھاکان بۆ ھەمیشە، مەستی ماستەری دووەم، ڕامبل لە برۆنکس، وە زنجیرەی ڕاش کاژێر، لە نێوان ئەوانی تردا. ساڵی ١٩٩٥، فیلمی «ڕۆمبل لە برۆنکس» جاکی چانی کردە بەناوبانگێکی گشتی لە ئەمریکا. چان لە ساڵی ٢٠٠٠ زنجیرەیەکی ئەنیمەیشنی جاکی چانی سەرکێشی بەرھەمھێنا، کە تا ساڵی ٢٠٠٥ بەردەوام بوو، بە بینینی وەشانێکی خەیاڵی خۆی کە لەلایەن جەیمس سییەوە دەنگی دایەوە لەگەڵ چان خۆی لە کاری ڕاستەوخۆدا لە بابەتی کردنەوەو لە بەشەکانی «ھێی جاکی» لە کۆتایی ھەر ئەڵقەیەک دەردەکەوێت. == فیلمەکان == === ١٩٦٠ === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ !! ناونیشانی ئینگلیزی !! نانیشانی ڕەسەن !! ڕۆڵ !!class="unsortable"|تێبینی !!class="unsortable"|سەرچاوە |- | ١٩٦٢ | ''Big and Little Wong Tin Bar'' | 大小黄天霸 | منداڵ | وەک یوین لاو متمانەی پێکرا | |- | ١٩٦٣ | ''The Love Eterne'' | 梁山伯與祝英台 | rowspan=2 | منداڵ | rowspan=2 | | rowspan=2 | |- | ١٩٦٣ | ''The Golden Hairpin'' | 碧血金釵 |- | ١٩٦٤ | ''The Story of Qin Xiang Lin'' | 秦香蓮 | منداڵ | | |- | rowspan=3|١٩٦٦ | ''The Eighteen Darts (Part 1)'' | 兩湖十八鏢(上集) | منداڵ | |<ref>[http://hkmdb.com/db/movies/view.mhtml?id=4567&display_set=eng 兩湖十八鏢(上集) The Eighteen Darts (Part 1) (1966)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201204205634/http://hkmdb.com/db/movies/view.mhtml?id=4567&display_set=eng |date= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ }}. ''Hong Kong Movie DataBase''.</ref> |- | ''The Eighteen Darts (Part 2)'' | 兩湖十八鏢(下集) | rowspan=2 | منداڵ | rowspan=2 | | rowspan=2 | |- | ''Come Drink With Me'' | 大醉俠 |- | ١٩٦٩ | ''The Magnificent Monk'' | 濟公活佛 | {{n/a}} | نوسەر (یەکەم دەرکەوتن) |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The Magnificent Monk (1969) |ناونیشان=http://hkmdb.com/db/movies/view.mhtml?id=16943 |وێبگە=[[Hong Kong Movie DataBase]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181129184259/http://hkmdb.com/db/movies/view.mhtml?id=16943 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |} === ١٩٧٠ === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ !! ناونیشانی ئینگلیزی !! ناونیشانی ڕەسەن !! ڕۆڵ !!class="unsortable"|تێبینی !!class="unsortable"|سەرچاوە |- | ١٩٧٠ | ''Lady of Steel'' | 荒江女俠 | مناڵی گەورەتر | | |- | rowspan=3|١٩٧١ | ''The Blade Spares None'' | 刀不留人 | دوژمن | | |- | ''The Angry River'' | 鬼怒川 | پاسەوان | | |- | ''A Touch of Zen'' | 俠女 | {{n/a}} | پیاوی ناکار | |- | rowspan=5|١٩٧٢ | ''Fist of Fury'' | 精武門 | قوتابی جینگ وو | rowspan=3 | پیاوی ناکار | |- | ''Hapkido'' | 合氣 | قوتابی ورچە ڕەشەکان | |- | ''The Brutal Boxer'' | 唐人客 | پیاوکوژ | |- | ''Game of Death'' | 死亡遊戲 | ھەواداری ھایتینس | | |- | ''Stranger from Hong Kong'' | 香港過客 | {{n/a}} | بەردێکی بەھادار | |- | rowspan=10|١٩٧٣ | '' Enter the Dragon '' | 龍爭虎鬥 | ھانس کەسێکی پیاوکوژ | پیاوی ناکار{{ھن}}یەکەم دەرکەوتن لە فیلمی ھۆڵیوود<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=20 Years Later, Rush Hour Is Still a Buddy-Cop Gem |ناونیشان=https://editorial.rottentomatoes.com/article/20-years-later-rush-hour-is-still-a-buddy-cop-gem/|وێبگە=[[Rotten Tomatoes]]|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> | |- | ''Facets of Love'' | 北地胭脂 | چاو لیو | وەک چێن وانی متمانەپێکراو | |- | ''Not Scared to Die'' | 頂天立地 | سی تو\ شی تزێەر | بەردێکی بەھادار | |- | ''Police Woman'' | 女警察 | سەرکردە گانج | مۆلی ڕوبەڕووی سەرۆکی چەتەکان دەبێتەوە{{ھن}}پیاوی ناکار{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref name="hkmdb">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Jackie Chan |ناونیشان=http://hkmdb.com/db/people/view.mhtml?id=3894 |وێبگە=[[Hong Kong Movie DataBase]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181129183957/http://hkmdb.com/db/people/view.mhtml?id=3894 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | ''Kung Fu Girl'' | 鐵娃 | پیاوکوژی یابانی | پیاوی ناکار{{ھن}}متمانەپێکراو وەک چێن | |- | '' Little Tiger of Canton '' | 廣東小老虎 | ھاسیاو ھوو | ناوی ڕۆڵ گۆڕدرا بۆ ئەە لانگ واشانی ١٩٧٩{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن | rowspan=2|<ref name="hkmdb"/> |- | ''Freedom Strikes a Blow'' | 碼頭大決鬥 | پیاوکوژ | دەرھێنەری ئەکشن{{ھن}}پیاوی ناکار |- | ''Ambush (1973 film)'' | 埋伏 | زیادە | | |- | ''The Awaken Punch'' | 石破天驚 | rowspan=2| پیاوکوژ | |- | ''Fist of Unicorn'' | 麒麟掌 | |- | rowspan=4|١٩٧٤ | ''Fist to Fist'' | 除霸 | {{n/a}} | |- | ''The Golden Lotus'' | 金瓶雙艷 | برای یان | وەک چێن وانی متمانەپێکراو | |- | ''Supermen Against the Orient'' | 四王一后 | زیادە | دەرھێنەری ئەکشن | |- | ''Village of Tigers'' | 惡虎村 | دز | | |- | rowspan=4|١٩٧٥ | ''All in the Family'' | 花飛滿城春 | ھاسیاو تانگ | | |- | ''No End of Surprises'' | 拍案驚奇 | سکرتێر چێن | وەک چێن وانی متمانەپێکراو | |- | ''The Himalayan'' | 密宗聖手 | پیاوانی تیسیسنگ | | |- | ''The Young Dragons'' | 鐵漢柔情 | {{n/a}} | دەرھێنەری ئەکشن |<ref name="hkmdb"/> |- | rowspan=5|١٩٧٦ | ''New Fist of Fury'' | 新精武門之精武拳 | ئەە لانگ | | |- | ''Shaolin Wooden Men'' | 少林木人巷 | تایگەر \ بێدەنگی بچووک | دەرھێنەی ئەکشن | |- | ''Hand of Death'' | 少林門 | تانگ فین | | |- | ''Killer Meteors'' | 風雨雙流星 | وا وو بیین / تایگەر{{ھن}}/ نەیزەکی نەمر | ڕێکخەری نەکار | |- | ''The Private Eyes'' | 半斤八兩 | {{n/a}} | پیاوی نەکار | |- | rowspan=2|١٩٧٧ | ''The 36 Crazy Fists'' | 三十六迷形拳 | {{n/a}} | ڕێکخەری نەکار{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن{{ھن}}بەردێکی بەھادار | rowspan=2|<ref name="hkmdb"/> |- | ''To Kill with Intrigue'' | 劍花煙雨江南 | چاو لی | متمانەپێکراو وەک چێن{{ھن}}پیاوی ناکار{{ھن}}ڕیکخەری ناکار{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |- | rowspan=7|١٩٧٨ | ''Snake & Crane Arts of Shaolin'' | 蛇鶴八步 | ھسو یون فۆنگ | rowspan=2|ڕێکخەری ناکار{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن | rowspan=2|<ref name="hkmdb"/> |- | ''Magnificent Bodyguards'' | 飛渡捲雲山 | تینگ چوونگ |- | ''Snake in the Eagle's Shado'' | 蛇形刁手 | شین فوو | متمانەپێکراو وەک چێن{{ھن}}ڕێکخەری ناکار{{ھن}}بەڕێوبەری ھونەرە جەنگییەکان |<ref name="Jcm">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jackie Chan Biography (an Asian perspective) |ئیش=Biography |بڵاوکەرەوە=Ng Kwong Loong (JackieChanMovie.com) |ناونیشان=http://www.jackiechanmovie.com/profile/biography/bio.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040402123601/http://www.jackiechanmovie.com/profile/biography/bio.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20040402123601/http://www.jackiechanmovie.com/profile/biography/bio.htm |date= ٢ی نیسانی ٢٠٠٤ }}</ref> |- | ''Drunken Master'' | 醉拳 | وۆنگ فی | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pollard |یەکەم=Mark |سەردێڕ=Drunken Master |ئیش=Movie review |بڵاوکەرەوە=Kung Fu Cinema |ناونیشان=http://www.kungfucinema.com/reviews/drunken-master-1978 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20121209142139/http://www.kungfucinema.com/reviews/drunken-master-1978 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> |- | ''Spiritual Kung Fu'' | 拳精 | یی لانگ | دەرھێنەری ئەکشن | rowspan=2|<ref name="hkmdb"/> |- | ''Half a Loaf of Kung Fu'' | 一招半式闖江湖 | مامۆستا جیانگ | دەرھێنەری ھونەرە جەنگییەکان{{ھن}}ڕێکخەری ناکار{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |- | ''Two in Black Belt'' | 黑帶恨 | بەردێکی بەھادار | | |- | rowspan=6|١٩٧٩ | ''The Fearless Hyena'' | 笑拳怪招 | شینگ لانگ | دەرھێنەر{{ھن}}نووسەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن | rowspan=2|<ref name="hkmdb"/> |- | ''Dragon Fist'' | 龍拳 | تانگ ھۆ | دەرھێنەری ئەکشن |- | ''Dance of Death'' | 舞拳 | {{n/a}} | دەرھێنەری ئەکشن | rowspan=2|<ref name="hkmdb"/> |- | ''Immortal Warriors'' | 百戰保山河 | {{n/a}} | دەرھێنەری ئەکشن{{ھن}}ڕیکخەری ناکار |- | ''Fists and Guts'' | یی دان |دەرکەوتنی کورت | | |- | ''Master with Cracked Fingers'' | 廣東小老虎 | جاکی چان | ئەم فیلمە لە تەمەنسازییەوە دروستبووە،{{ھن}}لە گرتەی سەرەکی لە ئازادکردنێکی سنووردار{{ھن}}لە فیلمی ١٩٧٣ پڵنگی بچووکی کانتۆن | |} === ١٩٨٠ === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ !! ناونیشانی ئینگلیزی !! ناونیشانی ڕەسەن !! ڕۆڵ !!class="unsortable"|تێبینی !!class="unsortable"|سەرچاوە |- | rowspan=3|١٩٨٠ | ''The Young Master'' | 帥弟出馬 | ئەژدیھا\ مامۆستا لانگ | دەرھێنەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref name="hkmdb"/> |- | ''The Big Brawl'' | 殺手壕 | جێری کوان | دەرھێنەری ئەکشن{{ھن}}یەکەم دەرکەوتنی ھۆڵیوود وەک ئەکتەرێکی پێشەنگ |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩|سەردێڕ=The Big Brawl|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]|ناونیشان=https://variety.com/1979/film/reviews/the-big-brawl-1200424648/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref><ref name="hkmdb"/> |- | ''Read Lips'' | 孖寶闖八關 | {{n/a}} | بەرھەمھێنەر |<ref name="hkmdb"/> |- | rowspan=2|١٩٨١ | ''The Cannonball Run'' | 砲彈飛車 | سوبارۆ لیۆن | بەردێکی بەھادار | |- | ''The Gold-Hunters'' | 老鼠街 | {{n/a}} | بەرھەمھێنەر |<ref name="hkmdb"/> |- | ١٩٨٢ | ''Dragon Lord'' | 龍少爺 | ئەژدیھا ھۆ\ لانگ | دەرھێنەر{{ھن}}نووسەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dragon Lord|بڵاوکەرەوە=Love HK Film|ناونیشان=http://www.lovehkfilm.com/reviews_2/dragon_lord.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠١١}}</ref><ref name="hkmdb"/> |- | rowspan=4|١٩٨٣ | ''Fantasy Mission Force'' | 迷你特攻隊 | سامی | | |- | ''Fearless Hyena Part II'' | 龍騰虎躍 | شانگ لوو | ئەم فیلمە لەلایەن لۆ وی دروستکراوە{{ھن}}و لە گرتەی ڤیدیۆیی جێگرەوە وەرگیراوە کە لەکاتی{{ھن}}وێنەگرتنی ڕەسەنەکەی تۆمارکراوە | |- | ''Winners and Sinners'' | 奇謀妙計五福星 | سی ئای دی ٠٧ | | |- | ''Project A'' | A計劃 | دراگۆن ما یو لانگ | دەرھێنەر{{ھن}}نووسەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref name="hkmdb"/> |- | rowspan=3|١٩٨٤ | ''Wheels on Meals'' | 快餐車 | تۆماس | دەرھێنەری ئەکشن | |- | ''Cannonball Run II'' | 砲彈飛車٢ | ئەندازیار میتشوبیتی | | |- | ''Pom Pom'' | 神勇雙響炮 | مارۆرسکیل پۆلیس | بەردێکی بەھادار | |- | rowspan=5|١٩٨٥ | ''My Lucky Stars'' | 福星高照 | ماسولکەکان | | |- | ''The Protector'' | 威龍猛探 | بیڵی وۆنگ | | |- | ''Twinkle, Twinkle Lucky Stars'' | 夏日福星 | ماسولکەکان | |- | ''Heart of Dragon'' | 龍的心 | تێد | |- | ''Police Story'' | 警察故事 | کێڤن شان | دەرھێنەر{{ھن}}نووسەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref name="hkmdb"/> |- | rowspan=2|١٩٨٦ | ''Armour of God'' | 龍兄虎弟 | جاکی کۆندۆر | دەرھێنەر |- | ''Naughty Boys'' | 扭計雜牌軍 | زیندانی | بەرھەمھێنەر | rowspan=8 |<ref name="hkmdb"/> |- | rowspan=2|١٩٨٧ | ''Project A Part II'' | A計劃續集 | دراگۆن ما | دەرھێنەر{{ھن}}نووسەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |- | ''That Enchanting Night'' | 良青花奔月 | {{n/a}} | بەرھەمھێنەر |- | rowspan=5|١٩٨٨ | ''Police Story 2'' | 警察故事續集 | کێڤن | دەرھێنەر{{ھن}}نووسەر |- | ''Dragons Forever'' | 飛龍猛將 | جاکی لانگ | پلاندانەر |- | ''The Inspector Wears Skirts'' | 霸王花 | rowspan=2 {{n/a}} | rowspan=2 | بەرھەمھێنەر |- | ''Rouge'' | 胭脂扣 |- | ''Painted Faces'' | 七小福 | {{n/a}} | فیلمی بایۆگرافی |<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Fu |یەکەم١=Poshek |دوایین٢=Desser |یەکەم٢=David |سەردێڕ=The Cinema of Hong Kong: History, Arts, Identity |ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٧٧٦٠٢-٨|پەڕە=١٥١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sELZJ5vihJUC&pg=PA151}}</ref> |- | rowspan=3|١٩٨٩ | ''Miracles'' | 奇蹟 | کو شەن وان | دەرھێنەر{{ھن}}نووسەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن{{ھن}}ڕێکخەری ناکار | rowspan=2 |<ref name="hkmdb"/> |- | ''The Inspector Wears Skirts II'' | 神勇飛虎霸王花 | rowspan=2 {{n/a}} | بەرھەمھێنەر |- | ''I Am Sorry'' | 說謊的女人 | | |} === ١٩٩٠ === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ !! ناونیشانی ئینگلیزی !! ناونیشانی ڕەسەن !! ڕۆڵ !!class="unsortable"|تێبینی !!class="unsortable"|سەرچاوە |- | rowspan=4|١٩٩٠ | ''Island of Fire'' | 火燒島 | ستیف تۆنگ | | |- | ''The Outlaw Brothers'' | 最佳賊拍檔 | {{n/a}} | دەرھێنەری ئەکشن | rowspan=3 |<ref name="hkmdb"/> |- | ''Stage Door Johnny'' | 舞台姊妹 | rowspan=2 {{n/a}} | rowspan=2 | بەرھەمھێنەر |- | ''Story of Kennedy Town'' | 西環的故事 |- | rowspan=5|١٩٩١ | ''A Kid from Tibet'' | 西藏小子 | گەشتیاری فڕۆکەخانە | بەردێکی بەھادار | |- | ''Armour of God II: Operation Condor'' | 飛鷹計劃 | جاکی کۆندۆر | دەرھێنەر{{ھن}}نووسەر{{ھن}}بەرھەمھێنەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن | rowspan=2 |<ref name="hkmdb"/> |- | ''Angry Ranger'' | 火爆浪子 | {{n/a}} | بەرھەمھێنەر |- | ''Beauty and the Beast'' | 美女與野獸 | بێست | <small>چان دەنگی نواندن و{{ھن}}گۆرانی وتن لە ماندرین دوبی فیلمەکە.</small> | |- | ''Center Stage'' | 阮玲玉 | | پێشکەشکار | |- | rowspan=3|١٩٩٢ | ''Police Story 3: Super Cop'' | 警察故事III超級警察 | کێڤن | | |- | ''Twin Dragons'' | 雙龍會 | بۆمەر | دەرھێنەری ئەکشن | rowspan=2 |<ref name="hkmdb"/> |- | ''The Shootou'' | 危險情人 | {{n/a}} | بەرھەمھێنەر |- | rowspan=4|١٩٩٣ | ''Once a Cop'' | 超級計劃 | پشکنەر چان | بەردێکی بەھادار | |- | ''City Hunter'' | 城市獵人 | مایکڵ مارتن، ڕاوکەری شار | <small>لەسە بنەمایی مانگای یابابی ''ڕاوکەری شار''</small>{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Jackie Chan's Stuntmen Association |ناونیشان=http://hkmdb.com/db/people/view.mhtml?id=6198 |وێبگە=[[Hong Kong Movie DataBase]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181202070547/http://hkmdb.com/db/people/view.mhtml?id=6198 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | ''Crime Story'' | 重案組 | پشکنەر ئێدی چان | | |- | ''Kin chan no Cinema Jack'' | 陳健沒有傑克電影院 | {{n/a}} | <small>فیلمی ئانتۆلۆژی، بەرھەمی ھاوبەش{{ھن}}لە نێوان ئوستراڵیا و ھۆنگ کۆنگ و ژاپۆن.{{ھن}}بەشی ئێچ کەی بەرھەمھێنراوە لەلایەن{{ھن}}جاکی چان ویوون بیۆ.</small> | |- | ١٩٩٤ | ''Drunken Master II'' | 醉拳II | وۆنگ فی ھۆنگ | | |- | rowspan=2|١٩٩٥ | ''Thunderbolt'' | 霹靂火 | چان فۆ تو | rowspan=3 | دەرھێنەری ئەکشن | rowspan=3 |<ref name="hkmdb"/> |- | ''Rumble in the Bronx'' | 紅番區 | ما ھۆن کیونگ |- | rowspan=2|١٩٩٦ | ''Police Story 4: First Strike'' | 警察故事IV之簡單任務 | جاکی چان |- | ''Martin'' | ''Martin'' | جاکی چان | <small>ئەستێرەی میوان (وەرزی ٥ ئەڵقەی ١٠ "سکۆرج")</small> | |- | ١٩٩٧ | ''Mr. Nice Guy'' | 一個好人 | جاکی | | |- | rowspan=5|١٩٩٨ | ''Who Am I?'' | 我是誰 | جاکی چان | دەرھێنەر{{ھن}}نووسەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref name="hkmdb"/> |- | ''[[کاتژمێری خێرا]]'' | | پشکنەر یانگ | | |- | ''Hot War'' | 幻影特攻 | {{n/a}} | بەرھەمھێنەر |<ref name="hkmdb"/> |- | ''Burn Hollywood Burn'' | | خۆی | بەردێکی بەھادار | |- | ''Mulan'' | | کاپتن لی شان | <small>تانھا دەنگ، وەشانی کانتۆن و ماندریین</small> | |- | rowspan=4|١٩٩٩ | ''King of Comedy'' | 喜劇之王 | ئەکتەر | بەردێکی بەھادار | |- | ''Gorgeous'' | 玻璃樽 | سی ئێن چان | نووسەر{{ھن}}بەرھەمھێنەر{{ھن}}دەرھھێنەری ئەکشن |<ref name="hkmdb"/> |- | ''Gen-X Cops'' | 特警新人類 | ماسیگر | بەردێکی بەھادار | |- | ''Tempting Heart'' | 心動 | {{n/a}} | | |} === ٢٠٠٠ === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ !! ناونیشانی ئینگلیزی !! ناونیشانی ڕەسەن !! ڕۆڵ !!class="unsortable"|تێبینی !!class="unsortable"|سەرچاوە |- | rowspan=3|٢٠٠٠ |''Shanghai Noon'' | چۆن وانگ | بەرھەمھێنەر |<ref name="hkmdb"/> |- | ''Dragon Heat'' | | جاکی چان | | |- | ''Gen-X Cops 2: Metal Mayhem'' | 特警新人類٢ | {{n/a}} | پێشکەشکار |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.scifi.com/sfw/issue251/screen2.html|سەردێڕ=''Jackie Chan Presents :Metal Mayhem'': Hong Kong's coolest cops take on a robot gone wrong|یەکەم=John|دوایین=Sullivan|بڵاوکەرەوە=Science Fiction Weekly (SciFi.com)|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٠٢|issue=251|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20030201214924/http://www.scifi.com/sfw/issue251/screen2.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠٠٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20030201214924/http://www.scifi.com/sfw/issue251/screen2.html |date= ١ی شوباتی ٢٠٠٣ }}</ref> |- | rowspan=2|٢٠٠١ | ''The Accidental Spy'' | 特務迷城 | بەک یان | بەرھەمھێنەر |<ref name="hkmdb"/> |- | ''Rush Hour 2'' | | سەرۆکی پشکنەر | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Honeycutt |یەکەم=Kirk |سەردێڕ=Rush Hour 2 Review |ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٠١|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/hr/search/article_display.jsp?vnu_content_id=973232 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070930204130/http://www.hollywoodreporter.com/hr/search/article_display.jsp?vnu_content_id=973232 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070930204130/http://www.hollywoodreporter.com/hr/search/article_display.jsp?vnu_content_id=973232 |date=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ }}</ref> |- | ٢٠٠٢ | ''The Tuxedo'' | | جیمی تۆنگ | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Ebert|یەکەم=Roger|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٢|سەردێڕ=The Tuxedo Review|بڵاوکەرەوە=Official website of Roger Ebert|ناونیشان=https://www.rogerebert.com/reviews/the-tuxedo-2002|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130313000457/http://rogerebert.suntimes.com/apps/pbcs.dll/article?AID=%2F20020927%2FREVIEWS%2F209270305%2F1023|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> |- | rowspan=3|٢٠٠٣ | ''Shanghai Knights'' | | چۆنگ وان | بەرھەمھێنەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pierce |یەکەم=Nev |سەردێڕ=Shanghai Knights Review |بڵاوکەرەوە=BBC film |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/films/2003/03/05/shanghai_knights_2003_review.shtml |ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref><ref name="hkmdb"/> |- | ''Vampire Effect'' | 千機變 | جاکی فۆنگ | بەردێکی بەھادار | |- | ''The Medallion'' | 飛龍再生 | ئێدی یانگ | | |- | rowspan=5|٢٠٠٤ | ''Around the World in 80 Days'' | 環遊世界八十天 | لاو خین | بەرھەمھێنەر |<ref name="hkmdb"/> |- | ''The Twins Effect II'' | 千機變 II – 花都大戰 | جەنەڕاڵ وای شینگ | | |- | ''[[چیرۆکی پۆلیسێکی نوێ]]'' | 新警察故事 | شان ویینگ | دەرھێنەری ئەکشن |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=New Police Story Review |بڵاوکەرەوە=LoveHKFilm |ناونیشان=http://www.lovehkfilm.com/reviews_2/new_police_story.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref><ref name="hkmdb"/> |- | ''Enter the Phoenix'' | 大佬愛美麗 | بەڕێز چان | بەردێکی بەھادار | |- | ''Rice Rhapsody'' | 海南雞飯 | {{n/a}} | بەرھەمھێنەری جێبەجێکار | |- | rowspan=3|٢٠٠٥ | ''The Myth'' | 神話 | جاک | دەرھێنەری ئەکشن |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Myth Review |بڵاوکەرەوە=Karazen |ناونیشان=http://www.karazen.com/reviews/movies/themyth.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20051028034336/http://www.karazen.com/reviews/movies/themyth.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20051028034336/http://www.karazen.com/reviews/movies/themyth.php |date=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ }}</ref><ref name="hkmdb"/> |- | ''Everlasting Regret'' | 長恨歌 | {{n/a}} | بەرھەمھێنەر |<ref name="hkmdb"/> |- | ''House of Fury'' | 精武家庭 | {{n/a}} | | |- | ٢٠٠٦ | ''Rob-B-Hood'' | 寶貝計劃 | تۆنگس | نووسەر{{ھن}}بەرھەمھێنەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rob-B-Hood Review |بڵاوکەرەوە=HkFlix |ناونیشان=http://www.hkcuk.co.uk/reviews/rob_b_hood.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071011073526/http://hkcuk.co.uk/reviews/rob_b_hood.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071011073526/http://hkcuk.co.uk/reviews/rob_b_hood.htm |date=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧ }}</ref><ref name="hkmdb"/> |- | rowspan=2|٢٠٠٧ | ''Rush Hour 3'' | | پشکنەر یانگ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rush Hour 3 Box Office Data |بڵاوکەرەوە=Box Office Mojo |ساڵ=٢٠٠٦|ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=rushhour3.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041029232439/http://www.boxofficemojo.com/movies/?id=rushhour3.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> |- | ''Air Diary'' | 飛行日志 | {{n/a}} | بەرھەمھێنەر |<ref name="hkmdb"/> |- | rowspan=4|٢٠٠٨ | ''The Forbidden Kingdom'' | 功夫之王 | لوو یان | | |- | ''[[کۆنگ فو پاندا]]'' | 功夫熊貓 | مەیمونی مامۆستا | تەنھا دەنگ | |- | ''Run Papa Run'' | 一個好爸爸 | {{n/a}} | | |- | ''Wushu'' | 武術之少年行 | {{n/a}} | بەرھەمھێنەر |<ref name="hkmdb"/> |- | rowspan=3|٢٠٠٩ | ''Shinjuku Incident'' | 新宿事件 | دز | | |- | ''Looking for Jackie'' | 尋找成龍 | جاکی چان | | |- | ''The Founding of a Republic'' | 建國大業 | | | |} === ٢٠١٠ === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ !! ناونیشانی ئینگلیزی !! ناونیشانی ڕەسەن !! ڕۆڵ !!class="unsortable"|تێبینی !!class="unsortable"|سەرچاوە |- | rowspan=5|٢٠١٠ | ''The Spy Next Door'' | | بۆب ھۆ | |<ref>[https://www.inquirer.com/philly/entertainment/movies/20100115_It_s_Bob__the_bouncing_babysitting_spy.html?outputType=amp "It's Bob, the bouncing babysitting spy"]. ''[[The Philadelphia Inquirer]]''. Retrieved 16 January 2009. [https://web.archive.org/web/20160304082911/http://articles.philly.com/2010-01-15/entertainment/24956175_1_alina-foley-formula-boris-and-natasha Archived] from the original on March 4, 2016 on the [[Wayback Machine]].</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.usatoday.com/life/movies/2008-08-07-1622631588_x.htm |سەردێڕ=Jackie Chan to star in Hollywood spy comedy |ئیش=USA Today |ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠٠٨|یەکەم=Min |دوایین=Lee |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> |- | ''Little Big Soldier'' | 大兵小將 | سەربازی بچووک | بەرھەمھێنەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن{{ھن}}بەڕێوبردنی بەرھەمھێنان |<ref name="hkmdb"/> |- | ''[[منداڵە کاراتیەکە (فیلمی ٢٠١٠)|منداڵە کاراتییەکە]]'' |功夫夢 | بەڕێز ھان | |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Jackie Chan: "Karate Kid's" New Mr. Miyagi?|ئیش=[[HuffPost|The Huffington Post]]|ناونیشان=https://www.huffingtonpost.com/2009/01/15/jackie-chan-karate-kids-n_n_158077.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160119165800/https://www.huffingtonpost.com/2009/01/15/jackie-chan-karate-kids-n_n_158077.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Jackie Chan: "Karate Kid's" New Mr. Miyagi?|ئیش=Post Gazette|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.post-gazette.com/pg/10162/1064724-120.stm#ixzz0w8CMV6JU|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٠|یەکەم=Barbara|دوایین=Vancheri|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200202225055/http://old.post-gazette.com/pg/10162/1064724-120.stm#ixzz0w8CMV6JU|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://moviesblog.mtv.com/2009/05/06/karate-kid-remake-keeping-title-taking-jaden-smith-to-china/ |سەردێڕ='Karate Kid' Remake Keeping Title, Taking Jaden Smith to China |ئیش=MTV Movie Blog |یەکەم=Brian |دوایین=Warmoth |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090508100114/http://moviesblog.mtv.com/2009/05/06/karate-kid-remake-keeping-title-taking-jaden-smith-to-china/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090508100114/http://moviesblog.mtv.com/2009/05/06/karate-kid-remake-keeping-title-taking-jaden-smith-to-china/ |date= ٨ی ئایاری ٢٠٠٩ }}</ref> |- | ''Kung Fu Panda Holiday'' | | مەیمونی مامۆستا | rowspan=2| تەنھا دەنگ | |- | ''The Legend of Silk Bo'' | 世博冠軍湖絲仔 | خو ڕۆنگ | |- | rowspan=4|٢٠١١ | ''Shaolin'' | 新少林寺 | Wu Dao | | |- | ''Kung Fu Panda 2'' | | مەیمونی مامۆستا | تەنھا دەنگ | |- | ''١٩١١'' | 辛亥革命 | ھوانگ خینگ | دەرھێنەر | rowspan=2 |<ref name="hkmdb"/> |- | ''Legendary Amazons'' | 楊門女將 | {{n/a}} | تەنھا دەنگ |- | ٢٠١٢ | ''CZ12'' | 十二生肖 | ئاسیان ھاوک | دەرھێنەر{{ھن}}نووسەر{{ھن}}بەرھەمھێنەر{{ھن}}فۆتۆگرافەری سینەما{{ھن}}دەرھێنەری ھونەری{{ھن}}ڕووناکی{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref name="hkmdb"/> |- | rowspan=3|٢٠١٣ | ''The Unbelievable'' | 令人难以置信 | بەڕێز زێد | فیلمی کورت | |- | ''Personal Tailor'' | 私人訂制 | {{n/a}} | | |- | ''Police Story 2013'' | 警察故事٢٠١٣ | لێکۆڵەر ژۆنگ وێن | بەرھەمھێنەری جێبەجێکار |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Police Story 2013|ناونیشان=http://jackiechan.com/films/2880950--Police-Story-2013|بڵاوکەرەوە=jackiechan.com|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121216051140/http://jackiechan.com/films/2880950--Police-Story-2013|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121216051140/http://jackiechan.com/films/2880950--Police-Story-2013 |date=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ }}</ref><ref name="hkmdb"/> |- | ٢٠١٤ | ''As the Light Goes Out'' | 救火英雄 | {{n/a}} | بەردێکی بەھادار |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://superchanblog.blogspot.com/2013/12/as-lights-go-out-cameo.html|سەردێڕ=SuperChan's Jackie Chan Blog: "As The Lights Go Out" Cameo}}</ref> |- | rowspan="3"|٢٠١٥ | ''Dragon Blade'' | 天將雄獅 | ھوو ئان | بەھەمھێنەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref name="hkmdb"/> |- | ''Who Am I 2015'' | 我是谁٢٠١٥ | {{n/a}} | بەرھەمھێنەر |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.filmbiz.asia/news/jurassic-world-reigns-in-greater-china|سەردێڕ=Jurassic World reigns in Greater China|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ئیش=[[Film Business Asia]]|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150618090744/http://www.filmbiz.asia/news/jurassic-world-reigns-in-greater-china|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150618090744/http://www.filmbiz.asia/news/jurassic-world-reigns-in-greater-china |date=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥ }}</ref> |- | ''Monkey King: Hero Is Back'' | 西游记之大圣归来 | مەیمونی پاشا | تەنھا دەنگ | |- | rowspan=4| ٢٠١٦ | ''[[پاندای کونگ فو ٣]]'' | | مەیمونی مامۆستا | تەنھا دەنگ{{ھن}}<small>مەیمومی مامۆستا لە وەشانی ئینگلیزی؛{{ھن}}لە وەشانی چینی لیی شان</small> | |- | ''Skiptrace'' | 絕地逃亡 | بێنی چان | بەرھەمھێنەر{{ھن}}دەرھێنەری ئەکشن |<ref name=cannes>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/cannes-fan-bingbing-joins-jackie-487679|سەردێڕ=Cannes: Fan Bingbing Joins Jackie Chan Action Comedy 'Skiptrace'}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://deadline.com/2014/09/johnny-knoxville-jackie-chan-china-set-skiptrace-828565|سەردێڕ=Johnny Knoxville Joins Jackie Chan In China-Set ‘Skiptrace’|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref><ref name="hkmdb"/> |- | ''The Master: A Lego Ninjago Short'' | | مامۆستا وو | تەنھا دەنگ{{ھن}}فیلمی کورت | |- | ''Railroad Tigers'' | 铁道飞虎 | ما یوان | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=成龙加盟《铁道飞虎》 与丁晟再携手_网易娱乐|ناونیشان=http://ent.163.com/15/0515/07/APL1BIN3000300B1.html|وێبگە=ent.163.com|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠١٦|نووسەر=网易|زمان=zh|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190119121353/http://ent.163.com/15/0515/07/APL1BIN3000300B1.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | rowspan=7| ٢٠١٧ | ''Kung Fu Yoga'' | 功夫瑜伽 | جاک | دەرھێنەری ئەکشن |<ref name="hkmdb"/> |- | ''The Nut Job 2: Nutty by Nature'' | | بەڕێز فیینگ | تەنھا دەنگ | |- | ''The Lego Ninjago Movie'' | | مامۆستا وو | ڕۆڵی دەنگ | |- | ''The Foreigner'' | | مین کوان | بەرھەمھێنەر |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jackie Chan to Star in Action-Thriller ‘The Foreigner’ for STX|ناونیشان=https://variety.com/2015/film/news/jackie-chan-foreigner-stx-1201513586/|وێبگە=Variety|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> |- | ''Zane's Stand Up Promo'' | | مامۆستا وو | تەنھا دەنگ{{ھن}}فیکمی کورت | |- | ''Bleeding Steel'' | 機器之血 | لین دۆنگ | بەرھەمھێنەر |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://variety.com/2016/film/asia/village-roadshow-heyi-jackie-chan-bleeding-steel-1201796695/|سەردێڕ= Village Roadshow Pacts With China’s Heyi on Jackie Chan Sci-fi ‘Bleeding Steel’|یەکەم= Patrick|دوایین= Frater|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ئیش= [[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> |- | ''Namiya'' | 解憂雜貨店 | نامیا | | |- | rowspan="6" |٢٠١٩ | ''The Knight of Shadows: Between Yin and Yang'' | 神探蒲松龄之兰若仙踪 | پق سۆنگ لینگ | | |- | ''Viy 2: Journey to China'' | 龙牌之谜, Вий ٢: Путешествие в Китай, Тайна железной маски | مامۆستا | بەرھەمھێنان | |- | ''The Climbers'' | 攀登者 | یانگ گوانگ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Filmart: Jackie Chan, Wu Jing to Star in Chinese Mountain Climbing Epic (Exclusive)|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/jackie-chan-wu-jing-star-chinese-everest-climbing-epic-1195254|وێبگە=Hollywood Reporter|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٩}}</ref> |- |} === ٢٠٢٠ === {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵ !! ناونیشانی ئینگلیزی !! ناونیشانی ڕەسەن !! ڕۆڵ !!class="unsortable"|تێبینی !!class="unsortable"|سەرچاوە |- | rowspan="4" | ٢٠٢٠ | ''Wish Dragon'' | | پیپا | ''بەرھەمھێنان''{{ھن}}تەنھا دەنگ و بەرھەمھێنەر |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=N'Duka|یەکەم١= Amanda|سەردێڕ=Jackie Chan, Constance Wu & More Join The Sony/China Co-Produced Animated Film ‘Wish Dragon’|ناونیشان=https://deadline.com/2018/04/jackie-chan-constance-wu-sony-animation-wish-dragon-1202366356/|وێبگە=Deadline Hollywood|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٨|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> |- | ''Vanguard'' | 急先锋 | تانگ واتیینگ | |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jackie Chan unites with ‘Police Story 3’ director for ‘Vanguard’|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/jackie-chan-voice-cat-character-animated-once-a-zodiac-1150575|وێبگە=City on Fire|ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | ''Project X-Traction'' | 狂怒沙暴 | لو فێنگ | ''بەرھەمھێنان'' | |- | ''Five Against a Bullet'' | | - | ''بەرھەمھێنان''{{ھن}}شوێنی فیلمەکە لە مەکسیکۆ. | |- | rowspan="2" | ٢٠٢١ | ''The Handsome'' | 大帅 | - | ''بەرھەمھێنان'' | |- | ''Chinese Zodiac 2'' | 十二生肖 ٢ | - | ''بەرھەمھێنان'' | |- | rowspan="2" | TBA | ''My Mercenary Career'' | 我的佣兵生涯 | - | ''بەرھەمھێنان'' |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jackie Chan plans to shoot a new film in Kazakhstan|ناونیشان=https://qazaqtimes.com/en/article/61655|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> |- | ''Once Upon a Zodiac'' | | زێڵ | ''لە بەرھەمھێنانە''{{ھن}}تەنھا دەنگ و بەرھەمھێنەر |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jackie Chan to Voice, Exec Produce Animated Feature 'Once Upon a Zodiac'|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/jackie-chan-voice-cat-character-animated-once-a-zodiac-1150575|وێبگە=Hollywood Reporter|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.allmovie.com/artist/jackie-chan-p84650/filmography فیلمۆگرافیی جاکی چان] لە [[ئۆڵمووڤی]] * {{IMDb name|id=0000329}} * {{Hkmdb name|id=3894}} {{تووڵی دەروازە|چین|فیلم|دەیەی ١٩٧٠|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمۆگرافیی ئەکتەری پیاو]] [[پۆل:فیلمۆگرافیی ئەکتەرەکان]] [[پۆل:جاکی چان]] [[پۆل:فیلمەکانی هونەرە جەنگییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ھونەرە جەنگییەکان]] [[پۆل:فیلمۆگرافیای ئەکتەرە نێرەکان]] buzvjj1hnh99qmgu1lp36lvf8iazahq 0 169353 1698242 1535433 2026-10-31T13:40:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1698242 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = کۆمپانیا | وێنە = | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = ڕام گۆپاڵ ڤارما | بەرھەمھێنەر = ڕام گۆپاڵ ڤارما، بۆنی کاپوور | نووسین = جەیدیپ ساھنی | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = | کاست = | موزیک = ساندیپ چۆوتا | وێنەگری سینەمایی = | دەستکاری = چاندان ئارۆرا | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = | ڕێکەوتی دەرچوون = ١٢ی نیسانی ٢٠٠٢ | ماوەی فیلم = ١٥٥ خولەک | وڵات = [[ھیندستان]] | زمان = [[ھیندی]] | زنجیرە = | تێچوون = ٧٠ میلیۆن کرۆر | داھات = ٢٥٠٬٢ میلیۆن کرۆر | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''کۆمپانیا''' ({{بە ئینگلیزی|Company}}) فیلمێکی [[ھیندی]] ساڵی ٢٠٠٢، لەدەرھێنانی ڤاڵ گۆڵپا ڤارما و نووسینی جەیدیپ سانیە. ئەستێرەکانی فیلمەکە مۆھانلال، ئاجای دێڤگن، ڤیڤێک ئۆبێرۆی، مانیشا کۆیرالە، ئەنتارا مالی. دووەم فیلمی سێیی چەتەوانی ھیندییە، پاشکۆیەکە بۆ فیلمی «ساتایا» ١٩٩٨، کۆمپانیا دوای چاندۆ دەکەوێت، کە شوێنکەوتوی چەتەیەک بەناوی مەلیکە، لەگەڵی پەیوەندییەک دروست دەکات کە دواجار پاش گرژی لەنێوانیاندا دەمێنێتەوە. ڤارما بیرۆکەی فیلمەکەی پێ باش بوو دوای ئەوەی کەسێک بەناوی حەنیف کەدوای تەقینەوەکانی بۆمبای لە ساڵی ١٩٩٣ بۆ ماوەی پێنج ساڵ لە زینداندا بوو و ھاوبەشێکی نزیکی چەتە و تیرۆریست داود ئیبراھیم بوو. ڤارما زانیاری زۆری ھەبوو کە لە فیلمەکەدا بەکاری ھێنابوو، بە تایبەت سەبارەت بە کردەوەکانی پۆلیس کە نەیتوانی لە ساتێیا بەکاری بھێنیت، چونکە بۆ تاکە فیلمێک زۆر بوو. فیلمەکە لە چەندین شوێنی شاری [[مۆمبای]]، نایرۆبی، [[ھۆنگ کۆنگ]] و سویسرا کاری فیلمسازیی کراوە، ھیمانت چاتورڤێدی لەکاتێکدا «چاندان ئەرۆرا» وێنەی ئەم فیلمەی دەستکاری کردووە، کاری وێنەگرتنی بۆ کردووە. کۆمپانیا لە ١٢ی نیسانی ٢٠٠٢ لەوەڵامێکی ئەرێنیدا ئازاد کرا. لە ڕووی بازرگانییەوە سەرکەوتوو بوو، ٢٥٬٠٢ کرۆر ڕوپییەی دەست خست لە دژی بودجەی بەرھەمھێنانی لە جۆری (Rs.7 crore) لە فیستیڤاڵی فیلمی ئۆستن و فیستیڤاڵی فیلمی ئاسیای نیویۆرک و فیستیڤاڵی نێونە تەوەیی فیلمی فرایبورگ نمایش کرا، فیلمەکە لە ٤٨مین خەڵاتی فیلمی ڤێر شەش خەڵاتی بەدەستھێناوە، کە بریتین لە باشترین ئەکتەری پاڵپشتیکەر و باشترین دەرکەوتنی پیاو بۆ ئۆبێرۆی، ھەروەھا خەڵاتی ڕەخنەگران بۆ باشترین [[ئەکتەر]] بۆ دیڤگن. == ڕۆڵەکان == * مۆھانلال: وەک ڤێراپالی * ئاجای دیڤگن: وەک ئێن مەلیک * ڤیڤیک ئۆبێرۆی: وەک چاندراکانت * مانیسا کۆیرالا: وەک سارۆجە * [[سیما بیسواس]]: وەک ڕانیبای * ئەنتارا ماری وەک کانوو == بەرھەمھێنان == لەماڵی دەرھێنەر ڕام گۆپاڵ ڤارمە لە شاری مۆمبی چاوی بە پیاوێک بە ناوی حەنیف دەکەوێت، کە پێنج ساڵ لە زیندان بوو، دوای تەقینەوەکانی بۆمبایی ١٩٩٣ ئەو یاریدەدەرێکی نزیکی چەتە داود ئیبراھیم بوو.{{Sfn|Varma|2016|p=٨٨}} ڤارما دەستی کرد بە قسەکردن لەگەڵ حەنیف لە دەرەوەی شێتی و «شێتی بە دەروونی تاوانکار»، کە پێی وتبوو جیھانی ژێرزەوی چۆن کار دەکات،{{Sfn|Varma|2016|p=٨٩}} لەو ماوەیە میدیاکان چەند چیرۆکیان لەسەر ململانێی نێوان ئیبراھیم و شۆتا ڕاجان بڵاو دەکردەوە، کە سەرپشک بوون و دەیانویست یەکتر بکوژن،<ref name=bh>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bollywoodhungama.com/movie/company/cast/|سەردێڕ=Company Cast & Crew|بڵاوکەرەوە=[[Bollywood Hungama]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181219001152/http://www.bollywoodhungama.com/movie/company/cast/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بیرۆکەی فیلمی «کۆمپانیایان» بە ڤارما دەدایە دەست.{{Sfn|Varma|2016|p=٨٩}} فارما لە کاتی گەڕانی بۆ ساتیا ١٩٩٨دا چەندین شتی بۆ دەرکەوت کە نەیتوانی یەک فیلم بە تایبەتی کردەوەکانی پۆلیس، بەھۆی بوونی زانیاری زۆر یەک بن. == بڵاوکردنەوە و پێشوازی == کۆمپانیا ستایشێکی ڕەخنەگرانەی وەرگرت، لە کاتی دەرچون [[تاران]] ئەدارش وتی، فیلمەکە "زمانی نوێی ھەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rediff.com/movies/2003/may/15asia.htm|سەردێڕ=NY cinema lovers have Company|دوایین=Nanda|یەکەم=Tanmaya Kumar|بڵاوکەرەوە=[[Rediff.com]]|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303173447/http://www.rediff.com/movies/2003/may/15asia.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زمانێکە لە پێشینەکانی خۆی توندترە" ھەروەھا ستایشی نمایشەکەی دێڤگنی کرد و گوتی: " ئەکتەر ئەم کاراکتەرە ئاڵۆزە وەک ماسییەک لە ئاودا مەلە دەکات ". زیا وەک سەلامی ماڵپەڕی Idlebrain.com بە "جۆری کرێی سەدەی نوێ" وەسفی کرد، کە پێت دەڵێت پێشوازی لە سینەمای بێ دەنگ و گۆشەی کامێرا و نزیکەی نارەحەت کردنی سەقفەکان بکەیت، ھەروەھا گوتی: " ئەوە فیلمێکی تاریکە و لە چوارچێوە ئاڵۆزەکان دەژی، کە لەسەر سیلوێتی گەشە دەکات". کۆمپانیا بە بودجەی بەرھەمھێنانی ٧٠ میلیۆن ڕیاڵ دامەزراوە (٩٨٠ ھەزار دۆلاری ئەمریکی). لە ١٠٠٪ لە ئۆبای کرایەوە و لە ڕۆژی کردنەوەیدا ١١٬٨ میلیۆن ڕوپییەی کۆکردەوە، ئەو بەردەوام بوو لە بەرزکردنەوەی ١١١ میلیۆن (١٬٦ میلیۆن دۆلار) لە ئاستی جیھاندا، لەوانە: ١٬٦٠ میلیۆن (٨٤٠٬٠٠٠ $ دۆلار) لە بۆکس ئۆفیسی ھیندی، لە یەکەم ھەفتەیدا. لە ھەفتەی یەکەمی فیلمەکەدا لە دەلھی، پەنجاب، حەیدەرئاباد و نەگپور، لە ٨٧٪ی ئەو فیلمەدا بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amazon.com/Company-Bollywood-Movie-Ajay-Devgan/dp/B006O2OCPW|سەردێڕ=Company|بڵاوکەرەوە=[[Amazon (company)|Amazon]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130203011302/http://www.amazon.com/Company-Bollywood-Movie-Ajay-Devgan/dp/B006O2OCPW|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{IMDb title|id=0296574}} *{{Rotten Tomatoes|1153799_company}} {{تووڵی دەروازە|فیلم}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ھیندییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تاوانی ڕێکخراو لە ھیندستان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە هۆنگ کۆنگ دانراون]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ھیندی]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ھۆنگ کۆنگ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھۆنگ کۆنگ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری مومبای وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ھیندییەکان]] [[پۆل:ئەو فیامانەی لە مۆمبای داندراون]] pdy7kqihelkgglqwa9g03ojiav01ibz 0 169409 1698265 1698038 2026-10-31T16:25:00Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:Baqcheh Jooq Palace|Baqcheh Jooq Palace]] بۆ [[:Commons:Category:Baghcheh Juq Palace|Baghcheh Juq Palace]] 1698265 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{داتابۆکس-شوێن}} [[پەڕگە:Maku museum.jpg|وێنۆک|ناوەوەی کۆشکی باغچەجووق]] '''کۆشکی باغچەجووق''' ({{بە فارسی|کاخ و موزه باغچه‌جوق}}) کۆشک و مۆزەخانەیەکە، دەکەوێتە نێوان شارەکانی [[ماکۆ]] و [[بازەرگان (شار)|بازرگان]] لە [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] لە ئێران. کۆشکەکە لەنێو باخچەیەکی گەورەیە کە ڕووبەرەکەی نزیکەی ١١ ھێکتار (٢٧ دۆنم) دەبێت. ئەم کۆشکەی کۆتایی بنەماڵەی [[قاجاڕەکان|قاجارە]]، لەسەر فەرمانی [[ئیقبال سوڵتان]] یەکێک لە ڕێبەرانی [[موزەفەر بەدودین شا]] دروست کراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|مێژوو|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Baghcheh Juq Palace}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:کۆشکەکانی ئێران]] [[پۆل:نژیاروانیی ئێرانی]] [[پۆل:شارستانی ماکۆ]] 7h34pa3jx7nhqd5x2h7bsapkfwog04i 0 170312 1698683 1446473 2026-11-01T10:38:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، بەلجیکا-کۆلکە) 1698683 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''کۆڕنێل جێن فڕانسویس ھیمانس ''' ({{بە فەڕەنسی|Corneille Jean François Heymans}}؛ ٢٨ی مارسی ١٨٩٢ – ١٨ی تەممووزی ١٩٦٨)<ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1938/heymans/biographical/ Corneille Heymans Biographical]</ref> پزیشک و توێژەرێکی خەڵکی [[بەلجیکا]] بوو. ساڵی ١٩٣٨ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا بەھۆی دۆزینەوەی دەوری گیرفانەکانی لوت لە کرداری ھەناسەداندا . <ref>[https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1938/summary/ The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1938]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|زانست|بەلجیکا}} {{پۆلی کۆمنز|Corneille Heymans}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{بەلجیکا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٢]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٨]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] j3mr4afs7an9evh6ox2y2ojqb38sx5x 0 170487 1698178 1697683 2026-10-31T12:14:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698178 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Bahrain National Museum Exterior.jpg|وێنۆک]] '''مۆزەخانەی نەتەوەییی بەحرەین''' ({{بە ئینگلیزی|Bahrain National Museum}}) یەکێکە لە گەورەترین و کۆنترین مۆزەخانە گشتییەکانی [[بەحرەین]]ە. مۆزەخانەکە لە نزیک ڕێگای دەربڕینی شا فەیسەڵ لە مانامە دروست کراوە، لە کانوونی یەکەمی ١٩٨٨ کراوەتەوە. مۆزەخانەکە ٣٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی تێچووە (١١٬٣٤ ملیۆن دیناری بەحرەینی) و ڕووبەرەکەی ٢٧٬٨٠٠ مەتر چوارگۆشەیە و لە دوو بینا پێکھاتووە، یەکێکە لە ھەرە شوێنە گەشتیارییەکانی بەحرەین.<ref name="Lonely2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bahrain National Museum|ناونیشان=https://www.lonelyplanet.com/bahrain/manama/attractions/bahrain-national-museum/a/poi-sig/451205/361010|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Lonely Planet}}</ref><ref name="Bah">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About Bahrain National Museum|ناونیشان=http://culture.gov.bh/en/authority/cultural_sites/BahrainNationalMuseum/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Bahrain Authority for Culture and Antiquities|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190905021911/http://www.culture.gov.bh/en/authority/cultural_sites/BahrainNationalMuseum/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وابڕوادەکرێت کە یەکەم مۆزەخانەی ھاوچەرخ بێت لە بەحرەین و وڵاتانی دەورووبەری.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bahrain National Museum|ناونیشان=https://www.timeoutbahrain.com/art/features/46426-bahrain-national-museum|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ئیش=Time Out Bahrain|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|بەحرەین|چاند}} {{پۆلی کۆمنز|Bahrain National Museum}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{بەحرەین-کۆلکە}} okjwskw3dkb30dahobwyjccu0bl3q2l 0 170493 1698547 1446534 2026-11-01T04:37:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1698547 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''کۆنراد بلۆچ''' (بە [[ئەڵمانی]] : Konrad Bloch ؛ (٢١ی کانوونی دووەمی ١٩١٢ – ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Konrad Bloch Facts|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1964/bloch/facts/|وێبگە=nobelprize|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> زانا و توێژەرێکی خەڵکی [[ئەمریکا]] بوو . ساڵی ١٩٦٤ خەڵاتی نۆبڵی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا ، بەھۆی دۆزینەوەی پەیوەند بە میکانیزم و تێگەیشتن لە کۆرستڕۆڵ و ھەرسکردنی ترشەی چەوری بە ھاوبەشی لەگەڵ [[فیۆدۆر لاینین]] .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1964|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1964/summary/|وێبگە=nobelprize|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|زانست|ئەڵمانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Konrad Bloch}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی]] [[پۆل:زانایانی ئەمریکیی جوو]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی مەدالیای نیشتمانی بۆ زانست]] d0q5mtsc6q6yu2sg7whgb9pulbr54tl 0 170577 1698549 1446529 2026-11-01T04:38:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1698549 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''کۆنراد لۆرێنز''' (بە [[ئینگلیزی]] :Konrad Lorenz؛ ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٠٣ - ٢ی فێبریری ١٩٨٩)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Konrad Lorenz|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1973/lorenz/facts/|وێبگە=nobelprize|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> زانا و توێژەرێکی خەڵکی نەمسا بوو. ساڵی ١٩٧٣ [[خەڵاتی نۆبڵ]]ی لە بواری پزیشکی پێ بەخشرا، بە ھاوبەشی لەگەل [[کاڕڵ ڤۆ فریش]] و [[نیکۆلاس تێنبەرگین]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize in Physiology or Medicine 1973|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/1973/summary/|وێبگە=nobelprize|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|پزیشکی|زانست|ژن|باڵندەکان|ژینناسی|گیانلەبەران|دەروونناسی|فەلسەفە}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Konrad Lorenz}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] mtgku4797ihzh1df3g73vj9kb52s2gf 0 170724 1698656 1394294 2026-11-01T10:34:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە) 1698656 wikitext text/x-wiki {{Infobox martial artist|name=کۆنگەر مکگرێگەر|am_kowin=1|mma_decwin=2|mma_koloss=|mma_subloss=4|mma_decloss=|mma_draw=|mma_nc=|am_win=1|am_loss=0|mma_kowin=19|url=|sherdog=29688|box_win=0|box_kowin=|box_loss=1|box_koloss=1|box_draw=|mma_subwin=1|years_active=۲۰۰٨–تا ئێستا|image=Conor McGregor 2018.jpg|height_in=9|image_size=|caption=مکگرێگەر لە ساڵی ٢٠١٨ـدا|birth_name=کۆنتەر ئانتۆنی مکگرێگەر|birth_date={{Birth date and age|df=yes|1988|07|14}}|birth_place=[[دوبلین]]، ئێرلەندا|nickname=دڕندە|height_ft=5|height_footnote=<ref name=height1>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cbssports.com/mma/news/ufc-246-fight-preview-conor-mcgregor-vs-cowboy-cerrone-tale-of-the-tape-whats-at-stake/ |سەردێڕ=UFC 246 fight preview -- Conor McGregor vs. Cowboy Cerrone: Tale of the tape, what's at stake |دوایین=Campbell |یەکەم=Brian |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=CBS Sports |بڵاوکەرەوە=ViacomCBS Inc. |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە=... &nbsp;Height 5-foot-9&nbsp;...}}</ref><ref name=height2>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/sport/general/boxing/mayweather-mcgregor/floyd-mayweather-vs-conor-mcgregor-tale-tape-stats-compared-weight-height-range-record-a7914506.html |سەردێڕ=Floyd Mayweather vs Conor McGregor tale of the tape: Their stats compared ahead of the super-fight |نووسەر=<!--Not stated--> |ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=The Independent |بڵاوکەرەوە=Independent Digital News & Media Limited |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە=... &nbsp;Height 5ft 9in&nbsp;...}}</ref>|trainer=جۆن کاڤانا|weight=77 کیلۆگرام|weight_class=[[پشتێنەی فێزەروەیت]] (۲۰۰٨–۲۰۱٥){{ھن}}[[پشتێنەی لایت وەیت]] (۲۰۰٨–۲۰۱۲, ۲۰۱٦–۲۰۱٨){{ھن}}[[پشتێنەی وێڵتەروەیت]] (۲۰۱٦, ۲۰۲۰)|reach=74 in<ref name=ufcprofile>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ufc.com/athlete/conor-mcgregor |سەردێڕ=Conor McGregor |بڵاوکەرەوە=UFC – Ultimate Fighting Championship |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160825234937/http://www.ufc.com/fighter/Conor-McGregor |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fightmetric.com/fighter-details/f4c49976c75c5ab2 |سەردێڕ=Conor McGregor |وێبگە=FightMetric}}</ref>|style=بۆکسینگ|stance=|rank=پشتێنی قاوەیی لە [[جی جووتسوی بەڕازیلی]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.bjjee.com/videos/conor-mcgregor-promoted-to-bjj-brown-belt-after-ko-win-over-poirier|سەردێڕ=Conor McGregor Promoted To BJJ Brown Belt After KO Win Over Poirier |بڵاوکەرەوە=BJJ Eastern Europe |یەکەم=Gile |دوایین=Huni |ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref> <small>لەژێر سەرپەرشتی [[جۆن کاڤانا]]</small><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sportsjoe.ie/mma/conor-mcgregors-bjj-defended-by-long-time-black-belts-eddie-bravo-and-joe-rogan/68873 |سەردێڕ=WATCH: Conor McGregor's BJJ defended by third degree black belt Eddie Bravo |وێبگە=SportsJOE.ie |یەکەم=Darragh |دوایین=Murphy |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161115050432/http://www.sportsjoe.ie/mma/conor-mcgregors-bjj-defended-by-long-time-black-belts-eddie-bravo-and-joe-rogan/68873 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|team=[[ئێس جی بی ئایرلەند]]|box_nc=}}'''کۆنتەر ئانتۆنی مکگرێگەر''' (لەدایکبووی ١٤ی تەممووزی ١٩٨٨)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The most surprising stories behind Conor McGregor's incredible success|ناونیشان=https://www.irishcentral.com/culture/entertainment/9-surprising-stories-behind-conor-mcgregor-s-incredible-success|وێبگە=IrishCentral|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> یاریزانێکی پیشەگەری ھونەرە جەنگییەکان و بۆکسینگە. ئەو پاڵەوانی پێشووی ھەریەک لە پشتێنەکانی «فێزەروەیت» و «لایتوەیت»ـە لە [[یو ئێف سی]].<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rondina|یەکەم=Steven|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Conor McGregor Officially Stripped of UFC Title Following UFC 223|ناونیشان=https://bleacherreport.com/articles/2768998-conor-mcgregor-officially-stripped-of-ufc-title-following-ufc-223|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=Bleacher Report}}</ref> کۆنەر لە پلەی ١١ەمدایە لەسەر ئاستی UFC و ژمارە چوار لەسەر ئاستی یاریزانانی پۆلی کێشی «لایتوەیت».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Rankings {{!}} UFC|ناونیشان=https://www.ufc.com/rankings|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.ufc.com}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥دا، لە میانەی مەڕاسیمی UFC 194 بۆ پشتێنەی «فێزەروەیت» توانی [[جۆسێ ئاڵدۆ]] ببەزێنێت بە ماوەی تەنھا ١٣ چرکە کە بووە خێراترین بردنەوەی پشتێنەیەک لە مێژووی UFCیدا. دواتریش کە ئێدی ئالڤارێزی بەزاند لە UFC 205، مکگرێگەر بووە یەکەمین شەڕکەری مێژووی UFC کە لەیەک کاتدا دوو پشتێنەی ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Thomas|یەکەم=Luke|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Chat Wrap: UFC 205, McGregor, title shots & more|ناونیشان=http://www.mmafighting.com/2016/11/16/13646242/live-chat-ufc-205-results-conor-mcgregors-future-ufc-fight-nights|بڵاوکەرەوە=MMA Fighting}}</ref> لە یەکەمین یاری خۆیدا لە بۆکسینگ، کۆنەر شکستی ھێنا بەرامبەر [[فلۆید مەیوێزەر|فلۆید مەیوێزەر جونیەر]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Emons|یەکەم=Michael|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Mayweather beats McGregor: as it happened|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/live/boxing/40874881|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٧|وێبگە=BBC Sport}}</ref> یارییەکانی کۆنەر بەوە ناسراون کە زۆرترین بیەریان ھەیە. یارییەکەی بەرامبەر [[حەبیب نۆرماگومیدۆڤ|حەبیب نورماگمێدۆڤ]] بای ٢٫٤ ملیۆن فرۆشی بلیتی ھەبوو، لەوکاتەی یارییەکەی بەرامبەر مەیوێزەر ٤٫٣ ملیۆن فرۆشی ھەبوو، کە دەکاتە دووەمین پڕفرۆشترین یاری لەسەر ئاستی کیشوەری [[ئەمریکای باکوور|ئەمەریکای باکوور]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Christ|یەکەم=Scott|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Mayweather v McGregor: Final pay-per-view numbers are official|ناونیشان=https://www.badlefthook.com/2017/12/14/16779010/mayweather-v-mcgregor-final-pay-per-view-numbers-are-official|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Bad Left Hook}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش}} {{پۆلی کۆمنز|Conor McGregor}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٨]] [[پۆل:شەڕکەرانی یوو ئێف سی]] [[پۆل:ھونەرمەندانی جەنگی تێکەڵ بە کێشی سووک]] [[پۆل:ھونەرمەندانی جەنگی تێکەڵ بە سوود وەرگرتن لە بۆکسینگ]] ss8lp60ucxth6p69g1u7zl69i728ja2 0 170943 1698165 1697859 2026-10-31T12:10:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698165 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} هەر لەگەڵ بڵاوبوونەوەی هەواڵی دەرکەوتنی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆرۆنای]] نوێ لە چین لە سەرەتای ساڵی ٢٠٢٠دا، لە ڕێکەوتی ٢٦ کانوونی دووەم دا ئەنجومەنی نیشتمانی پەتا ناوچەییەکانی [[ئوردن|ئەردەن]] و وەزارەتی تەندروستی هەستا بە تەرخانکردنی چەند نەخۆشخانەیەکی دیاریکراو بۆ چارەسەرکردنی تووشبووەکان و دانانی چەند ڕێکارێک بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ڤایرۆسەکەدا دوای گەیشتنی بۆ ناو وڵاتەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Schools suspended, borders closed, gatherings banned as gov't responds to continued coronavirus spread|ناونیشان=https://www.jordantimes.com/news/local/schools-suspended-borders-closed-gatherings-banned-govt-responds-continued-coronavirus|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش=The Jordan Times|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200316232557/https://www.jordantimes.com/news/local/schools-suspended-borders-closed-gatherings-banned-govt-responds-continued-coronavirus|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەرەرای ئەو ڕاستییەی وڵاتی ئەردەن هەتا ١٤ی ئازار تەنها خاوەنی یەک تووشبووی ڤایرۆسەکە بوو بەڵام حکومەت هەستا بە داخستنی قوتابخانەکان، قەدەغەکردنی کۆبوونەوەی گشتی و داخستنی تەواوی سنوور و فرۆکەخانەکان وك وەڵامێک بۆ ئەو بڵاوبوونەوە خێرا و هەڕەمەکییەی لە وڵاتانی چواردەور و تەواوی جیهان دا ڕوویدەدا. پێش داخستنی تەواوی سنوور و فرۆکەخانەکان، لە ١٥ی ئازاردا حکومەت هەستا بە جێبەجێ کردن نەخشەڕێگایەک بۆ کەرەنتینە کردنی کەسانی هاتوو بۆ ناو وڵاتەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Jordan eases lockdown after total curfew leads to chaos|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2020/03/25/middleeast/jordan-lockdown-coronavirus-intl/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش=CNN}}</ref> سوپای ئەردەنی ئەرکی جێبەجێ کردنی نەخشەڕێگاکەی پێ سپێردرابوو بۆ ئاسانکردنی گواستنەوەی ٥ هەزار سەردانیکەری هاتوو لە فرۆکەخانە و خاڵە سنوورییەکانەوە بۆ ناوچەی گەشتیاریی دەریای مردوو کە شوێنێکی گەشتیارییە و لە کاتی نەخۆشییەکەدا بە ناوچەیەکی سەربازی داخراو دادەنرا و وك شوێنی مانەوەی ناچاری بەکاردەهات لە کاتی کەرەنتینەی ٢ هەفتەیی دا و ئەرکی خەرجیی شوێنەکەش لە ئەستۆی حکومەت بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=How Jordan is flattening its COVID-19 curve|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2020/04/jordan-flattening-covid-19-curve-200422112212466.html|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش=Al Jazeera}}</ref> == ڕێکارەکانی حکومەت == لە ٦ی ئازاردا حکەموتی ئەردەنی هەستا بە ئەنجامدانی ڕێکەوتێنک لەگەڵ تۆری کۆمەڵایەتی ([[فەیسبووک]] - Facebook)دا بۆ بڵاوکردنەوەی هەڵمەتێکی هۆشیاریی دەربارەی پەتای جیهانیی کۆڤید-١٩. بەپێی ڕێکەوتنەکە فەیسبووک بۆ بەکارهێنەرانی ئەردەنی هەڵدەستێت بە پیشاندانی بەستەرەکانی ماڵپەری وەزارەتی تەندروستی و هاندانی بابەتەکانی ماڵپەرەکە بۆ زیادکردنی هۆشیاری دەربارەی تەشەنەکردنی نەخۆشییەکە، ڕێکارەکانی خۆپارێزی، زانیاری بۆ کەم کردنەوەی بڵاوبوونەوە و ناوەندە پەیوەندیدارەکان کە دیاریکراون بۆ پشکنین و چارەسەرکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How Jordan is flattening its COVID-19 curve|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2020/04/jordan-flattening-covid-19-curve-200422112212466.html|وێبگە=www.aljazeera.com}}</ref> لە ١٠ی ئازاردا ئەم ڕێکارانەی خوارەوە راگەیەندرا: * هەڵپەساردنی گەشت بۆ ناوەوە و دەرەوەی وڵاتی لوبنان. * هەڵپەساردنی گەشت بۆ ناوەوە و دەرەوەی وڵاتی سوریا جگە لە ئۆتۆمبێلی بارهەڵگر. * داخستنی خاڵی سنووری (شێخ حوسێن)ی باکوریی لەگەڵ ئیسرائیل، خاڵی سنووری (شا حوسێن – پردی ئەل نەبی) لەگەڵ کەناری رۆژئاوا (بەشی رۆژئاوا) و خاڵی سنووری (وادی عەرەبە)ی باشوریی لەگەڵ ئیسرائیل بۆ هەموو سەردانیکەران جگە لە وەفدە فەرمییەکان و بارهەڵگەرەکان. * لە ١٦ ئازاری ٢٠٢٠ەوە قەدەغەکردنی سەردانیکەران لە وڵاتانی فەڕەنسا، ئیسپانیا و ئەڵمانیا بۆ ناو ئەردەن و بە پێچەوانەشەوە.   * داخستنی سنوورە ئاوییەکان لەگەڵ وڵاتی میسڕ و هەروەها کەم کردنەوەی فرۆکە هاتووەکان لە وڵاتی میسڕەوە بەڕێژەی لە %٥٠ و ڕێگەدان بە گەشتکردن بۆ میسڕ تەنها بۆ باری لەناکاو و بەپەلە. لەگەڵ بەردەوام بوونی کردە بازرگانییەکان بەشێوەیەکی ئاسایی. * هەڵپەساردنی هەموو هاتووچۆیەك لە خاڵی سنووری (ئەل کەرامە) لەگەڵ وڵاتی عێراق، جگە لە وەفدە فەرمییەکان لەگەڵ بەردەوام بوونی کردە بازرگانییەکان وك پێشوو. ڕێگەپێدان بە هاتووچۆی سەردانیکەران بۆ ناوەوە و دەرەوەی عێراق تەنها لە فرۆکەخانەکانی بەغداد و هەولێرەوە. == لێکەوتە ئابوورییەکان == هەرچەندە لەلای هەندێك لە شارەزایان ڕێکارەکانی ئەردەن بەرامبەر بە پەتا جیهانییەکە بە یەکێك لە باشترینەکانی جیهانی عەرەبی دادەنرا و هەندێك جار بەراورد دەکرا بەو وڵاتە ئاسیاییانەی (وك کۆریای باشور، چین، سەنگاپور و ڤێتنام) توانایان هەبووە سەرکەوتوو بن لە مامەڵەکردن لەگەڵ نەخۆشییەکەدا بەڵام نیگەرانییەکی گەورە هەیە دەربارەی ئەو کاریگەرییە ئابوورییانەی دەکەوێتە سەر وڵاتەکە لە کاتێك دا ئابووری ئەردەن کەوتۆتە ژێر بارێكی سەخت بەهۆی پاشەکشەکردنی بەرچاوی کەرتی گەشتیارییەکەی. چاوەڕوان دەکرێت کە دوای چەند مانگێك بەشێوەیەکی بەرچاو کار لە ڕێژەکانی بێکاری و هەژاری بکات کە ڕێژەکان خۆیان لەم چەند ساڵەی کۆتایی دا بەرز بوون بەهۆی ناجێگیری هەرێمیی ناوچەکەوە. هەروەها گوومان هەیە لە ئەگەری ئەوەی حکومەتی ئەردەنی بڵاوبوونەوەی پەتاکە بەکاربهێنت بۆ بێدەنگ کردن و نەهێشتنی کۆمەڵێك لە بەرهەڵستکاران و ڕەخنەگرانی حکومەت. دەسەڵاتی ئەردەنی هەستا بە دەستبەسەرکردنی خاوەنی وێستگەی تەلەڤیزیۆنی (Roya TV) فارس سایغ و بەرێوبەری هەواڵەکانی هەمان وێستگە (محەمەد ئەل خالیدی) بە تۆمەتی بڵاوکردنەوەی هەواڵێك لەسەر پیاوێك کە لە کاتی قەدەغەی هاتووچۆدا لە ناوەڕاستی مانگی نیسان دا هەڕەشەی دزین و فرۆشتنی ماددەی بێهۆشکەری کردووە بۆ بەخێوکردنی خێزانەکەی.<ref name="Elsevier">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Elsevier|سەردێڕ=Novel Coronavirus Information Center|ناونیشان=https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200130171622/https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=Elsevier Connect}}</ref><ref name="Reynolds4March2020">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Reynolds|یەکەم=Matt|ناونیشان=https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus|سەردێڕ=What is coronavirus and how close is it to becoming a pandemic?|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=Wired UK|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٠|issn=1357-0978|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200305104806/https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|COVID-19 pandemic in Jordan}} {{تووڵی دەروازە|ئوردن|پزیشکی|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات]] tw1gz3cuvvceo365377qhsbidai1t66 0 170945 1698164 1697861 2026-10-31T12:09:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698164 wikitext text/x-wiki پەتای جیهانیی [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] لە وڵاتی لوبنان بەشێکە لە پەتای جیهانیی نەخۆشی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩ (COVID-19) کە هۆکارەکەی نەخۆشی سەختی کۆئەندامی هەناسەی ڤایرۆسی کۆرۆنا ٢ (SARS-CoV-2). لە مانگی شوباتی ٢٠٢٠دا یەکەمین باری تووشبوون لە وڵاتەکە پشتڕاستکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lebanon announces first coronavirus case|ناونیشان=https://gulfnews.com/world/mena/lebanon-announces-first-coronavirus-case-1.1582292569236}}</ref> لە ٢١ی شوباتی ٢٠٢٠دا لوبنان یەکەمین باری تووشبوونی خۆی بە نەخۆشی کۆڤید-١٩ پشتڕاستکردەوە کە ژنێكی ٤٥ ساڵان بوو لە شاری قومی وڵاتی ئێرانەوە گەڕابۆوە و پشکنینەکەی بۆ (SARS-CoV-2) ئەرێنی دەرچوو و دەستبەجێ لە بەیروت گواسترایەوە بۆ نەخۆشخانە. لە ٢٦ی شوبات دا دووەم ژن تووشی ڤایرۆسەکە بوو کە ئەویش لە وڵاتی ئێرانەوە سەرنشینی هەمان فرۆکەی تووشبووی یەکەم بوو. لە ٢٧ی شوبات دا پیاوێكی ٧٧ ساڵانی ئێرانی کە لە ٢٤ی شوبات دا لە ئێرانەوە گەیشتبووە وڵاتەکە پشکنینەکەی ئەرێنی دەرچوو و گواسترایەوە بۆ نەخۆشخانەی زانکۆیی رەفیق حەریری لە بەیروت. هەروەها لە ٢٨ی شوبات دا ژنێكی بەڕەچەڵەك سوریی پشکنینەکەی ئەرێنی دەرچوو و دواتر ئەویش گواسترایەوە بۆ نەخۆشخانەی زانکۆیی رەفیق حەریری لە شاری بەیروت. لە ٢٩ی شوبات کۆی ژمارەی تووشبووان ٧ کەس بوو.<ref name="Imperial13March2020">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Crunching the numbers for coronavirus|ناونیشان=https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200319084913/https://www.imperial.ac.uk/news/196137/crunching-numbers-coronavirus/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=Imperial News}}</ref><ref name="Gov.ukHCIDDef">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=High consequence infectious diseases (HCID); Guidance and information about high consequence infectious diseases and their management in England|ناونیشان=https://www.gov.uk/guidance/high-consequence-infectious-diseases-hcid|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200303051938/https://www.gov.uk/guidance/high-consequence-infectious-diseases-hcid|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=GOV.UK|زمان=en}}</ref> لە ١ی ئازاردا وەزارەتی تەندروستی ٣ باری تووشبوونی نوێی ڕاگەیاند و ئەم سێ تووشبووە لەگەڵ گەیشتنیان لە ئێرانەوە بۆ لوبنان هەستابوون بە خۆ کەرەنتینە کردن  و کۆی ژمارەی تووشبووانی دەگەیاندە ١٣ کەس.<ref name="Elsevier">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Elsevier|سەردێڕ=Novel Coronavirus Information Center|ناونیشان=https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200130171622/https://www.elsevier.com/connect/coronavirus-information-center|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=Elsevier Connect}}</ref><ref name="Reynolds4March2020">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Reynolds|یەکەم=Matt|ناونیشان=https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus|سەردێڕ=What is coronavirus and how close is it to becoming a pandemic?|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=Wired UK|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200305104806/https://www.wired.co.uk/article/china-coronavirus|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠٢٠|issn=1357-0978}}</ref> == ڕێگەگرتن و گەمارۆدانی نەخۆشییەکە == لە ٢٨ی شوبات دا وەزیری پەروەردە (تارق ئەل مەجزوب) ڕایگەیاند کە تەواوی ناوەندە پەروەردەییەکان لە ٢٩ی شوباتەوە دادەخرێن هەتا ٨ی ئازار. بڕیارەکە بە بڕیارێکی ناپێویستی توند لەقەڵەم دەدرا لەلایەن (زانکۆی ئەمریکی بەیروت، زانکۆی ئەمریکی لوبنانی و زانکۆی سەینت جۆزیف) و داوای کردەی بڕیاردانیان دەکرد بە پشتبەستن بە بەڵگە بۆ دوورکەوتنەوە لە پەشۆکان و هەرا. دوای ڕاگەیاندنی بە کرانەوە مانەوەی زانکۆکە لە کاتی پەتا جیهانییەکە و پشتگوێ خستنی داواکەی وەزارەتی پەروەردە و خوێندنی باڵا بۆ داخستن لەلایەن زانکۆیە دواترە لە سەرەتای مانگی ئازاری ٢٠٢٠دا زانکۆکە داخستنی ناوەندەکانی ڕاگەیاند  و هەروەها دوای مشتومڕێکی زۆر لەنێوان زانکۆکانی دیکە و وەزیردا زانکۆکانی دیکەش پابەند بوونی خۆیان بە بە بڕیاری داخستنەکە ڕاگەیاند. لە ئەنجام دا زانکۆی ئەمریکی بەیروت هەستا بە دامەزراندنی ئەنجومەنێكی شارەزای بۆ زانیاری و ڕاوێژکاری سەربەخۆ دەربارەی پەتا جیهانییەکە. دوای هاتنە ناوەوەی چەند کەسێكی تووشبوو بۆ ناو لوبنان لەو وڵاتانەی کە پێشتر بە تووشبوو پۆلێن نەکرابوون، لە ٦ی ئازاردا وەزیری تەندروستی (حەمد حەسەن) ڕایەگەیاند کە "لوبنان چیدیکە لە قۆناغی گەمارۆدانی نەخۆشییەکەدا نەماوە" بە واتای ئەوەی نەخۆشییەکە لەناو وڵاتەکەدا بڵاوبۆتەوە و هۆشداری دایە هاوڵاتیان کە ڕێکارەکانی خۆپارێزی بەکاربهێنن و دوور کەونەوە لە شوێنە گشتییەکانی وك سەیرانگا و شانۆ و سینەماکان. دوابەدوای ئەم لێدوانە ڕێکاری داخستنی قوتابخانە، زانکۆ و دایەنگاکان هەتا ١٤ی ئازار درێژکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=First Coronavirus Case Confirmed in Lebanon|ناونیشان=https://the961.com/first-coronavirus-case-confirmed-in-lebanon/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=The961|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200508014838/https://www.the961.com/first-coronavirus-case-confirmed-in-lebanon/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == لێکەوتە ئابوورییەکان == دوابەدوای بڵاوبوونەوەی پەتا جیهانییەکە دیاردەی دواکەوتن و پێنەدانی مووچە سەریهەڵدا. قەیرانی ئابووری سەخت وای لە لوبنانییە هەژارەکان کردبوو کە لەڕێی تەنها داهاتێكی زۆر کەم یان هیچەوە مامەڵە لەگەڵ بارودۆخە سەخترەکەدا بکەن. لە ١٠ی تەمموزدا میشێل باچلێت (لێپرسراوی باڵای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ مافەکانی مرۆڤ) هۆشداریدا لەسەر قەیرانی کۆمەڵایەتی-ئابووری لوبنان. لە لێدوانەکەی دا ژمارە و زانیاری لوبنانی و نەتەوە یەکگرتووەکانی وك سەرچاوە بەکاردەهێنا کە دەیخەمڵاند لە %٧٥ هاوڵاتیانی لوبنانی پێویستیان بە یارمەتییە. لە تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٩ەوە لیرەی لوبنانی زیاد لە %٨٠ نرخەکەی خۆی لەدەستداوە و لەم ساتەدا بڕانی وزەی کارەبا بۆتە دیاردەیەكی باو. سەرەڕای ئەوە زیاد لە ٢٥٠ هەزار کرێکار لە لوبنان کاردەکەن کە زۆرینەی ئەم کرێکارانە دووچاری لەدەستدانی کارەکانیان بوونەتەوە، مووچەکانیان پێنەدراوە، بێ ماڵ ماونەتەوە یان ناتوانن بڕی دراوی دارایی بۆ خێزانەکانیان بنێرنەوە لە وڵاتەکانی خۆیان. باچلێت داوای لە لایەن و حیزبە سیاسییەکانی وڵاتەکە کرد دەستبەجێ هەستن بە ئەنجامدانی چاکسازی و لە پێشینە دانانی پێویستییە سەرەکییەکانی وك وزەی کارەبا، خۆراك، تەندروستی و پەروەردە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lebanon reports second coronavirus case|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/latest-on-coronavirus-outbreak/lebanon-reports-second-coronavirus-case/1745954|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200227183138/https://www.aa.com.tr/en/latest-on-coronavirus-outbreak/lebanon-reports-second-coronavirus-case/1745954|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Second Coronavirus Case Just Recorded in Lebanon|ناونیشان=https://the961.com/second-coronavirus-case-just-recorded-in-lebanon//|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=The961|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200529080824/https://www.the961.com/second-coronavirus-case-just-recorded-in-lebanon/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|COVID-19 pandemic in Lebanon}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:پەتای کۆڤید-١٩ بەپێی وڵات]] 1sou9az0vquys9ws3vgwzb8g3cc6cni 0 171023 1698241 1367727 2026-10-31T13:40:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1698241 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمپانیا''' یان '''بەشگە''' یەکێک لە شێوەکانی ڕێکخستنی کارە بازرگانییەکانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = https://www.investopedia.com/terms/l/llc.asp#ixzz2CEzgE239|سەردێڕ = Limited Liability Company (LLC) Definition - Investopedia|نووسەر = root|بەرھەم = Investopedia| ناونیشانی ئەرشیف = https://web.archive.org/web/20180612184453/https://www.investopedia.com/terms/l/llc.asp | ڕێکەوتی ئەرشیف = 12 يونيو 2018}}</ref><ref>[https://www.legislation.gov.uk/ukpga/2006/46/section/1 Companies Act 2006, Section 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121003172254/http://www.legislation.gov.uk/ukpga/2006/46/section/1 |date=03 أكتوبر 2012}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = https://legal-dictionary.thefreedictionary.com/company|سەردێڕ = Company legal definition of company|بەرھەم = TheFreeDictionary.com| ناونیشانی ئەرشیف = https://web.archive.org/web/20180804200818/http://legal-dictionary.thefreedictionary.com/company | ڕێکەوتی ئەرشیف = 04 أغسطس 2018}}</ref> مێژووی دروستبوونی کۆمپانیا دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمانی زوو و ئەوەی بەنوسراو گەیشتبێتە ئەم سەردەمە کۆنترینیان یاسای حاموڕابی بووە، واتە پێش ڕۆمانییەکان لەوێ باس لە عقدی شەراکەت کراوە، بیێگومان جیاوازبووە لەم شێوازەی ئیستا، دواتر لە سەردەمی ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی قانونی ڕۆمانی باس لە کۆمپانیا دەکات، بەڵام لەم سەردەمیش کەسییەتی واتایی (الشخصیەی المعنویە) بۆ دروست نەبووە، لەبەر ئەوەی لە ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی پێگەی کۆمەڵایەتی کەسەکان بە دەوڵەمەندی و پارەداریان دیاری دەکرا بۆیە کاتێک کەسەکە دەمردو میراتەکەی دابەش دەکرا، ئەستۆ دارایەکەی کە پێگە کۆمەڵایەتییەکەی پێ دیاری کرابوو دابەش دەبوو بەسەر میراتگرەکانی لێرەدا پارەکە کەم دەبۆوەو بەم ھۆیەش پێگەی کۆمەڵایەتی میراتگرەکانی دادەبەزی بۆ ئاستیێکی نزمتر بۆیە قانونی ڕۆمانی ڕێگەی دابوو کە ئەو میراتگرانە واتە ئەو پارەیەی کە بۆیان دەماوە لە باوکیان دابەشی نەکەن بەڵکو بە گرێبەستێکی شەراکەت بھێڵێنەوە و پارێزگاری لێ بکەن بۆئەوەی پێگەی کۆمەڵایەتیان وەک خۆی بمێنێتەوە وپارێزگاری لێ بکەن بۆیە لە قانونی ڕۆمانی باس لە شێوازێکی شریکە کراوە بەڵام شخصیەتی معنوی بۆ دروست نەبووە بەڵکو وەک ماڵی ھاوبەش بووە بە گرێبەستێکی ڕەزامەندانە. دوای ھەرەس ھێنانی ئیمپراتۆرییەتی ڕۆمانی ودروست بوونی دەوڵەتۆچکەکان ئیتالیا (کۆمارەکانی ئیتالیا) دروست بوو. لەسەدەکانی ناوەراست، کەسییەتی واتایی بۆ کۆمپانیا دروست بوو لە دامەزراندنی یەوە ئەستۆی دارایی جیابوو (ذمە مالییە مستقلە) لە ئەستۆی دارایی ئەو کەسانەی پێکیان دەھێنا. وەکۆمپانیای کەسییەکان (شرکات الاشخاص)یەکەمین کۆمپانیابوون کە ھاتنە کایەوە و دروستبوون پیێش کۆمپانیا مالییەکان (شرکات الاموال). دوای سەرھەڵدانی شۆڕشی فەرەنسی و کاریگەری لەسەر بواری بازرگانی وڵاتانی ئەورووپا، ھاتنی سەردەممی سەرمایەداری، بۆئەوەی ھاوردەی کەرەستە سەرەتایییەکانیان بکەن لە ولاتانی تر پێویستیان بەسەرمایەی زۆربوو بۆ پرکردنەوەی ئەم پێویستیانە باشترین ڕێگە بۆ کۆکردنەوەی ئەم سەرمایە، دامەزراندنی کۆمپانیای ھاوپشکی بوو (شرکات المساھمە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=نور|یەکەم=مكتبة|سەردێڕ=الموجز في الشركات التجارية|ناونیشان=https://www.noor-book.com/book/review/510702|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.noor-book.com|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Companies}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|ئابووری|مێژوو|کۆمەڵگا|وڵاتەکان}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیاکان]] [[پۆل:ئابوورناسی]] o3z9gf0tlvcg5wuxu60hwu4af23gbs2 0 171093 1698526 1675007 2026-11-01T04:34:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1698526 wikitext text/x-wiki '''کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان''' یان بە کورتی '''کۆمەڵە''' (پێشتر: '''کۆمەڵەی مارکسی–لینینیی کوردستان''') ڕێکخراوێکى [[کۆمۆنیزم|چەپی]] کوردی بوو لە [[باشووری کوردستان]]، لە ١٠ی حوزەیرانی ١٩٧٠ دامەزرا.<ref name=":3">کتێبی ناسنامەی حزبە کوردستانییەکان (ڕەوتیان - ئایدۆلۆژیان - ھەڵسەنگاندنیان)، لاپەڕە ١١٩–١٢٠، نووسینی مەسعوود عەبدولخالق، ھەولێر-٢٠٠٩.</ref><ref name=":0">ڕۆژی ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ بڵاوکراوەتەوە.</ref> پێش دامەزراندنی کۆمەڵە، زۆرینەى ئەندامەکانى لە خەباتى کوردایەتى و پێشمەرگایەتى لە ڕیزەکانى شۆشى کورد چالاک بوون، بەڵام دواى هەرەسى شۆڕشى ئەیلول بە مەبەستى تەسلیم نەبوون و درێژەدان بە خەبات ڕێکخراوێکى چەپى نوێیان دامەزراند بە ناوى کۆمەڵە، کە زیاتر لەو گەنجە شۆڕشگێڕ و نوێخوازانە پێکهاتبوون کە بە تەسلیم بوون و کۆتاییهاتنى شۆڕش ڕازی نەبوون، ئامانجیان دەستپێکردنەوەى شۆڕشێکى مۆدێرن بوو بۆ بەدەستهێنانى مافى کورد لە باشورى کوردستان<ref>کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان، ماڵپەڕی دیپلۆماتیک مەگەزین، ڕۆژی ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ بڵاوکراوەتەوە.</ref> لە ساڵی ١٩٧٦، کۆمەڵە شەڕی چەکداری لەبەرامبەر [[حیزبی بەعس]] ڕاگەیاند.<ref name=":0"/> چالاکییەکانی کۆمەڵە بەنھێنی ئەنجام دەدران.<ref>کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان ، لە ٧ی ئابی ٢٠٢٠ بڵاوکراوەتەوە.</ref> هەروەها کۆمەڵە هەوێنى دامەزراندنى یەکێتى نیشتیمانى کوردستان بوو بە ڕابەرایەتى ([[جەلال تاڵەبانی|مام جەلال تاڵەبانى]]) و بەهێزترین هێڵى نێو یەکێتى نیشتیمانى کوردستان بوو، بەڵام لە ساڵی ١٩٨٩ کۆمەڵە ھەڵوەشایەوە. == مێژوو == کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان لە ١٠ی حوزەیرانی ١٩٧٠ لەلایەن ھەریەکە لە [[شەھاب شێخ نووری]]، [[وەستا ئەنوەر]] و [[جەعفەر کۆیی]] دامەزرا.<ref name=":3"/> لە ساڵی ١٩٧٦، ھەر سێ دامەزرێنەرەکەی کۆمەڵە لەلایەن دەسەڵاتی شای ئێرانەوە ڕادەستی عێراق کرانەوە و لە ٢١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٦ لەسێدارە دران.<ref name=":3"/> لە ساڵی ١٩٧٦، کۆمەڵە بوو بە باڵێک لە یەکێتیی نیشتمانی کوردستان لەژێر ناوی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان.<ref name=":3"/> لە ساڵی ١٩٨٦، لەدوای دامەزراندنی [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانی کوردستان]] ئەوا لەژێر ناوی کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستانەوە وەک هێڵێکى بنچینەیی و بەهێز تێکەڵ بە [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتیی نیشتمانی کوردستان]] دەبێت و ئەندام و دامەزرێنەرانی کۆمەڵە چوونە نێو ئەم پارتە نوێیە.<ref>کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان ، ڕۆژنیوس، ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٠ بڵاوکراوەتەوە.</ref><ref>کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩ بڵاوکراوەتەوە.</ref><ref name=":1">کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان ماڵپەڕی سنوورمیدیا، ن، ١٨ی ئایاری ٢٠١٧ بڵاوکراوەتەوە.</ref> دوای کۆنگرەی یەکەمی یەکێتی لە ساڵی ١٩٩٢، کۆمەڵە بەیەکجاری هەڵوەشایەوە.<ref name=":3"/> == کەسایەتییەکان == * [[شەھاب شێخ نووری]]/خاڵە شەھاب (دامەزرێنەر) * [[وەستا ئەنوەر]] (دامەزرێنەر) * [[جەعفەر کۆیی]] (دامەزرێنەر) * [[شاسوار جەلال سەعید]]/ئارام (دەستەی دامەزرێنەران و سکرتێری کۆمەڵە بووە) * ئازاد ھەورامی * [[کاوە عەلی ساڵح]] * [[نەوشیروان مستەفا]] (سکرتێری کۆمەڵە بووە) * [[مەلا بەختیار]] * [[قادر حاجی عەلی]] (ئەندامی سەرکردایەتی) * [[عومەر سەید عەلی|عومەری سەید عەلی]] * [https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20081121154236446&lng=1 فەرەیدوون عەبدولقادر] (دەستەی دامەزرێنەران) * ئاوات غەفور * [[جەبار فەرمان]] * شێخ دارۆ شێخ نورى * شەهید عەلى سالح * [[کاکە حەمە (محمد عوسمان عەلى ئاغا)|کاکە حەمەی ڕێکخستن]] * هۆشمەند هەورامى * [[کۆسرەت ڕەسووڵ عەلی|کۆسرەت ڕەسول عەلی]] * [[ئەرسەلان باییز|ئەرسەلان بایز]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{حیزبە کۆمۆنیستەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:حیزبەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:حیزبەکانی عێراق]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:کۆمەڵەی ڕەنجدەرانی کوردستان]] [[پۆل:حیزبە کۆمۆنیستییەکانی کوردستان]] ga1bq4rf5am67lw7uu1mdh7cblan62v 0 171822 1698574 1686929 2026-11-01T05:49:42Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698574 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = ٩ بۆ ٥ ڕۆژ لە پۆرن | image = | alt = | caption = | director = جێنس ھۆفمان | producer = کلێونسی کۆمینۆ | writer = جێنس ھۆفمان | music = ئەلێکس ماکگۆوان{{ھن}}مایکڵ میینڵ | cinematography = جێنس ھۆفمان | editing = {{ubl|[[Christopher Klotz]]|Kai Schröter}} | studio = ئێف ٢٤ فیلم | distributor = {{plainlist| * Media Entertainment GmbH (theatrical) * [[ستراند ڕیلیزینگ|Strand Releasing]] (بڵاوکراوەی دی ڤی دی) }} | released = {{film date|2008|08|24|مۆنتریال|df=y}} | runtime = ٩٥ خولەک | country = {{ئاڵا|ئەڵمانیا}} | language = ئینگلیزی{{ھن}}ئەڵمانی | budget = | gross = }} '''٩ بۆ ٥: ڕۆژ لە پۆرن''' ھەروەھا بە (The Porn Diaries) ناسراوە واتە ڕۆژانەی پۆرن، فیلمێکی دۆکیومێنتاری ئەڵمانییە بە زمانی [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]] ساڵی ٢٠٠٨ بەرھەمھێنراوە سەبارەت بە پیشەسازی پۆرنۆگرافییە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە نووسین و دەرھێنانی جێنس ھۆفمانە.<ref name="variety1"/><ref name="dvdtalk"/><ref name="schnitt1"/><ref name="schnitt2"/><ref name="sft"/><ref name="joblo"/> == بەرھەمھێنان == دۆکیومێنتارییەکە پێنج ساڵی خایاند بۆ بەرھەمھێنانی لەگەڵ زیاتر لە سێ ساڵ لە وێنەگرتن.<ref name="schnitt1"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|refs= <ref name="dvdtalk">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dvdtalk.com/reviews/43853/9-to-5-days-in-porn/|سەردێڕ=DVD review: 9 to 5: Days in Porn|دوایین=McGaughy|یەکەم=Cameron|بڵاوکەرەوە=[[DVD Talk]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠| ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20100525072407/http://www.dvdtalk.com/reviews/43853/9-to-5-days-in-porn/| ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٥ی ئایاری ٢٠١٠| ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="variety1">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.variety.com/review/VE1117938164.html?categoryid=31&cs=1|سەردێڕ=9 to 5: Days In Porn|دوایین=Harvey|یەکەم=Dennis|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|magazine=[[Variety (magazine)|Variety]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100102064944/http://www.variety.com/review/VE1117938164.html?categoryid=31&cs=1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="joblo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.joblo.com/movie-news/joblo-podcast-summer-movie-preview-with-joblo-and-guest-sasha-grey |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111231030829/https://www.joblo.com/movie-news/joblo-podcast-summer-movie-preview-with-joblo-and-guest-sasha-grey |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ |سەردێڕ=Part One of The Summer Movie Preview with JoBlo and Sasha Grey! |ئیش=[[JoBlo]] |بڵاوکەرەوە=joblo.com |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="schnitt1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.schnitt.de/202,3821,01|سەردێڕ=Angst und Schrecken in San Fernando|دوایین=Bickermann|یەکەم=Daniel|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Schnitt|زمان=German|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120519153004/http://www.schnitt.de/202,3821,01|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="schnitt2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.schnitt.de/233,5401,01|سەردێڕ=Nackt auf Schicht: Interview mit Jens Hoffmann|دوایین=Bickermann|یەکەم=Daniel|بڵاوکەرەوە=Schnitt|زمان=German|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120227032214/http://www.schnitt.de/233,5401,01|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="sft">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.spielefilmetechnik.de/aid,687977,page1.cfm|سەردێڕ=9to5 – Days in Porn: Review zum DVD-Release|بڵاوکەرەوە=Spiele Filme Technik|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100612181532/http://www.spielefilmetechnik.de/aid,687977,page1.cfm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{official website|http://blog.9to5-themovie.com/}} * {{IMDb title|1278293}} {{تووڵی دەروازە|فیلم}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:پۆرنۆگرافی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە ئەڵمانییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] m9kaur360c1ia8nybv7mbwh2i334bhn 0 172437 1698562 1686862 2026-11-01T05:45:58Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698562 wikitext text/x-wiki ٦ ئەلفا-میسل پڕۆجێسترۆن یان ('''6α-MP''') دەرمانێکی پڕۆجێستۆجینە کە ھەرگیز نەخراوەتە مارکێتەکانەوە بۆ فرۆشتن <ref name="pmid5881565">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Wu YL, Chow WZ, Hou CC, Huang-minlon|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٦٥|سەردێڕ=Synthesis of 6-alpha-methylprogesterone from hyodesoxycholic acid|journal=Sci. Sin.|بەرگ=١٤|issue=10|پەڕەکان=١٥٣٣–٥|pmid=٥٨٨١٥٦٥}}</ref><ref name="pmid474281">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Brown TR, Bullock LP, Bardin CW|ڕێکەوت=١٩٧٩|سەردێڕ=In vivo metabolism and binding of 6 alpha-methylprogesterone; a progestin with anti-androgenic and synandrogenic activities|journal=Adv. Exp. Med. Biol.|زنجیرە=Advances in Experimental Medicine and Biology|بەرگ=١١٧|پەڕەکان=٢٦٩–٨٠|doi=10.1007/978-1-4757-6589-2_14|ژپنک=٩٧٨-١-٤٧٥٧-٦٥٩١-٥|pmid=٤٧٤٢٨١}}</ref><ref name="pmid7308133">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Brown TR, Bullock LP, Bardin CW|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٨١|سەردێڕ=The nuclear uptake of 6 alpha-[3H]methylprogesterone and its 20 alpha-hydroxy metabolite: the requirement for multiple receptors|journal=Endocrinology|بەرگ=١٠٩|issue=6|پەڕەکان=١٨٢١–٩|doi=10.1210/endo-109-6-1821|pmid=٧٣٠٨١٣٣}}</ref><ref name="pmid7308132">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Brown TR, Bullock LP, Bardin CW|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ١٩٨١|سەردێڕ=The biological actions and metabolism of 6 alpha-methylprogesterone: a progestin that mimics and modifies the effects of testosterone|journal=Endocrinology|بەرگ=١٠٩|issue=6|پەڕەکان=١٨١٤–٢٠|doi=10.1210/endo-109-6-1814|pmid=٧٣٠٨١٣٢}}</ref><ref name="pmid6371845">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Bardin CW, Brown T, Isomaa VV, Jänne OA|ڕێکەوت=١٩٨٣|سەردێڕ=Progestins can mimic, inhibit and potentiate the actions of androgens|journal=Pharmacol. Ther.|بەرگ=٢٣|issue=3|پەڕەکان=٤٤٣–٥٩|doi=10.1016/0163-7258(83)90023-2|pmid=٦٣٧١٨٤٥}}</ref><ref name="pmid4007785">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Houben PW, Bullock LP|ڕێکەوت=١٩٨٥|سەردێڕ=Receptor binding of 6 alpha-methylprogesterone in mouse kidney|journal=Horm. Res.|بەرگ=٢١|issue=4|پەڕەکان=٢٦١–٩|doi=10.1159/000180059|pmid=٤٠٠٧٧٨٥}}</ref><ref name="Wayne BardinJanne1986">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Wayne Bardin|یەکەم١=C.|سەردێڕ=Contraceptive Steroids|دوایین٢=Janne|یەکەم٢=Olli A.|ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-١-٤٦١٢-٩٣١٣-٢|پەڕەکان=١٢٣–١٤٣|chapter=Steroids of One Class Can Mimic, Inhibit and Potentiate the Biological Effects of Other Steroid Classes When Administered at High Doses|doi=10.1007/978-1-4613-2241-2_6}}</ref> دەرمانەکە بە ڕێژەی %١٥٠ پڕۆجێسترۆنی تێدا چالاکە<ref name="pmid6371845" /> ھەروەھا بە جیاوازی لەگەل پڕۆجێسترۆن ('''6α-MP''') کاردانەوەیەکی لاوازی (ئەندرۆجین ، دژە ئەندرۆجین) ی ھەیە <ref name="pmid6371845" /> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|زانست}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:پڕۆجێستۆجینەکان]] [[پۆل:پڕێگنانێکان]] nx0a3jvv2msz3nyoj3vkiof77wlvyq1 0 172451 1698691 1535826 2026-11-01T10:39:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1698691 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:3d illustration of coronavius.png|وێنۆک]] '''کۆڤید-١٩ لە دووگیانی''' کاریگەری کۆڤید-١٩ بە تەواوی زانراو نییە بەھۆی کەمبوونی زانیاری پشت پێبەستراوی پێویست<ref name="cdc">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Coronavirus Disease 2019 (COVID-19)|ناونیشان=https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/prepare/pregnancy-breastfeeding.html?CDC_AA_refVal=https%3A%2F%2Fwww.cdc.gov%2Fcoronavirus%2F2019-ncov%2Fspecific-groups%2Fpregnancy-faq.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=Centers for Disease Control and Prevention|زمان=en-us}}</ref> == کاریگەری لەسەر ئافرەتی دووگیان == لە ئایاری ٢٠٢٠، لە کۆلێژی شاھانەی (RCOG) وە لە زانکۆی شاھانەی (RCM) ڕێپۆرتێکیان لەسەر لێکۆلینەوەیەک بڵاوکردەوە بەبەکارھێنانی سیستەمی تەندروستی دووگیانی پزیشکی بەریتانیا، کە لێکۆلینەوە لەسە ٤٢٧ ئافرەت و مناڵەکانیان کراوە<ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=RCOG and RCM respond to UKOSS study of more than 400 pregnant women hospitalised with coronavirus|ناونیشان=https://www.rcog.org.uk/en/news/rcog-and-rcm-respond-to-ukoss-study-of-more-than-400-pregnant-women-hospitalised-with-coronavirus/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=Royal College of Obstetricians &amp; Gynaecologists|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210130212808/https://www.rcog.org.uk/en/news/rcog-and-rcm-respond-to-ukoss-study-of-more-than-400-pregnant-women-hospitalised-with-coronavirus/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لێکۆلینەوەکە ئەوەی خستۆتە ڕوو کەوا ٤.٩ کەسی دووگیان لەھەر ١٠٠٠ کەسێک کە چووە بۆ نەخۆشخانە بەھۆی کۆڤید-١٩ و ( ١ لە ١٠ ) یان پێویستیان بە چاودێری چڕ ھەبووە<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Knight M, Bunch K, Vousden N, Morris E, Simpson N, Gale C, O'Brien P, Quigley M, Brocklehurst P, Kurinczuk JJ|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Characteristics and outcomes of pregnant women hospitalised with confirmed SARS-CoV-2 infection in the UK: a national cohort study using the UK Obstetric Surveillance System (UKOSS)|journal=BMJ|بەرگ=٣٦٩|پەڕە=m٢١٠٧|doi=10.1136/bmj.m2107|pmc=٧٢٧٧٦١٠|pmid=٣٢٥١٣٦٥٩}}</ref> دۆزینەوەکان پشتگیری پێشنیارەکانی پێشووتر دەکەن کەوا ئافرەتی دووگیان مەترسی زیاتری لەسەر نییە لە ئافرەتی ئاسایی، کەسێک کەوا ( بەتەمەن داچوو بێت، کێشی زۆر بێت، قەڵەوی ھەبێت، یان پێشووتر حاڵەتی فشاری خوێن و شەکرەیان ھەبێت) ئەوا ئەگەری چوونە نەخۆشخانەیان زیاترە<ref name=":72">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=RCOG and RCM respond to UKOSS study of more than 400 pregnant women hospitalised with coronavirus|ناونیشان=https://www.rcog.org.uk/en/news/rcog-and-rcm-respond-to-ukoss-study-of-more-than-400-pregnant-women-hospitalised-with-coronavirus/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=Royal College of Obstetricians &amp; Gynaecologists|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210130212808/https://www.rcog.org.uk/en/news/rcog-and-rcm-respond-to-ukoss-study-of-more-than-400-pregnant-women-hospitalised-with-coronavirus/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ژن|پەرستاری}} {{سەرچاوەکان}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:کۆڤید-١٩]] [[پۆل:کێشەی تەندروستی لە دووگیانی دا]] 3lt4k7xq2984j5j47k0c3c5dl8zml86 0 172810 1698278 1535455 2026-10-31T16:35:33Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە) 1698278 wikitext text/x-wiki {{بنبەست|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆمپانیای لکێنراو''' ، کۆمپانیای شوێنکەوتوو ، <ref>"daughter company = لکێنراو : کۆمپانیایەکە کە بەشێکی یان بەتەواوی لەلایەن کۆمپانیایەکی ترەوە بەرێوەدەبردرێ و خاوەنداریەتی دەکرێ" Longman Business English Dictionary ( وەرگێرانی لۆنگمان ) </ref><ref>[http://www.investopedia.com/ask/answers/031915/what-difference-between-subsidiary-and-sister-company.asp Investopedia]: "A subsidiary company is sometimes referred to as a daughter company."</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Daughter Company Definition from Financial Times Lexicon|ناونیشان=http://lexicon.ft.com/Term?term=daughter-company|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160625172156/http://lexicon.ft.com/Term?term=daughter-company|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Lexicon.ft.com}}</ref> کۆمپانیایەکە کە بەشێکی یان بەتەواوی لەلایەن کۆمپانیایەکی ترەوە کۆنتڕۆل کراوە کە پێی دەوترێت کۆمپانیای باوان، یان کۆمپانیای ھەڵگر، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What Is the Difference Between a Subsidiary & a Sister Company?|ناونیشان=http://smallbusiness.chron.com/difference-between-subsidiary-sister-company-35043.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Subsidiary - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary|ناونیشان=http://www.merriam-webster.com/dictionary/subsidiary|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Merriam-webster.com}}</ref> کۆمپانیای لکێنراو ئەتوانرێ کۆمپانیای (سنوردار ، ھاوبەشی ) بێت لەھەنێک حاڵەت خاوەنداریەتی دەکرێ لەلایەن حکومەت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|ئابووری}} {{پۆلی کۆمنز|Corporate subsidiaries by company}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەکانی کاسبی]] [[پۆل:ئابوورناسی]] k1gtivx05782fju9i9xxee4vv9n91cr 1698407 1698278 2026-10-31T20:06:34Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بنبەست|بنبەست]]}} 1698407 wikitext text/x-wiki '''کۆمپانیای لکێنراو''' ، کۆمپانیای شوێنکەوتوو ، <ref>"daughter company = لکێنراو : کۆمپانیایەکە کە بەشێکی یان بەتەواوی لەلایەن کۆمپانیایەکی ترەوە بەرێوەدەبردرێ و خاوەنداریەتی دەکرێ" Longman Business English Dictionary ( وەرگێرانی لۆنگمان ) </ref><ref>[http://www.investopedia.com/ask/answers/031915/what-difference-between-subsidiary-and-sister-company.asp Investopedia]: "A subsidiary company is sometimes referred to as a daughter company."</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Daughter Company Definition from Financial Times Lexicon|ناونیشان=http://lexicon.ft.com/Term?term=daughter-company|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160625172156/http://lexicon.ft.com/Term?term=daughter-company|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Lexicon.ft.com}}</ref> کۆمپانیایەکە کە بەشێکی یان بەتەواوی لەلایەن کۆمپانیایەکی ترەوە کۆنتڕۆل کراوە کە پێی دەوترێت کۆمپانیای باوان، یان کۆمپانیای ھەڵگر، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What Is the Difference Between a Subsidiary & a Sister Company?|ناونیشان=http://smallbusiness.chron.com/difference-between-subsidiary-sister-company-35043.html}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Subsidiary - Definition and More from the Free Merriam-Webster Dictionary|ناونیشان=http://www.merriam-webster.com/dictionary/subsidiary|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Merriam-webster.com}}</ref> کۆمپانیای لکێنراو ئەتوانرێ کۆمپانیای (سنوردار ، ھاوبەشی ) بێت لەھەنێک حاڵەت خاوەنداریەتی دەکرێ لەلایەن حکومەت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|ئابووری}} {{پۆلی کۆمنز|Corporate subsidiaries by company}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەکانی کاسبی]] [[پۆل:ئابوورناسی]] qrnw8a39lr565yvpswf3nofjyyo1lll 0 173957 1698482 1535601 2026-11-01T01:34:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە) 1698482 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:ئەندامانی کۆمەڵی هونەرە جوانەکان لە سلێمانی 1.jpg|وێنۆک|ئەندامانی کۆمەڵی هونەرە جوانەکان، ساڵی ١٩٦١.]] '''کۆمەڵی ھونەرە جوانەکان''' ساڵی ١٩٥٧ لەلایەن [[ڕەفیق چالاک]] و [[نووری وەشتی]] لە [[سلێمانی]] دامەزرا. بیرۆکەی دامەزراندنی کۆمەڵ دەگەڕێتەوە بۆ شانۆی ''پیسکەری تەڕ پیر'' کە لە عەرەبییەوە کرابوو بە کوردی و سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەست ھێنا. [[سەعید قەزاز]] وەزیری ناوخۆی عێراق مۆڵەتی فەرمی بەو کۆمەڵە داوە و بۆ ئەوەی لەلایەن حوکمەتەوە قەبووڵ بکرێ بە (جمیعە ذوالمنفعة العامة) ناوی بردووە. ساڵی ١٩٦٣ سەرھەڵدانی [[شۆڕشی ئەیلوول]] بوو بەھۆی فشاری [[ڕژیمی بەعس]] و کوتایی بە چالاکییەکانی ئەو کۆمەڵە ھات. == ئەندامان == # [[ڕەفیق چالاک]]<ref>[https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=88185&rp=0&act=print&rf=1 ئەستێرەیەکی نیشتمان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210209041319/https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=88185&rp=0&act=print&rf=1 |date= ٩ی شوباتی ٢٠٢١ }}، کوردستان پۆست، ١١ی ئابی ٢٠٢٠ بڵاو کراوەتەوە.</ref> # [[نووری وەشتی]]<ref>[https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=14840&type=farhang نووری وەشتی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250220155630/https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=14840&type=farhang |date=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥ }}، خاک تیڤی، خەلیل عەبدووڵڵا، ٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨ بڵاو کراواتەوە.</ref> # [[قادر دیلان]] # [[ولیەم یوحەننا]] # [[نەجات عەبدە]] # [[ڕەئووف یەحیا]] # [[جەماڵ بەختیار]] # [[ھادی عەنبەر]] # [[مستەفا ساڵح کەریم]] # [[حاتم سەعید]] # [[مەحموود حەمە ئەولی]] # [[سمکۆ عەزیز]] # [[ئەمین میرزا کەریم]] # [[کامەرانی شاعیر]] # [[حەمەی نێرگز]]<ref>[http://asonews.net/kurdish/detail.aspx?=hewal&jmara=4248&Jor=10 حەمەی نێرگز: گۆرانیم وەکوو سەنگەرێک هەڵبژراد، هەر ئەوە پاڵی پێوە نام کۆڵ نەدەم]{{بەستەری مردوو|url=http://asonews.net/kurdish/detail.aspx?=hewal&jmara=4248&Jor=10 |date=تەممووزی ٢٠٢١ }}، ئاسۆی ڕۆژهەڵات، ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ بڵاو کراوەتەوە.</ref> == بەرھەمەکان == ھەندێک لە بەرھەمە شانۆیییەکانی کۆمەڵەی ھونەرە جوانەکان: # بووکی ژێر دەواری ڕەش # ھەوری # گڵکۆی تازەی لەیلی ئەحمەد بەگی کۆماسی # ئۆتێلۆ # بازرگانی ڤینێسیایی # بێدەرەتانان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} *[http://gulan-media.com/sorani/articles.php?id=1411&eid=127 کۆمەڵی ھونەر و وێژەی کوردی]{{بەستەری مردوو|url=http://gulan-media.com/sorani/articles.php?id=1411&eid=127 |date=ئایاری ٢٠٢٢ }} *[http://gulan-media.com/m/details.php?section=13&id=20946 چۆن شانۆمان لە کوردستان بووژاندەوە]{{بەستەری مردوو|url=http://gulan-media.com/m/details.php?section=13&id=20946 |date=ئایاری ٢٠٢٢ }} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی|پارێزگای سلێمانی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} 597utktpd7vgndoy24j9wvr6n3pa0x5 0 174035 1698481 1628768 2026-11-01T01:33:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ھونەر-کۆلکە) 1698481 wikitext text/x-wiki '''کۆمەڵی ھونەر و وێژەی کوردی''' مەڵبەندێکی ھونەری و ئەدەبی و ڕۆشەنبیری بوو کە لە کۆتایی ساڵی ١٩٦٩ لقە سەرەکییەکەی لە [[سلێمانی]] دامەزرا و ھەموو بەشەکانی [[ھونەر]] و [[وێژە]] یشی لەخۆ گرتبوو، بیرۆکەی دروست کردنی کۆمەڵ دەگەڕێتەوە بۆ [[کۆمەڵی ھونەرە جوانەکان]] و ئامانجیشی خزمەت بە ھونەر و کلتوری کوردی بوو. ساڵی ١٩٧١ بە یارمەتی دەستەیەک ڕۆناکبیر لقی بەغدا دامەزرا و [[ڕەفیق چالاک]] ئەندامی دەستەی دامەزرێنەرانی بوو،<ref>[https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=88185&rp=0&act=print&rf=1 ئەستێرەیەکی نیشتمان] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210209041319/https://www.kurdistanpost.nu/?mod=news&id=88185&rp=0&act=print&rf=1 |date= ٩ی شوباتی ٢٠٢١ }}، کوردستان پۆست، ١١ی ئابی ٢٠٢٠ بڵاو کراوەتەوە.</ref> ساڵی ١٩٧٢ لقی [[ھەولێر]] بە سەرۆکایەتی [[تەڵعەت سامان]] دامەزرا،<ref>[https://kurdipedia.org/default.aspx?lng=9&q=تەڵعەت_سامان تەڵعەت سامان]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdipedia.org/default.aspx?lng=9&q=%D8%AA%DB%95%DA%B5%D8%B9%DB%95%D8%AA_%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}، کوردیپێدیا، ١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ بڵاو کراوەتەوە.</ref> لقی [[ڕەواندز]] وەکوو بەشێک لە لقی ھەولێر لە ١٦ی ئابی ١٩٧٧ دەستی بە کار کرد<ref>[http://www.wishe.net/dreja.aspx?Jmare=24103&Jor=2 زرار محەممەد مستەفا: ھەر کەس دەستی خستووەتە بن گوێی و دەڵێ ھونەرمەندم]، وشە، ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧ بڵاو کراوەتەوە.</ref> و لقی [[ھەڵەبجە]] ش ساڵی ١٩٩٨ بە یارمەتی [[ڕێبوار ئەحمەد غوڵام]] مۆڵەتی کاری لە لقی ھەولێر وەرگرت. لە سەرەتای حەفتاکان بەھۆی ئارامی نێوان [[کورد]] و [[ڕژیمی بەعس]] مەودای چالاکی فراوانتر بوو و کۆمەڵ بەھێزتر دەرکەوت.<ref>[http://asoyroj.com/kurdish/detail.aspx?=hewal&jmara=5664&Jor=10 دیدار لەگەڵ ھونەرمەند سەلاح ڕەشید] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210064920/http://asoyroj.com/kurdish/detail.aspx?=hewal&jmara=5664&Jor=10 |date=١٠ی شوباتی ٢٠٢١ }}، ئاسۆی ڕۆژھەڵات، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ بڵاو بووەتەوە.</ref> یەکەمین پەیکەر لە [[شاری سلێمانی]] پەیکەری [[پیرەمێرد]] ی شاعیر بوو کە ساڵی ١٩٧٠ لە سەرەتای شەقامی سالم نزیک بە باخی گشتی دانردابوو کە بە دەستی [[عەتا قزاز]]، ئەندامی کۆمەڵی ھونەر و وێژەی کوردی ساز کرابوو.<ref>[https://www.awene.com/detail?article=40177 چیرۆکی دانانی یەکەم پەیکەر لەسپەیسی گشتیدا]، ئاوێنە، ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ بڵاو کراوەتەوە.</ref> زۆرینەی [[شاعیر]] و [[نووسەر]] و [[ژەنیار]] و [[گۆرانیبێژ]] و [[ئەکتەر]] و [[پەیکەرسازی]] ئەو سەرەدەمە ئەندامی کۆمەڵی ھونەر و وێژەی کوردی بوون کە ئێستا بە [[کۆمەڵی ھونەرە جوانەکانی کورد]] دەناسرێ. == ئەندامان == بەشێک لە ئەندامانی لقی سلێمانی: # [[نووری وەشتی]] # [[محەممەد سەدیق مەحموود]] # [[عەبدوولقادر نووری]] # [[جیھان عومەر]] # [[مەحموود زێوەر]] # [[ڕەئووف یەحیا]] # [[تەھا خەلیل]] # [[ئەحمەد سالار]] # [[شەوکەت ڕەشید]] # [[سەلاح ڕەشید]]<ref>[http://asoyroj.com/kurdish/detail.aspx?=hewal&jmara=5664&Jor=10 دیدار لەگەڵ سەلاح ڕەشید] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210064920/http://asoyroj.com/kurdish/detail.aspx?=hewal&jmara=5664&Jor=10 |date=١٠ی شوباتی ٢٠٢١ }}، ئاسۆی ڕۆژھەڵات، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بڵاو کراوەتەوە.</ref> # [[نامدار قەرەداغی]] # [[شێرکۆ بێکەس]] # [[عوسمان عەلی]] # [[حەمەی نێرگز]] # [[ئەنوەر قادر ڕەشید]]<ref>[https://www.wtarikurd.info/2016/07/25/ئەنوەر-قادر-ڕەشید-دوژمنانی-رۆشنایی/ ئەنوەر قادر ڕەشید : دوژمنانی رۆشنایی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210506221810/https://www.wtarikurd.info/2016/07/25/%D8%A6%DB%95%D9%86%D9%88%DB%95%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%DA%95%DB%95%D8%B4%DB%8C%D8%AF-%D8%AF%D9%88%DA%98%D9%85%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%DB%86%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ |date= ٦ی ئایاری ٢٠٢١ }}، وتاری کورد، ٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦ بڵاو کراوەتەوە.</ref> # [[حەمە ڕەشید ھەرەس]] # [[فوئاد حەمەدەمین ئاغای حاجی]]<ref>[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20081125162404489&lng=24 فوئاد حەمەمین ئاغای حاجی عەوڵای درێژ] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210210064802/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20081125162404489&lng=24 |date=١٠ی شوباتی ٢٠٢١ }}، کوردیپێدیا</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} *[http://gulan-media.com/sorani/articles.php?id=1411&eid=127 کۆمەڵی ھونەر و وێژەی کوردی]{{بەستەری مردوو|url=http://gulan-media.com/sorani/articles.php?id=1411&eid=127 |date=ئایاری ٢٠٢٢ }} {{تووڵی دەروازە|ھونەر}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھونەر-کۆلکە}} nxqop39v9dggs0qbeed7n18crfc07u3 0 176022 1698682 1535812 2026-11-01T10:38:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1698682 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆڕبەندی چەپی کوردستان''' ھاوپەیمانییەکی چەند حیزب و لایەنێکی [[سۆسیالیزم|سۆسیالیست]] و [[کۆمۆنیزم|کۆمۆنیست]]ی ھەر چوار پارچەی [[کوردستان]]ە. ئەم کۆڕبەندە ساڵانەیە لە ساڵی ٢٠١٩ دامەزراوە و تا ئێستاکە دوو کۆنفرانسی خۆی بەڕێوەبردووە. == کۆنفرانسی یەکەم == یەکەمین کۆنفرانسی کۆڕبەندی چەپی کوردستان لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لە ھۆڵی شەھیدانی حزبی شیوعی کوردستان لە عەنکاوە لە [[ھەولێر]] بە دروشمی (کاراکردنی ڕۆلی ھێزە چەپەکانی کوردستان لە تێکۆشانی نیشتمانی و چینایەتیدا) بەڕێوەچوو.<ref name="ڕێگای کوردستان ١">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لە شاری ھەولێر یەکەمین کۆڕبەندی ھێزە چەپەکانی کوردستان بەسترا|ناونیشان=http://regaykurdistan.com/index.php/chalaky-hizby/25283-2019-11-09-12-39-53|وێبگە=ڕێگای کوردستان|بڵاوکەرەوە=حیزبی شیوعی کوردستان|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=کوردی|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210607024948/http://regaykurdistan.com/index.php/chalaky-hizby/25283-2019-11-09-12-39-53|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم کۆڕبەندە دوو پانێڵی لە خۆ گرتبوو، پانێلی یەکەم لەژێر ناوی (ڕوانگەی ھێزە چەپەکانی کوردستان بۆ کێشەکانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، و ململانێی ھێزە نێودەوڵەتی و ھەرێمایەتییەکان لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و کارتێکردنی لەسەر پرسی کوردستان) بوو کە کاوە مەحموود، ھیوا سەید سەلیم، نەوید میھراوەر، نوێنەری بەرێز سینان چیفتیورک، و ھەڤال بایڕام بەشدارییان تێدا کرد. ھەروەھا پانێلی دووەم بەناونیشانی (ھەڵومەرجی ئەمڕۆی کوردستان و بنەمای گوتاری ھێزە چەپەکانی کوردستان و دەرفەتی کاری ھاوبەش و ئاستەنگەکان) بوو کە بەڵێن عەبدولڵا، نەجمەدین مەلا، نوسرەتین حاچین، مەسعوود تەک، و ھیوا عومەر لەناویدا بەشدارییان کرد.<ref name="ئاوێنە ١">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاگەیاندنی کارەکانی یەکەمین کۆڕبەندی ھێزە چەپەکانی ھەر چوار پارچەی کوردستان|ناونیشان=https://www.awene.com/detail?article=13881|وێبگە=ئاوێنە|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=کوردی|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> لە یەکەمین کۆنفرانسی کۆڕبەندی چەپی کوردستان جگە لە لە چەندین نووسەر و ڕۆشنبیری چەپ،<ref name="ڕێگای کوردستان ١"/> نوێنەرانێک لەم حیزبانە بەشدار بوو: * لە باکوور: [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] و [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] * لە ڕۆژاوا: [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] * لە ڕۆژھەڵات: [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * لە باشوور: [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]]، [[حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق]]، [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]]<ref name="ئاوێنە ١"/> == کۆنفرانسی دووەم == دووەمین کۆنفرانسی کۆڕبەندی چەپی کوردستان لە ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ بەھۆی قەیرانی ناصۆشیی کۆرۆنا بە شێوەی ئۆنلاین لە تۆڕی [[زووم]]<ref name="ئێستانیوز ١">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سبەی کۆڕبەندی چەپی کوردستان دووەمین کۆنفرانسی بە شێوازی ئۆنلاین لە تۆڕی زووم بەڕیوە دەبات|ناونیشان=http://estanews.net/2017-08-21-09-53-32/5618-%D8%B3%D8%A8%DB%95%DB%8C-%DA%A9%DB%86%DA%95%D8%A8%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%86%DB%95%D9%BE%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D9%88%DB%95%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%A9%DB%86%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%DB%95-%D8%B4%DB%8E%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A6%DB%86%D9%86%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%AA%DB%86%DA%95%DB%8C-%D8%B2%D9%88%D9%88%D9%85-%D8%A8%DB%95%DA%95%DB%8C%D9%88%DB%95-%D8%AF%DB%95%D8%A8%D8%A7%D8%AA.html|وێبگە=ئێستانیوز|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=کوردی|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210607024954/http://estanews.net/2017-08-21-09-53-32/5618-%D8%B3%D8%A8%DB%95%DB%8C-%DA%A9%DB%86%DA%95%D8%A8%DB%95%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%86%DB%95%D9%BE%DB%8C-%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D9%88%D9%88%DB%95%D9%85%DB%8C%D9%86-%DA%A9%DB%86%D9%86%D9%81%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%B3%DB%8C-%D8%A8%DB%95-%D8%B4%DB%8E%D9%88%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D8%A6%DB%86%D9%86%D9%84%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%AA%DB%86%DA%95%DB%8C-%D8%B2%D9%88%D9%88%D9%85-%D8%A8%DB%95%DA%95%DB%8C%D9%88%DB%95-%D8%AF%DB%95%D8%A8%D8%A7%D8%AA.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڕێوەچوو. ئەم کۆنفرانسە لەسەر سێ تەوەری سەرەکی دابەشکرابوو. لە تەوەری یەکەم چوار گرتە فیدیو سەبارەت بە ڕەوشی سیاسیی ھەر چوار پارچەی کوردستان لە بواری پەرەسەندنەکانی بابەتی نیشتمانی پیشان درا و ئامادەبوانی کۆنفرانس گتوگۆیان لەبابەتی کرد. لە تەوەری دووەمی کۆنفرانسەکە باس لە ئەرکەکانی ھێزی چەپی کوردستانی لە قۆناغی ڕزگاری نیشتمانیدا و ئەرکە چینایەتییەکانی ھێزی چەپی کوردستان لە ھەر پارچەیەکدا کرا. تەوەری سێیەمی کۆنفرانسەکەش بۆ بابەتی کۆرۆنا و لێکەوتەکانی لەسەر جیھان بە گشتی و خەڵکی زەحمەتکێش لە کوردستان و لە سەرانسەری جیھاندا تەرخان کرابوو.<ref name="ڕێگای کوردستان ٢">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆربەندی چەپی کوردستان دووھەمین کۆنفرانسی خۆی ئەنجام دا|ناونیشان=https://www.regaykurdistan.com/index.php/hewal-2018/kurdistan-2018/30110-2020-11-23-06-28-34|وێبگە=ڕێگای کوردستان|بڵاوکەرەوە=حیزبی شیوعی کوردستان|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=کوردی|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210607024948/https://www.regaykurdistan.com/index.php/hewal-2018/kurdistan-2018/30110-2020-11-23-06-28-34|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە دووەمین کۆنفرانسی کۆڕبەندی چەپی کوردستان نوێنەرانێک لەم حیزبانە بەشدار بوو: * لە باکوور: [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] و [[پارتی سۆسیالیستی کوردستان]] * لە ڕۆژاوا: [[پارتی کۆمۆنیستی کوردستان (سووریا)|پارتی کۆمۆنیستی کوردستان]] * لە ڕۆژھەڵات: [[کۆمەڵەی زەحمەتکێشانی کوردستان]] * لە باشوور: [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]]، [[حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق]]، [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]]<ref name="ڕێگای کوردستان ٢"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:سیاسەتی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] [[پۆل:سۆشیالیستە کوردەکان]] [[پۆل:کۆمۆنیستە کوردەکان]] [[پۆل:ھاوپەیمانییەکانی حزبە سیاسیەکانی کورد]] st6ktwuz5wyfqcfw06d995uknqm832j 0 177315 1698440 1574851 2026-10-31T22:34:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698440 wikitext text/x-wiki {{زانیارییەکانی ھێرش بۆ سەر خەڵکی ئاسایی | سەردێڕ = کۆمەڵکوژیی مەرعەش | وێنە = | قەبارەی وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | نەخشە = | قەبارەی نەخشە = | شوێن = [[مەرعەش]]، [[باکووری کوردستان]] | ڕێکەوت = کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ | کات = | کاتی ناوچەیی = | ئامانج = | جۆری ھێرش = | چەکوچۆڵ = | خەسارەتەکان = | بریندارەکان = ٣٬٠٠٠–١٬٠٠٠ | قوربانی = ١٨٥–١٠٥ | ھەنگاونەرانی تۆمەتبار = | ژمارەی بەشداربووان = | داکۆکیکەران = [[گورگە بۆرەکان]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Rabasa|یەکەم١=Angel|دوایین٢=Larrabee|یەکەم٢=F. Stephen|سەردێڕ=The Rise of Political Islam in Turkey|ناونیشان=https://archive.org/details/riseofpoliticali0000raba|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[RAND Corporation]]|شوێن=Santa Monica|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٣٣٠-٤٤٥٧-٠|وتەگێڕانەوە=In the 1978 Kahramanmaraş incident, rightwing "Grey Wolves" killed about 100 left-wing activists.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Orhan Kemal Cengiz |بەستەری نووسەر=Orhan Kemal Cengiz |سەردێڕ=Why was the commemoration for the Maraş massacre banned? |ناونیشان=http://www.todayszaman.com/columnist/orhan-kemal-cengiz/why-was-the-commemoration-for-the-maras-massacre-banned_302207.html |ئیش=[[Today's Zaman]] |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=This was the beginning of the massacre; later on, angry mobs lead by grey wolves scattered into the city, killing and raping hundreds of Alevis. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151007145955/http://www.todayszaman.com/columnist/orhan-kemal-cengiz/why-was-the-commemoration-for-the-maras-massacre-banned_302207.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> }} '''کۆمەڵکوژیی مەرعەش''' ({{بە تورکی|Maraş katliamı}}، {{بە کوردیی باکووری|Komkujiya Gurgumê}}) کۆمەڵکوژیی زیاتر لە ١٠٠ [[کورد]]ی [[عەلەوی]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Orhan|یەکەم=Mehmet|سەردێڕ=Political Violence and Kurds in Turkey: Fragmentations, Mobilizations, Participations & Repertoires|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]]|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٤٢٠٤٤-٦|پەڕەکان=٨٦}}</ref> لە شاری [[مەرعەش]]، [[باکووری کوردستان]]، لە کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ بوو، کە لەلایەن گرووپی [[نیۆفاشیزم]]ی [[گورگە بۆرەکان]] ئەنجامدرا.<ref name=david>A modern history of the Kurds, By David McDowall, p. [https://books.google.com/books?id=1tarN6gfxX8C&pg=PA415&lpg=PA415&dq=Maras+Massacre&source=bl&ots=VugE6xVwFk&sig=_gQUK4y0PGbXNK5qjQNJC9lwUvc&hl=en&ei=B-4tTPyoC4OBlAf0pMnhCg&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBUQ6AEwADgK#v=onepage&q=Maras%20Massacre&f=false 415]</ref> == پێشینە == ڕووداوەکان لە مەرعەش لە ١٩ تا ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ بەردەوام بوون. بە [[بۆمب]]ێک کە فڕێدرایە ناو [[سینەما]]یەک کە زۆربەی ئامادەبووانی ڕاستڕەو بوون دەستی پێکرد. دەنگۆ بڵاوبووەوە کە چەپڕەوەکان بۆمبەکەیان فڕێداوە. ڕۆژی دواتر، بۆمبێک فڕێدرایە ناو [[قاوەخانە]]یەک کە [[چەپڕەوی|چەپڕەوەکان]] تێیدا دەھاتن و دەچوون. لە ئێوارەی ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٨ مامۆستاکان [[حاجی چۆلاک]] و [[مستەفا یووزباشیئۆغڵوو]]، کە بە چەپڕەو دەناسران، لە ڕێگەی گەڕانەوە بۆ ماڵەوە کوژران. بڕیار بوو مەراسیمی بەخاکسپاردنیان ڕۆژی دواتر بەڕێوە بچێت بەڵام پێکدادانی چەکداری لە دەرەوەی ئەو مزگەوتەی کە بڕیار بوو نوێژی لێ بکرێت ڕووی دا و ڕێگری لە مەراسیمەکە کرد. تا کۆتاییی ڕۆژەکە، سێ کەس کوژران و موڵک و ماڵ و شوێنەکانی کار وێران کران.<ref>https://web.archive.org/web/20120314014656/http://www.zaman.com.tr/haber.do?haberno=774107</ref> == کۆمەڵکوژی == لە ماوەی پێنج ڕۆژی دواتردا، زیاتر لە سەد کەس کوژران، کە زۆربەیان ژن و منداڵ بوون کە بە خوێنێکی ساردەوە لە ماڵەوە کوژران. بەشەکانی مەرعەش وێران کران و دواتر قەدەغەی ھاتووچۆ لە شارەکەدا سەپێندرا. نە سوپا و نە پۆلیس ھەوڵی ڕاگرتنی کردەوەکانیان نەدا. لە ٢٣ی کانوونی یەکەمدا، جەماوەر ھێرشیان کردە سەر ئەو گەڕەکانەی عەلەوییەکانی لێ دەژیان، ھێرشیان کردە سەر خەڵک و خانوو و دووکانەکانیان وێران کردن. زۆرێک لە نووسینگەکان، لەوانەش نووسینگەی [[کۆنفیدراسیۆنی سەندیکا پێشکەوتنخوازەکانی تورکیا]] (دیسک)، [[کۆمەڵەی مامۆستایانی تورکیا]] (تۆب-دەر)، کۆمەڵەی ئەفسەرانی پۆلیس (پۆڵ-دەر) و [[پارتی کۆماریی گەل]] (جەھەپە)، وێران کران. تا ٢٦ی کانوونی یەکەم، شارەکە و بارودۆخەکە کۆنترۆڵ کران و حکوومەت لە سێزدە پارێزگادا باری نائاساییی ڕاگەیاند. زۆربەی قوربانییەکان لە دانیشتووانە کەمەکەی [[عەلەویی کوردی|کوردە عەلەوییەکان]] بوون لە ناوچە سوننەنشینەکانی شارەکەدا. عەلەوییەکانیش کۆچبەری [[مامەکی]] بوون. لە کاتی دادگاییکردنەکەدا شایەتحاڵەکان شایەتییان دا کە زۆربەی کات ھێرشبەرەکان داوایان لە قوربانییەکان کردووە بسەلمێنن کە [[موسڵمان]] و [[تورک]]ن.<ref>Sinclair-Webb, Emma (2003). White, Paul Joseph; Jongerden, Joost (eds.). Turkey's Alevi Enigma: A Comprehensive Overview. Brill Publishers. pp. 222–223. ISBN 9789004125384.</ref><ref>https://bianet.org/haber/remembering-the-maras-massacre-in-1978-103813</ref> == قوربانییەکان == ئامارەکانی قوربانییان کەمێک جیاوازن. تۆڕی پەیوەندیی سەربەخۆی بیانێت ئیدیعا دەکات کە ١١١ کەس کوژراون، لە کاتێکدا [[ڕۆژنامەی زەمان]] ژمارەی مردووەکان بە ١٠٥ کەس دادەنێت. == لێکەوتەکان == بۆچوونی شایەتحاڵەکان ئەم تێبینییانەی خوارەوە لەخۆ دەگرێت: شەیخۆ دەمیر: «بەڕێوەبەری پۆلیسی مەرعەش لەو کاتەدا عەبدولقادر ئەکسوو بوو. کۆمەڵکوژییەکە لەلایەن دەزگای ھەواڵگریی تورکیا ([[میت]])، [[پارتی بزووتنەوەی نەتەوەیی]] ([[مەھەپە]]) و ئیسلامییەکان پێکەوە ڕێکخرابوو... ھەر کە ھەواڵی کۆمەڵکوژییەکەم بیست، چووم بۆ مەرعەش. بەیانییەکەی چووم بۆ نەخۆشخانەی دەوڵەتیی [[مەرعەش]]. لەوێ، پەرستارێکم بینی کە دەمناسی... کاتێک منی بینی، سەری سووڕما: «شەیخۆ، لەکوێوە ھاتووی؟ لێرە ھەموو کەس دەکوژن. لایەنی کەم دە کەسیان کە سووک بریندار بوون لە خوارەوەی نەخۆشخانەکە بردووە و کوشتوویانن». ئەمە لەژێر چاودێریی سەرۆکی پزیشکانی نەخۆشخانەی دەوڵەتیی مەرعەشدا کرا. پارێزەر خەلیل گوللووئۆغڵوو بەدواداچوونی بۆ دۆسیەی کۆمەڵکوژیی مەرعەش دەکرد. ئەو دۆسییانەی کە لای بوون ھەرگیز بڵاو نەکرانەوە. ئەو بەھۆی بەدواداچوونی دۆسیەکە کوژرا». [[مریەم پۆڵات]]: «ئەوان بەیانی دەستیان پێکرد، ھەموو خانووەکانیان سووتاند، و تا پاشنیوەڕۆ بەردەوام بوون. منداڵێک لەناو [[بۆیلەر]]ێکدا سووتێنرا. ھەموو شتێکیان تاڵان کرد. ئێمە لەناو ئاوی ژێرزەمینەکەدا بووین، لە سەروومانەوە تەختەی دار ھەبوون. تەختەکان دەسووتان و بەسەرماندا دەکەوتن. خانووەکەم بوو بە خۆڵەمێش. ئێمە ھەشت کەس بووین لە ژێرزەمینەکە؛ نەیانبینیین و ڕۆیشتن». == ئەمانەش ببینە == * [[کۆمەڵکوژیی دەرسیم]] * [[کۆمەڵکوژیی سێواس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|کوردستان|تورکیا|سیاسەت}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:تورکیا لە ١٩٧٨]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٧٨]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە تورکیا]] qzjh39eheg4klmjmdte904l2x84ik01 0 177565 1698612 1535754 2026-11-01T07:37:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698612 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Flag of Kongreya Gelê Kurdistanê v2.png|thumb|ئاڵای کۆنگرەی گەلی کوردستان (کۆنگرا-گەل)]] '''کۆنگرەی گەلی کوردستان''' یان بەکورتی '''کۆنگرا-گەل''' (بە [[کوردیی باکووری]]: Kongreya Gelê Kurdistanê, Kongra-Gel) لە سەرماوەزی ٢٠٠٣ لە چیای قەندیل دامەزرا و کۆنگرەی دامەزراندنی خۆی بەڕێوەبرد. کۆنگرا-گەل بەدوای ھەڵوەشاندنەوەی [[کادەک]] دامەزرا. کۆنگرا-گەل ڕێکخستنێک لە ڕێبەرانی [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]ە و وەکوو پەرلەمانی [[کۆما جڤاکێن کوردستان|کەجەکە]] چالاکی دەکات. [[زوبەیر ئایدار]] وەکوو سەرۆکی کۆنگرەی گەلی کوردستان ھەڵبژێردراوە. == لێژنە گشتییەکان == # ٢٠٠٣، لێژنەی گشتی بۆ دامەزراندن # ٢٠٠٤ # ٢٠٠٥ # ٢٠٠٦ # ٢٠٠٧ لە پێنجەمین لێژنەی گشتیی کۆنگرەی گەلی کوردستان کە لە ١٦ و ٢٢ی گوڵان لە قەندیل بەسترا، ناوی کۆما کۆمەڵێن کوردستانێ (کەکەکە) گۆڕا و بوو بە کۆما جڤاکێن کوردستانێ (کەجەکە). == بەرنامەی کۆنگرەی گەلی کوردستان == بەرنامەی کۆنگرەی گەلی کوردستان (کۆنگرا-گەل) لە لێژنەی گشتیی یەکەمی بۆ دامەزراندنی ئەم کۆنگرە لە ساڵی ٢٠٠٣دا پەسەند کرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://web.archive.org/web/20050104033435/http://www.kongra-gel.net/ کۆنگرا-گەل] * [https://web.archive.org/web/20050115085148/http://www.kurdishinfo.com/ کوردیش ئینفۆ] {{ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان}} {{حیزبە سۆسیالیست و چەپەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|کوردستان}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:حیزبەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] 6ngoji50i74rnj6xyrwnuea9ctld3gy 0 177904 1698329 1697783 2026-10-31T17:11:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠١٠]] و [[دەروازە:کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە]] 1698329 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} [[پەڕگە:Girl 2018 film.jpg|وێنۆک]] '''کچ''' ({{بە ئینگلیزی|Girl}}) فیلمێکی درامیی ٢٠١٨یە کە لەلایەن لوکاس دۆنتەوە دەرھێنانی بۆ کراوە. فیلمەکە لەسەر کچێکە بەناوی لارا کە لە جەستەی کوڕێک لەدایک بووە و خەون بەوەوە دەبینێت ببێت بە بالێرینا. == چیرۆک == لارا ئەیەوێت ببێت بە پرۆفیشناڵ لە سەمای بالێرینا، و لە قوتابخانەیەکی تایبەت بە بواری بالێرینا دەخوێنێت کاتێک خۆی دەگوازێتەوە بۆ قوتابخانەیەکی نوێ دوای ھەشت ھەفتە پەسەند ئەکرێ، لارا لەگەڵ باوکی (francophone)و برا بچووکەکەی (Mathias) دەژی، لەھەمان کاتتدا لارا قسە لەگەل دکتۆرەکانی دەکات لەسەر حاڵەتی [[نائارامیی جێندەری|نائارامییە جێندەرییەکەی]] و دواتر بلۆکەرەکانی ھەرزەکاری وەردەگرێت و دکتۆری تایبەتمەندی بوارەکە دەبینێت، و باوکی زۆر پشتگیری دەکات لەم کارەی، بەڵام لەکاتی دەستپێکردنی قوتابخانە نوێیەکەی حاڵەتە نائارامییەکانی لارا زیاتر دەبێت. ھەرچۆنێک بێت ھاوڕێکانی قوتابخانەی وەکوو خۆی پەسەندی دەکەن و بێ جیاوازی لەگەلیان دەبێت. دوایی ماوەیەک لارا گفتوگۆی [[نەشتەرگەریی دانانەوەی جێندەر]] و [[چارەسەری دانانەوەی ھۆرمۆنی]] و چارەسەر وەرگرتنی پزیشکی دەکات، ھەرچۆنێک بیت لارا ڕووبەرووی ھەنێک لە ئاستەنگی دەبێتەوە لە کاتی قوتابخانە و چوون بۆ لای ھاوڕێکانی ('''بەکورتی''') == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|8254556|کچ}} {{تووڵی دەروازە|ژن|فیلم|ترانسجێندەر|دەیەی ٢٠١٠|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە}} {{پۆلی کۆمنز|Girl (2018 film)}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٨]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دەربارەی تڕانسجێندەری کچن]] [[پۆل:فیلمە سەماییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی سەمای بالی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری ئانتوێرپ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری بروسێل وێنەیان گیراوە]] 8ndvchjm6fdrcifa8w7miuxzeibk6sw 0 177948 1698541 1586108 2026-11-01T04:36:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1698541 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Revision controlled project visualization 28022019.svg|وێنۆک|وێنکاکردنێکی چۆنێتی هەڵگرتنی گۆڕانکاریەکانی سیستمێکی پیاچوونەوە]] لە ئەندازیاری [[نەرمامێر|نەرمەکاڵادا]]، '''کۆنترۆڵی وەشان''' (یان '''کۆنترۆڵی پیاچوونەوە، کۆنترۆڵی سەرچاوە،''' یان '''بەڕێوەبردنی کۆدی سەرچاوە''') بریتیە لە پۆلێک سیستمی بەرپرس لە ڕێکخستنی گۆڕانکاری ناو پرۆگرامی کۆمپیوتەر، [[پەڕگەی کۆمپیوتەر|پەڕگە]]، [[وێبگە|ماڵپەڕی]] گەورە، یان هەر کۆکراوەیەکی تری زانیاری. کۆنترۆڵی وەشان پێکهاتەیەکە لە سیستمی بەڕێوەبردنی ڕێکخستنی نەرمەکاڵا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mercurial: The Definitive Guide|ناونیشان=http://hgbook.red-bean.com/read/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=hgbook.red-bean.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191208075704/http://hgbook.red-bean.com/read/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەرمەکاڵای ناسراو "[[گیت]]" بریتیە لە جۆرێک لە کۆنترۆڵی وەشان کە دابەشکراوە، واتە ئەکرێ زیاد لە یەک کەس لە چەن جێگای جیاوازەوە کار لەسەر هەمان سەرچاوەی کۆد بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Loeliger|یەکەم=Jon|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qIucp61eqAwC&newbks=0|سەردێڕ=Version Control with Git: Powerful tools and techniques for collaborative software development|دوایین٢=McCullough|یەکەم٢=Matthew|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە="O'Reilly Media, Inc."|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٩٣-٤٥٠٤-٤|زمان=en}}</ref> == پێڕست == <references /> {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|جاڤا|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Version control software}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:پرۆسەی گەشەکردنی بەرنامەسازی]] [[پۆل:دابەشکاری سیستمەکانی کۆنتڕۆلی وەشان]] [[پۆل:کۆنتڕۆلی وەشان]] [[پۆل:پەیوەندیبەستنی تەکنیکی]] [[پۆل:سیستمەکانی کۆنتڕۆلی وەشان]] cg6xbbtdi8dnc5fjxambm8avz2aw9ud 0 178217 1698542 1407717 2026-11-01T04:37:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەندازیاریی شارستانی-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، جوگرافیا-کۆلکە) 1698542 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Humber Weir.JPG|وێنۆک|بەربەند یا بەربەستێک دروستکراوە بۆ ڕێگەگرتن لە بەرزبوونەوەی ئاو و دروستبوونی لافاو]] '''کۆنتڕۆلی لافاو''' ڕێگایەکە بەکاردێت بۆ کەمکردنەوە یان نەھێشتنی لافاو<ref name="M">"Flood Control", [[MSN Encarta]], 2008 (see below: [[Flood control#Further reading|Further reading]]).</ref> ڕێگاکە بەکاردێت بۆ ئەوەی ڕێگە لە بەرزبوونەوەی پلەی ئاو بگرێت == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == === زیاتر بخوێنەوە === {{Refbegin}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٨|سەردێڕ=Flood Control|ناونیشان=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561222/flood_control.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5kwcGmDS0?url=http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561222/flood_control.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=[[MSN Encarta]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠٢١}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091028212151/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561222/Flood_Control.html |date=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ }} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091028212151/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561222/Flood_Control.html |date=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ }}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20091028212151/http://encarta.msn.com/encyclopedia_761561222/Flood_Control.html |date=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ }} {{Refend}}{{تووڵی دەروازە|ئەندازیاریی شارستانی|تەکنۆلۆژیا|جوگرافیا|وزە|نژیاروانی|ئاو}}{{پۆلی کۆمنز|Flood protection|کۆنتڕۆلی لافاو}}{{Authority control}} {{ئەندازیاریی شارستانی-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆنتڕۆلی لافاو]] amh0reon8neizep260e47l4zm77te55 0 178694 1698452 1535581 2026-10-31T22:36:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1698452 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم | ناو = کۆمەڵکوژییە بێخوێنەکان {{ھن}} Bloodless Massacres | وێنە = | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | سەرباس = | دەرھێنەر = [[بڵند عەلی]] | بەرھەمھێنەر = ھونەر ئەحمەد | نووسین = | سەرچاوەی چیڕۆک = | چەشن = [[بەڵگەفیلم]] | کاست = | موزیک = | وێنەگری سینەمایی = ئارام عومەر | دەستکاری = | ستۆدیۆ = | کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = | ڕێکەوتی دەرچوون = [[٢٠١٩]] | ماوەی فیلم = ١٥ خولەک | وڵات = [[باشووری کوردستان]] | زمان = [[کوردی]] | زنجیرە = | تێچوون = | داھات = | خەڵاتەکان = | بەشی پێشوو = | بەشی دواتر = }} '''کۆمەڵکوژییە بێخوێنەکان''' (بە [[ئینگلیزی]]: Bloodless Massacres) [[بەڵگەفیلم]]ێکی [[کوردی]]یە لە دەرھێنانی [[بڵند عەلی]]. ساڵی ٢٠١٩ بەرھەم ھاتووە. == ناوەرۆکی فیلم == کۆمەڵکوژییە بێخوێنەکان لەڕێی بەسەرھاتی دوو کەسایەتیی خەڵکی [[ھەڵەبجە]] بە ناوەکانی حەمەعەلی و حەمەڕەشید ئاوەڕوویەک لە دوو ھێرشەکەی [[ڕژێمی بەعس]] لە ساڵەکانی ١٩٧٤ و ١٩٨٨ بۆ سەر ئەم شارە دەداتەوە. ھەروەھا ئاماژەیەکیش بە ڕۆڵی [[ئێران]] لە کیمیابارانکردنی ھەڵەبجە دەکات. == نمایشکردن == ئەم فیلمە لە دوازدەھەمین فیلم فێستیڤاڵی جیھانیی کوردی بە شێوەی ئۆنڵاین و خۆڕایی پیشان درا. == سەرچاوەکان == * [https://www.globalkurdishfilmfestival.com/film/bloodless-massacres/ کۆمەڵکوژییە بێ خوێنەکان لە فیلم فێستیڤاڵی جیھانیی کوردی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210422214452/https://www.globalkurdishfilmfestival.com/film/bloodless-massacres/ |date=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١ }}. {{تووڵی دەروازە|فیلم}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] 6kk1gsiyj8dlodhtvse12en1yrjicol 0 180327 1698613 1179135 2026-11-01T07:38:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1698613 wikitext text/x-wiki {{Infobox royalty|name=پاشا جیا<br>{{linktext|孔|甲}}|succession=[[Xia dynasty#Sovereigns of the Xia dynasty|King of the Xia dynasty]]|reign=١٧٨٩ تا ١٧٥٨ ی زاینی|predecessor=[[جینی سیا]]|successor=[[گاوۆی سیا|گاوۆ]]|father=[[بو جیانگ]]|issue=[[فای سیا|پاشا فا]]}}'''کۆنگ جیا''' (بە چینی:孔甲) پاشایەکی دێرینی چین بوو،<ref>''China at War: An Encyclopedia'' by Xiaobing Li</ref> لە خێزانی سی چواردەم پاشای ئیمپراتۆریەتی سیا بوو، ئەکرێت بۆ ماوەی ٣١ ساڵ فەرمانڕەوایی کردبێت<ref>Milton Walter Meyer: ''China: A Concise History'', p. 126.</ref> == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|مێژوو|چین|ژیاننامە}}{{پاشاکانی سیا}} {{پۆلی کۆمنز|Kong Jia}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:پاشاکانی شانشینی سیا]] [[پۆل:فەرمانڕەواکانی سەدەی ١٨یەمی پێش زاین]] d4md83yu7o0lfal7a8ztl6mlcg4bjgb 0 182283 1698486 1535609 2026-11-01T01:34:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698486 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆمەڵەی ئافرەتانی کوردستان''' (بە عەرەبی: رابطة نساء كوردستان) ڕێکخراوی ژنانی [[حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق]]ە کە لە باشووری کوردستان چالاکی دەکات. [[نەهلە حوسێن شالی]] ڕێبەری کاتی ڕێکخراوەکە لە ساڵی ٢٠٠٨ کوژرا.<ref name="سی‌ئن‌ئن ۱">[http://edition.cnn.com/2008/WORLD/meast/12/18/iraq.arrests/index.html سی‌ئن‌ئن: ''سەری چالاکێکی مافی ژنان لە عێراق بریندرا''، نووسراوی ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170901024427/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/meast/12/18/iraq.arrests/index.html |date= ١ی ئەیلوولی ٢٠١٧ }} سەردان لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١.</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد]] * [[حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بزووتنەوەی ژنان لە کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|سیاسەت|عێراق|کوردستان|کۆمۆنیزم}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق]] [[پۆل:ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد]] bqbk9zjvwrjc1wbglmmzv861csx5pqw 0 182835 1698517 1691928 2026-11-01T01:39:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1698517 wikitext text/x-wiki گرووپی E جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠ لە ١٤ جوونی ٢٠٢١ یارییەکانی لە یاریگای کریستۆڤسکی لە [[سەنت پیتەرزبورگ]] ھەروەھا یاریگای لا کارتۆجا لە شاری [[سێڤیلیا]] گەری یەکەمی بەڕێوەچوو. گرووپەکە لە ھەریەکە لە ھەڵبژاردەکانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا]] خانەخوێ، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سلۆڤاکیا، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوێد]] ،[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پۆڵەندا]] پێکدێت. یەکەم یاری ئەم گرووپە لە نێوان ھەردوو ھەڵبژاردەی پۆڵەندا و ھەڵبژاردەی سلۆڤاکیا بەرێوەچوو. == ڕیزبەندی گرووپ == {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |template_name=UEFA Euro 2020 group tables |class_rules=[[UEFA Euro 2020#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/standings/#grp-2006442 UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=SWE, SVK, ESP, POL <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_ESP=1 |draw_ESP=2 |loss_ESP=0 |gf_ESP=6 |ga_ESP=1 |status_ESP=HA |win_SWE=2 |draw_SWE=1 |loss_SWE=0 |gf_SWE=4 |ga_SWE=2 |status_SWE=A |win_POL=0 |draw_POL=1 |loss_POL=2 |gf_POL=4 |ga_POL=6 |status_POL=E |win_SVK=1 |draw_SVK=0 |loss_SVK=2 |gf_SVK=2 |ga_SVK=7 |status_SVK=E |status_text_X=Assured of top three finish <!--Team definitions--> |name_ESP={{fb|ESP}} |name_SWE={{fb|SWE}} |name_POL={{fb|POL}} |name_SVK={{fb|SVK}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Advance to [[UEFA Euro 2020#Knockout phase|knockout phase]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible [[UEFA Euro 2020#Knockout phase|knockout phase]] based on [[UEFA Euro 2020#Ranking of third-placed teams|ranking]] }} == ئەنجامی یارییەکان == === پۆڵەندا vs سلۆڤاکیا === <section begin="E1" />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی|date={{Start date|2021|6|14|df=y}}|time=18:00{{small|(19:00[[UTC+03:00|UTC+٣]])}}|team1={{fb-rt|POL}}|score=١–٢|report=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/2024454/|team2={{fb|SVK}}|goals1=*[[Karol Linetty|Linetty]] {{گۆڵ|٤٦}}|goals2=*[[Wojciech Szczęsny|Szczęsny]] {{گۆڵ|18|o.g.}} * [[Milan Škriniar|Škriniar]] {{گۆڵ|٦٩}}|stadium=[[یاریگای کریستۆڤسکی]]، [[سەنت پیتەرزبورگ]]|attendance=12,862<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024454_fr.pdf |سەردێڕ=Full Time Summary – Poland v Slovakia |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210614175521/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024454_fr.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|referee=[[ئۆڤیدیۆ ھەیگان]] ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]])}}<section end="E1" /> {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_pol20H|pattern_b=_poland20h|pattern_ra=_pol20H|pattern_sh=_pol20H|pattern_so=_pol20hl|leftarm=FFFFFF|body=FFFFFF|rightarm=FFFFFF|shorts=F40018|socks=FFFFFF|title=پۆڵەندا<ref name="pol-svk_line-ups">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024454_lu.pdf |سەردێڕ=Tactical Line-ups – Poland v Slovakia |وێبگە=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210614145752/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024454_lu.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_svk20H|pattern_b=_slovakia20h|pattern_ra=_svk20H|pattern_sh=_svk20H|pattern_so=|leftarm=0060DD|body=0060DD|rightarm=0060DD|shorts=٠٠٠٠٥٥|socks=٠٠٠٠٥٥|title=سلۆڤاکیا<ref name="pol-svk_line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |GK |'''١''' |[[Wojciech Szczęsny]] |- |RB |'''١٨''' |[[Bartosz Bereszyński]] |- |CB |'''١٥''' |[[Kamil Glik]] |- |CB |'''٥''' |[[Jan Bednarek (footballer)|Jan Bednarek]] |- |LB |'''١٣''' |[[Maciej Rybus]] | |{{ھا.دەرەوە|٧٤}} |- |CM |'''٨''' |[[Karol Linetty]] | |{{ھا.دەرەوە|٧٤}} |- |CM |'''١٠''' |[[Grzegorz Krychowiak]] |{{دەرکردن|2|61|90}} |- |CM |'''١٤''' |[[Mateusz Klich]] | |{{ھا.دەرەوە|٨٥}} |- |RF |'''٢١''' |[[Kamil Jóźwiak]] |- |CF |'''٩''' |[[Robert Lewandowski]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |LF |'''٢٠''' |[[Piotr Zieliński]] | |{{ھا.دەرەوە|٨٥}} |- | colspan="3" |'''جێگرەوە :''' |- |MF |'''١٩''' |[[Przemysław Frankowski]] | |{{چ.ژوورەوە|٧٤}} |- |DF |'''٢٦''' |[[Tymoteusz Puchacz]] | |{{چ.ژوورەوە|٧٤}} |- |MF |'''١٦''' |[[Jakub Moder]] | |{{چ.ژوورەوە|٨٥}} |- |FW |'''١١''' |[[Karol Świderski]] | |{{چ.ژوورەوە|٨٥}} |- | colspan="3" |'''ڕاھێنەر :''' |- | colspan="3" |{{flagicon|POR}} [[Paulo Sousa]] |} | valign="top" |[[پەڕگە:POL-SVK 2021-06-14.svg|415x415پیکسڵ]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |GK |'''١''' |[[Martin Dúbravka]] |- |RB |'''٢''' |[[Peter Pekarík]] | |{{ھا.دەرەوە|٧٩}} |- |CB |'''٥''' |[[Ľubomír Šatka]] |- |CB |'''١٤''' |[[Milan Škriniar]] |- |LB |'''١٥''' |[[Tomáš Hubočan]] |{{ئاگادارکردنەوە|٢٠}} |- |RM |'''١٨''' |[[Lukáš Haraslín]] | |{{ھا.دەرەوە|٨٧}} |- |CM |'''١٩''' |[[Juraj Kucka]] |- |CM |'''٢٥''' |[[Jakub Hromada]] | |{{ھا.دەرەوە|٧٩}} |- |LM |'''٢٠''' |[[Róbert Mak]] | |{{ھا.دەرەوە|٨٧}} |- |SS |'''١٧''' |[[Marek Hamšík]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CF |'''٨''' |[[Ondrej Duda]] | |{{ھا.دەرەوە|٩٠+٢}} |- | colspan="3" |'''جێگرەوە :''' |- |MF |'''١٣''' |[[Patrik Hrošovský]] | |{{چ.ژوورەوە|٧٩}} |- |DF |'''٢٤''' |[[Martin Koscelník]] | |{{چ.ژوورەوە|٧٩}} |- |FW |'''٢١''' |[[Michal Ďuriš]] | |{{چ.ژوورەوە|٨٧}} |- |MF |'''١٠''' |[[Tomáš Suslov]] | |{{چ.ژوورەوە|٨٧}} |- |MF |'''٦''' |[[Ján Greguš]] | |{{چ.ژوورەوە|٩٠+٢}} |- | colspan="3" |'''ڕاھێنەر :''' |- | colspan="3" |[[Štefan Tarkovič]] |} |} === ئیسپانیا vs سوێد === <section begin="E2" />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی|date={{Start date|2021|6|14|df=y}}|time=٢١:٠٠|team1={{fb-rt|ESP}}|score=٠–٠|report=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/2024453/|team2={{fb|SWE}}|goals1=|goals2=|stadium=[[یاریگای لا کارتۆجا]]، [[سێڤیلیا]]|attendance=10,559<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024453_fr.pdf |سەردێڕ=Full Time Summary – Spain v Sweden |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210614205952/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024453_fr.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|referee=[[سلاڤکۆ ڤینچیک]] ([[یەکێتی تۆپی پێی سلۆڤێنیا|سلۆڤێنیا]])}}<section end="E2" /> {| width="92%" |{{Football kit|pattern_la=_esp20h|pattern_b=_esp20H|pattern_ra=_esp20h|pattern_sh=_esp20h|pattern_so=_esp20h|leftarm=E00000|body=FF0000|rightarm=E00000|shorts=٠٢٠٠٥٣|socks=٠٢٠٠٥٣|title=ئیسپانیا<ref name="esp-swe_line-ups">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024453_lu.pdf |سەردێڕ=Tactical Line-ups – Spain v Sweden |وێبگە=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210614180837/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024453_lu.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}} |{{Football kit|pattern_la=_swe20h|pattern_b=_swe20H|pattern_ra=_swe20h|pattern_sh=_adidasnavy|pattern_so=_swe20h|leftarm=FFFF00|body=FFFF00|rightarm=FFFF00|shorts=FFFF00|socks=FFFF00|title=سوێد<ref name="esp-swe_line-ups"/>}} |} {| width="100%" | valign="top" width="40%" | {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |GK |'''٢٣''' |[[Unai Simón]] |- |RB |'''٦''' |[[Marcos Llorente]] |- |CB |'''٢٤''' |[[Aymeric Laporte]] |- |CB |'''٤''' |[[Pau Torres (footballer, born 1997)|Pau Torres]] |- |LB |'''١٨''' |[[Jordi Alba]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CM |'''٨''' |[[Koke (footballer, born 1992)|Koke]] | |{{ھا.دەرەوە|٨٧}} |- |CM |'''١٦''' |[[Rodri (footballer, born 1996)|Rodri]] | |{{ھا.دەرەوە|٦٦}} |- |CM |'''٢٦''' |[[Pedri]] |- |RF |'''١١''' |[[Ferran Torres]] | |{{ھا.دەرەوە|٧٤}} |- |CF |'''٧''' |[[Álvaro Morata]] | |{{ھا.دەرەوە|٦٦}} |- |LF |'''١٩''' |[[Dani Olmo]] | |{{ھا.دەرەوە|٧٤}} |- | colspan="3" |'''جێگرەوە :''' |- |MF |'''١٠''' |[[Thiago Alcântara|Thiago]] | |{{چ.ژوورەوە|٦٦}} |- |MF |'''٢٢''' |[[Pablo Sarabia]] | |{{چ.ژوورەوە|٦٦}} |- |FW |'''٢١''' |[[Mikel Oyarzabal]] | |{{چ.ژوورەوە|٧٤}} |- |FW |'''٩''' |[[Gerard Moreno (footballer)|Gerard Moreno]] | |{{چ.ژوورەوە|٧٤}} |- |MF |'''١٧''' |[[Fabián Ruiz]] | |{{چ.ژوورەوە|٨٧}} |- | colspan="3" |'''ڕاھێنەر :''' |- | colspan="3" |[[Luis Enrique]] |} | valign="top" |[[پەڕگە:ESP-SWE 2021-06-14.svg|415x415پیکسڵ]] | valign="top" width="50%" | {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" ! width="25" | ! width="25" | |- |GK |'''١''' |[[Robin Olsen]] |- |RB |'''٢''' |[[Mikael Lustig]] |{{ئاگادارکردنەوە|٥٥}} |{{ھا.دەرەوە|٧٥}} |- |CB |'''٣''' |[[Victor Lindelöf]] |- |CB |'''٢٤''' |[[Marcus Danielson]] |- |LB |'''٦''' |[[Ludwig Augustinsson]] |- |RM |'''٧''' |[[Sebastian Larsson]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CM |'''٢٠''' |[[Kristoffer Olsson]] | |{{ھا.دەرەوە|٨٤}} |- |CM |'''٨''' |[[Albin Ekdal]] |- |LM |'''١٠''' |[[Emil Forsberg]] | |{{ھا.دەرەوە|٨٤}} |- |CF |'''٩''' |[[Marcus Berg]] | |{{ھا.دەرەوە|٦٩}} |- |CF |'''١١''' |[[Alexander Isak]] | |{{ھا.دەرەوە|٦٩}} |- | colspan="3" |'''جێگرەوە :''' |- |MF |'''٢٢''' |[[Robin Quaison]] | |{{چ.ژوورەوە|٦٩}} |- |MF |'''١٧''' |[[Viktor Claesson]] | |{{چ.ژوورەوە|٦٩}} |- |DF |'''١٦''' |[[Emil Krafth]] | |{{چ.ژوورەوە|٧٥}} |- |MF |'''٢٦''' |[[Jens Cajuste]] | |{{چ.ژوورەوە|٨٤}} |- |DF |'''٥''' |[[Pierre Bengtsson]] | |{{چ.ژوورەوە|٨٤}} |- | colspan="3" |'''ڕاھێنەر :''' |- | colspan="3" |[[Janne Andersson]] |} |} === سوێد VS سلۆڤاکیا === <section begin=E3 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2021|6|18|df=y}} |time=15:00 {{small|(16:00 [[UTC+03:00|UTC+٣]])}} |team1={{fb-rt|SWE}} |score=١–٠ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/2024464/ |team2={{fb|SVK}} |goals1= *[[Emil Forsberg|Forsberg]] {{گۆڵ|٧٧|سزا.}} |goals2= |stadium=[[یاریگای کریستۆڤسکی]], [[سەنت پیتەرزبورگ]] |attendance=11,525<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024464_fr.pdf |سەردێڕ=Full Time Summary – Sweden v Slovakia |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624091507/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024464_fr.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |referee=[[Daniel Siebert (referee)|Daniel Siebert]] ([[German Football Association|Germany]]) }}<section end=E3 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _swe20h |pattern_b = _swe20H |pattern_ra = _swe20h |pattern_sh = _adidasyellow |pattern_so = _swe20h |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = ٠٠٠٥٥٥ |socks = FFFF00 |title = سوێد <ref name="swe-svk_line-ups">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024464_lu.pdf |سەردێڕ=Tactical Line-ups – Sweden v Slovakia |وێبگە=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210625111200/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024464_lu.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _gre20H |pattern_b = _slovakia20a |pattern_ra = _gre20H |pattern_sh = _svk20A |pattern_so = |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = سلۆڤاکیا <ref name="swe-svk_line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Robin Olsen]] |- |RB ||'''2''' ||[[Mikael Lustig]] |- |CB ||'''3''' ||[[Victor Lindelöf]] |- |CB ||'''24'''||[[Marcus Danielson]] |- |LB ||'''6''' ||[[Ludwig Augustinsson]] || || {{ھا.دەرەوە|٨٨}} |- |RM ||'''7''' ||[[Sebastian Larsson]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CM ||'''20'''||[[Kristoffer Olsson]] || {{ئاگادارکردنەوە|23}} || {{ھا.دەرەوە|٦٤}} |- |CM ||'''8''' ||[[Albin Ekdal]] || || {{ھا.دەرەوە|٨٨}} |- |LM ||'''10'''||[[Emil Forsberg]] || || {{ھا.دەرەوە|٩٠+٣}} |- |CF ||'''9''' ||[[Marcus Berg]] || || {{ھا.دەرەوە|٦٤}} |- |CF ||'''11'''||[[Alexander Isak]] |- |colspan=3|'''ئاگادارکردنەوە:''' |- |MF ||'''17'''||[[Viktor Claesson]] || || {{چ.ژوورەوە|٦٤}} |- |MF ||'''22'''||[[Robin Quaison]] || || {{چ.ژوورەوە|٦٤}} |- |MF ||'''13'''||[[Gustav Svensson]] || || {{چ.ژوورەوە|٨٨}} |- |DF ||'''5''' ||[[Pierre Bengtsson]] || || {{چ.ژوورەوە|٨٨}} |- |DF ||'''16'''||[[Emil Krafth]] || || {{چ.ژوورەوە|٩٠+٣}} |- |colspan=3|'''ڕاهێنەر:''' |- |colspan=3|[[Janne Andersson]] |} |valign="top"|[[File:SWE-SVK 2021-06-18.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Martin Dúbravka]] || {{ئاگادارکردنەوە|٧٦}} |- |RB ||'''2''' ||[[Peter Pekarík]] || || {{ھا.دەرەوە|٦٤}} |- |CB ||'''٥''' ||[[Ľubomír Šatka]] |- |CB ||'''14'''||[[Milan Škriniar]] |- |LB ||'''15'''||[[Tomáš Hubočan]] || || {{ھا.دەرەوە|٨٤}} |- |CM ||'''19'''||[[Juraj Kucka]] |- |CM ||'''13'''||[[Patrik Hrošovský]] || || {{ھا.دەرەوە|٨٤}} |- |RW ||'''24'''||[[Martin Koscelník]] |- |AM ||'''17'''||[[Marek Hamšík]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{ھا.دەرەوە|٧٧}} |- |LW ||'''20'''||[[Róbert Mak]] || || {{ھا.دەرەوە|٧٧}} |- |CF ||'''8''' ||[[Ondrej Duda]] || {{ئاگادارکردنەوە|٨٠}} |- |colspan=3|'''جێگرەوە :''' |- |MF ||'''18'''||[[Lukáš Haraslín]] || || {{چ.ژوورەوە|٦٤}} |- |MF ||'''7''' ||[[Vladimír Weiss (footballer, born 1989)|Vladimír Weiss]] || {{ئاگادارکردنەوە|٨٧}} || {{چ.ژوورەوە|٧٧}} |- |MF ||'''11'''||[[László Bénes]] || || {{چ.ژوورەوە|٧٧}} |- |FW ||'''21'''||[[Michal Ďuriš]] || || {{چ.ژوورەوە|٨٤}} |- |DF ||'''16'''||[[Dávid Hancko]] || || {{چ.ژوورەوە|٨٤}} |- |colspan=3|'''ڕاهێنەر:''' |- |colspan=3|[[Štefan Tarkovič]] |} |} === ئیسپانیا VSپۆڵەندا === <section begin=E4 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2021|6|19|df=y}} |time=21:00 |team1={{fb-rt|ESP}} |score=١–١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/2024463/ |team2={{fb|POL}} |goals1= *[[Álvaro Morata|Morata]] {{گۆڵ|٢٥}} |goals2= *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{گۆڵ|54}} |stadium=[[Estadio de La Cartuja|La Cartuja]], [[Seville]] |attendance=11,742<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024463_fr.pdf |سەردێڕ=Full Time Summary – Spain v Poland |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210620105157/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024463_fr.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |referee=[[Daniele Orsato]] ([[Italian Football Federation|Italy]]) }}<section end=E4 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _esp20h |pattern_b = _esp20H |pattern_ra = _esp20h |pattern_sh = _esp20h |pattern_so = _esp20h |leftarm = E00000 |body = FF0000 |rightarm = E00000 |shorts = 020053 |socks = 020053 |title = Spain<ref name="esp-pol_line-ups">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024463_lu.pdf |سەردێڕ=Tactical Line-ups – Spain v Poland |وێبگە=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210620121706/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024463_lu.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _pol20H |pattern_b = _poland20h |pattern_ra = _pol20H |pattern_sh = _pol20H |pattern_so = _pol20hl |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = F40018 |socks = FFFFFF |title = Poland<ref name="esp-pol_line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Unai Simón]] |- |RB ||'''6''' ||[[Marcos Llorente]] |- |CB ||'''24'''||[[Aymeric Laporte]] |- |CB ||'''4''' ||[[Pau Torres (footballer, born 1997)|Pau Torres]] || {{ئاگادارکردنەوە|٨١}} |- |LB ||'''18'''||[[Jordi Alba]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CM ||'''8''' ||[[Koke (footballer, born 1992)|Koke]] || || {{ھا.دەرەوە|٦٨}} |- |CM ||'''16'''||[[Rodri (footballer, born 1996)|Rodri]] || {{ئاگادارکردنەوە|٩٠+٥}} |- |CM ||'''26'''||[[Pedri]] |- |RF ||'''9''' ||[[Gerard Moreno (footballer)|Gerard Moreno]] || || {{ھا.دەرەوە|٦٨}} |- |CF ||'''7''' ||[[Álvaro Morata]] || || {{ھا.دەرەوە|87}} |- |LF ||'''19'''||[[Dani Olmo]] || || {{ھا.دەرەوە|61}} |- |colspan=3|'''جێگرەوە:''' |- |MF ||'''11'''||[[Ferran Torres]] || || {{چ.ژوورەوە|61}} |- |MF ||'''17'''||[[Fabián Ruiz]] || || {{چ.ژوورەوە|68}} |- |MF ||'''22'''||[[Pablo Sarabia]] || || {{چ.ژوورەوە|68}} |- |FW ||'''21'''||[[Mikel Oyarzabal]] || || {{چ.ژوورەوە|87}} |- |colspan=3|'''ڕاهێنەر:''' |- |colspan=3|[[Luis Enrique]] |} |valign="top"|[[File:ESP-POL 2021-06-19.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Wojciech Szczęsny]] |- |CB ||'''18'''||[[Bartosz Bereszyński]] |- |CB ||'''15'''||[[Kamil Glik]] |- |CB ||'''5''' ||[[Jan Bednarek (footballer)|Jan Bednarek]] || || {{ھا.دەرەوە|85}} |- |RM ||'''21'''||[[Kamil Jóźwiak]] || {{ئاگادارکردنەوە|59}} |- |CM ||'''16'''||[[Jakub Moder]] || {{ئاگادارکردنەوە|57}} || {{ھا.دەرەوە|85}} |- |CM ||'''14'''||[[Mateusz Klich]] || {{ئاگادارکردنەوە|36}} || {{ھا.دەرەوە|55}} |- |LM ||'''26'''||[[Tymoteusz Puchacz]] |- |RW ||'''11'''||[[Karol Świderski]] || || {{ھا.دەرەوە|68}} |- |LW ||'''20'''||[[Piotr Zieliński]] |- |CF ||'''9''' ||[[Robert Lewandowski]] ([[Captain (association football)|c]]) || {{ئاگادارکردنەوە|٩٠+٣}} |- |colspan=3|'''جێگرەوە:''' |- |MF ||'''6''' ||[[Kacper Kozłowski (footballer)|Kacper Kozłowski]] || || {{چ.ژوورەوە|55}} |- |MF ||'''19'''||[[Przemysław Frankowski]] || || {{چ.ژوورەوە|68}} |- |MF ||'''3''' ||[[Paweł Dawidowicz]] || || {{چ.ژوورەوە|85}} |- |MF ||'''8''' ||[[Karol Linetty]] || || {{چ.ژوورەوە|85}} |- |colspan=3|'''ڕاهێنەر:''' |- |colspan=3|{{flagicon|POR}} [[Paulo Sousa]] |} |} === سلۆڤاکیا VS ئیسپانیا === <section begin=E5 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2021|6|23|df=y}} |time=18:00 |team1={{fb-rt|SVK}} |score=٠–٥ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/2024473/ |team2={{fb|ESP}} |goals1= |goals2= *[[Martin Dúbravka|Dúbravka]] {{گۆڵ|30|گ. هەڵە}} *[[Aymeric Laporte|Laporte]] {{گۆڵ|45+3}} *[[Pablo Sarabia|Sarabia]] {{گۆڵ|56}} *[[Ferran Torres|F. Torres]] {{گۆڵ|67}} *[[Juraj Kucka|Kucka]] {{گۆڵ|71|گ. هەڵە}} |stadium=[[Estadio de La Cartuja|La Cartuja]], [[Seville]] |attendance=11,204<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024473_fr.pdf |سەردێڕ=Full Time Summary – Slovakia v Spain |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624091419/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024473_fr.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |referee=[[Björn Kuipers]] ([[Royal Dutch Football Association|Netherlands]]) }}<section end=E5 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _svk20H |pattern_b = _slovakia20h |pattern_ra = _svk20H |pattern_sh = _svk20H |pattern_so = |leftarm = 0060DD |body = 0060DD |rightarm = 0060DD |shorts = 000055 |socks = 000055 |title = Slovakia<ref name="svk-esp_line-ups">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024473_lu.pdf |سەردێڕ=Tactical Line-ups – Slovakia v Spain |وێبگە=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210623194909/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024473_lu.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _esp20a |pattern_b = _esp20A |pattern_ra = _esp20a |pattern_sh = _esp20a |pattern_so = _esp20a |leftarm = FFFFFF |body = FFFFFF |rightarm = FFFFFF |shorts = FFFFFF |socks = FFFFFF |title = Spain<ref name="svk-esp_line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Martin Dúbravka]] |- |RB ||'''2''' ||[[Peter Pekarík]] |- |CB ||'''5''' ||[[Ľubomír Šatka]] |- |CB ||'''14'''||[[Milan Škriniar]] || {{ئاگادارکردنەوە|90+4}} |- |LB ||'''15'''||[[Tomáš Hubočan]] |- |RM ||'''18'''||[[Lukáš Haraslín]] || || {{ھا.دەرەوە|69}} |- |CM ||'''19'''||[[Juraj Kucka]] |- |CM ||'''25'''||[[Jakub Hromada]] || || {{ھا.دەرەوە|46}} |- |LM ||'''20'''||[[Róbert Mak]] || || {{ھا.دەرەوە|69}} |- |AM ||'''17'''||[[Marek Hamšík]] ([[Captain (association football)|c]]) || || {{ھا.دەرەوە|90}} |- |CF ||'''8''' ||[[Ondrej Duda]] || {{ئاگادارکردنەوە|12}} || {{suboff|46}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |FW ||'''21'''||[[Michal Ďuriš]] || || {{چ.ژوورەوە|46}} |- |MF ||'''22'''||[[Stanislav Lobotka]] || || {{چ.ژوورەوە|46}} |- |MF ||'''7''' ||[[Vladimír Weiss (footballer, born 1989)|Vladimír Weiss]] || || {{چ.ژوورەوە|69}} |- |MF ||'''10'''||[[Tomáš Suslov]] || || {{چ.ژوورەوە|69}} |- |MF ||'''11'''||[[László Bénes]] || || {{چ.ژوورەوە|90}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Štefan Tarkovič]] |} |valign="top"|[[File:SVK-ESP 2021-06-23.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''23'''||[[Unai Simón]] |- |RB ||'''2''' ||[[César Azpilicueta]] || || {{ھا.دەرەوە|77}} |- |CB ||'''12'''||[[Eric García (footballer, born 2001)|Eric García]] || || {{ھا.دەرەوە|71}} |- |CB ||'''24'''||[[Aymeric Laporte]] |- |LB ||'''18'''||[[Jordi Alba]] || {{ئاگادارکردنەوە|60}} |- |CM ||'''8''' ||[[Koke (footballer, born 1992)|Koke]] |- |CM ||'''5''' ||[[Sergio Busquets]] ([[Captain (association football)|c]]) || {{ئاگادارکردنەوە|40}} || {{ھا.دەرەوە|71}} |- |CM ||'''26'''||[[Pedri]] |- |RF ||'''22'''||[[Pablo Sarabia]] |- |CF ||'''7''' ||[[Álvaro Morata]] || || {{ھا.دەرەوە|66}} |- |LF ||'''9''' ||[[Gerard Moreno (footballer)|Gerard Moreno]] || || {{ھا.دەرەوە|77}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''11'''||[[Ferran Torres]] || || {{چ.ژوورەوە|66}} |- |MF ||'''10'''||[[Thiago Alcântara|Thiago]] || || {{چ.ژوورەوە|71}} |- |DF ||'''4''' ||[[Pau Torres (footballer, born 1997)|Pau Torres]] || || {{چ.ژوورەوە|71}} |- |MF ||'''20'''||[[Adama Traoré (footballer, born 1996)|Adama Traoré]] || || {{چ.ژوورەوە|77}} |- |FW ||'''21'''||[[Mikel Oyarzabal]] || || {{چ.ژوورەوە|77}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Luis Enrique]] |} |} === سوێد VS پۆڵەندا === <section begin=E6 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2021|6|23|df=y}} |time=18:00 {{small|(19:00 [[UTC+03:00|UTC+3]])}} |team1={{fb-rt|SWE}} |score=٣–٢ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/match/2024474/ |team2={{fb|POL}} |goals1= *[[Emil Forsberg|Forsberg]] {{گۆڵ|2||59}} *[[Viktor Claesson|Claesson]] {{گۆڵ|90+4}} |goals2= *[[Robert Lewandowski|Lewandowski]] {{گۆڵ|61||84}} |stadium=[[Krestovsky Stadium]], [[Saint Petersburg]] |attendance=14,252<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024474_fr.pdf |سەردێڕ=Full Time Summary – Sweden v Poland |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210623185537/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024474_fr.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |referee=[[Michael Oliver (referee)|Michael Oliver]] ([[The Football Association|England]]) }}<section end=E6 /> {| width=92% |- |{{Football kit |pattern_la = _swe20h |pattern_b = _swe20H |pattern_ra = _swe20h |pattern_sh = _adidasyellow |pattern_so = _swe20h |leftarm = FFFF00 |body = FFFF00 |rightarm = FFFF00 |shorts = 000555 |socks = FFFF00 |title = Sweden<ref name="swe-pol_line-ups">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024474_lu.pdf |سەردێڕ=Tactical Line-ups – Sweden v Poland |وێبگە=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210623200602/https://www.uefa.com/newsfiles/euro/2020/2024474_lu.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> }} |{{Football kit |pattern_la = _pol20A |pattern_b = _poland20a |pattern_ra = _pol20A |pattern_sh = _pol20H |pattern_so = _pol20A |leftarm = F40018 |body = F40018 |rightarm = F40018 |shorts = F40018 |socks = F40018 |title = Poland<ref name="swe-pol_line-ups"/> }} |} {| width="100%" |valign="top" width="40%"| {| style="font-size:90%" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Robin Olsen]] |- |RB ||'''2''' ||[[Mikael Lustig]] || || {{ھا.دەرەوە|68}} |- |CB ||'''3''' ||[[Victor Lindelöf]] |- |CB ||'''24'''||[[Marcus Danielson]] || {{ئاگادارکردنەوە|10}} |- |LB ||'''6''' ||[[Ludwig Augustinsson]] |- |RM ||'''7''' ||[[Sebastian Larsson]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |CM ||'''8''' ||[[Albin Ekdal]] |- |CM ||'''20'''||[[Kristoffer Olsson]] |- |LM ||'''10'''||[[Emil Forsberg]] || || {{ھا.دەرەوە|78}} |- |CF ||'''22'''||[[Robin Quaison]] || || {{ھا.دەرەوە|55}} |- |CF ||'''11'''||[[Alexander Isak]] || || {{ھا.دەرەوە|68}} |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''21'''||[[Dejan Kulusevski]] || || {{چ.ژوورەوە|55}} |- |FW ||'''9''' ||[[Marcus Berg]] || || {{چ.ژوورەوە|68}} |- |DF ||'''16'''||[[Emil Krafth]] || || {{چ.ژوورەوە|68}} |- |MF ||'''17'''||[[Viktor Claesson]] || || {{چ.ژوورەوە|78}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|[[Janne Andersson]] |} |valign="top"|[[File:SWE-POL 2021-06-23.svg|300px]] |valign="top" width="50%"| {| style="font-size:90%; margin:auto" cellspacing="0" cellpadding="0" |- !width=25| !!width=25| |- |GK ||'''1''' ||[[Wojciech Szczęsny]] |- |CB ||'''18'''||[[Bartosz Bereszyński]] |- |CB ||'''15'''||[[Kamil Glik]] || {{ئاگادارکردنەوە|83}} |- |CB ||'''5''' ||[[Jan Bednarek (footballer)|Jan Bednarek]] |- |RM ||'''21'''||[[Kamil Jóźwiak]] || || {{ھا.دەرەوە|61}} |- |CM ||'''10'''||[[Grzegorz Krychowiak]] || {{ئاگادارکردنەوە|74}} || {{ھا.دەرەوە|78}} |- |CM ||'''14'''||[[Mateusz Klich]] || || {{ھا.دەرەوە|73}} |- |LM ||'''26'''||[[Tymoteusz Puchacz]] || || {{ھا.دەرەوە|46}} |- |AM ||'''11'''||[[Karol Świderski]] |- |AM ||'''20'''||[[Piotr Zieliński]] |- |CF ||'''9''' ||[[Robert Lewandowski]] ([[Captain (association football)|c]]) |- |colspan=3|'''Substitutions:''' |- |MF ||'''19'''||[[Przemysław Frankowski]] || || {{چ.ژوورەوە|46}} |- |FW ||'''24'''||[[Jakub Świerczok]] || || {{چ.ژوورەوە|61}} |- |MF ||'''6''' ||[[Kacper Kozłowski (footballer)|Kacper Kozłowski]] || || {{چ.ژوورەوە|73}} |- |MF ||'''17'''||[[Przemysław Płacheta]] || || {{چ.ژوورەوە|78}} |- |colspan=3|'''Manager:''' |- |colspan=3|{{flagicon|POR}} [[Paulo Sousa]] |} |} == تێبینییەکان == <references group="lower-alpha"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|وەرزش|ئەورووپا|ئیسپانیا|پۆڵەندا|دەیەی ٢٠٢٠|ئیتاڵیا}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئیسپانیا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠]] [[پۆل:پۆڵەندا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠]] [[پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠]] [[پۆل:سلۆڤاکیا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠]] [[پۆل:سوێد لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠]] [[پۆل:ئەو وتارانەی ناوی ئینگلیزی تێدایە]] 3unc42unva3e319q1qq5e2hrqbyborz 0 183597 1698457 1535587 2026-10-31T22:37:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1698457 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{Infobox organization|name=کۆمەڵگای جوگرافی {{nowrap|شاھانەی سکۆتلاند}}|image=Royal Scottish Geographical Society Logo.png|formation={{start date|1884|12|04|df=y}}|location=[[Perth, Scotland]]|membership=٢،٧٠٠ (ئۆکتۆبەری ٢٠١٩)|leader_title=Patron|leader_name=[[ئێلیزابێتی دووەم|شاژن]]|leader_title2=سەرۆک|leader_name2=[[لاین سیمپسۆن ستیوارت]]|leader_title3=بەڕێوەبەری جێبەجێکار|leader_name3=مایک رۆبنسن|website={{url|rsgs.org}}}}'''کۆمەڵگای جوگرافی شاھانەی سکۆتلەندا''' (RSGS) سیستەمێکی پەروەردەیی خێرخوازییە دەکەوێتە پێرسی سەربە سکۆتلەندا، لە ١٨٨٤ مەبەستی کۆمەڵگاکەی گەشەپێدانی جوگرافیایی جیھانیە، ھاندانی خەڵکی بۆ فێربوونی زیاتر لە بارەی تەواوی جیھان و دەستبەر کردنی زانیاری و سەرچاوەی باوەرپێکراو بۆ خوێنەرانی. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Royal_Scottish_Geographical_Society|سەردێڕ=Royal_Scottish_Geographical_Society|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://www.rsgs.org/}} {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|سکۆتلاند|جوگرافیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} df3w2wqlpzkxjn9i0ozi3igqhvi8idf 0 184044 1698287 1535465 2026-10-31T16:37:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، کۆریای باشوور-کۆلکە) 1698287 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئاماژەی زیاتر}} }} {{Infobox company|name=کۆمپانیای پەخشی مانھوا|brands=|logo_alt=The letters M, B, and C, in stylized Latinate text.|logo_caption=Latin-alphabet logo used since 3 January 2005|image=|image_size=300px|image_alt=MBC headquarters in Sangam-dong, Mapo District, Seoul|image_caption=بنکەی سەرەکی ئێم بی سی لە [[سانگام-دۆنگ, ناوچەی ماپۆ, سێئول]]|trading_name=|native_name={{Infobox name module |hangul=주식회사문화방송 |hanja= 株式會社文化放送 |rr=Jusikhoesa Munhwa Bangsong |mr=Chushikhoesa Munhwa Pangsong }}|type=[[Public company|Public]]|industry=[[Terrestrial television|Broadcast]] [[ڕادیۆ]] and [[تەلەڤیزیۆن]]|founded={{Start date and age|1961|2|21|df=y}}|traded_as={{kse|052220}}|founder=<!-- or: | founders = -->|defunct=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} -->|hq_location=267, [[Sangam-dong, Mapo District, Seoul]], کۆریای باشوور|hq_location_city=|hq_location_country=|num_locations=9 cities (Tokyo, Beijing, Bangkok, Paris, London, Los Angeles, Washington, and New York)|num_locations_year=٢٠١٥|area_served={{ubl|South Korea|United States (satellite, certain [[Metropolitan area|metropolitan]] areas over-the-air)}}|key_people=پارک سونگ-جای: سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکاری ئۆفیس, CEO & -President، ٢٠٢٠ بۆ ئێستا|products=|logo_size=250|logo=|owner={{ubl|[[Government of South Korea]] through [[The Foundation of Broadcast Culture]] : 70%|Jeong-Su Scholarship Foundation: 30%}}|members=|revenue=1,500,941,912,398 [[South Korean won|won]]|revenue_year=2015|operating_income=59,272,035,738 won|income_year=٢٠١٥|net_income=82,403,520,805 won|net_income_year=٢٠١٥|assets=2,557,227,645,206 won|assets_year=کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|equity=1,000,000,000 won|equity_year=کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|production_year=<!-- Year of production data (if known) -->|production=|members_year=<!-- Year of members data (if known) -->|num_employees=١،٧١٢|num_employees_year=کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|parent=|divisions=|subsid={{ubl|[[MBC Plus]]|[[MBC C&I]]|[[iMBC]]|MBC Arts|MBC Play Fee|MBC Academy|MBC America|MBC Nanum}}|module=<!-- Used to embed other templates -->|ratio=<!-- Basel III ratio, for BANKS ONLY -->|rating=<!-- credit rating, for BANKS ONLY -->|website={{URL|http://imbc.com|IMBC.com}}|services=|footnotes=}} '''کۆمپانیای پەخشی مانھوا''' (بە ئینگلیزی:Manhwa BroadCasting Corporation) (ئێم بی سی، بە کۆری:주식회사문화방송، بە ھانجا:株式會社文化放送; خوێندنەوە:جوسیک ھۆیسا مانھوا بانگسۆنگ بە مانای: کۆمپانیای پەخشی کلتوری) یەکێکە لە کۆمپانیا پێشڕەوەکانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور کە بە شێوەی ڕادیۆ و تۆڕ پەخشەکانی خۆی ئەکات. == بنکەی سەرەکی == <gallery> پەڕگە:MBC Ilsan Dream Center.JPG|سەنتەری ئێم بی سی دریم ئەکەوێتە شاری گۆیانگ، پارێزگای گیۆنگگی (لە ٣٠ تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ بۆ ئێستا) پەڕگە:MBC headquarter buld.jpg|بنکەی سەرەکی ئێم بی (بنکەی کۆن) کە ئەکەوێتە ([[:en:Yeouido|Yeouido]]) (لە ١٧ی شوباتی ١٩٨٢ بۆ ٣ی ئابی ٢٠١٤) پەڕگە:1970~1980's MBC Government building.jpg|باڵەخانەی بنکەی سەرەکی ئێم بی سی (بنکە کۆنەکەی) ئەکەوتە جیۆنگ-دۆنگ (لە ٨ی ئابی ١٩٦٩ بۆ ١٦ی شوباتی ١٩٨٢) کە ئێستا لەلایەن کۆمپانیای ڕۆژنامەوانی کیونگھیانگ شینمون بەکاردێت. </gallery> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://imbc.com/ Official Homepage] * <span class="external text" rel="mw:ExtLink">Live Stream (Chuncheon MBC)</span> * <span class="external text" rel="mw:ExtLink">Live Stream (Wonnju MBC)</span> * [http://content.mbc.co.kr/english/index.html MBC Global Media] English language homepage * [http://takeswf.imbc.com/Player.swf?idx=1000881100014100000&folder=1000881/100014&isinner=aeddang MBC in Brief] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303223456/http://takeswf.imbc.com/Player.swf?idx=1000881100014100000&folder=1000881%2F100014&isinner=aeddang |date= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ }} * [http://identchannel.blogspot.com/2011/06/evolution-of-mbc-munhwa-broadcasting.html MBC History Logos] * [http://ohk-tv.com/ Oh!K Southeast Asia] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210701020411/http://www.ohk-tv.com/ |date= ١ی تەممووزی ٢٠٢١ }} SEA Version of MBC Joint Venture with [[:en:Turner_Broadcasting_System_Asia_Pacific|Turner Broadcasting System Asia Pacific]] {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|ئینتەرنێت|تەلەڤیزیۆن|کۆمپانیا|ڕادیۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Munhwa Broadcasting Corporation}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیای پەخشی مانھوا]] [[پۆل:تۆڕی تەلەڤیزیۆنی لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:کۆمپانیا بازرگانییەکان کە لە ١٩٦١ دامەزراون]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی کۆریای باشوور کە لە ١٩٦١ دامەزراون]] [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنی و وێستگانەی لە ١٩٦٩ دامەزراون]] [[پۆل:وێستگە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری]] kbhqhgwy5j96l62ocmzlyzw7fbd2prn 0 184159 1698195 1696227 2026-10-31T12:20:03Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698195 wikitext text/x-wiki {{Infobox government agency|agency_name=ئۆفیسی داواکاری ڕەھا|chief6_position=|chief2_name=|chief2_position=|chief3_name=|chief3_position=|chief4_name=|chief4_position=|chief5_name=|chief5_position=|chief6_name=|chief7_name=|chief1_name=Vacancy|chief7_position=|chief8_name=|chief8_position=|chief9_name=|chief9_position=|parent_department=|parent_agency=[[وەزارەتی داد (کۆریای باشوور)|وەزارەتی داد]]|child1_agency=|child2_agency=|website=[http://www.spo.go.kr spo.go.kr]|chief1_position=<br>داواکاری گشتی(검찰총장)|budget=|nativename=검찰청|picture_caption=|nativename_a=|nativename_r=گیۆمچالچیۆنگ:گیۆم-چال-چیۆنگ|logo=|logo_width=|logo_caption=|seal=Emblem of the Prosecution Service of Korea.svg|seal_width=175px|seal_caption=Emblem of the Office. The [[Hangul]] characters on the emblem read ''Geomchal'' (Prosecution)|picture=|formed=1948|employees=|date1=|date1_name=|date2=|date2_name=|preceding1=|preceding2=|dissolved=|superseding=|jurisdiction=[[حکومەتی کۆریای باشوور]]|headquarters=[[ناوچەی سیۆچۆ|سیۆچۆ, سێئول]], [[کۆریای باشوور]]|footnotes=}}'''ئۆفیسی داواکاری ڕەھای کۆماری کۆریا''' (SPO) ڕێکخراوێکی داواکاری گشتی [[حکومەتی کۆریای باشوور|حکومەتی کۆریای باشوورە]] کە لەلایەن وەزارەتی دادوە بەڕێوەدەچێت، وەک داواکاری گشتی نیشتمانی ئۆفیسەکە کار لەگەڵ دادگای باڵای کۆریای باشوور و خواروو و شوێنە پەیوەندیدارەکانی تر دەکات. لە ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ هەڵوەشایەوە و دەزگای لێکۆڵینەوە لە تاوانە قورسەکان و دادنووسییەکان لەژێر چەتری وەزارەتی داددا شوێنی گرتەوە، کە ئەمەش دابەشکردنی دەسەڵات بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=W |یەکەم=K. |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=South Korea Reins In Its Powerful Prosecutors |ناونیشان=https://usali.org/usali-perspectives-blog/south-korea-reins-in-its-powerful-prosecutors |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=U.S.-Asia Law Institute |زمان=en-US}}</ref> == مشتومڕەکان == لە نیوەی دووەمی ساڵی ٢٠١٠ەوە، پارتی دەسەڵاتداری کۆریای باشوور، پارتی نیشتمانیی مەزن، هەڵوێستێکی نادیاری لەسەر پرسەکانی بودجە هەبوو و لە کۆتاییدا بووە هۆی دروستبوونی ناکۆکیی توند سەبارەت بە گەندەڵی، کە ئەمەش بەشدار بوو لە ڕەخنەگرتن لە فەرمانگەی داواکاری گشتیی باڵا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=메일네이버 |یەکەم=Cbs정치부 안성용 조은정 기자 |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ="왜 청와대는 압수수색 안하냐"… 여야 검찰수사에 분노 |ناونیشان=https://www.nocutnews.co.kr/news/771689 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=노컷뉴스 |زمان=ko}}</ref> لە ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢، دادگای باڵای سیئۆل یەکێک لە تۆمەتەکانی بەرتیلوەرگرتنی لەسەر هان میۆنگ سووک لاداو بێبەریی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=KST |یەکەم=Published |دوایین٢=KST |یەکەم٢=Updated |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Ex-PM Han cleared of bribery charges |ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/southkorea/20120113/ex-pm-han-cleared-of-bribery-charges |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=The Korea Times |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://english.yonhapnews.co.kr/national/2012/01/13/10/0301000000AEN20120113007000315F.HTML|سەردێڕ=Court again upholds acquittal of ex-prime minister}}</ref> === داواکاری گشتی === لە ساڵی ٢٠١١دا، کاندیدی داواکاری گشتی، هان سانگ دای (한상대) ژێر لێکۆڵینەوەدا بوو بەهۆی دوو رووداوی تۆمارکردنی ناونیشانی ناڕاست و بەشداریی لە خۆدزینەوە لە خزمەتی سەربازی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١١|سەردێڕ=Address Fraud and Draft Dodging Committed by Han Sang-dae, Next Prosecutor General? |ناونیشان=https://www.khan.co.kr/en/article/201107191200387 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=The Kyunghyang Shinmun |زمان=en}}</ref> === پشکنینی مەدەنی === تۆمەتی ئەوە درایە پاڵ فەرمانگەی داواکاری گشتیی باڵا کە ڕەفتاری دووڕووانەی نوواندووە بەوەی بە خراپی سەرپەرشتیی لێکۆڵینەوە لە پشکنینە نایاساییە ڕامیارییەکانی سەر دامەزراوە مەدەنییەکانی لە ساڵی ٢٠١٠دا کردووە، كەچی ڕێگریشی لە پەخشکردنی ئەڵقەیەکی بەرنامەی PD Noteی کەناڵی [[کۆمپانیای پەخشی مانھوا|MBC]] سەبارەت بەم ڕووداوە کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=기자 |یەکەم=정제혁 논설위원, 황경상 |ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=‘검찰 이중성’ 논란… ‘PD수첩’땐 마구 흘리고 ‘靑 사찰 개입’은 감추고 |ناونیشان=https://www.khan.co.kr/article/201011050005495 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=경향신문 |زمان=ko}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.spo.go.kr/ ئۆفیسی داواکاری ڕەھای کۆماری کۆریا] {{in lang|ko}} {{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|3=سیاسەت|4=یاسا}} [[پۆل:ئاژانسە حکوومییەکانی کۆریای باشوور]] h33lyskll66t1ykda0lbfttt4p0vdxx 0 184790 1698286 1535464 2026-10-31T16:36:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە) 1698286 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئاماژەی زیاتر}} }} {{Infobox broadcasting network|name=کۆمپانیای پەخشی ئەمریکی|parent={{unbulleted list|Disney General Entertainment Content|([[The Walt Disney Company]])<ref name=":0h">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Low |یەکەم=Elaine |سەردێڕ=Disney Reorganizes TV and Streaming Content Units Under Peter Rice |ناونیشان=https://variety.com/2020/tv/news/disney-general-entertainment-content-reorganization-1234827326/ |ئیش=Variety |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref>}}|subsidiary=|replaced_by=|replaced=[[Blue Network]]|language=ئینگلیزی|website={{URL|abc.com}}|groups=|callsign_meaning=|picture format=[[720p]] ([[high-definition television|HDTV]])<br>(downscaled to [[Letterboxing (filming)|letterboxed]] [[480i]] for [[SDTV]]s)|former_names=[[Blue Network|تۆڕی شینی ئێن بی سی]]|dissolved=<!-- {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} -->|launch_date={{unbulleted list|'''Radio:''' {{start date and age|1943|10|12|mf=y}}|'''Television:''' {{start date and age|1948|4|19|mf=y}}}}|established=|key_people={{Unbulleted list |[[دانا والدێن]]<br>([[سەرۆک]], چێژبەخشی, تەلەڤیزیۆنی وۆلت دیزنی) |کرەیگ ئێرویچ<br>([[President (corporate title)|سەرۆک]], ڕەسەنەکانی ھولو & چێژبەخشی ئەی بی سی) |[[کیمبیرلی گۆدوین]]<br>(سەرۆک, [[ئەی بی سی نیوس]]) }}|owner=Independent (1943–1953)<br>[[American Broadcasting-Paramount Theatres]]/American Broadcasting Companies, Inc. (1953–1986)<br>[[Capital Cities/ABC Inc.]] (1986–1996)<br>The Walt Disney Company ([[Walt Disney Television]]) (1996–present)|logo=[[File:New abc dark grey.svg|frameless|upright=.682]]|country=ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|broadcast_area=|headquarters=[[بوربانک، کالیفۆرنیا]] (پەخش)<br>[[Manhattan|مانھاتان, نیویۆرک]] (کۆمپانیا)|net_income=|revenue=|slogan={{unbulleted list|''America's Network: ABC'';|''ABC Funny''|(comedy programming)}}|founder=[[Edward John Noble|ئێدوارد جۆن نوبل]]<br>& لویس بلانچی|founded={{start date and age|١٥ی ئایاری ١٩٤٣}}<br>شاری نیویۆرک, ئەمریکا|available=جیھانی|branding=ئەی بی سی|type={{unbulleted list|[[تۆڕی تەلەڤیزیۆن]] (١٩٤٨ بۆ ئێستا)|[[تۆڕی ڕادیۆ]] (١٩٤٣ تا ٢٠٠٧, ٢٠٠٥ بۆ ئێستا)}}|logo_caption=|logo_alt=|logo_size=|footnotes=}}'''کۆمپانیای پەخشی ئەمریکی''' ('''ئەی بی سی''') کۆمپانیایەکی فرە نەتەوەیی بازرگانی تۆڕی پەخشی تەلەڤیزیۆنییە کە خاوەنداریەتی لەلایەن تەلەڤیزیۆنی والت دیزینیەوە دەکرێت بەشی تەلەڤیزیۆنی گشتی دیزنیی سەربە [[کۆمپانیای واڵت دیزنی]]. کە بنکە سەرەکییەکەی دەکەوێتە بوربانک لە کالیفۆرنیا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|American Broadcasting Company}} * {{Official website}} * Unofficial history of ABC's [https://eyesofageneration.com/studios-page/abc-studios-new-york/ East Coast production facilities] and [https://eyesofageneration.com/studios-page/abc-studios-west-coast/ West Coast production facilities] {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|ئینتەرنێت|فیلم|کالیفۆڕنیا|کۆمپانیا|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ڕۆژنامەوانی|دیزنی|مۆسیقا}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیای پەخشی ئەمریکی]] [[پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:تۆڕە میدیایەکانی دیزنی]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی چێژبەخشی کە لە شاری نیویۆرکن]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕێکلامییانەی دەکەونە شاری نیویۆرک]] [[پۆل:دەستکەوتەکانی دیزنی]] [[پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکانی دیزنی]] [[پۆل:وێستگە ڕادیۆیانەی لە ١٩٤٣ دامەزراون]] [[پۆل:وێستگە و کەناڵە تەلەڤیزیۆنییانەی لە ١٩٤٣ دامەزراون]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٤٣ لە نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:تێکخستن و دەستکەوتەکان لە ١٩٩٦]] [[پۆل:کۆمپانیا ئەمریکییانەی لە ساڵی ١٩٤٣ دامەزراون]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٤٣ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیایانەی سەر بە کۆمپانیای دیزنین]] q3odeznuynnx2jjnftkffn7wihqdswc 0 184821 1698577 1688270 2026-11-01T05:50:12Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698577 wikitext text/x-wiki {{Infobox film awards|number=٩٢|best_picture=''[[Parasite (2019 film)|Parasite]]''|last=٩١مین|ratings=23.64&nbsp;million<ref name="2019-20 ratings">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Porter |یەکەم١=Rick |سەردێڕ=Broadcast TV's Ratings Winners and Losers of 2019-20 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/broadcast-tvs-ratings-winners-losers-2019-20-1295395 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٠|ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200521044004/https://www.hollywoodreporter.com/live-feed/broadcast-tvs-ratings-winners-losers-2019-20-1295395 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><br />13.6% ([[Nielsen ratings]])<ref name="TVB">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Academy Awards ratings |بڵاوکەرەوە=[[Television Bureau of Advertising]] |ناونیشان=https://www.tvb.org/Portals/0/media/file/tracts/Academy_Awards.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئابی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160808235818/https://www.tvb.org/Portals/0/media/file/tracts/Academy_Awards.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|duration=3 hours, 36 minutes<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Andreeva |یەکەم١=Nellie |سەردێڕ=Oscar Viewership Hits All-Time Low With 23.6 Million |ناونیشان=https://deadline.com/2020/02/oscar-ratings-new-all-time-low-viewership-1202854581/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=Deadline Hollywood |ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201116212348/https://deadline.com/2020/02/oscar-ratings-new-all-time-low-viewership-1202854581/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|most_nominations=''[[Joker (2019 film)|Joker]]'' (11)|network=[[کۆمپانیای پەخشی ئەمریکی|ئەی بی سی]]|most_wins=''مشەخۆر'' (4)|director=[[Glenn Weiss]]<ref name="Weiss">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Feinberg |یەکەم١=Scott |سەردێڕ=Glenn Weiss to Return as Director of Oscars Telecast |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/race/glenn-weiss-return-as-director-oscars-telecast-1267610 |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201116212355/https://www.hollywoodreporter.com/race/glenn-weiss-return-as-director-oscars-telecast-1267610 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|award=خەڵاتەکانی ئەکادیمیا|producer=[[ستافنی ئەڵەین]]<br />Lynette Howell Taylor<ref name="Producers">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Kilkenny |یەکەم١=Katie |دوایین٢=Feinberg |یەکەم٢=Scott |سەردێڕ=Lynette Howell Taylor and Stephanie Allain Tapped to Produce 92nd Oscars |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/lynette-howell-taylor-stephanie-allain-tapped-produce-92nd-oscars-1255310 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ئیش=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]] |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201116212345/https://www.hollywoodreporter.com/news/lynette-howell-taylor-stephanie-allain-tapped-produce-92nd-oscars-1255310 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|preshow={{plain list| * [[Lily Aldridge]] * [[Tamron Hall]] * [[Elvis Mitchell]] * [[Billy Porter (entertainer)|Billy Porter]] * [[Ryan Seacrest]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bennett |یەکەم١=Anita |سەردێڕ=How To Watch The Oscars Online And On TV |ناونیشان=https://deadline.com/2020/02/watch-2020-oscars-how-to-watch-academy-awards-1202850386/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٠|ئیش=[[Deadline Hollywood]] |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201116212344/https://deadline.com/2020/02/watch-2020-oscars-how-to-watch-academy-awards-1202850386/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}}|site={{Unbulleted list|[[Dolby Theatre]]|[[Los Angeles]], California, U.S.}}|date=٩ی شوباتی ٢٠٢٠|caption=پۆستەری فەرمی|alt=Official poster for the 92nd Academy Awards|image=92nd Academy Awards.png|next=٩٣مین}}٩٢مین خەڵاتی ئەکادیمی خەڵاتێکە لەلایەن (ئەکادیمیای وێنەی جوڵاوەیی ھونەری و زانستیەکان) پێشکەش دەکرێت خەڵاتی بەخشیە ئەو فیلمانەی لە ٢٠١٩ دەرچوون و لە ٩ی شوباتی ٢٠٢٠ لە شانۆی دۆلبی لە ھۆلیوود، لۆس ئەنجلەس دەست پێ دەکات لە پێنجی ئێوارە تا ھەشتی ئێوارە، لەکاتی ٩٢مین خەڵاتەکە، [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] پێشکەش کرا وە کاری تەلەڤیزیۆنی لەلایەن [[کۆمپانیای پەخشی ئەمریکی|ئەی بی سیەوە]] کرا و کاری بەرھەمھێنان لەلایەن [[ستافنی ئەڵەین]] و لینێت ھۆوێل تایلۆر و لەلایەن گلان وایس کاری دەرھێنانی بۆ کرا == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢١}}<references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == === وێبگەی فەرمی === * {{Official website|http://oscar.go.com/|Academy Awards official website}} * {{Official website|http://www.oscars.org/|The Academy of Motion Picture Arts and Sciences official website}} * [https://www.youtube.com/user/Oscars Oscars Channel] at [[:en:YouTube|YouTube]] (run by the [[:en:Academy_of_Motion_Picture_Arts_and_Sciences|Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]) === سەرچاوە لە ھەواڵەکان === * [https://www.bbc.com/news/topics/ceq40e9pmywt/the-oscars Oscars 2020] at [[:en:BBC_News|BBC News]] * [https://www.theguardian.com/film/oscars-2020 Oscars 2020] at ''[[:en:The_Guardian|The Guardian]]'' '''سەرچاوەکانی تر''' * {{IMDb title|10305932|The Oscars (2020)}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|ژیاننامە|فیلم|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|2020 Academy Awards}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} 30xknjmu7zuw0suwk1q1lq2zos9iosz 0 184908 1698304 1377566 2026-10-31T16:39:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1698304 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} '''ڕۆمانتیک کۆمیدی''' (ھەروەھا وەک: ڕۆم-کۆم، Rom-com ناسراوە) ژێر چەشنێکە کە سەرەنج ئەخاتە سەر بیرۆکە ڕۆمانسییەکان و ئاسوودەکردنەوەی دڵ و خۆشەویستی ڕاستەقینە کە ئەتوانێت بەسەر ئاڵۆزی و ڕێگرییەکانی ڕێگای خۆی زاڵبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Johnson|یەکەم=Bill|سەردێڕ=The Art of the Romantic Comedy|ناونیشان=http://www.storyispromise.com/wromance.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120910202127/http://www.storyispromise.com/wromance.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان= ٢ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.the-numbers.com/movies/series/RomanticComedy.php Romantic Comedy Movies] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120905143129/http://www.the-numbers.com/movies/series/RomanticComedy.php |date= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٢ }} – from the 1940s to future releases, with box office performance The Numbers * [http://www.the-numbers.com/market/Genres/RomanticComedy.php Market Performance of Romantic Comedies in United States] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120906065706/http://www.the-numbers.com/market/Genres/RomanticComedy.php |date= ٦ی ئەیلوولی ٢٠١٢ }} – year-by-year analysis of box office performance of romantic comedies The Numbers * [http://www.boxofficemojo.com/genres/chart/?id=romanticcomedy.htm Romantic Comedy Movies] – Top 290 (1978–present) by [[:en:Box_Office_Mojo|Box Office Mojo]] * [https://www.imdb.com/chart/romance Top Rated Romance Titles] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161221160701/http://www.imdb.com/chart/romance/|date=2016-12-21}} by IMDB {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|شانۆ|فیلم|کۆمیدیا|فەلسەفە|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] [[پۆل:فیلمەکانی ڕۆمانتیک کۆمیدی]] [[پۆل:کۆمیدیای ڕۆمانتیک| ]] [[پۆل:پەیوەندییە کەسییەکان]] ec14r87uz5t0ilipzfl358nnxl1g9xh 0 186502 1698528 1560205 2026-11-01T04:34:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1698528 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Orphan|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{Underlinked|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} }} [[پەڕگە:Virgin-logo.svg|وێنۆک|لۆگۆی ڤیرجین]] [[پەڕگە:Virgin downtown disney.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی بارەگای ڤێرجین]] '''کۆمەڵەی ڤێرجین''' (بە [[ئینگلیزی]]: Virgin Group) کۆمەڵەیەکی بەڕیتانی سەرمایەیی وەبەرھێنانی جۆراوجۆرە کە کار دەکا بە شێوەیەکی ڕێکخراو، ئەو کۆمەڵەیە سەرکردایەتی دەکرێ لەلایەن [[ڕیچارد برانسۆن|ڕیچارد چارڵز نیکۆلاس برانسۆن]] ملیاردێرەکی بەڕیتانییە کارکردنی سەرەکی لە بواری فڕین و گەشت و گوزارە، لە ساڵی ١٩٨٩ کۆمەڵەی ڤیرجین بوونیادنرا، لە ئێستادا ئەو کۆمەڵەیە بوونی ھەیە لە زۆرترین وڵاتی جیھان و ٤٠٠ کۆمپانیا و بارەگایی ھەیە و بارەگایی سەرەکی لە شاری لەندەنە. == سەرچاوەکان == * [https://www.virgin.com/Legal/CompanyInformation.aspx زانیاری لەسەر کۆمپانیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210726145224/https://www.virgin.com/Legal/CompanyInformation.aspx |date=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢١ }} ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ کۆمەڵەی ڤێرجین. == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|کۆمپانیا|لەندەن}} {{Uncategorized|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{پۆلی کۆمنز|Virgin Group}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} 7oo02lnfr1k3jtg6h9eb6xeanu4z954 0 187855 1698170 1697775 2026-10-31T12:11:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698170 wikitext text/x-wiki {{Short description|پارێزگایەکی پێشووی کۆریای باشوور}}{{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = باشووری پارێزگای جیۆلا | type = [[پارێزگاکانی کۆریای باشوور|پارێزگا]] | caption = لە دەستە چەپەوە: دەمیانگ، یۆسو، موکپۆ، یۆنگام، هێنام، بۆسیۆنگ | image_flag = Flag of South Jeolla Province.svg | image_blank_emblem = Emblem of South Jeolla Province.svg | blank_emblem_type = لۆگۆ | image_map = Jeollanam-do in South Korea 2023.svg | coordinates = {{coord|34|45|N|127|0|E|display=inline,title}} | subdivision_type = دەوڵەت | subdivision_name = کۆریای باشوور | subdivision_type1 = هەرێم | subdivision_name1 = ھۆنام | subdivision_type2 = گەورەترین شار | subdivision_name2 = سونچۆن | seat_type = پایتەخت | seat = شارستانی موئان | parts_type = دابەشکارییەکان | parts_style = <!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --> | parts = ٥ شار؛ ١٧ شارستان | leader_title = پارێزگار | leader_name = کیم یۆنگ-ڕۆک {{nowrap|(دیموکرات)}} | area_total_km2 = 12335.13 | area_rank = سێیەم | population_total = 1817697 | population_as_of = ئۆکتۆبەری ٢٠١٤ | population_footnotes = | population_density_km2 = 147.36 | population_rank = شەشەم | demographics_type1 = هێماکانی پارێزگا | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | demographics1_title1 = گوڵ | demographics1_info5 = | iso_code = KR-46 | custom_label_sec1 = شێوەزار | custom_data_sec1 = شێوەزاری ژۆلا | website = {{URL|1=https://www.jeonnam.go.kr/main.do?menuId=english0000000000|2=ماڵپەڕی ڕەسمی (ئینگلیزی)}} | footnotes = | demographics1_info1 = ''Camellia japonica'' | demographics1_title2 = دار | demographics1_info2 = گینکۆ | demographics1_title3 = باڵندە | demographics1_info3 = Oriental turtle dove | demographics1_title4 = | demographics1_info4 = | demographics1_title5 = | demographics_type2 = بەرهەمی ناوخۆیی ناپوختە (نۆمیناڵ، ٢٠٢٣) | demographics2_footnotes = <ref name="index.go.kr">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://kostat.go.kr/boardDownload.es?bid=243&list_no=434448&seq=1|سەردێڕ= 2023년 지역소득(잠정)|وێبگە=www.kostat.go.kr}}</ref> | demographics2_title1 = سەرجەم | demographics2_info1 = ٩٨ ترلیۆن وۆنی کۆریای باشوور<br />(٧٨ میلیارد دۆلاری ئەمریکی) | demographics2_title2 = بۆ هەر کەسێک | demographics2_info2 = ٥١٬٤٢٢ دۆلاری ئەمریکی<ref name="percapita">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Regional GDP, Gross regional income and Individual income|ناونیشان=https://kosis.kr/statHtml/statHtml.do?sso=ok&returnurl=https%3A%2F%2Fkosis.kr%3A443%2FstatHtml%2FstatHtml.do%3Fconn_path%3DI2%26tblId%3DDT_1C86%26language%3Den%26orgId%3D101%26|وێبگە=nosis.kr}}</ref> | image_skyline = Dolsan Bridge1.JPG | image_caption = پردی دۆلسان }} '''باشووری پارێزگای جیۆلا''' (بە کۆری:전라남도; بە ھانجا:全羅南道 ، جیۆلانام-دۆ) ھەروەھا وەک جیۆنام ناسراوە، پارێزگای کۆریای باشوورە، باشووری جیۆلا ڕێژەی دانیشتووانەکەی دەگاتە ١،٩٠٢،٣٢٤ (٢٠١٤) و ناوچەی جوگرافی ١٢،٢٤٧ کیلۆمەتر دووجا پارێزگاکە دەکەوێتە ناوچەی [[ھۆنام|ھۆنامی]] باشووری ڕۆژھەڵاتی نیمچەدوورگەی کۆریا، باشووری جیۆلا ھاوسنوورە لەگەل [[باکووری جیۆلا]] بەرەو باکوور، وە [[باشووری گیۆنگسانگ]] بەرەو باکووری ڕۆژھەڵات، وە [[جیجو]] بەرەو باشووری ڕۆژاوا لە [[دەربەندی کۆریا]]. ناوچەی پێشووی لەگەڵ شاری پێشووی گوانگجو تێکەڵ کراوە و کراوەتە "شارێکی گەورەی تایبەت"ی نوێ بە ناوی چۆننام-گوانگجو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=ڕۆژنامەنووس |یەکەم=چۆننام-گوانگجو = جۆ هۆنگ-بۆک، ڕۆژنامەنووس؛ چۆننام-گوانگجو = جین چانگ-ایل |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=دوای ٤٠ ساڵ لە لێکجودابوونەوە، گوانگجو و چۆننام بوونە یەک… بە دانیشتووانێکی ٣.٢ ملیۆنییەوە و بە ئومێدی نوێوە بۆ پیشەسازیی نیمچەگەیەنەرەکان دەست بە قۆناغێکی نوێ دەکەن |ناونیشان=https://www.chosun.com/national/regional/2026/07/01/PDC3SR6BPJAEJDPP32KCYA73KE/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=조선일보 |زمان=ko}}</ref> چۆللادۆ، بە هەردوو بەشی [[باکووری پارێزگای جیۆلا|باکوور]] و باشوورییەوە، یەکەم پارێزگا بوو لە سیستەمی هەشت پارێزگاکەدا کە لە ساڵی ٢٠١٨دا یادی هەزار ساڵەی ئەنجام دا، چونکە ناوی 'چۆللادۆ' لە ساڵی ١٠١٨دا، لە نۆیەمین ساڵی دەسەڵاتی هیۆنجۆنگی گۆریۆدا دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=دەربارەی Jeonbuk > تێڕوانینێکی گشتی > مێژوو {{!}} پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جیۆنبوک" |ناونیشان=https://www.jeonbuk.go.kr/index.jeonbuk?menuCd=DOM_000000101004005000}}</ref> == ئابووری == کارگەی ئاسنی گوانگیانگ، کە یەکێکە لە گەورەترین بەرهەمهێنەرانی ئاسن لەسەر ئاستی جیهان لە یەک شوێندا و توانای ساڵانەی دەگاتە ٢١ ملیۆن تەن، لە شاری گوانگیانگ هەڵکەوتووە. سەرەڕای ئەوەش، کۆمەڵگەی پیشەسازیی نیشتمانیی یۆسو، کە گەورەترین کۆمەڵگەی پیشەسازیی پەترۆکیمیاییە لە وڵاتدا، لە شاری یۆسو هەڵکەوتبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Investment Attractiveness {{!}} jeollanamdo |ناونیشان=https://www.jeonnam.go.kr/contentsView.do?menuId=english0201000000 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.jeonnam.go.kr}}</ref> لە شوباتی ٢٠٢٥دا، [[کۆریای باشوور]] پلانی دروستکردنی ناوەندێکی داتای بە گوژمەی ٣٥ ملیار دۆلار بۆ بەرنامەکانی [[ژیریی دەستکرد]] بە توانای ٣ گیگاوات ڕاگەیاند کە لە باشووری جیۆلا دروست دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Novak |یەکەم=Emily |ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=South Korea Unveils Plans for $35B AI Data Center with 3GW Capacity |ناونیشان=https://hostdean.com/news/south-korea-35b-ai-data-center/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|زمان=en-US}}</ref> ڕێککەوتنێک کرا بۆ دەستەبەرکردنی ئەوەی ناوەندی داتاکە دەستگەیشتنی بە بەرهەمهێنانی وزە، ئاو و سەرچاوە سەرەکییەکانی تر هەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=WSJ. Retrieved 2025-02-19. |سەردێڕ=مارتن، ئاسا فیتچ و تیمۆسی و. "تایبەت {{!}} مەزەندەی دروستکردنی ناوەندێکی داتای ژیریی دەستکرد بە توانای تا ٣ گیگاوات وزە بۆ کۆریای باشوور دەکرێت" |ناونیشان=https://www.wsj.com/tech/ai/ai-data-center-with-up-to-3-gigawatts-of-power-is-envisioned-for-south-korea-5141bd77}}</ref>{{commons category|Jeollanam-do}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{wikivoyage-inline|South Jeolla}} * {{url|1=https://www.jeonnam.go.kr/main.do?menuId=english0000000000|2=ماڵپەڕی فەرمی}} {{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|جوگرافیا|||}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەرێمەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:باشووری پارێزگای جیۆلا]] r91nhrhyp2ffsih64kvfa9zpm9wkc99 0 188490 1698209 1367667 2026-10-31T13:35:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە) 1698209 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''[[کۆماری ئەفریقای ناوەندی]]''' یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی [[یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠|'''ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠''']] لە [[تۆکیۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team Central African Republic - Profile {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=http://../../../en/results/all-sports/noc-profile-central-african-rep.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us}}{{بەستەری مردوو|url=http:///../../en/results/all-sports/noc-profile-central-african-rep.htm |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Central African Republic at Tokyo Olympics 2021: Full Schedule, Players List, Medal Winners and Results - myKhel.com|ناونیشان=https://www.mykhel.com/central-african-republic-at-olympics/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=mykhelcom|زمان=en}}</ref>٢ وەرزشوان (١پیاو، ١ ژن) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان دەکەن لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە لەوانە مەلەوانی و گۆرەپان و مەیدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Road To {{!}} World Athletics|ناونیشان=https://www.worldathletics.org/stats-zone/road-to/7132391?eventId=10229630&qualificationType=q5|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.worldathletics.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Tokyo Olympics Entry Lists Released, Swimming Begins July 24|ناونیشان=https://www.swimmingworldmagazine.com/news/tokyo-olympics-entry-lists-released-swimming-begins-july-24/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Swimming World News|زمان=en-US}}</ref> لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵمپیادە لە ٢٤ی جوولای ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤایرۆسی کۆڕۆنا یارییەکانی بۆ ٢٣ی جوولای ٢٠٢١ دواخرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Joint Statement from the International Olympic Committee and the Tokyo 2020 Organising Committee - Olympic News|ناونیشان=https://olympics.com/ioc/news/joint-statement-from-the-international-olympic-committee-and-the-tokyo-2020-organising-committee|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=International Olympic Committee|زمان=en}}</ref> ئەمە یازدەمین بەشداربووی کۆماری ئەفریقای ناوەندی بوو لە ئۆڵمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٦٨. و لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی (١٩٧٢–١٩٨٠) بەشداری نەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Central African Republic - at the olympics - olympic medals and facts|ناونیشان=https://www.olympiandatabase.com/index.php?id=13351&L=1|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.olympiandatabase.com}}</ref> بە شێوەیەکی گشتی وەرزشوانانی کۆماری ئەفریقای ناوەندی لەسەرجەم بەشدارییەکانی پێشویان لە ئۆڵمپیاد نەیانتوانیوە ھیچ مێدالیایەک بۆ ولاتەکەیان بەدەست بھێنن؛ و لە یارییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠ بەھەمان شێوە نەیانتوانی ھیچ مەدالیایەک بەدەست بھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team Central African Republic - Profile {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=http://../../../en/results/all-sports/noc-profile-central-african-rep.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us}}{{بەستەری مردوو|url=http:///../../en/results/all-sports/noc-profile-central-african-rep.htm |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref> == یارییەبەشداربووەکان == لیستی ئەو یارییە وەرزشیانەی کە یاریزانانی [[کۆماری ئەفریقای ناوەندی]] تێیدا بەشداریان کرد لە یارییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! width="180" |وەرزش ! width="55" |پیاو ! width="55" |ژن ! width="55" |گشتی |- | align="" |گۆرەپان و مەیدان |١ |٠ |١ |- | align="" |مەلەوانی |٠ |١ |١ |- !گشتی !١ !١ !٢ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش}} {{پۆلی کۆمنز|Central African Republic at the 2020 Summer Olympics}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]] bvwenf572tsntv6iprvbs2d52s6hh70 0 189589 1698227 1367691 2026-10-31T13:38:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە) 1698227 wikitext text/x-wiki {{ڕێکخستن}}{{داتابۆکس}} '''[[کۆماری چیک]]''' یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی [[یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠|'''ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠''']] لە [[تۆکیۆ]]. ١١٥ وەرزشوان (٧٤پیاو، ٤١ خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان دەکەن لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە لەوانە گۆرەپان و مەیدان، مەلەوانی، جودۆ، گۆڵف، باسکە، تێنسی سەرزەوی، تێنسی سەرمێز لەگەڵ چەندین یاری دیکە. لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی [[ڤایرۆسی کۆڕۆنا]] یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Joint Statement from the International Olympic Committee and the Tokyo 2020 Organising Committee - Olympic News|ناونیشان=https://olympics.com/ioc/news/joint-statement-from-the-international-olympic-committee-and-the-tokyo-2020-organising-committee|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=International Olympic Committee|زمان=en}}</ref> ئەمە حەوتەم بەشداربووی کۆماری چیک بوو لە ئۆڵمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٩٦. وەرزشوانانی کۆماری چیک لەم ئۆڵمپیادە یازدە مەدالیایان (٤ زێر، ٤ زیو، ٣ بڕۆنز) بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=Olympic quota places take shape after first day of slalom heats|ناونیشان=https://www.canoeicf.com/news/olympic-quota-places-take-shape-after-first-day-slalom-heats|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=ICF - Planet Canoe|زمان=en}}</ref> == مەدالییەکان == {| class="wikitable sortable" style="font-size: 95%;" !مەدالیا !ناو !وەرزش !ڕکابەری !ڕێکەوت |- |{{gold medal}} |جێری لیپتۆک |تەقەکردنی ھەوایی |Men's trap |٢٩ی تەممووز |- |{{gold medal}} |Jiří Prskavec |Canoeing |Men's slalom K-1 |٣٠ی تەممووز |- |{{gold medal}} |Lukáš Krpálek |Judo |Men's +100 kg |٣٠ی تەممووز |- |{{gold medal}} |Barbora Krejčíková{{ھن}}Kateřina Siniaková |Tennis |Women's doubles |١ی ئاب |- |{{silver medal}} |Lukáš Rohan |Canoeing |Men's slalom C-1 |٢٦ی تەممووز |- |{{silver medal}} |David Kostelecký |Shooting |Men's trap |٢٩ی تەممووز |- |{{silver medal}} |Markéta Vondroušová |Tennis |Women's Singles |٣١ی تەممووز |- |{{silver medal}} |Jakub Vadlejch |Athletics |Men's javelin throw |٧ی ئاب |- |{{bronze medal}} |Alexander Choupenitch |Fencing |Men's foil |٢٦ی تەممووز |- |{{bronze medal}} |Josef Dostál{{ھن}}Radek Šlouf |Canoeing |Men's K-2 1000 metres |٥ی ئاب |- |{{bronze medal}} |Vítězslav Veselý |Athletics |Men's javelin throw |٧ی ئاب |} == یارییەبەشداربووەکان == {{ڕێکخستن}} لیستی ئەو یارییە وەرزشیانەی کە یاریزانانی کۆماری چیک تێیدا بەشداریان کرد لە یارییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! width="180" |وەرزش ! width="55" |پیاو ! width="55" |خانم ! width="55" |گشتی |- | align="" |Archery |٠ |١ |١ |- | align="" |Athletics |١٤ |١٤ |٢٨ |- | align="" |Basketball |١٢ |٠ |١٢ |- | align="" |Canoeing |٦ |٢ |٨ |- | align="" |Cycling |٥ |٢ |٧ |- | align="" |Equestrian |٥ |١ |٦ |- | align="" |Fencing |٢ |٠ |٢ |- | align="" |Golf |١ |١ |٢ |- | align="" |Gymnastics |١ |١ |٢ |- | align="" |Judo |٢ |٠ |٢ |- | align="" |Modern pentathlon |٢ |٠ |٢ |- | align="" |Rowing |٥ |٢ |٧ |- | align="" |Sailing |١ |٠ |١ |- | align="" |Shooting |٦ |٢ |٨ |- | align="" |Sport climbing |١ |٠ |١ |- | align="" |Swimming |٤ |٥ |٩ |- | align="" |Table Tennis |٢ |١ |٣ |- | align="" |Tennis |١ |٥ |٦ |- | align="" |Triathlon |٠ |٢ |٢ |- | align="" |Volleyball |٢ |٢ |٤ |- | align="" |Weightlifting |١ |٠ |١ |- | align="" |Wrestling |١ |٠ |١ |- |- class="sortbottom" !گشتی !٧٤ !٤١ !١١٥ |} پلە ئەنجام وەرزشوان ھەڵسەنگاندن پیش کۆتایی کۆتایی == گۆڕەپان و مەیدان == وەرزشوانانی چیک لە یارییەکانی گۆرەپان و مەیدان توانیان دوو مەدالیابەدەست بھێن بەلام لە ڕکابەرییەکانی ڕاکردنی خێرا سەرجەم بەشەکانی لە سەر ئاستی خانمان و پیاوان ئەنجامێکی وایان بەدەست نەھێنا بتوانن ببنە خاوەن مەدالیا. لە ھەڵدانی ڕم، دوو مەدالیا (زیو، بڕۆنز)ی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=100 Metres - women - senior - outdoor - 2021|ناونیشان=https://www.worldathletics.org/records/toplists/sprints/100-metres/outdoor/women/senior/2021|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.worldathletics.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=https://cdn.dosb.de/user_upload/Olympische_Spiele/Tokio_2020/internationale_Qualifikationskriterien/IAAF_-_Athletics_20180806.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190408160334/https://cdn.dosb.de/user_upload/Olympische_Spiele/Tokio_2020/internationale_Qualifikationskriterien/IAAF_-_Athletics_20180806.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> '''پێشبڕکێکانی ڕاکردن''' '''پیاوان''': {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center" ! rowspan="2" |وەرزشوان ! rowspan="2" |ڕووداو ! colspan="2" |ھەڵسەنگاندن ! colspan="2" |پێش کۆتایی ! colspan="2" |کۆتایی |- style="font-size:95%" !کات !پلە !کات !پلە !کات !پلە |- | align="left" |Jan Jirka | align="left" |200 m |{{abbr|DQ|Disqualified}} | - | colspan="4" |Did not advance |- | align="left" |Pavel Maslák | align="left" |400 m |٤٧٫٠١ |٤٠ | colspan="4" |Did not advance |- | align="left" |Vít Müller | align="left" |400 m hurdles |٤٩٫٥٩ |5 '''q''' |٤٩٫٦٩ |٢٢ | colspan="2" |Did not advance |- | align="left" |Pavel Maslák{{ھن}}Michal Desenský{{ھن}}Patrik Šorm{{ھن}}Jan Tesař | align="left" |4 × 400 m relay |colspan=2 {{n/a}} |٣:٠٣٫٦١ |١٥ | colspan="2" |Did not advance |- |- | align="left" |Vít Hlaváč | rowspan="2" align="left" |50 km walk |colspan=4 rowspan=3 {{n/a}} |٤:١٥:٤٠ |٤٣ |- | align="left" |Lukáš Gdula |٤:٣٣:٠٦ |٤٦ |} ; <nowiki>خانمان:</nowiki> {{ڕێکخستن}} {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center" ! rowspan="2" |وەرزشوان ! rowspan="2" |ڕووداو ! colspan="2" |ھەڵسەنگاندن ! colspan="2" |پێش کۆتایی ! colspan="2" |کۆتایی |- style="font-size:95%" !کات !پلە !کات !پلە !کات !پلە |- | align="left" |Barbora Malíková | rowspan="2" align="left" |400 m |٥٢٫٨٣ |٦ | colspan="4" |Did not advance |- | align="left" |Lada Vondrová |51.14 '''PB''' |3 '''Q''' |٥١٫٦٢ |٢٣ | colspan="2" |Did not advance |- | align="left" |Kristiina Mäki | rowspan="3" align="left" |1500 m |٤:٠٤٫٥٥ |13 '''Q''' |٤:٠١٫٢٣ |9 '''q''', '''NR''' |٤:١١٫٧٦ |١٣ |- | align="left" |Diana Mezuliáníková |٤:٠٥٫٤٩ |22 '''Q''' |4:03.70 '''PB''' |١٧ | colspan="2" |Did not advance |- | align="left" |Simona Vrzalová |٤:١٩٫٤٦ |٤١ | colspan="4" |Did not advance |- | align="left" |Tereza Hrochová | rowspan="3" align="left" |Marathon |colspan=4 rowspan=6 {{n/a}} |٢:٤٢:٢٥ |٥٨ |- | align="left" |Marcela Joglová |٢:٣٩:٢٩ |٥٢ |- | align="left" |Eva Vrabcová Nývltová |{{abbr|DNF|Did not finish}} | - |- | align="left" |Tereza Ďurdiaková | align="left" |20 km walk |١:٣٦:٥٨ |٣٠ |} ; ڕووداوە مەیدانییەکان ; '''پیاوان'''<nowiki> :</nowiki> {{ڕێکخستن}} {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center" ! rowspan="2" |وەرزشوان ! rowspan="2" |ڕووداو ! colspan="2" |ھەڵسەنگاندن ! colspan="2" |کۆتایی |- style="font-size:95%" !دووری !شوێن !دووری !شوێن |- | align="left" |Tomáš Staněk | align="left" |ھەڵدانی قورسایی |٢٠٫٤٧ |١٧ | colspan="2" |Did not advance |- | align="left" |'''Jakub Vadlejch''' | rowspan="2" align="left" |ھەڵدانی ڕم |٨٤٫٩٣ |4 '''Q''' |86.67 '''SB''' |{{silver02}} |- | align="left" |'''Vítězslav Veselý''' |٨٣٫٠٤ |8 '''Q''' |85.44 '''SB''' |{{bronze03}} |} ; <nowiki>خانمان :</nowiki> {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center" ! rowspan="2" |وەرزشوان ! rowspan="2" |ڕووداو ! colspan="2" |Qualification ! colspan="2" |کۆتایی |- style="font-size:95%" !دووری !شوێن !دووری !شوێن |- | align="left" |Romana Maláčová | align="left" |Pole vault |٤٫٤٠ |٢٣ | colspan="2" |Did not advance |- | align="left" |Markéta Červenková | align="left" |Shot put |١٧٫٣٣ |٢٤ | colspan="2" |Did not advance |- | align="left" |Nikola Ogrodníková | rowspan="3" align="left" |Javelin throw |٦٠٫٠٣ |١٦ | colspan="2" |Did not advance |- | align="left" |Irena Gillarová |٥٩٫١٦ |١٩ | colspan="2" |Did not advance |- | align="left" |Barbora Špotáková |٦٠٫٥٢ |١٤ | colspan="2" |Did not advance |} ; Combined events - Men's decathlon {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center" !وەرزشوان !Event !{{Tooltip|100 m|100 metres}} !{{Tooltip|LJ|Long jump}} !{{Tooltip|SP|Shot put}} !{{Tooltip|HJ|High jump}} !{{Tooltip|400 m|400 metres}} !{{Tooltip|110H|110 m hurdles}} !{{Tooltip|DT|Discus throw}} !{{Tooltip|PV|Pole vault}} !{{Tooltip|JT|Javelin throw}} !{{Tooltip|1500 m|1500 metres}} !Total !Rank |- | rowspan="2" align="left" |Adam Sebastian Helcelet !<small>Result</small> |١١٫٠٦ |٧٫١٦ |١٤٫٩٩ |١٫٩٦ |٤٩٫٤١ |١٤٫٣٥ |٤٥٫٤٠ |٤٫٦٠ |٦١٫٥٤ |٤:٤٤٫٧٤ | rowspan="2" |٨٠٠٤ | rowspan="2" |١٦ |- !<small>Points</small> |٨٤٧ |٨٥٢ |٧٨٩ |٧٦٧ |٨٤٢ |٩٣٠ |٧٧٥ |٧٩٠ |٧٦١ |٦٥١ |- | rowspan="2" align="left" |Jiří Sýkora !<small>Result</small> |١١٫١٨ |٧٫٠٣ |١٤٫٦٣ |١٫٩٠ |٤٨٫٨٩ |١٤٫٤٨ |٤٩٫٩٠ |٤٫٦٠ |٦٣٫٧٣ |٤:٥٤٫٩٧ | rowspan="2" |٧٩٤٣ | rowspan="2" |١٧ |- !<small>Points</small> |٨٢١ |٨٢١ |٧٦٧ |٧١٤ |٨٦٦ |٩١٣ |٨٦٨ |٧٩٠ |٧٩٤ |٥٨٩ |} == تەقەکردنی ھەوایی == لە یارییەکانی تەقەکردنی ھەواویی ھەشت وەرزشوانی چیک بەشداریان کرد لە سەر ئاستی خانمان و پیاوان تەنھا دوویاریزانیان مەدالیایان بەدەست ھێنا یەکیان زێر ئەوی دیکە زیو ئەویش لە سەر ئاستی پیاوان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ISSF - International Shooting Sport Federation - issf-sports.org|ناونیشان=https://www.issf-sports.org/competitions/ogqualification/quota_places_by_nation_and_number.ashx|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.issf-sports.org}}</ref> ; <nowiki>پیاوان: </nowiki> وەرزشوان کات ئەنجام خاڵ شوێن دووری ھەڵسەنگاندن پێش کۆتایی کۆتایی ڕووداو {| class="wikitable" style="font-size:90%" ! rowspan="2" |وەرزشوان ! rowspan="2" |ڕووداو ! colspan="2" |Qualification ! colspan="2" |کۆتایی |- style="font-size:95%" !خاڵ !پلە !خاڵ !پلە |- align="center" | align="left" |David Hrčkulák | align="left" |10 m air rifle |٦٢٥٬٧ |١٩ | colspan="2" |Did not advance |- align="center" | rowspan="2" align="left" |Jiří Přívratský | align="left" |10 m air rifle |٦٢٦٬٨ |١٤ | colspan="2" |Did not advance |- align="center" | align="left" |50 m rifle 3 positions |1169-68x |١٦ | colspan="2" |Did not advance |- align="center" | align="left" |Petr Nymburský | align="left" |50 m rifle 3 positions |1169-62x |١٧ | colspan="2" |Did not advance |- align="center" | align="left" |'''David Kostelecký''' | rowspan="2" align="left" |Trap |١٢٣ |٤ |٤٣+٦ |{{silver02}} |- align="center" | align="left" |'''Jiří Lipták''' |١٢٤ |١ |٤٣+٧ |{{gold01}} |- align="center" | align="left" |Jakub Tomeček | align="left" |Skeet |١٢٢ |٧ | colspan="2" |Did not advance |} ; <nowiki>خانمان :</nowiki> {{ڕێکخستن}} {| class="wikitable" style="font-size:90%" ! rowspan="2" |وەرزشوان ! rowspan="2" |ڕووداو ! colspan="2" |Qualification ! colspan="2" |کۆتایی |- style="font-size:95%" !خاڵ !پلە !خاڵ !پلە |- align="center" | rowspan="2" align="left" |Nikola Šarounová | align="left" |10 m air rifle |٦١٨٫٤ |٤١ | colspan="2" |Did not advance |- align="center" | align="left" |50 m rifle 3 positions |١١٦١ |٢٤ | colspan="2" |Did not advance |- align="center" | align="left" |Barbora Šumová | align="left" |Skeet |١١٨ |١٤ | colspan="2" |Did not advance |} ; تێکەڵ {| class="wikitable" style="text-align:center; font-size:90%" ! rowspan="2" |وەرزشوان ! rowspan="2" |ڕووداو ! colspan="2" |Qualification 1 ! colspan="2" |Qualification 2 ! colspan="2" |کۆتایی |- style="font-size:95%" !خاڵ !پلە !خاڵ !پلە !خاڵ !پلە |- | align="left" |Nikola Šarounová{{ھن}}David Hrčkulák | align="left" |10 m air rifle team |٦٢٠٫٦ |٢٥ | colspan="4" |Did not advance |- |} == مەلەوانی == لە ڕکابەرییەکانی مەلەوانی وەرزشوانانی کۆماری چیک لە سەر ئاستی خانمان و پیاوان نەیانتوانی ھیچ مەدالیایک لە بەدەست بھێنن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Qualifying {{!}} FINA Official|ناونیشان=http://www.fina.org/competitions/5/olympic-games-tokyo-2020/qualifications|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=FINA - Fédération Internationale De Natation|زمان=en}}</ref> ; <nowiki>پیاوان: </nowiki> {| class="wikitable" style="font-size:90%" ! rowspan="2" |وەرزشوان ! rowspan="2" |ڕووداو ! colspan="2" |Heat ! colspan="2" |پێش کۆتایی ! colspan="2" |کۆتایی |- style="font-size:95%" !کات !پلە !کات !پلە !کات !پلە |- align="center" | rowspan="2" align="left" |Jan Čejka | align="left" |١٠٠ مەتری پشتەمەلە |٥٤٫٦٩ |٣٠ | colspan="4" |Did not advance |- align="center" | align="left" |٢٠٠ مەتری پشتەمەلە |١:٥٨٫٠٢ |١٨ | colspan="4" |Did not advance |- align="center" | rowspan="2" align="left" |Jan Micka | align="left" |٨٠٠ مەتری ئازاد |٧:٥٩٫٠٤ |٢٨ |colspan=2 {{n/a}} | colspan="2" |Did not advance |- align="center" | align="left" |١٥٠٠مەتری ئازاد |١٥:١٧٫٧١ |٢٣ |colspan=2 {{n/a}} | colspan="2" |Did not advance |- align="center" | align="left" |Jan Šefl | align="left" |١٠٠ مەتری پەپوولەی |٥٢٫٥٢ |=٣٧ | colspan="4" |Did not advance |- align="center" | align="left" |Matěj Kozubek | align="left" |ماراسۆنی مەلەوانی ١٠کم |colspan=4 {{n/a}} |٢:٠١:٥٢٫١ |٢٤ |} ; <nowiki>خانمان :</nowiki> {| class="wikitable" style="font-size:90%" ! rowspan="2" |وەرزشوان ! rowspan="2" |ڕووداو ! colspan="2" |Heat ! colspan="2" |پێش کۆتایی ! colspan="2" |کۆتایی |- style="font-size:95%" !کات !پلە !کات !پلە !کات !پلە |- align="center" | rowspan="2" align="left" |Kristýna Horská | align="left" |٢٠٠ مەتری پشتەمەلە |٢:٢٥٫٠٣ |١٩ | colspan="4" |Did not advance |- align="center" | align="left" |200 m individual medley |٢:١٢٫٢١ |16 '''Q''' |٢:١٢٫٨٥ |١٦ | colspan="2" |Did not advance |- align="center" | rowspan="2" align="left" |Simona Kubová | align="left" |١٠٠ مەتری پشتەمەلە |١:٠١٫٣٥ |٢٧ | colspan="4" |Did not advance |- align="center" | align="left" |200 m backstroke |٢:١٥٫٨١ |٢٥ | colspan="4" |Did not advance |- align="center" | rowspan="3" align="left" |Barbora Seemanová | align="left" |50 m freestyle |٢٤٫٩٢ |٢١ | colspan="4" |Did not advance |- align="center" | align="left" |100 m freestyle |٥٣٫٩٨ |٢١ | colspan="4" |Did not advance |- align="center" | align="left" |200 m freestyle |١:٥٦٫٣٨ |7 '''Q''' |١:٥٦٫٤٤ |5 '''Q''' |١:٥٥٫٤٥ |٦ |- align="center" | align="left" |Anika Apostalon{{ھن}}Kristýna Horská{{ھن}}Barbora Janíčková{{ھن}}Barbora Seemanová | align="left" |4 × 100 m freestyle relay |٣:٤٢٫٤٠ |١٤ |colspan=2 {{n/a}} | colspan="2" |Did not advance |} == گۆڵف == {| class="wikitable" style="font-size:90%;text-align:center" ! rowspan="2" |وەرزشوان ! rowspan="2" |ڕووداو !Round 1 !Round 2 !Round 3 !Round 4 ! colspan="3" |Total |- style="font-size:95%" !خاڵ !خاڵ !خاڵ !خاڵ !خاڵ !Par !Rank |- align="center" | align="left" |Ondřej Lieser | align="left" |Men's |٧٢ |٧٧ |٧٣ |٧٢ |٢٩٤ |<nowiki>+</nowiki>10 |٦٠ |- align="center" | align="left" |Klára Spilková | align="left" |Women's |٦٩ |٧٠ |٧١ |٦٩ |٢٧٩ |−٥ |T23 |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش}} {{پۆلی کۆمنز|Czech Republic at the 2020 Summer Olympics}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]] 77qg1tuu33asnrlnjixq2ty1z3z0tba 0 189655 1698219 1367673 2026-10-31T13:36:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە) 1698219 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''[[کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ]]''' یەکێکە لە وڵاتە بەشداربووەکانی [[یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠|'''ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠''']] لە تۆکیۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team Democratic Republic of the Congo - Profile {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=http://../../../en/results/all-sports/noc-profile-d-r-congo.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us}}{{بەستەری مردوو|url=http:///../../en/results/all-sports/noc-profile-d-r-congo.htm |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref> ٧ وەرزشوان (٣ پیاو، ٤ خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Road To {{!}} World Athletics|ناونیشان=https://www.worldathletics.org/stats-zone/road-to/7132391?eventId=10229630&qualificationType=q5|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.worldathletics.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Olympic News - Sports News, Events & Athletes|ناونیشان=https://olympics.com/en/news/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Olympics.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tokyo 2020: Official Olympic Qualification List|ناونیشان=https://www.ijf.org/news/show/official-olympic-qualification-list|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.ijf.org|زمان=en}}</ref> لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا|ڤایرۆسی کۆڕۆنا]] یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Joint Statement from the International Olympic Committee and the Tokyo 2020 Organising Committee - Olympic News|ناونیشان=https://olympics.com/ioc/news/joint-statement-from-the-international-olympic-committee-and-the-tokyo-2020-organising-committee|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=International Olympic Committee|زمان=en}}</ref> ئەمە یازدەمین بەشداربووی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ بوو لە ئۆڵمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٦٨. لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢–١٩٨٠ بەشداری نەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Democratic Congo at the Olympic Games|ناونیشان=https://www.topendsports.com/events/summer/countries/congo-democratic.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.topendsports.com}}</ref> وەرزشوانانی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ لەم ئۆڵمپیادە نەیانتوانی ھیچ مەدالیایەک بەدەست بھێنن لەو ڕکابەریانەی بەشداربوون تێیدا. == یارییەبەشداربووەکان == لیستی ئەو یارییە وەرزشیانەی کە یاریزانانی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ تێیدا بەشداریان کرد لە یارییەکانی ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ [[تۆکیۆ]]. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" ! width="180" |وەرزش ! width="55" |پیاو ! width="55" |خانم ! width="55" |گشتی |- | align="right" |گۆرەپان و مەیدان |١ |٠ |١ |- | align="right" |بۆکسینگ |٢ |٢ |٤ |- | align="right" |جودۆ |٠ |١ |١ |- | align="right" |تایکواندۆ |٠ |١ |١ |- !گشتی !٣ !٤ !٧ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]] dst94m30vp438azc1kbbrbgjof4qzb1 0 189855 1698671 1673292 2026-11-01T10:36:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1698671 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox website|name=کۆپی سکەیپ|logo=Copyscape-logo.png|founded={{Start date|2004|7|10}}|area_served=جیھانی|language=[[فرە زمانەوانی]]|industry=[[دیجیتاڵ]]|url={{URL|copyscape.com}}|website_type=[[دۆزەرەوەی لایسایکەرەوە]]|commercial=بەڵێ|registration=ھەڵبژاردە}}'''کۆپی سکەیپ''' وێبگەیەکە کە خزمەتگوزاری ئاشکرا کردنی لایسایکردنەوە دابین دەکات کۆپی سکەیپ کاردەکات لەسەر ئاشکراکردنی ئەو دەقانەی کۆپیکراون بەبێ مۆڵەتی خاوەنەکەی وێبگەکە لە ٢٠٠٤ لەلایەن کۆمپانیای تەکنۆلۆژی Indigo Stream دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Scott|دوایین=Gilbertson|سەردێڕ=Copyscape: Track Stolen Content|ناونیشان=https://www.wired.com/2006/11/copyscape-track-stolen-content/|ئیش=[[Wired (magazine)|Wired]]|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Matt|دوایین=Keener|سەردێڕ=16 Productivity Tools Nobody Can Live Without|ناونیشان=https://time.com/3646294/productivity-tool/|ئیش=[[Time (magazine)|Time]]|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200813124344/https://time.com/3646294/productivity-tool/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Elinor|دوایین=Mills|سەردێڕ=Steal this post|ناونیشان=https://www.usatoday.com/tech/products/cnet/2007-08-02-blog-plagiarism_N.htm|ئیش=[[USA Today]]|ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Diane|دوایین=Mapes|سەردێڕ=Steal this story? Beware Net’s plagiarism ‘cops’|ناونیشان=http://www.nbcnews.com/id/32657885/ns/technology_and_science-tech_and_gadgets/t/steal-story-beware-nets-plagiarism-cops/#.XTlr5ZMzZ25|ئیش=[[NBC News]]|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Maura|دوایین=Welch|سەردێڕ=Online plagiarism strikes blog world|ناونیشان=http://www.boston.com/business/articles/2006/05/08/online_plagiarism_strikes_blog_world/|ئیش=[[The Boston Globe]]|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩|archive-date= ٣ی ئازاری ٢٠١٦|archive-url=https://web.archive.org/web/20160303192503/http://www.boston.com/business/articles/2006/05/08/online_plagiarism_strikes_blog_world/|url-status=dead}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|http://www.copyscape.com/}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|3=کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:دۆزەرەوەی لاسایکەرەوە]] [[پۆل:وێبگەکانی ئینتەرنێت کە لە ٢٠٠٤ دامەزراون]] d0p66gm08zphoejauff0od6n7m1s0av 0 191000 1698554 1407726 2026-11-01T04:39:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1698554 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆنستنس نەیدن''' (٢٤ی کانوونی دووەمی ١٨٥٨–٢٣ی کانوونی یەکەمی ١٨٨٩)<ref name="Hughes p. 6">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=William Richard Hughes|ناونیشان=https://archive.org/details/constancenadena00lewigoog|سەردێڕ=Constance Naden: A Memoir|نووسەر٢=Charles Lapworth|نووسەر٣=Sir William Augustus Tilden|نووسەر٤=Robert Lewins|بڵاوکەرەوە=Bickers & Son|ساڵ=١٨٩٠|پەڕە=[https://archive.org/details/constancenadena٠٠lewigoog/page/n٣٤ ٦]|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> شاعیر و نووسەر، فەیلەسووفێکی ئینگلیز بوو،<ref name="DNB">{{cite DNB|wstitle=Naden, Constance Caroline Woodhill|volume=40}} Text is available under the [[Creative Commons Attribution/Share-Alike License]].</ref> خوێندن و فێربوون و نووسینەوەی لەسەر فەلسەفە و زانست ھەبووە، لەگەڵ بڵاوکردنەوەی دوو پارچە شیعر،<ref name="Krueger">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Christine L. Krueger|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Dnqi3gRxgvQC&pg=PA251|سەردێڕ=Encyclopedia of British Writers, 19th and 20th Centuries|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Infobase Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٨١-٠٨٧٠-٤|پەڕە=٢٥١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> لەدوای مردنی چەندین کۆکراوە لەکارەکانی بڵاوکراونەوە، بەھۆی ئەوەوە [[ڕۆبێرت لوێنس]] مەدالیای کۆنستنس نەیدنی دروست کرد. == خوێندن == لە خوێندندا خولیای لە فەلسەفە، زمانەوانی و زانست ھەبوو، لە ١٨٧٩ نەیدن چووە پەیمانگای بیرمنگھام و میدلاند بۆ خوێندن لەسەر ڕوەک و زمانەوانی<ref name="DNB2">{{cite DNB|wstitle=Naden, Constance Caroline Woodhill|volume=40}} Text is available under the [[Creative Commons Attribution/Share-Alike License]].</ref><ref name="Krueger"/> و لە ١٨٨١ بۆ ١٨٨٧ چووە کۆلێژی مەیسنی زانستی بۆ خوێندن لەسەر فیزیک، جیۆلۆجی، کیمیا، فیزیۆلۆژی، ئاژەڵناسی و ھەروەھا بووە ئەندامێک لە کۆمەڵگای بێرمینگھامی مێژووی سروشتی<ref name="DNB2"/>ھەروەھا سەرنووسەری گۆڤاری کۆلێژەکەش بوو.<ref name="Marion Thain 2003 pp.151-169">Marion Thain, "Scientific Wooing": Constance Naden's Marriage of Science and Poetry' Victorian Poetry, 41.1 (2003), pp.151–169</ref> == پیشە و ژیانی گەنجییەتی == لە ١٨٨١ نەیدن پارچەیەک لە مۆسیقای شیعرەکانی و سۆناتای بەھاری بڵاو کردەوە.<ref name="DNB"/><ref name="Krueger"/> و ئەو کۆکراوانەوەی پێشووتری کە باس لە گۆڕانی وەرزەکان دەکات ئەوانیش بەناوبانگنلە ١٨٨٥ خەڵاتی "paxton" بردەوە بەھۆی ئەو داڕشتنەی لەسەر جیۆلۆجی نووسیوبووی، دووەم پارچە شیعری خۆشی بڵاوکردەوە<ref>Clare Stainthorp, 'Songs of Spring, Summer, Autumn, and Winter', [https://nadensyearinsonnets.wordpress.com/2015/01/07/songs-and-sonnets-of-spring-summer-autumn-and-winter/ Changeful yet Changeless blog] (7 Jan 2015)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{librivox author|id=١١٣٢٧}} {{Authority control}}{{تد|ژن|ژیاننامە|زانست|شیعر|ھونەرەکان|کتێب|فەلسەفە}} {{پۆلی کۆمنز|Constance Naden}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٥٨]] [[پۆل:مردووانی ١٨٨٩]] [[پۆل:فەیلەسووفانی ئینگلیز]] [[پۆل:شاعیرانی ژنی ئینگلیز]] cpl5xfaswf7pjimnmfqx60jeny9sizq 0 191344 1698215 1367671 2026-10-31T13:36:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە) 1698215 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''[[کۆماری دۆمینیکان]]''' یەکێک بوو لە ولاتە بەشداربووەکانی '''[[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]]'''ی [[تۆکیۆ]]. ٦٤ وەرزشوان (٤٢ پیاو، ٢٢ خانم) نوێنەرایەتی وڵاتەکەیان کرد لە چەند یارییەکی ئۆڵمپیادەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Schedule - Team Dominican Republic {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=http://../../../en/results/all-sports/noc-schedule-dominican-rep-.htm|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us}}{{بەستەری مردوو|url=http:///../../en/results/all-sports/noc-schedule-dominican-rep-.htm |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref>لە بنەڕەتدا بڕیاروابوو یارییەکانی ئەم ئۆڵۆمپیادە لە ٢٤تەممووزی ٢٠٢٠ دەست پێبکات بەلام بەھۆی بڵاوبوونەوەی [[ڤایرۆسی کۆڕۆنا]] یارییەکانی بۆ ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١ دواخرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Joint Statement from the International Olympic Committee and the Tokyo 2020 Organising Committee - Olympic News|ناونیشان=https://olympics.com/ioc/news/joint-statement-from-the-international-olympic-committee-and-the-tokyo-2020-organising-committee|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=International Olympic Committee|زمان=en}}</ref>ئەمە پازدەیەمین بەشداربووی کۆماری دۆمینیکان بوو لە ئۆڵۆمپیاد دوای یەکەم بەشداری لە ساڵی ١٩٦٤. لەم ئۆڵۆمپیادە وەرزشوانانی کۆماری دۆمینیکان پێنج مەدالیایان(٣ زیو، ٢ بڕۆنز) بۆ ولاتەکەیان بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Limited|یەکەم=Alamy|سەردێڕ=Stock Photo - Dominican Republic Team Silver Medal during the Olympic Games Tokyo 2020, Athletics Mixed 4x400m Relay Medal Ceremony on August 1, 2021 at Olympic Stadium in Tokyo, Japan|ناونیشان=https://www.alamy.com/dominican-republic-team-silver-medal-during-the-olympic-games-tokyo-2020-athletics-mixed-4x400m-relay-medal-ceremony-on-august-1-2021-at-olympic-stadium-in-tokyo-japan-photo-yuya-nagase-photo-kishimoto-dppi-image437133467.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Alamy|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team Dominican Republic - Profile {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=http://../../../en/results/all-sports/noc-profile-dominican-rep-.htm|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us}}{{بەستەری مردوو|url=http:///../../en/results/all-sports/noc-profile-dominican-rep-.htm |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|کۆماری دۆمینیکان}} {{پۆلی کۆمنز|Dominican Republic at the 2020 Summer Olympics}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتان لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]] ftapyzs1115ohw20jvlgswb4wnqjchf 0 191482 1698168 1697820 2026-10-31T12:11:03Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ڕێکەوتی ئەرشیڤ؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698168 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=گۆ مین سی|image=Go Min-si in March 2025.png|landscape=|birth_date={{Birth date and age|1995|2|15}}|occupation={{hlist|خانمەکتەر|مۆدێل|دەرھێنەر}}|years_active=٢٠١٦ بۆ ئێستا|education=|spouse=|باڵا=165 cm (5 ft 5 in)}}'''گۆ مین سی''' (لەدایکبووی ١٥ی شووباتی ١٩٩٥) خانمەکتەر، مۆدێل، دەرھێنەر<ref name="parallel">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=KBS|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|سەردێڕ=신예 고민시, 미니드라마 ‘멜로홀릭’ 캐스팅|ناونیشان=http://mn.kbs.co.kr/news/view.do?ncd=3499248|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=KBS News|زمان=ko}}</ref><ref name="festival">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Indie Post|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=‘72초 드라마’의 배우 고민시가 각본, 감독, 출연한 ‘3분 영화’ <평행소설>|ناونیشان=https://www.indiepost.co.kr/post/1400|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Indie Post|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190830082913/https://www.indiepost.co.kr/post/1400|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="sign">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park|یەکەم=Hye-mi|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=고민시, 천둥 신곡 ‘Sign’ MV 속 그녀…‘특급 신예’|ناونیشان=http://www.topstarnews.net/news/articleView.html?idxno=229571|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Top Star News|زمان=ko}}</ref><ref name="waikiki">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=JTBC|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ='으라차차 와이키키' 이이경 왁싱 대참사…웃음 하드캐리|ناونیشان=http://news.jtbc.joins.com/article/article.aspx?news_id=NB11589171|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=JTBC News|زمان=ko}}</ref><ref name="live">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kim|یەکەم=Na-hee|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=[공식입장] 고민시 측 "tvN '라이브' 캐스팅..배종옥·배성우 딸 役"|ناونیشان=http://osen.mt.co.kr/article/G1110811908|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Osen|زمان=ko}}</ref><ref name="reason">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Official Lineup Announced for 2020 Drama Specials|ناونیشان=https://www.hancinema.net/korean-movies-opening-today-2020-12-10-in-korea-147560.html|وێبگە=[[HanCinema]]}}</ref> لە فیلم و درامادا پاڵێوراوە و براوەی چەندین خەڵاتە<ref name="festival2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Indie Post|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=‘72초 드라마’의 배우 고민시가 각본, 감독, 출연한 ‘3분 영화’ <평행소설>|ناونیشان=https://www.indiepost.co.kr/post/1400|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Indie Post|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190830082913/https://www.indiepost.co.kr/post/1400|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="star">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi|یەکەم=Gyu-hyun|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=[사진]매력 뽐내는 배우 고민시|ناونیشان=http://news.chosun.com/site/data/html_dir/2018/12/12/2018121202436.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=News Chosun|زمان=ko}}</ref>وەکوو براوەی [[خەڵاتەکانی ئێس بی ئێس دراما]] بۆ باشترین خانمەکتەری نوێ<ref name="sbs awards">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kim|یەکەم=Soo-hyung|سەردێڕ='열혈사제' 김남길, 대상으로 '8관왕' 기염‥'VIP' 장나라, 프로듀서상 (종합) [2019 SBS 연기대상]|ناونیشان=https://entertain.naver.com/now/read?oid=109&aid=0004143492|ئیش=Osen|بڵاوکەرەوە=Naver|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|زمان=ko}}</ref>، پالێوراو بۆ [[خەڵاتەکانی گراند بێڵ]] بۆ باشترین خانمەکتەری پشتگیریکەر<ref name="bell">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park|یەکەم=Se-wan|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=[포토]고민시, '예쁜 손인사'|ناونیشان=https://news.joins.com/article/23054236|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=JoongAng Ilbo|زمان=ko|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190828085026/https://news.joins.com/article/23054236|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کارە خێرخوازییەکان == لە ئاداری ٢٠٢٥، گو ٥٠ ملیۆن [[وۆنی کۆریای باشوور|وۆنی]] بەخشییە کۆمەڵەی فریاگوزاریی کارەساتی ھۆپ بریدجی کۆریا بۆ هاوکاریکردنی هەوڵەکانی ئاگرکەوتنەوەکانی داریستانی کۆریای باشوور لە ٢٠٢٥ لە ناوچەکانی [[ئولسان]] و گیۆنگسانگ. وەک ئەندامێکی یانەی شانازییەکانی ھۆپ بریدج، کە پێکهاتووە لە بەخشەرە تاکەکەسییە دیارەکان، بە شێوەیەکی چالاکانە دەستپێشخەرییە ئەرێنییەکانی بەرەوپێش بردووە لەدوای بەخشینی پێشووی کە پەیوەندیدار بوو بە ئاگرکەوتنەوەکانی داریستانی گەنگوۆن لە ساڵی ٢٠١٩.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee |یەکەم=Ji-eun |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیاری ٢٠٢٥ |سەردێڕ=یوو سونگ-ھۆ ← لی ھیۆ-ری ♥ لی سانگ-سوون... بەخشینی واتادار بۆ مانگی خێزان |ناونیشان=https://m.entertain.naver.com/home/article/213/0001339181 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیاری ٢٠٢٥ |وێبگە=TV Report |زمان=ko |شوێنی بڵاوکردنەوە=[[Naver]]}}</ref> لە ١٨ی ئەیار، گو ١٠٠ ملیۆن وۆنی بەخشی بۆ پشتیوانیکردنی منداڵان و گەنجانی دەرچوو لە چاودێری{{Efn|text=گەنجانی دەرچوو لە چاودێری (سێوەلی پێگەیشتوو) ئەو سێوەلانەن کە دەگەنە تەمەنی ١٨ ساڵی و دەبێت ھەتیوخانە یان سیستەمی چاودێری بەخێوکەر جێبهێڵن بۆ ئەوەی بە سەربەخۆیی بژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=«٦ کارتۆن ڕامێن، ٥ ملیۆن وۆن لە حسابەکەدا»... «گەورەکانی هەژدە ساڵ» لە بەردەم کامێرا دەوەستن|ناونیشان=https://www.yna.co.kr/view/AKR20230414107000704|وێبگە=[[Yonhap News Agency]]|زمان=ko|دوایین=Hwang Yoon-jung|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230508045118/https://www.yna.co.kr/view/AKR20230414107000704|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|name=Young_adult}} لە ڕێگەی دەزگای ناحکومی جی فاون دەیستن. لەم بڕە، ٥٠ ملیۆن وۆنی تایبەت کرابوو بۆ بەرنامەکانی هاوکاریکردنی گەنجانی دەرچوو لە چاودێری. دەزگای جی فاون دەیستن بەنیازە سەرچاوە داراییەکان بەکاربھێنێت بۆ دابینکردنی ژەمە خۆراک، پشتیوانی بژێوی، تێچووی پەروەردە و ئەزموونە کەلتوورییەکان بۆ منداڵانی ژێر چاودێری بەخێوکەر، هەروەها بۆ پێشکەشکردنی هاوکاری لە بواری جۆراوجۆری پێویستدا. جگە لەوەش، پشتیوانی بۆ گەنجانی دەرچوو لە چاودێری بڕی پارە بۆ تێچووی بژێوی، خۆراک، پەروەردە و نیشتەجێبوون دەگرێتەوە، بە ئامانجی هاوکاریکردنیان لە دامەزراندنی بناغەیەک بۆ ژیانی سەربەخۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Lee |یەکەم=Jo-sang |ڕێکەوت=١٩ی ئەیاری ٢٠٢٥ |سەردێڕ=گو مین-سی کە ڕوخسارێکی جوان و دڵێکی میهرەبانی هەیە، ١٠٠ ملیۆن وۆن دەبەخشێت بۆ هاوکاریکردنی منداڵان و گەنجان و گەنجانی سەربەخۆ |ناونیشان=https://www.sportsseoul.com/news/read/1516701 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیاری ٢٠٢٥ |وێبگە=Sport Seoul |زمان=ko}}</ref> [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆدێلەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.mystic89.net/artist/min_si_go Go Min-si] لە Mystic Story {{in lang|ko}} * {{IMDb name|id=nm10204749}} * {{Hancinema person|Go_Min-si|Go Min-si}} * {{KMDb person|00203896|Go Min-si}} {{Nva|list={{SBS Drama Awards for Best New Actress}}|title=خەڵاتەکان}}{{Authority control}}{{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|تەلەڤیزیۆن|ژن|ژیاننامە|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Go Min-si}} [[پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ھونەرمەندانی چێژبەخشی مایستیک]] [[پۆل:ژنە دەرھێنەرەکانی فیلمی کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب]] hixjk832jburftmkbv3xx2whjmuy8f0 2 191717 1698229 1693789 2026-10-31T13:38:22Z SakuraBot 51806 Bot: weekly update of the active-users dashboard 1698229 wikitext text/x-wiki {{Center|سەرتۆپی 10 بەکارھێنەرە ھەرەچالاکەکانی ئەم ویکییە <!--تێبینی: ھەفتانە نوێدەکرێتەوە؛ ژمارەکە بەگوێرەی چالاکیی کۆمەڵگا زیاد یان کەم دەبێت.-->}} {{Center|:نوێکردنەوەی پێشوو: ١٣:٣٨، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)}} {{Center|:دوایین نوێکردنەوە: ١٣:٣٨، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)}} {| class="wikitable sortable" style="margin: 1em auto;" |+سەرتۆپی 10 !پلە !بەکارھێنەر !ژمارەی چالاکییەکان !بەراوردی پێشوو !<abbr title="ڕێژەی دابەزین یان بەرزبوونەوەی چالاکی">ڕێژە</abbr> !# !<abbr title="مافەکانی بەکارھێنەر">ماف</abbr> |- |1 |[[User:Bilalinfo|<bdi>Bilalinfo</bdi>]] |876 |🔻 |{{Red|-192}} | style="text-align:center;" | [[File:Green_fez_with_Featured_article_star.svg|26x26px]] | |- |2 |[[User:MFTG|<bdi>MFTG</bdi>]] |378 |🔻 |{{Red|-115}} | style="text-align:center;" | [[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]][[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]][[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]] |[[File:Wikipedia_Rollback.png|25x25px]][[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|25x25px]][[File:Wikipedia page mover.svg|25x25px]] |- |3 |[[User:Shaween|<bdi>Shaween</bdi>]] |343 |🟢<big>⤴</big> |'''{{Green|+262}}''' | style="text-align:center;" | [[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]][[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]][[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]] | |- |4 |[[User:مامۆستا|<bdi>مامۆستا</bdi>]] |321 |🟢<big>⤴</big> |'''{{Green|+15}}''' | style="text-align:center;" | [[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]][[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]][[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]] |[[File:Wikipedia_Rollback.png|25x25px]][[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|25x25px]][[File:Wikipedia_New_page_reviewer.svg|25x25px]] |- |5 |[[User:Ravan|<bdi>Ravan</bdi>]] |147 |🔻 |{{Red|-17}} | style="text-align:center;" | [[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]] | |- |6 |[[User:حوسێن|<bdi>حوسێن</bdi>]] |133 |🟢<big>⤴</big> |'''{{Green|+2}}''' | style="text-align:center;" | [[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]] |[[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|25x25px]][[File:Wikipedia Uploader.svg|25x25px]][[File:Wikipedia page mover.svg|25x25px]] |- |7 |[[User:-Haryad|<bdi>-Haryad</bdi>]] |112 |🔻 |{{Red|-17}} | style="text-align:center;" | [[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]] |[[File:Wikipedia_Patroller4.svg|25x25px]][[File:Wikipedia_Rollback.png|25x25px]][[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|25x25px]][[File:Wikipedia Uploader.svg|25x25px]][[File:Wikipedia page mover.svg|25x25px]][[File:Wikipedia_New_page_reviewer.svg|25x25px]] |- |8 |[[User:Épine|<bdi>Épine</bdi>]] |85 |🔻 |{{Red|-9}} | style="text-align:center;" | [[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]] |[[File:Wikipedia_Interface_administrator.svg|31x31px]][[File:Wikipedia_Rollback.png|25x25px]][[File:Wikipedia Autopatrolled.svg|25x25px]][[File:Wikipedia Uploader.svg|25x25px]][[File:Wikipedia page mover.svg|25x25px]][[File:Wikipedia_New_page_reviewer.svg|25x25px]] |- |9 |[[User:KurdishEditor2026|<bdi>KurdishEditor2026</bdi>]] |78 |Null |Null | style="text-align:center;" | [[File:Star-alt-icon.png|25x25px|Star Member]] | |- |10 |[[User:Sakura emad|<bdi>Sakura emad</bdi>]] |71 |🔻 |{{Red|-62}} | style="text-align:center;" | |[[File:Wikipedia_Interface_administrator.svg|31x31px]][[File:Mop.svg|25x25px|Administrator]][[File:Meta-Wiki Global rollback-2000px.png|25x25px|Global rollbacker]] |} {{Center|ئەم پڕۆژەیە لەسەر چەند ویکییەک کاردەکات، وەک ([[:ckb:بەکارھێنەر:Sakura emad/بەکارھێنەرە-چالاکەکان|ckbwiki]], [[:simple:User:Sakura emad/Active-Users|SimpleWiki]], [[:ks:رُکُن:Sakura emad/Active users|ksWiki]], [[:mni:ꯁꯤꯖꯤꯟꯅꯔꯤꯕ:Sakura_emad/Active-Users|MNI Wiki]])}} == سەرچاوەکان == * [[Special:ActiveUsers]] [[Category:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] 2eks1o3be2gh9oqtoskumpcrh25o7t6 0 192092 1698157 1697950 2026-10-31T12:07:23Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698157 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''زنجیرەچیای کۆردیلێرای ناوەندی''' یان ھەر '''کۆردیلێرا''' ([[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]:Cordillera Central)زنجیرەیەکی گەورەی چیایە ٣٢٠ کم درێژە لە باکوور بۆ باشوور ھەروەھا ١١٨ کم درێژە لە ڕۆژھەڵات بۆ ڕۆژاوا. زنجیرەچیای کۆردیلێرا دەکەوێتە بەشی باکووری ناوەڕاستی دوورگەی لوزۆن، لە فلیپین. زنجیرەچیایەکە ھەموو پارێزگاکانی ھەرێمی کارگێری کۆردیلێرا (دەبرا، ئەپایاۆ، بنگۆت، ئیفوگاو، کالینگا و پارێزگای شاخ) دەگرێتەوە ھەروەھا بەشێک لە ڕۆژھەڵاتی ئیلۆکۆس نۆرتێ و ڕۆژھەڵاتی ئیلۆکۆس سوور دەگرێتەوە.<ref>https://maps.lib.utexas.edu/maps/ams/philippines/txu-oclc-6539351-ne51-5-450.jpg</ref> لە باکوور زنجیرەچیایەکە لە کەنارەکانی باکووری لوزۆن بە درێژایی کەناڵی بابویان لە پارێزگاکانی ئیلۆکۆس نۆرتێ و کاگایان کۆتایی پێ دێت لە بەشی باشووری ڕۆژھەڵاتیدا، کۆردیلێرای ناوەندی بەستراوەتەوە بە چیاکانی سیرا مادرەوە، درێژترین زنجیرەی چیای ئەو وڵاتەیە، لە ڕێگەی چیاکانی کارابلۆ لە پارێزگای نوڤا ڤیزکایا لە ماوەی داگیرکاری ئیسپانیدا، ھەموو زنجیرەکە ناوی نوڤا پرۆڤینسیا بوو.<ref>https://books.google.ca/books?id=tQQawCgdq40C&pg=PA51&redir_esc=y</ref> == جوگرافیا == کۆردیلێرای ناوەندی بەرزترین زنجیرەی چیایە لە فلیپین نزیکەی ١/٦ ی ھەموو دوورگەی لوزۆن پێک دێنێت بە کۆی ڕووبەری ٢٢٬٥٠٠ کیلۆمەتر دووجا. بەرزترین شاخ لە زنجیرەچیایەکە چیای پولاگە، ھەروەھا بەرزترین چیای دوورگەی لوزۆنیشە بە بەرزی ٢٩٢٨ مەتر. بە فەرمی سێیەمین چیای بەرزە لە وڵاتەکەدا دوای چیای دۆلانگ- دۆلانگ و چیای ئاپۆ لە دوورگەی مینداناۆ، دووەم گەورەترین دوورگەی فلیپینە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/The_Philippine_Journal_of_Science.html?id=47DRAAAAMAAJ|سەردێڕ=The Philippine Journal of Science|ڕێکەوت=١٩٠٦|بڵاوکەرەوە=National Science Development Board.|زمان=en}}</ref> == ئەمانەش ببینە == {{بەشی واڵا}} == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|فلیپین|جوگرافیا}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Cordillera Central (Luzon)}} {{فلیپین-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:زنجیرەچیاکانی فلیپین]] ksu7dzfshkpptsnw25acj52b15tnxjc 0 193555 1698355 1372562 2026-10-31T19:34:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1698355 wikitext text/x-wiki {{وەسف|ستۆدیۆیەکی ئەنیمەیشنی ژاپۆنی}} {{Infobox company |name = کۆمیکس وەیڤ فیلمز |native_name = 株式会社コミックス・ウェーブ・フィルム |romanized_name = Kabushiki-gaisha Komikkusu Uēbu Firumu |logo = CoMix Wave Films logo.svg |logo_size = 150px |type = [[کابوشیکی کایشا]] |foundation = {{ڕێکەوتی سەرەتا و تەمەن|٢٠٠٧|٠٣}} |founder = |location_city = [[شایۆودا، تۆکیۆ]] |location_country = [[ژاپۆن]] |key_people = نۆریتاکا کاواگوچی{{ھن}}<small>(بەڕێوەبەری جێبەجێکار)</small>{{ھن}}کازوکی سونامی{{ھن}}<small>(ئەنجومەنی دەرھێنەران)</small>{{ھن}}کۆیچیرۆ ئیتۆ{{ھن}}<small>(ئەنجومەنی دەرھێنەران)</small> |num_employees = |industry = مۆوشن پیکچەرز ([[ئەنیمێ]]){{ھن}}بازرگانیی تەلەڤیزیۆنی |predecessor = کۆمیکس وەیڤ ئینک. |net_income = |assets = ٤٢٫٥ ملیۆن ¥ (٢٠١٤) |owner = |products = [[پێڕستی فیلمە تایبەتمەندە ئەنیمەیشنەکان|فیلمە تایبەتمەندە ئەنیمەیشنەکان]] (''[[ئەنیمێ]]'')، [[کورتەفیلم]]ەکان، بازگانییەکان |homepage = {{ناونیشان|http://www.cwfilms.jp/}} }} {{Nihongo|'''کۆمیکس وەیڤ فیلمز، ئینک.'''|株式会社コミックス・ウェーブ・フィルム|Kabushiki-gaisha Komikkusu Uēbu Firumu|lead=yes}} [[ستۆدیۆی فیلم|ستۆدیۆیەکی فیلم]]ی ئەنیمەیشنی ژاپۆنی و کۆمپانیایەکی دابەشکردن و بڵاوکردنەوەیە، کە بنکەکەی کەوتووەتە [[شایۆودا، تۆکیۆ]]، ژاپۆن.<ref name="CWF_About">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ABOUT – cwfilms | ناونیشان = http://www.cwfilms.jp/about/ | بڵاوکەرەوە = CoMix Wave Films Inc. | ڕێکەوتی سەردان = ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> ستۆدیۆکeerە بە فیلمە [[ئەنیمێ]] تایبەتمەندەکان، کورتەفیلمەکان، و بازگانییە تەلەڤیزیۆنییەکان، بەتایبەتیش ئەوانەی کە لەلایەن دەرھێنەر [[ماکۆتۆ شینکای]] دروست کراون، ناسراوە.<ref name="CWF_About"/><ref name="Crunchyroll">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Crunchyroll Publisher – CoMixWave Films | ناونیشان = http://www.crunchyroll.com/publisher/CoMix_Wave_Films | بڵاوکەرەوە = Crunchyroll | ڕێکەوتی سەردان = ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> لە ئازاری ٢٠٠٧ کاتێک کە لە کۆمیکس وەیڤ ئینک. جیا بوویەوە دامەزرا، کە سەرەتا لە ١٩٩٨ لە [[ئیتاچوو|ئیتاچوو کۆرپۆرەیشن]]، ئاساتسوو (ئێستا [[ئاساتسوو-دی کەی|ئەی دی کەی]])، و چەند کۆمپانیایەکی تر پێکھاتبوو.<ref name="CWF_About"/> == بەرھەمھێنانەکان == === زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئەنیمێیەکان === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center; width:98%; margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- ! style="width:3%" class="unsortable" | ساڵ ! style="width:22%" | ناونیشان ! style="width:12%" | دەرھێنەر(ان) ! data-sort-type="date" style="width:12%" | دەستپێکی ماوەی ڕەسەن ! data-sort-type="date" style="width:12%" | کۆتاییی ماوەی ڕەسەن ! style="width:2%" | ئەڵقەکان ! class="unsortable" | تێبینی(یەکان) |- ! scope="row" style="text-align: center" rowspan="1" | ٢٠١٤ |''World Fool News'' |یوو ماشیمۆ |٢٤ی نیسانی ٢٠١٤ |٣ی تەممووزی ٢٠١٤ | rowspan="2" |١٢ | |- ! scope="row" style="text-align: center" rowspan="1" | ٢٠١٥ |''Peeping Life TV Season 1??'' |ڕیۆیچی مۆری |٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥||٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ |style="text-align:right;" | |- ! rowspan="2" scope="row" style="text-align: center" | ٢٠١٦ |''Tabi Machi Late Show: Awaiting My Journey'' |یوو نوماتا |٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦||٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦ | rowspan="2" |٤ |style="text-align:right;" | زنجیرەکەشکۆڵ، ٨ خولەک بۆ ھەر ئەڵقەیەک. |- |''This Boy Is a Professional Wizard'' |سۆوبی یامامۆتۆ |٥ی شوباتی ٢٠١٦||٢٦ی شوباتی ٢٠١٦ |style="text-align:right;" | زنجیرەکەشکۆڵ، ١٠ خولەک بۆ ھەر ئەڵقەیەک. |- ! scope="row" style="text-align: center" rowspan="1" | ٢٠١٧ |''World Fool News Part II'' |یوو ماشیمۆ | ٢ی نیسانی ٢٠١٧ || ١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٧ |١٢ |style="text-align:right;" | |- |} === فیلمە ئەنیمێیەکان === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center; width:98%; margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- ! style="width:3%" class="unsortable" | ساڵ ! style="width:22%" | ناونیشان ! style="width:12%" | دەرھێنەر(ان) ! data-sort-type="date" style="width:24%" | ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە ! style="width:2%" | ماوە ! class="unsortable" | تێبینی(یەکان) |- !scope="row" style="text-align: center" | ٢٠٠٤ |''[[ئەو شوێنەی لە ڕۆژانی سەرەتاماندا بەڵێنی پێ داین]]'' |[[ماکۆتۆ شینکای]] |٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ |٩٠ خولەک |style="text-align:right;" |وەک کۆمیکس وەیڤ ئینک. کاری ڕەسەن و نووسینی لەلایەن ماکۆتۆ شینکای. |- ! scope="row" style="text-align: center" |٢٠٠٥ |''[[Negadon: The Monster from Mars]]'' |جون ئاوازو |١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥ |٢٠ خولەک | rowspan="2" style="text-align:right;" |وەک کۆمیکس وەیڤ ئینک. |- ! scope="row" style="text-align: center" | ٢٠٠٦ |''[[Yonna in the Solitary Fortress]]'' |کینگۆ تاکیوچی |٨ی نیسانی ٢٠٠٦ |٣٥ خولەک |- ! scope="row" style="text-align: center" | ٢٠٠٧ |''[[٥ سانتیمەتر لە چرکەیەکدا]]'' |ماکۆتۆ شینکای |٣ی ئازاری ٢٠٠٧ |٦٥ خولەک |style="text-align:right;" |کاری ڕەسەن و نووسینی لەلایەن ماکۆتۆ شینکای. |- ! scope="row" style="text-align: center" | ٢٠١٠ |''پلانزێت'' |جون ئاوازو |٢٢ی ئایاری ٢٠١٠ |٥٥ خولەک |style="text-align:right;" | بەرھەمھێنانی سی جی ئای. |- ! scope="row" style="text-align: center" | ٢٠١١ |''[[ئەو منداڵانەی کە دوای دەنگە ونبووەکان دەکەون]]'' | rowspan="4" |ماکۆتۆ شینکای |٧ی ئایاری ٢٠١١ |١٢٠ خولەک |style="text-align:right;"| کاری ڕەسەن و نووسینی لەلایەن ماکۆتۆ شینکای. |- ! rowspan="2" scope="row" style="text-align: center" | ٢٠١٣ |''[[دارێکا نۆ مانازاشی]]'' |١٠ی شوباتی ٢٠١٣ |٦ خولەک |style="text-align:right;"| کورتەفیلم. |- |''[[باخچەی وشەکان]]'' |٣١ی ئایاری ٢٠١٣ |٥٠ خولەک | rowspan="2" style="text-align:right;" | کاری ڕەسەن و نووسینی لەلایەن ماکۆتۆ شینکای. |- ! scope="row" style="text-align: center" | ٢٠١٦ |''[[ناوی تۆ]]'' |٣ی تەممووزی ٢٠١٦ |١١٠ خولەک |- ! scope="row" style="text-align: center" | ٢٠١٨ |''[[چێژی گەنجان]]'' |لی ھاوۆلینگ{{ھن}}[[جیاوۆوشۆو ئی شیاوۆشینگ]]{{ھن}}یۆشیکاتا تاکیوچی |٤ی ئابی ٢٠١٨ |٢٠ خولەک{{ھن}}٣٠ خولەک{{ھن}}٣٠ خولەک |style="text-align:right;" | سێ کورتەفیلم (''The Rice Noodles, A Little Fashion Show, Love in Shanghai''). کۆمپانیای بەرھەمھێنان و ھاوۆلاینەرز ئەنیمەیشن لیگ |- ! scope="row" style="text-align: center" | ٢٠١٩ |''[[ئاو و ھەوا لەگەڵ تۆ دەگۆڕم]]'' |ماکۆتۆ شینکای |١٩ی تەممووزی ٢٠١٩ |١١٥ خولەک |style="text-align:right;" | کاری ڕەسەن لەلایەن ماکۆتۆ شینکای. |} === ئەنیمەیشنە ڤیدیۆیییە ڕەسەنەکان === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center; width:98%; margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- ! style="width:3%" class="unsortable" | ساڵ ! style="width:22%" | ناونیشان ! style="width:12%" | دەرھێنەر(ان) ! data-sort-type="date" style="width:12%" | دەستپێکی بڵاوکردنەوە ! data-sort-type="date" style="width:12%" | کۆتاییی بڵاوکردنەوە ! style="width:2%" | ئەڵقەکان ! class="unsortable" | تێبینی(یەکان) |- ! rowspan="1" scope="row" style="text-align: center" | ١٩٩٩ |''[[ئەو و پشیلەکەی]]'' | rowspan="2" |ماکۆتۆ شینکای | colspan="2" |١٩٩٩ | rowspan="2" |١ | style="text-align:right;" | وەک کۆمیکس وەیڤ ئینک. ٥ خولەک. |- ! rowspan="1" scope="row" style="text-align: center" | ٢٠٠٢ |''[[دەنگەکانی ئەستێرەیەکی دوور]]'' | colspan="2" |٢ی شوباتی ٢٠٠٢ | style="text-align:right;" | ٢٥ خولەک ئۆڤا. |- ! rowspan="2" scope="row" style="text-align: center" | ٢٠١١ |''Peeping Life: The Perfect Evolution'' | rowspan="4" |ڕیۆیچی مۆری | colspan="2" |٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١١ | rowspan="4" |١٠ | style="text-align:right;" | ٥ خولەک. |- |''Peeping Life: The Perfect Extension'' | colspan="2" |٣ی ئەیلوولی ٢٠١١ | style="text-align:right;" |٥ خولەک. |- ! rowspan="3" scope="row" style="text-align: center" | ٢٠١٢ |''Peeping Life 5.0ch'' | colspan="2" |٣ی شوباتی ٢٠١٢ | style="text-align:right;" |٥ خولەک. |- |''Peeping Life: The Perfect Explosion'' | colspan="2" |١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ | style="text-align:right;" |٥ خولەک. |- |''Kono Danshi, Ningyo Hiroimashita'' |سۆوبی یامامۆتۆ | colspan="2" |٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١١ |١ | style="text-align:right;" | ٣٠ خولەک ئۆڤا. |- ! scope="row" style="text-align: center" rowspan="1" | ٢٠١٣ |''Peeping Life: Tezuka Pro, Tatsunoko Pro Wonderland'' |ڕیۆیچی مۆری | colspan="2" |٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |١٠ | style="text-align:right;" |٥ خولەک. |} === ئەنیمەیشنە نێتە ڕەسەنەکان === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align: center; width:98%; margin-left: auto; margin-right: auto; border: none;" |- ! style="width:3%" class="unsortable" | ساڵ ! style="width:22%" | ناونیشان ! style="width:12%" | دەرھێنەر(ان) ! data-sort-type="date" style="width:12%" | دەستپێکی بڵاوکردنەوە ! data-sort-type="date" style="width:12%" | کۆتاییی بڵاوکردنەوە ! style="width:2%" | ئەڵقەکان ! class="unsortable" | تێبینی(یەکان) |- ! scope="row" style="text-align: center" | ٢٠٠٦ |[[ھۆشیزۆرا کیسێکی|''ھۆشیزۆری کیسێکی'']] |[[ئاکیۆ واتانابێ]]{{ھن}}تۆشیکازو ماتسوبارا | colspan="2" |١٠ی تەممووزی ٢٠٠٦ |١ | style="text-align:right;" |٣٠ خولەک ئۆنا. |- ! scope="row" style="text-align: center" | ٢٠٢١ |''[[فێرم کە، ھۆکوسای!|ئۆشیێتێ ھۆکوسای! ئەنیمەیشنەکە]]'' |ناوۆتۆ ئیواکیری |٧ی ئازاری ٢٠٢١ |١٤ی ئازاری ٢٠٢١ |١٠ | style="text-align:right;" |لەسەر بنەمای مانگایەکی ناوۆتۆ ئیواکیری. |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.cwfilms.jp/}} {{In lang|ja}} * {{ھێڵی ھەواڵی ئەنیمێ|company|1450}} {{کۆمیکس وەیڤ فیلمز}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ و مانگا|ژاپۆن|کۆمپانیا|تۆکیۆ|ئەنیمەیشن|کۆمیک|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|CoMix Wave Films}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی کۆمیکس وەیڤ فیلمز|*]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیا ڕاگەیاندنانەی لە ٢٠٠٧ دامەزراون]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیا ژاپۆنییانەی لە ٢٠٠٧ دامەزراون]] [[پۆل:ئیتاچوو]] [[پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلمی ژاپۆن]] tuxt5l0nhnfldjgljpagqwvz6zrpc9n 0 193582 1698384 1574852 2026-10-31T19:39:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تورکیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698384 wikitext text/x-wiki {{Coord|39|12|10|N|43|22|20|E|type:city_region:US|display=title}} {{زانیارییەکانی ھێرش بۆ سەر خەڵکی ئاسایی | سەردێڕ = کۆمەڵکوژیی زیلان | وێنە = Zilanmassacre.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | شرۆڤەی وێنە = سەردێڕی [[ڕۆژنامەی جمھوورییەت]] لە ڕێکەوتی ١٣ی تەممووزی ١٩٣٠: خاوێنکردنەوە دەستپێکرا! ئەوانەی کە لە [[دۆڵی زیلان]]دا بوون بە تەواوی لەناو بران و ھیچ یەکێکیان زیندوو نەمانەوە. ئۆپەراسیۆنەکان لە [[کێوی ئارارات]] درێژەی ھەیە. بەپێی کۆتا زانیارییەکان خاوێنکردنەوەکان لە ناوچەی [[ئیردیش]]، [[کێوی سیپان]] و دۆڵی زیلان بەتەواوی بە ئەنجام گەیشتوون. | نەخشە = | قەبارەی نەخشە = | شوێن = [[تورکیا]] ([[باکووری کوردستان]]) | ڕێکەوت = ١٢–١٣ تەممووزی ١٩٣٠ | کات = | کاتی ناوچەیی = | ئامانج = خەڵکی سڤیلی کورد | جۆری ھێرش = [[کۆمەڵکوژی]] | چەکوچۆڵ = | خەسارەتەکان = | بریندارەکان = | قوربانی = ٥٬٠٠٠–١٥٬٠٠٠ (ئامارە فەرمییەکانی تورکیا){{ھن}}٤٥٬٠٠٠ (گەواھیدەران) | ھەنگاونەرانی تۆمەتبار = [[عیسمەت ئینۆنو]]{{ھن}}[[ھێزەکانی سوپای تورکیا]]{{ھن}}[[کەمالیستەکان]] | ژمارەی بەشداربووان = | داکۆکیکەران = }} '''کۆمەڵکوژیی زیلان'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Houston|یەکەم١=Christopher|سەردێڕ=Islam, Kurds and the Turkish nation state|ناونیشان=https://archive.org/details/islamkurdsturkis0000hous|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Berg|شوێن=Oxford|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٩٧٣-٤٧٧-٣|پەڕە=[https://archive.org/details/islamkurdsturkis٠٠٠٠hous/page/١٠٢ ١٠٢]|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=en}}</ref> ({{بە کوردیی باکووری|Komkujiya Zîlanê}}،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dewlet şopên komkujiya Zîlanê ji holê radike!|ناونیشان=http://anfkurdi.com/rojava-sUriye/dewlet-sopen-komkujiya-zilane-ji-hole-radike-116107|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=ANF News|agency=Ajansa Nûçeyan a Firatê|بڵاوکەرەوە=anfkurdi.com|زمان=ku}}</ref> {{بە تورکی|Zilan Katliamı<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Zilan Katliamı'nı anlatan dede yürekleri burktu!|ناونیشان=https://www.tuzlagundem.com/haber/zilan-katliamini-anlatan-dede-yurekleri-burktu-42194.html|ئیش=TuzlaGündem|agency=TuzlaGündem|بڵاوکەرەوە=tuzlagundem.com|زمان=tr|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211029175046/https://www.tuzlagundem.com/haber/zilan-katliamini-anlatan-dede-yurekleri-burktu-42194.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یان Zilan Deresi Katliamı}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=Evrensel|دوایین١=Gazetesi|سەردێڕ=Zilan Deresi Katliamı AİHM'de|ناونیشان=https://www.evrensel.net/haber/27726/zilan-deresi-katliami-aihmde|وێبگە=Evrensel.net|زمان=tr-TR}}</ref>) کۆمەڵکوژیی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Tan|یەکەم١=Altan|سەردێڕ=Kürt sorunu|بڵاوکەرەوە=Timaş|شوێن=Cağaloğlu, İstanbul|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٢٦٣-٨٨٤-٦|پەڕە=٢٧٥|edition=2. baskı|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=tr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Selek|یەکەم١=Pınar|سەردێڕ=Barışamadık|بڵاوکەرەوە=İthaki Yayınları|شوێن=İstanbul|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٨٧٢٥-٩٥-٣|پەڕە=١٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=tr}}</ref> ھەزاران مەدەنی کوردە لەلایەن ھێزی تورکیا لەسەر فەرمانی [[عیسمەت ئینۆنو]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Zilan katliamı - Milli Gazete|ناونیشان=http://www.milligazete.com.tr/makale/zilan-katliami-143780.htm|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=tr|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100819223001/http://www.milligazete.com.tr/makale/zilan-katliami-143780.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە دۆڵی زیلان لە ناوچەی ئەردیش لە پارێزگای وان لە ١٢–١٣ تەممووزی ١٩٣٠، لەکاتی ڕاپەڕینی ئاگری لە پارێزگای ئاگری. بەگوێرەی ئامارە فەرمییەکانی تورکیا ١٥ ھەزار کەس کوژراون و بە سەدان ماڵ و گوند سووتێنراون و ڕووخێنراون، بەڵام گەواھیدەران دەڵێن ٤٥ ھەزار کەس کۆمەڵکوژکراون. ئەوانەشی لە کۆمەڵکوژییەکە ڕزگاریان بوو ڕاگوێزران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=ھەوار|دوایین١=ئیسماعیل|سەردێڕ=91 ساڵ بەسەر کۆمەڵکوژیی گەلی زیلان تێدەپەڕێت|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1207202113|وێبگە=www.rudaw.net|بڵاوکەرەوە=رووداو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> == زەمینەی کۆمەڵکوژی == دوای [[شۆڕشی شێخ سەعیدی پیران|ڕاپەڕینی شێخ سەعید]]، لە ٨ی ئەیلوولی ١٩٢٥ ئەنجومەنی چاکسازی لە ڕۆژھەڵاتی [[تورکیا]] لەلایەن [[مستەفا کەمال ئاتاتورک]] دامەزرا.<ref>https://pure.uva.nl/ws/files/867135/65687_13.pdf</ref> ئەم ئەنجومەنە ڕاپۆرتەکانی بۆ چاکسازی لە ڕۆژھەڵات ئامادە دەکرد کە بڕیارە تایبەتە کارگێڕییەکانی بۆ ناوچەکانی ڕۆژھەڵات دابین دەکرد و سیستمی پشکنەری گشتیی دەناساند. ئەم پڕۆژەیە سەرۆک و ڕێبەرە ئایینییە کوردەکانی ناچار بە گواستنەوە بۆ ناوچەکانی تری [[تورکیا]] کرد. لە ١٧ی تەممووزی ١٩٢٧ بە یاسای گواستنەوە ھەندێک لە خەڵکی [[کورد]] لە ناوچە ڕۆژھەڵاتییەکان بۆ پارێزگا ڕۆژاوایییەکان دوورخرانەوە.<ref>Naci Kutlay, «Cumhuriyet ve Kürtler», ''Toplumsal Tarih'', Sayı: 160, Nisan 2007, pp. 27-28</ref> لە ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٧ ڕێکخراوی نەتەوەییی کورد [[خۆییبوون]] لەلایەن ئەندامانی پێشووی ڕێکخراوە نەتەوەیییە کوردەکانی تری وەک کۆمەڵەی تەعالیی کوردستان، فیرقەی نەتەوەییی کورد و کۆمەڵەی سەربەخۆییی کورد لە [[لوبنان]] دامەزرا. [[خۆییبوون]] بە ڕێبەرایەتیی [[جەلادەت بەدرخان]]، [[کامران بەدرخان|کامەران عەلی بەدرخان]]، [[ئەکرەم جەمیل پاشا]] و [[مەمدووح سەلیم]] بڕیاریان دا [[ئیحسان نووری پاشا]] ئەفسەری پێشووی سوپای عوسمانی و [[تورکیا]] بۆ پلەی ژەنەڕاڵ بەرز بکەنەوە و بۆ [[ئەرزڕۆم]]یان نارد. ئەو لەگەڵ ٢٠ کەس ڕۆژنامەیەکیان بە ناوی ئاگری بڵاو کردەوە و لە ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٧ سەربەخۆییی [[کۆماری ئارارات]]یان ڕاگەیاند. ھەروەھا لە تشرینی یەکەمی ١٩٢٧ [[خۆییبوون]]، [[بڕۆ حەسکی تێلۆ]]ی کە یەکێک لە سەردارانی [[عێڵی جەلالی]] بوو، وەک پارێزگاری [[پارێزگای ئاگری]] دەستنیشان کرد.<ref>https://web.archive.org/web/20110902020116/http://web.firat.edu.tr/sosyalbil/dergi/arsiv/cilt14/sayi2/379-388.pdf</ref> == کۆبوونەوەی کابینە == لە ٩ی ئایاری ١٩٢٨ [[حکوومەتی تورکیا]] یاسایەکی لێبوردنی پەسەند کرد. لێبووردن بۆ ھەموو کوردە نەیارەکان کە ئارەزووی خۆبەدەستەوەدانیان بۆ حکوومەتی [[کەمالیزم|کەمالیست]] ھەبوو، پێشکەش کرا و نەتەوەخوازە کوردەکان لە زیندان ئازاد کران. لەگەڵ ئەوەشدا ھەوڵەکانی حکوومەتی تورکیا بۆ دەستپێکردنی دانوستانەکان ئەنجام نەدرا. حکوومەتی تورکیا دواتر بڕیاری دا کە ڕاستەوخۆ لەگەڵ [[ئیحسان نووری پاشا]] دانوستان بکات، بەڵام ئەم ھەوڵەیش بێسوود بوو.<ref>name="Faik190">Faik Bulut, ''Devletin Gözüyle Türkye'de Kürt İsyanları'', Yön Yayınları, 1991, p. &nbsp;190</ref> لە ٢٩ی کانوونی یەکەم [[سەرۆک کۆماری تورکیا]] مستەفا کەمال ئاتاتورک کۆبوونەوەی کابینەی بە ئامادەبوونی سەرۆکی ئەرکانی گشتیی سوپا و پشکنەری گشتی ئەنجام دا. لە حوزەیرانی ١٩٣٠ بڕیارێک درا بۆ دەستپێکردنی [[ئۆپەراسیۆنی سەربازی]] دژی [[ڕاپەڕینی ئارارات]]<ref>the Kurdish national movement in Turkey'', Zed Books, 2000, {{شابک|978-1-85649-822-7}}, p. &nbsp;78</ref> == دەستپێکردنی کۆمەڵکوژی == سوپای تورکیا لە ڕێکەوتی ٨ی تەممووزی ١٩٣٠ دوو لەشکری سەربازی و ٨٠ فڕۆکەی جەنگیی بۆ ئۆپەراسیۆنی کۆمەڵکوژی بەکار ھێنا. بە شێوەیەکی گشتی ڕێکەوتی ڕوودانی ئەم کۆمەڵکوژییە بە ١٣ی تەممووزی ١٩٣٠ لە قەڵەم دراوە، بەڵام [[یووسف مەزھەر]]، کە پەیامنێری تایبەتی [[جمھوریەت (ڕۆژنامە)|ڕۆژنامەی جومھوورییەت]] (پڕخوێنەرترین ڕۆژنامەی تورکیا لە دەیەکانی ١٩٣٠–١٩٤٠) بوو، لە ڕێکەوتی ١٢ی تەممووزی ١٩٣٠ لە ڕێگەی تەلەفۆنەوە ڕاپۆرتی دا کە پاکتاوکردنی شارستانی [[ئەرچیش]]، کێوی سیپان و دۆڵی زیلان بە تەواوی ئەنجام دراوە.<ref>Robin Leonard Bidwell, Kenneth Bourne, Donald Cameron Watt, Great Britain Foreign Office, ''British documents on foreign affairs: reports and papers from the foreign office confidential print. From the first to the Second World War. Turkey, Iran, and the Middle-East, 1918-1939. The Turkish revival, 1921-1923'', University Publications of America, 1997</ref> بەپێی وتەکانی ڕۆژنامەی جومھوورییەت لە ڕێکەوتی ١٦ی تەممووزی ١٩٣٠، نزیکەی ١٥٠٠٠ کەس کوژران<ref>Vakit'', July 15, 1930</ref> و [[ڕووباری زیلان]] پڕ لە تەرم بوو.<ref>usuf Mazhar, ''Cumhuriyet'', 13 Temmuz 1930, ''"Temizlik başladı: Zeylân deresindekiler tamamen imha edildi. Bunlardan tek bir kişi kurtulmamıştır. Ağrı'دا harekât devam ediyor." Ankara 12 (Telefonla) --- Son malûmata göre Erciş, Süphan dağı ve Zeylân havalisinde temizlik tamamen bitmiş....</ref> == ئەمەش ببینە == * [[زیلان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{کۆماری ئارارات}} {{تووڵی دەروازە|مافەکانی مرۆڤ|تورکیا|کوردستان}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا]] [[پۆل:ڕەگەزپەرستی لە تورکیا]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای وان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:یاخیبوونی ئارارات]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە تورکیا]] q972189hlt290lkt819ev5nxbw7nzqr 0 193787 1698138 1698111 2026-10-31T12:01:03Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698138 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆلی باشوور''' قەراغێکی تیژە لەنێوان چیای ئیڤرست و لۆتسێ، کە بەرزترین و چوارەمین دوو چیاکانی جیھانن، ئەم بەرزایییە بە شێوەیەکی ئاسایی بە بەفری بابردوو دروست بووە، ناوچەیەکە بەفرێکی زۆری تێدا کۆبووەتەوە. لە ساڵی ١٩٥٠ەوە (کاتێک تبت داخرا)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=World's Highest Weather Station Installed on Mount Everest|ناونیشان=https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/mount-everest-highest-weather-station-perpetual-planet|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Adventure|زمان=en}}</ref> زۆربەی گەشتە شاخەوانییەکانی ئیڤرست بۆ نیپال گوازرانەوە و لە ڕێگەی باشووری ڕۆژھەڵات و کۆلی باشوورەوە ئەنجام دەدران (لەجیاتی لە ڕێگەی کۆلی باکوور). کاتێک کە شاخەوانەکان ھەوڵ دەدەن لە ناوچەی باشووری ڕۆژھەڵاتی نیپاڵەوە بەرەو ئیڤرست برۆن، خێوەتگای کۆتایی (بە شێوەیەکی ئاسایی خێوەتگای چوارەم) دەکەوێتە سەر کۆلی باشوور.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kurz|یەکەم=Marcel|ناونیشان=http://archive.org/details/mountainworld195029881mbp|سەردێڕ=The Mountain World 1953|ڕێکەوت=١٩٥٣|بڵاوکەرەوە=George Allen And Unwin Limited.|ئەوانی تر=Osmania University, Digital Library Of India}}</ref> [[پەڕگە:Summit camp Everest.jpg|وێنۆک|خێوەتگای کۆتایی شاخەوانان لە کۆلی باشوور .]] کۆلی باشوور بۆ یەکەم جار لە ١٢ی ئایاری ١٩٥٢ لەلایەن ئاوبێرت و لامبێرت و فلۆری ئۆوارد ویس-دۆنانت لە ڕێگای سەرکەوتنیان بۆ ئیڤرست پێیان زانی. ساڵی دواتر کاتێک چیای ئیڤرست بۆ یەکەم جار سەری ھەڵدا، ویلفرید نۆیس و شێرپا ئانۆلوو یەکەم دوو شاخەوان بوون لە گەشتەکەدا کە گەیشتنە کۆلەکە.<ref>https://www.nationalgeographic.com/adventure/article/mount-everest-highest-weather-station-perpetual-planet</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|چیاکان|جوگرافیا}} {{چیاکان-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:چیای ئێڤەرست]] [[پۆل:دەروازە شاخاوییەکانی چین]] 655ilbq8i90k9gv4bfv5kuhm8ggsbhy 0 194460 1698604 1476126 2026-11-01T07:36:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1698604 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:IAC 2010 - Exhibition.jpg|وێنۆک| کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی ٦١ لە براگ. کۆماری چیک ٢٠١٠]] '''کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی''' (بە [[ئینگلیزی]] : International Astronautical Congress ) هەموو ساڵەک [[یەکێتی نێودەڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی]] بە هەماهەنگی لەگەر [[ئەکادیمیای نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی]] ئەو کۆنگرەیە ساڵانە بۆ چالاکوانانی بۆشایی رێکدەخرێ، ساڵانە لە کۆتاییەکانی ئەیلول یاخوود یەکەمەکانی تشرینی یەکەم ئەو کۆنگرەیە بەڕێوەدەچی و چەندین ڕێکخراوە و زانا و سەرۆکی دەزگاکانی جیهانی بەشدار دەبن. ==شوێنی کۆنگرە نێودەوڵەتیەکانی گەڕانی بۆشایی لە ئێستا و ڕابردوودا== کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی ساڵانە لە سەروبەندی یەکەمەکانی مانگی تشرینی یەکەم ئەنجامدەدرێ، لە ساڵی ٢٠٠٢ و ٢٠١٢ بە هەماهەنگی لەگەر کۆنگرەی جیهانی بۆ بۆشایی و کۆمەڵەی زانستی و گەڕانی بۆشایی ئەنجامدرا. شوێن و کاتی ئەنجامدانی کۆنگرەکە: * ٢٠٢٤، [[میلان]] لە وڵاتی [[ئیتاڵیا]] لە ڕێکەوتی (مانگی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٧٥ * ٢٠٢٣، [[باکو]] لە وڵاتی [[ئازەربایجان]] لە ڕێکەوتی (٢٥-٢٩ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٧٤ * ٢٠٢٢، بڕیارە ئەنجامبدرێ لە [[پاریس]] لە وڵاتی [[فەرەنسا]] لە ڕێکەوتی (١٨-٢٢ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٧٣ * ٢٠٢١، [[دوبەی]] لە وڵاتی [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] لە ڕێکەوتی (٢٥-٢٩ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٧٢ * ٢٠٢٠، بەشێوەیەکی ڕاستەوخۆ (ئۆنڵاین) ئەنجامدرا، بە هۆکاری بڵاوبوونەوەی [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩]] لە ڕێکەوتی (١٢-١٦ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٧١ * ٢٠١٩، [[واشینگتن دی سی]] لە وڵاتی [[ئەمریکا]] لە ڕێکەوتی ( ٢١-٢٥ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٧٠ * ٢٠١٨، [[برێمن]] لە وڵاتی [[ئەڵمانیا]] کۆنگرەی ژمارە ٦٩ * ٢٠١٧، [[ئەدێلاید]] لە [[ئوسترالیا]] لە ڕێکەوتی (٢٥-٢٩ی ئەیلول) کۆنگرەی ژمارە ٦٨ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.theadelaidehotels.com/iac2017.html|سەردێڕ=http://www.theadelaidehotels.com/iac2017.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170818073128/http://www.iac2017.org/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ٢٠١٦، گواداخالارا لە وڵاتی [[مەکسیک]] لە ڕێکەوتی (٢٦-٣٠ی ئەیلول) کۆنگرەی ژمارە ٦٧ <ref >{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iac2016.org/ |سەردێڕ= https://www.iac2016.org/}}</ref> * ٢٠١٥، [[قودس]] لە [[ئیسرائیل]] لە ڕێکەوتی ( ١٢-١٦ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٦٦ * ٢٠١٤، [[تۆرۆنتۆ]] لە [[کەنەدا]] لە ڕێکەوتی (٢٩ی ئەیلول- ٣ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٦٥ * ٢٠١٣، [[پەکین]] لە وڵاتی چین لە ڕێکەوتی (٢٣-٢٧ی ئەیلول) کۆنگرەی ژمارە ٦٤ * ٢٠١٢، [[ناپۆلی]] لە وڵاتی ئیتاڵیا لە ڕێکەوتی (١-٥ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٦٣ * ٢٠١١، [[کەیپ تاون]] لە وڵاتی [[باشووری ئەفریقا]] لە ڕێکەوتی ( ٣-٧ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٦٢ * ٢٠١٠، [[پراگ]] لە وڵاتی [[چیک]] لە ڕێکەوتی (٢٧ی ئەیلول- ١ی تشریی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٦١ * ٢٠٠٩، دایجۆن لە وڵاتی [[کۆریای باکوور]] لە ڕێکەوتی (١٢-١٦ تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٦٠ * ٢٠٠٨، [[گلاسگۆ]] لە [[بەریتانیا]] لە ڕێکەوتی (٢٩ی ئەیلوول- ٣ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٥٩ * ٢٠٠٧، حەیدەر ئاباد لە [[هیندستان]] لە ڕێکەوتی (٢٤-٢٨ی ئەیلوول) کۆنگرەی ژمارە ٥٨ *٢٠٠٦،[[ڤالێنسیا]] لە [[ئیسپانیا]] لە ڕێکەوتی (٢-٦ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٥٧ * ٢٠٠٥،[[فوکوئوکا]] لە وڵاتی [[یابان]] لە ڕێکەوتی (١٦-٢١یتشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٥٦ * ٢٠٠٤،[[ڤانکۆڤەر]] لە وڵاتی [[کەنەدا]] لە ڕێکەوتی (٤-٨ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٥٥ * ٢٠٠٣، [[برێمن]] لە وڵاتی [[ئەڵمانیا]] لە ڕێکەوتی (٢٩ی ئەیلوول- ٣ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٥٤ * ٢٠٠٢، [[ھیووستن]] ،[[تێکساس]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]، کۆنگرەی جیهانی بۆشایی ئاسمان لە ڕێکەوتی (١٠-١٩ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٥٣ * ٢٠٠١،تۆلوز لە وڵاتی [[فەڕەنسا]] لە ڕێکەوتی (١-٥ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٥٢ * ٢٠٠٠، [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ]] لە وڵاتی [[بەڕازیل]] لە ڕێکەوتی (٢-٦ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٥١ * ١٩٩٩،[[ئەمستەردام]] لە وڵاتی [[هۆڵەندا]] لە ڕێکەوتی (٤-٨ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٥٠ * ١٩٩٨، [[مێلبۆرن]]لە وڵاتی [[ئوسترالیا]] لە ڕێکەوتی (٢٨ی ئەیلوول- ٢ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٤٩ * ١٩٩٧،[[تۆرینۆ ]]لە وڵاتی [[ئیتاڵیا]] لە ڕێکەوتی (٦-١٠ی تشرینی یەکەم) کۆنگرەی ژمارە ٤٨ ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} ==بەستەری دەرەکی== * [ https://www.iafastro.org/ کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی] * [https://www.iafastro.org/events/iac/iac-2012/ کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی ٢٠١٢] * [https://www.iafastro.org/index.php/events/iac/iac-2013 کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی ٢٠١٣] * [https://www.iafastro.org/events/iac/iac-2014/ کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی ٢٠١٤] * [http://www.iac2015.org/ کۆنگرەی نێودەوڵەتی بۆ گەڕانی بۆشایی ٢٠١٥] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150318001142/http://www.iac2015.org/ |date=١٨ی ئازاری ٢٠١٥ }} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|International Astronautical Congress}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] 0f4z2351m91ugpj3qtnund5tz4minf1 0 195246 1698296 1535485 2026-10-31T16:38:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698296 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆمیتەی کوردی - سویدی''' کۆمیتەیەک بوو کە لە ٢٨ی ئازاری ساڵی ١٩٦٦ لە [[ستۆکھۆڵم]]ی وڵاتی [[سوێد]] دامەزرا. کۆمیتەکە لە ١٢–١٣ کەس پێک ھاتبوو کە دووانیان کورد بوون: ([[جەمال عەلەمدار]]، [[سەلاحەدین ڕاستگەلدی]]) و باقییەکەیشیان سویدی بوون. ئامانجی کۆمیتە ناساندنی کورد لەو وڵاتە بوو. == دامەزراندن == جەمال عەلەمدار لە ڕێکەوتی ٣٠ی نیسانی ١٩٦٥ چووەتە سوید، بەر لە ئەو تەنیا یەک کوردی تر بە ناوی دکتۆر سەلاحەدین ڕاستگەلدیی خەڵکی [[باکووری کوردستان]] لەوێ بووە؛ بەھۆی ئەوەیکە چالاکی بۆ ناساندنی کورد بە سویدییەکان کارێک نەبووە کە بەتەنێ بکرێت، جەمال عەلەمدار ھەوڵی داوە سویدییەکان بۆ ئەم مەبەستە کۆ بکاتەوە، ھەر بۆیەش وتارێکی لەسەر کورد چاپ کردووە و لە کۆتایییەکەشیدا ژمارە و ئادرەسی خۆی داوە. مێرتا ھانسۆن پەیوەندی پێوە گرتووە و جگە لە خۆی چەند کەسێکی تر وەکوو: ئۆلف گێ تاندبێری و یان نۆرلاندری کۆ کردووەتەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=hercarepertukek2|ناونیشان=https://www.emrro.com/hercarepertukek2.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=www.emrro.com}}</ref>؛ بڕیار دراوە کۆمیتە داکۆکی لە مافی کورد بکات و ئەو دەنگ و باس و زانیارییانەی کە لە ڕێگەی جەمال عەلەمدارەوە لە کوردستانەوە دێن، بڵاو بکاتەوە؛ بە واتایەکی تر سویدییەکان بە ناوی کوردەوە قسان بکەن. مێرتا ھانسۆن بەھۆی ئەوەیکە یەکەم خۆشەویستەکەی کوڕەکوردێک بووە، یارمەتی کوردی داوە، کوڕەکە ناوی «حەلیم بەگ» بووە و لە وڵاتی [[میسر]] ناسیویەتی و پێشی نەگەیشتووە؛ مێرتا جگە لەوەیکە لە دامەزراندنی کۆمیتەدا ھاوکار بووە، پووڵێکی زۆریشی خەرج کردووە و ماڵەکەی بۆ کۆبوونەوەکان و چاپخانەکەیشی بۆ چاپکردنی کتێبەکان و بەیاننامەکان لە خزمەتی کۆمیتەدا بووە.<ref>جەمال عەلەمدار، بەرنامەی پەنجەمۆر (بەشی دووەم)، ڕووداو</ref> == چالاکییەکان == [[پەڕگە:شەڕە لەبیرکراوەکە.jpg|وێنۆک|]] بە یارمەتیی ماڵیی مێرتا، سەلاحەدین ڕاستگەلدی گەڕاوەتەوە کوردستان تاوەکوو یەکەم بەشی زانیارییەکان لەگەڵ خۆی بەرێتەوە، کتێبی [[شەڕە لەبیرکراوەکە]] بەرھەمی ئەو سەفەرەیە؛ کتێبەکە لە سوید زۆری دەنگ داوەتەوە و خەباتە سەرەکییەکەی کۆمیتەیش دوای بڵاوبوونەوەی کتێبەکە دەستی پێ کردووە، ئەندامە بیانییەکانی کۆمیتە کە ھەمووشیان کەسانێکی دیار و بەناوبانگ بوون، لەسەر کورد ھاتوونەتە قسە و دەستیشیان کردووە بۆ کۆکردنەوەی ھاوکاری بۆ شۆڕش. [[پەڕگە:Rapport från Irakiska Kurdistan.jpg|وێنۆک|]] == لقی فینلاند == ئۆلف گێ تاندبێری لە ڕێگەی سەرۆکی یوونێسکۆی وڵاتی فینلاندەوە، کۆمیتەی فینلاندی - کوردی دامەزراندووە. لقی فینلاند کەسایەتیی گرینگی تێدا بەشدار بووە و زۆر لە سویدییەکە چالاکتر بووە، بەھۆی ئەوەیکە کورد لە فینلاند نەبوون، جەمال عەلەمدار دوو ھەفتە جارێک ھاتوچۆی کردووە؛ یەکێک لە ئەندامانی کۆمیتە بووەتە سەرۆکوەزیرانی فینلاند و دەوڵەتی تورکیاش لە ڕێگەی باڵوێزخانەکەیەوە ناڕەزایەتی دەربڕیوە کە نابێت سەرۆکوەزیرانی حکوومەتێکی دۆستی ئێمە، ئەندامی ناوەندێکی دوژمنمان بێت، کە ئەویش وڵامی دابوونەوە من پشتگیریی نەتەوەیەک دەکەم کە مێژوو زوڵمی لێ کردوون.<ref>جەمال عەلەمدار، بەرنامەی پەنجەمۆر (بەشی یەکەم)، ڕووداو</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوە سیاسییەکانی کوردستان]] [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] 13e5o4ovz1x0wzh5202znwpblc7pmzn 0 198853 1698447 1454995 2026-10-31T22:36:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1698447 wikitext text/x-wiki {{زانیارییەکانی ھێرش بۆ سەر خەڵکی ئاسایی | سەردێڕ = کۆمەڵکوژیی ڕۆبۆسکی و قلابان | وێنە = Komkujiya roboskî.jpg | قەبارەی وێنە = 250px | شرۆڤەی وێنە = کاروانی پرسەی قوربانیان | نەخشە = | قەبارەی نەخشە = | شوێن = [[تورکیا]] ([[باکووری کوردستان]]) | ڕێکەوت = ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ | کات = | کاتی ناوچەیی = | ئامانج = خەڵکی مەدەنیی کورد | جۆری ھێرش = [[کۆمەڵکوژی]] | چەکوچۆڵ = | خەسارەتەکان = | بریندارەکان = | قوربانی = ٣٤ کەس | ھەنگاونەرانی تۆمەتبار = دەستەی گشتی ھێزە چەکدارەکانی تورکیا | ژمارەی بەشداربووان = | داکۆکیکەران = }} '''کۆمەڵکوژیی ڕۆبۆسکی و قلابان''' یان '''ھێرشی ئاسمانیی قلابان'''،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Massacre at Uludere|ناونیشان=https://www.economist.com/europe/2012/06/09/massacre-at-uludere|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=The Economist|agency=The Economist|بڵاوکەرەوە=economist.com|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=US Defense: "No comment about intelligence in Roboski massacre", Turkey denies report on U.S. help|ناونیشان=https://ekurd.net/mismas/articles/misc2012/5/turkey3931.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=ekurd.net|agency=Ekurd Daily|بڵاوکەرەوە=ekurd.net|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120528140212/http://www.ekurd.net/mismas/articles/misc2012/5/turkey3931.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ لە نزیک سنووری عێراق و تورکیا، فڕۆکە جەنگییەکانی ئولودێری بۆردومانی گرووپێک لە ھاووڵاتیانی کوردیان کرد کە بەنزین و جگەرەیان لە نێوان عێراق و تورکیا دەگواستەوە و ٣٤ کەسیان کوشت<ref name="theguardian">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Turkish air strikes kill dozens of villagers near Iraq border|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2011/dec/29/turkish-air-strikes-iraq-border|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=the Guardian|agency=Guardian|بڵاوکەرەوە=theguardian.com|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=State crime in Turkey: the Roboski Massacre|ناونیشان=https://www.opendemocracy.net/en/state-crime-in-turkey-roboski-massacre/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=openDemocracy|agency=openDemocracy|بڵاوکەرەوە=opendemocracy.net|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Questions grow over Uludere intel failure - Turkey News|ناونیشان=https://www.hurriyetdailynews.com/questions-grow-over-uludere-intel-failure-10450|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=Hürriyet Daily News|agency=Hürriyet Daily News|بڵاوکەرەوە=hurriyetdailynews.com|شوێن=ISTANBUL / ANKARA|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=35 Tabuta Kilometrelerce Gözyaşı|ناونیشان=https://www.haberler.com/35-tabuta-kilometrelerce-gozyasi-3226767-haberi/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=Haberler.com|بڵاوکەرەوە=haberler.com|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|زمان=tr}}</ref> کە زۆربەیان منداڵ بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=کەجەکە: ڕۆبۆسکی لەبیر ناکرێت و لێپرسینەوە لەگەڵ بکوژەکان ئەنجام دەدریت|ناونیشان=https://anfsorani.com/ڕۆژانە/کەجەکە-رۆبۆسکی-لەبیر-ناکرێت-و-لێپرسینەوە-لەگەڵ-بکوژەکان-ئەنجام-د-14261|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ئیش=ANF News|بڵاوکەرەوە=anfsorani.com}}</ref> بەپێی ڕاگەیەندراوێکی ھێزی ئاسمانی تورکیا بە ھەڵە پێیان وابوو کە ئەو گرووپە ئەندامی پارتی کرێکارانی کوردستان -پەکەکەن.<ref name="theguardian"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Roboski massacre}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|عێراق|تورکیا}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا]] [[پۆل:ڕەگەزپەرستی لە تورکیا]] [[پۆل:عێراق لە ٢٠١١]] [[پۆل:تورکیا لە ٢٠١١]] [[پۆل:ململانێکانی ٢٠١١]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:٢٠١١ لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە تورکیا]] knpdw2h2dw9eepic5sagfk1oxfvgm9z 0 199581 1698295 1578523 2026-10-31T16:38:23Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1698295 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox settlement <!-- See Template:Infobox settlement for additional fields and descriptions -->| name = کۆمۆنۆۆ | population_as_of = ئەیلوول ٢٠٢١ | utc_offset1_DST = <!-- postal codes, area code --> | timezone1_DST = | utc_offset1 = +٩ | timezone1 = [[Japan Standard Time]] | population_note = <!-- time zone(s) --> | population_demonym = <!-- demonym, ie. Liverpudlian for someone from Liverpool --> | pop_est_as_of = | population_est = | population_density_km2 = auto | population_total = ٤١٥٤٢ | postal_code = | population_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> | elevation_m = <!-- population --> | elevation_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> | area_note = <!-- elevation --> | area_water_percent = | area_water_km2 = | area_land_km2 = | area_total_km2 = 106.89 | area_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> | postal_code_type = | area_code_type = <!-- defaults to: Area code(s) --> | unit_pref = <!-- enter: Imperial, to display imperial before metric --> <!-- area -->| blank5_info_sec1 = | website = {{Official website|www.town.komono.mie.jp/}} | blank1_info_sec2 = 1480 Komoro, Komoro-chō, Mie-gun, Mie-ken 510-1292 <!-- website, footnotes -->| blank1_name_sec2 = Address | blank_info_sec2 = 059-391-1111 | blank_name_sec2 = Phone&nbsp;number | blank7_info_sec1 = <!-- blank fields (section 2) --> | blank7_name_sec1 = | blank6_info_sec1 = | blank6_name_sec1 = | blank5_name_sec1 = | area_code = <!-- blank fields (section 1) --> | blank4_info_sec1 = | blank4_name_sec1 = | blank3_info_sec1 = [[Japanese serow]] | blank3_name_sec1 = - Beast | blank2_info_sec1 = [[Japanese bush warbler]] | blank2_name_sec1 = - Bird | blank1_info_sec1 = [[Zelkova serrata]] | blank1_name_sec1 = - Tree | blank_name_sec1 = City Symbols | area_magnitude = <!-- use only to set a special wikilink --> | total_type = <!-- to set a non-standard label for total area and population rows --> | official_name = | seal_alt = | pushpin_map = Japan | map_caption = Location of Komono in Mie Prefecture | map_alt = | image_map = Komono in Mie Prefecture Ja.svg | motto = <!-- maps and coordinates --> | nickname = | image_blank_emblem = | shield_alt = | image_shield = | image_seal = Emblem of Komono, Mie.svg | pushpin_map_alt = | flag_alt = | image_flag = Flag of Komono, Mie.svg | image_caption = Komono Town Office | image_alt = | imagesize = | image_skyline = Komono Town Office.jpg | settlement_type = [[List of towns in Japan|Town]] <!-- images, nickname, motto -->| native_name_lang = ja | native_name = {{nobold|{{lang|ja|菰野町}}}} | pushpin_label_position = <!-- position of the pushpin label: left, right, top, bottom, none --> | pushpin_map_caption = &nbsp; | leader_name1 = <!-- etc. , up to leader_title4 / leader_name4 --> <!-- display settings -->| established_date = | leader_title1 = | leader_name = Takayuki Shibata | leader_title = Mayor | leader_party = | government_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> | seat = <!-- government type, leaders --> | seat_type = <!-- defaults to: Seat --> | named_for = <!-- seat, smaller parts --> | founder = | established_title = <!-- Settled --> | coordinates = {{coord|35|1|N|136|30|E|region:JP|display=inline,title}} | subdivision_name3 = [[Mie District, Mie|Mie]] <!-- established -->| subdivision_type3 = [[Districts of Japan|District]] | subdivision_name2 = [[پارێزگای میێ|میێ]] | subdivision_type2 = [[Prefectures of Japan|پارێزگا]] | subdivision_name1 = [[ناوچەی کانسای|کانسای]] | subdivision_type1 = [[List of regions of Japan|ناوچە]] | subdivision_name = [[ژاپۆن]] | subdivision_type = [[List of sovereign states|وڵات]] | coordinates_footnotes = <!-- for references: use<ref>tags --> <!-- location -->| coor_pinpoint = <!-- to specify exact location of coordinates (was coor_type) --> | footnotes = }} '''کۆمۆنۆ''' (菰野町, کۆمۆنۆ-چۆ) شارۆچکەیەکە دەکەوێتە [[پارێزگای میێ]] لە [[ژاپۆن]]، لەوەتەی ١ی ئەیلوولی ٢٠٢١، ڕیژەی دانیشتووانی شارەکە بە ٤١،٥٤٢ دەخەمڵێنرێت<ref name="Komono-hp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Komono town official statistics|ناونیشان=http://www2.town.komono.mie.jp/www/contents/1001000000644/index.html|شوێن=Japan|زمان=ja|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220331010235/http://www2.town.komono.mie.jp/www/contents/1001000000644/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆی گشتی ڕووبەری شارەکە بە ١٠٦٬٨٩ دەخەملێنرێت == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Commons category-inline}} * [http://www.town.komono.mie.jp/ Komono official website] {{in lang|ja}} {{Mie}}{{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|Komono, Mie}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:شارۆچکەکانی پارێزگای میێ]] gwg2953bmvlc0xhe16dpkc7sud8vtgv 0 204091 1698560 1407729 2026-11-01T04:40:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1698560 wikitext text/x-wiki {{داڕێژە:شریتی لاوەکی ڕۆژنامەوانی}} '''کۆنفرانسی ھەواڵ''' یان '''کۆنگرەی ڕاگەیاندن''' یان '''کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی''' یەکێکە لەو ڕووداوانەی کە [[ھەواڵەکان|هەواڵسازان]] بانگهێشتی [[ھەواڵنێر|پەیامنێران]] دەکەن بۆ ئەوەی بێن بۆ شوێنێکی دیاریکراو بۆ ئەوەی گوێ لە کەسایەتیە هەواڵ سازەکە بگرن، قسە بکەن و هەروەها زۆرجار پرسیار بکەن.<ref>[http://news.gc.ca/cfmx/view/en/index.jsp?articleid=222219& Canada News Centre - Centre des Nouvelles du Canada<!-- Bot generated title -->]</ref> {{listen|filename=The_Moment_of_Truth_Press_Conference.ogg|title=نموونەیەک لەکۆنگرەیێکی ڕۆژنامەوانی کە لەلایەن چالاکوانانی سیاسیەوه سازکراوە|pos=center}} دوو هۆکاری سەرەکی هەیە بۆ ئەنجامدانی [[کۆنفرانس]]ی ھەواڵ. یەکێکیان ئەوەیە کە هەواڵساز دەتوانێت بە یەکجاری وەڵامی زۆرێک لە پرسیارەکانی پەیامنێران بداتەوە و چیتر پێویست ناکات وەڵامی تەلەفۆنی زۆر بداتەوە و هۆکاری دووەمیش ئەوەیە کە ئەو کەسە دەتوانێت ئەو پرسەی کە پێشتر لە لایەن ڕۆژنامەنووسانەوە ڕەچاو نەکراوە بپۆشێت و ڕای گشتی ڕابکێشێتە سەر ئەو شتانەی ئەو دەربارەی هەواڵەکان دەیڵێت. ==پێشانگا== <gallery class="center"> پەڕگە:天津自贸区新闻发布会2015-04-21.jpg|کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانی ناوچەی بازرگانی ئازاد تیانجین پەڕگە:Bush Blair press conference.jpg|کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانی هاوبەش لەلایەن [[جۆرج دەبلیوو بوش]] و سەرۆک وەزیرانی بەریتانیا لە [[کۆشکی سپی]] (12ی تشرینی دووەمی 2004). پەڕگە:Reporter raising hand at US Army press conference.jpg|پەیامنێران دەستیان بەرزکردەوە بۆ ئەوەی ئاماژە بەوە بکەن کە دەیانەوێت پرسیارێک بکەن. پەڕگە:Negotiations about Iranian Nuclear Program - EU High Representative Mogherini and Iranian Foreign Minister Zarif Address Reporters in Lausanne.jpg|کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی [[نوێنەری باڵای یەکێتی ئەوروپا بۆ کاروباری دەرەوە]] و [[وەزیری دەرەوەی ئێران]] لە دوای چەند لایەنەی [[دانوستان لەسەر چوارچێوەی ڕێکەوتنی ناوەکی ئێران]] لە لۆزان (2ی نیسانی 2015). پەڕگە:Presidente da República Dilma Rousseff concede entrevista (16223147623).jpg|سەرۆکی [[بەڕازیل]]ی دیلما ڕۆسوف لە کۆشکی پلانالتۆ کۆنفرانسێکی ڕۆژنامەوانی ساز کرد(١٦ی ئازاری ٢٠١٥). پەڕگە:Michael annett (47162477391).jpg|[[مایکڵ ئانێت]] لە [[زنجیرەی خفینیتی ناسکار]] لە ڕۆژی ڕاگەیاندن لە ڕێگای خێرای نێودەوڵەتی دایتۆنا پەڕگە:Cup team owners (40249396115).jpg|[[زنجیرەی جامی وزەی دڕندەی ناسکار]] خاوەنانی تیمەکان لە چەپەوە بۆ ڕاست، [[ڕیچارد چایلدرس]]، [[چیپ گاناسی]]، [[ڕیک هێندریک]] و [[ڕیچارد پێتی]] لە ڕۆژی میدیا لە ڕێگای خێرای نێودەوڵەتی دایتۆنا. </gallery> ==ڕۆژی میدیا == ڕۆژی ڕاگەیاندن بۆنەیەکی تایبەت بە کۆنگرە [[ڕۆژنامەوانی|ڕۆژنامەوانییەکان]] کە لە جیاتی بەستنی کۆنفرانسێک لە دوای ڕووداوێک بۆ پرسی مەیدانی سەبارەت بەو ڕووداوەی کە بەم دواییانە تێپەڕیوە، کۆنفرانسێک ساز دەکرێت بۆ تەنیا مەبەستی لە بەردەستکردنی هەواڵ دروستکەران بۆ میدیا بۆ پرسیاری گشتی و [[وێنە]] لە وەرزش و تیپەکان و خولەکان میوانداری ڕۆژانی ڕاگەیاندنی پێش وەرزەکە دەکەن و لەوانەیە پێش ڕووداوی تایبەت لە وەرزەکەدا وەک یاری هەموو ئەستێرەکان و یارییەکانی پاڵەوانیەتی میوانداریان بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nba.com/bulls/news/sights-and-sounds-media-day.html|سەردێڕ=Sights and sounds from Media Day|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[NBA.com]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mgoblue.com/sports/m-baskbl/spec-rel/102512aac.html|سەردێڕ=Wolverines Attend Big Ten Media Day in Chicago|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ئیش=MGoBlue.com|بڵاوکەرەوە=[[CBS Interactive]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305181411/http://www.mgoblue.com/sports/m-baskbl/spec-rel/102512aac.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{Authority control}}{{Improve categories}}{{تووڵی دەروازە|ڕۆژنامەوانی|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Press conferences}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:سەرچاوەکان (رۆژنامەگەری)]] [[پۆل:تەکنیکەکانی پەیوەندییە گشتییەکان]] [[پۆل:ڕووداوە میدیاییە بەکۆمەڵەکان]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانی]] 5dgvfq4j13251qivdw93uogwtwk8o3n 0 204396 1698559 1407728 2026-11-01T04:39:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە) 1698559 wikitext text/x-wiki '''کۆنفراسێکی وەرزشی''' کۆکراوەی [[یانە وەرزشی]]یەکانە کە لە خولی وەرزشیدا بە شێوەیەکی پێشبڕکێکارانە بەرامبەر یەکتر یاری دەکەن. لە زۆر حاڵەتدا [[کۆنفرانس]]ەکان دابەش دەکرێن بۆ بەشی بچووکتر، لەگەڵ باشترین یانەکان کە بە دوای یەک لە ئاستی بەرزتر پێشبڕکێ دەکەن. کۆنفرانسەکان زۆربەی کات، بەڵام نەک ھەمیشە، یانەکان دەگرێتەوە لە ناوچەی جوگرافیای گەورە. ئەم جۆرە کۆنفرانسانە لە [[ئوسترالیا]]، [[ئەمریکا]] و [[کەنەدا]]، [[ئینگلتەرا]] و [[وێڵز]] و [[ڕووسیا]] بەڕێوەدەبرێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=AFLW scraps controversial conference system, introduces ticketed matches for 2021 season |ناونیشان=https://www.abc.net.au/news/2020-12-10/aflw-scraps-conference-system-for-2021-season/12971598 |وێبگە=ABC News |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Black |یەکەم١=Sarah |سەردێڕ=AFLW 2021 season: Conferences out, $10 tickets, start date revealed |ناونیشان=https://womens.afl/news/54456/aflw-2021-season-conferences-out-10-tickets-start-date-revealed |وێبگە=womens.afl |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە فراوان-چەمکەکان]] [[پۆل:کۆنفڕانسەکان]] [[پۆل:کۆبوونەوەکان]] [[پۆل:ڕووداوە کۆمەڵایەتییەکان]] cmw4b0vcxf0qivznopeosw47cph9ddj 0 205280 1698208 1367665 2026-10-31T13:35:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە) 1698208 wikitext text/x-wiki '''کۆماری ئەفریقای ناوەندی لە ئۆڵۆمپیاد''' ({{بە ئینگلیزی| Central African Republic at the Olympics}}) [[کۆماری ئەفریقای ناوەندی]] لە ساڵی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨|١٩٦٨]] بۆ یەکەم جار بەشداریی [[یارییەکانی ئۆڵمپیک|یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد]]ی ھاوینەیان کرد. لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٨٤|١٩٨٤]] بەشێوەیەکی بەردەوام بەشداریی ئۆڵۆمپیادیان کردووە. وەرزشوانانی ئەم وڵاتە تا ئێستا ھیچ مەدالیایەکی ئۆڵۆمپیادیان بەدەست نەھێناوە. ھەروەھا ھیچ وەرزشوانێکیان بەشداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەیان نەکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Central African Republic at the Olympic Games|ناونیشان=https://www.topendsports.com/events/summer/countries/central-african-republic.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.topendsports.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Summer Olympics Medal Count - ESPN|ناونیشان=https://www.espn.com/olympics/summer/2020/medals/_/country/103|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=ESPN.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیاد}}{{تووڵی دەروازە|وەرزش|کۆماری ئەفریقای ناوەندی|ئۆڵۆمپیاد}} {{پۆلی کۆمنز|Central African Republic at the Olympic Games}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:کۆماری ئەفریقای ناوەندی لە ئۆڵۆمپیادەکان]] ffflyje8gfmw9tzqk6iw300lzj004xd 0 205331 1698232 1372568 2026-10-31T13:38:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە) 1698232 wikitext text/x-wiki '''کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیاد''' ({{بە ئینگلیزی|Vietnam at the Olympics}}) [[کۆماری کۆنگۆ]] ساڵی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤|١٩٦٤]] بۆ یەکەمجار بەشداریی [[یارییەکانی ئۆڵمپیک|یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد]]ی کرد. لەو کاتەوە وەرزشوانانی ناردووە بۆ ئەو پاڵەوانێتییە، بەڵام ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٦٨|١٩٦٨]] لەدەستدا، ھەروەھا وەک یەکێک لە نەتەوە ئەفریقیەکان بایکۆتی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦]]<nowiki/>ی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=reporter|یەکەم=By our own|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=African nations boycott Montreal Olympics – archive, 19 July 1976|ناونیشان=http://www.theguardian.com/sport/2021/jul/19/african-nations-boycott-montreal-olympics-1976|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref> وەرزشوانانی کۆماری کۆنگۆ تا ئێستا ھیچ مەدالیایەکی ئۆڵۆمپیادیان بەدەست نەھێناوە، ھەروەھا ھیچ کاتێک بەشداریی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی زستانەی نەکردووە. لێژنەی ئۆڵۆمپیادی کۆماری کۆنگۆ ساڵی ١٩٦٤ دامەزراوە ھەر ھەمان ساڵ لەلایەن [[لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی]] بەفەرمی ناسێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=All about Congo results at the Olympic Games|ناونیشان=https://www.topendsports.com/events/summer/countries/congo-republic.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.topendsports.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Congo|ناونیشان=https://www.specialolympics.org/programs/africa/congo|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=SpecialOlympics.org|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{نەتەوەکان لە ئۆڵۆمپیاد}}{{تووڵی دەروازە|وەرزش|کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ|ئۆڵۆمپیاد}} {{پۆلی کۆمنز|Republic of the Congo at the Olympic Games}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:کۆماری کۆنگۆ لە ئۆڵۆمپیاد]] pqn71j0vbycg37oostv51b3d4y792o1 0 207525 1698155 1697983 2026-10-31T12:06:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698155 wikitext text/x-wiki [[File:International_reactions_to_the_2022_Russian_invasion_of_Ukraine.svg|thumb|کاردانەوە و ھەڵوێستەکانی وڵاتان و ناوچە جۆراوجۆرەکان بەرامبەر بە ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا {{legend|#000080|ئوکراینا}} {{legend|#0099ff| ئەو وڵاتانەی کە سەرکۆنەی ھێرشەکە دەکەن}} {{legend|#666666|ھەڵوێستی بێلایەن یان نادیار}} {{legend|#FF6600|پشتیوانی لە ڕووسیا}} {{legend|#FF0000|ڕووسیا}} {{legend|#D8E0E2|نەزانراو/بێ لێدوان/داتا نیە}}]]کاردانەوەکان لەسەر [[ھێرشی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا ٢٠٢٢]] لەناویدا سەرکردەکانی جیھان کۆبونەوە و ڕەخنەیان لە شەڕەکە گرت، بە تایبەتیش ڕەخنە خرایە سەر [[ڤلادیمیر پوتین]] کە ڕێگەی بە سوپا داوە بۆ ھێرشەکە، و ھەندێکی تریش ڕەخنە دەخەنە سەر [[ناتۆ]]. == نەتەوەکان == === ئەفریقا === * {{Flag|Egypt}}: [[موستەفا مەدبولی]] سەرۆک وەزیرانی میسر باسی لەوە کرد حکوومەتەکەی چاودێری بارودۆخەکە دەکەن، وە ھیوای بۆ بەزوویی چاکبوونی باروودۆخەکە خواست<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Egyptian Cabinet discusses Russia-Ukraine crisis|ناونیشان=https://www.arabnews.com/node/2031236/middle-east|ئیش=Arab News|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220224212318/https://www.arabnews.com/node/2031236/middle-east|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * {{Flag|Gabon}}: گابۆن بەشداری لە کۆبوونەوە بەپەلەکەی ئەنجوومەنی ئاسایشی نەتەوەکان کرد و دژاییەتی خۆی بۆ جەنگەکە دەربڕی لە ٢١ شووبات.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|author-last=Mureithi|author-first=Carlos|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=What is Africa's position on Russia's invasion of Ukraine?|ناونیشان=https://qz.com/africa/2133610/what-is-africas-position-on-russias-invasion-of-ukraine/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Quartz (website)|Quartz]]}}</ref> * {{Flag|Ghana}}: وەزیری کارووبارەکانی دەرەوە شیرلی ئایۆرکۆر بۆتچوای دژاییەتی داگیرکارییەکەی کرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Ghana condemns Russia's "unprovoked" attack on Ukraine|ناونیشان=https://www.graphic.com.gh/news/general-news/ghana-condemns-russia-s-unprovoked-attack-on-ukraine.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225123448/https://www.graphic.com.gh/news/general-news/ghana-condemns-russia-s-unprovoked-attack-on-ukraine.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢}}</ref> * {{Flag|Kenya}}: کینیا بەھەمان شێوەی گابۆن بەشداری لە کۆبوونەوە بەپەلەکەی ئەنجوومەنی ئاسایش کرد دژاییەتی خۆی بۆ داگیرکارییەکە دەربڕی.<ref name=":2" /> * {{Flag|Lesotho}}: لیسۆتۆ بەھەمان شێوە لە کۆبوونەوە بەپەلەکەی ئەنجوومەنی ئاسایش دژاییەتی داگیرکارییەکەی ڕووسیا کرد.<ref name=":2" /> * {{Flag|Liberia}}: دژاییەتی داگیرکارییەکەی کرد <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Liberia condemns Russia Unprovoked Attack on Ukraine; As Pope Francis Calls for Calm|ئیش=The Independent Probe Newspaper|ناونیشان=https://www.independentprobe.com/liberia-condemns-russia-unprovoked-attack-on-ukraine-as-pope-francis-calls-clam/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220226170915/https://www.independentprobe.com/liberia-condemns-russia-unprovoked-attack-on-ukraine-as-pope-francis-calls-clam/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{Flag|Libya}}: وەزیری دەرەوە نەجلە مەنگۆش دژاییەتی داگیرکاری سەربازی ڕووسیای کرد وەکوو سەرپێچی لە یاسای نێودەوڵەتی، وە داوای لە مۆسکۆ کرد "ھێمن بێتەوە  و پاشەکشێ بکات"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|author-last1=Abdullah|author-first1=Walid|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Libya condemns Russian military operation in Ukraine|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/libya-condemns-russian-military-operation-in-ukraine/2513252|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220224165251/https://www.aa.com.tr/en/middle-east/libya-condemns-russian-military-operation-in-ukraine/2513252|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref> * {{Flag|Nigeria}}: وەزیری کارووبارەکانی دەرەوە وەک "سورپرایز" وەسفی داگیرکارییەکە دەکات. وە باسی لە پلانەکانی کرد بۆ یارمەتیدان و دەربازکردنی خەڵکی نێجیریا لە ئوکراینا ھەرچۆنێک بێت تا ئێستا ھیچ لێدووانێکی دژای داگیرکارییەکەی ڕووسیا نەداوە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|author-last1=Okafor|author-first1=Chiamaka|سەردێڕ=Nigeria 'surprised' but fails to condemn Russian invasion of Ukraine|ناونیشان=https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/513615-nigeria-surprised-but-fails-to-condemn-russian-invasion-of-ukraine.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220224155432/https://www.premiumtimesng.com/news/headlines/513615-nigeria-surprised-but-fails-to-condemn-russian-invasion-of-ukraine.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * {{Flag|South Africa}}: نالیدی پاندۆر، وەزیری بەشی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان و ھەماھەنگی; وتەیەکی بڵاوکردەوە کە تیایدا دژاییەتی ھیچ یەکێک لە لایەنەکان ناکات نە ڕووسیا و نە ئوکراینا، داوای "سەرنجەم ئەو قسانەی کرد کە لەلایەن [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان|ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکانەوە]] کرابوو، و "باشترکردنی دیبلۆماسی".<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=World Reaction to the Invasion of Ukraine|ئیش=[[Wilson Center]]|ناونیشان=https://www.wilsoncenter.org/article/world-reaction-invasion-ukraine|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٢}}</ref> === ئاسیا === * {{flag|Afghanistan}}: [[تاڵیبان]] نیگەرانی خۆی لەسەر کارەساتەکە دەربڕی و داوای "چارەسەرکردنی کارەساتەکەی کرد بە دایەلۆگ و بەشێوەی ئاشتیخوازیانە"<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.euroweeklynews.com/2022/02/25/taliban-russia-ukraine-crisis-peaceful-means/|سەردێڕ=Taliban calls on Russia and Ukraine to end the crisis through "peaceful means"|ئیش=Euro Weekly News|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|author-first=Matthew|author-last=Roscoe|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225123429/https://www.euroweeklynews.com/2022/02/25/taliban-russia-ukraine-crisis-peaceful-means/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * {{Flag|Bangladesh}}: وەزیری کارووباری دەرەوە جەختی لەسەر چارەسەرکردنی پێکدادانەکەی ڕووسیا و ئوکراینا کردەوە کە بە شێوەیەکی ئاشتیخوازانە چارەسەر بکرێت. * {{flag|China}}: سکرتێری گشتی پارتی کۆمیونستی چینی شی جین پینگ لە ٢٥ی شووبات لەگەڵ ڤلادمێر پوتین قسەی کردووە، کەوا چین پشتگیری چارەسەری کێشەکانی نێوان ڕووسیا و ئوکراینا دەکات لە ڕێگەی دانووستان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=China's Xi Jinping Speaks To Putin, Calls For "Negotiation" With Ukraine|ئیش=[[NDTV]]|agency=AFP|ناونیشان=https://www.ndtv.com/world-news/chinas-xi-jinping-speaks-to-russian-president-vladimir-putin-calls-for-negotiation-with-ukraine-2789342|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225164105/https://www.ndtv.com/world-news/chinas-xi-jinping-speaks-to-russian-president-vladimir-putin-calls-for-negotiation-with-ukraine-2789342|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Xi speaks to Putin and calls for 'negotiation' with Ukraine|ئیش=[[The Japan Times]]|بڵاوکەرەوە=Reuters|ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/news/2022/02/25/world/xi-jinping-vladimir-putin-call/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225164109/https://www.japantimes.co.jp/news/2022/02/25/world/xi-jinping-vladimir-putin-call/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢}}</ref> ڤلادمیر پوتین لە وەڵامدا وتی "ڕووسیا بەتەواوی ئامادەیە بۆ ئەوەی دانووستان لەگەل ئوکراینا بکات"<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://financialpost.com/pmn/business-pmn/putin-tells-xi-that-russia-willing-to-hold-high-level-talks-with-ukraine-chinas-cctv|سەردێڕ=Putin tells Xi that Russia willing to hold high-level talks with Ukraine -China's CCTV|ئیش=Financial Post|agency=Reuters|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢}}</ref> نوێنەری چین لە نەتەوە یەکگرتووەکان وتی "ئێمە باوەڕمان بەوەیە ھەموو وڵاتەکان پێویستە ناکۆکییەکان بە ئاشتی چارەسەر بکەن لەسەر ئامانج و بنەمای بڕیارنامەی نەتەوە یەکگرتووەکان"<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.cnn.com/2022/02/22/china/china-ukraine-russia-reaction-united-nations-intl-hnk/index.html|author-last=McCarthy|author-first=Simone|سەردێڕ=As the West condemns Russia over Ukraine, Beijing strikes a different tone|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|ئیش=[[CNN]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220224143159/https://www.cnn.com/2022/02/22/china/china-ukraine-russia-reaction-united-nations-intl-hnk/index.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ٢٥ی شووبات چین ئاماژەی بەوە دا پێویستە خاک و سەروەری ئوکراینا رێزی لێ بگیرێت و بەپەلە داوای گفتووگۆی کرد بە زویی لە نێوان ئوکراینا و ڕووسیا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|author-last1=Sharma|author-first1=Shweta|سەردێڕ=China refuses to accept Russia has 'invaded' Ukraine, blames US for war|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/asia/china/ukraine-crisis-china-russia-war-us-b2022237.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ئیش=[[The Independent]]|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢}}</ref> بەزویی دواتر وەزیری کارووباری دەرەوە و کۆنسولی ویلایەتی چین وتی کەوا چین زۆر بە ڕوونی ڕێز لە خاک و سەروەری گشت وڵاتان دەگرێت، لەناوشیاندا ئوکراینا.<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Frank|یەکەم=Joel|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=China Foreign Ministry: Ukraine's territory and sovereignty should be respected, urges talks|ناونیشان=https://www.fxstreet.com/news/china-foreign-ministry-ukraines-territory-and-sovereignty-should-be-respected-urges-talks-202202251901?utm_source=tco&utm_medium=twitter&utm_campaign=fxstreetnews|وێبگە=FXStreet|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=China says it respects Ukraine's sovereignty and Russia's security concerns|ئیش=Reuters|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/europe/china-says-it-respects-ukraines-sovereignty-russias-security-concerns-2022-02-25/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٢}}</ref> * {{flag|India}}: سەرۆک وەزیران نارێندرا مۆدی لە پەیوەندییەکی تەلەفۆنی لەگەڵ پوتین لە ٢٤ی شووبات داوای وەستانی دەستبەجێی توندوتیژییەکانی ئوکراینای کردەوە. ھەروەھا داوای دەرچوون و گەڕانەوەی سەلامەتی کرد بە ١٨،٠٠٠ خوێندکاری ھیندی لە ئوکراینا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Modi Appeals for 'Cessation of Violence' in Call With Putin, First Indian Reaction to Russian Attack|ناونیشان=https://thewire.in/diplomacy/modi-appeals-for-cessation-of-violence-in-call-with-putin-first-indian-reaction-to-russian-attack|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225025207/https://thewire.in/diplomacy/modi-appeals-for-cessation-of-violence-in-call-with-putin-first-indian-reaction-to-russian-attack|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Wire (India)]]}}</ref> * {{flag|Indonesia}}: وتەبێژی وەزیری کاروباری دەرەوەی ئیندۆنیزیا: باسی لە کاردانەوەو نیگەرانی ئیندۆنیزیا کرد لەسەر ئەو پێکدانانە سەربازییە. وە داواکاری بەپەلەی لە ڕووسیا کرد بۆ ئەوەی ڕێز لە خاک و سەروەری ئوکراینا بگرێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Indonesia Desak Rusia Hormati Kedaulatan Ukraina|trans-title=Indonesia Urges Russia to Respect Ukraine's Sovereignty|ناونیشان=https://www.cnnindonesia.com/internasional/20220224133517-106-763488/indonesia-desak-rusia-hormati-kedaulatan-ukraina|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220224133154/https://www.cnnindonesia.com/internasional/20220224133517-106-763488/indonesia-desak-rusia-hormati-kedaulatan-ukraina|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=CNN Indonesia|زمان=id}}</ref> ڕۆژنامەیەکی فەرمی کە لەلایەن وەزارەتەوە دەرچووە دەلێت کە ئەو ھێرشەی ڕووسیا کردوویەتییە سەر ئوکراینا "جێگای قبوولکردن نییە"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pernyataan Pemerintah Indonesia Mengenai Serangan Militer Di Ukraina {{!}} Portal Kementerian Luar Negeri Republik Indonesia|ناونیشان=https://kemlu.go.id/portal/en/read/3360/berita/pernyataan-pemerintah-indonesia-mengenai-serangan-militer-di-ukraina|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=kemlu.go.id}}</ref> ھەروەھا سەرۆکی ئیندۆنیزیا جۆکۆ ویدۆدۆ لە تویتەکەی ڕایگەیاند "شەڕ ڕابگرن" شەڕ زەحمەتی و ھیلاکەت دەھێنێت و جیھان دەخاتە مەترسییەوە". <ref>{{بیرخستنەوەی تویت|دوایین=Widodo|یەکەم=Joko|بەستەری نووسەر=Joko Widodo|بەکارھێنەر=jokowi|ژمارە=١٤٩٦٨٠٥٩٦٢٢٧٤٩٣٠٦٨٨|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Setop perang. Perang itu menyengsarakan umat manusia, dan membahayakan dunia.|زمان=id|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220226022746/https://twitter.com/jokowi/status/1496805962274930688|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>{{Efn-la|Indonesian: "Setop perang. Perang itu menyengsarakan umat manusia, dan membahayakan dunia."}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Indonesia calls for negotiation and diplomacy after Russia attacks Ukraine, will not impose sanctions|ناونیشان=https://www.channelnewsasia.com/world/putin-russia-ukraine-invasion-indonesia-thailand-philippines-malaysia-response-2517031|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220224133158/https://www.channelnewsasia.com/world/putin-russia-ukraine-invasion-indonesia-thailand-philippines-malaysia-response-2517031|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Channel News Asia}}</ref> لە ٢٤ی شووباتی ٢٠٢٢ ئەوە ڕاگەیانراوە کە حکوومەتی ئیندۆنیزیا سزای یاسایی بەسەر ڕووسیا جێبەجێ دەکات بەھۆی ئەو داگیرکارییەی بۆ سەر ئوکراینا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nadira|یەکەم=Fergi|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Indonesia Pikirkan Matang Sanksi Rusia Atas Invasi ke Ukraina|trans-title=Indonesia Thinks About Russian Sanctions For Invasion of Ukraine|ناونیشان=https://republika.co.id/share/r7t9ae328|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225123445/https://www.republika.co.id/berita/r7t9ae328/indonesia-pikirkan-matang-sanksi-rusia-atas-invasi-ke-ukraina|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=Republika Online|زمان=id}}</ref> * {{flag|Iran}}: ئەگەرچیش وەزیری دەرەوە جەختی لەسەر ئەوە کردەوە جەنگ بەھۆی ناتۆوە ڕوویداوە، بەڵام جەنگی بە چارەسەری کێشەکان نەبینی، وە باوەڕیان بە وەستاندنی شەڕ و تیشک خستنە سەر چارەسەری سیاسی و دیموکراسی ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=امیرعبداللهیان: بحران اوکراین ریشه در اقدامات تحریکآمیز ناتو دارد- اخبار دیپلماسی ایران – اخبار بین الملل تسنیم &#124; Tasnim|ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/12/05/2670226/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%DA%A9-%D8%A2%D9%85%DB%8C%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220224223610/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1400/12/05/2670226/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1%D8%B9%D8%A8%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%AD%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%B1%DB%8C%D8%B4%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%DB%8C%DA%A9-%D8%A2%D9%85%DB%8C%D8%B2-%D9%86%D8%A7%D8%AA%D9%88-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=خبرگزاری تسنیم &#124; Tasnim}}</ref> [[ئیبراھیم ڕەئیسی]]، سەرۆک کۆماری ئەوکاتی ئێران پەیوەندی تەلەفۆنی لەگەڵ [[ڤلادیمیر پوتین|پوتین]] بەست و پشتگیری لە وەستاندنی فراوانبوون و گەورەبوونی ناتۆ کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.haaretz.com/middle-east-news/iran/putin-raisi-say-in-phone-call-iran-deal-would-help-maintain-stabilty-1.10633983|ئیش=[[Haaretz]]|سەردێڕ=Putin, Raisi Speak Amid Ukraine Invasion, Say Iran Deal Would 'Help Maintain Stability'|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225105636/https://www.haaretz.com/middle-east-news/iran/putin-raisi-say-in-phone-call-iran-deal-would-help-maintain-stabilty-1.10633983|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/in-phone-call-irans-raisi-tells-putin-that-nato-expansion-a-serious-threat/|سەردێڕ=In phone call, Iran’s Raisi tells Putin that NATO expansion a ‘serious threat’|ئیش=[[Times of Israel]]|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220225123419/https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/in-phone-call-irans-raisi-tells-putin-that-nato-expansion-a-serious-threat/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * {{flag|Israel}}: سەرۆک وەزیری ئیسرائیل [[نەفتالی بێنێت]] باسی لەوە کرد کەوا "دڵمان لەلای خەڵکی سڤیلی ڕۆژھەڵاتی ئوکراینایە کە تووشی ئەم بارودۆخە بوو"" داوای وەستاندنی توندوتیژی و پشتگیری مرۆڤی کرد بۆ ئەوەی بگات بە ئوکراینا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Berman|یەکەم١=Lazar|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Bennett refrains from condemning Russia in first remarks since invasion of Ukraine|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/bennett-refrains-from-condemning-russia-in-first-remarks-since-invasion-of-ukraine/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220224145907/https://www.timesofisrael.com/bennett-refrains-from-condemning-russia-in-first-remarks-since-invasion-of-ukraine/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|ئیش=The Times of Israel}}</ref> وەزیری کاروباری دەرەوە [[یائیر لاپید]] وتی کەوا ھێرشەکەی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا دەستدرێژییەکی مەترسیدارە بۆ سەر سیستمی نێودەوڵەتی. و ئیسرائیل ئیدانەی ھێرشەکە دەکات، و ئامادەیە بۆ ئەوەی پشتگیری مرۆڤانە پێشکەشی خەڵکی سڤیلی ئوکراینا بکات، ئیسرائیل خۆی وڵاتێکە کە چەندین جەنگی بینیوە و جەنگ بە چارەسەری کێشەکان نابینێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Israel condemns attack in Ukraine|ناونیشان=https://www.gov.il/en/departments/news/israel-condemns-attack-in-ukraine-24-feb-2022|بڵاوکەرەوە=Ministry of Foreign Affairs of Israel|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Berman|یەکەم=Lazar|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Jerusalem pans Russian attack on Ukraine: 'A grave violation of international order'|ئیش=[[The Times of Israel]]|ناونیشان=https://www.timesofisrael.com/jerusalem-pans-russian-attack-on-ukraine-a-grave-violation-of-international-order/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Israel's Lapid condemns Russian attack on Ukraine|ناونیشان=https://english.alarabiya.net/News/world/2022/02/24/Israel-s-Lapid-condemns-Russian-attack-on-Ukraine}}</ref> لە ٢٧ی شووبات وەزیری ناوەخۆی ئیسرائیل بڕیاری درێژکردنەوەی دوو مانگ ڤێزای بە شێوەیەکی خۆگەرانە بۆ گەشتیارانی ئوکراینا دەرکرد. تا بە شێوەیەکی کاتی بتوانن لە جەنگ دووربن و پارێزراو بن.<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|دوایین=Shaked|یەکەم=Ayelet|بەستەری نووسەر=Ayelet Shaked|بەکارھێنەر=Ayelet__Shaked|script-title=he:החלטתי לאפשר לתיירים מאוקראינה השוהים בישראל כדין ומעוניינים להאריך כרגע את שהותם לקבל הארכה של חודשיים, בתקווה כי המצב באוקראינה יחזור לסדרו בהקדם. אין צורך להגיע ללשכות, זה יקרה באופן גורף.|زمان=he|trans-title=I have decided to allow tourists from Ukraine who are legally staying in Israel and are currently interested in extending their stay to receive a two-month extension, in the hope that the situation in Ukraine will return to normal soon. There is no need to go to the bureaus, it will happen en masse|ژمارە=١٤٩٧٩٧٠٨٩٦١٢٨١٢٢٨٨٧|ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220227162448/https://twitter.com/Ayelet__Shaked/status/1497970896128122887|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * {{flag|Japan}}: سەرۆک وەزیران [[فومیۆ کشیدا]] ئیدانەی ھێرشەکەی ڕووسیای کرد و باسی لەوەش کرد کەوا لەگەڵ ئەمریکا کاردەکەن بۆ سەپاندنی سزای زیاتر بەسەر ڕووسیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Landers|یەکەم=Peter|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Japan Condemns Russia, to Work With U.S. on Sanctions|ناونیشان=https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news/card/japan-condemns-russia-to-work-with-u-s-on-sanctions-Ydmb2xPvukrqu8DtPKb7|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220224181323/https://www.wsj.com/livecoverage/russia-ukraine-latest-news/card/japan-condemns-russia-to-work-with-u-s-on-sanctions-Ydmb2xPvukrqu8DtPKb7|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Wall Street Journal]]}}</ref>وە سزای نوێی سەپاند، وەکوو سنووردارکردنی ھاوردنی نیمچەگەیەنەر و بەرھەمە تەکنەلۆژیاکانی تر و وەستاندن یان سنووردارکردنی کارکردنی سێ بانکی ناوەندی ڕووسیا. ھەروەھا باسی لە سەپاندنی سزا کرد بەسەر بیلاڕووس بەھۆی پشتگیریکردنی بیلارووس لە داگیرکارییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Japan joins sanctions on Russian central bank, says 'Japan is with Ukraine'|ناونیشان=https://www.reuters.com/business/japan-govt-cbank-executives-meet-ukraine-crisis-jolts-markets-2022-02-28/|newspaper=Reuters|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=en|یەکەم=Tetsushi|دوایین=Kajimoto|یەکەم٢=Kantaro|دوایین٢=Komiya}}</ref> * {{flag|Jordan}}: وەزیری دەرەوەی ئوردن بەپەلە داوای لە کۆمەڵگای نێودەوڵەتی و لایەنە پەیوەندیدارەکان کرد کە پشتگیری لەم داگیرکارییە نەکەن و داوای چارەسەری ئاشتیخوازیانەی بۆ پێکدادانەکان کرد بۆ گەڕاندنەوەی باری ئاسایی و جێگیربوونی ناوچەکە لەم حاڵەتە کارەساتبارەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.jordantimes.com/news/local/jordan-urges-restraint-de-escalation-ukraine-crisis|سەردێڕ=Jordan urges restraint, de-escalation in Ukraine crisis|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220228140112/http://www.jordantimes.com/news/local/jordan-urges-restraint-de-escalation-ukraine-crisis|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{Flag|Kazakhstan}}: وڵاتی ھاوسێ و ھاوپەیمانی ڕووسیا، ڕەتی کردەوە کەوا ھێزی وڵاتەکەی بچنە پاڵ سووپای ڕووسیا بۆ داگیرکاری ئوکراینا. ھەروەھا وتیشی دان بەو کۆماریانە دانانێت کە ڕووسیا درووستی کردوون (کۆماری دۆنێتسک، کۆماری لوھانسک).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Russia ally Kazakhstan denies request to join attack on Ukraine: Report|ناونیشان=https://www.washingtonexaminer.com/policy/defense-national-security/russian-ally-kazakhstan-denies-request-to-join-attack-on-ukraine-report|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220226125202/https://www.washingtonexaminer.com/policy/defense-national-security/russian-ally-kazakhstan-denies-request-to-join-attack-on-ukraine-report|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[Washington Examiner]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مافەکانی مرۆڤ|ڕووسیا|ئوکراینا|شەڕ|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|International reactions to the 2022 Russian invasion of Ukraine}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ڕووسیا]] q2icndfg7gdhggwiva3stl0fqymme5i 0 208251 1698605 1599956 2026-11-01T07:36:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە) 1698605 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox recurring event | name = <!--Uses page name if omitted--> | native_name = | native_name_lang = | logo = | logo_caption = | image = | caption = | status = چالاک<!-- e.g. defunct, active, inactive … --> | genre = کۆنفرانسی بیرکاری | frequency = چوار ساڵی | location = | country = Varies | years_active = ١٨٩٧-ئێستا | first = {{start date and age|1897|08}} | founder_name = فلیکس کلین{{ھن}}[[گیۆرگ کانتۆر]] | last = ئابی ٢٠١٨ <!-- Date of most recent event; if the event will not be held again, use {{End date|YYYY|MM|DD|df=y}} --> | prev = ٢٠١٨ | next = ٦–١٤ تەممووز ٢٠٢٢{{ھن}}ڕووداوی سەرھێڵ | participants = | attendance = | area = | budget = | activity = چالاک | patron = | organised = <!--"organized=" also works--> | filing = <!-- Filing status --> | people = | member = | website = {{URL|www.mathunion.org/activities/icm/}} | footnotes = }} '''کۆنگرەی نێودەوڵەتی ماتماتیکزانان''' ({{lang-en|International Congress of Mathematicians}}) گەورەترین کۆنگرەیە لە بواری بیرکاری ئەم کۆنگرە ھەر چوار ساڵ جارێک بە چاودێری یەکێتی بیرکاری نێودەوڵەتی (IMU) بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ICM 2022 {{!}} International Mathematical Union (IMU)|ناونیشان=https://www.mathunion.org/icm/icm-2022|وێبگە=www.mathunion.org|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|International Congress of Mathematicians}} {{تووڵی دەروازە|ماتماتیک}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} [[پۆل:کۆنفڕانسە ئەکادیمییەکان]] jfra0aliibvr7a5xlrf6z6ecqyhi5o5 0 211383 1698534 1547878 2026-11-01T04:35:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، قەتەر-کۆلکە) 1698534 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} کۆمەڵەی یەکەمی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ پێک ھاتووە لە چوار ھەڵبژاردە، یارییەکانی لە ٢١ بۆ ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ ئەنجام دەدرێت، کۆمەڵەکە لە قەتەر، ئیکوادۆر، سێنیگال و ھۆڵەندا پێکھاتووە. دوو ھەڵبژاردەی یەکەم بۆ خولی ١٦ پێشڕەوی دەکەن. == خشتە == {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |class_rules=[[2022 FIFA World Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/match-center FIFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=QAT, ECU, SEN, NED <!--Update team results below (including date)--> |update=future |start_date=2١ تشرینی دووەم ٢٠٢٢ |win_QAT=0 |draw_QAT=0 |loss_QAT=0 |gf_QAT=0 |ga_QAT=0 |status_QAT=H |win_ECU=0 |draw_ECU=0 |loss_ECU=0 |gf_ECU=0 |ga_ECU=0 |status_ECU= |win_SEN=0 |draw_SEN=0 |loss_SEN=0 |gf_SEN=0 |ga_SEN=0 |status_SEN= |win_NED=0 |draw_NED=0 |loss_NED=0 |gf_NED=0 |ga_NED=0 |status_NED= <!--Team definitions--> |name_QAT={{fb|QAT}} |name_ECU={{fb|ECU}} |name_SEN={{fb|SEN}} |name_NED={{fb|NED}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to }} لە [[قۆناغی کۆتاییەکانی جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢|قۆناغی ١٦]]: * یەکەمی کۆمەڵەکە یاری دەکات لەگەڵ دووەمی [[کۆمەڵەی دووەمی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|کۆمەڵەی دووەم]]. * دووەمی کۆمەڵەکە یاری دەکات لەگەڵ یەکەمی [[کۆمەڵەی دووەمی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|کۆمەڵەی دووەم]]. == Matches == All times listed are local, [[Arabia Standard Time|AST]] ([[UTC+03:00|UTC+3]]).<ref name="match schedule"/> === Senegal vs Netherlands === The teams have never met before. <section begin=A1 />{{ بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|11|21|df=y}} |time = ١٣:٠٠ |team1 = {{fb-rt|SEN}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group A#Senegal vs Netherlands|Match 2}} |team2 = {{fb|NED}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Al Thumama Stadium]], [[Doha]] |attendance = |referee = |report = https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/match-center/400235449 }}<section end=A1 /> === Qatar vs Ecuador === The two teams have faced each other three times, most recently in 2018, a 4–3 win for Qatar in a friendly game. <section begin=A2 />{{ بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|11|21|df=y}} |time = ١٩:٠٠ |team1 = {{fb-rt|QAT}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group A#Qatar vs Ecuador|Match 1}} |team2 = {{fb|ECU}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Al Bayt Stadium]], [[Al Khor]] |attendance = |referee = |report = https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/match-center/400128082 }}<section end=A2 /> === Qatar vs Senegal === The teams have never met before. <section begin=A3 />{{ بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|11|25|df=y}} |time = ١٦:٠٠ |team1 = {{fb-rt|QAT}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group A#Qatar vs Senegal|Match 18}} |team2 = {{fb|SEN}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Al Thumama Stadium]], [[Doha]] |attendance = |referee = |report = https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/match-center/400235448 }}<section end=A3 /> === ھۆڵندا vs ئیکوادۆر === The two teams have faced each other twice, most recently in 2014, a 1–1 draw in a friendly game. <section begin=A4 />{{ بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|11|25|df=y}} |time = ١٩:٠٠ |team1 = {{fb-rt|NED}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group A#Netherlands vs Ecuador|Match 19}} |team2 = {{fb|ECU}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Khalifa International Stadium]], [[Al Rayyan]] |attendance = |referee = |report = https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/match-center/400235452 }}<section end=A4 /> === ئیکوادۆر vs سێنیگال === The two teams have faced each other twice, most recently in 2005, a 2–1 win for Senegal in a friendly game. <section begin=A5 />{{ بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|11|29|df=y}} |time = ١٨:٠٠ |team1 = {{fb-rt|ECU}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group A#Ecuador vs Senegal|Match 35}} |team2 = {{fb|SEN}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Khalifa International Stadium]], [[Al Rayyan]] |attendance = |referee = |report = https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/match-center/400235451 }}<section end=A5 /> === ھۆڵندا vs قەتەر === The teams have never met before. <section begin=A6 />{{ بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|11|29|df=y}} |time = ١٨:٠٠ |team1 = {{fb-rt|NED}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group A#Netherlands vs Qatar|Match 36}} |team2 = {{fb|QAT}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Al Bayt Stadium]], [[Al Khor]] |attendance = |referee = |report = https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022/match-center/400235450 }}<section end=A6 /> == Discipline == Fair play points will be used as tiebreakers if the overall and head-to-head records of teams are tied. These are calculated based on yellow and red cards received in all group matches as follows:<ref name="regulations"/> * first yellow card: minus 1 point; * indirect red card (second yellow card): minus 3 points; * direct red card: minus 4 points; * yellow card and direct red card: minus 5 points; Only one of the above deductions can be applied to a player in a single match. {| class="wikitable sortable" style="text-align:center;" |- !rowspan=2|Team !colspan=4 style="border-left:3px solid gray"|Match 1 !colspan=4 style="border-left:3px solid gray"|Match 2 !colspan=4 style="border-left:3px solid gray"|Match 3 !rowspan=2 style="border-left:3px solid gray"|Points |- !style="border-left:3px solid gray"|{{ئاگادارکردنەوە}} !{{sent off|2}} !{{sent off|0}} !{{sent off|1}} !style="border-left:3px solid gray"|{{ئاگادارکردنەوە}} !{{sent off|2}} !{{sent off|0}} !{{sent off|1}} !style="border-left:3px solid gray"|{{ئاگادارکردنەوە}} !{{sent off|2}} !{{sent off|0}} !{{sent off|1}} |- |align=left|{{fb|QAT}} |style="border-left:3px solid gray"| || || || |style="border-left:3px solid gray"| || || || |style="border-left:3px solid gray"| || || || !style="border-left:3px solid gray"| |- |align=left|{{fb|ECU}} |style="border-left:3px solid gray"| || || || |style="border-left:3px solid gray"| || || || |style="border-left:3px solid gray"| || || || !style="border-left:3px solid gray"| |- |align=left|{{fb|SEN}} |style="border-left:3px solid gray"| || || || |style="border-left:3px solid gray"| || || || |style="border-left:3px solid gray"| || || || !style="border-left:3px solid gray"| |- |align=left|{{fb|NED}} |style="border-left:3px solid gray"| || || || |style="border-left:3px solid gray"| || || || |style="border-left:3px solid gray"| || || || !style="border-left:3px solid gray"| |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|وەرزش|دەیەی ٢٠٢٠|قەتەر}} {{پۆلی کۆمنز|2022 FIFA World Cup Group A}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{قەتەر-کۆلکە}} [[پۆل:جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢]] 40rlrmliaxs6eocyup84outi2d61x4t 0 211706 1698166 1697854 2026-10-31T12:10:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698166 wikitext text/x-wiki {{Infobox awards list | title = خەڵات و پاڵاوتنەکانی [[بریتنی سپێرس]] | image1 = Britney Spears.jpg | alt = | caption = سپێرس لە ئەیلوولی ٢٠٠٣ | wins = ٣٧٨ <!--- Include Place, Runner-up, State and cultural honors & World Records ---> | nominations = ٧٠٧ <!--- Include Longlisted & Finalist ---> | awards = {{Custom award|[[4Music]] Video Honours|0|3}} {{Custom award|خەڵاتەکانی ئەی پی ئار ئەی|٠|١}} {{Custom award|خەڵاتەکانی مۆسیقای ئەمادۆس]١|٢}} {{Custom award|[[خەڵاتەکانی مۆسیقای ئەمریکا]]|١|٦}} {{Custom award|خەڵاتەکانی [[ئارتیست دایرێکت]] |٠|٥}} {{Custom award|خەڵاتەکانی بی دی ئێس|١٣|١٣}} {{Custom award|[[BMI Film & TV Awards]]|2|2}} {{Custom award|[[خەڵاتی بامبی]]|١|١}} {{Custom award|[[ماتێل|باربی]]|١|١}} {{Custom award|[[Basenotes#The Basenotes Fragrance Awards|Basenotes Fragrance Awards]]|0|4}} {{Custom award|[[ڕۆژنامەی پێداچوونەوەی لاس ڤێگاس|باشترین خەڵاتی لاس ڤێگاس]]|١٠|١٠}} {{Custom award|[[بیلبۆرد (گۆڤار)|خەڵاتەکانی مۆسیقای ناوەڕاستی ساڵی بیلبۆرد]]|٧|١٠}} {{Custom award|[[خەڵاتی مۆسیقای بیلبۆرد|خەڵاتەکانی مۆسیقای بیلبۆرد]]|٧|٢١}} {{Custom award|[[خەڵاتی مۆسیقای بیلبۆرد|خەڵاتەکانی مۆسیقای بیلبۆرد]]|٨|٢١}} {{Custom award|[[بیلبۆرد (گۆڤار)|خەڵاتەکانی ڤیدیۆی مۆسیقای '''بیلبۆرد''']]|٠|١}} {{Custom award|[[خەڵاتەکانی مۆسیقای ڕاستەوخۆی بیلبۆرد|خەڵاتەکانی گەشتکردن ''بیلبۆرد'']]|٠|٣}} {{Custom award|[[The Sun (United Kingdom)|''Bizarre'' Awards]]|1|1}} {{Custom award|خەلاتی سەرگەرمی بلۆکبوستەر|١|٥}} {{Custom award|[[Bravo (American TV channel)|Bravo A-List Awards]]|3|3}} {{Custom award|[[Bravo Otto]]|4|4}} {{Custom award|خەڵاتی برێکتودۆ |٠|١}} {{Custom award|[[خەڵاتەکانی بریت]]|٠|٤}} {{Custom award|''[[CD:UK]]''|1|1}} {{Custom award|[[Gracenote|CDDB]] Silicon CD Award|1|1}} {{Custom award|[[Capital London|Capital Radio Awards]]|1|1}} {{Custom award|[[Capricho Awards de Gato Nacional|Capricho Awards]]|3|3}} {{Custom award|خەڵاتەکانی ڤیدیۆ مۆسیقای تایلەند|٣|٤}} {{Custom award|[[VIVA (German TV channel)#Comet Awards|Comet Awards]]|3|5}} {{Custom award|''کۆزمۆپۆلیتان'' Awards|3|5}} {{Custom award|[[خەڵاتەکانی مۆسیقای دانیمارکی|خەڵاتەکانی گرامی دانیمارکی]]|١|١}} {{Custom award|[[E!]] Awards|0|1}} {{Custom award|خەڵاتی مۆسیقای ئیکۆ|١|٤}} {{Custom award|[[Emma-gaala]]|0|2}} {{Custom award|[.[FiFi Awards]]|7|9}} {{Custom award|[[:da:GAFFA-Prisen|''GAFFA'' Awards]]|2|2}} {{Custom award|[[GLAAD Media Awards]]|1|1}} {{Custom award|[[Bertelsmann Music Group|GV Music & Fashion Awards]]|4|4}} {{Custom award|[[Gaygalan Awards]]|1|1}} {{Custom award|[[Glamour (magazine)|Glammy Awards]]|5|5}} {{Custom award|[[Glamour Awards|''Glamour'' Awards]]|1|3}} {{Custom award|[[Golden Raspberry Awards]]|3|7}} {{Custom award|[[خەڵاتی گرامی]]|١|٨}} }} [[بریتنی سپێرس]] پالاوتن و خەڵاتی زۆری وەرگرتوە. لە تەمەنی ٢١ ساڵیدا، گەییشتە پیادەڕێ ناودارانی ھۆلیوود و وای لێ کرد کە ببێت بە گەنجترین ھونەرمەندی پیشەسازی تۆمار کە ئەستێرەیەکی لە پیادەڕێ ھۆلیوود وەرگرتووە. == خەڵاتەکان و پاڵاوتنەکان == {{Compact ToC|side=yes|num=yes|name=no|k=|q=|u=|center=yes|custom1=شانازییە نەتەوەیی و کولتوورییەکان|custom2=جیھان تۆمارەکان|custom3=Notes|custom4=ژێدەرەکان|custom5=پەرتووکناسی|custom6=بەستەرە دەرەکییەکان}} {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |+ پێڕستی خەڵاتەکان و پاڵاوتنەکان کە لەلایەن بریتنی سپیرسەوە وەرگیراون |- ! scope="col" width=24%| ڕێکخراوەکان ! scope="col"| ساڵ ! scope="col" width=30%| پۆل ! scope="col"| وەرگر (کان) و پاڵێوراوەکان ! scope="col" colspan=2 class="unsortable" width=14%| ئەنجام |- ! scope="row" rowspan="3"| [[4Music]] Video Honours {{anchor|٠–٩}} | style="text-align:center;"| ٢٠٠٩ | گەورەترین پۆپستاری جیھان | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>2009 4Music Video Honours: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.celebsnow.co.uk/latest-celebrity-news/beyonc-knowles-voted-world-s-greatest-popstar-283021 |سەردێڕ=Beyoncé Knowles voted World's Greatest Popstar |دوایین=Crowther |یەکەم=Lorraine |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=CalebSnow |بڵاوکەرەوە=[[Now (1996–2019 magazine)|Now]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200506135207/https://www.celebsnow.co.uk/latest-celebrity-news/beyonc-knowles-voted-world-s-greatest-popstar-283021 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئایاری ٢٠٢٠ |وتەگێڕانەوە=Singer beats Britney Spears...}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.4music.com/article/4music/world-s-greatest-popstars.html |سەردێڕ=World's Greatest Popstars on TV |وێبگە=[[4Music]] |بڵاوکەرەوە=[[The Box Plus Network]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100126021701/http://www.4music.com/article/4music/world-s-greatest-popstars.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠ |وتەگێڕانەوە=Beyoncé's triumphant win was followed by strong votes for Britney...}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠١١ | rowspan="2"| باشترین ڤیدیۆ | {{sort|Till the World Ends|"[[Till the World Ends]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.4music.com/news/news/1786/4Music-Video-Honours-2011-Best-Video-Nominees |سەردێڕ=News: 4Music Video Honours 2011 - Best Video Nominees |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|وێبگە=[[4Music]] |بڵاوکەرەوە=[[The Box Plus Network]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111027183431/http://www.4music.com/news/news/1786/4Music-Video-Honours-2011-Best-Video-Nominees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ |وتەگێڕانەوە=What was your favourite video of 2011? Here's a list of the nominated videos. Get ready to vote!}}</ref> |- | {{sort|I Wanna Go|"[[I Wanna Go]]"}} | {{nom}} |- ! scope="row"| [[APRA Awards (Australia)|APRA Music Awards]] {{anchor|A}} | style="text-align:center;"| [[APRA Music Awards of 2000|2000]] | Most Performed Foreign Work | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140323010654/http://www.apra-amcos.com.au/APRAAwards/MusicAwards/Nominations/Nominations2000.aspx |ناونیشان=http://www.apra-amcos.com.au/APRAAwards/MusicAwards/Nominations/Nominations2000.aspx |سەردێڕ=Nominations&mdash;2000 |ئیش=Australasian Performing Right Association (APRA) &#124; Australasian Mechanical Copyright Owners Society (AMCOS) |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2"| [[Amadeus Austrian Music Awards]] | style="text-align:center;"| [[:de:Amadeus-Verleihung 2000|2000]] | تازەھاتووی نێونەتەوەیی ساڵ | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://beta.musikwoche.de/details/77634 |سەردێڕ=Die Gewinner des Amadeus |trans-title=The winners of the Amadeus |زمان=German |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|وێبگە=MusikWoche |بڵاوکەرەوە=MediaBiz |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200506135220/https://beta.musikwoche.de/details/77634 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئایاری ٢٠٢٠ |وتەگێڕانەوە=Newcomer des Jahres international |trans-quote=International Newcomer of the Year}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[:de:Amadeus-Verleihung 2001|2001]] | ھونەرمەندی نێونەتەوەیی پۆپ/ڕۆک | {{sort|Oops!... I Did It Again (song)|"[[Oops!... I Did It Again (song)|Oops!... I Did It Again]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amadeus-award.at/nominierte.html |سەردێڕ=Nominierte |trans-title=Nominations |زمان=German |وێبگە=Amadeus Award |بڵاوکەرەوە=[[International Federation of the Phonographic Industry|IFPI Austria]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010408015312/http://www.amadeus-award.at/nominierte.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی نیسانی ٢٠٠١ |وتەگێڕانەوە=Solokünstlerin Pop/Rock international |trans-quote=International Solo Pop/Rock Artist}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="6"| [[American Music Awards]] | style="text-align:center;" rowspan="3"| [[American Music Awards of 2000|2000]] | [[American Music Awards#American Music Award for Favorite Pop/Rock New Artist|Favorite New Pop/Rock Artist]] | rowspan="2"|{{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>خەڵاتەکانی مۆسیقای ئەمریکی 2000: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/1430164/britney-spears-whitney-houston-shania-twain-lead-american-music-awards-nominations/ |سەردێڕ=Britney Spears, Whitney Houston, Shania Twain Lead American Music Awards Nominations |دوایین=Basham |یەکەم=David |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩|وێبگە=[[MTV]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190327085653/http://www.mtv.com/news/1430164/britney-spears-whitney-houston-shania-twain-lead-american-music-awards-nominations/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٧ی ئازاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} * {{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.rollingstone.com/music/music-lists/britney-spears-11-best-award-show-moments-10469/american-music-awards-2001-84095/ |سەردێڕ=Britney Spears' 11 Best Award Show Moments |دوایین=Johnston |یەکەم=Maura |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٦|magazine=[[Rolling Stone]] |بڵاوکەرەوە=[[Penske Media Corporation]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190327085653/https://www.rollingstone.com/music/music-lists/britney-spears-11-best-award-show-moments-10469/american-music-awards-2001-84095/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٩|وتەگێڕانەوە=...which had awarded her with the Favorite New Pop/Rock Artist trophy the year prior...}}</ref> |- | [[American Music Award for Favorite Pop/Rock Female Artist|Favorite Pop/Rock Female Artist]] | {{nom}} |- | rowspan="2"| [[American Music Award for Favorite Pop/Rock Album|Favorite Pop/Rock Album]] | {{sort|Baby One More Time (album)| ''[[...Baby One More Time (album)|...Baby One More Time]]''}} | {{nom}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[American Music Awards of 2001|2001]] | {{sort|Oops!... I Did It Again (album)| ''[[Oops!... I Did It Again (album)|Oops!... I Did It Again]]''}} | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>American Music Awards of 2001: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hitsdailydouble.com/news&id=273674&title+FAITH,-CREED-AND-OTHER-VIRTUES:-AMERICAN-MUSIC-AWARDS-NOMS |سەردێڕ=Faith, Creed and other Virtues: American Music Awards Noms because: You Really, Really Care About These Awards Shows, And So Do We. Really. |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠|وێبگە=HitsDaily Double |بڵاوکەرەوە=[[Hits (magazine)|Hits]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bmi.com/news/entry/20001117_faith_hill_leads_list_of_american_music_awards_nominees |سەردێڕ=Faith Hill Leads List of American Music Awards Nominees |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠|وێبگە=BMI |بڵاوکەرەوە=[[Broadcast Music, Inc.]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210302174608/https://www.bmi.com/news/entry/20001117_faith_hill_leads_list_of_american_music_awards_nominees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> |- | [[American Music Award for Artist of the Year|Artist of the Year]] | rowspan="2" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- | Favorite Pop/Rock Female Artist | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="5"| [[Artistdirect]] Awards | rowspan="5" style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | Favorite Turn-It-Up-Loud CD | {{sort|Oops!... I Did It Again (album)| ''[[Oops!... I Did It Again (album)|Oops!... I Did It Again]]''}} | {{nom}} | rowspan="5" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://events.artistdirect.com/adoma/votes2000/view_results_pop.html |سەردێڕ=Your voted for your favorites - now find out who won! |وێبگە=Event ArtistDirect |بڵاوکەرەوە=[[Artistdirect]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010422143045/http://events.artistdirect.com/adoma/votes2000/view_results_pop.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٠١}}</ref> |- | Favorite Female Artist | rowspan="4"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- | Most Talked About Artist | {{nom}} |- | Sexiest Female | {{nom}} |- | Best Official Site | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="13"| [[Broadcast Data Systems|BDS Awards]] {{anchor|B}} | style="text-align:center;"| ٢٠٠٣ | 200,000 Spins | {{sort|Sometimes|"[[ھەندێک جار (گۆرانی بریتنی سپیرز)|ھەندێک جار]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=BDSCertified Spin Awards November 2003 Recipients |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bA8EAAAAMBAJ&q=spin |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=٨١|بەرگ=١١٥|issue=52 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | rowspan="6" style="text-align:center;"| ٢٠٠٤ | rowspan="2"| 50,000 Spins | {{sort|من دژی مۆسیقا|"[[من دژی مۆسیقا]]"}} {{small|(لەگەڵ [[مادۆنا (گۆرانیبێژ)|مادۆنا]])}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٠٤|سەردێڕ=BDSCertified Spin Awards January 2004 Recipients |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=gw8EAAAAMBAJ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=٥٦|بەرگ=١١٦|issue=8 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | rowspan="3"| {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٠٤|سەردێڕ=BDSCertified Spin Awards March 2004 Recipients |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FhAEAAAAMBAJ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=١١|بەرگ=١١٦|issue=14 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | 100,000 Spins | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٠٤|سەردێڕ=BDSCertified Spin Awards April 2004 Recipients |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jhAEAAAAMBAJ&q=britney+spears|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=٤|بەرگ=١١٦|issue=16 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | 200,000 Spins | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|سەردێڕ=BDSCertified Spin Awards November 2004 Recipients |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1BMEAAAAMBAJ&q=BDS+Spin |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=٦٢|بەرگ=١١٦|issue=52 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | 50,000 Spins | rowspan="2" | {{sort|Everytime|"[[Everytime]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٤|سەردێڕ=BDSCertified Spin Awards June 2004 Recipients |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=aRAEAAAAMBAJ&q=britney+spears|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=٤|بەرگ=١١٦|issue=30 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | rowspan="2"| 100,000 Spins | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|سەردێڕ=BDSCertified Spin Awards October 2004 Recipients |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ehMEAAAAMBAJ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=٤|بەرگ=١١٦|issue=47 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠١٠ | rowspan="2"| {{sort|3|"[[3 (Britney Spears song)|3]]"}} | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=BDSCertified Spin Awards December 2009 Recipients |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EgHgDgiLzqMC |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=٣٦|بەرگ=١٢٢|issue=1 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | 50,000 Spins | {{won}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠١١ | 100,000 Spins | {{sort|ئەمە لەبەردەم مندا بگرە|"[[ئەمە لەبەردەم مندا بگرە]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠١١|سەردێڕ=BDSCertified Spin Awards March 2011 Recipients |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ScqFpB4lJg4C&q=britney+spears|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=١٣|بەرگ=١٢٣|issue=17 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | rowspan="2"| 200,000 Spins | {{sort|تا دنیا کۆتایی دێت|"[[تا دنیا کۆتایی دێت]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref name="BDS">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠١١|سەردێڕ=BDSCertified Spin Awards June 2011 Recipients |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qbr6WdsnLzQC&q=britney+spears|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=٢٤|بەرگ=١٢٣|issue=28 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | {{sort|دەمەوێ بڕۆم|"[[دەمەوێ بڕۆم]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=BDSCertified Spin Awards September 2011 Recipients |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=jim-YANOn5AC&q=I+wanna+Go |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=١٢|بەرگ=١٢٣|issue=43 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | 300,000 Spins | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref name="BDS"/> |- ! scope="row" rowspan="2"| [[BMI Film & TV Awards]]{{efn|The awards seek to recognise the world best composers and songwriters. However, Spears was not credited as a songwriter for "[[Sometimes (Britney Spears song)|Sometimes]]", "[[(You Drive Me) Crazy]]", "[[Circus (song)|Circus]]", "[[3 (Britney Spears song)|3]]", "[[Hold It Against Me]]", "[[Till the World Ends]]", and "[[I Wanna Go]]"—all of which won multiple times at the BMI Pop Awards & BMI London Awards in 2000,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bmi.com/press/entry/534744 |سەردێڕ=BMI Honors Bee Gees, Beatles, Bond at Annual Awards Ceremony in London |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠|وێبگە=[[Broadcast Music, Inc.]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210124101007/https://www.bmi.com/press/entry/534744 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |وتەگێڕانەوە=Jorgen Elofsson received a Pop Award for the Britney Spears' hits "Sometimes" and "(You Drive Me) Crazy"}}</ref> 2001,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bmi.com/press/entry/534741 |سەردێڕ=BMI's Pop Awards 2001 Song List |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٠١|وێبگە=[[Broadcast Music, Inc.]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308190822/https://www.bmi.com/press/entry/534741 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> 2010,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2010 BMI London Award Winners |ناونیشان=https://www.bmi.com/news/entry/2010_bmi_london_award_winners |وێبگە=BMI |بڵاوکەرەوە=[[Broadcast Music, Inc.]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121126165423/https://www.bmi.com/news/entry/2010_bmi_london_award_winners |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bmi.com/news/entry/bmi_pop_awards_2010 |سەردێڕ=BMI Pop Awards 2010 |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٠|وێبگە=[[Broadcast Music, Inc.]] | ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121123195327/https://www.bmi.com/news/entry/bmi_pop_awards_2010 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> 2011,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bobby Braddock, Rhett Akins, Dallas Davidson, Sony/ATV & More Honored at 2011 BMI Country Awards |ناونیشان=https://www.bmi.com/news/entry/bobby_braddock_rhett_akins_dallas_davidson_sony_atv_more_honored_at_2011_bm |وێبگە=[[Broadcast Music, Inc.]] |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190424231203/https://www.bmi.com/news/entry/bobby_braddock_rhett_akins_dallas_davidson_sony_atv_more_honored_at_2011_bm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> 2012,<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bmi.com/news/entry/carole_king_named_bmi_icon_at_60th_annual_bmi_pop_awards |سەردێڕ=Carole King Named BMI Icon at 60th Annual BMI Pop Awards |ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٢|وێبگە=[[Broadcast Music, Inc.]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121019201222/https://www.bmi.com/news/entry/carole_king_named_bmi_icon_at_60th_annual_bmi_pop_awards |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> and 2013,<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bmi.com/news/entry/adam_levine_and_top_songwriters_honored_at_61st_annual_bmi_pop_awards |سەردێڕ=Adam Levine and Top Songwriters Honored at 61st Annual BMI Pop Awards |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٣|وێبگە=[[Broadcast Music, Inc.]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130608061055/https://www.bmi.com/news/entry/adam_levine_and_top_songwriters_honored_at_61st_annual_bmi_pop_awards#sthash.CTixoJjL.dpuf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref> respectively.}} | style="text-align:center;"| ٢٠٠٥ | rowspan="2"| باشترین گۆرانی ڕەسەن | rowspan="2"| {{sort|Follow|"Follow Me"}}{{efn|"Follow Me" song was sung by [[Jamie Lynne Spears]] for ''[[Zoey 101]]'' theme song, however in this category the nomination is credited to the songwriters. The song was written and produced by Britney Spears herself.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/jamie-lynn-spears-announces-follow-me-zoey-101-song-9468341/ |سەردێڕ=Jamie Lynn Spears Announces New Single Ahead of 'Zoey 101' Reunion and We Are Indeed Ready |دوایین=Rowley |یەکەم=Glenn |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210228132822/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/9468341/jamie-lynn-spears-announces-follow-me-zoey-101-song/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref>}} | {{won}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bmi.com/news/entry/2005_bmi_film_tv_awards |سەردێڕ=2005 BMI Film/TV Awards |ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٠٥|وێبگە=[[Broadcast Music, Inc.]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210124095121/https://www.bmi.com/news/entry/2005_bmi_film_tv_awards |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٨ | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bmi.com/news/entry/2008_bmi_film_tv_awards |سەردێڕ=2008 BMI Film/TV Awards |ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٠٨|وێبگە=[[Broadcast Music, Inc.]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131014010052/http://www.bmi.com/news/entry/2008_bmi_film_tv_awards |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> |- ! scope="row"| [[Bambi Awards]] | style="text-align:center;"| ٢٠٠٨ | Best International Pop Star | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>خەڵاتی بامبی: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dw.com/en/britney-spears-wins-german-prize-for-stunning-comeback/a-3825216 |سەردێڕ=Britney Spears Wins German Prize For 'Stunning Comeback' |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ئیش=DW |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە=Singer Britney Spears has landed a top German media award, which recognizes her comeback after a series of highly-publicized personal problems.}} * {{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Klausmann|یەکەم=Rüdiger|ناونیشان=https://www.bambi.de/offenburg-im-superstar-fieber/22382|سەردێڕ=Offenburg im Superstar-Fieber|ئیش=[[Hubert Burda Media]]|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150413024211/https://www.bambi.de/offenburg-im-superstar-fieber/22382|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٥|زمان=de|trans-title=Offenburg in superstar fever}}</ref> |- ! scope="row"| [[Mattel|Barbie]] | style="text-align:center;"| ٢٠٠٢ | خەڵاتی باربی | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.wwdjapan.com/articles/229178|سەردێڕ=きゃりーぱみゅぱみゅ、バービーのように輝く女性の証「バービーアワード」を受賞|ئیش=WWD Japan|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|زمان=ja|trans-title=Kyary Pamyu Pamyu wins Barbie Award, a proof of a woman who shines like Barbie}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4"| [[Basenotes#The Basenotes Fragrance Awards|Basenotes Fragrance Awards]] | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٧ | rowspan="2"|باشترین بۆنە بەناوبانگەکان بۆ ژنانی ساڵ | گزینْک | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.basenotes.net/perfumenews/2197-20070112awards7 |سەردێڕ=Finalists announced for the 7th Annual Basenotes Fragrance Awards sponsored by Aedes de Venustas |دوایین=Osborne |یەکەم=Grant |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|وێبگە=[[Basenotes]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150501174150/https://www.basenotes.net/perfumenews/2197-20070112awards7 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> |- | rowspan="3"| فانتێزی | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٨ | rowspan="2"| باشترین بۆنەکانی ژنی ناوداران | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.basenotes.net/perfumenews/2477-20080428-fragrance-awards-finalists |سەردێڕ=Finalists Announced for 8th Annual Basenotes Fragrance Awards |دوایین=Osborne |یەکەم=Grant |ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٨|وێبگە=[[Basenotes]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150501064040/https://www.basenotes.net/perfumenews/2477-20080428-fragrance-awards-finalists |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٩ | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.basenotes.net/perfumenews/2701-20090511-basenotes-finalists |سەردێڕ=Finalists Announced for 9th Annual Basenotes Awards Sponsored by FragranceNet |دوایین=Osborne |یەکەم=Grant |ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٩|وێبگە=[[Basenotes]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150501064051/https://www.basenotes.net/perfumenews/2701-20090511-basenotes-finalists |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="10"| [[Las Vegas Review-Journal|Best of Las Vegas Awards]] | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠١٥ | باشترین پێشاندانی گشتی | {{sort|پارچەی من|[[بریتنی: پارچەی من]]}} | {{won|place=gold|Gold}} | rowspan="6" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bestoflasvegas.com/listing/k:britney-spears |سەردێڕ=Britney Spears Best of Las Vegas Awards Winning-Database |ئیش=Las Vegas Review-Journal, Inc. |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە=in Entertainment, 2017 Gold Best Bachelor Party, 2017 Gold Best Bachelorette Party, 2017 Gold Best Production Show, 2017 Gold Best Resident Performer/Headliner, 2016 Silver Best Bachelor Party, 2016 Silver Best Bachelorette Party, 2016 Gold Best Resident Performer, 2016 Gold Best Singer/Musician}}</ref> |- | Best Bachelorette Party | rowspan="8"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won|place=gold|Gold}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠١٦ | باشترین گۆرانیبێژ/موزیکژەن{{efn|Tied with [[سیلین دیۆن]].}} | {{won|place=gold|Gold}} |- | Best Resident Performer | {{won|place=gold|Gold}} |- | Best Bachelorette Party | {{won|place=silver|Silver}} |- | Best Banchelor Party | {{won|place=silver|Silver}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠١٧ | Best Bachelorette Party | {{won|place=gold|Gold}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/britney-spears-best-of-las-vegas-2017-awards-8031400/ |سەردێڕ=Britney Spears Rakes in Honors at Best of Las Vegas 2017 Awards |دوایین=Armstrong |یەکەم=Megan |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210512224749/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/8031400/britney-spears-best-of-las-vegas-2017-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە=Spears' Piece Of Me residency earned her Best Resident Performer, Best Production Show, Best Bachelorette Party and Best Bachelor Party}}</ref> |- | Best Resident Performer | {{won|place=gold|Gold}} |- | Best Bachelor Party | {{won|place=gold|Gold}} |- | باشترین نمایش | {{sort|Piece of Me Residence|[[Britney: Piece of Me]]}} | {{won|place=gold|Gold}} |- ! scope="row" rowspan="10"| [[بیلبۆرد (گۆڤار)|بیلبۆرد]] | rowspan="7" style="text-align:center;| ٢٠١١ | First-Half MVP | rowspan="3"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | rowspan="7" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/britney-spears-lady-gaga-rule-billboardcoms-2011-mid-year-music-awards-469332/ |سەردێڕ=Britney Spears, Lady Gaga Rule Billboard.com's 2011 Mid-Year Music Awards |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١١|دوایین=Lipshutz |یەکەم=Jason |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201011130454/https://www.billboard.com/articles/news/469332/britney-spears-lady-gaga-rule-billboardcoms-2011-mid-year-music-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- | باشترین جل و بەرگ | {{nom}} |- | باشترین گەڕانەوە | {{nom}} |- | باشترین گۆرانی | {{sort|Hold It Against Me|"[[Hold It Against Me]]"}} | {{won}} |- | باشترین ئەلبوم | ''[[Femme Fatale (Britney Spears album)|Femme Fatale]]'' | {{won}} |- | باشترین ڤیدیۆی مۆسیقا | {{sort|I Wanna Go|"[[I Wanna Go]]"}} | {{won}} |- | باشترین گەشت | گەشتی فێم فایل | {{won}} |- | style="text-align:center;| ٢٠١٢ | rowspan="2"| Most Anticipated Event | {{sort|X|''ئیکس فاکتەر''}} | {{won}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/madonna-rules-billboardcoms-2012-mid-year-music-awards-482238/|سەردێڕ=Madonna Rules Billboard.com's 2012 Mid-Year Music Awards |ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٢|دوایین=Lipshutz |یەکەم=Jason |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210225232804/https://www.billboard.com/articles/news/482238/madonna-rules-billboardcoms-2012-mid-year-music-awards |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;| ٢٠١٣ | {{sort|فیتنە کار|"[[فیتنە کار]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/taylor-swift-rules-billboardcoms-2013-mid-year-music-awards-1568739/ |سەردێڕ=Taylor Swift Rules Billboard.com's 2013 Mid-Year Music Awards |ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٣|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210611181331/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/1568739/taylor-swift-rules-billboardcoms-2013-mid-year-music-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;| ٢٠١٥ | جەنجالترین سات | {{sort|Pretty Girls|"[[Pretty Girls (Britney Spears and Iggy Azalea song)|Pretty Girls]]"}} {{small|(with [[Iggy Azalea]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/pop/one-direction-taylor-swift-2015-mid-year-readers-poll-results-6612815/ |سەردێڕ=One Direction, Taylor Swift Rule 2015 Mid-Year Readers' Poll |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥|دوایین=Lipshutz |یەکەم=Jason |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210417170335/https://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6612815/one-direction-taylor-swift-2015-mid-year-readers-poll-results |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە=Lana Del Rey, Nick Jonas and Zayn Malik also score major wins in the annual mid-year poll}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="21"|خەڵاتی مۆسیقای بیلبۆرد |خەڵاتی مۆسیقای بیلبۆرد]] | rowspan="7" style="text-align:center;"| خەڵاتی مۆسیقای بیلبۆرد ١٩٩٩ | [[خەڵاتی مۆسیقای بیلبۆرد بۆ باشترین ھونەرمەند|ھونەرمەندی ساڵ]] | rowspan="4"| {{sortname|بریتنی |سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | rowspan="7" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩|سەردێڕ=Top 10th Annual Awards Festivities |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=iggEAAAAMBAJ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=٩٦|بەرگ=١١١|issue=51 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | [[Billboard Music Award for Top Female Artist|Female Artist of the Year]] | {{won}} |- | [[خەڵاتی مۆسیقای بیلبۆرد بۆ باشترین ھونەرمەندی نوێ| باشترین ھونەرمەندی نوێ]] | {{won}} |- | [[خەڵاتی مۆسیقای بیلبۆرد بۆ باشترین بیلبۆرد ٢٠٠ ھونەرمەند|باشترین ٢٠٠ ھونەرمەندی بیلبۆرد]] | {{nom}} |- | [[Billboard Music Award for Top Billboard 200 Album|Top ''Billboard'' 200 Album]] | rowspan="2"| {{sort|Baby One More Time (album)|''[[...Baby One More Time (album)|...Baby One More Time]]''}} | {{nom}} |- | ئەلبومی ژنی ھونەرمەندی ساڵ | {{won}} |- | Female Singles Artist of the Year | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{won}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | ھونەرمەندی ژنی ساڵ | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | rowspan="5" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠|سەردێڕ=2000 خەڵاتەکانی مۆسیقای بیلبۆرد |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OxEEAAAAMBAJ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=١٩|بەرگ=١١٢|issue=51 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | [[Billboard Music Award for Top Billboard 200 Artist|Top ''Billboard'' 200 Artist]] | {{nom}} |- | ھونەرمەندی ئەلبومەکانی ساڵ | rowspan="3"| {{sort|Oops!... I Did It Again (album)|''[[Oops!... I Did It Again (album)|Oops!... I Did It Again]]''}} | {{won}} |- | [[Billboard Music Award for Top Billboard 200 Album|Top ''Billboard'' 200 Album]] | {{nom}} |- | Biggest One-Week Sales of an Album Ever by a Female Artist | {{won}} |- | style="text-align:center;"| [[2001 Billboard Music Awards|٢٠٠١]] | Female Albums Artist of the Year | ''[[بریتنی (ئەلبوم)|بریتنی]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/1451229/alicia-keys-shaggy-top-billboard-music-awards-nominees/ |سەردێڕ=Alicia Keys, Shaggy Top Billboard Music Awards Nominees, Destiny's Child, Ja Rule, Musiq Soulchild, Lifehouse among other artists up for multiple trophies |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|دوایین=Moss |یەکەم=Carey |وێبگە=[[MTV]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210605212536/http://www.mtv.com/news/1451229/alicia-keys-shaggy-top-billboard-music-awards-nominees/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | rowspan="5" style="text-align:center;"| [[2004 Billboard Music Awards|٢٠٠٤]] | [[Billboard Music Award for Top Female Artist|Top Female Artist]] | rowspan="4"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | rowspan="5" style="text-align:center;"|<ref>2004 Billboard Music Awards: * {{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/2004-billboard-music-awards-finalists-65464/ |سەردێڕ=2004 Billboard Music Awards Finalists |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|ڕێکەوتی سەردان=April 211, 2022 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210515103432/https://www.billboard.com/articles/news/65464/2004-billboard-music-awards-finalists |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە=Finalists for the 2004 Billboard Music Awards, to be handed out Dec. 8 at a ceremony at Las Vegas' MGM Grand Garden Arena}} * {{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/2004-billboard-music-awards-winners-65348/ |سەردێڕ=2004 Billboard Music Awards Winners |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210520184203/https://www.billboard.com/articles/news/65348/2004-billboard-music-awards-winners |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> |- | [[خەڵاتی مۆسیقای بیلبۆرد بۆ باشترین ئەلبومی بیلبۆرد ٢٠٠|ئەلبومی یەکەمی بیلبۆرد ٢٠٠]] | {{nom}} |- | باشترین ٤٠ ھونەرمەندی ساڵ | {{nom}} |- | [[Billboard Music Award for Top Hot 100 Artist|Top Hot 100 Artist]] | {{nom}} |- | باشترین فرۆشی سەمای تاک لە ساڵ | {{sort|من دژی مۆسیقا|"من دژی مۆسیقا"}} {{small|(لەگەڵ [[مادۆنا (گۆرانیبێژ)|مادۆنا]])}} | {{won}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[2012 Billboard Music Awards|٢٠١٢]] | [[Billboard Music Award for Top Dance/Electronic Song|Top Dance/Electronic Song]] | {{sort|Till the World Ends|"[[Till the World Ends]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/2012-billboard-music-awards-finalists-complete-list-492663/|سەردێڕ=2012 Billboard Music Awards Finalists: Complete List |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠١٢|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210516141557/https://www.billboard.com/articles/news/492663/2012-billboard-music-awards-finalists-complete-list |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> |- | [[Billboard Music Award for Top Dance/Electronic Artist|Top Dance Artist]] | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| [[2016 Billboard Music Awards|٢٠١٦]] | [[Billboard Millennium Award|Millennium Award]] | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>Millenium Award: * {{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/britney-spears-billboard-millenium-award-honoree-7350405/|سەردێڕ=Britney Spears to Perform Hits Medley at Billboard Music Awards |دوایین=Melendez |یەکەم=Monique |ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٦|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210606143220/https://www.billboard.com/articles/news/7350405/britney-spears-billboard-millenium-award-honoree |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە=Britney Spears will be honored with the prestigious Millennium Award at this year's Billboard Music Awards}} * {{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://time.com/4314615/britney-spears-billboard-millennium-award/ |سەردێڕ=Britney Spears Will Receive Billboard's Millennium Award |دوایین=Lasher |یەکەم=Megan |ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠١٦|magazine=[[Time (magazine)|Time]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116153954/https://time.com/4314615/britney-spears-billboard-millennium-award/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row"| [بیلبۆرد (گۆڤار)|''Billboard'' Music Video Awards]] | style="text-align:center;"| ٢٠٠٢ | Adult Contemporary: Best Clip of the Year | {{sort|Don't Let Me Be the Last to Know|"[[Don't Let Me Be the Last to Know]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٠١|سەردێڕ=Billboard Music Video Award Nominees |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_hMEAAAAMBAJ |دوایین=Stark |یەکەم=David |magazine=[[بیلبۆرد (گۆڤار)|Billboard]] |پەڕە=٧٩|بەرگ=١١٣|issue=34 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"| [[خەڵاتەکانی مۆسیقای ڕاستەوخۆی بیلبۆرد|خەڵاتەکانی '''مۆسیقای ڕاستەوخۆی بیلبۆرد''']] | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٩ | باشترین گەشتی ھونەرمەندی دەیە | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/top-touring-artists-of-the-decade-266415/ |سەردێڕ=Top Touring Artists of the Decade |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|magazine=[[بیلبۆرد (گۆڤار)|Billboard]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414035016/https://www.billboard.com/articles/news/266415/top-touring-artists-of-the-decade |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> |- | rowspan="2"| باشترین گەشت | {{sort|Circus Tour|[[The Circus Starring Britney Spears]]}} | {{nom}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/top-25-tours-of-2009-266418/ |سەردێڕ=Top 25 Tours of 2009 |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210205182745/https://www.billboard.com/articles/news/266418/top-25-tours-of-2009 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠١١ | [[Femme Fatale Tour]] | {{nom}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/top-25-tours-of-2011-42159/ |سەردێڕ=Top 25 Tours of 2011 |ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|magazine=[[بیلبۆرد (گۆڤار)|Billboard]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210309045514/https://www.billboard.com/articles/news/42159/top-25-tours-of-2011 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row"| [[The Sun (United Kingdom)|''Bizarre'' Awards]] | style="text-align:center;"| ٢٠١٦ | ژنی ساڵ | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite speech |title=Britney Spears received Woman of the Year at 2016 Bizarre Awards |author=[[Dan Wootton]] |date=December 21, 2016 |location=United Kingdom |quote=That's so cool – I'll put it above my fireplace. This is so freaking beautiful – wow, Woman of the Year. It has been a good year. I've been busy – the most busy I've been in a very long time but it's been fun}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5"| [[Blockbuster Entertainment Awards]] | rowspan="2" style="text-align:center;| [[6th Blockbuster Entertainment Awards|٢٠٠٠]] | Favorite CD | rowspan="2"| {{sort|Baby One More Time (album)|''[[...Baby One More Time (album)|...Baby One More Time]]''}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://prnewswire.com/news-releases/nominees-announced-for-sixth-annual-blockbuster-entertainment-awardsr-to-air-in-june-on-fox-72458137.html |سەردێڕ=Nominees Announced for 'Sixth Annual Blockbuster Entertainment Awards(R)' To Air in June on FOX |ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٠٠|وێبگە=[[PR Newswire]] |بڵاوکەرەوە=[[UBM plc]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140112094712/http://prnewswire.com/news-releases/nominees-announced-for-sixth-annual-blockbuster-entertainment-awardsr-to-air-in-june-on-fox-72458137.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> |- | Favorite Female New Artist | {{nom}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;| [[7th Blockbuster Entertainment Awards|٢٠٠١]] | Favorite Female Pop Artist | rowspan="3"| {{sort|Oops!... I Did It Again (album)|''[[Oops!... I Did It Again (album)|Oops!... I Did It Again]]''}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://idobi.com/news/nsync-takes-home-three-blockbuster-entertainment-awards/ |سەردێڕ='NSync Takes Home Three Blockbuster Entertainment Awards |دوایین=Fiasco |یەکەم=Lance |ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٠١|وێبگە=[[idobi Radio]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210304193951/https://idobi.com/news/nsync-takes-home-three-blockbuster-entertainment-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> |- | پەسەندترین ھونەرمەندی ژنی ساڵ | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/1438595/destinys-child-lead-blockbuster-nominees/ |سەردێڕ=Destiny's Child Lead Blockbuster Nominees |دوایین=Schumacher-Rasmussen |یەکەم=Eric |ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١|وێبگە=[[MTV]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210121182309/http://www.mtv.com/news/1438595/destinys-child-lead-blockbuster-nominees/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | CD پەسەند | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| [[Bravo (American TV channel)|Bravo A-List Awards]] | rowspan="3" style="text-align:center;"| ٢٠٠٩ | A-List Album | ''سیرک'' | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bravotv.com/bravo-a-list-awards/2009-nominees |سەردێڕ=A-List Award Nominees! |ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٢|وێبگە=[[Bravo (American TV network)|Bravo]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090723164940/https://www.bravotv.com/bravo-a-list-awards/2009-nominees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٩}}</ref> |- | A-List Download | {{sort|سیرک}} | {{won}} |- | A-List Artist of the Year | rowspan="5"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="4"| [[Bravo Otto]] | style="text-align:center;"| [[Bravo Otto#1999|1999]] | rowspan="4"| Best Female Singer | {{won|place=gold|Gold}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bravo-archiv.de/auswahl.php?link=ottosieger1999.php |سەردێڕ=Die Bravo Otto - Sieger 1999 |trans-title=The Bravo Otto - winners 1999 |زمان=German |دوایین=Muller |یەکەم=Christian |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ١٩٩٩|وێبگە=[[Bravo (magazine)|Bravo]] |بڵاوکەرەوە=[[Bauer Media Group]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019200839/https://bravo-archiv.de/auswahl.php?link=ottosieger1999.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[Bravo Otto#2000|2000]] | {{won|place=gold|Gold}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bravo-archiv.de/auswahl.php?link=ottosieger2000.php |سەردێڕ=Die Bravo Otto - Sieger 2000 |trans-title=The Bravo Otto - winners 2000 |زمان=German |دوایین=Muller |یەکەم=Christian |ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠٠٠|وێبگە=[[Bravo (magazine)|Bravo]] |بڵاوکەرەوە=[[Bauer Media Group]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061019031915/https://bravo-archiv.de/auswahl.php?link=ottosieger2000.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[Bravo Otto#2001|2001]] | {{won|place=bronze|Bronze}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bravo-archiv.de/auswahl.php?link=ottosieger2001.php |سەردێڕ=Die Bravo Otto - Sieger 2001 |trans-title=The Bravo Otto - winners 2001 |زمان=German |دوایین=Muller |یەکەم=Christian |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠٠١|وێبگە=[[Bravo (magazine)|Bravo]] |بڵاوکەرەوە=[[Bauer Media Group]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061018101718/https://bravo-archiv.de/auswahl.php?link=ottosieger2001.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[Bravo Otto#2008|2008]] | {{won|place=silver|Silver}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bravo-archiv.de/auswahl.php?link=ottosieger2008.php |سەردێڕ=Die Bravo Otto - Sieger 2008 |trans-title=The Bravo Otto - winners 2008 |زمان=German |دوایین=Muller |یەکەم=Christian |ڕێکەوت=٣ی ئایاری ٢٠٠٨|وێبگە=[[Bravo (magazine)|Bravo]] |بڵاوکەرەوە=[[Bauer Media Group]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150128112601/https://bravo-archiv.de/auswahl.php?link=ottosieger2008.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row"| BreakOut Awards | style="text-align:center;"| ٢٠٢١ | برێکاوتی ساڵ | بزووتنەوەی بریتنی ئازاد | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.etonline.com/britney-spears-and-the-freebritney-movement-to-be-honored-at-liveone-2021-breakout-awards-175980 |سەردێڕ=Britney Spears and the #FreeBritney Movement to Be Honored at LiveOne 2021 Breakout Awards|دوایین=Gawley|یەکەم=Paige|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[Entertainment Tonight]] |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row"| خەڵاتەکانی برێکتودۆ | style="text-align:center;"| ٢٠١٨ | باشترین ھونەرمەندی گەشتی ھاوین | rowspan="6"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kpopchannel.tv/breaktudo-awards-2018-nominees-including-bts-blackpink-cardi-b-taylor-swift-and-more/ |سەردێڕ=BreakTudo Awards 2018 announces nominees including BTS, BLACKPINK, Cardi B, Taylor Swift, and more! |دوایین=Cruz |یەکەم=Marco |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=Kpop Channel TV |بڵاوکەرەوە=고미화 Ko Mi Hwa |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210525000940/https://www.kpopchannel.tv/breaktudo-awards-2018-nominees-including-bts-blackpink-cardi-b-taylor-swift-and-more/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4"| خەڵاتەکانی بریت | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[2000 Brit Awards|٢٠٠٠]] | [[Brit Award for International Female Solo Artist|Best International Female Solo Artist]] | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/entertainment/2000/brit_awards/625884.stm |سەردێڕ=Brits 2000: The winners |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٠٩|وێبگە=[[BBC News]] |بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|British Broadcasting Corporation]] (BBC) |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20031013070003/http://news.bbc.co.uk/2/hi/in_depth/entertainment/2000/brit_awards/625884.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣}}</ref> |- | [[Brit Award for International Breakthrough Act|International Breakthrough Act]] | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[خەڵاتی بریت ٢٠٠١|٢٠٠١]] | [[خەڵاتی بریت بۆ ھونەرمەندی تاکی نێونەتەوەیی ژن|باشترین ھونەرمەندی نێونەتەوەیی ژن]] | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1119025.stm |سەردێڕ=Brits 2001: The nominations&mdash;The nominees for the 2001 Brit Awards, to be held at Earl's Court, London on 26 February |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١|وێبگە=[[BBC News]] |بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|British Broadcasting Corporation]] (BBC) |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210412144847/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1119025.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> |- | [[Brit Award for Best Pop Act|Best Pop Act]] | {{nom}} |- ! scope="row"| ''[[CD:UK]]'' {{anchor|C}} | style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | باشترین گۆرانیبێژ | {{won}} | style="text-align:center;"| {{sfn|Dennis|2009|p=٧}} |- ! scope="row"| [[Gracenote|CDDB]] خەڵاتی سی دی سیلیکۆن | style="text-align:center;"| ١٩٩٩ | زۆرترین پەخشکردنی تاک لە جیھاندا | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.siliconcd.com/britney.html |سەردێڕ=CDDB's Silicon CD Award&mdash;Britney Spears Goes Silicon on the Internet! |ڕێکەوت=٣ی ئابی ١٩٩٩|وێبگە=[[Gracenote|Silicon CD]] |بڵاوکەرەوە=[[Nielsen Holdings]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20000308170335/http://www.siliconcd.com/britney.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠٠٠}}</ref> |- ! scope="row"| [[Capital London|Capital Radio Awards]] | style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ |ھونەرمەندی ژنی پەسندکراوی نێونەتەوەیی | rowspan="3" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=-h9kvNQ39GE |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211223180227/https://www.youtube.com/watch?v=-h9kvNQ39GE&feature=youtu.be |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |سەردێڕ=Britney Spears Millennium Plans, Grammy Nominations, American Music Awards, Capital Radio Awards, MT |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=June 21, 2015 |via=[[Associated Press]] on [[YouTube]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}{{cbignore}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"| [[Capricho Awards de Gato Nacional|Capricho Awards]] | style="text-align:center;"| ٢٠٠١ | rowspan="2"| باشترین گۆرانیبێژی نێونەتەوەیی ژن | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www2.uol.com.br/capricho/aberto/edicao905/melhores_01.htm |سەردێڕ=Votação recorde no nosso prêmio anual: 25 mil votos. Confira o resultado&mdash;Os Melhores |trans-title=Record voting for our annual award: 25,000 votes. Check the result&mdash;The Best |زمان=Portuguese |وێبگە=[[Universo Online]] |بڵاوکەرەوە=[[Grupo Folha]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20030115171225/http://www2.uol.com.br/capricho/aberto/edicao905/melhores_01.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٨ | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://capricho.abril.com.br/awards |سەردێڕ=Prêmio Capricho Awards |trans-title=Capricho Awards |زمان=Portuguese |وێبگە=[[:pt:Capricho|Capricho]] |بڵاوکەرەوە=[[Grupo Folha]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081219080438/http://capricho.abril.com.br/awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | باشترین موزیک ڤیدیۆی نێونەتەوەیی | {{sort|Piece of Me|"[[Piece of Me (Britney Spears song)|Piece of Me]]"}} | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="4"| [[Channel V Thailand Music Video Awards|Channel [V] Thailand Music Video Awards]] | style="text-align:center;"| ٢٠٠٢ | موزیک ڤیدیۆی نێونەتەوەیی بەناوبانگ | {{sort|I'm a Slave 4 U|"[[I'm a Slave 4 U]]"}} | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://channelvthailand.com/vaward7/past-vawards/ |سەردێڕ=อดีต [V] รางวัล |trans-title=Past [V] Awards |زمان=th |وێبگە=[[Channel V Thailand]] |بڵاوکەرەوە=[[Fox Networks Group Asia Pacific]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130126014658/http://channelvthailand.com/vaward7/past-vawards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٤ | ھەڵبژاردەی بینەرانی تایلەند | {{sort|Me Against The Music|"[[Me Against The Music]]"}} {{small|(featuring [[Madonna]])}} | {{won}} |- | rowspan="2"| ھونەرمەندی ژنی بەناوبانگی نێونەتەوەیی | rowspan="5"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠١١ | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://channelvthailand.com/vaward7/ |سەردێڕ=ประเภทรางวัล มิวสิกวิดีโอยอดนิยม |trans-title=Award Category: Popular Music Video |زمان=th |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١١|وێبگە=[[Channel V Thailand]] |بڵاوکەرەوە=[[Fox Networks Group Asia Pacific]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130125064059/http://channelvthailand.com/vaward7/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|وتەگێڕانەوە=รางวัลศิลปินต่างประเทศหญิงยอดนิยม |trans-quote=Popular Female Artist}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5"| [[VIVA (German TV channel)#Comet Awards|Comet Awards]] | style="text-align:center;"| ١٩٩٩ | Best International Newcomer | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|magazine=[[بیلبۆرد (گۆڤار)|Billboard]] |ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ١٩٩٩|دوایین=Pride |یەکەم=Dominic |سەردێڕ=Comets Set Precedent with Brodcast Deal|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nwgEAAAAMBAJ |پەڕە=١٠١|بەرگ=١١١|issue=36 |issn=0006-2510}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | rowspan="2"| Best International Artist | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.viva.tv/773.php |سەردێڕ=Der COMET 2000 - Spitzengäste und ein Überraschungssieger |trans-title=The COMET 2000 - top guests and a surprise |زمان=German |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=[[VIVA (German TV channel)|VIVA]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks EMEAA]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20031208002845/http://www.viva.tv/773.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٤ | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/musikpreise-avril-lavigne-triumphiert-beim-comet-manson-drummer-stuerzt-schwer-1175106.html |سەردێڕ=Avril Lavigne triumphiert beim "Comet" - Manson-Drummer stürzt schwer |trans-title=Avril Lavigne triumphs in "Comet" - Manson -Drummer strong sword |زمان=German |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٤|وێبگە=[[Frankfurter Allgemeine Zeitung]] |بڵاوکەرەوە=Fazit-Stiftung |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210128130914/https://www.faz.net/aktuell/feuilleton/musikpreise-avril-lavigne-triumphiert-beim-comet-manson-drummer-stuerzt-schwer-1175106.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- | باشترین ڤیدیۆی نێونەتەوەیی | {{sort|ژەھراوی|"[[ژەھراوی (گۆرانی)|ژەھراوی]]"}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٨ | شاژنی پۆپ ٢٠٠٨ | rowspan="3"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.viva.tv/index.php/TV/ArticleDetail/id/1754687 |سەردێڕ=VIVA Spezial Pop Queen 2008&mdash;Vote jetzt und hier deine Popqueen 2008! |trans-title=VIVA Spezial Pop Queen 2008&mdash;Vote now and here for your Pop Queen 2008! |زمان=German |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=[[VIVA (German TV channel)|VIVA]] |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090207185631/http://www.viva.tv/index.php/TV/ArticleDetail/id/1754687 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5"| ''[[Cosmopolitan (magazine)#Awards and features|Cosmopolitan]]'' Awards | style="text-align:center;"| ٢٠٠٢ | [[Cosmopolitan (magazine)#Fun, Fearless Female of the Year|Fun, Fearless Female of the Year]] | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/music/music-news/spears-receives-cosmos-fun-fearless-female-award-76891/ |سەردێڕ=Spears Receives Cosmo's 'Fun Fearless Female' Award |ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠٠٢|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |بڵاوکەرەوە=Billboard Media, LLC. |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210123002459/https://www.billboard.com/articles/news/76891/spears-receives-cosmos-fun-fearless-female-award |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٨ | [[Cosmopolitan Ultimate Women of the Year Awards|Ultimate Women of the Year]] | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cosmopolitan.com/uk/more/a4381/cosmos-ultimate-women-of-the-year-awards-2008-86120/ |سەردێڕ=Cosmo's Ultimate Women of the Year Awards 2008|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|وێبگە=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]] |بڵاوکەرەوە=[[Hearst Communications]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210611190544/https://www.cosmopolitan.com/uk/more/a4381/cosmos-ultimate-women-of-the-year-awards-2008-86120/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٩ | rowspan="3"| باشترین بۆنێکی بەناوبانگ بۆ ژنان | فەنتازیای شاراوە | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cosmopolitan.com/uk/beauty-hair/g1116/cosmopolitan-fragrance-awards-2009-91535/ |سەردێڕ=Cosmopolitan Fragrance Awards 2009|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|وێبگە=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]] |بڵاوکەرەوە=[[Hearst Communications]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210428014142/https://www.cosmopolitan.com/uk/beauty-hair/g1116/cosmopolitan-fragrance-awards-2009-91535 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠١٠ | فەنتازیای سیرک | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cosmopolitan.co.uk/beauty-hair/Cosmopolitan-fragrance-awards-2010/cosmopolitan-fragrance-awards |سەردێڕ=Cosmopolitan Fragrance Awards 2010 |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|وێبگە=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]] |بڵاوکەرەوە=[[Hearst Communications]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110907015211/http://www.cosmopolitan.co.uk/beauty-hair/Cosmopolitan-fragrance-awards-2010/cosmopolitan-fragrance-awards |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئەیلوولی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠١٣ | Island Fantasy | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cosmopolitan.com/uk/beauty-hair/reviews/g3144/the-best-celebrity-perfumes-2013/ |سەردێڕ=So you want to smell like a celebrity? Famous faces with surprising scent success |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|دوایین=Powney |یەکەم=Cassie |وێبگە=[[Cosmopolitan (magazine)|Cosmopolitan]] |بڵاوکەرەوە=[[Hearst Communications]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200320135810/https://www.cosmopolitan.com/uk/beauty-hair/reviews/g3144/the-best-celebrity-perfumes-2013/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> |- ! scope="row"| [[Danish Music Awards|Danish Grammy Awards]] {{anchor|D}} | style="text-align:center;"| [[Danish Music Awards#Danish Grammy Awards 2000|2000]] | Foreign Newcomer of the Year | rowspan="5"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jyllands-posten.dk/indland/ECE4745359/Oversigt-%C3%85rets-Grammy-priser/ |سەردێڕ=Oversigt: Årets Grammy-priser Årets danske Grammy-priser, der blev uddelt i Forum lørdag aften, gik til følgende |trans-title=Overview: Grammy Awards of the Year This year's Danish Grammy Awards, which were handed out in Forum on Saturday night, went to the following |زمان=Danish |ڕێکەوت=٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|وێبگە=[[Jyllands-Posten]] |بڵاوکەرەوە=[[JP/Politikens Hus]] |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210611192044/https://jyllands-posten.dk/indland/ECE4745359/Oversigt-Årets-Grammy-priser/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row"| [[E!]] Awards {{anchor|E}} | style="text-align:center;"| ٢٠٠١ | Entertainer of the Year | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theglobeandmail.com/arts/kidman-wins-e-award-for-top-entertainer/article4158017/ |سەردێڕ=Kidman wins E! award for top entertainer |شوێن=Los Angeles |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|وێبگە=[[The Globe and Mail]] |بڵاوکەرەوە=[[The Woodbridge Company]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210117184630/https://www.theglobeandmail.com/arts/kidman-wins-e-award-for-top-entertainer/article4158017/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4"| [[Echo Music Prize]] | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | تازەھاتووی نێونەتەوەیی ساڵ | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://echopop-archiv.de/nominierte-und-gewinner/ |سەردێڕ=Nominierte & Gewinner |trans-title=Nominees & winners |زمان=German |وێبگە=[[Echo Music Prize|Echo Pop]] |بڵاوکەرەوە=[[Bundesverband Musikindustrie]] |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|format=To access, enter the search parameter "Britney Spears"}}</ref> |- | rowspan="2" |ھونەرمەندی نێونەتەوەیی ڕۆک/پۆپی ساڵ | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠١ | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.echopop.de/kategorie/kat278.htm |سەردێڕ=Der Empfänger der Auszeichnung: Die erfolgreichste internationale Künstlerin des abgelaufenen Jahres in der Kategorie Rock/Pop |trans-title=The recipient of the award: The most successful international artist of the past year in the rock/pop category |زمان=German |ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠٠١|وێبگە=[[Echo Music Prize|Echo Pop]] |بڵاوکەرەوە=[[Bundesverband Musikindustrie]] |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070514155739/http://www.echopop.de/kategorie/kat278.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٠٧}}</ref> |- | تاکێکی ساڵی ڕۆک/پۆپی نێونەتەوەیی | {{sort|Lucky|"[[Lucky (Britney Spears song)|Lucky]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.echopop.de/kategorie/kat284.htm |سەردێڕ=Der Empfänger der Auszeichnung: Der erfolgreichste internationale Künstler/Künstlerin/Gruppe einer internationalen Single-Produktion |trans-title=The recipient of the award: The most successful international artist / group in an international single production |زمان=German |ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠٠١|وێبگە=[[Echo Music Prize|Echo Pop]] |بڵاوکەرەوە=[[Bundesverband Musikindustrie]] |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070514155953/http://www.echopop.de/kategorie/kat284.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٠٧}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2"| [[Emma-gaala]] | style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | rowspan="2"| ھونەرمەندی بیانی ساڵ | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://emmagaala.fi/aanestys/ehdokkaat.html?ulkomainen|سەردێڕ=Vuoden 2000 ulkomainen artist|trans-quote=2000 foreign artist|زمان=Finnish|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١|وێبگە=[[Emma-gaala]]|بڵاوکەرەوە=[[Musiikkituottajat]]|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010714225439/http://emmagaala.fi/aanestys/ehdokkaat.html?ulkomainen|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٠١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠١٠ | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.emmagaala.fi/2010/ehdokkaat/ulkomainen-artisti |سەردێڕ=Britney Spears on yksi viime ja kuluvan vuosikymmenen myydyimpiä ulkomaisia naisartisteja |trans-title=Britney Spears is one of the best-selling foreign female artists of the past and current decade |زمان=Finnish |ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠١٠|وێبگە=[[Emma-gaala]] |بڵاوکەرەوە=[[Musiikkituottajat]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091205223233/http://www.emmagaala.fi/2010/ehdokkaat/ulkomainen-artisti |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="7"| [[FiFi Awards]] {{anchor|F}} | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٥ | Best Women's Perfume | rowspan="2"| Curious | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thesuggested.com/the-suggested-fragrances-from-britney-spears-perfume-line/ |سەردێڕ=The Suggested Fragrances From Britney Spears Perfume Line |دوایین=Hadson |یەکەم=Mia |وێبگە=The Suggested |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140310103903/https://www.thesuggested.com/the-suggested-fragrances-from-britney-spears-perfume-line/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> |- | ''[[CosmoGirl]]!'' – [[FiFi Awards#Miscellaneous Awards|Women's Luxe]] | {{sho|Finalist}} | style="text-align:center;"|<ref>2005 FiFI Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.instyle.com/celebrity/britney-spears-perfume-billion-dollar-business |سەردێڕ=How Britney Spears Built a Billion-Dollar Business Without Selling a Single Record |دوایین=Syme |یەکەم=Rachel |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[InStyle]] |بڵاوکەرەوە=[[Meredith Corporation]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210419131423/https://www.instyle.com/celebrity/britney-spears-perfume-billion-dollar-business |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٢١ |وتەگێڕانەوە=In 2005, the scent was a finalist in the Women's Luxe category at the Fragrance Foundation Awards (the Oscars of perfume), alongside Dior's Pure Poison, Prada Eau de Parfum, and DKNY's Be Delicious [...]}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.beautypackaging.com/contents/view_features/2009-09-03/the-33rd-annual-fifi-awards/ |سەردێڕ=The 33rd Annual FiFi Awards |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|وێبگە=Beauty Packaging |بڵاوکەرەوە=Rodman Publishing Corp. |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210618085607/https://www.beautypackaging.com/contents/view_features/2009-09-03/the-33rd-annual-fifi-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٦ | [[FiFi Awards#Women's Fragrance of the Year - Luxury|Fragrance of the Year – Women's Luxe]] | Fantasy | {{sho|Finalist}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.beautypackaging.com/contents/view_breaking-news/2006-03-01/fifi-finalists-announced/ |سەردێڕ=FiFi Finalists Announced |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٠٦|وێبگە=Beauty Packaging |بڵاوکەرەوە=Rodman Publishing Corp. |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200205045701/https://www.beautypackaging.com/contents/view_breaking-news/2006-03-01/fifi-finalists-announced/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠١١ | [[FiFi Awards#Women's Best Packaging of the Year - Prestige|Women's Best Packaging of the Year]] | Radiance | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://abcnewsradioonline.com/entertainment-news/female-stars-to-face-off-at-fragrance-awards.html |سەردێڕ=Female Stars to Face Off at Fragrance Awards |ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١١|وێبگە=[[ABC News Radio]] |بڵاوکەرەوە=[[ABC Audio]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110509111354/http://abcnewsradioonline.com/entertainment-news/female-stars-to-face-off-at-fragrance-awards.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠١٦ | rowspan="2"| [[FiFi Awards#Women's Fragrance of the Year - Popular|Fragrance of the Year – Women's Popular]] | Fantasy Initmate Edition | {{sho|Finalist}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cafleurebon.com/the-2016-fragrance-foundation-awards-top-10-finalists/ |سەردێڕ=The 2016 Fragrance Foundation Awards Top 10 Finalists |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=ÇaFleureBon |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160402070953/https://www.cafleurebon.com/the-2016-fragrance-foundation-awards-top-10-finalists/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠١٩ | rowspan="2"| Prerogative | {{sho|Finalist}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.perfumerflavorist.com/events/coverage/Fragrance-Foundation-Announces-2019-Finalists-508262971.html |سەردێڕ=Fragrance Foundation Announces 2019 Finalists |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٩|وێبگە=Perfumer Flavorist |بڵاوکەرەوە=Allured Business Media |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200205045703/https://www.perfumerflavorist.com/events/coverage/Fragrance-Foundation-Announces-2019-Finalists-508262971.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> |- | Social Media Campaign of the Year | {{sho|Finalist}} |- ! scope="row" rowspan="2"| [[Gaffa (magazine)#GAFFA Awards|''GAFFA'' Awards]] {{anchor|G}} | style="text-align:center;"| [[:da:GAFFA-Prisen#Gaffa-prisen 1999|1999]] | Best Foreign New Artist | rowspan="3"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gaffa.dk/nyhed/101915 |سەردێڕ=Her er samtlige GAFFA-Prisen-vindere 1991-2014 |trans-title=Here are all the GAFFA Prize winners 1991-2014 |زمان=Danish |ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|دوایین=Rosenstand Svidt |یەکەم=Ole |وێبگە=[[Gaffa (magazine)|Gaffa]] |بڵاوکەرەوە=Gaffa A/S |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151206033403/https://gaffa.dk/nyhed/101915 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[:da:GAFFA-Prisen#Gaffa-prisen 2008|2008]] | Best Foreign Female Act | {{terminated|5th place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gaffa.dk/nyhed/30485/gaffa-prisen-2008-er-uddelt |سەردێڕ=GAFFA-Prisen 2008 er uddelt |trans-title=The GAFFA Prize 2008 has been awarded |زمان=Danish |ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٠٩|دوایین=Rosenstand Svidt |یەکەم=Ole |وێبگە=[[Gaffa (magazine)|Gaffa]] |بڵاوکەرەوە=Gaffa A/S |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190902191938/https://gaffa.dk/nyhed/30485/gaffa-prisen-2008-er-uddelt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> |- ! scope="row"| [[GLAAD Media Awards]] | style="text-align:center;"| [[29th GLAAD Media Awards|٢٠١٨]] | [[GLAAD Vanguard Award|Vanguard Award]] | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ew.com/music/2018/02/13/britney-spears-glaad-vanguard-award-exclusive/ |سەردێڕ=Britney Spears honored with a second Vanguard Award — this time from GLAAD! |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٨|دوایین=Gomez |یەکەم=Patrick |وێبگە=[[Entertainment Weekly]] |بڵاوکەرەوە=[[Meredith Corporation]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210109024245/https://ew.com/music/2018/02/13/britney-spears-glaad-vanguard-award-exclusive/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |وتەگێڕانەوە=Pop icon Britney Spears will receive GLAAD's 2018 Vanguard Award at a ceremony in Los Angeles on April 12}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4"| [[Bertelsmann Music Group|GV Music & Fashion Awards]]{{efn|The GV Music & Fashion Awards, also known as Groovevolt, was an online music award established by the Groovevolt.com. The website's leading music sites with more than 7.5 million page views and more than 500,000 uniqueusers each month&ndash;the website's partnerships with [[Bertelsmann Music Group]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.prweb.com/releases/2004/02/prweb103452.htm |سەردێڕ=First Annual Groovevolt.com Music & Fashion Award Winners Announced |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٠٤|وێبگە=[[PR Newswire]] |بڵاوکەرەوە=[[UBM plc]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110715130037/https://www.prweb.com/releases/2004/02/prweb103452.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref>}} | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠٠٥ | Video of the Year | {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.groovevolt.com/gvawards/general.asp |سەردێڕ='05 GV Music & Fashion Award Winners&mdash;General Awards |وێبگە=Groovevolt |بڵاوکەرەوە=Musik Entertainment Inc. |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050308110025/http://www.groovevolt.com/gvawards/general.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠٠٥}}</ref> |- | Best Female Album | ''[[In The Zone]]'' | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.groovevolt.com/gvawards/pop.asp |سەردێڕ='05 GV Music & Fashion Award Winners&mdash;Pop Awards |وێبگە=Groovevolt |بڵاوکەرەوە=Musik Entertainment Inc. |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050305031221/http://www.groovevolt.com/gvawards/pop.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠٠٥}}</ref> |- | Best Pop Song Female Performance | {{sort|Everytime|"[[Everytime]]"}} | {{won}} |- | Most Fashionable Artist | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.groovevolt.com/gvawards/fashion.asp |سەردێڕ='05 GV Music & Fashion Award Winners&mdash;Fashion/Style Awards |وێبگە=Groovevolt |بڵاوکەرەوە=Musik Entertainment Inc. |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050308105231/http://www.groovevolt.com/gvawards/fashion.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٠٥}}</ref> |- ! scope="row"| [[Gaygalan Awards]] | style="text-align:center;"| [[Gaygalan Awards#2005 Winners|2005]] | International Song of the Year | {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.qx.se/noje/gaygala/3393/peter-joback-blev-arets-homo-pa-gaygalan/ |سەردێڕ=Peter Jöback blev Årets Homo på Gaygalan&mdash;I väntan på att vi ska få bilderna från gårdagens Gaygala på Tyrol presenterar vi här samtliga vinnare i galans kategorier |trans-title=Peter Jöback was Gay of the Year at the Gay Gala & mdash; While waiting for us to get the pictures from yesterday's Gay Gala at Tyrol, we present here all the winners in the gala category |زمان=Swedish |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٠٥|وێبگە=[[QX (magazine)|QX]] |بڵاوکەرەوە=QX Förlag AB |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201009140200/https://www.qx.se/noje/gaygala/3393/peter-joback-blev-arets-homo-pa-gaygalan/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | [[Glamour (magazine)|Glammy Awards]] | style="text-align:center;"| ٢٠٠٦ | rowspan="5"| {{sort|Best Fragrances|The Best Fragrances}} | rowspan="5"| Curious | {{won}} | rowspan="5" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.glamour.com/gallery/the-2010-glammy-award-winners-376982-women-cant-be-wrong#slide=14 |سەردێڕ=The 2010 Glammy Award Winners: 376,982 Women Can't Be Wrong |ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٠|نووسەر=[[Samantha Barry]] |وێبگە=[[Glamour (magazine)|Glamour]] |بڵاوکەرەوە=[[Condé Nast]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210512150328/https://www.glamour.com/gallery/the-2010-glammy-award-winners-376982-women-cant-be-wrong |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢١ |وتەگێڕانەوە=[...] Five-time winner! [...]}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٧ | {{won}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٨ | {{won}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٩ | {{won}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠١٠ | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="3"| [[Glamour Awards|''Glamour'' Awards]] | style="text-align:center;"| [[Glamour Awards#2003|2003]] | Woman of the Year | rowspan="3"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.glamour.com/gallery/women-of-the-year-turns-20-a-look-back-at-the-honorees |سەردێڕ=Women of the Year Turns 20: A Look Back at the Honorees |ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|دوایین=Solomon |یەکەم=Akiba |وێبگە=[[Glamour (magazine)|Glamour]] |بڵاوکەرەوە=[[Condé Nast]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308154835/https://www.glamour.com/gallery/women-of-the-year-turns-20-a-look-back-at-the-honorees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[Glamour Awards#2010|2010]] | rowspan="2"| International Musician/Solo Artist | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.glamourmagazine.co.uk/promotions/women-of-the-year-2010/vote.aspx |سەردێڕ=Women of the Year 2010 |وێبگە=[[Glamour (magazine)|Glamour]] |بڵاوکەرەوە=[[Condé Nast]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100208155210/https://www.glamourmagazine.co.uk/promotions/women-of-the-year-2010/vote.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠١٠}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[Glamour Awards#2012|2012]] | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.glamourmagazine.co.uk/celebrity/glamour-awards-2012 |سەردێڕ=Win tickets to the Glamour Awards |وێبگە=[[Glamour (magazine)|Glamour]] |بڵاوکەرەوە=[[Condé Nast]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120303152614/http://www.glamourmagazine.co.uk/celebrity/glamour-awards-2012 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="7"| [[Golden Raspberry Awards]] | rowspan="5" style="text-align:center;"| [[23rd Golden Raspberry Awards|٢٠٠٣]] | [[Golden Raspberry Award for Worst Actress|Worst Actress]]{{efn|Tied with [[Madonna]] in ''[[Swept Away (2002 film)|Swept Away]]''.}} | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} (for ''[[Crossroads (2002 film)|Crossroads]]'') | {{won}} | rowspan="5" style="text-align:center;"|<ref>23rd Golden Raspberry Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.razzies.com/asp/content/XcNewsPlus.asp?cmd=view&articleid=110 |سەردێڕ=The Golden Raspberry Award Foundation presents The 23rd Annual Razzie Awards® Dis-Honoring Worst Achievements in Film for 2002 |ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|دوایین=Wilson |یەکەم=John |وێبگە=[[Golden Raspberry Awards|Razzies]] |بڵاوکەرەوە=Golden Raspberry Award Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130729084720/http://www.razzies.com/asp/content/XcNewsPlus.asp?cmd=view&articleid=110 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٣}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2003/mar/24/awardsandprizes.oscars2003 |سەردێڕ=Madonna sweeps board at annual Raspberry awards |ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٠٣|وێبگە=[[گاردیان|The Guardian]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210126201425/https://www.theguardian.com/film/2003/mar/24/awardsandprizes.oscars2003 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- | rowspan="2"| [[Golden Raspberry Award for Worst Original Song|Worst Original Song]] | {{sort|I'm Not a Girl, Not Yet a Woman|"[[I'm Not a Girl, Not Yet a Woman]]"}} | {{won}} |- | {{sort|Overprotected|"[[Overprotected]]"}} | {{nom}} |- | [[Golden Raspberry Award for Worst Screen Combo|Worst Screen Couple]] | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} and [[Anson Mount]] (for ''[[Crossroads (2002 film)|Crossroads]]'') | {{nom}} |- | Most Flatulent Teen-Targeted Movie{{efn|name=Producer|Awards and nominations Spears has received as a producer.}} | ''[[Crossroads (2002 film)|Crossroads]]'' | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| [[25th Golden Raspberry Awards|٢٠٠٥]] | [[Golden Raspberry Award for Worst Supporting Actress|Worst Supporting Actress]] | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} (for ''[[Fahrenheit ٩/١١]]'') | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ew.com/article/2005/02/26/me-ow-halle-shows-accept-her-razzie/|سەردێڕ=Me-ow! Halle shows up to accept her Razzie|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٠٥|دوایین=Susman|یەکەم=Gary|وێبگە=[[Entertainment Weekly]]|بڵاوکەرەوە=Dotdash Meredith|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211225034617/https://ew.com/article/2005/02/26/me-ow-halle-shows-accept-her-razzie/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | style="text-align:center;" | [[26th Golden Raspberry Awards|٢٠٠٦]] | Most Tiresome Tabloid Targets | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}}, [[Kevin Federline]] and Sean Preston Federline | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.razzies.com/forum/forum_posts.asp?TID=668&PN=1 |سەردێڕ=26th Annual Golden Raspberry (RAZZIE®) Award Nominations |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٠٦|دوایین=Wilson |یەکەم=John |وێبگە=[[Golden Raspberry Awards|Razzies]] |بڵاوکەرەوە=Golden Raspberry Award Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060325080718/http://www.razzies.com/forum/forum_posts.asp?TID=668&PN=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٦}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="8"| [[Grammy Awards]] | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[42nd Annual Grammy Awards|٢٠٠٠]] | [[Best New Artist]] | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | rowspan="8" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.grammy.com/grammys/artists/britney-spears/15406 |سەردێڕ=GRAMMY Award Results for Britney Spears |وێبگە=[[Grammy Awards|Grammy]] |بڵاوکەرەوە=[[The Recording Academy]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210427113018/https://www.grammy.com/grammys/artists/britney-spears/15406 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> |- | rowspan="2"| [[Best Female Pop Vocal Performance]] | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[43rd Annual Grammy Awards|٢٠٠١]] | {{sort|Oops!... I Did It Again (song)|"[[Oops!... I Did It Again (song)|Oops!... I Did It Again]]"}} | {{nom}} |- | rowspan="2"| [[Best Pop Vocal Album]] | {{sort|Oops!... I Did It Again (album)|''[[Oops!... I Did It Again (album)|Oops!... I Did It Again]]''}} | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[45th Annual Grammy Awards|٢٠٠٣]] | ''[[Britney (album)|Britney]]'' | {{nom}} |- | [[Best Female Pop Vocal Performance]] | {{sort|Overprotected|"[[Overprotected]]"}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| [[47th Annual Grammy Awards|٢٠٠٥]] | rowspan="2"| [[Best Dance Recording]] | {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{won}} |- | style="text-align:center;"| [[52nd Annual Grammy Awards|٢٠١٠]] | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{nom}} |- ! scope="row"| Hollywood Beauty Awards{{efn|The Hollywood Beauty Awards (HBAs) is the annual award show recognizes the architects of beauty in hair, makeup, photography and styling in Film, TV and Music, as well as artists who create celebrity looks for the red carpet and editorial.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hollywoodbeautyawards.com/about/|سەردێڕ=About HBA|وێبگە=Hollywood Beauty Awards |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref>}} {{anchor|H}} | style="text-align:center;"|٢٠١٨ | Fragrance of the Year | Fantasy in Bloom | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>Hollyood Beauty Awards 2018: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.eonline.com/uk/news/916345/britney-spears-jokingly-compares-the-hollywood-beauty-awards-to-the-oscars |دوایین=Johnson |یەکەم=Zach |سەردێڕ=Britney Spears Jokingly Compares the Hollywood Beauty Awards to the Oscars |ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١٨|وێبگە=[[E! News]] |بڵاوکەرەوە=[[NBCUniversal Television and Streaming]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180301114632/https://www.eonline.com/uk/news/916345/britney-spears-jokingly-compares-the-hollywood-beauty-awards-to-the-oscars |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە=I adore Ron. He's like my grandfather. I just friggin' love him. I want to thank Ron and the team at Revlon. It's always great working with you to bring our ideas, like Fantasy in Bloom, and all our fragrances to life...}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.vanityfair.com/style/2018/02/britney-spears-has-red-carpet-dresses-down-to-a-science |سەردێڕ=Britney Spears Has Red Carpet Dresses Down to a Science |ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١٨|دوایین=Harwood |یەکەم=Erika |وێبگە=[[Vanity Fair (magazine)|Vanity Fair]] |بڵاوکەرەوە=[[Condé Nast]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210119064027/https://www.vanityfair.com/style/2018/02/britney-spears-has-red-carpet-dresses-down-to-a-science |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row"| [[Hong Kong Recording Industry Alliance|Hong Kong Top Sales Music Awards]] | style="text-align:center;"| ٢٠٠٥ | Ten Best Foreign Sales Releases | {{sort|My Prerogative album|''[[Greatest Hits: My Prerogative]]''}} | {{terminated|2nd place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ifpihk.org/hong-kong-top-sales-music-award-presented-01-11/hong-kong-top-sales-music-award-presented/2005 |سەردێڕ=Hong Kong Top Sales Music Award presented [2001-2016] |وێبگە=[[International Federation of the Phonographic Industry]] (IFPI) |بڵاوکەرەوە=[[Hong Kong Recording Industry Alliance]] |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191028123031/http://www.ifpihk.org/hong-kong-top-sales-music-award-presented-01-11/hong-kong-top-sales-music-award-presented/2005 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"| [[Hungarian Music Awards]] | style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | rowspan="2"| Foreign Pop Album of the Year | {{sort|Baby One More Time (album)|''[[...Baby One More Time (album)|...Baby One More Time]]''}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fonogram.hu/?menu=jeloltek_2000 |سەردێڕ=A 2000-es Arany Zsiráf Díj jelöltjei |trans-title=Nominees for the 2000 Golden Giraffe Award |زمان=Hungarian |وێبگە=Fonogram |بڵاوکەرەوە=[[Association of Hungarian Record Companies|Hungarian Recording Industry Association]]&mdash;Magyar Hanglemezkiadók Szövetsége |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070721090324/http://www.fonogram.hu/?menu=jeloltek_2000 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠١ | {{sort|Oops!... I Did It Again (album)|''[[Oops!... I Did It Again (album)|Oops!... I Did It Again]]''}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fonogram.hu/?menu=jeloltek_2001 |سەردێڕ=A 2001-es Arany Zsiráf Díj jelöltjei |trans-title=Nominees for the 2001 Golden Giraffe Award |زمان=Hungarian |وێبگە=Fonogram |بڵاوکەرەوە=[[Association of Hungarian Record Companies|Hungarian Recording Industry Association]]&mdash;Magyar Hanglemezkiadók Szövetsége |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070721090337/http://www.fonogram.hu/?menu=jeloltek_2001 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٩ | Foreign Dance-Pop Album of the Year | ''[[Circus (Britney Spears album)|Circus]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://fonogram.hu/?menu=jeloltek |سەردێڕ=A 2009. évi Fonogram - Magyar Zenei Díj jelöltjei |trans-title=Nominees for the 2009 Phonogram - Hungarian Music Award |زمان=Hungarian |وێبگە=Fonogram |بڵاوکەرەوە=[[Association of Hungarian Record Companies|Hungarian Recording Industry Association]]&mdash;Magyar Hanglemezkiadók Szövetsége |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090130044847/http://fonogram.hu/?menu=jeloltek |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="13"| [[International Dance Music Awards]] {{anchor|I}} | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٣ | Best Dance Video | rowspan="2"| {{sort|Me Against The Music|"[[Me Against The Music]]"}} {{small|(featuring [[Madonna]])}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/idmawinners2004.htm |سەردێڕ=Nominees & Winners for the Year 2003 |وێبگە=[[Winter Music Conference]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090228141727/http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/idmawinners2004.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> |- | Best Pop | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٥ | Best Pop Dance Track | rowspan="2"| {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2005 |سەردێڕ=IDMA Winners for the year 2004 presented in 2005 |وێبگە=[[Winter Music Conference]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160416085847/http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2005#idmanominees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> |- | Best Dance Solo Artist | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٨ | Best Pop Dance Track | rowspan="2"| {{sort|Gimme More|"[[Gimme More]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2008 |سەردێڕ=IDMA Winners for the year 2007 presented in 2008 |وێبگە=[[Winter Music Conference]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160821123719/http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2008#idmanominees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> |- | Best Dance Solo Artist | {{nom}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| ٢٠٠٩ | Best Pop Dance Track | rowspan="2"| {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2009 |سەردێڕ=IDMA Winners for the year 2008 presented in 2009 |وێبگە=[[Winter Music Conference]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160308114612/http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2009#idmanominees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> |- | Best Music Video | {{nom}} |- | Best Solo Artist | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| ٢٠١٠ | Best Pop Dance Track | rowspan="2"| {{sort|3|"[[3 (Britney Spears song)|3]]"}} | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2010 |سەردێڕ=IDMA Winners for the year 2009 presented in 2010 |وێبگە=[[Winter Music Conference]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180902012059/http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2010#idmanominees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> |- | Best Music Video | {{nom}} |- | Best Solo Artist | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠١٣ | Best Commercial/Pop Dance Track | {{sort|Scream & Shout|"[[Scream & Shout]]"}} {{small|(with [[will.i.am]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2013 |سەردێڕ=IDMA Nominees for the year 2012 presented in 2013 |وێبگە=[[Winter Music Conference]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130307192804/http://www.wintermusicconference.com/events/idmas/index.php?wmcyear=2013#idmanominees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> |- ! scope="row"| [[iHeartRadio Music Awards]] | style="text-align:center;"| [[2017 iHeartRadio Music Awards|٢٠١٧]] | Best Fan Army | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/7710210/iheartradio-music-awards-2017-winners-list |سەردێڕ=2017 iHeartRadio Music Awards: Complete Winners List |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١٧|دوایین=Haston |یەکەم=Chris |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |بڵاوکەرەوە=Billboard Media, LLC. |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201129144933/https://www.billboard.com/articles/columns/pop/7710210/iheartradio-music-awards-2017-winners-list |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="8"| [[J-Wave]] Awards {{anchor|J}} | style="text-align:center;"| ١٩٩٩ | rowspan="8"| [[J-Wave#Song of the year (Slam Jam)|Song of the Year]] | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{terminated|33rd place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_19/1999.htm |سەردێڕ=1999 年のチャート |trans-title=1999 Chart |زمان=Japanese |وێبگە=[[J-Wave]] |بڵاوکەرەوە=[[Credit Saison]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200327200910/https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_19/1999.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | {{sort|Oops!... I Did It Again (song)|"[[Oops!... I Did It Again (song)|Oops!... I Did It Again]]"}} | {{terminated|42nd place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2000/main.htm |سەردێڕ=2000 年のチャート |trans-title=2000 Chart |زمان=Japanese |وێبگە=[[J-Wave]] |بڵاوکەرەوە=[[Credit Saison]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191129123900/https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2000/main.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٣ | {{sort|Me Against The Music|"[[Me Against The Music]]"}} {{small|(featuring [[Madonna]])}} | {{terminated|28th place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2003/main.htm |سەردێڕ=2003 年のチャート |trans-title=2003 Chart |زمان=Japanese |وێبگە=[[J-Wave]] |بڵاوکەرەوە=[[Credit Saison]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629071712/https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2003/main.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٤ | {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{terminated|95th place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2004/main.htm |سەردێڕ=2004 年のチャート |trans-title=2004 Chart |زمان=Japanese |وێبگە=[[J-Wave]] |بڵاوکەرەوە=[[Credit Saison]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191011165219/https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2004/main.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٧ | {{sort|Gimme More|"[[Gimme More]]"}} | {{terminated|88th place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2007/main.htm |سەردێڕ=2007 年のチャート |trans-title=2007 Chart |زمان=Japanese |وێبگە=[[J-Wave]] |بڵاوکەرەوە=[[Credit Saison]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191128080255/https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2007/main.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٨ | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{terminated|51st place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2008/main.htm |سەردێڕ=2008 年のチャート |trans-title=2008 Chart |زمان=Japanese |وێبگە=[[J-Wave]] |بڵاوکەرەوە=[[Credit Saison]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191011165222/https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2008/main.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠١١ | {{sort|Hold It Against Me|"[[Hold It Against Me]]"}} | {{terminated|43rd place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2011/main.htm |سەردێڕ=2011 年のチャート |trans-title=2011 Chart |زمان=Japanese |وێبگە=[[J-Wave]] |بڵاوکەرەوە=[[Credit Saison]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191011165213/https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2011/main.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠١٣ | {{sort|Scream & Shout|"[[Scream & Shout]]"}} {{small|(with [[will.i.am]])}} | {{terminated|74th place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2013/main.htm |سەردێڕ=2013 年のチャート |trans-title=2013 Chart |زمان=Japanese |وێبگە=[[J-Wave]] |بڵاوکەرەوە=[[Credit Saison]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191128080308/https://www.j-wave.co.jp/original/tokiohot100/chart_2013/main.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="7"| [[Japan Gold Disc Awards]] | style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | International New Artist of the Year | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>2000 Japan Gold Disc Awards: * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٠|سەردێڕ=RIAJ Year Book 2000&mdash;A brief description of the Japanese recording industry |ناونیشان=https://www.riaj.or.jp/riaj/pdf/issue/industry/RYB2000E01.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |زمان=English |journal=Recording Industry Association of Japan (RIAJ) |پەڕەکان=١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122060832/https://www.riaj.or.jp/riaj/pdf/issue/industry/RYB2000E01.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.golddisc.jp/award/14/ |سەردێڕ=第14回 日本ゴールドディスク大賞 |trans-title=14th Japan Gold Disc Award |زمان=Japanese |وێبگە=[[Japan Gold Disc Award]] |بڵاوکەرەوە=[[Recording Industry Association of Japan]] (RIAJ) |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210423202709/https://www.golddisc.jp/award/14/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە=ニューアーティスト・オブ・ザ・イヤー |trans-quote=New Artist of the Year}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٣ | International Music Video of the Year Short-Form | {{sort|I'm Not a Girl, Not Yet a Woman|"[[I'm Not a Girl, Not Yet a Woman]]"}} | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>2003 Japan Gold Disc Awards: * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٣|سەردێڕ=RIAJ Year Book 2003&mdash;The Recording Industry in Japan |ناونیشان=https://www.riaj.or.jp/riaj/pdf/issue/industry/RIAJ2003E.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |زمان=English |journal=Recording Industry Association of Japan (RIAJ) |پەڕەکان=١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122060519/https://www.riaj.or.jp/riaj/pdf/issue/industry/RIAJ2003E.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.golddisc.jp/award/17/ |سەردێڕ=第17回 日本ゴールドディスク大賞 |trans-title=17th Japan Gold Disc Award |زمان=Japanese |وێبگە=[[Japan Gold Disc Award]] |بڵاوکەرەوە=[[Recording Industry Association of Japan]] (RIAJ) |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210423202709/https://www.golddisc.jp/award/14/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە=ミュージック・ビデオ・オブ・ザ・イヤー |trans-quote=Music Video of the Year}}</ref> |- | International Music Video of the Year Long-Form | ''[[Britney Spears Live from Las Vegas]]'' | {{won}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٤ | rowspan="2"| International Rock/Pop Album of the Year | ''[[In The Zone]]'' | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>2004 Japan Gold Disc Awards: * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٤|سەردێڕ=RIAJ Year Book 2004&mdash;The Recording Industry in Japan |ناونیشان=https://www.riaj.or.jp/riaj/pdf/issue/industry/RIAJ2004E.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |زمان=English |journal=Recording Industry Association of Japan (RIAJ) |پەڕەکان=٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170215031050/https://www.riaj.or.jp/riaj/pdf/issue/industry/RIAJ2004E.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.golddisc.jp/award/18/Prize_2.html#gd18_05 |سەردێڕ=第18回 日本ゴールドディスク大賞 |trans-title=18th Japan Gold Disc Award |زمان=Japanese |وێبگە=[[Japan Gold Disc Award]] |بڵاوکەرەوە=[[Recording Industry Association of Japan]] (RIAJ) |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210423202742/https://www.golddisc.jp/award/18/Prize_2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١ |وتەگێڕانەوە=イン・ザ・ゾーン&mdash;ブリトニー・スピアーズ |trans-quote=In The Zone&mdash;Britney Spears}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| ٢٠٠٥ | {{sort|My Prerogative album|''[[Greatest Hits: My Prerogative]]''}} | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>2005 Japan Gold Disc Awards: * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٠٥|سەردێڕ=RIAJ Year Book 2005&mdash;The Recording Industry in Japan |ناونیشان=https://www.riaj.or.jp/riaj/pdf/issue/industry/RIAJ2005E.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |زمان=English |journal=Recording Industry Association of Japan (RIAJ) |پەڕەکان=٢٠–٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210514094547/https://www.riaj.or.jp/riaj/pdf/issue/industry/RIAJ2005E.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.golddisc.jp/award/19/Prize_2.html |سەردێڕ=第19回 日本ゴールドディスク大賞 |trans-title=19th Japan Gold Disc Award (page 2) |زمان=Japanese |وێبگە=[[Japan Gold Disc Award]] |بڵاوکەرەوە=[[Recording Industry Association of Japan]] (RIAJ) |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200627055944/https://www.golddisc.jp/award/19/Prize_2.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |وتەگێڕانەوە=グレイテスト・ヒッツ：マイ・プリロガティヴ&mdash;ブリトニー・スピアーズ |trans-quote=Greatest Hits: My Prerogative&mdash;Britney Spears}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.golddisc.jp/award/19/Prize_4.html#navi4 |سەردێڕ=第19回 日本ゴールドディスク大賞 |trans-title=19th Japan Gold Disc Award (page 4) |زمان=Japanese |وێبگە=[[Japan Gold Disc Award]] |بڵاوکەرەوە=[[Recording Industry Association of Japan]] (RIAJ) |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210506021316/https://www.golddisc.jp/award/19/Prize_4.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> |- | rowspan="2"| International Music Videos of the Year | {{sort|In The Xone|''[[Britney Spears: In the Zone]]''}}{{efn|This is the [[American Broadcasting Company|ABC]] version released, there is also a [[MTV]] version titled ''Britney: In the Zone & Out All Night'' which has won an [[Daytime Emmy Award|Emmy Award]] for [[Daytime Emmy Award for Outstanding Single Camera Editing|Outstanding Achievement in Single Camera Editing]] in 2004. However, the award is credited to William Knight and not the performer.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=C |یەکەم١=Geff |سەردێڕ='Britney Spears Out All Night' Wins Emmy Award |ناونیشان=http://popdirt.com/britney-spears-out-all-night-wins-emmy-award/29271/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210805070654/https://popdirt.com/britney-spears-out-all-night-wins-emmy-award/29271/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>}} | {{won}} |- | {{sort|My Prerogative video|''[[Greatest Hits: My Prerogative (video)|Greatest Hits: My Prerogative]]''}} | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="3"| [[Juno Award]]s | style="text-align:center;"| [[Juno Awards of 1999|1999]] | rowspan="2"| [[Juno Award for International Album of the Year|Best Selling Album (Foreign or Domestic)]] | {{sort|Baby One More Time (album)|''[[...Baby One More Time (album)|...Baby One More Time]]''}} | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://junoawards.ca/artist-profile/britney-spears/ |سەردێڕ=Artist Profile: Britney Spears |وێبگە=[[Juno Award]] |بڵاوکەرەوە=[[Canadian Academy of Recording Arts and Sciences]] (CARAS) |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210620090921/https://junoawards.ca/artist-profile/britney-spears/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[Juno Awards of 2000|2000]] | {{sort|Oops!... I Did It Again (album)|''[[Oops!... I Did It Again (album)|Oops!... I Did It Again]]''}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| [[Juno Awards of 2010|2010]] | [[Juno Award for International Album of the Year|International Album of the Year]] | ''[[Circus (Britney Spears album)|Circus]]'' | {{nom}} |- ! scope="row"| [[LOS40 Music Awards]] {{anchor|L}} | style="text-align:center;"| [[Los Premios 40 Principales 2011|2011]] | [[Premios 40 Principales for Best International Artist|Best International Artist]] | rowspan="3" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tvyespectaculos.com/2011/10/13/lista-de-nominados-a-los-premios-40-principales-2011/ |سەردێڕ=Lista de nominados a los Premios 40 Principales 2011 |trans-title=List of nominees for the 40 Principales Awards 2011 |زمان=Spanish |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|وێبگە=TVyEspectáculos |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160318100111/http://www.tvyespectaculos.com/2011/10/13/lista-de-nominados-a-los-premios-40-principales-2011/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> |- ! scope="row"| [[LSU Tigers women's gymnastics]] | style="text-align:center;"| ١٩٨٨ | Gymnast | {{won}} | style="text-align:center;"| {{sfn|Spears|2000|p=٣٦}} |- ! scope="row"| [[Lunas del Auditorio]] | style="text-align:center;"| [[Lunas del Auditorio#2003|2003]] | Best International Pop Singer | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.lunasauditorio.com.mx/esp/lunas-del-pasado?evento=2003&cat=38 |سەردێڕ=Pop en Lengua Extranjera |trans-title=Pop in Foreign Language |زمان=Spanish |وێبگە=[[Lunas del Auditorio|Lunas Auditorio]] |بڵاوکەرەوە=[[Lunas del Auditorio]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201125112115/http://www.lunasauditorio.com.mx/esp/lunas-del-pasado?evento=2003&cat=38 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- ! scope="row"| [[M6 (TV channel)|M6 Awards]] {{anchor|M}} | style="text-align:center;"| ١٩٩٩ | Best Music Video | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://radio2.be/artikels/hit-van-het-jaar-1999-baby-one-more-time-van-britney-spears |سەردێڕ=Hit van het jaar 1999: 'Baby one more time' van Britney Spears |trans-title=Hit of the Year 1999: 'Baby One More Time' by Britney Spears |زمان=Dutch |ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=[[Radio 2 (Belgium)|Radio 2]] |بڵاوکەرەوە=[[VRT (broadcaster)|VRT]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە=20 jaar geleden leerde de wereld een nieuwe zangeres kennen: Britney Spears |trans-quote=20 years ago the world got to know a new singer: Britney Spears}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2"| [[Mnet Asian Music Awards|MAMA Music Awards]] | style="text-align:center;"| [[2000 Mnet Asian Music Awards|٢٠٠٠]] | rowspan="2"| [[Mnet Asian Music Award for Best International Artist|Best International Artist]] | {{sort|Oops!... I Did It Again (song)|"[[Oops!... I Did It Again (song)|Oops!... I Did It Again]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mama.interest.me/history?type=winner&year=2000 |سەردێڕ=Winners from Past Years |زمان=Korean |وێبگە=[[Mnet Asian Music Awards|MAMA]] |بڵاوکەرەوە=[[سی جەی ئی و ئێم|CJ E&M]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140803080426/http://mama.interest.me/history?type=winner&year=2000 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[2002 Mnet Asian Music Awards|٢٠٠٢]] | {{sort|I'm Not a Girl, Not Yet a Woman|"[[I'm Not a Girl, Not Yet a Woman]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ناونیشان=http://mwave.interest.me/mnettv/videodetail.m?searchVideoDetailVO.clip_id=6490 |سەردێڕ=2002 MMF part 1 |زمان=Korean |شوێن=Little Angels Arts Center, [[Seoul]], [[South Korea]] |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢|وێبگە=[[Mnet Asian Music Awards|MAMA]] |بڵاوکەرەوە=[[سی جەی ئی و ئێم|CJ E&M]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140819125536/http://mwave.interest.me/mnettv/videodetail.m?searchVideoDetailVO.clip_id=6490 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> |- ! scope="row"| [[MP3.com|MP3]] Music Awards | style="text-align:center;"| ٢٠٠٩ | باشترین گۆرانیبێژی ژن | {{sort|If U Seek Amy|"[[If U Seek Amy]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mp3musicawards.co.uk/awards/mma-nominees.html |سەردێڕ=2009 MMA Nominees |وێبگە=[[MP3.com|MP3]] |بڵاوکەرەوە=MP3 Music Awards, LLC. |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100618040144/http://www.mp3musicawards.co.uk/awards/mma-nominees.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"| [[MTV Asia Awards]] | style="text-align:center;"| [[MTV Asia Awards 2002|2002]] | ھونەرمەندی ژنی دڵخواز | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0204&pub=utusan_express&sec=Entertainment&pg=en_03.htm&arc=hive |سەردێڕ=Table-MTV Asia Awards 2002 winners' list |ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠٠٢|وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110617044443/https://www.utusan.com.my/utusan/info.asp?y=2002&dt=0204&pub=utusan_express&sec=Entertainment&pg=en_03.htm&arc=hive |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[MTV Asia Awards 2003|2003]] | Favorite Video | {{sort|I Love Rock 'n' Roll|"[[I Love Rock 'n' Roll#Britney Spears version|I Love Rock and Roll]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtvasiaawards.com/India/Nominees/ |سەردێڕ=MTV Asia Awards 2003: Nominees |وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20030423050622/http://www.mtvasiaawards.com/India/Nominees/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٣}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[MTV Asia Awards 2005|2005]] | ھونەرمەندی دڵخوازی ژن | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtvasiaawards.com/India/Nominees/Female.html |سەردێڕ=MTV Asia Awards 2005 |وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050206001711/http://www.mtvasiaawards.com/India/Nominees/Female.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی شوباتی ٢٠٠٥}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4"| [[MTV Australia Awards]] | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[MTV Australia Video Music Awards 2005|2005]] | باشترین ژن | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fasterlouder.com.au/news/local/1438/Nominees-Announced-For-The-MTV-Australia-Video-Music-Awards.htm |سەردێڕ=Nominees Announced For The MTV Australia Video Music Awards |ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|نووسەر=Luke |وێبگە=Faster Louder |بڵاوکەرەوە=The Sound Alliance |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110524030759/http://www.fasterlouder.com.au/news/local/1438/Nominees-Announced-For-The-MTV-Australia-Video-Music-Awards.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> |- | Best Dance Video | rowspan="2"| {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{nom}} |- | سێکسیترین ڤیدیۆ | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| [[MTV Australia Awards 2009|2009]] | Best Moves | {{sort|Circus|"[[Circus (song)|Circus]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com.au/news/best-bits-and-winners-vodafone-mtvaas/ |سەردێڕ=Wolfmother Back With Bite, Kiwi Fruit Ensembles and Public Pashes |ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠٠٩|دوایین=Louise-James |یەکەم=Sarah |وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090328214149/http://www.mtv.com.au/news/best-bits-and-winners-vodafone-mtvaas/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی ئازاری ٢٠٠٩}}</ref> |- ! scope="row"| [[:it:MTV Digital Days 2016|MTV Digital Days]] | style="text-align:center;"| [[:it:MTV Digital Days 2016|٢٠١٦]] | سوپای دیجیتاڵی نێودەوڵەتی | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://it.blastingnews.com/cronaca/2016/09/mtv-digital-days-tra-i-vincitori-britney-spears-justin-bieber-ed-ariana-grande-001112095.html |سەردێڕ=MTV Digital Days, tra i vincitori: Britney Spears, Justin Bieber ed Ariana Grande |trans-title=MTV Digital Days, among the winners: Britney Spears, Justin Bieber and Ariana Grande |زمان=Italian |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|دوایین=Granato |یەکەم=Serena |وێبگە=Blasting News |بڵاوکەرەوە=Blasting SA. |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116123211/https://it.blastingnews.com/cronaca/2016/09/mtv-digital-days-tra-i-vincitori-britney-spears-justin-bieber-ed-ariana-grande-001112095.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="19"| [[MTV Europe Music Awards]] | rowspan="4" style="text-align:center;"| [[1999 MTV Europe Music Awards|١٩٩٩]] | [[MTV Europe Music Award for Best Song|Best Song]] | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{won}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>1999 MTV Europe Music Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/1426920/britney-bsb-top-nominations-for-mtv-europe-awards-spears-mariah-puffy-manson-to-perform/ |سەردێڕ=Britney, BSB Top Nominations For MTV Europe Awards; Spears, Mariah, Puffy, Manson To Perform |دوایین=Ives |یەکەم=Brian |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩|وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210306060400/http://www.mtv.com/news/1426920/britney-bsb-top-nominations-for-mtv-europe-awards-spears-mariah-puffy-manson-to-perform/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.prnewswire.com/news-releases/mtv-announces-the-nominees-in-the-worldwide-act-category-of-the-2011-mtv-ema-132453243.html |سەردێڕ=MTV Announces the Nominees in the Worldwide Act Category of the 2011 MTV EMA |ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|وێبگە=[[PR Newswire]] |بڵاوکەرەوە=[[UBM plc]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200918202634/https://www.prnewswire.com/news-releases/mtv-announces-the-nominees-in-the-worldwide-act-category-of-the-2011-mtv-ema-132453243.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> |- | [[MTV Europe Music Award for Best Pop|باشترین پۆپ]] | rowspan="4"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- | [[MTV Europe Music Award for Best Female|باشترین ژن]] | {{won}} |- | [[MTV Europe Music Award for Best New Act|Best Breakthrough Act]] | {{won}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[2000 MTV Europe Music Awards|٢٠٠٠]] | [[MTV Europe Music Award for Best Female|Best Female]] | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ukmix.org/articles/2000/ema.html |سەردێڕ=MTV Europe Music Awards 2000 |دوایین=Tadeusiak |یەکەم=Aneta |وێبگە=UKMIX |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100923005816/http://www.ukmix.org/articles/2000/ema.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> |- | [[MTV Europe Music Award for Best Song|Best Song]] | {{sort|Oops!... I Did It Again (song)|"[[Oops!... I Did It Again (song)|Oops!... I Did It Again]]"}} | {{nom}} |- | rowspan="2"| [[MTV Europe Music Award for Best Pop|باشترین پۆپ]] | rowspan="3"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| [[2001 MTV Europe Music Awards|٢٠٠١]] | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://oldsite.curlio.com/article/1513/last/MTV_European_Music_Award_nominees |سەردێڕ=MTV European Music Award nominees |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠١|وێبگە=Curlio |بڵاوکەرەوە=Curlio Limited |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200803055451/http://oldsite.curlio.com/article/1513/last/MTV_European_Music_Award_nominees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[2002 MTV Europe Music Awards|٢٠٠٢]] | [[MTV Europe Music Award for Best Female|Best Female]] | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/1457848/eminem-pink-shakira-nab-most-noms-for-mtv-europe-music-awards/ |سەردێڕ=Eminem, Pink, Shakira Nab Most Noms For MTV Europe Music Awards |دوایین=Mancini |یەکەم=Rob |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٢|وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201102201846/http://www.mtv.com/news/1457848/eminem-pink-shakira-nab-most-noms-for-mtv-europe-music-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[2004 MTV Europe Music Awards|٢٠٠٤]] | [[MTV Europe Music Award for Best Song|Best Song]] | {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>2004 MTV Europe Music Awards: * {{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/65577/outkast-tops-mtv-europe-music-awards |سەردێڕ=OutKast Tops MTV Europe Music Awards |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |بڵاوکەرەوە=Billboard Media, LLC. |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141003120100/https://www.billboard.com/articles/news/65577/outkast-tops-mtv-europe-music-awards |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4024097.stm |سەردێڕ=MTV Europe Awards 2004: The winners |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|وێبگە=[[BBC News]] |بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|British Broadcasting Corporation]] (BBC) |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171215204019/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4024097.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> |- | [[MTV Europe Music Award for Best Pop|Best Pop]] | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- | [[MTV Europe Music Award for Best Female|Best Female]] | {{won}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[2008 MTV Europe Music Awards|٢٠٠٨]] | [[MTV Europe Music Award for Best Album|Album of the Year]] | ''[[Blackout (Britney Spears album)|Blackout]]'' | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>2008 MTV Europe Music Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-mtv-europe-factbox/factbox-mtv-europe-music-awards-winners-in-2008-idUSTRE4A59K220081106?virtualBrandChannel=10112 |سەردێڕ=MTV Europe Music Awards winners in 2008 |ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|وێبگە=[[Reuters]] |بڵاوکەرەوە=[[Thomson Reuters]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210517201939/https://www.reuters.com/article/us-mtv-europe-factbox/factbox-mtv-europe-music-awards-winners-in-2008-idUSTRE4A59K220081106?virtualBrandChannel=10112 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ema.mtv.co.uk/artists/profile/115148156/ |سەردێڕ=Britney Spears: Artist Info |وێبگە=[[MTV Europe Music Awards]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks International]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081107072013/http://ema.mtv.co.uk/artists/profile/115148156/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | [[MTV Europe Music Award for Best Artist|Best Act of 2008]] | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- | [[MTV Europe Music Award for Best Artist|Best Act Ever]] | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| [[2009 MTV Europe Music Awards|٢٠٠٩]] | [[MTV Europe Music Award for Best Video|Best Video]] | {{sort|Circus|"[[Circus (song)|Circus]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ema.mtv.co.uk/vote/ |سەردێڕ=MTV Europe Music Awards&mdash;Vote Now! |وێبگە=[[MTV Europe Music Awards]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks International]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100105073117/http://ema.mtv.co.uk/vote/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[2011 MTV Europe Music Awards|٢٠١١]] | [[MTV Europe Music Award for Best North American Act|Best North American Act]] | rowspan="3"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>2011 MTV Europe Music Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.blog.naver.com/PostView.nhn?blogId=qlsrjt59&logNo=130123145257&proxyReferer=https:%2F%2Fwww.google.com%2F |سەردێڕ=빅뱅, < MTV 유럽뮤직어워드 > 월드 와이드 액트 수상 기사와 사진 |trans-title=Big Bang, < MTV Europe Music Awards > World Wide Act Awards Articles and Photos |نووسەر=노는잉어 |ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|زمان=Korean |وێبگە=Naver Blog |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks EMEAA]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210118164013/https://m.blog.naver.com/PostView.nhn?blogId=qlsrjt59&logNo=130123145257&proxyReferer=https://www.google.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.etoday.co.kr/news/view/500047 |سەردێڕ=빅뱅, 세계적 스타 제치고 MTV EMA상 수상 |trans-title=Big Bang beats world stars to win MTV EMA Award |نووسەر=노한옥주 기자 |ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|زمان=Korean |وێبگە=ETtoday |بڵاوکەرەوە=Gary Wang |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210119051437/https://www.etoday.co.kr/news/view/500047 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- | [[MTV Europe Music Award for Best Worldwide Act|Best Worldwide Act]] | {{nom}} |- | [[MTV Europe Music Award for Best Pop|Best Pop]] | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="10"| [[MTV Italian Music Awards]]{{efn|Previously knowns as ''[[:it:TRL Awards|TRL]]'' Awards from 2006&mdash;2012.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://eurovisionary.com/emma-marco-mengoni-win-italian-mtv-music-awards/ |سەردێڕ=Emma and Marco Mengoni win Italian MTV music awards |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|دوایین=Argyriou |یەکەم=Giannis |ئیش=EuroVisionary |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201129105927/https://eurovisionary.com/emma-marco-mengoni-win-italian-mtv-music-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref>}} | style="text-align:center;"| [[:it:TRL Awards 2006|2006]] | rowspan="2"| Best #1 of the Year | {{sort|Do Somethin|"[[Do Somethin']]"}} | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[:it:TRL Awards 2008|2008]] | {{sort|Gimme More|"[[Gimme More]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soundsblog.it/post/4166/trl-awards-08-le-nomination |سەردێڕ=Trl Awards 08: le nomination! |trans-title=Trl Awards 08: the nominations! |زمان=Italian |ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠٠٨|نووسەر=Aleali |وێبگە=Soundsblog |بڵاوکەرەوە=Blogo© |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200803232616/https://www.soundsblog.it/post/4166/trl-awards-08-le-nomination |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> |- | rowspan="2"| [[:it:TRL Award alla migliore artista femminile|First Lady Award]] | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[:it:TRL Awards 2009|2009]] | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.soundsblog.it/post/7162/trl-awards-2009-le-nomination-e-gli-ospiti |سەردێڕ=Trl Awards 2009: le nomination e gli ospiti |trans-title=Trl Awards 2009: nominations and guests |زمان=Italian |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٠٩|نووسەر=Tommaso |وێبگە=Soundsblog |بڵاوکەرەوە=Blogo© |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201026212752/https://www.soundsblog.it/post/7162/trl-awards-2009-le-nomination-e-gli-ospiti |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- | Best #1 of the Year | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| [[:it:TRL Awards 2011|2011]] | [[:it:TRL Award alla migliore artista femminile|Wonder Woman Award]] | rowspan="5"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.it/trlawards/vota-sms.asp |سەردێڕ=Ci sono 5 categorie votabili solo via SMS e 5 categorie votabili direttamente da questa pagina |trans-title=There are 5 categories that can only be voted via SMS and 5 categories that can be voted directly from this page |زمان=Italian |وێبگە=[[MTV (Italian TV channel)|MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks EMEAA]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110221084116/http://www.mtv.it/trlawards/vota-sms.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠١١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[:it:TRL Awards 2015|2015]] | rowspan="3"| Artist Saga | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.mtv.it/musica/mtv-awards-2015-via-lartist-saga/ |سەردێڕ=MTV Awards 2015: al via l'Artist Saga |trans-title=MTV Awards 2015: the Artist Saga is underway |زمان=Italian |ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠١٥|وێبگە=[[MTV (Italian TV channel)|MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks EMEAA]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150609072032/http://news.mtv.it/musica/mtv-awards-2015-via-lartist-saga/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[:it:TRL Awards 2016|2016]] | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mtvawards.mtv.it/vincitori-2016/ |سەردێڕ=MTV Awards 2016 |زمان=Italian |وێبگە=[[MTV (Italian TV channel)|MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks EMEAA]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160622135808/http://mtvawards.mtv.it/vincitori-2016/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[:it:TRL Awards 2017|2017]] | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>TRL Awards 2017: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.mtv.it/musica/artist-saga-2017-primo-round/ |سەردێڕ=Artist Saga 2017 primo round, vota il tuo preferito! |trans-title=Artist Saga 2017 first round, vote for your favorite! |زمان=Italian |ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠١٧|وێبگە=[[MTV (Italian TV channel)|MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks EMEAA]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210429035930/http://news.mtv.it/musica/artist-saga-2017-primo-round/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.mtv.it/musica/tim-mtv-awards-vota-50-artisti-gara-categoria-mtvawardsstar/ |سەردێڕ=TIM MTV Awards: vota i 50 artisti in gara nella categoria #MTVAwardsStar! |trans-title=TIM MTV Awards: vote for the 50 artists competing in the #MTVAwardsStar category! |زمان=Italian |ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٥|وێبگە=[[MTV (Italian TV channel)|MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks EMEAA]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210123183336/http://news.mtv.it/musica/tim-mtv-awards-vota-50-artisti-gara-categoria-mtvawardsstar/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- | MTV Award Star | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="3"| [[MTV Movie & TV Awards]]{{efn|Formerly known as MTV Movie Awards.}} | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[2002 MTV Movie Awards|٢٠٠٢]] | [[MTV Movie Award for Best Dressed|Best Dressed]] | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} (for ''[[Crossroads (2002 film)|Crossroads]]'') | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>2002 MTV Movie Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ew.com/article/2012/02/15/crossroads-tenth-anniversary/ |سەردێڕ='Crossroads': Happy 10th anniversary! |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|دوایین=Snetlker |یەکەم=Marc |وێبگە=[[Entertainment Weekly]] |بڵاوکەرەوە=[[Meredith Corporation]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151017071317/https://ew.com/article/2012/02/15/crossroads-tenth-anniversary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |وتەگێڕانەوە=[..] and notably resulted in a "Best Dressed" nomination for Britney at the 2002 MTV Movie Awards. Groundbreaking stuff, here.}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/1453554/lord-of-the-rings-fast-and-the-furious-top-mtv-movie-award-nominees/ |سەردێڕ=Movies 'Lord Of The Rings,' 'Fast And The Furious' Top MTV Movie Award Nominees&mdash;'Rush Hour 2,' 'Moulin Rouge,' 'Shrek' also snap up noms |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٢|دوایین=Mancini |یەکەم=Ron |وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151016210056/http://www.mtv.com/news/1453554/lord-of-the-rings-fast-and-the-furious-top-mtv-movie-award-nominees/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> |- | [[MTV Movie Award for Best Breakthrough Performance|Best Female Breakthrough Performance]] | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| [[2021 MTV Movie & TV Awards|٢٠٢١]] | Best Music Documentary | ''[[Framing Britney Spears]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hindustantimes.com/entertainment/music/bts-break-the-silence-the-movie-bags-best-music-documentary-award-at-mtv-music-tv-awards-members-thank-army-101621331037612.html |سەردێڕ=BTS' Break The Silence: The Movie bags Best Music Documentary award at MTV Music & TV Awards, members thank ARMY |ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=[[Hindustan Times]] |بڵاوکەرەوە=[[HT Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210619201122/https://www.hindustantimes.com/entertainment/music/bts-break-the-silence-the-movie-bags-best-music-documentary-award-at-mtv-music-tv-awards-members-thank-army-101621331037612.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="10"| [[Total Request Live|MTV TRL Awards]] | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠٠٣ | Evolution Award | rowspan="8"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/onair/trl/awards/post_vote.jhtml |سەردێڕ=MTV's first annual TRL Awards was a smashing success. The TRL categories included "TRL's First Lady," awarded to the female artist that best represents TRL, and "The Wet Your Pants Award," for the funniest guest of all time. Check out the winners below |وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20030402023238/http://www.mtv.com/onair/trl/awards/post_vote.jhtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠٠٣}}</ref> |- | Free Ride Award | {{nom}} |- | First Lady Award | {{won}} |- | Gridlock Award | {{nom}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| ٢٠٠٤ | First Lady Award | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/onair/trl/awards/2004/nominees/index.jhtml?trlCat=frstlady |سەردێڕ=Take talent, beauty, style and Top 10 turnout into consideration when selecting your favorite female |وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040803100118/http://www.mtv.com/onair/trl/awards/2004/nominees/index.jhtml?trlCat=frstlady |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠٠٤}}</ref> |- | Gridlock Award | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/onair/trl/awards/2004/nominees/index.jhtml?trlCat=gridlock |سەردێڕ=Times Square is congested enough! Pick the star who clogged up 45th and Broadway |وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040802233500/http://www.mtv.com/onair/trl/awards/2004/nominees/index.jhtml?trlCat=gridlock |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئابی ٢٠٠٤}}</ref> |- | Rock the Mic Award | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/onair/trl/awards/2004/nominees/index.jhtml?trlCat=bperf |سەردێڕ=Vote for the performance that rocked Times Square to its core |وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040803064203/http://www.mtv.com/onair/trl/awards/2004/nominees/index.jhtml?trlCat=bperf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠٠٤}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| ٢٠٠٨ | Queen of ''TRL'' | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan="3"|<ref>2008 Finale TRL Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2008/11/review-trls-tot.html |سەردێڕ=Review: TRL's 'Total Finale Live' |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|دوایین=Llyod |یەکەم=Robert |وێبگە=[[Los Angeles Times]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210123211717/https://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2008/11/review-trls-tot.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/1599452/justin-timberlake-beyonce-eminem-fall-out-boy-mark-end-of-an-era-at-trl-finale/ |سەردێڕ=Justin Timberlake, Beyonce, Eminem, Fall Out Boy Mark End Of An Era At 'TRL' Final&mdash;The show's biggest stars — and, of course, the screaming kids — were back for a packed three-hour finale |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|دوایین=Montgomery |یەکەم=James |وێبگە=[[LMTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081207104828/http://www.mtv.com/news/articles/1599452/20081116/fall_out_boy.jhtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | Most Iconic Videos of All Time | rowspan="6"| {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{won}} |- | Most Iconic Clips in TRL history | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="33"| [[MTV Video Music Awards]] | rowspan="4" style="text-align:center;"| [[1999 MTV Video Music Awards|١٩٩٩]] | [[Best Pop Video]] | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/ontv/vma/1999/ |سەردێڕ=1999 Video Music Awards Winners |ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ١٩٩٩|وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150205085004/http://www.mtv.com/ontv/vma/1999/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠١٥}}</ref> |- | [[Best Choreography]] | {{nom}} |- | [[Best Female Video]] | {{nom}} |- | [[MTV Video Music Award – International Viewer's Choice|International Viewer's Choice]] | {{nom}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| [[2000 MTV Video Music Awards|٢٠٠٠]] | [[Best Dance Video]] | {{sort|You Drive Me Crazy|"[[(You Drive Me) Crazy]]"}} | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/ontv/vma/2000/ |سەردێڕ=2000 Video Music Awards Winners |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٠|وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150111002626/http://www.mtv.com/ontv/vma/2000/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> |- | [[Best Female Video]] | rowspan="3"| {{sort|Oops!... I Did It Again (song)|"[[Oops!... I Did It Again (song)|Oops!... I Did It Again]]"}} | {{nom}} |- | [[MTV Video Music Award – Viewer's Choice|Viewer's Choice]] | {{nom}} |- | [[Best Pop Video]] | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| [[2001 MTV Video Music Awards|٢٠٠١]] | [[Best Pop Video]] | {{sort|Stronger|"[[Stronger (Britney Spears song)|Stronger]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/ontv/vma/2001/ |سەردێڕ=2001 Video Music Awards Winners |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠١|وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150216024904/http://www.mtv.com/ontv/vma/2001/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٥}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[2002 MTV Video Music Awards|٢٠٠٢]] | [[Best Female Video]] | rowspan="3"| {{sort|I'm a Slave 4 U|"[[I'm a Slave 4 U]]"}} | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/ontv/vma/2002/ |سەردێڕ=2002 Video Music Awards Winners |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٠|وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150412203337/http://www.mtv.com/ontv/vma/2002/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- | [[Best Dance Video]] | {{nom}} |- | [[Best Choreography]] | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| [[2003 MTV Video Music Awards|٢٠٠٣]] | [[MTV Video Music Award for Best Video from a Film|Best Video From a Film]] | {{sort|Boys (Britney Spears song)|"[[Boys (Britney Spears song)|Boys (The Co-Ed Remix)]]"}} {{small|(featuring [[Pharrell Williams]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/ontv/vma/2003/ |سەردێڕ=2003 Video Music Awards Winners |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠٣|وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150422194521/http://www.mtv.com/ontv/vma/2003 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| [[2004 MTV Video Music Awards|٢٠٠٤]] | [[Best Female Video]] | rowspan="4"| {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/ontv/vma/2004/ |سەردێڕ=2004 Video Music Awards Winners |ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ٢٠٠٤|وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150419125807/http://www.mtv.com/ontv/vma/2004/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠١٥}}</ref> |- | [[Best Dance Video]] | {{nom}} |- | [[Best Pop Video]] | {{nom}} |- | [[MTV Video Music Award for Video of the Year|Video of the Year]] | {{nom}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[2008 MTV Video Music Awards|٢٠٠٨]] | [[Best Female Video]] | rowspan="3"| {{sort|Piece of Me|"[[Piece of Me (Britney Spears song)|Piece of Me]]"}} | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>2008 MTV Video Music Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/ontv/vma/2008/ |سەردێڕ=2008 Video Music Awards Winners |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150331223503/http://www.mtv.com/ontv/vma/2008/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/uk-mtv/britney-spears-sweeps-vmas-idUKN0438335720080908 |سەردێڕ=Britney Spears sweeps VMAs |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|دوایین=Goodman |یەکەم=Dean |وێبگە=[[Reuters]] |بڵاوکەرەوە=[[Thomson Reuters]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160315025246/https://www.reuters.com/article/uk-mtv-idUKN0438335720080908 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> |- | [[Best Pop Video]] | {{won}} |- | [[MTV Video Music Award for Video of the Year|Video of the Year]] | {{won}} |- | rowspan="7" style="text-align:center;"| [[2009 MTV Video Music Awards|٢٠٠٩]] | [[Best Pop Video]] | rowspan="2"| {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{won}} | rowspan="7" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/ontv/vma/2009/ |سەردێڕ=2009 Video Music Awards Winners |ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150323042322/http://www.mtv.com/ontv/vma/2009/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> |- | [[MTV Video Music Award for Video of the Year|Video of the Year]] | {{nom}} |- | [[MTV Video Music Award for Best Art Direction|Best Art Direction]] | rowspan="5"| {{sort|Circus|"[[Circus (song)|Circus]]"}} | {{nom}} |- | [[Best Choreography]] | {{nom}} |- | [[MTV Video Music Award for Best Cinematography|Best Cinematography]] | {{nom}} |- | [[MTV Video Music Award for Best Direction|Best Direction]] | {{nom}} |- | [[MTV Video Music Award for Best Editing|Best Editing]] | {{nom}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[2011 MTV Video Music Awards|٢٠١١]] | [[MTV Video Music Award for Best Choreography|Best Choreography]] | rowspan="2"| {{sort|Till the World Ends|"[[Till the World Ends]]"}} | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>2011 MTV Video Music Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/ontv/vma/2011/ |سەردێڕ=2011 Video Music Awards Winners |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠١١|وێبگە=[[MTV]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150326015245/http://www.mtv.com/ontv/vma/2011 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٦ی ئازاری ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/mtv-vmas-lady-gaga-continues-228732/ |سەردێڕ=MTV VMAs: Lady Gaga Continues Her Alter Ego Act for Britney Spears Tribute |دوایین=Schutte |یەکەم=Lauren |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠١١|وێبگە=[[ھۆلیوود ڕیپۆرتەر|The Hollywood Reporter]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200408022347/https://www.hollywoodreporter.com/news/mtv-vmas-lady-gaga-continues-228732 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> |- | [[Best Pop Video]] | {{won}} |- | [[Michael Jackson Video Vanguard Award|Vanguard Award]] | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[2021 MTV Video Music Awards|٢٠٢١]] | rowspan="2"| Best Audio Mashup | "[[Toxic (song)|Toxic]]" x "[[Love Shack]]" x [[Dragula (song)|Dragula]] {{small|(remix)}}{{efn|Remix by DJ Cummer Bund}} | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://pitchfork.com/news/mtv-vmas-2021-winners-see-the-full-list-here/ |سەردێڕ=MTV VMAs 2021 Winners: See the Full List Here |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=[[Pitchfork (website)|Pitchfork]] |نووسەر=Allison Hussey |بڵاوکەرەوە=[[Condé Nast]] |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> |- | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} x "[[Levitating (song)|Levitating]]" {{small|(remix)}}{{efn|Remix by Adam Music}} | {{nom}} |- | Best Viral Dance | {{sort|Gimme More|"[[Gimme More]]"}} | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="8"| [[MTV Video Music Awards Japan]] | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[2002 MTV Video Music Awards Japan|٢٠٠٢]] | Best Female Artist | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtvjapan.com/music/event/vmaj04/pop_list02.html |سەردێڕ=MTV Video Music Awards Japan '02 Nominees |وێبگە=[[MTV Japan]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks EMEAA]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040619032347/http://www.mtvjapan.com/music/event/vmaj04/pop_list02.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٤}}</ref> |- | Best Pop Artist | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[2004 MTV Video Music Awards Japan|٢٠٠٤]] | [[MTV Video Music Award Japan for Best Collaboration|Best Collaboration]] | rowspan="2"| {{sort|Me Against The Music|"[[Me Against The Music]]"}} {{small|(featuring [[Madonna]])}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtvjapan.com/music/event/vmaj04/nominees.html |سەردێڕ=それぞれのカテゴリーのWinnerがついに決定しました！あなたの投票したアーティストはトロフィーをゲットできたでしょうか!?さっそくこのページでチェックしてみよう |trans-title=Winners for each category have finally been decided! Did the artist you voted get the trophy !? Check it out on this page |زمان=Japanese |وێبگە=[[MTV Japan]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks EMEAA]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040603205225/http://www.mtvjapan.com/music/event/vmaj04/nominees.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٤}}</ref> |- | rowspan="2"| [[MTV Video Music Award Japan for Best Female Video|Best Female Video]] | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[2008 MTV Video Music Awards Japan|٢٠٠٨]] | rowspan="2"| {{sort|Gimme More|"[[Gimme More]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtvjapan.com/vmaj/2008/ |سەردێڕ=大好評のうちに幕を閉じた MTV Video Music Awards Japan 2008 その本編、レッドカーペット、バックステージインタビュー、アフターパーティーの模様を動画で配信! 下のボタンをクリックして夢の豪華イベントをチェックしよう |trans-title=MTV Video Music Awards Japan 2008 closed the curtain with great popularity. Watch the video of the main story, the red carpet, the backstage interview, and the after party! Click the button below to check out the gorgeous dream event. |زمان=Japanese |وێبگە=[[MTV Japan]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Networks EMEAA]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305204703/http://www.mtvjapan.com/vmaj/2008/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> |- | [[MTV Video Music Award Japan for Best Pop Video|Best Pop Video]] | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| [[2009 MTV Video Music Awards Japan|٢٠٠٩]] | [[MTV Video Music Award Japan for Video of the Year|Video of the Year]] | rowspan="2"| {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://natalie.mu/music/news/14524 |سەردێڕ=今年の「MTV VMAJ」は9mm、GREEN DAYらが登場 |trans-title=This year's "MTV VMAJ" will feature 9mm, GREEN DAY and others |زمان=Japanese |ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٠٩|وێبگە=[[Natalie (website)|Natalie]] |بڵاوکەرەوە=Natasha, Inc. |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624195919/https://natalie.mu/music/news/14524 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- | [[MTV Video Music Award Japan for Best Female Video|Best Female Video]] | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="4"| [[Los Premios MTV Latinoamérica|MTV Video Music Awards Latin América]] | style="text-align:center;"| [[MTV Video Music Awards Latinoamérica 2002|2002]] | rowspan="2"| [[Los Premios MTV Latinoamérica for Best Pop Artist — International|Best International Pop Artist]] | rowspan="3"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.radioacktiva.com/2002/mtv-latinoamerica-anuncia-los-nominados-para-los-premios-mtv-video-music-awards-latinoamerica-2002br-140134-21498.html |سەردێڕ=MTV Latinoamérica anuncia los nominados para los premios "MTV Video Music Awards Latinoamérica 2002" |trans-title=MTV Latin America announces the nominees for the "MTV Video Music Awards Latin America 2002" |زمان=Spanish |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٢|وێبگە=Radioacktiva |بڵاوکەرەوە=Prisma |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200812214330/https://www.radioacktiva.com/2002/mtv-latinoamerica-anuncia-los-nominados-para-los-premios-mtv-video-music-awards-latinoamerica-2002br-140134-21498.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[Los Premios MTV Latinoamérica 2009|2009]] | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>Los Premios MTV Latinoamérica 2009: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.notisistema.com/noticias/?p=210763 |سەردێڕ=Lista de nominados a los premios MTV Latinos |trans-title=List of nominees for the MTV Latin awards |زمان=Spanish |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|وێبگە=Notisistema |بڵاوکەرەوە=Derechos Reservados |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090925145134/http://www.notisistema.com/noticias/?p=210763 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٩}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nacion.com/archivo/wisin-yandel-triunfan-en-los-premios-mtv-en-una-ceremonia-con-aire-mexicano/BXAWIYNTARCQTKVPOL63LZKUS4/story/ |سەردێڕ=Wisin & Yandel triunfan en Los Premios MTV en una ceremonia con aire mexicano |trans-title=Wisin & Yandel triumph at Los Premios MTV in a ceremony with a Mexican air |زمان=Spanish |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|وێبگە=[[La Nación]] |بڵاوکەرەوە=Fernando Laborda |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210621052725/https://www.nacion.com/archivo/wisin-yandel-triunfan-en-los-premios-mtv-en-una-ceremonia-con-aire-mexicano/BXAWIYNTARCQTKVPOL63LZKUS4/story/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- | [[Los Premios MTV Latinoamérica for Best Fan Club|Best Fan Club]] | {{won}} |- | [[Los Premios MTV Latinoamérica for Best Ringtone|Best Ringtone]] | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="5"| [[MTV Video Music Brazil|MTV Video Music Brazil Awards]] | style="text-align:center;"| [[MTV Video Music Brazil#2004|2004]] | rowspan="2"| Best International Video | {{sort|Me Against The Music|"[[Me Against The Music]]"}} {{small|(featuring [[Madonna]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://televisao.uol.com.br/ultimas-noticias/2004/08/05/ult698u7001.jhtm |سەردێڕ=MTV anuncia indicados ao VMB 2004; D2 e Rappa lideram |trans-title=MTV Announces 2004 VMB Nominees; D2 and Rappa lead |زمان=Portuguese |دوایین=Loiola |یەکەم=Thompson |ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٠٤|وێبگە=[[Universo Online|UOL]] |بڵاوکەرەوە=OFL S.A. |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210620010410/http://televisao.uol.com.br/ultimas-noticias/2004/08/05/ult698u7001.jhtm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[2005 MTV Video Music Brazil|٢٠٠٥]] | {{sort|Do Somethin|"[[Do Somethin']]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://musica.uol.com.br/ultnot/2005/08/19/ult89u5910.jhtm |سەردێڕ=MTV anuncia a lista de indicados ao VMB |trans-title=MTV announces list of VMB nominees |زمان=Portuguese |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٠٥|وێبگە=[[Universo Online]] |بڵاوکەرەوە=[[Grupo Folha]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160308095331/http://musica.uol.com.br/ultnot/2005/08/19/ult89u5910.jhtm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[2008 MTV Video Music Brazil|٢٠٠٨]] | rowspan="3"| Best International Artist | rowspan="3"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://g1.globo.com/Noticias/Musica/0,,MUL727751-7085,00-MTV+DIVULGA+LISTA+DE+INDICADOS+AO+VMB.html |سەردێڕ=MTV divulga lista de indicados ao VMB 2008 |trans-title=MTV releases list of VMB 2008 nominees |زمان=Portuguese |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=[[G1 (website)|G1]] |بڵاوکەرەوە=[[Grupo Globo]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140118081534/http://g1.globo.com/Noticias/Musica/0,,MUL727751-7085,00-MTV+DIVULGA+LISTA+DE+INDICADOS+AO+VMB.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[2009 MTV Video Music Brazil|٢٠٠٩]] | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rollingstone.uol.com.br/noticia/divulgada-lista-de-indicados-ao-vmb-2009/ |سەردێڕ=Pitty lidera a disputa, com cinco indicações&mdash;premiação terá 16 categorias abertas ao voto popular |trans-title=Pitty leads the dispute, with five nominations&mdash;The award will have 16 categories open to popular vote |زمان=Portuguese |ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٠٩|وێبگە=[[:pt:Rolling Stone Brasil|Rolling Stone Brasil]] |بڵاوکەرەوە=Penske Media Corporation |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210226133945/https://rollingstone.uol.com.br/noticia/divulgada-lista-de-indicados-ao-vmb-2009/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[2011 MTV Video Music Brazil|٢٠١١]] | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://veja.abril.com.br/noticia/entretenimento/mtv-anuncia-lista-de-indicados-ao-vmb-2011/ |سەردێڕ=Público poderá votar em 4 das 11 categorias a partir do próximo dia 29 de agosto; cerimônia de entrega acontecerá em outubro |trans-title=Public will be able to vote in 4 of the 11 categories from next August 29th; delivery ceremony will take place in october |زمان=Portuguese |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠١١|وێبگە=[[Veja (magazine)|Veja]] |بڵاوکەرەوە=[[Editora Abril]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151002092816/http://veja.abril.com.br/noticia/entretenimento/mtv-anuncia-lista-de-indicados-ao-vmb-2011/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"| [[MTV International|MTV Video Play Awards]] | rowspan="3" style="text-align:center;| ٢٠١٢ | rowspan="3"| Most-Played Music Video of the Year | {{sort|Till the World Ends|"[[Till the World Ends]]"}} | {{won|place=platinum|Platinum}} | rowspan="3" style="text-align:center;|<ref>2011 MTV Video Play Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.recordoftheday.com/news-and-press/mtv-honours-biggest-music-videos-of-2011 |سەردێڕ=MTV Honours Biggest Music Video of 2011 |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠١١|وێبگە=Record of the Day |بڵاوکەرەوە=Paul Scaife |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201127232006/https://www.recordoftheday.com/news-and-press/mtv-honours-biggest-music-videos-of-2011 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.musicweek.com/news/read/guetta-jessie-j-adele-among-2011-mtv-video-play-award-winners/048021 |سەردێڕ=Guetta, Jessie J, Adele among 2011 MTV Video Play Award winners |ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=[[Music Week]] |بڵاوکەرەوە=[[Future plc]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120902035246/http://www.musicweek.com/news/read/guetta-jessie-j-adele-among-2011-mtv-video-play-award-winners/048021 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢ |وتەگێڕانەوە=Females dominated the awards with Jessie J, Adele, Katy Perry and Jenifer Lopez all picking up Double Platinum Awards, and Lady Gaga, Britney Spears and Rihanna each scoring a hat trick of Platinum Awards.}}</ref> |- | {{sort|Hold It Against Me|"[[Hold It Against Me]]"}} | {{won|place=platinum|Platinum}} |- | {{sort|I Wanna Go|"[[I Wanna Go]]"}} | {{won|place=platinum|Platinum}} |- ! scope="row" rowspan="3"| [[MTV International|MTV Wraps Up! ٢٠٠٣]] | rowspan="3" style="text-align:center;| ٢٠٠٣ | Best Sales Team of The Year | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}}, [[Beyoncé]], ''[[The Osbournes]]'' and [[Halle Berry]]'s Soda Pop squad | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/onair/new_years_eve/2003/2003_faves_polls/ |سەردێڕ=Music stars continued to jump on the endorsement bandwagon in record numbers. Some did it alone, while others teamed up to promote products. Who do you think was the most effective sales team of 2003? |وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040606100812/http://www.mtv.com/onair/new_years_eve/2003/2003_faves_polls/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٤}}</ref> |- | Live Performances of the Year | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}}, [[Madonna]] and [[Christina Aguilera]] sings "[[Like a Virgin (song)|Like a Virgin]]" at the [[2003 MTV Video Music Awards]] | {{won}} |- | Top Artist Pages | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="2"| [[MVPA Awards]]{{efn|MVPA Awards honor the best music videos in a variety of aspects, which includes music video production and post-production companies, as well as individuals—directors, producers, cinematographers, choreographers, stylists, production designers, editors, colorists, animators, and others. Spears' music videos have been nominated a few times in 2002, 2003 & 2004. However, the award is credited to the production of her music videos.<ref>MVPA Awards: * {{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/75663/2002-music-video-production-assn-mvpa-awards |سەردێڕ=2002 Music Video Production Assn. (MVPA) Awards |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠٠٢|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |بڵاوکەرەوە=Billboard Media, LLC. |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210601234625/https://www.billboard.com/articles/news/75663/2002-music-video-production-assn-mvpa-awards |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} * {{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=http://billboard.com/bb/awards/article_display.jsp?vnu_content_id=1862263 |سەردێڕ=2003 Music Video Production Association Awards |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |بڵاوکەرەوە=Billboard Media, LLC. |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20030621080426/http://billboard.com/bb/awards/article_display.jsp?vnu_content_id=1862263 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٠٣}}</ref>}} | rowspan="2" style="text-align:center;| ٢٠١٢ | rowspan="2"| Best Pop Video | {{sort|I Wanna Go|"[[I Wanna Go]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.videostatic.com/vs/2012/05/2012-mvpa-award-nominees.html?__cf_chl_jschl_tk__=6201afa90bb07b921e053912cd0e1c306610efcb-1624814585-0-AbgpKI3-Kn3-EP7DQCAA6srKEsPJPo0MXqxziCtBH3_te0WVlnT8PdbEjw0utHwuKkQN0E79NaupkB9vjx4QWdN_if3oHDhFjlOfZLCMw-dugrMW3fzbTAMlaAYzGrNkcsAYd8x_EcqQ1SZL1D-at-DqHOHQ6Oy-XLkLIUtvluykZ-PE6CUnRB-AEjAh3c3WdJDgkobmUr2PhbztJOzpZxnKyZKMQ10VfUU2IInd8pI53q9HO7rBYjoi536XbVDQ10e8l4iwtwxbU_TW3fTnFjzHRKeJNUWc28oNeZyu1D4yFujuknUApektQrWiy6bqna38MoelPIAUdgLokqH6exxQs2n1TL02J_3Y-5-96XkQjftIk6Iyr6oVESLqjzIMdEsNYh7y8gsGui7nZvGlRYVMwTyKmW1E8Jzc_2fDBTWEbulAaROhCSjln5OZdVjp6Woghna6Cx9BY0rMqqWgNLz0oHUjkNj5ySy1NEWzvedAy26y8-TbTS-aC_Nay3PgIA |سەردێڕ=2012 MVPA Award Nominees |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٢|دوایین=Gottlieb |یەکەم=Steven |وێبگە=VideoStatic |بڵاوکەرەوە=Steven J. Gottlieb |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210627172522/https://www.videostatic.com/vs/2012/05/2012-mvpa-award-nominees.html?__cf_chl_jschl_tk__=6201afa90bb07b921e053912cd0e1c306610efcb-1624814585-0-AbgpKI3-Kn3-EP7DQCAA6srKEsPJPo0MXqxziCtBH3_te0WVlnT8PdbEjw0utHwuKkQN0E79NaupkB9vjx4QWdN_if3oHDhFjlOfZLCMw-dugrMW3fzbTAMlaAYzGrNkcsAYd8x_EcqQ1SZL1D-at-DqHOHQ6Oy-XLkLIUtvluykZ-PE6CUnRB-AEjAh3c3WdJDgkobmUr2PhbztJOzpZxnKyZKMQ10VfUU2IInd8pI53q9HO7rBYjoi536XbVDQ10e8l4iwtwxbU_TW3fTnFjzHRKeJNUWc28oNeZyu1D4yFujuknUApektQrWiy6bqna38MoelPIAUdgLokqH6exxQs2n1TL02J_3Y-5-96XkQjftIk6Iyr6oVESLqjzIMdEsNYh7y8gsGui7nZvGlRYVMwTyKmW1E8Jzc_2fDBTWEbulAaROhCSjln5OZdVjp6Woghna6Cx9BY0rMqqWgNLz0oHUjkNj5ySy1NEWzvedAy26y8-TbTS-aC_Nay3PgIA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- | {{sort|Till the World Ends|"[[Till the World Ends]]"}}{{efn|Marjan Malakpour was awarded Best Styling for her work on "[[Till the World Ends]]".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.videostatic.com/vs/2012/06/2012-mvpa-award-winners.html |سەردێڕ=2012 MVPA Award Winners |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|دوایین=Gottlieb |یەکەم=Steven |وێبگە=VideoStatic |بڵاوکەرەوە=Steven J. Gottlieb |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref>}} | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="10"| [[iHeartRadio MMVAs|MuchMusic Video Awards]] | style="text-align:center;| ١٩٩٩ | [[MuchMusic Video Award for Peoples Choice: Favourite International Artist|Favorite International Artist]] | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thestar.com/entertainment/2009/03/18/britney_spears_circus_comes_to_town.html |سەردێڕ=Britney Spears' Circus comes to town |ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٠٩|دوایین=Infantry |یەکەم=Ashante |وێبگە=[[Toronto Star]] |بڵاوکەرەوە=Jordan Bitove |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210301114358/https://www.thestar.com/entertainment/2009/03/18/britney_spears_circus_comes_to_town.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئازاری ٢٠٢١ |وتەگێڕانەوە=[...] She returned to Toronto in September to perform at the MuchMusic Video Awards and pick up the Favourite International Artist Award.}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;| [[2000 MuchMusic Video Awards|٢٠٠٠]] | [[MuchMusic Video Award for Best International Artist Video|Best International Video]] | rowspan="2"| {{sort|Oops!... I Did It Again (song)|"[[Oops!... I Did It Again (song)|Oops!... I Did It Again]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٠٠|سەردێڕ=MuchMusic Video Awards Nominees |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZhAEAAAAMBAJ |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |پەڕە=٨١|بەرگ=١١١|issue=35 |issn=0006-2510 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|via=[[Google Books]]}}</ref> |- | [[MuchMusic Video Award for Peoples Choice: Favourite International Artist|Favorite International Artist]] | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;| [[2004 MuchMusic Video Awards|٢٠٠٤]] | [[MuchMusic Video Award for Best International Artist Video|Best International Video]] | rowspan="2"| {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.soulshine.ca/news/newsarticle.php?nid=660 |سەردێڕ=Much Music Video Award Nominees |ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٥|دوایین=Fulghum |یەکەم=Sherrill |وێبگە=SoulShine |بڵاوکەرەوە=SoulShine. Ca |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040901080408/http://www.soulshine.ca/news/newsarticle.php?nid=660 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئەیلوولی ٢٠٠٤}}</ref> |- | [[MuchMusic Video Award for Peoples Choice: Favourite International Artist|Favorite International Artist]] | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;| [[2009 MuchMusic Video Awards|٢٠٠٩]] | [[MuchMusic Video Award for Best International Artist Video|Best International Video]] | rowspan="2"| {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mmva.muchmusic.com/category/nominees |سەردێڕ=Full List Of Nominees |وێبگە=[[Much (TV channel)|MuchMusic]] |بڵاوکەرەوە=[[Bell Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090530064813/http://mmva.muchmusic.com/category/nominees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئایاری ٢٠٠٩}}</ref> |- | [[MuchMusic Video Award for Peoples Choice: Favourite International Artist|Favorite International Artist]] | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;| [[2011 MuchMusic Video Awards|٢٠١١]] | [[MuchMusic Video Award for Best International Artist Video|Best International Video]] | rowspan="2"| {{sort|Till the World Ends|"[[Till the World Ends]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mmva.muchmusic.com/nominees/ |سەردێڕ=MMVA 2011 Nominees |وێبگە=[[Much (TV channel)|MuchMusic]] |بڵاوکەرەوە=[[Bell Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110520231740/http://mmva.muchmusic.com/nominees/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> |- | [[MuchMusic Video Award for Peoples Choice: Favourite International Artist|Favorite International Artist]] | {{nom}} |- | style="text-align:center;| [[2013 MuchMusic Video Awards|٢٠١٣]] | [[MuchMusic Video Award for Best International Artist Video|Best International Video]] | {{sort|Scream & Shout|"[[Scream & Shout]]"}} {{small|(with [[will.i.am]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://heavy.com/entertainment/2013/06/2013-much-music-video-awards-mmva-winners-nominees-losers-full-list/ |سەردێڕ=MMVA 2013: Full List of Winners & Losers |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|دوایین=Bevilacqua |یەکەم=Valerie |وێبگە=[[Heavy (website)|Heavy]] |بڵاوکەرەوە=Heavy Inc. |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210201223948/https://heavy.com/entertainment/2013/06/2013-much-music-video-awards-mmva-winners-nominees-losers-full-list/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row"| ''[[Music Choice]]'' Awards | style="text-align:center;| ٢٠١٦ | Icon Award | rowspan="7"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hollywoodlife.com/2016/11/22/britney-spears-music-choice-icon-award-2016-video/ |سەردێڕ=Britney Spears Receives Music Choice Icon Award After 2016 Success — Watch |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|دوایین=Longeretta |یەکەم=Emily |وێبگە=[[Hollywood Life]] |بڵاوکەرەوە=[[Bonnie Fuller]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161128234914/https://hollywoodlife.com/2016/11/22/britney-spears-music-choice-icon-award-2016-video/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="2"| ''[[Music Week]]'' Awards | style="text-align:center;| ١٩٩٩ | Highest selling singles artist in the UK | {{won}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.britneyspears.com/about-awards.php |سەردێڕ=About Britney: Awards |وێبگە=Britney Spears |بڵاوکەرەوە=Britney Spears Official Site® |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050109023640/http://www.britneyspears.com/about-awards.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥}}</ref> |- | style="text-align:center;| ٢٠١٩ | Marketing Campaign | {{won}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.musicweek.com/media/read/all-the-winners-at-the-bigger-and-better-2019-music-week-awards/076144 |سەردێڕ=All the winners at the bigger and better 2019 Music Week Awards |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٩|دوایین=Paine |یەکەم=Andre |وێبگە=[[Music Week]] |بڵاوکەرەوە=[[Future plc]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210125181700/https://www.musicweek.com/media/read/all-the-winners-at-the-bigger-and-better-2019-music-week-awards/076144 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="7"| [[My VH1 Music Awards]] | rowspan="3" style="text-align:center;| ٢٠٠٠ | Best Stage Spectacle | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mi2n.com/press.php3?press_nb=14062 |سەردێڕ=VH1 And VH1.com Announce Finalists For "My VH1 Music Awards," The First Interactive Music Awards Show |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠|وێبگە=Music Industry News Network |بڵاوکەرەوە=TagIt |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20001215080700/http://www.mi2n.com/press.php3?press_nb=14062 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠}}</ref> |- | Booty Shake | {{nom}} |- | You Want Fries With That Album? | {{nom}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;| ٢٠٠١ | Navel Academy | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;|<ref>2001 My VH1 Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/1450497/u2-dave-matthews-lead-my-vh1-music-awards-nominees/ |سەردێڕ=U2, Dave Matthews Lead My VH1 Music Awards Nominees |ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|دوایین=Wiederhorn |یەکەم=Jon |وێبگە=[[MTV]] |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180302165402/http://www.mtv.com/news/1450497/u2-dave-matthews-lead-my-vh1-music-awards-nominees/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠١٨}} * {{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/77564/dmb-is-my-vh1-favorite |سەردێڕ=DMB Is 'My VH1' Favorite |ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |بڵاوکەرەوە=Billboard Media, LLC. |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210116095753/https://www.billboard.com/articles/news/77564/dmb-is-my-vh1-favorite |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- | Is It Hot in Here or Is It Just My Video | {{sort|Don't Let Me Be the Last to Know|"[[Don't Let Me Be the Last to Know]]"}} | {{nom}} |- | There's no "I" in "team" | {{sort|What's|"[[What's Going On (Marvin Gaye song)#Artists Against AIDS Worldwide cover|What's Going On]]"}} | {{won}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠٦ | Big Mama | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.popsugar.com/celebrity/VH1-Big-06---Big-Show-77349 |سەردێڕ=VH1 Big in '06 - The Big Show |ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|وێبگە=[[PopSugar]] |بڵاوکەرەوە=[[Group Nine Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210514172028/https://www.popsugar.com/celebrity/VH1-Big-06---Big-Show-77349 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row"| [[Myx Music Award]] | style="text-align:center;| [[Myx Music Awards 2009|2009]] | [[Myx Music Award for Favorite International Video|Favorite International Video]] | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mukamo.com/myx-music-awards-2009-nominees/ |سەردێڕ=MYX Music Awards 2009 nominees |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=Mukamo |بڵاوکەرەوە=Mukamo Philippines |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120215211640/http://www.mukamo.com/myx-music-awards-2009-nominees/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4"| [[NME Awards|''NME'' Awards]] {{anchor|N}} | style="text-align:center;| [[List of NME Award winners#NME Carling Awards 2002|2002]] | Best Pop Act | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://microsites.nme.com/nmecarlingawards/site/best_pop.html |سەردێڕ=The Nominations |وێبگە=[[NME]] |بڵاوکەرەوە=[[BandLab Technologies]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20031120201047/http://microsites.nme.com/nmecarlingawards/site/best_pop.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣}}</ref> |- | style="text-align:center;| [[List of NME Award winners#Shockwaves NME Awards 2005|2005]] | Worst Style | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nme.com/news/music/nme-awards-2-1305507 |سەردێڕ=Shockwaves NME Awards The Winners&mdash;The full list of who got what… |وێبگە=[[NME]] |ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=[[BandLab Technologies]] (BBC) |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210127233347/https://www.nme.com/news/music/nme-awards-2-1305507 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;| [[List of NME Award winners#Shockwaves NME Awards 2008|2008]] | rowspan="2"| Worst Album | ''[[Blackout (Britney Spears album)|Blackout]]'' | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nme.com/news/music/nme-awards-99-1322170 |سەردێڕ=Shockwaves NME Awards 2008: Britney Spears wins Worst Album&mdash;'Blackout' deemed most rubbish record of the year |وێبگە=[[NME]] |ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[BandLab Technologies]] (BBC) |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210127235352/https://www.nme.com/news/music/nme-awards-99-1322170 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> |- | style="text-align:center;| [[List of NME Award winners#Shockwaves NME Awards 2009|2009]] | ''[[Circus (Britney Spears album)|Circus]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nme.com/news/music/jonas-brothers-8-1305928 |سەردێڕ=Jonas Brothers 'win' Worst Album award at Shockwaves NME Awards&mdash;The clean-living band have won the award ahead of Razorlight |وێبگە=[[NME]] |ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[BandLab Technologies]] (BBC) |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210419051312/https://www.nme.com/news/music/jonas-brothers-8-1305928 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4"| [[NRJ Music Awards]] | style="text-align:center;| [[NRJ Music Awards#2008 Awards Winners – 9th NRJ Music Awards|2008]] | International Album of the Year | ''[[Blackout (Britney Spears album)|Blackout]]'' | {{won}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nrj.fr/music/exclus-nrj/0/nrj-music-awards-c-est-toi-jouer-36597.html |سەردێڕ=NRJ Music Awards: C'est à toi de jouer! |trans-title=NRJ Music Awards: It's up to you! |زمان=fr |وێبگە=[[NRJ]] |بڵاوکەرەوە=[[NRJ Group]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071212234748/http://www.nrj.fr/music/exclus-nrj/0/nrj-music-awards-c-est-toi-jouer-36597.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;| [[NRJ Music Awards#2009 Awards Winners – 10th NRJ Music Awards|2009]] | International Video of the Year | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nrj.fr/music-awards/actualites/nrj-music-awards-2009-236203 |سەردێڕ=NRJ Music Awards 2009&mdash;Les NRJ music awards célèbrent leurs 10 années d'existence. Un anniversaire que les stars entendent bien fêter |trans-title=NRJ Music Awards 2009&mdash;The NRJ Music Awards celebrate 10 years of existence. A birthday that the stars intend to celebrate |زمان=fr |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|وێبگە=[[NRJ]] |بڵاوکەرەوە=[[NRJ Group]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170625090820/https://www.nrj.fr/music-awards/actualites/nrj-music-awards-2009-236203 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> |- | rowspan="2"| International Female Artist of the Year | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- | style="text-align:center;| [[NRJ Music Awards#2012 Awards Winners – 13th NRJ Music Awards|2012]] | {{nom}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.lefigaro.fr/musique/2012/01/30/03006-20120130ARTFIG00450-nrj-music-awards-shakira-a-l-honneur.php |سەردێڕ=NRJ Music Awards, Shakira à l'honneur&mdash;Les NRJ Music Awards ont largement récompensé le groupe électro LMFAO, M.Pokora et la chanteuse britannique Adele |trans-title=NRJ Music Awards, Shakira in the spotlight&mdash;The NRJ Music Awards went to electro group LMFAO, Mr Pokora and British singer Adele |زمان=fr |ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|دوایین=Cesbron |یەکەم=Mathilde |وێبگە=[[NRJ]] |بڵاوکەرەوە=[[NRJ Group]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201202180222/https://www.lefigaro.fr/musique/2012/01/30/03006-20120130ARTFIG00450-nrj-music-awards-shakira-a-l-honneur.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4"| [[National Music Publishers' Association]] | rowspan="4" style="text-align:center;| ٢٠١٨ | rowspan="4"| Songwriting Achievement Award | {{sort|Everytime|"[[Everytime]]"}} | {{won|place=gold|Gold}} | rowspan="4" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://thatgrapejuice.net/2018/07/britney-spears-honoured-for-contributions-songwriting/ |سەردێڕ=Britney Spears Honoured For Contributions To Songwriting |ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٠٨|وێبگە=That Grape Juice |بڵاوکەرەوە=Townsquare Music |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201217125609/https://thatgrapejuice.net/2018/07/britney-spears-honoured-for-contributions-songwriting/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- | {{sort|Make Me|"[[Make Me (Britney Spears song)|Make Me]]"}} {{small|(featuring [[G-Eazy]])}} | {{won|place=gold|Gold}} |- | {{sort|Me Against The Music|"[[Me Against The Music]]"}} {{small|(featuring [[Madonna]])}} | {{won|place=gold|Gold}} |- | {{sort|Work Bitch|"[[Work Bitch]]"}} | {{won|place=platinum|Platinum}} |- ! scope="row"| [[Neil Bogart#Legacy|Neil Bogart Memorial Fund]] | style="text-align:center;| ٢٠٠٢ | Children's Choice Award | rowspan="5"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{Won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://idobi.com/news/britney-spears-to-receive-nbmf-childrens-choice-award/ |سەردێڕ=Britney Spears To Receive NBMF Children's Choice Award |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٢|دوایین=Fiasco |یەکەم=Lance |وێبگە=[[idobi Radio]] |بڵاوکەرەوە=Idobi Network LLC |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624173113/https://idobi.com/news/britney-spears-to-receive-nbmf-childrens-choice-award/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |وتەگێڕانەوە=What was your favourite video of 2011? Here's a list of the nominated videos. Get ready to vote!}}</ref> |- ! scope="row"| ''[[New York Dog]]'' Award | style="text-align:center;"| ٢٠٠٦ | World's Worst Celebrity Dog Owner | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>World's Worst Celebrity Dog Owner: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.wfmynews2.com/article/news/britney-spears-voted-the-worlds-worst-celebrity-dog-owner/83-403136012 |سەردێڕ=Britney Spears Voted The World's Worst Celebrity Dog Owner |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|دوایین=Riggs |یەکەم=Larry |وێبگە=[[WFMY-TV]] |بڵاوکەرەوە=[[WeatherNation TV]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624163241/https://www.wfmynews2.com/article/news/britney-spears-voted-the-worlds-worst-celebrity-dog-owner/83-403136012 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |وتەگێڕانەوە=[[Paris Hilton]] was last year's worst pet owner.}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.wafb.com/story/5830709/britney-spears-named-worlds-worst-celebrity-dog-owner/ |سەردێڕ=Britney Spears Named World's Worst Celebrity Dog Owner |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|وێبگە=WAFB |بڵاوکەرەوە=[[Gray Television]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160726150534/https://www.wafb.com/story/5830709/britney-spears-named-worlds-worst-celebrity-dog-owner/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> |- ! scope="row"| [[NewNowNext Awards]] | style="text-align:center;"| [[NewNowNext Awards#2009|2009]] | Always Next, Forever Now Award | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theatermania.com/new-york-city-theater/news/cheyenne-jackson-rupaul-britney-spears-vanessa-wil_19197.html |سەردێڕ=Cheyenne Jackson, RuPaul, Britney Spears, Vanessa Williams, et al. Set for LOGO's 2009 NewNowNext Awards |ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٠٩|دوایین=Scott-Lipton |یەکەم=Brian |وێبگە=TheaterMania |بڵاوکەرەوە=TheaterMania.com, Inc. |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200325132941/https://www.theatermania.com/new-york-city-theater/news/cheyenne-jackson-rupaul-britney-spears-vanessa-wil_19197.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> |- ! scope="row"| [[Meus Prêmios Nick|Nickelodeon Brazil Kids' Choice Awards]] | style="text-align:center;"| [[:pt:Meus Prêmios Nick 2009|2009]] | Personality of the Year | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://portalpopline.com.br/britney-spears-perde-para-bob-esponja-em-premiacao-da-nickelodeon/ |سەردێڕ=Britney Spears perde para Bob Esponja em premiação da Nickelodeon |trans-title=Britney Spears loses to SpongeBob at Nickelodeon Awards |زمان=Portuguese |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٩|وێبگە=Portal POPline |بڵاوکەرەوە=POPline Produções Artisticas & Comunicação LTDA. |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210225163307/https://portalpopline.com.br/britney-spears-perde-para-bob-esponja-em-premiacao-da-nickelodeon/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="8"| [[Nickelodeon Kids' Choice Awards]] | rowspan="2" style="text-align:center;| [[2000 Kids' Choice Awards|2000]] | [[Kids' Choice Award for Favorite Female Singer|Favorite Female Singer]] | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/1425161/will-smith-backstreet-boys-win-at-kids-choice-awards/ |سەردێڕ=Will Smith, Backstreet Boys Win At Kids' Choice Awards |وێبگە=[[MTV]] |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٠٠|دوایین=Gill |یەکەم=John |بڵاوکەرەوە=[[ViacomCBS Domestic Media Networks]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190618032919/http://www.mtv.com/news/1425161/will-smith-backstreet-boys-win-at-kids-choice-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> |- | Favorite Song | {{sort|You Drive Me Crazy|"[[(You Drive Me) Crazy]]"}} | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;| [[2001 Kids' Choice Awards|2001]] | [[Kids' Choice Award for Favorite Female Singer|Favorite Female Singer]] | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/80707/britney-n-sync-others-lead-kids-choice-noms |سەردێڕ=Britney, 'N Sync, Others Lead Kids Choice Noms? |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٠٠|بڵاوکەرەوە=Billboard Media, LLC. |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140128012152/https://www.billboard.com/articles/news/80707/britney-n-sync-others-lead-kids-choice-noms |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ |وتەگێڕانەوە=Britney Spears, 'N Sync, teenage rapper Lil' Bow Wow, and the Baha Men are each up for two Nickelodeon Kids Choice Awards, the 14th annual edition of which will be broadcast live April 21 from Santa M}}</ref> |- | Favorite Song | {{sort|Oops!... I Did It Again (song)|"[[Oops!... I Did It Again (song)|Oops!... I Did It Again]]"}} | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;| [[2002 Kids' Choice Awards|2002]] | [[Kids' Choice Award for Favorite Female Singer|Favorite Female Singer]] | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/76034/pink-is-kids-choice |سەردێڕ=Pink Is Kids' Choice |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Billboard Media, LLC. |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140923130524/https://www.billboard.com/articles/news/76034/pink-is-kids-choice |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |وتەگێڕانەوە=Rising pop/R&B star Pink walked away from Nickelodeon's 15th annual Kids' Choice Awards with a pair of awards Saturday in Santa Monica, Calif. Pink won the favorite female singer award, as well as}}</ref> |- | Favorite Song | {{sort|Don't Let Me Be the Last to Know|"[[Don't Let Me Be the Last to Know]]"}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;| [[2003 Kids' Choice Awards|2003]] | [[Kids' Choice Award for Favorite Female Singer|Favorite Female Singer]] | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nickkcapress.com/2003KCA/ |سەردێڕ=Nickelodeon's 16TH Annual Kids' Choice Awards Takes Stars, Music and Mess to the Next Level on Saturday, April 12 Live from Barker Hangar in Santa Monica |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٠٣|وێبگە=[[Nickelodeon Kids' Choice Awards]] |بڵاوکەرەوە=[[Nickelodeon]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071026092018/http://www.nickkcapress.com/2003KCA/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | style="text-align:center;| [[2005 Kids' Choice Awards|2005]] | Favorite Song | {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nickkcapress.com/2005KCA/hostnomsrelease.php |سەردێڕ=Ben Stiller to Host Nickelodeon's 18th Annual Kids' Choice Awards Airing Live, Saturday, April 2, from UCLA's Pauley Pavilion |ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٠٥|وێبگە=[[Nickelodeon Kids' Choice Awards]] |بڵاوکەرەوە=[[Nickelodeon]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100523160830/http://www.nickkcapress.com/2005KCA/hostnomsrelease.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٣ی ئایاری ٢٠١٠}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="3"| ''[[Now That's What I Call Music!|Now!]]'' Music Awards | rowspan="3" style="text-align:center;| ٢٠١٨ | Best Song of the Last 35 years | rowspan="2"| {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;" rowspan="3"|<ref>Now! Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nowmusic.com/awards/ |سەردێڕ=Now Music Awards |وێبگە=[[Now That's What I Call Music!|Now Music]] |بڵاوکەرەوە=[[Universal Music Group]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180628032407/http://www.nowmusic.com/awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.musicweek.com/talent/read/now-that-s-what-i-call-music-to-celebrate-100th-edition-with-fan-voted-awards/072828 |سەردێڕ=Now... That's What I Call Music to celebrate 100th edition with fan-voted awards |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|دوایین=Homewood |یەکەم=Ben |وێبگە=[[Music Week]] |بڵاوکەرەوە=[[Future plc]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180616030246/https://www.musicweek.com/talent/read/now-that-s-what-i-call-music-to-celebrate-100th-edition-with-fan-voted-awards/072828 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irishnews.com/magazine/entertainment/2018/07/20/news/-now-albums-as-enduring-as-star-wars-says-music-boss-1387628/ |سەردێڕ='Now…' albums as enduring as Star Wars, says music boss |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=[[The Irish News]] |بڵاوکەرەوە=Fitzpatrick family |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210401131115/https://www.irishnews.com/magazine/entertainment/2018/07/20/news/-now-albums-as-enduring-as-star-wars-says-music-boss-1387628/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> |- | Best Song of the Decade '90s | {{won}} |- | Best Now Female | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- ! scope="row" | [[Outer Critics Circle Award]]s | style="text-align:center;" | ١٩٩٢ | Best Off-Broadway Musical | The cast of ''[[Ruthless!]]''{{efn|Shared with [[Laura Bell Bundy]], [[Natalie Portman]], Donna English, Susan Mansur and Joel Vig.}} | {{nom}} | style="text-align:center;" | {{sfn|Hurst|2003|p=١٨}} |- ! scope="row" rowspan="21" | [[People's Choice Awards]]{{anchor|P}} | style="text-align:center;" | [[26th People's Choice Awards|٢٠٠٠]] | rowspan="4" | Favorite Female Music Performer | rowspan="4" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.digitalhit.com/pca/26pca.shtml |سەردێڕ=The 26th People's Choice Awards |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠ |وێبگە=Digital Hit |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190121010910/https://www.digitalhit.com/pca/26pca.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | style="text-align:center;"|[[27th People's Choice Awards|٢٠٠١]] | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.digitalhit.com/pca/27pca.shtml |سەردێڕ=The 27th People's Choice Awards |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١ |وێبگە=Digital Hit |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170202001246/http://www.digitalhit.com/pca/27pca.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | style="text-align:center;"|[[28th People's Choice Awards|٢٠٠٢]] | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.digitalhit.com/pca/28pca.shtml |سەردێڕ=The 28th People's Choice Awards |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢ |وێبگە=Digital Hit |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190121010908/https://www.digitalhit.com/pca/28pca.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | style="text-align:center;"|[[31st People's Choice Awards|٢٠٠٥]] | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.digitalhit.com/pca/31pca.shtml |سەردێڕ=The 31st People's Choice Awards |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ |وێبگە=Digital Hit |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240616210214/https://www.digitalhit.com/pca/31pca.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | style="text-align:center;" | [[35th People's Choice Awards|٢٠٠٩]] | Favorite Scene Stealing Guest Star | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} in ''[[How I Met Your Mother]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/index.jsp?year=2009|سەردێڕ=People's Choice Awards: Nominees & Winners 2009|ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ئیش=One Three Digital, LLC|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160330232911/http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/index.jsp?year=2009|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;" | [[36th People's Choice Awards|٢٠١٠]] | Favorite Female Artist | rowspan="2" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/index.jsp?year=2010|سەردێڕ=People's Choice Awards: Nominees & Winners 2010|ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=One Three Digital, LLC|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160330232916/http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/index.jsp?year=2010|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> |- | Favorite Pop Artist | {{nom}} |- | style="text-align:center;"|[[37th People's Choice Awards|٢٠١١]] | Favorite TV Guest Star | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} in ''[[Glee (TV series)|Glee]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/index.jsp?year=2011|سەردێڕ=People's Choice Awards: Nominees & Winners 2011|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ئیش=One Three Digital, LLC|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160330233312/http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/index.jsp?year=2011|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> |- | style="text-align:center;"|[[38th People's Choice Awards|٢٠١٢]] | Favorite Album of the Year | ''[[Femme Fatale (Britney Spears album)|Femme Fatale]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/?year=2012 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303181317/http://www.peopleschoice.com/pca/awards/nominees/?year=2012 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئازاری ٢٠١٦ |سەردێڕ=People's Choice Awards 2012 Nominees & Winners |وێبگە=People's Choice |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;"|[[39th People's Choice Awards|٢٠١٣]] | Favorite Celebrity Judge | {{sort|X|''[[The X Factor]]''}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/1699927/peoples-choice-awards-winners-list-2013/ |سەردێڕ=People's Choice Awards 2013: The Complete Winners List |دوایین=News Staff |یەکەم=MTV |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=MTV |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160927174429/http://www.mtv.com/news/1699927/peoples-choice-awards-winners-list-2013/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center;"|[[40th People's Choice Awards|٢٠١٤]] | Favorite Female Artist | rowspan="7"|{{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thewrap.com/peoples-choice-awards-2014-complete-winners-list/ |سەردێڕ=People's Choice Awards 2014: The Complete Winners List |دوایین=Kenneally |یەکەم=Tim |ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە=The Wrap |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Favorite Pop Artist | {{won}} |- | Favorite Music Fan Following | {{nom}} |- | style="text-align:center;"|[[42nd People's Choice Awards|٢٠١٦]] | Favorite Social Media Celebrity | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://alexintvseriesland.altervista.org/1987-2/ |سەردێڕ=People's Choice Awards 2016 Winners |دوایین=Series Land |یەکەم=Alexin |وێبگە=Alex in Tv Series Land |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}{{بەستەری مردوو|url=http://alexintvseriesland.altervista.org/1987-2/ |date=ئایاری ٢٠٢٢ }}</ref> |- | rowspan="4" style="text-align:center;|[[43rd People's Choice Awards|2017]] | Favorite Pop Artist | {{won}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://variety.com/2017/film/news/2017-peoples-choice-awards-winners-list-1201963065/ |سەردێڕ=People's Choice Awards Winners: Complete List |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=Variety |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Favorite Female Artist | {{won}} |- | Favorite Social Media Celebrity | {{won}} |- | Favorite Comedic Collaboration | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} and [[Ellen DeGeneres]] | {{won}} |- | style="text-align:center;"|[[44th People's Choice Awards|٢٠١٨]] | Tour of the Year | [[Piece of Me Tour]] | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.eonline.com/shows/peoples_choice_awards/news/963752/2018-people-s-choice-awards-complete-list-of-nominations |سەردێڕ=2018 People's Choice Awards: Complete List of Nominations |دوایین=Macke |یەکەم=Johnni |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=E! |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[46th People's Choice Awards|٢٠٢٠]] | The Social Celebrity of 2020 | rowspan="4"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Del Rosario, Alexandta|ناونیشان=https://deadline.com/2020/10/e-peoples-choice-awards-nominees-list-1234589147/|سەردێڕ=E! People's Choice Awards Nominees List: 'The Old Guard', 'Birds Of Prey' Among Honorees|ئیش=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001145251/https://deadline.com/2020/10/e-peoples-choice-awards-nominees-list-1234589147/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[47th People's Choice Awards|٢٠٢١]] | The Social Celebrity of 2021 | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Huff, Lauren|ناونیشان=https://ew.com/awards/peoples-choice-awards-2021-winners-list/|سەردێڕ=2021 People's Choice Awards: See the full list of winners|ئیش=[[Deadline Hollywood]]|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" | [[PepsiCo]] Award | style="text-align:center;|٢٠٠١ | People's Choice for Best Female Artist | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|سەردێڕ=Britney Spears – Pepsi Peoples Choice 2001 Awards Interview |ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠١٥|type=Television broadcast|بڵاوکەرەوە=[[Channel 5 (British TV channel)|Channel 5]]|شوێن=United Kingdom|وتەگێڕانەوە="...Oh My Gosh! Thank You so much I don't know what to say this mean so much to me If wasn't without you guys I wouldn't be here right now..."}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="19"| [[Phonographic Performance Company of Australia|PPCA]] Awards | rowspan="3" style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | Most Broadcast Artist | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{cite press release |url=http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202000.pdf |title=Phonographic Performance Company of Australia&mdash;Annual Report 2000 |publisher=[[Phonographic Performance Company of Australia]] (PPCA) |year=2000 |access-date=June 9, 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308220956/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202000.pdf |archive-date=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200228092756/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202000.pdf }}</ref> |- | rowspan="2"| Most Broadcast Recordings | {{sort|Sometimes|"[[Sometimes (Britney Spears song)|Sometimes]]"}} | {{won}} |- | {{sort|You Drive Me Crazy|"[[(You Drive Me) Crazy]]"}} | {{won}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠١ | rowspan="2"| Most Broadcast Artist | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite press release |url=http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202001.pdf |title=Phonographic Performance Company of Australia&mdash;Annual Report 2001 |publisher=[[Phonographic Performance Company of Australia]] (PPCA) |year=2001 |access-date=June 9, 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210226110649/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202001.pdf |archive-date= ٥ی نیسانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180405074355/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202001.pdf }}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٤ | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{cite press release |url=http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202004.pdf |title=Phonographic Performance Company of Australia&mdash;Annual Report 2004 |publisher=[[Phonographic Performance Company of Australia]] (PPCA) |year=2004 |access-date=June 9, 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308220739/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202004.pdf |archive-date= ٥ی نیسانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180405074112/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202004.pdf }}</ref> |- | Most Broadcast Recordings | {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{won}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠٠٥ | Most Broadcast Artist | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{cite press release |url=http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202005.pdf |title=Phonographic Performance Company of Australia&mdash;Annual Report 2005 |publisher=[[Phonographic Performance Company of Australia]] (PPCA) |year=2005 |access-date=June 9, 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308220712/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202005.pdf |archive-date= ٥ی نیسانی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180405074041/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/PPCA%20Annual%20Report%202005.pdf }}</ref> |- | rowspan="3"| Most Broadcast Recordings | {{sort|Everytime|"[[Everytime]]"}} | {{won}} |- | {{sort|My Prerogative|"[[My Prerogative#Britney Spears version|My Prerogative]]"}} | {{won}} |- | {{sort|Do Somethin|"[[Do Somethin']]"}} | {{won}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| ٢٠٠٨ | Most Broadcast Artist | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite press release |url=http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2008%20Most%20Broadcast%20Artists.pdf |title=Phonographic Performance Company of Australia&mdash;Most Broadcast Artist Report |publisher=[[Phonographic Performance Company of Australia]] (PPCA) |year=2008 |access-date=June 9, 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308221218/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2008%20Most%20Broadcast%20Artists.pdf |archive-date= ٨ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308221218/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2008%20Most%20Broadcast%20Artists.pdf }}</ref> |- | rowspan="2"| Most Broadcast Recordings | {{sort|Piece of Me|"[[Piece of Me (Britney Spears song)|Piece of Me]]"}} | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{cite press release |url=http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2008%20Most%20Broadcast%20Recordings.pdf |title=Phonographic Performance Company of Australia&mdash;Most Broadcast Recording Report |publisher=[[Phonographic Performance Company of Australia]] (PPCA) |year=2008 |access-date=June 9, 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308221156/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2008%20Most%20Broadcast%20Recordings.pdf |archive-date= ٨ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308221156/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2008%20Most%20Broadcast%20Recordings.pdf }}</ref> |- | {{sort|Gimme More|"[[Gimme More]]"}} | {{won}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠٠٩ | Most Broadcast Artist | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite press release |url=http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2009%20Most%20Broadcast%20Artists.pdf |title=Phonographic Performance Company of Australia&mdash;Most Broadcast Artist Report |publisher=[[Phonographic Performance Company of Australia]] (PPCA) |year=2009 |access-date=June 9, 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308221138/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2009%20Most%20Broadcast%20Artists.pdf |archive-date= ٨ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308221138/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2009%20Most%20Broadcast%20Artists.pdf }}</ref> |- | rowspan="3"| Most Broadcast Recordings | {{sort|Circus|"[[Circus (song)|Circus]]"}} | {{won}} | rowspan="3"style="text-align:center;"|<ref>{{cite press release |url=http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2009%20Most%20Broadcast%20Recordings.pdf |title=Phonographic Performance Company of Australia&mdash;Most Played Recording Report |publisher=[[Phonographic Performance Company of Australia]] (PPCA) |year=2009 |access-date=June 9, 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308221121/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2009%20Most%20Broadcast%20Recordings.pdf |archive-date= ٨ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308221121/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/2009%20Most%20Broadcast%20Recordings.pdf }}</ref> |- | {{sort|If U Seek Amy|"[[If U Seek Amy]]"}} | {{won}} |- | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{won}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠١٠ | Most Broadcast Artist | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{cite press release |url=http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/Media%20Release%20-%20Most%20Played%20Artists%20%20Recordings%202010.pdf |title=Phonographic Performance Company of Australia&mdash;2010 |publisher=[[Phonographic Performance Company of Australia]] (PPCA) |year=2010 |access-date=June 9, 2021 |url-status=dead |archive-url=https://web.archive.org/web/20210308221046/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/Media%20Release%20-%20Most%20Played%20Artists%20%20Recordings%202010.pdf |archive-date= ٨ی ئازاری ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308221046/http://www.ppca.com.au/IgnitionSuite/uploads/docs/Media%20Release%20-%20Most%20Played%20Artists%20%20Recordings%202010.pdf }}</ref> |- | Most Broadcast Recordings | {{sort|3|"[[3 (Britney Spears song)|3]]"}} | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="3" |[[Pollstar|''Pollstar'' Awards]] | style="text-align:center;" |١٩٩٩ | Best New Artist Tour | {{sort|Baby One More Time Tour|[[...Baby One More Time Tour]]}} | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pollstarpro.com/PCIA-Static/awards1999.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170320043632/http://www.pollstarpro.com/PCIA-Static/awards1999.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٧ |سەردێڕ=Pollstar Awards – 1999 |ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠٠٢ | Creative Stage Production | [[Dream Within a Dream Tour]]{{efn|The Dream Within a Dream Tour was recorded and Broadcasts on [[HBO]]; titled as ''[[Britney Spears Live from Las Vegas]]'' and won an [[Primetime Emmy Award|Emmy Award]] in [[Primetime Emmy Award for Outstanding Technical Direction, Camerawork, Video Control for a Limited Series, Movie, or Special|Outstanding Technical Direction, Camerawork, Video Control for a Limited Series, Movie, or Special]] category at the [[54th Primetime Emmy Awards]]. However, the award is credited to Camera Operator, Video Control, and Techinal Director and not the performer.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.emmys.com/awards/nominees-winners/2002/outstanding-technical-direction-camerawork-video-control-for-a-miniseries-movie-or-a-special|سەردێڕ=Nominees/Winners|بڵاوکەرەوە=[[Academy of Television Arts & Sciences]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref>}} | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pollstarpro.com/PCIA-Static/awards2002.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170320043605/http://www.pollstarpro.com/PCIA-Static/awards2002.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Pollstar Awards – 2002 |ڕێکەوت=٨ی شوباتی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |- | style="text-align:center;" |٢٠٠٩ | Most Creative Stage Production | {{sort|Circus Tour|[[The Circus Starring Britney Spears]]}} | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pollstarpro.com/PCIA-Static/awards2009.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170308064400/http://www.pollstarpro.com/PCIA-Static/awards2009.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Pollstar Awards – 2009 |ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |- ! scope="row"| Pop Corn Music Awards | style="text-align:center;"| [[Pop Corn Music Awards of 1999|1999]] | Best International Artist | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Pop Corn Music Awards|journal=Pop Corn (Poland)|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠|issn=1685-6678|بەرگ=١}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="13"| ''[[Townsquare Media#PopCrush|Pop Crush]]'' Awards | rowspan="3" style="text-align:center;"| ٢٠١١ | Artist of the Year | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://popcrush.com/2011-popcrush-music-awards-vote-now/ |سەردێڕ=2011 PopCrush Music Awards – Vote Now! |ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|وێبگە=Pop Crush |بڵاوکەرەوە=[[Townsquare Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120129071900/http://popcrush.com/2011-popcrush-music-awards-vote-now/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> |- | Album of the Year | ''[[Femme Fatale (Britney Spears album)|Femme Fatale]]'' | {{nom}} |- | Song of the Year | {{sort|Till the World Ends|"[[Till the World Ends]]"}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠١٢ | Perfume of the Year | Fantasy Twist | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://popcrush.com/2012-popcrush-music-awards/?promo |سەردێڕ=2012 PopCrush Music Awards – Vote Now! |ڕێکەوت=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وێبگە=Pop Crush |بڵاوکەرەوە=[[Townsquare Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130319061742/http://popcrush.com/2012-popcrush-music-awards/?promo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠١٤ | Song of the Year | rowspan="2"| {{sort|Work Bitch|"[[Work Bitch|Work B**ch]]"}} | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://popcrush.com/justin-bieber-leads-2014-popcrush-fan-choice-awards/ |سەردێڕ=Justin Bieber Leads 2014 PopCrush Fan Choice Awards |دوایین=Malach |یەکەم=Maggie |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە=Pop Crush |بڵاوکەرەوە=[[Townsquare Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140129212823/http://popcrush.com/justin-bieber-leads-2014-popcrush-fan-choice-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> |- | Video of the Year | {{nom}} |- | Best Music Documentary | ''[[Britney Jean|I Am Britney Jean]]'' | {{nom}} |- | Biggest Music Comeback | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠١٥ | Best Magazine Cover | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} on ''[[Women's Health (magazine)|Women's Health]]'' | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>2015 Pop Crush Music Awards: * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://popcrush.com/2015-popcrush-fan-choice-awards-vote/ |سەردێڕ=2015 PopCrush Fan Choice Awards – Vote Now! |دوایین=Malach |یەکەم=Maggie |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=Pop Crush |بڵاوکەرەوە=[[Townsquare Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924053414/http://popcrush.com/2015-popcrush-fan-choice-awards-vote/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://popcrush.com/lady-gaga-2015-popcrush-fan-choice-award/ |سەردێڕ=Lady Gaga Dominates 2015 PopCrush Fan Choice Awards With Seven Wins |دوایین=Lanza |یەکەم=Karen |ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠١٥|وێبگە=Pop Crush |بڵاوکەرەوە=[[Townsquare Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150925061732/http://popcrush.com/lady-gaga-2015-popcrush-fan-choice-award/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref> |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠١٦ | Best Album | ''[[Glory (Britney Spears album)|Glory]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://popcrush.com/best-album-2016-fan-choice-awards-poll/ |سەردێڕ=Best Album of 2016: The PopCrush Fan Choice Awards |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=Pop Crush |بڵاوکەرەوە=[[Townsquare Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200502171449/https://popcrush.com/best-album-2016-fan-choice-awards-poll/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> |- | Best Pop Collaboration | rowspan="2"| {{sort|Slumber Party|"[[Slumber Party (song)|Slumber Party]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://popcrush.com/vote-best-pop-collaboration-2016-popcrush-fan-choice-awards/ |سەردێڕ=Best Pop Collaboration of 2016: PopCrush Fan Choice Awards |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=Pop Crush |بڵاوکەرەوە=[[Townsquare Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200707205137/https://popcrush.com/vote-best-pop-collaboration-2016-popcrush-fan-choice-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> |- | Best Video | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://popcrush.com/best-music-video-2016-fan-choice-awards/ |سەردێڕ=Best Music Video of 2016: The PopCrush Fan Choice Awards |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=Pop Crush |بڵاوکەرەوە=[[Townsquare Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161223070204/https://popcrush.com/best-music-video-2016-fan-choice-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> |- | Best Social Media | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://popcrush.com/best-social-media-of-2016-the-popcrush-fan-choice-awards/ |سەردێڕ=Best Social Media of 2016: The PopCrush Fan Choice Awards |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=Pop Crush |بڵاوکەرەوە=[[Townsquare Media]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161205124307/https://popcrush.com/best-social-media-of-2016-the-popcrush-fan-choice-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> |- ! scope="row"| [[Productores de Música de España|Premios Amigo]] | style="text-align:center;"| ١٩٩٩ | Best International New Comer | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{cite press release|url=https://www.americanradiohistory.com/Archive-Billboard/90s/1999/BB-1999-11-13.pdf |title=Spanish Music Producers Awards |publisher=[[International Federation of the Phonographic Industry]] (IFPA)|year=1999|access-date=December 12, 2019}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4" | [[Premios Oye!]] | rowspan="2" style="text-align:center;|٢٠٠٤ | English Album of the Year | ''[[In The Zone]]'' | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/111542.julieta-se-oye-muy-bien.html |سەردێڕ=Julieta is heard! very good |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٤ |وێبگە=El Siglodetorreon |بڵاوکەرەوە=[[Premios Oye!]] |زمان=es |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210628014021/https://www.elsiglodetorreon.com.mx/noticia/111542.julieta-se-oye-muy-bien.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | English Record of the Year | {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center; | [[Premios Oye! ٢٠٠٩|٢٠٠٩]] | English Album of the Year | ''[[Circus (Britney Spears album)|Circus]]'' | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref name="oye09">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cronica.com.mx/notas/2009/471623.html|سەردێڕ=Zoé y Lady Gaga son máximos ganadores de los Premios Oye!|ئیش=[[Crónica (newspaper)|Cronica]]|زمان=pt|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160828042217/http://www.cronica.com.mx/notas/2009/471623.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> |- | English Record of the Year | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{nom}} |- ! scope="row" | [[Radio Music Awards]]{{anchor|R}} | style="text-align:center; | ١٩٩٩ | Song of the Year | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.warnermediagroup.com/newsroom/press-releases/1999/10/27/the-wb-radio-music-awards-airs-tomorrow-with-live-performances |سەردێڕ=THE WB Radio Music Awards airs tomorrow with live performances spanning the entire contemporary music spectrum |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160815223159/http://www.timewarner.com/newsroom/press-releases/1999/10/27/the-wb-radio-music-awards-airs-tomorrow-with-live-performances |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" |[[Radio Disney Music Awards]] | style="text-align:center;"|[[2001 Radio Disney Music Awards|٢٠٠١]] | rowspan="2" | Best Female Artist | rowspan="2" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://portalpontopop.wixsite.com/pontopop/single-post/2001/12/23/Confira-os-vencedores-do-Radio-Disney-Music-Awards-de-2001 |سەردێڕ=Confira os vencedores do Radio Disney Music Awards de 2001 |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|زمان=pt |وێبگە=Portal Pontopop |بڵاوکەرەوە=Radio Disney Music Awards |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;" | [[2002 Radio Disney Music Awards|٢٠٠٢]] | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی ئەڵقە|سەردێڕ=2002 Radio Disney Music Awards |زنجیرە=2002 RDMA Awards Winner Announcedd |یەکەم=Sterling |دوایین=Howard |کەناڵ=[[Radio Disney]] |وێستگە=[[Burbank, California]] |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"|[[2014 Radio Disney Music Awards|٢٠١٤]] | Favorite Song from a Movie or TV Show | rowspan="2" | {{sort|Ooh La La|"[[Ooh La La (Britney Spears song)|Ooh La La]]"}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Radio Disney Music Awards 2014: Selena Gomez, One Direction, Taylor Swift Among Winners |ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6070034/radio-disney-music-awards-2014-selena-gomez-one-direction-becky-g |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢١|ئیش=Forbes |ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201024160755/https://www.billboard.com/articles/columns/pop-shop/6070034/radio-disney-music-awards-2014-selena-gomez-one-direction-becky-g |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- | Best Song That Makes You Smile | {{won}} |- | style="text-align:center;"|[[2017 Radio Disney Music Awards|٢٠١٧]] | Icon Award | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/awards/7751608/britney-first-icon-award-2017-radio-disney-music-awards-rdmas |سەردێڕ=Britney Spears to Receive First-Ever Icon Award at 2017 Radio Disney Music Awards |دوایین=Aniftos |یەکەم=Rania |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٧|magazine=Billboard |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- ! scope="row" | {{sort|Record|[[The Record of the Year]]}} | style="text-align:center;" | [[The Record of the Year#1999|1999]] | Record of the Year | rowspan="2"|{{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/560705.stm |سەردێڕ=Westlife win song award |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩|وێبگە=[[BBC News]] |بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|British Broadcasting Corporation]] |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210224112027/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/560705.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢١ |وتەگێڕانەوە=[...] with Baby One More Time by Britney Spears taking third spot with just over 70,000 votes.}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="4" | [[:de:Xpress (Zeitschrift)#Starwahlen und Goldener Pinguin|Rennbahn Express Awards]] | rowspan="4" style="text-align:center;" | ١٩٩٩ | Song of the Year | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[:de:Xpress (Zeitschrift)|Rennbahn Xpress]] |ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠|سەردێڕ=...Und jetzt erobert sie Hollywood |زمان=de|trans-title=... and now she is conquering Hollywood |ناونیشان=https://i.pinimg.com/originals/5c/df/94/5cdf94987be2b75ba32338f991077e4a.png |پەڕەکان=٦–٧|بەرگ=٢|issue=2000 |issn=1937-979X |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref>{{ھن}}<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[:de:Xpress (Zeitschrift)|Rennbahn Xpress]] |ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠|سەردێڕ=GroBe RE-Starwahl 99: Das Sind eure Sieger! |زمان=de|trans-title=Big RE star election 99: these are your winners! |ناونیشان=https://i.pinimg.com/originals/8f/70/15/8f7015c53c7d927204c8d3c76ab41a69.png |پەڕە=٨|بەرگ=٢|issue=2000 |issn=1937-979X |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> |- | Star of the Year | rowspan="5" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- | Singer of the Year | {{won}} |- | Newcomer of the Year | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="2" | [[Rockbjörnen]] Music Prize | style="text-align:center;" | ١٩٩٩ | rowspan="2" | Foreign Artist of the Year | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aftonbladet.se/nojesbladet/musik/rockbjornen/a/yvg9GA/tidigare-vinnare-i-rockbjornen |سەردێڕ=Tidigare vinnare av Rockbjörnen |trans-title=Former Winner in Rockbjornen |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ئیش=Aftonbladet |زمان=sv |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;"|٢٠٠٨ | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sv.stagepool.com/nyheter/3850/rosta_pa_bjornen |سەردێڕ=Rösta på Björnen! |trans-title=Vote for the Bear! |ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ئیش=Aftonbladet |زمان=sv |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" |[[RTHK Top 10 Gold Songs Awards]]{{efn|The RTHK Top 10 Gold Songs Awards is an annual award show presented at RTHK Studio 1 that honors the best in international and national music established in 1989.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://rthk.hk/special/poppoll24/index.htm|سەردێڕ=24th International Pop Poll Awards|ئیش=[[RTHK]]|بڵاوکەرەوە=[[Government of Hong Kong]]|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130921055330/http://rthk.hk/special/poppoll24/index.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref>}} | style="text-align:center;" | [[2004 RTHK Top 10 Gold Songs Awards|٢٠٠٤]] | rowspan="5"|Top Ten International Gold Songs | {{sort|Me Against The Music|"[[Me Against The Music]]"}} {{small|(featuring [[Madonna]])}} | {{won|place=gold|Gold}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rthk.org.hk/special/15poppoll/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040604035500/http://www.rthk.org.hk/special/15poppoll/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ |سەردێڕ=RTHK International Pop Poll Presentation Reveals the Top Ten Foreign Music Awards |زمان=zh |ئیش=[[RTHK]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;" | [[2005 RTHK Top 10 Gold Songs Awards|٢٠٠٥]] | {{sort|My Prerogative|"[[My Prerogative#Britney Spears version|My Prerogative]]"}} | {{won|place=silver|Silver}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rthk.org.hk/special/16poppoll/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050614000123/http://www.rthk.org.hk/special/16poppoll/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٥ |سەردێڕ=RTHK International Pop Poll Presentation Reveals the Top Ten Foreign Music Awards |زمان=zh |ئیش=[[RTHK]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;" | [[2008 RTHK Top 10 Gold Songs Awards|٢٠٠٨]] | {{sort|Gimme More|"[[Gimme More]]"}} | {{won|place=gold|Gold}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rthk.org.hk/special/19poppoll/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080615024226/http://www.rthk.org.hk/special/19poppoll/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ |سەردێڕ=RTHK International Pop Poll Presentation Reveals the Top Ten Foreign Music Awards |زمان=zh |ئیش=[[RTHK]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;" | [[2009 RTHK Top 10 Gold Songs Awards|٢٠٠٩]] | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{won|place=gold|Gold}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rthk.org.hk/special/20poppoll/|سەردێڕ=20th International Pop Poll Awards|ئیش=[[RTHK]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090731132659/http://www.rthk.org.hk/special/20poppoll/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ٢٠١٢ | {{sort|Till the World Ends|"[[Till the World Ends]]"}} | {{won|place=gold|Gold}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://app3.rthk.hk/press/main.php?id=746 |سەردێڕ=RTHK International Pop Poll Presentation Reveals the Top Ten Foreign Music Awards |ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠١٢|ئیش=[[RTHK]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- ! scope="row" | {{sort|Sa Sa|[[Sa Sa International Holdings|Sa Sa Awards]]}}{{anchor|S}} | style="text-align:center;"|٢٠٠٩ | Best Celebrity Fragrance of the Year | [[Fantasy (fragrance)|Fantasy]] | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thestar.com.my/lifestyle/women/beauty/2009/08/24/the-sa-sa-fragrance-fair--awards-is-back |سەردێڕ=The Sa Sa Fragrance Fair & Awards is back! |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٠٩|وێبگە=The Star |ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="25"| [[Shorty Awards]] | rowspan="5" style="text-align:center;"| [[The 2nd Annual Shorty Awards|2010]] | Celebrity of the Year | rowspan="38"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://2nd.shortyawards.com/category/art/3 |سەردێڕ=The Year's Best Art on Twitter |وێبگە=2nd [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191009141907/https://2nd.shortyawards.com/category/art/3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |وتەگێڕانەوە=Artists, photographers or anyone involved in the arts on Twitter}}</ref> |- | Best Humor | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://2nd.shortyawards.com/category/humor/5 |سەردێڕ=The Year's Best Humor on Twitter |وێبگە=2nd [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191009133258/https://2nd.shortyawards.com/category/humor/5 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Best Apps | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://2nd.shortyawards.com/category/apps/2 |سەردێڕ=The Year's Best Apps on Twitter |وێبگە=2nd [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191009133334/https://2nd.shortyawards.com/category/apps/2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |وتەگێڕانەوە=For Twitter applications of any kind, including clients, mobile apps, and websites}}</ref> |- | Best in Art | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://2nd.shortyawards.com/category/celebrity |سەردێڕ=The Year's Best Celebrity on Twitter |وێبگە=2nd [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191009130107/https://2nd.shortyawards.com/category/celebrity |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Best in Music | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://2nd.shortyawards.com/category/music |سەردێڕ=The Year's Best Music on Twitter |وێبگە=2nd [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191009130108/https://2nd.shortyawards.com/category/music |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[The 3rd Annual Shorty Awards|2011]] | Celebrity of the Year | {{nom}} | rowspan="5" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://3rd.shortyawards.com/britneyspears |سەردێڕ=Britney Spears was nominated for a Shorty Award! |وێبگە=3rd [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160513150715/http://3rd.shortyawards.com/britneyspears |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> |- | Best in Innovation | {{nom}} |- | Best in Entertainment | {{nom}} |- | Best in Fashion | {{nom}} |- | Best in Music | {{nom}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[The 4th Annual Shorty Awards|2012]] | Celebrity of the Year | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://4th.shortyawards.com/category/celebrity |سەردێڕ=Celebrity of the Year |وێبگە=4th [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130304174324/http://4th.shortyawards.com/category/celebrity |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٣ |وتەگێڕانەوە=The definition of a celebrity has been changed forever as Twitter, Facebook, YouTube and the social web has provided a giant red carpet for the biggest names around the globe to impress fans, give inside looks at their lives and grow followings into the tens of millions}}</ref> |- | Best Life Saving Hero | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://4th.shortyawards.com/category/hero |سەردێڕ=The #Hero Shorty Award |وێبگە=4th [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130218022257/http://4th.shortyawards.com/category/hero |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> |- | Best Mom | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://4th.shortyawards.com/category/mom |سەردێڕ=The Best Mom in Social Media |وێبگە=4th [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130304175936/http://4th.shortyawards.com/category/mom |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> |- | Best in Music | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://4th.shortyawards.com/category/music |سەردێڕ=The Best Music in Social Media |وێبگە=4th [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130304175538/http://4th.shortyawards.com/category/music |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٣ |وتەگێڕانەوە=Music Shorty Award Leaders}}</ref> |- | Best Singer | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://4th.shortyawards.com/category/singer |سەردێڕ=The Best Singer in Social Media |وێبگە=4th [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130304175606/https://4th.shortyawards.com/category/singer |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٣ |وتەگێڕانەوە=Singer Shorty Award Leaders}}</ref> |- | rowspan="4" style="text-align:center;" | [[5th Shorty Awards|٢٠١٣]] | Celebrity of the Year | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://5th.shortyawards.com/britneyspears |سەردێڕ=Britney Spears was nominated for a Shorty Award! |وێبگە=5th [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191009131636/https://5th.shortyawards.com/britneyspears |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Best Twitter | {{nom}} |- | Best Singer | {{nom}} |- | Best in Music | {{nom}} |- | rowspan="5" style="text-align:center;" | [[6th Shorty Awards|٢٠١٤]] | Celebrity of the Year | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://shortyawards.com/category/6th/celebrity?page=2#leaders |سەردێڕ=Best Celebrity in Social Media |وێبگە=[[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140703031219/http://shortyawards.com/category/6th/celebrity?page=2#leaders |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠١٤ |وتەگێڕانەوە=No matter if they're famous from their music, films, TV appearances or real life, they're still keeping you up to date on their thoughts of the day, causes they rally behind, matters they truly believe in and more through pins, tweets, Facebook posts, blog posts and more. Nominate your favorite #Celebrity on social media now!}}</ref> |- | Best Singer | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://shortyawards.com/category/6th/singer?page=2#leaders |سەردێڕ=Best Celebrity in Social Media |وێبگە=[[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140701060326/http://shortyawards.com/category/6th/singer?page=2#leaders |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تەممووزی ٢٠١٤ |وتەگێڕانەوە=Rockers, rappers, pop stars, country singers, no matter if they're a solo act or in a band they're still connecting with their fans on Twitter, Facebook, YouTube, Instagram, Pinterest and blogs to show them they care. Nominate your favorite #Singer now!}}</ref> |- | Best in Music | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://shortyawards.com/category/6th/music?page=2#leaders |سەردێڕ=Best Music in Social Media |وێبگە=[[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140702183832/http://shortyawards.com/category/6th/music?page=2#le |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠١٤ |وتەگێڕانەوە=From singing or playing instruments in a traditional band to the new age computer made sounds and vibes, these people turn to Twitter, Facebook, Tumblr, and YouTube to share their music with their fans, get fan feedback and show their love. Nominate who you think should win the #Music Shorty!}}</ref> |- | Best Fashion | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://shortyawards.com/britneyspears |سەردێڕ=Britney Spears was nominated for a Shorty Award! |وێبگە=5th [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140718020247/http://shortyawards.com/britneyspears |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> |- | Best Brazil | {{nom}} |- | style="text-align:center;" | [[9th Shorty Awards|٢٠١٧]] | Best in Music | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shortyawards.com/category/9th/music |سەردێڕ=Music in Social Media |وێبگە=9th [[Shorty Awards]] |بڵاوکەرەوە=A Sawhorse Media Production |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170119143802/https://shortyawards.com/category/9th/music |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |وتەگێڕانەوە=Indie, pop, hip-hop, rock and roll, soul—music is the universal language, and social media lets musicians speak to everyone. Whether they're trying out ideas on Snapchat, debuting new videos on YouTube, or Instagramming from backstage at a show, these musicians are the best at sharing their work with the world.}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="31" |[[Smash Hits Poll Winners Party|''Smash Hits'' Poll Winners Party]] | rowspan="6" style="text-align:center;"|[[Smash Hits Poll Winners Party#1999 awards|1999]] | Best New Act | {{terminated|4th place}} | rowspan="6" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[Smash Hits]] |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Brit Must be a Tour! |بڵاوکەرەوە=[[Ascential]] |پەڕە=٧|بەرگ=٩|issue=560 |issn=0260-3004}}</ref> |- | Best Female Solo Star | {{won}} |- | Best Female Artist | {{won}} |- | Best Dress Female Artist | {{won}} |- | Best Female Haircut | {{won}} |- | Best Dancer in Pop | {{won}} |- | rowspan="14" style="text-align:center;"|[[Smash Hits Poll Winners Party#2000 awards|2000]] | Best Female Artist | {{won}} | rowspan="4" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[Smash Hits]] |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Oh My Gosh! I Won Again |بڵاوکەرەوە=[[Ascential]] |ناونیشان=https://www.flickr.com/photos/57779449@N02/46256662194/in/album-72157704944691381/ |پەڕە=٩|بەرگ=٩|issue=575 |issn=0260-3004 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |- | Best Dancer in Pop | {{won}} |- | Best Dressed Female | {{won}} |- | Most Fanciable Female on the Planet | {{won}} |- | Best Haircut | {{terminated|7th place}} | style="text-align:center;" |<ref name="Pageleven">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[Smash Hits]] |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Poll Winners' Party 2000 Result |بڵاوکەرەوە=[[Ascential]] |ناونیشان=https://www.flickr.com/photos/57779449@N02/32039891527/in/album-72157704944691381/ |پەڕە=١١|بەرگ=٩|issue=575 |issn=0260-3004 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |- | Worst Female Singer | {{terminated|4th place}} | style="text-align:center;" |<ref name="Pagefourteen"/> |- | Worst Dressed Person | {{terminated|5th place}} | style="text-align:center;" |<ref name="Pagefourteen"/> |- | rowspan="2"|Best Single | {{sort|Oops!... I Did It Again (song)|"[[Oops!... I Did It Again (song)|Oops!... I Did It Again]]"}} | {{terminated|7th place}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref name="Pageleven"/> |- | rowspan="4"| {{sort|Lucky|"[[Lucky (Britney Spears song)|Lucky]]"}} | {{terminated|10th place}} |- | Best Video | {{terminated|9th place}} | style="text-align:center;" |<ref name="Pagenine">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[Smash Hits]] |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Poll Winners' Party 2000 Result |بڵاوکەرەوە=[[Ascential]] |ناونیشان=https://www.flickr.com/photos/57779449@N02/46256661354/in/album-72157704944691381/ |پەڕە=٩|بەرگ=٩|issue=575 |issn=0260-3004 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |- | Worst Video | {{terminated|9th place}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref name="Pagefourteen">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[Smash Hits]] |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Poll Winners' Party 2000 Result |بڵاوکەرەوە=[[Ascential]] |ناونیشان=https://www.flickr.com/photos/57779449@N02/46067278515/in/album-72157704944691381/ |پەڕە=١٤|بەرگ=٩|issue=575 |issn=0260-3004 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |- | Worst Single | {{terminated|5th place}} |- | Best Album | rowspan="2"|''[[Oops!... I Did It Again (album)|Oops!... I Did It Again]]'' | {{terminated|7th place}} | style="text-align:center;" |<ref name="Pageleven"/> |- | Worst Album | {{terminated|7th place}} | style="text-align:center;" |<ref name="Pagefourteen"/> |- | style="text-align:center;"|[[Smash Hits Poll Winners Party#2001|2001]] | Best Female Artist | rowspan="6" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|سەردێڕ=Westlife top Smash Hits awards |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1697992.stm |ئیش=BBC News |شوێن=United Kingdom |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center;"|[[Smash Hits Poll Winners Party#2002|2002]] | Best Female Solo Star | {{runner-up}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pollwinnersparty.com/pollwinnersparty/vote.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041205063623/http://www.pollwinnersparty.com/pollwinnersparty/vote.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤ |سەردێڕ=Woolworths Smash Hits Poll Winners' Party 2002 |ئیش=Smash Hits magazine |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Best International Act | {{terminated|4th place}} |- | Most Fanciable Female on the Planet | {{terminated|3rd place}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"|[[Smash Hits Poll Winners Party#2004|2004]] | Best Solo Artist | {{terminated|3rd place}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pollwinnersparty.com/pollwinnersparty/2004/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20041208150721/http://www.pollwinnersparty.com/pollwinnersparty/2004/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤ |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Smash Hits T4 Pollwinners Party 2004 |ئیش=Smash Hits magazine |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Most Fanciable Female on the Planet | {{runner-up}} |- | Favorite Ringtone | {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{runner-up}} |- | rowspan="2" | Worst Dressed Star | rowspan="5" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{runner-up}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"|[[Smash Hits Poll Winners Party#2005|2005]] | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pollwinnersparty.com/pollwinnersparty/2005/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060822063401/http://www.pollwinnersparty.com/pollwinnersparty/2005/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٠٦ |سەردێڕ=Smash Hits T4 Pollwinners Party 2005 |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|ئیش=Smash Hits magazine |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref>{{ھن}}<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[Smash Hits]] |ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Britney Spears: Smash Hits Hall of Fame |بڵاوکەرەوە=[[Ascential]] |پەڕە=٤٢|بەرگ=٢٨|issue=710 |issn=0260-3004}}</ref> |- | Flop Mop | {{runner-up}} |- | ''Smash Hits'' Hall of Fame | {{won}} |- ! scope="row" |''[[Star Search]]'' | style="text-align:center;" |١٩٩٢ | Best Junior Vocalist | {{won}} | style="text-align:center;" |{{sfn|Hurst|2003|p=١٧}} |- ! scope="row" rowspan="7" |[[Stinkers Bad Movie Awards]] | rowspan="7" style="text-align:center;" | [[2002 Stinkers Bad Movie Awards|٢٠٠٢]] | Worst Actress | ''[[Crossroads (2002 film)|Crossroads]]'' | {{Nom}} | rowspan="7" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://thestinkers.com/2002sofar.html|سەردێڕ=2002 Work-In-Progress ballot: The Worst of 2002|ئیش=The Hastings Bad Cinema Society and The Wright Image|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20021010032613/http://thestinkers.com/2002sofar.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢}}</ref> |- | Worst On-screen Couple | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} and [[Anson Mount]] in ''[[Crossroads (2002 film)|Crossroads]]'' | {{Nom}} |- | rowspan="4"|Worst Original Song | {{sort|I'm Not a Girl, Not Yet a Woman|"[[I'm Not a Girl, Not Yet a Woman]]"}} | {{Nom}} |- | {{sort|Overprotected|"[[Overprotected]]"}} | {{longlisted}} |- | {{sort|I Love|"[[I Love Rock 'n' Roll#Britney Spears version|I Love Rock 'n' Roll]]"}} | {{longlisted}} |- | {{sort|Boys (Britney Spears song)|"[[Boys (Britney Spears song)|Boys]]"}} | {{longlisted}} |- | Most Distracting Celebrity Cameo Appearance | The cast of ''[[Austin Powers in Goldmember]]''{{efn|Shared with [[Tom Cruise]], [[Gwyneth Paltrow]], [[Kevin Spacey]], [[Danny DeVito]], [[Steven Spielberg]] and [[John Travolta]].}} | {{nom}} |- ! scope="row" |[[Space Shower Music Awards]] | style="text-align:center;"|٢٠٠٤ | Best International Female Video | rowspan="2" | {{sort|Me Against The Music|"[[Me Against The Music]]"}} {{small|(featuring [[Madonna]])}} | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://musicvideoawards.net/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040612024622/http://musicvideoawards.net/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٤ |سەردێڕ=2004 Space Shower Music Awards Nominees |وێبگە=Music Video Awards |بڵاوکەرەوە=[[Space Shower TV]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="7" | [[Spin (magazine)|''Spin'' Awards]] | rowspan="3" style="text-align:center;" | ٢٠٠٣ | Worst Song | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[Spin (magazine)|Spin]] |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٠٤|سەردێڕ=Spin Readers' Awards |بڵاوکەرەوە=SPIN Media LLC |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9VQ5UluNUkIC |پەڕە=٦٧|بەرگ=٢٠|issue=3 |issn=0886-3032 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Worst Dressed | rowspan="9" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- | rowspan="2" | Worst Solo Artist | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[Spin (magazine)|Spin]] |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٠٤|سەردێڕ=Spin Readers' Awards |بڵاوکەرەوە=SPIN Media LLC |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9VQ5UluNUkIC |پەڕە=٦٥|بەرگ=٢٠|issue=3 |issn=0886-3032 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;" | ٢٠٠٤ | {{runner-up}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[Spin (magazine)|Spin]] |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٠٥|سەردێڕ=Spin Readers' Awards |بڵاوکەرەوە=SPIN Media LLC |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9VQ5UluNUkIC |پەڕە=٧١|بەرگ=٢١|issue=3 |issn=0886-3032 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Worst Dressed | {{runner-up}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[Spin (magazine)|Spin]] |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٠٥|سەردێڕ=Spin Readers' Awards |بڵاوکەرەوە=SPIN Media LLC |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9VQ5UluNUkIC |پەڕە=٧٠|بەرگ=٢١|issue=3 |issn=0886-3032 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;" | ٢٠٠٥ | Worst Solo Artist | {{runner-up}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|journal=[[Spin (magazine)|Spin]] |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=Spin Readers' Awards |بڵاوکەرەوە=SPIN Media LLC |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=J98-LX7jemQC&q=britney |بەرگ=٢٢|issue=3 |issn=0886-3032 |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Worst Dressed | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="49" | [[Teen Choice Awards]]{{anchor|T}} | rowspan="6" style="text-align:center;" | [[1999 Teen Choice Awards|١٩٩٩]] | [[Teen Choice Award for Choice Music – Female Artist|ھەڵبژاردەی ھونەرمەندی ژن]] | {{nom}} | rowspan="6" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://articles.courant.com/1999-08-12/entertainment/9908120634_1_teen-choice-awards-blockbuster-awards-award-show|سەردێڕ=Funky Categories Set Teen Choice Awards Apart|دوایین=Passero|یەکەم=Laura|ئیش=[[Hartford Courant]]|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ١٩٩٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150822125005/http://articles.courant.com/1999-08-12/entertainment/9908120634_1_teen-choice-awards-blockbuster-awards-award-show|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١٥}}</ref> |- | خەڵاتی ھەڵبژێردراوی لاوان بۆ مۆسیقای ھەڵبژێردراو - ھونەرمەندی گشتگیر | {{nom}} |- | [[خەڵاتی ھەڵبژێردراوی لاوان بۆ ھەڵبژاردنی ژنی سەرنجڕاکێش|ژنی سەرنجڕاکێش]] | {{nom}} |- | [[Teen Choice Award for Choice Music – Single|Choice Single]] | rowspan="2" | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{won}} |- | ھەڵبژێردراوی ڤیدیۆی مۆسیقا | {{nom}} |- | ئەلبومی ھەڵبژێردراو | {{sort|Baby One More Time (album)|''[[...Baby One More Time (album)|...Baby One More Time]]''}} | {{won}} |- | rowspan="7" style="text-align:center;" | [[2000 Teen Choice Awards|٢٠٠٠]] | [[Teen Choice Award for Choice Music – Female Artist|ھەڵبژاردەی ھونەرمەندی مێینە]] | rowspan="2" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} | rowspan="7" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hollywood.com/static/2000-teen-choice-awards|سەردێڕ=2000 Teen Choice Awards|بڵاوکەرەوە=[[Hollywood.com]]|ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref>{{ھن}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://articles.sun-sentinel.com/2000-08-22/lifestyle/0008210474_1_buffy-american-pie-vampire-slayer|سەردێڕ=Fox To Reveal Teen Choice Winners Tonight|ئیش=[[Sun-Sentinel]]|ڕێکەوت=٢٢ی ئابی ٢٠٠٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150711021903/http://articles.sun-sentinel.com/2000-08-22/lifestyle/0008210474_1_buffy-american-pie-vampire-slayer|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | [[Teen Choice Award for Choice Female Hottie|Choice Female Hottie]] | {{won}} |- | Choice Single | rowspan="3" | {{sort|Oops!... I Did It Again (song)|"[[Oops!... I Did It Again (song)|Oops!... I Did It Again]]"}} | {{nom}} |- | ھەڵبژاردنی ڤیدیۆی مۆسیقا | {{nom}} |- | گۆرانی ھەڵبژێردراوی ھاوین | {{nom}} |- | Choice Album | ''[[Oops!... I Did It Again (album)|Oops!... I Did It Again]]'' | {{nom}} |- | Choice Love Song | {{sort|From The Bottom of My Broken Heart|"[[From The Bottom of My Broken Heart]]"}} | {{nom}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"|[[2001 Teen Choice Awards|٢٠٠١]] | Choice Single | {{sort|Stronger|"[[Stronger (Britney Spears song)|Stronger]]"}} | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2001 Teen Choice Awards |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٠١|ناونیشان=http://www.hollywood.com/general/2001-teen-choice-awards-57162725/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190616054050/http://www.hollywood.com/general/2001-teen-choice-awards-57162725/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Hollywood |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> |- | [[Teen Choice Award for Choice Music – Female Artist|ھەڵبژاردەی ھونەرمەندی مێینە]] | rowspan="5" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- | [[Teen Choice Award for Choice Female Hottie|Choice Female Hottie]] | {{nom}} |- | rowspan="7" style="text-align:center;"|[[2002 Teen Choice Awards|٢٠٠٢]] | Choice Female Fashion Icon | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٢|سەردێڕ=Seventeen Magazine Announces the 4th Annual 2002 Teen Choice Awards Nominees And Sweepstakes; J-Lo, Britney and Sarah Michelle Lead in Nominations |agency=[[PR Newswire]] |ناونیشان=http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=104&STORY=/www/story/06-03-2002/0001739538 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081214021745/http://www.prnewswire.com/cgi-bin/stories.pl?ACCT=104 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨}}</ref> |- | [[Teen Choice Award for Choice Music – Female Artist|ھەڵبژاردەی ھونەرمەندی ژن]] | {{won}} |- | [[Teen Choice Award for Choice Female Hottie|Choice Female Hottie]] | {{won}} |- | [[Teen Choice Award for Choice Music – Single|Choice Music – Single]] | {{sort|I'm a Slave 4 U|"[[I'm a Slave 4 U]]"}} | {{won}} |- | Choice Movie Actress – Drama/Action Adventure | ''[[Crossroads (2002 film)|Crossroads]]'' | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.chinadaily.com.cn/showbiz/2009-11/04/content_8912397.htm|سەردێڕ=Pop Phenomenon doesn't come close to describing Britney Spears|ڕێکەوت=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ئیش=[[China Daily]]|بڵاوکەرەوە=China Daily Group}}</ref> |- | Choice Breakout Movie Actress | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} in ''[[Crossroads (2002 film)|Crossroads]]'' | {{nom}} |- | Choice Movie Chemistry | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} and [[Anson Mount]] in ''[[Crossroads (2002 film)|Crossroads]]'' | {{nom}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"|[[2003 Teen Choice Awards|٢٠٠٣]] | [[Teen Choice Award for Choice Female Hottie|Choice Female Hottie]] | rowspan="4" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/70551/2003-teen-choice-awards-nominees|سەردێڕ=2003 Teen Choice Awards Nominees|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> |- | Choice Female Fashion Icon | {{nom}} |- | rowspan="6" style="text-align:center;"|[[2004 Teen Choice Awards|٢٠٠٤]] | ھەڵبژاردەی ھونەرمەندی ژن | {{nom}} | rowspan="6" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/news/67001/2004-teen-choice-awards-winners|سەردێڕ=2004 Teen Choice Awards Winners|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]]|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref>{{ھن}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.moono.com/news/news00420.html|سەردێڕ=2004 Teen Choice Awards winners|بڵاوکەرەوە=Moono|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080313200459/http://www.moono.com/news/news00420.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠٠٨}}</ref> |- | [[Teen Choice Award for Choice Female Hottie|Choice Female Hottie]] | {{nom}} |- | [[Teen Choice Award for Choice Music – Tour|Choice Music Tour]] | {{sort|Onyx|[[The Onyx Hotel Tour]]}} | {{nom}} |- | Choice Single | {{sort|Toxic|"[[Toxic (song)|Toxic]]"}} | {{won}} |- | Choice Love Song | {{sort|Everytime|"[[Everytime]]"}} | {{nom}} |- | Choice Hook Up | {{sort|Me Against The Music|"[[Me Against The Music]]"}} {{small|(featuring [[Madonna]])}} | {{nom}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"|[[2005 Teen Choice Awards|٢٠٠٥]] | Choice TV Show: Reality | rowspan="2" | {{sort|Chaotic|''[[Britney & Kevin: Chaotic]]''}} | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٠٥|سەردێڕ=The 2005 Teen Choice Awards |ئیش=Teen Choice Awards |ناونیشان=http://www.fox.com/tca2005/nominees.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060108193620/http://www.fox.com/tca2005/nominees.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Choice TV: Female Personality | {{nom}} |- | [[Teen Choice Award for Choice Music – Female Artist|ھەڵبژاردەی ھونەرمەندی ژن]] | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"|[[2007 Teen Choice Awards|٢٠٠٧]] | Choice OMG! Moment | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} shaving her head | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Teen Choice nominees announced|ناونیشان=http://www.aoltv.com/2007/07/03/teen-choice-nominees-announced/|دوایین=Finley|یەکەم=Adam|ئیش=[[HuffPost]]|بڵاوکەرەوە=[[AOL]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150713013420/http://www.aoltv.com/2007/07/03/teen-choice-nominees-announced/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2007 Teen Choice Awards: Announcing the Winners!|ناونیشان=http://www.popsugar.com/entertainment/2007-Teen-Choice-Awards-Announcing-Winners-569804|بڵاوکەرەوە=[[PopSugar]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref>{{ھن}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://theenvelope.latimes.com/env-2008-teen-choice-awards-scorecard17jun17,0,2603341.htmlstory |ئیش=[[Los Angeles Times]] |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠١٣|سەردێڕ=2008 Teen Choice Awards winners and nominees |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080912051322/http://theenvelope.latimes.com/env-2008-teen-choice-awards-scorecard17jun17%2C0%2C2603341.htmlstory |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"|[[2008 Teen Choice Awards|٢٠٠٨]] | [[Teen Choice Award for Choice Music – Female Artist|ھەڵبژاردەی ھونەرمەندی ژن]] | rowspan="4" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} |- | Choice Most Fanatic Fans | {{nom}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"|[[2009 Teen Choice Awards|٢٠٠٩]] | [[Teen Choice Award for Choice Music – Female Artist|ھەڵبژاردەی ھونەرمەندی ژن]] | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Announcing the Winners of the 2009 Teen Choice Awards! |ناونیشان=http://www.popsugar.com/entertainment/Winners-2009-Teen-Choice-Awards-3904879 |بڵاوکەرەوە=[[PopSugar]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150630060545/http://www.popsugar.com/entertainment/Winners-2009-Teen-Choice-Awards-3904879 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref>{{ھن}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Teen Choice Awards 2009 nominees |ناونیشان=http://latimesblogs.latimes.com/awards/2009/06/teen-choice-awards-2009-nominees.html |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ئیش=Los Angeles Times |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151104044342/http://latimesblogs.latimes.com/awards/2009/06/teen-choice-awards-2009-nominees.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> |- | Ultimate Choice Award | {{won}} |- | [[Teen Choice Award for Choice Music – Tour|Choice Music Tour]] | {{sort|Circus Tour|[[The Circus Starring Britney Spears]]}} | {{nom}} |- | Choice Single | {{sort|Circus|"[[Circus (song)|Circus]]"}} | {{nom}} |- | style="text-align:center;"|[[خەڵاتی ھەڵبژاردنی ھەرزەکاران|٢٠١١]] | ژنی ھەڵبژاردەی مۆسیقای ھاوینە | rowspan="2" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Taylor Swift and Selena Gomez Win at Teen Choice Awards |ناونیشان=https://www.rollingstone.com/music/music-news/taylor-swift-and-selena-gomez-win-at-teen-choice-awards-185874/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١١|magazine=Rolling Stone |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150621164741/http://www.rollingstone.com/music/news/taylor-swift-and-selena-gomez-win-at-teen-choice-awards-20110808 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> |- | style="text-align:center;"|[[2014 Teen Choice Awards|٢٠١٤]] | ھەڵبژاردنی شاژنی تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Nordyke |یەکەم١=Kimberly |سەردێڕ=Teen Choice Awards: The Complete Winners List |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/teen-choice-awards-2014-winners-724423/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ئیش=The Hollywood Reporter |ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220407215750/https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/teen-choice-awards-2014-winners-724423/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center;"|[[2015 Teen Choice Awards|٢٠١٥]] | مۆسیقای ھەڵبژاردن: ھاوکاری | rowspan="2" | {{sort|Pretty Girls|"[[Pretty Girls (Britney Spears and Iggy Azalea song)|Pretty Girls]]"}} {{small|(with [[Iggy Azalea]])}} | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.teenchoice.com/article/winners-of-%E2%80%9Cteen-choice-2015%E2%80%9D-announced |سەردێڕ=Winners of Teen Choice 2015 Announced |بڵاوکەرەوە=[[Teen Choice Awards]] |ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150818075858/http://www.teenchoice.com/article/winners-of-“teen-choice-2015”-announced |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠١٥}}</ref> |- | Choice Female Music | {{nom}} |- | Candie's Style Icon | rowspan="29" |{{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- | rowspan="3" style="text-align:center;"|[[٢٠١٦ خەڵاتی بژاردەی ھەرزەکاران|٢٠١٦]] | Choice Social Media Queen | {{nom}} | rowspan="3" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.billboard.com/articles/columns/pop/7385087/teen-choice-awards-2016-nominees-justin-bieber-selena-gomez |سەردێڕ=Justin Bieber, Selena Gomez, Zayn Malik Lead Teen Choice Awards 2016 Nominations |magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوت=٢٤ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160525152040/http://www.billboard.com/articles/columns/pop/7385087/teen-choice-awards-2016-nominees-justin-bieber-selena-gomez |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> |- | ھەڵبژاردەی تویتەر | {{nom}} |- | ھەڵبژاردەی ئینستاگرامەر | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="5" | ''[[Teen (magazine)|Teen]]'' Entertainment Awards | style="text-align:center;"| ١٩٩٩ | Hottest Female | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.teen.com/awards/1999/winners99.html|سەردێڕ=NSYNC, Will Smith, Christina Aguilera, Rosie O'Donnell Win Teen Entertainment Awards|بڵاوکەرەوە=[[Teen (magazine)|Teen]]|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010609014540/http://www.teen.com/awards/1999/winners99.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی حوزەیرانی ٢٠٠١}}</ref> |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | Coolest MTV Video | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Dana Centeno|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٠|ناونیشان=http://www.teenmag.com/star_stuff/teenscene/award_4.html|سەردێڕ=2000 Teen Award Winners|بڵاوکەرەوە=[[Teen (magazine)|Teen]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010128213900/http://www.teenmag.com/star_stuff/teenscene/award_4.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١}}</ref> |- | ھونەرمەندی ژنی پەسندکراو | {{nom}} |- | جوانترین ھونەرمەندی ژن | {{nom}} |- | Best Untrue Gossip | {{nom}} |- ! scope="row" rowspan="4" | ''[[People (magazine)#Teen People|Teen People]]'' Awards | style="text-align:center;"| ١٩٩٩ | 21 Hottest Stars Under ٢١ | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.teenpeople.com/teenpeople/under21/britney_spears.html |سەردێڕ=List of 21 Hottest Stars Under 21 |بڵاوکەرەوە=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010904184533/http://www.teenpeople.com/teenpeople/under21/britney_spears.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٠١}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٠٠ | 25 Hottest Stars Under ٢٥ | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.teenpeople.com/teenpeople/25under25/25under_spears.html |سەردێڕ=List of 25 Hottest Stars Under 25 |بڵاوکەرەوە=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010418011710/http://www.teenpeople.com/teenpeople/25under25/25under_spears.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٠١}}</ref> |- | شازادەی پۆپی ساڵ | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.teenpeople.com/teenpeople/stars/spotlight/story/0,8102,93381,00.html |سەردێڕ=Power Player |دوایین=Helligar |یەکەم=Jeremy |بڵاوکەرەوە=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010417115052/http://www.teenpeople.com/teenpeople/stars/spotlight/story/0,8102,93381,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠٠١}}</ref> |- | style="text-align:center;"| ٢٠٠١ | 25 Hottest Stars Under ٢٥ | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.teenpeople.com/teenpeople/2001/25under25/index.html |سەردێڕ=List of 25 Hottest Stars Under 25 |بڵاوکەرەوە=[[People (magazine)|People]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20010607155757/http://www.teenpeople.com/teenpeople/2001/25under25/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی حوزەیرانی ٢٠٠١}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="5" | [[TMF Awards]] (Belgium) | style="text-align:center;"| [[TMF Awards#2000|2000]] | rowspan="3"|Best International Female Artist | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|سەردێڕ=Britney Spears – Best Female TMF Awards 2000 |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠١٥|type=Television broadcast|زمان=nl|بڵاوکەرەوە=[[The Music Factory]]|شوێن=Netherlands}}</ref> |- | style="text-align:center;"| [[TMF Awards#2005|2005]] | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nominaties en winnaars TMF Awards 2005 |ناونیشان=http://www.kinderlines.nl/patatje/patatje.pagina2.28.asp |بڵاوکەرەوە=Patatje Online |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141129094300/http://www.kinderlines.nl/patatje/patatje.pagina2.28.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> |- | rowspan="3" style="text-align:center;"| [[TMF Awards#2009|2009]] | {{won}} | rowspan="3" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tvvisie.be/nieuws/belgie/jasper-erkens-en-milk-inc-grote-winnaars-tmf-awards-2009_32620/|سەردێڕ=Jasper Erkens en Milk Inc grote winnaars 'TMF Awards 2009'|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190131185156/https://tvvisie.be/nieuws/belgie/jasper-erkens-en-milk-inc-grote-winnaars-tmf-awards-2009_32620/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|زمان=nl|trans-title=Jasper Erkens and Milk Inc big winners of the TMF Awards 2009}}</ref> |- | Best Pop International | {{won}} |- | Best Live International | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="2" | [[TMF Awards]] (Holland) | style="text-align:center;" | ١٩٩٩ | Best International Newcomer | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|سەردێڕ=TMF Awards (Holland) 2000 |type=Television broadcast|ئیش=[[The Music Factory]]|شوێن=German}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ٢٠٠٠ | Best International Female Artist | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="8" | ''Top of the Pops'' Awards | style="text-align:center;"|٢٠٠١ | Best Pop Act | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1685658.stm|سەردێڕ=TOTP Awards: The winners|ئیش=[[BBC News]]|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080521041314/http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/1685658.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |- | style="text-align:center;"|٢٠٠٢ | Top Fansite Artist | {{nom}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/totp/awards/fan_index.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20030417185317/http://www.bbc.co.uk/totp/awards/fan_index.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠٠٣ |سەردێڕ=Top of the Pops 2002 Winners for Top Fansite Artiste |بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|BBC]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | rowspan="6" style="text-align:center;"|٢٠٠٣ | باشترین سایتی فەرمی | {{terminated|4th place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/totp/awards/site.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050317150904/http://www.bbc.co.uk/totp/awards/site.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٠٥ |سەردێڕ=Top of the Pops 2003 Winners for Best Official Site |بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|BBC]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Most Gorge Girl | {{terminated|4th place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/totp/awards/girl.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050317174833/http://www.bbc.co.uk/totp/awards/girl.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٠٥ |سەردێڕ=Top of the Pops 2003 Winners for Most Gorge Girl |بڵاوکەرەوە=[[بی بی سی|BBC]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Shameless Exhibitionist | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/totp/awards/shameless.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050317175734/http://www.bbc.co.uk/totp/awards/shameless.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٠٥ |سەردێڕ=Top of the Pops 2003 Winners for Shameless Exhibitionist |ئیش=[[بی بی سی|BBC]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Gibbering Fool | {{runner-up}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/totp/awards/fool.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050317174816/http://www.bbc.co.uk/totp/awards/fool.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٠٥ |سەردێڕ=Top of the Pops 2003 Winners for Gibbering Fool |ئیش=[[بی بی سی|BBC]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Most Annoying Voice | {{runner-up}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/totp/awards/voice.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050317180101/http://www.bbc.co.uk/totp/awards/voice.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٠٥ |سەردێڕ=Top of the Pops 2003 Winners for Most Annoying Voice |ئیش=[[بی بی سی|BBC]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Most Doogy Clobber | {{terminated|3rd place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/totp/awards/clobber.shtml |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050317174339/http://www.bbc.co.uk/totp/awards/clobber.shtml |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٠٥ |سەردێڕ=Top of the Pops 2003 Winners for Most Doogy Clobber |ئیش=[[بی بی سی|BBC]] |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- ! scope="row"| [[TVHits]] Awards | style="text-align:center;"|٢٠٠٠ | باشترین ھونەرمەندی ژن | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/998290.stm |سەردێڕ=Westlife top TV Hits Awards |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠|ئیش=[[BBC News]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> |- ! rowspan="26" scope="row" | [[Vevo#Vevo Certified Award|Vevo Certified Award]]{{efn|Vevo Certified Award honors artists with over 100 million views on Vevo and its partners (including [[YouTube]]) through special features on the Vevo website.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fadner|یەکەم=Ross|ناونیشان=https://www.mediapost.com/publications/article/176324/vevo-bows-award-for-videos-exceeding-100-million-v.html|سەردێڕ=Vevo Bows Award for Videos Exceeding 100 Million Views|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ئیش=Media Post|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢١|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref>}}{{anchor|V}} | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠١٢ | rowspan="26" | Videos with over 100 million views on Vevo | {{sort|Till the World Ends|"[[Till the World Ends]]"}} | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/music/a441139/britney-spears-collects-vevo-awards-talks-past-music-videos-watch/ |سەردێڕ=Britney Spears collects VEVO Awards, talks past music videos - watch |دوایین=Corner |یەکەم=Lewis |ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=[[Digital Spy]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191128033110/https://www.digitalspy.com/music/a441139/britney-spears-collects-vevo-awards-talks-past-music-videos-watch/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ |وتەگێڕانەوە=The singer received the accolades after the music videos for her 2011 singles 'Till the World Ends' and 'I Wanna Go' surpassed 100 million views.}}</ref> |- | {{sort|دەمەوێ بڕۆم|"[[دەمەوێ بڕۆم]]"}} | {{won}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠١٣ | {{sort|Scream & Shout|"[[Scream & Shout]]"}} {{small|(with [[will.i.am]])}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.digitalspy.com/music/a536589/miley-cyrus-pink-rihanna-in-top-10-most-viewed-music-videos-of-2013/ |سەردێڕ=Miley Cyrus, Pink, Rihanna in Top 10 most-viewed music videos of 2013 |دوایین=Harp |یەکەم=Justin |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ئیش=[[Digital Spy]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181215123138/https://www.digitalspy.com/music/a536589/miley-cyrus-pink-rihanna-in-top-10-most-viewed-music-videos-of-2013/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |وتەگێڕانەوە=will.i.am and Britney Spears's track 'Scream and Shout', 'Diamonds' by Rihanna and Katy Perry's 'Roar' rounded out the top five.}}</ref> |- | {{sort|Hold It Against Me|"[[Hold It Against Me]]"}} | {{won}} | rowspan="23" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/user/BritneySpearsVEVO/featured |سەردێڕ=BritneySpearsVEVO |وێبگە=[[YouTube]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٢١|وتەگێڕانەوە=For This Award, it doesn't have a specific sources for each video&mdash;once the video reached 100 million views on [[YouTube]] automatically the video is certified by [[Vevo]].}}</ref> |- | rowspan="4" style="text-align:center;" | ٢٠١٤ | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{won}} |- | {{sort|Work Bitch|"[[Work Bitch|Work B**ch]]"}} | {{won}} |- | {{sort|Circus|"[[Circus (song)|Circus]]"}} | {{won}} |- | {{sort|Toxic|"[[ژەھراوی (گۆرانی)|ژەھراوی]]"}} | {{won}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠١٥ | {{sort|Pretty Girls|"[[Pretty Girls (Britney Spears and Iggy Azalea song)|Pretty Girls]]"}} {{small|(with [[Iggy Azalea]])}} | {{won}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠١٧ | {{sort|Oops!... I Did It Again (song)|"[[Oops!... I Did It Again (song)|Oops!... I Did It Again]]"}} | {{won}} |- | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{won}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠١٨ | {{sort|Ooh La La|"[[Ooh La La (Britney Spears song)|Ooh La La]]"}} | {{won}} |- | {{sort|Sometimes|"[[Sometimes (Britney Spears song)|Sometimes]]"}} | {{won}} |- | {{sort|You Drive Me Crazy|"[[(You Drive Me) Crazy]]"}} | {{won}} |- | {{sort|I'm a Slave 4 U|"[[I'm a Slave 4 U]]"}} | {{won}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠١٩ | {{sort|زیاترم دەوێت|"[[زیاترم دەوێت]]"}} | {{won}} |- | {{sort|Criminal|"[[Criminal (Britney Spears song)|Criminal]]"}} | {{won}} |- | {{sort|ھەموو کات|"[[ھەموو کات]]"}} | {{won}} |- | {{sort|Piece of Me|"[[Piece of Me (Britney Spears song)|Piece of Me]]"}} | {{won}} |- | rowspan="4" style="text-align:center;"| ٢٠٢٠ | {{sort|Lucky|"[[Lucky (Britney Spears song)|Lucky]]"}} | {{won}} |- | {{sort|I'm Not a Girl, Not Yet a Woman|"[[I'm Not a Girl, Not Yet a Woman]]"}} | {{won}} |- | {{sort|Stronger|"[[Stronger (Britney Spears song)|Stronger]]"}} | {{won}} |- | {{sort|زیادە پارێزراو|"[[زیادە پارێزراو]]"}} | {{won}} |- | rowspan="2" style="text-align:center;"| ٢٠٢١ | {{sort|If U Seek Amy|"[[If U Seek Amy]]"}} | {{won}} |- | {{sort|3|"[[3 (Britney Spears song)|3]]"}} | {{won}} |- | style="text-align:center;"| ٢٠٢٢ | {{sort|Slumber Party|"[[Slumber Party (song)|Slumber Party]]"}} | {{won}} |- ! scope="row" rowspan="9" | [[Virgin Media]] Music Awards | rowspan="2" style="text-align:center;" | ٢٠٠٧ | Disaster of the Year | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{runner-up}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.virginmedia.com/music/awards2007/winners.php?ssid=8 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080604102146/http://www.virginmedia.com/music/awards2007/winners.php?ssid=8 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ |سەردێڕ=Virgin Media Music Awards 2007: Disaster of the Year |ئیش=Virgin Media Music Awards |ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> |- | باشترین ئەلبوم | ''[[Blackout (Britney Spears album)|Blackout]]'' | {{terminated|3rd place}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.virginmedia.com/music/awards2007/winners.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080603155142/http://www.virginmedia.com/music/awards2007/winners.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Virgin Media Music Awards 2007: Best Album |ئیش=Virgin Media Music Awards |ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> |- | rowspan="5" style="text-align:center;" | ٢٠٠٨ | باشترین ئەلبوم | ''[[Circus (Britney Spears album)|Circus]]'' | {{runner-up}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.virginmedia.com/music/awards2008/winners.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090305081909/http://www.virginmedia.com/music/awards2008/winners.php |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠٠٩ |سەردێڕ=Virgin Media Music Awards 2008: Best Album |ئیش=Virgin Media Music Awards |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Best Track | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{runner-up}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://virginmedia.com/music/awards2008/winners.php?ssid=2 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090307203331/http://virginmedia.com/music/awards2008/winners.php?ssid=2 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئازاری ٢٠٠٩ |سەردێڕ=Virgin Media Music Awards 2008: Best Track |ئیش=Virgin Media Music Awards |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Best International Act | rowspan="5" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{runner-up}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://virginmedia.com/music/awards2008/winners.php?ssid=4 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090314020845/http://virginmedia.com/music/awards2008/winners.php?ssid=4 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٠٩ |سەردێڕ=Virgin Media Music Awards 2008: the winners for Best International Act |ئیش=Virgin Media Music Awards |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Legend of the Year | {{terminated|3rd place}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.virginmedia.com/music/awards2008/winners.php?ssid=7 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090309054955/http://www.virginmedia.com/music/awards2008/winners.php?ssid=7 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئازاری ٢٠٠٩ |سەردێڕ=Legend of the Year |ئیش=Virgin Media Music Awards |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Best Comeback | {{runner-up}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://virginmedia.com/music/awards2008/winners.php?ssid=11 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090311235258/http://virginmedia.com/music/awards2008/winners.php?ssid=11 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٩ |سەردێڕ=Virgin Media Music Awards 2008: the winners for Best Comeback |ئیش=Virgin Media Music Awards |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;" | ٢٠٠٩ | Best Solo Female | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://completemusicupdate.com/article/virgin-media-music-award-winners/ |سەردێڕ=Virgin Media Music Award winners |دوایین=Editorial |یەکەم=CMU |ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١٠|ئیش=Virgin Media Music Awards |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191019135243/https://completemusicupdate.com/article/virgin-media-music-award-winners/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | Twit of the Year | {{won}} |- ! scope="row"| [[Virgin Radio UK]] Awards | style="text-align:center;"| ٢٠٢١ | The Ultimate Pride Anthem | {{sort|Stronger|"[[Stronger (Britney Spears song)|Stronger]]"}} | {{pending}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://virginradio.co.uk/music-news/vote-the-ultimate-pride-anthem-virgin-radio-pride-uk-210603561999 |سەردێڕ=VOTE: The Ultimate Pride Anthem, on Virgin Radio Pride UK |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=[[Virgin Radio UK]] |بڵاوکەرەوە=[[Wireless Group]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" | {{sort|Walt|[[The Walt Disney Company]]}} {{anchor|W}} | style="text-align:center;" | ١٩٩٣ | Mousekeeter | {{sort|Mickey Mouse|''[[The Mickey Mouse Club]]''}} | {{won}} | style="text-align:center;" | {{sfn|Hurst|2003|p=١٩}} |- ! scope="row" | {{sort|Weblog|[[The Weblog Awards (Bloggies)|The Weblog Awards]]}} | style="text-align:center;" | ٢٠٠٨ | Best Celebrity Blogger | rowspan="7" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://2008.weblogawards.org/polls/best-celebrity-blogger/ |سەردێڕ=Vote for your choice for best blog written by a celebrity |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[The Weblog Awards (Bloggies)|The Weblog Award]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090117111750/http://2008.weblogawards.org/polls/best-celebrity-blogger/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> |- ! scope="row"| [[Victoria's Secret|What Is Sexy?]] Awards | style="text-align:center;"| ٢٠١٢ | Sexiest Songstress | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.prnewswire.com/news-releases/victorias-secret-reveals-the-2012-what-is-sexy-list-150635495.html |سەردێڕ=Victoria's Secret Reveals The 2012 What Is Sexy? List |ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120713074907/https://www.prnewswire.com/news-releases/victorias-secret-reveals-the-2012-what-is-sexy-list-150635495.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١٢ |بڵاوکەرەوە=[[PR Newswire]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="18" | [[World Music Awards]] | rowspan="2" style="text-align:center;" | ٢٠٠٠ | World's Best-selling Dance Artist | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|سەردێڕ=2000 World Music Awards |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=mg8EAAAAMBAJ&q=World%27s+Best+Selling+Female+Pop+Artist+2000&pg=PA53 |پەڕە=٥٣|بەرگ=١١٢|issue=24 |issn=0006-2510}}</ref> |- | rowspan="3" | World's Best-selling Female Pop Artist | {{won}} |- | style="text-align:center;" | [[2001 World Music Awards|٢٠٠١]] | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|magazine=[[Billboard (magazine)|Billboard]] |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٠١|سەردێڕ=Triple Triumph for Ricky Martin at World Music Awards |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=BhQEAAAAMBAJ&q=World+Music+Awards+for+World’s+Best+Selling+Female+Pop+Artist++britney+spears |پەڕە=٦٥|بەرگ=١١٣|issue=20 |issn=0006-2510}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ٢٠٠٢ | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theonering.net/torwp/2002/03/08/14783-enya-wins-best-selling-female-at-world-music-awards/ |سەردێڕ=Enya Wins Best Selling Female at World Music Awards |ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠٠٢|ئیش=The One Ring|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;" | ٢٠١٢ | World's Best Female Artist | {{no|Canceled}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://musicrow.com/2012/12/world-music-award-nominees-announced/ |سەردێڕ=World Music Award Nominees Announced |دوایین=Nicholson |یەکەم=Jessica |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ئیش=Music Row|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | rowspan="13" style="text-align:center;" | [[2014 World Music Awards|٢٠١٤]] | rowspan="4" | World's Best Song | {{sort|Work Bitch|"[[Work Bitch|Work B**ch]]"}} | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=1 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140924222211/http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Nomination for World's Best Song |ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٤|ئیش=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | {{sort|Ooh La La|"[[Ooh La La (Britney Spears song)|Ooh La La]]"}} | {{nom}} |- | {{sort|Scream & Shout|"[[Scream & Shout]]"}} {{small|(with [[will.i.am]])}} | {{nom}} |- | {{sort|Perfume Song|"[[Perfume (Britney Spears song)|Perfume]]"}} | {{nom}} |- | باشترین ئەلبومی جیھان | ''[[Britney Jean]]'' | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=2 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006084946/http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=2 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=omination for World's Best Album |ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٤|ئیش=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | rowspan="4" | World's Best Video | {{sort|Work Bitch|"[[Work Bitch|Work B**ch]]"}} | {{nom}} | rowspan="4" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006151446/http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=Nomination for World's Best Video |ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٤|ئیش=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | {{sort|Ooh La La|"[[Ooh La La (Britney Spears song)|Ooh La La]]"}} | {{nom}} |- | {{sort|Scream & Shout|"[[Scream & Shout]]"}} {{small|(with [[will.i.am]])}} | {{nom}} |- | {{sort|Perfume Song|"[[Perfume (Britney Spears song)|Perfume]]"}} | {{nom}} |- | World's Best Female Artist | rowspan="5" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=4 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140906010253/http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=4 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=Nomination for World's Best Female Artist |ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٤|ئیش=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | World's Best Entertainer Of the Year | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=9 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140817105310/http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=9 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Nomination for World's Best Entertainer Of the Year |ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٤|ئیش=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | World's Best Live Act | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=7 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140725113410/http://vote.worldmusicawards.com/selectnomination.asp?cat=7 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Nomination for World's Best Live Act |ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٤|ئیش=[[International Federation of the Phonographic Industry]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | World's Best Fanbase | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.quotev.com/story/5324887/Award-Show-NomineesWinners-2014/37 |دوایین=Tagline |یەکەم=Rachel |سەردێڕ=Award Show Nominees/Winners 2014 |ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٤|ئیش=[[International Federation of the Phonographic Industry]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> |- ! scope="row" | [[XM Satellite Radio]] Awards {{anchor|X}} | style="text-align:center;" | ٢٠٠٥ | Dream Duets | {{nom}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://top40-charts.com/news.php?nid=18345&string=D.H.T. |سەردێڕ=XM Satellite Radio Announces First Annual XM Nation Music Awards |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٠٥|ئیش=[[XM Satellite Radio]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- ! scope="row" | [[YoungStar Awards]]{{anchor|Y}} | style="text-align:center;" | [[YoungStar Award#Fourth Annual YoungStar Awards|1999]] | Best Young Recording Artist or Musical Group | {{sort|Baby One More Time (song)|"[[...Baby One More Time (song)|...Baby One More Time]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rachel Leigh Cook, Britney Spears, Jonathan Jackson, Haley Joel Osment, Leelee Sobieski Among Winners at The Hollywood Reporter's 4th Annual YoungStar Awards |ناونیشان=https://www.thefreelibrary.com/Rachel+Leigh+Cook%2c+Britney+Spears%2c+Jonathan+Jackson%2c+Haley+Joel...-a057401156 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151117020151/https://www.thefreelibrary.com/Rachel+Leigh+Cook%2c+Britney+Spears%2c+Jonathan+Jackson%2c+Haley+Joel...-a057401156 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ |agency=Gale Group |ئیش=Business Wire |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩}}</ref> |- ! scope="row" rowspan="7" | [[WHTZ|Z100 Awards]] {{anchor|Z}} | rowspan="2" style="text-align:center;" | ٢٠٠٧ | Biggest Celebrity Scandal | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=1}} hitting people with her car | {{runner-up}} | rowspan="2" style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.z100.com/common/awards/2007.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130615215209/http://www.z100.com/common/awards/2007.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |سەردێڕ=2007 Z Awards Winner & Nominations |ئیش=[[iHeartMedia]] |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | rowspan="3" | Most Overexposed Celebrity | rowspan="3" | {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{won}} |- | style="text-align:center;" | ٢٠٠٨ | {{runner-up}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.z100.com/common/awards/2008.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130615215034/http://www.z100.com/common/awards/2008.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |سەردێڕ=2008 Z Awards Winner & Nominations |ئیش=[[iHeartMedia]] |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;"|٢٠٠٩ | {{terminated|3rd place}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.z100.com/common/awards/2009.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20141213015602/http://www.z100.com/common/awards/2009.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |سەردێڕ=2009 Z Awards Winner & Nominations |ئیش=[[iHeartMedia]] |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | style="text-align:center;"|٢٠١٠ | Favorite ''[[Glee (TV series)|Glee]]'' Episode | {{sort|Britney/Brittany|"[[Britney/Brittany]]"}}{{efn|Shared with [[Heather Morris]].}}{{efn|This episode was the most-watched episode of the ''Glee'' series with 13.51 million viewers.<ref name="TV">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://tvbythenumbers.com/2010/09/29/tuesday-finals-glee-no-ordinary-family-ncis-dancing-up-raising-hope-detroit-1-8-7-running-wilde-down/65835 |سەردێڕ=Tuesday Finals: Glee, No Ordinary Family, NCIS, Dancing Up; Raising Hope, Detroit 1-8-7, Running Wilde Down |دوایین=Gorman |یەکەم=Bill |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ئیش=TV by the Numbers |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101003125612/http://tvbythenumbers.com/2010/09/29/tuesday-finals-glee-no-ordinary-family-ncis-dancing-up-raising-hope-detroit-1-8-7-running-wilde-down/65835 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref>}} | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.z100.com/common/awards/2010.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130701011028/http://www.z100.com/common/awards/2010.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تەممووزی ٢٠١٣|سەردێڕ=2010 Z Awards Winner & Nominations|ئیش=[[iHeartMedia]]|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | rowspan="2" style="text-align:center;"|٢٠١١ | Collaboration of the Year | {{sort|S&M|"[[S&M (song)|S&M]]"}} {{small|(with [[Rihanna]])}} | {{won}} | rowspan="2" style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.z100.com/pages/top100/2011awards.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130210190426/http://www.z100.com/pages/top100/2011awards.html#selection-1179.15-1179.40|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠١٣|سەردێڕ=2011 Z Awards Winner & Nominations|ئیش=[[iHeartMedia]]|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> |- | Favorite Fan Site | rowspan="2"| {{sortname|بریتنی|سپێرس|nolink=١}} | {{terminated|3rd place}} |- ! scope="row" | [[Zamu Music Awards]] | style="text-align:center;" | [[Zamu Music Awards#2002|2002]] | Best International Artist | {{won}} | style="text-align:center;" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.zamu.be/index.php?id=12 |سەردێڕ=Zamu Awards 2002 |بڵاوکەرەوە=[[Music Industry Awards]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110823231259/http://www.zamu.be/index.php?id=12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠١١}}</ref> |- ! scope="row" | [[Polish Society of the Phonographic Industry|ZPAV Awards]] | style="text-align:center;" | ٢٠١٠ | Foreign Song: Digital Song of the Year | {{sort|Womanizer|"[[Womanizer (song)|Womanizer]]"}} | {{won}} | style="text-align:center;"|<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://zpav.pl/rankingi/wyroznienia/piosenka.php?lang=1|سەردێڕ=Cyfrowa Piosenka Roku 2010|ئیش=[[Polish Society of the Phonographic Industry]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120311032937/http://zpav.pl/rankingi/wyroznienia/piosenka.php?lang=1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠١٢|زمان=pl|trans-title=Digital Song of the Year 2010|وتەگێڕانەوە=The first place in the Foreign Song category was won by "Womanizer" by Britney Spears}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مۆسیقا}} [[پۆل:بریتنی سپێرس]] 2vy2ctr4hmnqg6gurhlf4tc7uzlhw2a 0 212538 1698146 1698068 2026-10-31T12:03:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698146 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''گوانگجو''' شەشەم گەورەترین شاری [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]] لەلایەن بەڕێوەبەرایەتیی ڕاستەوخۆی حکوومەتی ناوەندی وەک شارێکی شارەوانی ھەڵبژێردراوە. ھەروەھا شارەکە پایتەختی پارێزگاری جیۆلا بوو تا ئەوکاتەی ئۆفیسی پارێزگاکە گوازرایەوە بۆ باشووری گوندی [[ناماک، کۆریای باشوور|ناماک]] لە شارستانی موان لە سالی ٢٠٠٥ لەبەر ئەوەی شارەکە بەرزکرایەوە بۆ [[شارەوانی]] و سەربەخۆیی لە [[باشووری پارێزگای جیۆلا]] وەرگرت. شارەکە لەگەڵ پارێزگای باشووری جیۆلا تێکەڵکرا و بوو بە شارێکی نوێ لەسەر ئاستی پارێزگاکان بە ناوی جیۆنام-گوانجو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=기자 |یەکەم=전남광주=조홍복 기자, 전남광주=진창일 |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=분리 40년만에 광주·전남 하나로… 인구 320만, 반도체 기대 품고 새 출발 |ناونیشان=https://www.chosun.com/national/regional/2026/07/01/PDC3SR6BPJAEJDPP32KCYA73KE/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=조선일보 |زمان=ko}}</ref> ناوەکەی پێکهاتووە لە وشەکانی گوانگ (بە کۆری: 광؛ بە هانجا: 光) واتە "ڕووناکی" و جو (주؛ 州) واتە "پارێزگا". گوانگجو لە ڕووی مێژووییەوە بە موجو (무주؛ 武州) تۆمارکراوە، کە تێیدا "[[شیللا|شیلا]] هەموو خاکەکەی یەکخست بۆ دامەزراندنی پارێزگاکانی گوانگجو، ئونگجو، جیۆنجو، موجو و چەندین شارۆچکەی تر، وێڕای سنووری باشووری [[گۆگۆریۆ]] و ناوچە دێرینەکانی شیلا" وەک لە [[سامگووک ساگی|سامگوک ساگیدا]] هاتوووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=www.gwangju.go.kr (in Korean). |ناونیشان=https://www.gwangju.go.kr/contentsView.do?menuId=gwangju0505020000 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180418161614/https://www.gwangju.go.kr/contentsView.do?menuId=gwangju0505020000 |ڕێکەوتی سەردان=from the original on 18 April 2018. Retrieved 18 April 2018. |وێبگە=www.gwangju.go.kr (in Korean).}}</ref> لە دڵی ناوچەی کشتوکاڵیی جیۆلادا، ئەم شارە بە خواردنە دەوڵەمەند و هەمەجۆرەکەشی بەناوبانگە. == مێژوو == شارەکە لە ساڵی ٥٧ی پێش زایین دامەزراوە. یەکێک بوو لە ناوەندە کارگێڕییەکانی باکجی لە [[سێ شانشینەکەی کۆریا|سەردەمی سێ شانشینەکەدا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eng.gwangju.go.kr/contentsView.do?menuId=gjeng0102020000|سەردێڕ=The History of Gwangju {{!}} 광주광역시청 외국어(영어) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630175615/http://eng.gwangju.go.kr/contentsView.do?menuId=gjeng0102020000}}</ref> [[داگیرکاریی ژاپۆن بۆ سەر کۆریا (١٩١٠)|لە سەردەمی داگیرکاریی ژاپۆنیدا]]، شارەکە بە کۆشوو ناسرابوو. لە ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٩، پێکدادانێک لە نێوان قوتابییانی کۆریایی و ژاپۆنیدا لە وێستگەی نایجو، لە نزیک [[گوانگجو]]، بووە هۆی هۆکاری سەرەتایی بۆ بزووتنەوەی سەربەخۆیی قوتابییانی گوانگجو، کە لە ٣ی تشرینی دووەمدا لە گوانگجو دەستی پێکرد و دواتر بە هەموو کۆریادا بڵاوبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=공훈전자사료관 |ناونیشان=https://e-gonghun.mpva.go.kr/user/IndepCrusaderDetail.do?goTocode=20003&indepMeritSeq=1411 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251114205037/https://e-gonghun.mpva.go.kr/user/IndepCrusaderDetail.do?goTocode=20003&indepMeritSeq=1411 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=e-gonghun.mpva.go.kr |زمان=ko |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=우리역사넷 |ناونیشان=https://contents.history.go.kr/mobile/kc/view.do?levelId=kc_i401100&code=kc_age_40 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=contents.history.go.kr}}</ref> لە ئایاری ١٩٨٠دا، خۆپیشوێندنی ئاشتیخوازانە لە گوانگجو دژی چۆن دوو-هوان، سەرکردەی کودەتای سەربازیی ١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٩، بەڕێوەچوو. خۆپیشاندانەکان لەلایەن هێزە سەربازییەکانەوە سەرکوت کران، کە یەکە هەڵبژاردەکانی فەرماندەیی ئۆپەراسیۆنە تایبەتەکانیش تێیدا بەشدار بوون. دۆخەکە پاش سەرکوتکردنێکی توند توندتر بوو، و بووە هۆی ڕاپەڕینی گوانگجو، کە تێیدا هاووڵاتییانی مەدەنی هەڵیانکوتا سەر کۆگای چەک و خۆیان چەکدار کرد. تا ئەو کاتەی ڕاپەڕینەکە دوای ٩ ڕۆژ سەرکوت کررا، سەدان هاووڵاتیی مەدەنی و چەندین هێزی پۆلیسی سەربازی گیانیان لەدەست دا. دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٨٧ دەسەڵاتی مەدەنی گەڕێنرایەوە، گۆڕستانێکی نیشتمانی دامەزرا بۆ ڕێزلێنانی قوربانییانی ئەو ڕووداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eng.gwangju.go.kr/contentsView.do?menuId=gjeng0102030000|سەردێڕ=May 18th Democratic Uprising {{!}} 광주광역시청 외국어(영어) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630165741/http://eng.gwangju.go.kr/contentsView.do?menuId=gjeng0102030000 |ڕێکەوتی سەردان=لە ئەسڵیەوە لە 30 June 2017. وەرگیراوە لە 25 April 2016.}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٦ گوانگجو لە پارێزگای باشووری جیۆلا جیا بووەوە و بوو بە شارێکی خۆبەڕێوەبەر پاشان بوو بە شارێکی گەورە (گوانگیۆکسی) لە ساڵی ١٩٩٥.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://eng.gwangju.go.kr/contentsView.do?menuId=gjeng0102020000|سەردێڕ=The History of Gwangju {{!}} 광주광역시청 외국어(영어) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170630175615/http://eng.gwangju.go.kr/contentsView.do?menuId=gjeng0102020000}}</ref> لە تەمموزی ٢٠٢٦ شارەکە هەڵوەشایەوە و لەگەڵ خاکی پێشووی پارێزگای باشووری جیۆلا تێکەڵکرا و بوو بە شارێکی نوێ لەسەر ئاستی پارێزگاکان بە ناوی جیۆنام-گوانجو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=기자 |یەکەم=전남광주=조홍복 기자, 전남광주=진창일 |ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|سەردێڕ=분리 40년만에 광주·전남 하나로… 인구 320만, 반도체 기대 품고 새 출발 |ناونیشان=https://www.chosun.com/national/regional/2026/07/01/PDC3SR6BPJAEJDPP32KCYA73KE/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=조선일보 |زمان=ko}}</ref> == دابەشکارییە کارگێڕییەکان == گوانگجو دابەشکراوە بۆ ٥ ناوچە. {| class="wikitable" !نەخشە !ناو ![[زمانی کۆری|کۆری]] ![[ھانجا]] |- | rowspan="7" |<div style="position: relative; font-size:100%"> [[پەڕگە:Gwangju.png|250x250پیکسڵ]] </div> |- ! colspan="5" style="background-color:#F0F0F0" |ناوچەکان |- |- |ناوچەی بوک |{{lang|ko|북구}} |{{lang|ko|北區}} |- |ناوچەی دۆنگ |{{lang|ko|동구}} |{{lang|ko|東區}} |- |ناوچەی گوانگسان |{{lang|ko|광산구}} |{{lang|ko|光山區}} |- |ناوچەی نام |{{lang|ko|남구}} |{{lang|ko|南區}} |- | |ناوچەی سیۆ |{{lang|ko|西區}} | |} {{Pie chart|thumb=right|caption=ئایین لە گوانگجو (2024)<ref name="2005religionmap">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاپرسی تێگەیشتنی ئایینی ٢٠٢٤: دۆخی دانیشتووانی ئایینی و چالاکییە ئایینییەکان |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|trans-title=Status of religious population and religious activities in South Korea (2024) |ناونیشان=https://hrcopinion.co.kr/archives/31599 |زمان=ko}}</ref>|label1=بێ ئایین|value1=50|color1=Grey|label2=[[بودیزم]]|value2=11|color2=Gold|label3=[[پڕۆتێستانتism|پڕۆتێستانت]]|value3=25|color3=DodgerBlue|label4=[[کەنیسەی کاتۆلیک|کاتۆلیک]]|value4=11|color4=DarkOrchid|label5=ئەوانی تر|value5=3|color5=Black}} == دانیشتووان == {{Historical populations|1970|493634|1980|727600|1990|1139003|2000|1352797|2010|1475745|2020|1477573|align=right|source=<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://population.un.org/wup/ |سەردێڕ=دیمەنەکانی بەشارستابوونی جیھان |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200119092357/https://population.un.org/wup/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەرژمێریی دانیشتووان|ناونیشان=https://kosis.kr/statHtml/statHtml.do?orgId=101&tblId=DT_1IN0001_ENG&vw_cd=MT_ETITLE&list_id=A111&scrId=&language=en&seqNo=&lang_mode=en&obj_var_id=&itm_id=&conn_path=MT_ETITLE&path=%252Feng%252FstatisticsList%252FstatisticsListIndex.do|بڵاوکەرەوە=[[ئاماری کۆریا]]}}</ref>}} بەپێی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٥، ٩.٥٪ی دانیشتووان شوێنکەوتووی [[بودیزم]] بوون و ٢٨.٧٪ شوێنکەوتووی [[مەسیحیەت]] بوون (٢٠٪ پڕۆتێستانت و ٨.٧٪ [[کەنیسەی کاتۆلیک|کاتۆلیک]]). ٦١٪ی دانیشتووانیش بێ ئایین بوون.<ref name="2015census">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kosis.kr/statHtml/statHtml.do?orgId=101&tblId=DT_1PM1502&conn_path=I2 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210226150454/https://kosis.kr/statHtml/statHtml.do?orgId=101&tblId=DT_1PM1502&conn_path=I2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١|زمان=ko |سەردێڕ=سەرژمێریی ٢٠١٥ – ئەنجامەکانی ئایین |بڵاوکەرەوە=KOSIS (خزمەتگوزاری زانیاری ئاماری کۆریا) |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێک لە گەورەترین ناوچە کۆچبەرییەکانی کۆریۆ-سارام (کۆرییە ڕەگەزییەکانی یەکێتیی سۆڤیەتی پێشوو) لە کۆریای باشووردا لە گوانگجو ھەڵکەوتووە: گوندی کۆریۆینی گوانگجو.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jung-youn |یەکەم=Lee |ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.koreaherald.com/view.php?ud=20230224000657 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=[[کۆریا ھێرالد]] |زمان=en |سەردێڕ=کۆریۆین لە ئۆکرانیامالێکی نوێ لە خاکی پێشینانیاندا دەدۆزنەوە}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://koreajoongangdaily.joins.com/2020/10/13/opinion/fountain/Primorsky-Krai-in-Russia-Arirang-Nursing-Home-Central-Asia/20201013194600360.html |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=[[کۆریا جۆنگئانگ دەیلی]] |زمان=en |سەردێڕ=گەشتە درێژەکەی کۆرێیسکی}}</ref> لە ئاکامدا، قوتابخانەکانی نزیک گوندەکە، وەک قوتابخانەی سەرەتایی ھانام جۆنگ-ئانگ، ڕێژەیەکی بەرچاو لە ئاخێوەرانی زمانی ڕووسی لەخۆدەگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://koreajoongangdaily.joins.com/news/2023-11-07/national/socialAffairs/As-multicultural-students-surge-Koreas-classrooms-change/1907731 |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=[[کۆریا جۆنگئانگ دەیلی]] |زمان=en |سەردێڕ=لەگەڵ بەرزبوونەوەی ژمارەی قوتابیانی فرەکەلتوور، پۆلەکانی خوێندنی کۆریا دەگۆڕێن}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢}} <references />{{پۆلی کۆمنز|Gwangju|گوانگجو}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Gwangju}}{{wikivoyage|Gwangju}} * {{URL|https://www.gwangju.go.kr/eng/|ماڵپەڕی فەرمی}} {{in lang|en}} * [http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?areaCode=5 گوانگجو: ماڵپەڕی فەرمی ڕێکخراوی گەشتوگوزاری کۆریا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100929171719/http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?areaCode=5|date=29 September 2010}} {{authority control}}{{کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|جوگرافیا||||}} [[پۆل:شارە تایبەت و شارەوانییەکان لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ١ەم]] eujafhw643w5fu5v0pctvuc0iyc4gjj 0 213557 1698429 1681511 2026-10-31T22:12:09Z MFTG 21816 /* کارگێڕی */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1698429 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی تەلەعفەر | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەلەعفەر|تەلەعفەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٨٧٩ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٨٢٤ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٠٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]] و [[شیعە]])، [[ئێزیدی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی تەلەعفەر'''، (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: '''''ناحیة تلعفر'''''، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: '''''Tel Afar subdistrict''''') یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای تەلەعفەر]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی شارۆچکەی [[تەلەعفەر]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەی وەرگیراوە کە ئەویش شارۆچکەی [[تەلەعفەر]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == مێژوو == لە ساڵی ١٨٧٩دا شاری [[مووسڵ]] سەرلەنوێ کرایەوە ناوەندی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا، [[قەزای شنگال]] یەکێک بوو لە شەش قەزاکانی، ناحیەی تەلەعفەر و [[ناحیەی زوممار]] سەر بە [[قەزای شنگال]] بوون. ئەم دابەشی کارگێڕییە تاوەکو داگیرکردنی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن ئینگلیزەوە لە ساڵی ١٩١٨ ھەر پەیڕەوی دەکرا. لەگەڵ دامەزراندنی حکومی پاشایەتی عەرەبی لە [[عێراق]] ناوچەی [[جزیر]]ی [[باشووری کوردستان]] دابەشکرایە سەر [[قەزای تەلەعفەر]] و [[قەزای شنگال]] و ناوچەی [[بادۆش]] درایە پاڵ [[مووسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == سنوری ناحیەی تەلەعفەر: * لە باکوورەوە [[ناحیەی ئاڤگەنی]] * لە باشوورەوە [[ناحیەی تەل عەبتە]] * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی موحەلەبیە]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی قەیرەوان]] و [[ناحیەی شنگال]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ڕووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == پێکھاتەی دانیشتووانی قەزاکەش بەم جۆرەیە: * لێکۆڵینەوە لە پێکھاتەی دانیشتووانی قەزاکە، بە ھۆی کەمبوونی سەرژمێری ڕاستەقینە و دوور لە دەستکاری و ڕاگواستن و بە [[عەرەباندن]]ە بەردەوامەکانی ناوچە [[کورد]]نشینەکانەوە کارێکی ئاسان نییە، بەڵام دەتوانینبڵێین کە ڕێژەی ھەر سێ نەتەوەی [[کورد]] و [[تورکمان]] و [[عەرەب]] ھاوتان. زۆربەی [[تورکمان]]ەکان لە شارۆچکەی [[تەلەعفەر]] کۆبوونەتەوە، و [[کورد]]ەکان لە [[ناحیەی زوممار]] و [[ناحیەی ئاڤگەنی]] و [[ناحیەی ڕەبیعە]] و ناو شارۆچکەی [[تەلەعفەر]]، و [[عەرەب]]ەکان بە تەوای ھەموو قەزاکەدا بڵاوبوونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٧٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * '''ھۆزە تەلەعفەرییەکان''': کە لە گەلێ سەرچاوەدا باسی ڕەچەڵەکی ئەم تەلەعفەرییانە کراوە، (شاکر خەسباک) لە سەرچاوەکەیدا دەڵێت «ئەو [[ھۆز]]ە [[کورد]]ییانەی بە تەلەعفەرییەکان ناسراون گەورەترین ڕێژەی دانیشتوانی ناحیەی تەلەعفەر پێکدەھێنن» بەڵام لە ھەندێ سەرچاوەدا بۆ کەمکردنەوەی [[کورد]] ئەم [[ھۆز]]انە بە [[عەرەب]] و [[تورکمان]] دادەنێن. جا ئەگەر چاوێک بە ناوی [[ھۆز]] و [[تیرە]]کانی تەلەعفەرییەکاندا بگێڕین ئەوا گەلێ ناوی [[کورد]]ی وەکو (ئال حەمۆ، ئال عەلۆ، ئال حەربۆ، ئال محۆ، ئال شێخۆ، ئال فەرھاد، ئال میرزا)مان بەر چاو دەکەوێت و ناوی سەرۆک [[ھۆز]] و [[تیرە]]کانیش مۆرکی [[کورد]]ییان تێدا بەرجەستە دەکرێت، وەکو(حەمزەسلۆ، ئیبراھیم سمۆ، عەزیز ئاغا، ئیبراھیم محۆ، ساعد خدۆ، قەدرۆ، عەلی قاسۆ، مەجید بلۆ، سەعد عەزۆ، محەممەد شێخۆ، عبداکریم ئاغا، عەباس ئاغا)ن. سەرەڕای ئەمەش ھۆزە تەلەعفەرییەکان بەھۆی ژن و ژنخوازییەوە تێکەڵاوی ھۆزە گەرگەری ناوچەی [[زوممار]] و [[ئاڤگەنی]] بوون و ئاشنایی و خزمایەتی لە نێوانیاندا دروست بووە.<ref>https://kitab.firmabikes.ru/kitab-tahmil-majani-l_krd_drs_jgrfy_thnwgrfy__22824.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221202231832/https://kitab.firmabikes.ru/kitab-tahmil-majani-l_krd_drs_jgrfy_thnwgrfy__22824.html |date= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> (یاسین العومەری) لە کتێبی(منیة الادباء فی تاریخ الموصل الحدباء) کە لە ساڵی (١٨٠٠)ی زاینی نووسراوە، وتوویەتی «خەڵکی تەلەعفەر دوو تیپن، سارلیان(کاکەیی) و ماولیانن و یەکێکیان ڕافزین» و ھەمان پەیوەندی کۆمەڵایەتیش لە نێوان ھۆزەکانی تەلەعفەرییەکان و کاکەییەکانی [[پارێزگای کەرکووک]]دا درووست بووە.<ref> https://www.noor-book.com/کتاب-منیھ-الادباء-فی-تاریخ-الموصل-الحدباء-pdf </ref> == کشتووکاڵ == == شوێنەوار == == کارگێڕی == لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٤٣) گوند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Demographic Survey | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = ئینگلیزی}}</ref> {{div col|colwidth=10em}} * [[تەلەعفەر]](ناوەند) * [[ئەبتیشە]] * [[مەزرەع یەکەم]] * [[مەزرەع دووەم]] * [[مەزرەع سێیەم]] * [[نەخوە]] * [[قابرلی]] * [[ئەبو ماریا]] * [[حەکیم]] * [[حەمرە]] * [[عاشق]] * [[عەبرە]] * [[کسک]] * [[مەزرەع ڕابع]] * [[مەستاح]] * [[بخور]] * [[بەسوە]] * [[بەکی قوت]] * [[تەرمی]] * [[تەل ڕەحال]] * [[تەل سەمن]] * [[تەل جەمال]] * [[تەل دەراج]] * [[تەل عاکول]] * [[جکان خەراب]] * [[جومعە]] * [[خەراب جحاش]] * [[خەرابە گەورە]] * [[درین خزر]] * [[درین دەرە]] * [[سەلما]] * [[سن زبان]] * [[شعیریات]] * [[شلیفە]] * [[تشتە]] * [[عەبدان]] * [[عەبرە حسین]] * [[عەبرە خەلیل خواروو]] * [[عەبرە خەلیل سەروو]] * [[قرمز درە]] * [[قزیل قیو]] * [[کەسر میحراب]] * [[مویلحات]] {{Div col end}} ==ئەمانەش ببینە== * ناحیەی تەلەعفەر * [[ناحیەی ئاڤگەنی]] * [[ناحیەی زوممار]] * [[ناحیەی ڕەبیعە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای نەینەوا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] rdyqrm95orq7f8jl9lf7zs9p2j8h2yj 0 213633 1698581 1697835 2026-11-01T06:05:28Z MFTG 21816 1698581 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی زوممار | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باشووری کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەلەعفەر|تەلەعفەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٢٨ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٢٦٨ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٩٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٥٩١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٠٧ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی زوممار'''، (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ناحیة زمار) یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای تەلەعفەر]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی [[شارەدێ]]ی [[زوممار]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> زوممار جگە لە [[شنگال]] بە "سەرەکی ناکۆکی خاکی نەینەوا" ناوزەد کراوە. ناحیەی زوممار لانیکەم لە ساڵانی ١٩٣٠ەوە ژمارەی دانیشتووانێکی زۆری [[کورد]]ی ھەبووە، ھەروەھا لە یەکەم ھەوڵەکانی "[[عەرەباندن]]"ی لە [[عێراق]] لە ساڵی ١٩٦٣دا ئەزموون کردووە، ئاوارەبوونی زۆرەملێ بەھۆی لایەنگری شۆڕشگێڕانی کوردەوە. لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە، زوممار (و بەشێک لە [[ناحیەی ئاڤگەنی]]) سێ دەیە بەرگەی سیاسەتی سیستماتیکی دژە کوردیان گرتووە، کە لە وێرانکردنی گوندەکان، دەستبەسەرداگرتنی موڵک و ماڵ و ماڵە وێرانکەرەکان، تا دەگاتە سنووردارکردن لە بەکارھێنانی [[زمانی کوردی]]دا. بۆ نموونە، حەوت گوندی تەواوی ھۆزی میران (نزیکەی ١٨ ھەزار کەس) بە فەرمانی سەرۆکایەتی لە ساڵی ١٩٧٤دا گواسترانەوە بۆ ناوچەی [[ڕەبیعە]]. تا ساڵی ١٩٧٥ نزیکەی ٨٥٠٠ خێزان بە زۆر دوور خرانەوە و دەیان گوند یەکسان کران لەگەڵ زەوی. ھاوتەریب، ژمارەیەکی زۆر لە [[عەرەب]]ە [[سوننە]]کان ڕوویان لەو ناوچەیە کرد و زەویەکانیان داگیرکرد و دەستیان بەسەر کارەکانیاندا گرت، لەوانە لە کێڵگەی نەوتی [[عەین زالە]]، ڕاستەوخۆ لە باشووری شارۆچکەی [[زوممار]]، کە لەلایەن کرێکارانی نەوتی کوردەوە بەڕێوەدەبرا.<ref>https://gppi.net/2017/08/16/iraq-after-isil-zummar?utm_source=chatgpt.com</ref> == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەی وەرگیراوە کە ئەویش [[شارەدێ]]ی [[زوممار]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == جوگرافیا == سنوری ناحیەی زوممار: * لە باکوورەوە [[ناحیەی باتێل]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل]] * لە باشوورەوە [[ناحیەی ڕەبیعە]] و [[ئاڤگەنی]] * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی ئەلقۆش]] و [[ناحیەی وانکێ]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی ڕەبیعە]] و [[ناحیەی دێرکێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ڕووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == لە ساڵی ١٨٧٩دا شاری [[مووسڵ]] سەرلەنوێ کرایەوە ناوەندی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا، [[قەزای شنگال]] یەکێک بوو لە شەش قەزاکانی، [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەلەعفەر|ناحیەی تەلەعفەر]] و ناحیەی زوممار سەر بە [[قەزای شنگال]] بوون. ئەم دابەشی کارگێڕییە تاوەکو داگیرکردنی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن ئینگلیزەوە لە ساڵی ١٩١٨ ھەر پەیڕەوی دەکرا. لەگەڵ دامەزراندنی حکومی پاشایەتی عەرەبی لە [[عێراق]] ناوچەی [[جزیر]]ی [[باشووری کوردستان]] دابەشکرایە سەر [[قەزای تەلەعفەر]] و [[قەزای شنگال]] و ناوچەی [[بادۆش]] درایە پاڵ [[مووسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دانیشتووان == پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە بەم جۆرەیە: * لێکۆڵینەوە لە پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە، بە ھۆی کەمبوونی سەرژمێری ڕاستەقینە و دوور لە دەستکاری و [[ڕاگواستن]] و بە [[عەرەباندن]]ە بەردەوامەکانی ناوچە [[کورد]]نشینەکانەوە کارێکی ئاسان نییە، بەڵام دەتوانینبڵێین کە ڕێژەی ھەر دوو نەتەوەی [[کورد]] زۆرینەیە و [[عەرەب]] کەمینەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٧٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەرچەندە لە ساڵی ١٩٥٧ەوە سەرژمێرییەکی ڕاست و دروست بێ دەسکاری نەکراوە، بەڵام نکۆڵی لەوە ناکرێت، کە زۆربەی دانیشتوانی زوممار کوردن، پێش بە عەرەبکردنی ناوچەکە لە ساڵی ١٩٧٥وە، ٦٠٪ کورد بوون، ٣٥٪ عەرەب بوون و ٥٪ مەسیحی و تورکمان بوون. == کشتووکاڵ == == شوێنەوار == == کارگێڕی == لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٦٥) گوند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Demographic Survey | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = ئینگلیزی}}</ref> {{div col|colwidth=10em}} * [[زوممار]](ناوەند) * [[ئال شامی]] * [[ئەبو وجنە]] * [[ئەحمەد سۆفی]] * [[بازلە]] * [[بەردیە]] * [[بەرزان]] * [[تەل ئەبو زاھر]] * [[تەل خەزەر]] * [[تەل ڕیم]] * [[تەل مەرک]] * [[تەل موس]] * [[تیبە]] * [[جخزی]] * [[جسە]] * [[جەزرونیە]] * [[جەزیرە]] * [[جەم حەسنە]] * [[جەمروت]] * [[جیساری]] * [[حەمرە عەفین]] * [[خان ئەسفیە]] * [[خربە ڕەش]] * [[خربە سوفیە]] * [[خربە گەرگەری]] * [[خزر ئیدریس]] * [[خەراب تەبن]] * [[خەراب عاشق]] * [[خەمروک]] * [[دبشیە]] * [[زوری]] * [[سحل حەمد]] * [[سەلجە]] * [[سەلیحە]] * [[سی قبات]] * [[شکاک، زوممار]] * [[شلکی]] * [[شندوخە]] * [[شیبانە، زوممار]] * [[شێخان، زوممار]] * [[عەزیزیە]] * [[عەسیلە]] * [[عەین جحیشیە]] * [[عەین حلوە خواروو]] * [[عەین حلوە سەروو]] * [[عەین زالە]] * [[عەین عوێس]] * [[عەین فورس]] * [[عەین مانع]] * [[عوملە بچووک]] * [[عوملە گەورە]] * [[عومەر خالید]] * [[عین تەمر]] * [[قادسیە، زوممار]] * [[کارێز، زوممار]] * [[کرجال]] * [[کرفر]] * [[کرکافر]] * [[کرلاوەند]] * [[کەربیل]] * [[گوزەگیران]] * [[موجەمەع بەردیە]] * [[موجەمەع دۆمێز]] * [[موجەمەع سەھلج]] * [[موجەمەع مەسیفنە]] * [[موفەری]] {{Div col end}} ==ئەمانەش ببینە== * [[ناحیەی تەلەعفەر]] * [[ناحیەی ئاڤگەنی]] * [[ناحیەی ڕەبیعە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای نەینەوا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] jeqp0in849i7sztzko70tsj0zoagsbe 1698582 1698581 2026-11-01T06:24:50Z MFTG 21816 /* ناو */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1698582 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی زوممار | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باشووری کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەلەعفەر|تەلەعفەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٢٨ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٢٦٨ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٩٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٥٩١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٠٧ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی زوممار'''، (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ناحیة زمار) یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای تەلەعفەر]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی [[شارەدێ]]ی [[زوممار]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> زوممار جگە لە [[شنگال]] بە "سەرەکی ناکۆکی خاکی نەینەوا" ناوزەد کراوە. ناحیەی زوممار لانیکەم لە ساڵانی ١٩٣٠ەوە ژمارەی دانیشتووانێکی زۆری [[کورد]]ی ھەبووە، ھەروەھا لە یەکەم ھەوڵەکانی "[[عەرەباندن]]"ی لە [[عێراق]] لە ساڵی ١٩٦٣دا ئەزموون کردووە، ئاوارەبوونی زۆرەملێ بەھۆی لایەنگری شۆڕشگێڕانی کوردەوە. لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە، زوممار (و بەشێک لە [[ناحیەی ئاڤگەنی]]) سێ دەیە بەرگەی سیاسەتی سیستماتیکی دژە کوردیان گرتووە، کە لە وێرانکردنی گوندەکان، دەستبەسەرداگرتنی موڵک و ماڵ و ماڵە وێرانکەرەکان، تا دەگاتە سنووردارکردن لە بەکارھێنانی [[زمانی کوردی]]دا. بۆ نموونە، حەوت گوندی تەواوی ھۆزی میران (نزیکەی ١٨ ھەزار کەس) بە فەرمانی سەرۆکایەتی لە ساڵی ١٩٧٤دا گواسترانەوە بۆ ناوچەی [[ڕەبیعە]]. تا ساڵی ١٩٧٥ نزیکەی ٨٥٠٠ خێزان بە زۆر دوور خرانەوە و دەیان گوند یەکسان کران لەگەڵ زەوی. ھاوتەریب، ژمارەیەکی زۆر لە [[عەرەب]]ە [[سوننە]]کان ڕوویان لەو ناوچەیە کرد و زەویەکانیان داگیرکرد و دەستیان بەسەر کارەکانیاندا گرت، لەوانە لە کێڵگەی نەوتی [[عەین زالە]]، ڕاستەوخۆ لە باشووری شارۆچکەی [[زوممار]]، کە لەلایەن کرێکارانی نەوتی کوردەوە بەڕێوەدەبرا.<ref>https://gppi.net/2017/08/16/iraq-after-isil-zummar?utm_source=chatgpt.com</ref> == ناو == ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەی وەرگیراوە کە ئەویش [[شارەدێ]]ی [[زوممار]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = وڵاتەکەت باشتربناسە | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2011103122042362685&lng=1 | نووسەر = مەلا جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٥ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240805085851/https://kurdipedia.org/default.aspx?q=2011103122042362685&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەبارەت بە سەرچاوە و ھۆکاری ناونانی ئەم ناوچەیە، چەند بۆچوونێک یان لێکدانەوەیەکی ناوخۆیی و مێژوویی ھەن: * بۆچوونی یەکەم (پەیوەندی بە [[ماسی]] و زەمیرەوە): ھەندێک لە بەساڵداچوو و لێکۆڵەرانی ناوچەکە ئاماژە بەوە دەکەن کە لە کۆندا ناوی بنەڕەتیی شوێنەکەوەیە کە لەسەر رووباری [[دیجلە]] ھەڵکەوتووە و پەیوەندیی بە جۆرە ماسییەکەوە ھەبووە کە لەو ناوچەیەدا یان لە نزیک ڕووباری دیجلە ھەبووە (کە پێی وتراوە "الزمیر")، و بە تێپەڕبوونی کات ناوی ناوچەکە گۆڕدراوە بۆ "زەمار" یان "زومار". * بۆچوونی دووەم (واتای زمانەوانی): لە لایەکی ترەوە، لە [[زمانی عەرەبی]]دا وشەی (زُمَر) کۆی (زُمْرَة)یە کە بە مانای کۆمەڵە، دەستە، یان گرووپێک لە خەڵک یان شوانکارەکان دێت، کە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ کۆچکردن یان نیشتەجێبوونی کۆمەڵە خێل و ھۆزێک لەو ناوچە دەشتاییە بەپیتەدا. * چیرۆکی شوانەکان و «زەموور» (ئامێری مۆسیقا): لە فۆلکلۆری میلیدا ھەندێک پیرەمێرد و کەسایەتی بەساڵداچووی ناوچەکە باوەڕیان واھەیە کە ناوچەکە لە کۆندا دەشتاییەکی فراوانی پڕ لە لەوەڕگا و [[کانی]] ئاو بووە و شوێنی حەوانەوەی سەرەکیی شوانکارەکان و کۆچەرییەکان بووە. بەپێی ئەم حیکایەتە فۆلکلۆرییە، شوانەکان لە کاتی لەوەڕاندنی مێگەلەکانیان لەو دەشتە کراوانەدا، بەردەوام فوویان لە ئامێری فۆلکلۆریی (زەموور/مزمار یان نای) کردووە و دەنگی مۆسیقای فۆلکلۆری و ھەڵپەڕکێی شوانان بەسەر دەشتەکەدا بڵاو بووەتەوە، بە جۆرێک کە ناوچەکە بە شوێنی «زەموور و زەماوەند» ناسراوە و پاشان ناوی ناوچەکە کورت کراوەتەوە بۆ «زمار» یان «زومار». * حیکایەتی «ئاو و زەموور» (دەنگی ئاو و ڕووبار): بۆچوونێکی تری فۆلکلۆری ھەیە کە پشت بە سروشتی جوگرافیی کۆنی ناوچەکە دەبەستێت پێش ئەوەی [[بەنداوی مووسڵ]] دروست بکرێت؛ دەگێڕنەوە کە لە ھەندێک شوێنی خواروو یان لقەکانی نێوان دەشتەکە و نزیک [[دیجلە]]، بەھۆی خێرایی لێشاوی [[ئاو]] یان جۆگەکانەوە دەنگێکی تایبەت (وەک زوڕنا یان زمزمەی ئاو) دروست بووە کە خەڵکی ناوچەکە بەو دەنگە دەورەیان وتووە (زەمینەی زەموور/دنگەدەنگ)، و ئەمەش بووەتە ھۆی ئەوەی خەڵک بۆ ناساندنەوەی ناوچەکە بڵێن "ئەو ناوچەیەی دەنگی ئاوی لێیە" یان ناوی لێ بنێن زمار. * چیرۆکی کۆچ و دەستەکان (الزمر البشریة): لە گێڕانەوە فۆلکلۆرییە کۆمەڵایەتییەکاندا، زومار وەک دەروازەیەک بۆ تێپەڕبوونی کاروانە بازرگانییەکان و ھۆزە کۆچەرییەکان ناسراوە. خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکە باسی ئەوە دەکەن کە لە فۆلکلۆری ناوخۆیدا پێیان وایە وشەکە لەو کاتانەوە ھاتوە کە کاروانە گەورەکان یان دەستە و جەماوەرە گەورەکان (الزمر) لەو خاچە ڕێیانەدا کۆ دەبوونەوە و یەکەمین خاڵی نیشتەجێبوونیان بووە پێش دابەشبوونیان بەسەر ناوچەکانی تری الجزیرەدا.<ref>https://gemini.google.com/app/fdb643d7db48427c?utm_source=app_launcher&utm_medium=owned&utm_campaign=base_all</ref> == جوگرافیا == سنوری ناحیەی زوممار: * لە باکوورەوە [[ناحیەی باتێل]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل]] * لە باشوورەوە [[ناحیەی ڕەبیعە]] و [[ئاڤگەنی]] * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی ئەلقۆش]] و [[ناحیەی وانکێ]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی ڕەبیعە]] و [[ناحیەی دێرکێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ڕووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == لە ساڵی ١٨٧٩دا شاری [[مووسڵ]] سەرلەنوێ کرایەوە ناوەندی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا، [[قەزای شنگال]] یەکێک بوو لە شەش قەزاکانی، [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەلەعفەر|ناحیەی تەلەعفەر]] و ناحیەی زوممار سەر بە [[قەزای شنگال]] بوون. ئەم دابەشی کارگێڕییە تاوەکو داگیرکردنی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن ئینگلیزەوە لە ساڵی ١٩١٨ ھەر پەیڕەوی دەکرا. لەگەڵ دامەزراندنی حکومی پاشایەتی عەرەبی لە [[عێراق]] ناوچەی [[جزیر]]ی [[باشووری کوردستان]] دابەشکرایە سەر [[قەزای تەلەعفەر]] و [[قەزای شنگال]] و ناوچەی [[بادۆش]] درایە پاڵ [[مووسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دانیشتووان == پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە بەم جۆرەیە: * لێکۆڵینەوە لە پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە، بە ھۆی کەمبوونی سەرژمێری ڕاستەقینە و دوور لە دەستکاری و [[ڕاگواستن]] و بە [[عەرەباندن]]ە بەردەوامەکانی ناوچە [[کورد]]نشینەکانەوە کارێکی ئاسان نییە، بەڵام دەتوانینبڵێین کە ڕێژەی ھەر دوو نەتەوەی [[کورد]] زۆرینەیە و [[عەرەب]] کەمینەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٧٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەرچەندە لە ساڵی ١٩٥٧ەوە سەرژمێرییەکی ڕاست و دروست بێ دەسکاری نەکراوە، بەڵام نکۆڵی لەوە ناکرێت، کە زۆربەی دانیشتوانی زوممار کوردن، پێش بە عەرەبکردنی ناوچەکە لە ساڵی ١٩٧٥وە، ٦٠٪ کورد بوون، ٣٥٪ عەرەب بوون و ٥٪ مەسیحی و تورکمان بوون. == کشتووکاڵ == == شوێنەوار == == کارگێڕی == لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٦٥) گوند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Demographic Survey | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = ئینگلیزی}}</ref> {{div col|colwidth=10em}} * [[زوممار]](ناوەند) * [[ئال شامی]] * [[ئەبو وجنە]] * [[ئەحمەد سۆفی]] * [[بازلە]] * [[بەردیە]] * [[بەرزان]] * [[تەل ئەبو زاھر]] * [[تەل خەزەر]] * [[تەل ڕیم]] * [[تەل مەرک]] * [[تەل موس]] * [[تیبە]] * [[جخزی]] * [[جسە]] * [[جەزرونیە]] * [[جەزیرە]] * [[جەم حەسنە]] * [[جەمروت]] * [[جیساری]] * [[حەمرە عەفین]] * [[خان ئەسفیە]] * [[خربە ڕەش]] * [[خربە سوفیە]] * [[خربە گەرگەری]] * [[خزر ئیدریس]] * [[خەراب تەبن]] * [[خەراب عاشق]] * [[خەمروک]] * [[دبشیە]] * [[زوری]] * [[سحل حەمد]] * [[سەلجە]] * [[سەلیحە]] * [[سی قبات]] * [[شکاک، زوممار]] * [[شلکی]] * [[شندوخە]] * [[شیبانە، زوممار]] * [[شێخان، زوممار]] * [[عەزیزیە]] * [[عەسیلە]] * [[عەین جحیشیە]] * [[عەین حلوە خواروو]] * [[عەین حلوە سەروو]] * [[عەین زالە]] * [[عەین عوێس]] * [[عەین فورس]] * [[عەین مانع]] * [[عوملە بچووک]] * [[عوملە گەورە]] * [[عومەر خالید]] * [[عین تەمر]] * [[قادسیە، زوممار]] * [[کارێز، زوممار]] * [[کرجال]] * [[کرفر]] * [[کرکافر]] * [[کرلاوەند]] * [[کەربیل]] * [[گوزەگیران]] * [[موجەمەع بەردیە]] * [[موجەمەع دۆمێز]] * [[موجەمەع سەھلج]] * [[موجەمەع مەسیفنە]] * [[موفەری]] {{Div col end}} ==ئەمانەش ببینە== * [[ناحیەی تەلەعفەر]] * [[ناحیەی ئاڤگەنی]] * [[ناحیەی ڕەبیعە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای نەینەوا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] 06nefu70b3wtk191rjv6gppza5cv1kz 1698585 1698582 2026-11-01T07:04:20Z MFTG 21816 /* کارگێڕی */ 1698585 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی زوممار | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[باشووری کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەلەعفەر|تەلەعفەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٢٨ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٢٦٨ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٩٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = ٥٩١ | نزمترین_بەرزایی_بە_م = ٣٠٧ <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی زوممار'''، (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: ناحیة زمار) یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای تەلەعفەر]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی [[شارەدێ]]ی [[زوممار]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> زوممار جگە لە [[شنگال]] بە "سەرەکی ناکۆکی خاکی نەینەوا" ناوزەد کراوە. ناحیەی زوممار لانیکەم لە ساڵانی ١٩٣٠ەوە ژمارەی دانیشتووانێکی زۆری [[کورد]]ی ھەبووە، ھەروەھا لە یەکەم ھەوڵەکانی "[[عەرەباندن]]"ی لە [[عێراق]] لە ساڵی ١٩٦٣دا ئەزموون کردووە، ئاوارەبوونی زۆرەملێ بەھۆی لایەنگری شۆڕشگێڕانی کوردەوە. لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە، زوممار (و بەشێک لە [[ناحیەی ئاڤگەنی]]) سێ دەیە بەرگەی سیاسەتی سیستماتیکی دژە کوردیان گرتووە، کە لە وێرانکردنی گوندەکان، دەستبەسەرداگرتنی موڵک و ماڵ و ماڵە وێرانکەرەکان، تا دەگاتە سنووردارکردن لە بەکارھێنانی [[زمانی کوردی]]دا. بۆ نموونە، حەوت گوندی تەواوی ھۆزی میران (نزیکەی ١٨ ھەزار کەس) بە فەرمانی سەرۆکایەتی لە ساڵی ١٩٧٤دا گواسترانەوە بۆ ناوچەی [[ڕەبیعە]]. تا ساڵی ١٩٧٥ نزیکەی ٨٥٠٠ خێزان بە زۆر دوور خرانەوە و دەیان گوند یەکسان کران لەگەڵ زەوی. ھاوتەریب، ژمارەیەکی زۆر لە [[عەرەب]]ە [[سوننە]]کان ڕوویان لەو ناوچەیە کرد و زەویەکانیان داگیرکرد و دەستیان بەسەر کارەکانیاندا گرت، لەوانە لە کێڵگەی نەوتی [[عەین زالە]]، ڕاستەوخۆ لە باشووری شارۆچکەی [[زوممار]]، کە لەلایەن کرێکارانی نەوتی کوردەوە بەڕێوەدەبرا.<ref>https://gppi.net/2017/08/16/iraq-after-isil-zummar?utm_source=chatgpt.com</ref> == ناو == ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەی وەرگیراوە کە ئەویش [[شارەدێ]]ی [[زوممار]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = وڵاتەکەت باشتربناسە | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2011103122042362685&lng=1 | نووسەر = مەلا جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٥ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240805085851/https://kurdipedia.org/default.aspx?q=2011103122042362685&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەبارەت بە سەرچاوە و ھۆکاری ناونانی ئەم ناوچەیە، چەند بۆچوونێک یان لێکدانەوەیەکی ناوخۆیی و مێژوویی ھەن: * بۆچوونی یەکەم (پەیوەندی بە [[ماسی]] و زەمیرەوە): ھەندێک لە بەساڵداچوو و لێکۆڵەرانی ناوچەکە ئاماژە بەوە دەکەن کە لە کۆندا ناوی بنەڕەتیی شوێنەکەوەیە کە لەسەر رووباری [[دیجلە]] ھەڵکەوتووە و پەیوەندیی بە جۆرە ماسییەکەوە ھەبووە کە لەو ناوچەیەدا یان لە نزیک ڕووباری دیجلە ھەبووە (کە پێی وتراوە "الزمیر")، و بە تێپەڕبوونی کات ناوی ناوچەکە گۆڕدراوە بۆ "زەمار" یان "زومار". * بۆچوونی دووەم (واتای زمانەوانی): لە لایەکی ترەوە، لە [[زمانی عەرەبی]]دا وشەی (زُمَر) کۆی (زُمْرَة)یە کە بە مانای کۆمەڵە، دەستە، یان گرووپێک لە خەڵک یان شوانکارەکان دێت، کە ڕەنگە ئاماژە بێت بۆ کۆچکردن یان نیشتەجێبوونی کۆمەڵە خێل و ھۆزێک لەو ناوچە دەشتاییە بەپیتەدا. * چیرۆکی شوانەکان و «زەموور» (ئامێری مۆسیقا): لە فۆلکلۆری میلیدا ھەندێک پیرەمێرد و کەسایەتی بەساڵداچووی ناوچەکە باوەڕیان واھەیە کە ناوچەکە لە کۆندا دەشتاییەکی فراوانی پڕ لە لەوەڕگا و [[کانی]] ئاو بووە و شوێنی حەوانەوەی سەرەکیی شوانکارەکان و کۆچەرییەکان بووە. بەپێی ئەم حیکایەتە فۆلکلۆرییە، شوانەکان لە کاتی لەوەڕاندنی مێگەلەکانیان لەو دەشتە کراوانەدا، بەردەوام فوویان لە ئامێری فۆلکلۆریی (زەموور/مزمار یان نای) کردووە و دەنگی مۆسیقای فۆلکلۆری و ھەڵپەڕکێی شوانان بەسەر دەشتەکەدا بڵاو بووەتەوە، بە جۆرێک کە ناوچەکە بە شوێنی «زەموور و زەماوەند» ناسراوە و پاشان ناوی ناوچەکە کورت کراوەتەوە بۆ «زمار» یان «زومار». * حیکایەتی «ئاو و زەموور» (دەنگی ئاو و ڕووبار): بۆچوونێکی تری فۆلکلۆری ھەیە کە پشت بە سروشتی جوگرافیی کۆنی ناوچەکە دەبەستێت پێش ئەوەی [[بەنداوی مووسڵ]] دروست بکرێت؛ دەگێڕنەوە کە لە ھەندێک شوێنی خواروو یان لقەکانی نێوان دەشتەکە و نزیک [[دیجلە]]، بەھۆی خێرایی لێشاوی [[ئاو]] یان جۆگەکانەوە دەنگێکی تایبەت (وەک زوڕنا یان زمزمەی ئاو) دروست بووە کە خەڵکی ناوچەکە بەو دەنگە دەورەیان وتووە (زەمینەی زەموور/دنگەدەنگ)، و ئەمەش بووەتە ھۆی ئەوەی خەڵک بۆ ناساندنەوەی ناوچەکە بڵێن "ئەو ناوچەیەی دەنگی ئاوی لێیە" یان ناوی لێ بنێن زمار. * چیرۆکی کۆچ و دەستەکان (الزمر البشریة): لە گێڕانەوە فۆلکلۆرییە کۆمەڵایەتییەکاندا، زومار وەک دەروازەیەک بۆ تێپەڕبوونی کاروانە بازرگانییەکان و ھۆزە کۆچەرییەکان ناسراوە. خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکە باسی ئەوە دەکەن کە لە فۆلکلۆری ناوخۆیدا پێیان وایە وشەکە لەو کاتانەوە ھاتوە کە کاروانە گەورەکان یان دەستە و جەماوەرە گەورەکان (الزمر) لەو خاچە ڕێیانەدا کۆ دەبوونەوە و یەکەمین خاڵی نیشتەجێبوونیان بووە پێش دابەشبوونیان بەسەر ناوچەکانی تری الجزیرەدا.<ref>https://gemini.google.com/app/fdb643d7db48427c?utm_source=app_launcher&utm_medium=owned&utm_campaign=base_all</ref> == جوگرافیا == سنوری ناحیەی زوممار: * لە باکوورەوە [[ناحیەی باتێل]] و [[ناحیەی ناوەندی قەزای سێمێل]] * لە باشوورەوە [[ناحیەی ڕەبیعە]] و [[ئاڤگەنی]] * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی ئەلقۆش]] و [[ناحیەی وانکێ]]. * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی ڕەبیعە]] و [[ناحیەی دێرکێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ڕووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == لە ساڵی ١٨٧٩دا شاری [[مووسڵ]] سەرلەنوێ کرایەوە ناوەندی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا، [[قەزای شنگال]] یەکێک بوو لە شەش قەزاکانی، [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەلەعفەر|ناحیەی تەلەعفەر]] و ناحیەی زوممار سەر بە [[قەزای شنگال]] بوون. ئەم دابەشی کارگێڕییە تاوەکو داگیرکردنی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن ئینگلیزەوە لە ساڵی ١٩١٨ ھەر پەیڕەوی دەکرا. لەگەڵ دامەزراندنی حکومی پاشایەتی عەرەبی لە [[عێراق]] ناوچەی [[جزیر]]ی [[باشووری کوردستان]] دابەشکرایە سەر [[قەزای تەلەعفەر]] و [[قەزای شنگال]] و ناوچەی [[بادۆش]] درایە پاڵ [[مووسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دانیشتووان == پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە بەم جۆرەیە: * لێکۆڵینەوە لە پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە، بە ھۆی کەمبوونی سەرژمێری ڕاستەقینە و دوور لە دەستکاری و [[ڕاگواستن]] و بە [[عەرەباندن]]ە بەردەوامەکانی ناوچە [[کورد]]نشینەکانەوە کارێکی ئاسان نییە، بەڵام دەتوانینبڵێین کە ڕێژەی ھەر دوو نەتەوەی [[کورد]] زۆرینەیە و [[عەرەب]] کەمینەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٧٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەرچەندە لە ساڵی ١٩٥٧ەوە سەرژمێرییەکی ڕاست و دروست بێ دەسکاری نەکراوە، بەڵام نکۆڵی لەوە ناکرێت، کە زۆربەی دانیشتوانی زوممار کوردن، پێش بە عەرەبکردنی ناوچەکە لە ساڵی ١٩٧٥وە، ٦٠٪ کورد بوون، ٣٥٪ عەرەب بوون و ٥٪ مەسیحی و تورکمان بوون. == کشتووکاڵ == == شوێنەوار == == کارگێڕی == لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٦٥) گوند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Demographic Survey | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = ئینگلیزی}}</ref> {{div col|colwidth=10em}} * [[زوممار]](ناوەند) * [[ئال شامی]] * [[ئەبو وجنە]] * [[ئەحمەد سۆفی]] * [[بازلە]] * [[بەردیە]] * [[بەرزان]] * [[تەل ئەبو زاھر]] * [[تەل خەزەر]] * [[تەل ڕیم]] * [[تەل مەرک]] * [[تەل موس]] * [[تیبە]] * [[جخزی]] * [[جسە]] * [[جیزرونیە]] * [[جەزیرە]] * [[جەم حەسنە]] * [[جەمروت]] * [[جیساری]] * [[حەمرە عەفین]] * [[خان ئەسفیە]] * [[خربە ڕەش]] * [[خربە سوفیە]] * [[خربە گەرگەری]] * [[خزر ئیدریس]] * [[خەراب تەبن]] * [[خەراب عاشق]] * [[خەمروک]] * [[دبشیە]] * [[زوری]] * [[سحل حەمد]] * [[سەلجە]] * [[سەلیحە]] * [[سی قبات]] * [[شکاک، زوممار]] * [[شەلگیە]] * [[شندوخە]] * [[شیبانە، زوممار]] * [[شێخان، زوممار]] * [[عەزیزیە]] * [[عەسیلە]] * [[عەین جحیشیە]] * [[عەین حلوە خواروو]] * [[عەین حلوە سەروو]] * [[عەین زالە]] * [[عەین عوێس]] * [[عەین فورس]] * [[عەین مانع]] * [[عوملە بچووک]] * [[عوملە گەورە]] * [[عومەر خالید]] * [[عین تەمر]] * [[قادسیە، زوممار]] * [[کارێز، زوممار]] * [[کرجال]] * [[کرفر]] * [[کرکافر]] * [[کرلاوەند]] * [[کەربیل]] * [[گوزەگیران]] * [[موجەمەع بەردیە]] * [[موجەمەع دۆمێز]] * [[موجەمەع سەھلج]] * [[موجەمەع مەسیفنە]] * [[مەفری]] {{Div col end}} ==ئەمانەش ببینە== * [[ناحیەی تەلەعفەر]] * [[ناحیەی ئاڤگەنی]] * [[ناحیەی ڕەبیعە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای نەینەوا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] av3bj3c3yc4yu4zn760d9k41majdvh9 0 213699 1698188 1697519 2026-10-31T12:17:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698188 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''دۆجکۆین''' (کۆد: DODGE، ھێما: D) [[دراوی دیجیتاڵ|دراوێکی ئەلکترۆنییە]] کە دروست کراوە لەلایەن ئەندازیارانی سۆفتوێر بیلی مارکۆس و جاکسۆن پاڵمەر، کە بڕیاریاندا سیستەمێکی پارەدان دروست بکەن وەک «گاڵتەیەک»، کە لەو کاتەدا گاڵتەیان دەکرد بە دراوە ئەلکترۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salzman|یەکەم=Avi|سەردێڕ=Dogecoin Started as a Joke. Now It’s Too Important to Laugh Off.|ناونیشان=https://www.barrons.com/articles/dogecoin-started-as-a-joke-now-its-too-important-to-laugh-off-51620229273|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.barrons.com|زمان=en-US}}</ref> ئەم دراوە دادەنێت بە یەکەم «کۆینی گاڵتەکردن»، و ھەروەھا بە تایبەت تر بە یەکەم «کۆینی سەگ». سەرەڕای سروشتی تەنزئامێزی، ھەندێک بە ئاسۆیەکی یاسایی و ڕەوای وەبەرھێنانی نوێی دەزانن. دۆجکۆین لەسەری ڕوخساری [[سەگ|سەگی شیبای]] ھەیە لەلایەن گاڵتەپێکردنی «دۆج» وەکو لۆگۆ و ناوەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Is There a Cryptocurrency Bubble? Just Ask Doge.|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/09/15/business/cryptocurrency-bubble-doge.html|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|issn=0362-4331|زمان=en-US|یەکەم=Kevin|دوایین=Roose}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Chohan|یەکەم=Usman W.|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=A History of Dogecoin|ناونیشان=https://papers.ssrn.com/abstract=3091219|زمان=en|شوێن=Rochester, NY}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Dogecoin Is Like Bitcoin, But Based on a Meme, and Almost Worthless|ناونیشان=https://www.digitaltrends.com/social-media/wow-dogecoin-bitcoin/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Digital Trends|زمان=en}}</ref> یەکەم جار دروست کرا لە ٦ [[کانوونی دووەم|کانونی دووەمی]] ٢٠١٣، و بە خێرایی کۆمەڵگایەکی ئۆنلاینی خۆی گەشەپێدا، کە نرخی بازاڕی گەیشتە سەروو ٨٥ [[١٠٠٠٠٠٠٠٠٠ (ژمارە)|ملیار]] دۆلار لە ٥ مایسی،2021.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hutcheon|یەکەم=Stephen|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=The rise and rise of dogecoin, the internet's hottest cryptocurrency|ناونیشان=https://www.smh.com.au/technology/the-rise-and-rise-of-dogecoin-the-internets-hottest-cryptocurrency-20140124-31d24.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=The Sydney Morning Herald|زمان=en}}</ref> لە ئێستادا سپۆنسەری یانەی واتفۆردی [[پرێمیەرلیگ|خولی نایابی ئینگلیزییە]] (تەنیا بۆ دەستکێش).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Watford FC to feature Doge on football shirts|ناونیشان=https://www.cityam.com/watford-fc-doge/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CityAM|زمان=en-GB}}</ref> Dogecoin.com وا [[بانگەشە|ڕیکلام]] بۆ دراوەکەی دەکات کە «دراوێکی ھاوڕێیانە و خۆشی ئینتەرنێتە»، کە ئەمەش دەگەڕێتەوە بۆ ڕەسەنەکەی کە وەک «گاڵتەیەک»<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The future of money, or a 'hustle' — what is Dogecoin?|ناونیشان=https://www.abc.net.au/news/2021-05-10/what-is-dogecoin-elon-musk-saturday-night-live/100128024|newspaper=ABC News|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en-AU}}</ref> ئاماژەی پێکرا. [[ئەندازیاریی کۆمپیوتەر|ئەندازیارانی سۆفتوێر]] و بەرنامە بیلی مارکۆس و جاکسن پاڵمەر ئەم دراوە تەنز ئامێزەیان بڵاوکردەوە وەک ڕێگایەک بۆ گاڵتە کردن بە [[بیتکۆین]] و چەندین دراوی تری ئەلکترۆنی کە پلانی گەورەیان ھەبوو دەست بەسەر جیھاندا بگرن. لەگەڵ یارمەتی ڕێددیت (ئینگلیزی: reddit)، ماڵپەڕەکە تەواو بەناوبانگ بوو. لەماوەی دوو ھەفتەدا، دۆجکۆین بلۆگ و مەکۆی تایبەت بە خۆی دروست کرد، و نرخی بازاڕی گەیشتە ٨ [[ملیۆن]] دۆلار، لە بەرزبوونەوەیەکدا جارێک توانی ببێت بە حەوتەم گەورەترین [[دراوی دیجیتاڵ|دراوی ئەلکترۆنی]] لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sigalos|یەکەم=MacKenzie|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=How dogecoin went from a joke to one of the world's top cryptocurrencies|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/05/07/what-is-dogecoin.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> دۆجکۆین لەسەر بنەمای ئەلگۆریتمی Scryptە، و ماوەی گواستنەوە و مامەڵەکردنی ڕونتر و گونجاوترە وەک لە [[بیتکۆین]]. دۆجکۆین تەنیا ١ خولەکی پێ دەچێت بۆ ئەوەی دڵنیا بکرێتەوە، لەکاتێکدا BTC نزیکەی ١٠ خولەک دەخایەنێت. == مێژوو == بەشێوەیەکی ڕەسەن داندرا وەک «گاڵتەیەک»،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dogecoin’s Creator Is Baffled by Meteoric Rise to $9 Billion|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-11/dogecoin-s-creator-is-just-as-baffled-as-you-are-about-its-rise|newspaper=Bloomberg.com|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> دۆجکۆین دروست کرا لەلایەن ئەندازیاری سۆفتوێری IBM بیلی مارکۆس و ئەندازیاری سۆفتوێری ئەدۆب جاکسۆن پاڵمەر. ئەوان دەیانویست [[دراوی دیجیتاڵ|دراوێکی دیجیتاڵی]] نێوان دوو کەس دروست بکەن کە بگات بە شوێنی زیاتر وەک لە [[بیتکۆین]]. ھەروەھا دەیانویست کە خۆیان بە دور بگرن لەو مێژووە پڕ مشتومڕەی دراوەکانی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Such Weird: The Founders of Dogecoin See the Meme Currency's Tipping Point|ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/jp5x3d/dogecoins-founders-believe-in-the-power-of-meme-currencies|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.vice.com|زمان=en}}</ref> دۆجکۆین یەکەم جار بە فەرمی بڵاوبۆوە لە ٦ [[کانوونی یەکەم|کانونی یەکەمی]] ٢٠١٣، لەگەڵ تەنیا ٣٠ ڕۆژی یەکەمدا، زیاتر لە ملیۆنێک سەردانیکار ھەبوو بۆ dogecoin.com.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=An Interview With The Creator Of Dogecoin: The Internet's Favourite New Currency|ناونیشان=https://junkee.com/an-interview-with-the-inventor-of-dogecoin-the-internets-favourite-new-currency/27411|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Junkee|زمان=en-US}}</ref> پاڵمەر شانازی پێوە دەکرێت کە توانی بیرۆکەکەی بکات بە ڕاستی. لەو کاتەدا، ئەندام بوو لە بەشی مارکێتینی سیستەمەکانی ئەدۆب لە [[سیدنی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kay|یەکەم=Grace|سەردێڕ=The history of Dogecoin, the cryptocurrency that surged after Elon Musk tweeted about it but started as a joke on Reddit years ago|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/what-is-dogecoin-2013-12|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Business Insider|زمان=en-US}}</ref> پاڵمەر دۆمەینی dogecoin.com کڕی و ڕوکارێکی کاتی بۆ دانا، کە لۆگۆی کۆی نەکەی تێدا بوو لەگەڵ دەقێکی پەرش و بڵاوی کۆمیک سانس. مارکۆس پەیوەندی کرد بە پاڵمەرەوە لە دوای بینینی ماڵپەڕەکە، و ھەوڵەکان دەستیان پێکرد بۆ گەشەپێدانی دراوەکە. مارکۆس دیزانینی پرۆتۆکۆڵەکانی دۆجکۆینی کرد لەسەر بنەمای دراوە ئەلکترۆنییەکانی کە ھەبوون وەک لەکی کۆین و لایتکۆین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gilbert|یەکەم=David|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=What is Dogecoin? The Meme that Became the Hot New Virtual Currency|ناونیشان=https://www.ibtimes.co.uk/what-dogecoin-meme-that-became-hot-new-virtual-currency-1429847|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=International Business Times UK|زمان=en}}</ref> کە تەکنەلۆژیای سکرپیت بەکار دەھێنن لە ئەلگۆریتمی سەلماندنی کارەکەیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Vega|یەکەم=Danny|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Dogecoin: 5 Fast Facts You Need to Know|ناونیشان=https://www.seattlepi.com/technology/heavy/article/Dogecoin-5-Fast-Facts-You-Need-to-Know-5079680.php|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=seattlepi.com|زمان=en-US}}</ref> بەکارھێنانی سکرپیت مانای ئەوەیە کە ماینەرەکان ناتوانن کەلوپەلی ماینینی بیتکۆین SHA-256 بەکاربھێنن، و لە جیاتی ئەوە پێویستە ئامێرەکانی FPGA و ASIC بەکاربھێنن کە زیاتر ناسراون بەوەی ئاڵۆزترن بۆ بەرھەمھێنان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Time to invest in Dogecoin, the cyptocurrency favored by Shiba Inus|ناونیشان=https://www.dailydot.com/debug/shibe-meme-dogecoin-currency/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=The Daily Dot|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Why Bitcoin mining has a finite cap, and Dogecoin mining doesn't|ناونیشان=https://www.dailydot.com/debug/dogecoin-no-mining-limit-infinite/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=The Daily Dot|زمان=en-US}}</ref> لە ١٩ [[کانوونی یەکەم|کانونی یەکەمی]] ٢٠١٣، دۆج کۆین بە زیکەی ٣٠٠٪ ھێندە لە نرخەکەی زیادی کرد لە ماوەی ٧٢ کاتژمێردا، کە ل ە٠٫٠٠٠٢٦$ بەرز بۆوە بۆ ٠٫٠٠٠٩٥$،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Dogecoin Fetches 300 Percent Jump in Value in 24 Hours|ناونیشان=https://www.digitaltrends.com/cool-tech/dogecoin-price-value-jump-bitcoin/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Digital Trends|زمان=en}}</ref> لەگەڵ قەبارەی ملیاران لە دۆجکۆین لە ھەر ڕۆژێکدا. ئەم گەشەکردنە ڕوویدا لەکاتێکدا کە [[بیتکۆین]] و دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر لە بارودۆخێکی خراپدا بوون بەھۆی بڕیاری [[چین]] بۆ قەدەغەکردنی بانکەکانی چینی کە بتوانن وەبەرھێنان لە [[ئابوورناسیی ورد|ئابوری]] بیتکۆیندا بکەن. سێ ڕۆژ دواتر، دۆجکۆین یەکەم شکانی گەورەی بەخۆیەوە بینی بەھۆی ئەوەی ٨٠٪ نرخەکەی لەدەستا بەھۆی ئەم ڕووداوە و ھەروەھا ژمارەی زۆری ماینین کە توانای [[کۆمپیوتەر]]ی زۆر کەمی دەویست کە ماینی دۆجکۆین بکەیت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wile|یەکەم=Rob|سەردێڕ=Dogecoin Prices Crashed This Weekend|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/dogecoin-crashed-this-weekend-2013-12|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Business Insider|زمان=en-US}}</ref> لە ٢٥ [[کانوونی یەکەم|کانونی یەکەمی]] ٢٠١٣، یەکەم دزی گەورە لە دۆجکۆین ڕوویدا کاتێک ملیۆنان لە کۆینەکان دزران لە کاتی ڕودانی ھاککردنێک لەسەر جزدانی دراوە ئەلکترۆنییەکە بە ئۆنلاین لەسەر پلاتفۆڕمی جزدانی دۆج.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Millions of Meme-Based Dogecoins Stolen on Christmas Day|ناونیشان=https://gizmodo.com/millions-of-meme-based-dogecoins-stolen-on-christmas-da-1489819762|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Gizmodo|زمان=en-us}}</ref> [[ھاکەر]]ەکە گەیشت بە فایلەکانی سیستەمەکە و دەستکاری لاپەڕەی ناردن/وەرگرتنی کرد بۆ ئەوەی ھەرچەند کۆینی تێدا بێت بینێرێت بۆ ئەدرێسێکی ئینتەرنێتی ستاتیکی نەگۆڕ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Such Hack. Many Dogecoin. Very Disappear. So Gone. Wow.|ناونیشان=https://social.techcrunch.com/2013/12/25/dogecoin-hack/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=TechCrunch|زمان=en-US}}{{بەستەری مردوو|url=https://social.techcrunch.com/2013/12/25/dogecoin-hack/ |date=حوزەیرانی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Times|یەکەم=Salvador Rodriguez Salvador Rodriguez is a former staff writer for the Los Angeles|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Millions of Dogecoins, currency based on a meme, are reported stolen|ناونیشان=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-dogecoin-theft-currency-bitcoin-20131226-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}}</ref> ئەم ڕووداوی ھاککردنە وای کرد کە چەندین تویت دەربارەی دۆج کۆین بکرێت، لەو کاتەدا زۆرترین قسە لەسەر دۆجکۆین کرا کە یەکەم ئاڵتکۆین بوو لە [[تویتەر]] لەو کاتەدا ئاوا ئاماژەی پێ بکرێت، ھەرچەندە ئەوە سەرچاوەی ڕووداوێکی نەرێنی بوو. بۆ ئەوەی یارمەتی ئەوانە بدەن کە پارەیان لێ دزراوە لەسەر جزدانی دۆج لە دوای ئەو تێکشکاندنە، کۆمەڵگای دۆجکۆین لەژێر ناونیشانی "SaveDogemas" دەستی کرد بە یارمەتیدان و بەخشینی کۆینەکان بەو کەسانەی کە دزییان لێ کراوە. بە نزیکەی یەک مانگ دواتر، پارەی پێوسیت بەخشرا بۆ ئەوەی ھەموو کۆینەکان جێگە بگرنەوە کە دزرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=After Dogewallet Heist, Dogecoin Community Aims to Reimburse Victims|ناونیشان=https://www.digitaltrends.com/cool-tech/dogecoin-dogewallet-hack-save-dogemas/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Digital Trends|زمان=en}}</ref> لە [[کانوونی دووەم|کانونی دووەمی]] ٢٠١٤، قەبارەی [[بازرگانی|بازرگانیکردنی]] دۆجکۆین بە شێوەیەکی کەم قەبارەی [[بیتکۆین]] و ھەموو دراوە ئەلکترۆنییەکانی تری بەیەکەوە بڕی. لەگەڵ ئەوەشدا سەرمایەی ئەم بازاڕە لە پشت بیتکۆین مانەوە. لە سەرەتادا، دۆجکۆین خەڵاتێکی ھەڕەمەکی دەبەخشی کە بۆ ھەر بلۆکێک لە ماینینەکان بوو. لەگەڵ ئەوەشدا، لە [[ئازار (مانگ)|مارس]] ٢٠١٤، ئەم کردارە نوێکرایەوە بۆ خەڵاتی بۆلکێکی دیاریکراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dogecoin: The meme that got serious :: InBlog|ناونیشان=https://blog.ineuron.ai/Dogecoin-The-meme-that-got-serious-2xmkzoHRt2|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=blog.ineuron.ai|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702140354/https://blog.ineuron.ai/Dogecoin-The-meme-that-got-serious-2xmkzoHRt2|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھاوبەشی دامەزرێنەر جاکسن پاڵمەر کۆمەڵگای دراوە ئەلکترۆنییەکانی بەجێ ھێشت لە ٢٠١٥ و ھیچ پلانێکی نییە بۆ گەڕاندنەوە، دوای ئەوەی لە سەرەتادا بڕوای وابوو دراوی ئەلکترۆنی وەک بەدیلێکی ئازادیخوازانەیە بۆ پارەی کاغەز، بەڵام لە بنەڕەتدا بۆ ئیستیغلالکەرە و دروست کراوە بۆ دەوڵەمەندکردنی زیاتری لایەنگرەکانی، ھاو دامەزرێنەرەکەی بیلی مارکۆس ھاوڕا بوو کە ھەڵوێستەکانی پاڵمەر بە گشتی ڕاست و ڕەوا دادەنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Murphy|یەکەم=Mike|سەردێڕ=Dogecoin co-creator blasts crypto as a scam to help the rich get richer|ناونیشان=https://www.marketwatch.com/story/dogecoin-co-creator-blasts-crypto-as-a-scam-to-help-the-rich-get-richer-11626310808|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=MarketWatch|زمان=EN-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Locke|یەکەم=Taylor|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=The co-creator of dogecoin explains why he doesn't plan to return to crypto: It's 'controlled by a powerful cartel of wealthy figures'|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/07/14/dogecoin-co-creator-jackson-palmer-criticizes-the-crypto-industry.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> لە ماوەی ٢٠١٧ بۆ سەرەتای ٢٠١٨ بەبڵی دراوی ئەلکترۆنی، دۆجکۆین بە شێوەیەکی کاتی گەیشتە بەرزترین نرخی خۆی کە بریتی بوو لە ٠٫٠١٧$ بۆ ھەر کۆینێک لە ٧ کانوونی دووەمی ٢٠١٨، کە کۆی سەرمایەکەی لە بازاڕدا نزیک بۆوە لە ٢ ملیار دۆلار. لە [[تەممووز]]ی ٢٠٢١، نرخی دۆجکۆین زۆر بەرز بۆوە دوا بەدوای ڕیکلامکردن لە [[تیک تۆک]] بە مەبەستی گەیاندنی دۆجکۆین بە ١$.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Winck|یەکەم=Ben|سەردێڕ=Dogecoin volumes spike 683% after viral TikTok challenge urges buying spree|ناونیشان=https://markets.businessinsider.com/currencies/news/dogecoin-price-volumes-skyrocket-viral-tiktok-buying-spree-cryptocurrency-market-2020-7-1029377900|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Markets Insider|زمان=en-US}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢١، دۆجکۆین نرخی ٨٠٠٪ بەرز بۆوە لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا، لە ئەنجامی باسکردن و سەرنجی بەکارھێنەرانی Reddit، کە بەشێکی لەلایەن [[ئیلۆن مەسک|ئیلۆن ماسک]] و فشاری GameStop بوو کە وا بەرز بۆوە. لە [[شوبات]]ی ٢٠٢١، دۆجکۆین نرخێکی زیاتر بەرزبۆوە کە گەیشتە ٠٫٠٨$ دۆلار بوو دوای ھاندانەکان و تویتەکانی [[ئیلۆن مەسک]]، سنۆپ دۆگ و جین سیمۆنسەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dogecoin Soars to New Record as Musk Fires off New Tweet|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-02-07/dogecoin-soars-again-toward-record-after-crashing-last-week|newspaper=Bloomberg.com|ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> لە مانگی ئازاری ٢٠٢١، مارک کوبان خاوەنی یانەی دالاس ماڤێریکس ڕای گەیاند کە تیمەکەی لە ئێن بی ئەی NBA ڕێگە بە کڕینی بلیت و بەرھەم دەدات بە دۆجکۆین؛ لە ماوەی دوو ڕۆژدا، کوبان ڕای گەیاندبوو کە فرەنچایزەکەی بووەتە سەرەکیترین [[بازرگانی]] دۆجکۆین، دوای ئەوەی ٢٠ ھەزار مامەڵەی ئەنجامداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mark Cuban boasts Mavericks are largest Dogecoin merchant in the world|ناونیشان=https://sports.yahoo.com/mark-cuban-mavericks-largest-dogecoin-merchant-cryptocurrency-021811555.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=sports.yahoo.com|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210520235200/https://sports.yahoo.com/mark-cuban-mavericks-largest-dogecoin-merchant-cryptocurrency-021811555.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە [[نیسان (مانگ)|نیسانی]] ٢٠٢١، دۆجکۆین و دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر بەرزبوونەوەیان بەخۆوە بینی، ئەمەش بەھۆی لیستکردنی ڕاستەوخۆی ئاڵوگۆڕی دراوە ئەلکترۆنییەکانی کۆین بەیس (ئینگلیزی: Coinbase) لە ١٤ [[نیسان (مانگ)|نیسان]]، ھەرچەندە پلاتفۆڕمەکە ئاڵوگۆڕی دۆجکۆینی تێدانەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bitcoin and Dogecoin Prices Soar to Records as Coinbase Lists|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/cryptocurrencies-soar-to-records-ahead-of-coinbase-listing-11618400809|newspaper=Wall Street Journal|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|issn=0099-9660|زمان=en-US|یەکەم=Caitlin|دوایین=Ostroff}}</ref> لەگەڵ ئەوەش بۆ یەکەم جار نرخەکەی گەیشتە ٠٫١٠$ لە ١٤ نیسان،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Madhok|یەکەم=Diksha|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin surges more than 85% in the last 24 hours {{!}} CNN Business|ناونیشان=https://www.cnn.com/2021/04/14/tech/dogecoin-crypocurrency-intl-hnk/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN|زمان=en}}</ref> پێش ئەوەی بەرزبوونەوەی نوێ ببینێت لە ٠٫٤٥$ لە ١٦ نیسان (بەرزبونەوەی ٤٠٠٪ لەو ھەفتەیەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Browne|یەکەم=Ryan|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin spikes 400% in a week, stoking fears of a cryptocurrency bubble|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/04/16/dogecoin-doge-price-meme-cryptocurrencys-rise-sparks-bubble-fears.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref>)، لەگەڵ قەبارەی نزیکەی ٧٠ ملیار دۆلار ئاڵوگۆڕ لە ماوەی ٢٤ کاتژمێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=DeCambre|یەکەم=Mark|سەردێڕ=This dogecoin chart offers the clearest explanation for the buzz surrounding the 'joke' crypto|ناونیشان=https://www.marketwatch.com/story/this-dogecoin-chart-offers-the-clearest-explanation-for-the-buzz-surrounding-the-joke-crypto-11618597012|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=MarketWatch|زمان=EN-US}}</ref> لەو کاتەدا، سەرمایەی بازاڕی دۆج کۆین گەیشتە ٥٠ ملیار دۆلار، وای کرد ببێت بە پێنجەم بە نرخترین دراوی ئەلکترۆنی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Goldman|یەکەم=David|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=What is Dogecoin? How a joke became hotter than bitcoin {{!}} CNN Business|ناونیشان=https://www.cnn.com/2021/04/17/investing/what-is-dogecoin/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN|زمان=en}}</ref>؛ نرخەکەی زیاتر لە ٧٬٠٠٠٪ ھێندە زیادی کرد لە ماوەی ساڵێکدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=DeCambre|یەکەم=Mark|سەردێڕ=This dogecoin chart offers the clearest explanation for the buzz surrounding the 'joke' crypto|ناونیشان=https://www.marketwatch.com/story/this-dogecoin-chart-offers-the-clearest-explanation-for-the-buzz-surrounding-the-joke-crypto-11618597012|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=MarketWatch|زمان=EN-US}}</ref> لە ٤ مایسی ٢٠٢١، نرخی دۆجکۆین بۆ یەکەم جار ئەو ئاستە سەختەی تێپەڕاند کە ٠٫٥٠$ بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pound|یەکەم=Jesse|ڕێکەوت=٤ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin surges 30% to a record above 50 cents as speculative crypto trading continues|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/05/04/dogecoin-surges-above-50-cents-to-record-as-speculative-crypto-trading-continues.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> زیادبوونی ٢٠٬٠٠٠٪ نرخی لە تەنیا یەک ساڵدا. لە ٨ ی مایسی، ٢٠٢١، سەرەڕای یاخود بەھۆی پێشبینی بەرزبوونەوەی ئارەزوو لە بیتکۆین لە ئەنجامی چاوپێکەوتنی [[ئیلۆن مەسک]] لە شەوی شەمە، دۆجکۆین ٣٤٪ بەھاکەی لە دەستا کاتێک نرخی ٠٫٧١١$ بوو لە سەرەتای دەست پێکردنی بەرنامەکە و دوای چەند خولەکێک ھاتە خوار ٠٫٤٧٠$. بۆ بەیانی دواتر دۆجکۆین نرخێکی نزمی تۆمار کرد بە ٠٫٤٠١$، ڕێژەی لەدەستدانی ٤٣٫٦٪ نرخەکەی و ٣٥ ملیار دۆلاری لەدەستدا. لە ٩ی مایسی ٢٠٢١، کۆمپانیای [[سپەیس ئێکس]] (ئینگلیزی: SpaceX) ڕای گەیاند کە ئەرکێکی گەشتکردنی بۆ سەر [[مانگ]] جێبەجێ دەکەن کە بەتەواوی لەلایەن دۆجکۆینەوە خەرجییەکەی دەدرێت، ئەمەش وای کرد ببێت بە یەکەم گەشتی بۆشایی کە لەلایەن دراوی ئەلکترۆنییەوە بکرێت، ئیلۆن مەسک ھەواڵەکەی دڵنیا کردەوە لە ڕێگەی [[تویتەر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dogecoin used to pay for SpaceX’s mission to the moon next year|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/economy/2021/5/10/dogecoin-used-to-pay-for-spacexs-mission-to-the-moon-next-year|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.aljazeera.com|زمان=en}}</ref> کە گەشتەکەش بە Dodge-1 ناسراو بوو. لە ١٤ی ئابی ٢٠٢١، دامەزراوەی دۆجکۆین «دامەزراندنەوەی دامەزراوەی دۆجکۆین (٢٠١٤)ی ڕاگەیاند، لەگەڵ گرنگیدانێکی نوێ بە پشتگیریکردنی ئیکۆسیستەمی دۆجکۆین، کۆمەڵگە و پێشخستنی داھاتووی زنجیرە بلۆکی دۆجکۆین.» دامەزراوەکە بە زیادکردنی ڕاوێژکارە دیارەکانی وەک ڤیتالیک بوتێرین (ھاودامەزرێنەر و داھێنەری ئیتیریۆم) و جارێد بیرچال (بە نوێنەرایەتی ئیلۆن ماسک) بۆ دەستەی کارگێڕییەکەی بەھێزتر بووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kiderlin|یەکەم=Sophie|سەردێڕ=Ethereum co-creator Vitalik Buterin will help shape the future of dogecoin after joining the token's foundation|ناونیشان=https://markets.businessinsider.com/news/currencies/vitalik-buterin-dogecoin-foundation-elon-musk-cryptocurrency-crypto-2021-8|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Markets Insider|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ethereum founder Vitalik Buterin and Elon Musk advisor Billy Markus join Dogecoin board|ناونیشان=https://fortune.com/2021/08/18/dogecoin-board-vitalik-buterin-billy-markus-ethereum-founder-elon-musk-crypto/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Fortune|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sriram|یەکەم=Samyuktha|سەردێڕ=Dogecoin Foundation Returns After 6-Year Hiatus; Ethereum's Vitalik Buterin, Musk Rep Jared Birchall Join Board|ناونیشان=https://www.benzinga.com/markets/cryptocurrency/21/08/22550853/dogecoin-foundation-returns-after-6-year-hiatus-ethereums-vitalik-buterin-musk-rep-jared-b|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Benzinga|زمان=English}}</ref> == بەکارھێنان و ئاڵوگۆڕەکان == دۆجکۆین بریتییە لە ئاڵتکۆینێک کە بەکارھێنەرێکی گەورەی ھەیە، و بازرگانی پێوە دەکرێت لە دژی ھەردوو دراوە فیاتەکان و دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر لەسەر چەندین بەرنامەی ئاڵوگۆڕی متمانە پێکراوی دراوە ئەلکترۆنییەکان و پلاتفۆڕمەکانی وەبەرھێنان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ingraham|یەکەم=Nathan|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Bitcoin is so 2013: Dogecoin is the new cryptocurrency on the block|ناونیشان=https://www.theverge.com/2013/12/16/5216862/bitcoin-is-so-2013-dogecoin-is-new-crypto-currency-on-the-block|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=The Verge|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Move Over Bitcoin: Dogecoin is Here|ناونیشان=https://www.complex.com/pop-culture/2013/12/dogecoin-on-reddit|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Complex|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220507131908/https://www.complex.com/pop-culture/2013/12/dogecoin-on-reddit|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئاڵوگۆڕکردنی کەلو پەلی [[فیزیک]]ی و ھی تر لە بەرامبەردا وەرگرتنی دۆجکۆین ڕوویدا لەسەر کۆمەڵگاکانی ئۆنلاینی وەک ڕێددیت و [[تویتەر]]، کە بەکارھێنەران لەم جێگایەندا بە بەردەوامی [[زانیاری]] دەربارەی دراوە ئەلکترۆنییەکان ھاوبەشی پێ دەکەن. ھەروەھا دۆجکۆین بەکارھێنرا بۆ کڕینی [[خانوو]] و بینا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Imam|یەکەم=Jareen|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Man selling home for $135,000 in Dogecoins {{!}} CNN Business|ناونیشان=https://www.cnn.com/2014/02/26/tech/innovation/dogecoin-cryptocurrency-tech-irpt/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN|زمان=en}}</ref> و بەکاردەھێنرێت لە پیشەسازییەکانی قومارکردن و [[گازینۆی ئۆنلاین]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Bitcoin and other cryptos in betting sites - Arabic Roulette|ناونیشان=https://arabicroulette.com/en/arabic-casinos/bitcoin/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702140354/https://arabicroulette.com/en/arabic-casinos/bitcoin/}}</ref> و پۆرنۆگرافی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Fox on Reddit: Porn star looks to accept virtual currency Dogecoin|ناونیشان=https://www.foxnews.com/tech/fox-on-reddit-porn-star-looks-to-accept-virtual-currency-dogecoin|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Fox News|زمان=en-US}}</ref> === زانیاری ئۆنلاین === بوارێکی گەورەی بازرگانی دراوە ئەلکترۆنییەکان بۆ بانگەشە و زانیاری بریتییە لە سیستەمەکانی زانیاری بەخشینی سەر [[ئینتەرنێت]]، کە لە ناویدا بەکارھێنەرانی [[تۆڕی کۆمەڵایەتی|تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان]] ئامۆژگاری و زانیاری دەدەن بە بەکارھێنەرانی تر دەربارەی دراوەکان و ئاڵوگۆڕەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=The rise and rise of the Dogecoin and internet tipping culture|ناونیشان=https://www.abc.net.au/pm/content/2013/s3931812.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.abc.net.au|زمان=en-AU}}</ref> === دۆج تیپ بۆت === دۆج تیپ بۆت خزمەتگوزارییەکی گواستنەوەی دراوە ئەلکترۆنییەکانە کە بەکاردەھێنرێت لەسەر ماڵپەڕە بەناوبانگەکانی وەک ڕێد دیت و تویچ. ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات کە دۆجکۆین بنێرن بۆ بەکارھێنەرانی تر لە ڕێگەی کۆماندەکانی کۆمێنتی ڕێددیت. لە [[ئایار|مایسی]] ٢٠١٧، دۆج کۆین بۆت وەستا لە دوای ئەوەی دروستکەرەکەی ئیفلاس بوونی ڕاگەیاند؛ ئەمەش وای کرد زۆر لە بەکارھێنەرانی دۆج تیپ بۆت کۆینەکانیان لەدەست بدەن کە لە سیستەمی دۆج تیپ بۆت ھەیانبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yeh|یەکەم=Peter|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Reddit Users Lose Real Money After Meme Currency Bot Dies|ناونیشان=https://gizmodo.com/reddit-users-lose-real-money-after-meme-currency-bot-di-1795125165|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Gizmodo|زمان=en-us}}</ref> == تەکنەلۆژیا و دێفی == دێفی (دارای لامەرکەزی، ئینگلیزی: Defi, Decentralized finance) جۆرێکی مامەڵەی دارایییە کە پشت نابەستێت بە کەسی ناوەڕاست وەک ڕێکخەر، ئاڵوگۆڕەکان یاخود بانکەکان بۆ پێشکەشکردنی ئامڕازی دارایی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Decentralized Finance (DeFi)|ناونیشان=https://www.investopedia.com/decentralized-finance-defi-5113835|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Investopedia|زمان=en}}</ref> ئەمە ڕوودەدات بە بەکارھێنانی «گرێبەستە زیرەکەکان» کە ڕێکەوتنی جێبەجێکراوی ئۆتۆماتیکین کە پێویستیان بە نێوەندگیری وەک بانک یان پارێزەر نییە، بەڵکو لەبری ئەوە تەکنەلۆژیای بلۆکچەینی ئۆنلاین بەکاردەھێنن. لەکاتێکدا کە دۆجکۆین ناتوانێت ڕاستەوخۆ کارلێک لەگەڵ گرێبەستە زیرەکەکان بکات بەو پێیەی کە لەسەر زنجیرەی خۆی کاردەکات، دەتوانرێت دراوەکان «بپێچرێتەوە» بۆ ئەوەی بتوانرێت لە دۆخێکدا قفڵ بکرێن کە لەگەڵ گرێبەستێکدا کاربکات تاوەکو دواتر بڵاودەکرێتەوە. پرۆژەی Ren وای کردووە کە Dogecoin (renDOGE) لەسەر بلۆکچەینی ئیسەریوم بەکاربھێنرێت و دەستی بگات بە تۆڕی DeFi. زۆربەی دراوەکانی DeFi تۆڕی بلۆکچەینی [[ئێتێریوم|ئیسەریوم]] بەکاردەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dhaliwal|یەکەم=Shivdeep|سەردێڕ=Dogecoin But On Ethereum Blockchain? renDOGE Hits All-Time High|ناونیشان=https://www.benzinga.com/markets/cryptocurrency/21/05/20929472/dogecoin-but-on-ethereum-blockchain-rendoge-hits-all-time-high|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Benzinga|زمان=English}}</ref> دراوەکانی بەستراو بە DeFi بەرنامەی لامەرکەزی ("dApps") بەکاردەھێنن بۆ مامەڵەکردن و بازرگانیکردن لە ئاڵوگۆڕە لامەرکەزییەکان (DExs). نموونەی دێکسێک بریتییە لە Uniswap؛ ئەمانە بە تەواوی ئاڵوگۆڕی ھاوتا بۆ ھاوتان، بەبێ ئەوەی ھیچ کۆمپانیایەک یان دامەزراوەیەکی تر پلاتفۆرمەکە دابین بکات. == دابینکردنی دراو == دۆجکۆین دەستی پێکرد لەگەڵ بەرھەمھێنانی سنووری ١٠٠ ملیار کۆین، کە ئەمە زۆر زیاتر بوو لەو ژمارە کۆینانەی دراوە بەھێزە دیجیتاڵییەکان ڕێگەیان پێ دەدرا لەو کاتەدا. لە ناوەڕاستی٢٠١٥ ژمارەی ١٠٠ ملیار دۆجکۆین ماین کرا لەگەڵ ٥ ملیار کۆینی زیاتر کە دەخرێتە حساباتەکانەوە ھەموو ساڵێک لە دوای ئەو کاتە. ھەرچەندە ھیچ سنوورێکی بەرھەمێنانی تیۆری بوونی نییە، بەڵام بەم ڕێژەیە، ژمارەی دۆجکۆینەکان دەتوانن دوو ھێندە ببن لە ٢٠ ساڵی تردا (بۆ جاری داھاتوو کە دوو ھێندە ببن دەگاتە ساڵی ٢٠٧٥). ھیچ ھارد کاپێکی جێبەجێکراو لەسەر کۆی دابینکردنی دۆجکۆینەکان نییە. سەرەڕای ئەوەش، لە [[شوبات]]ی ٢٠١٤، دامەزرێنەری دۆجکۆین جاکسۆن پاڵمەر ڕای گەیاند کە سنوورەکە لادەبرێت لە ھەوڵێکدا بۆ دروستکردنی کەمکردنەوەی بەردەوامی ڕێژەی ھەڵاوسانی بە تێپەڕبوونی کات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Farivar|یەکەم=Cyrus|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Dogecoin to allow annual inflation of 5 billion coins each year, forever|ناونیشان=https://arstechnica.com/information-technology/2014/02/dogecoin-to-allow-annual-inflation-of-5-billion-coins-each-year-forever/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Ars Technica|زمان=en-us}}</ref> بە واتایەکی تر ڕێژەی ھەڵاوسان بە تێپەڕبوونی کات باشتر دەبێت و لە ٥٪ لە ساڵی ٢٠١٥ دەست پێدەکات بۆ کەمتر لە ٤٪ تا ساڵی [[٢٠١٩]]، ٣٪ تا ساڵی ٢٠٢٧، و ٢٪ تا ساڵی ٢٠٣٥. == پارامیتەرەکانی ماینین کردن == جێبەجێکردنی دۆجکۆین جیاوازە لە لایتکۆین لە ڕووی چەندین پارامیتەرەوە. کاتی بلۆکێکی دۆجکۆین ١ خولەکە لە بەرامبەردا ھی لایتکۆین ٢٫٥ خولەکی پێ دەچێت. چەندین حاڵەتی خەڵک دۆزراوەتەوە کە کۆمپیوتەرەکانی کارمەندەکان یاخود زانکۆکانیان بەکارھێناوە بۆ ماین کردنی دۆجکۆین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hutchinson|یەکەم=Lee|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠١٤|سەردێڕ=Harvard supercomputing cluster hijacked to produce dumb cryptocurrency|ناونیشان=https://arstechnica.com/tech-policy/2014/02/harvard-supercomputing-cluster-hijacked-to-produce-alt-cryptocurrency/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Ars Technica|زمان=en-us}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Student uses university computers to mine Dogecoin|ناونیشان=http://www.theguardian.com/technology/2014/mar/04/dogecoin-bitcoin-imperial-college-student-mine|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref> == کۆکردنەوەی پارە == === ئۆڵۆمپیادی زستانی ٢٠١٤ === کۆمەڵگە و ڕێکخراوی دۆجکۆین چەندین کۆکردنەوەی پارەی ئەنجام داوە بۆ کاری [[خێرخوازی]] و مەبەستی تری شایستە. لە ١٩ کانوونی دووەمی ٢٠١٤، کۆکردنەوەیەک ئەنجامدرا لەلایەن کۆمەڵگەی دۆجکۆین بۆ تیمی بۆبسلی جامایکی، کە سەرکەوت بوون بۆ ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی سۆشی بەڵام نەیان دەتوانی ئەو خەرجە بکەن. ھەتا ڕۆژی دووەم، ٣٦٬٠٠٠$ لە نرخی دۆجکۆین بەخشرا و ڕێژەی ئاڵوگۆڕی دۆجکۆین بۆ بیتکۆین زیادی کرد بە 50%.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Times|یەکەم=Salvador Rodriguez Salvador Rodriguez is a former staff writer for the Los Angeles|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Jamaican bobsled team boosts value of Dogecoin, currency based on meme|ناونیشان=https://www.latimes.com/business/technology/la-fi-tn-jamaican-bobsled-dogecoin-currency-meme-20140120-story.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}}</ref> کۆمەڵگەی دۆجکۆین ھەروەھا پارە کۆکردنەوەیەکی تری ئەنجامدا بۆ دووەم وەرزشەوانی سۆشی، شیڤا کێشاڤان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dogecoin cryptocurrency donors help send Indian athletes to Sochi|ناونیشان=http://www.nbcnews.com/tech/tech-news/dogecoin-cryptocurrency-donors-help-send-indian-athletes-sochi-flna2D12024654|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=NBC News|زمان=en}}</ref> === دۆج بۆ ئاو === لە ڕێی ئیلھام بەخشینی کۆکردنەوەی پارەی ئۆڵۆمپیادی زستانە و سەرکەوتوو بوونی کۆکردنەوەی پارەی خێرخوازی بچووکتر، ڕێکخراوی دۆجکۆین، کە لەلایەن ئێریک ناکاگاوا ڕێبەرایەتی دەکرا، دەستی کرد بە کۆکردنەوەی ھاوکاری بۆ دروستکردنی بیرێک لە حەوزی ڕووباری تانا لە [[کینیا]] بە ھاوکاری لەگەڵ ڕێکخراوی [[خێرخوازی]]: ئاو. دەیانویست کە کۆی گشتی ٤٠٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆجکۆین (کە ئەوکات نرخی ٣٠٬٠٠٠$ بوو) کۆ بکەنەوە پێش ڕۆژی جیھانی ئاو (٢٢ مارس). کەمپینەکە سەرکەوتوو بوو، ھاوکاریان لە زیاتر لە ٤٬٠٠٠ کەس کۆردەوە، لەناویاندا خێرخوازێکی نەناسراو کە ١٤٬٠٠٠٬٠٠٠ دۆجکۆینی بەخشی (بە نزیکەیی ١١٬٠٠٠$ لەو کاتەدا، یاخود ٢٫٨$ ملیۆن دۆلار لە 2021).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gilbert|یەکەم=David|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ='Most Valuable Tweet in History' Donates $11,000 Worth of Dogecoin to Kenyan Water Charity|ناونیشان=https://www.ibtimes.co.uk/most-valuable-tweet-history-donates-11000-worth-dogecoin-kenyan-water-charity-1440565|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=International Business Times UK|زمان=en}}</ref> === ناسکار === [[پەڕگە:Josh Wise Sonoma 2014.jpg|ڕاست|وێنۆک|شۆڤێرلێتی شۆفێر جۆش وایز بە سپۆنسەری دۆجکۆین لە ٢٠١٤]] [[پەڕگە:Josh Wise (19675077586).jpg|وێنۆک|ئۆتۆمبێلی پێشبڕکێی سپۆنسەری دۆجکۆین لە تۆیۆتا ھی شۆفێر جۆش وایز]] لە ٢٥ی ئازاری ٢٠١٤، کۆمەڵگەی دۆجکۆین بە سەرکەوتوویی ٦٧٫٨ ملیۆن دۆجکۆین کۆکردەوە (نزیکەی ٥٥ ھەزار دۆلار لەو کاتەدا) لە ھەوڵێکدا بۆ سپۆنسەرکردنی شۆفێری زنجیرەی جامی خێرا لە ناسکار جۆش وایز. نازناوی " "Moonrocket<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Dogecoin raises $55,000 to sponsor Nascar driver|ناونیشان=http://www.theguardian.com/technology/2014/mar/27/nascar-dogecoin-sponsor-josh-wise-talladega-superspeedway|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref> ھەبوو ئۆتۆمبێلی ژمارە ٩٨ پلانی بۆیاخێکی تێدابوو کە لەلایەن دۆجکۆین/ڕێدیتەوە سپۆنسەر کرابوو و لەلایەن وایزەوە لە ٤٩٩ی ئارۆن لە تالادیگا سوپەرسپید وەی لێخوڕیبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Estrada|یەکەم=Chris|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=NASCAR fans on Reddit use DogeCoin to sponsor Josh Wise|ناونیشان=https://motorsports.nbcsports.com/2014/03/25/nascar-fans-on-reddit-use-dogecoin-to-sponsor-josh-wise/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=MotorSportsTalk {{!}} NBC Sports|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702143204/https://motorsports.nbcsports.com/2014/03/25/nascar-fans-on-reddit-use-dogecoin-to-sponsor-josh-wise/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وایز و ئۆتۆمبێلەکە بۆ ماوەی نزیکەی خولەکێک نمایشکران، کە لەم ماوەیەدا شرۆڤەکارانی پێشبڕکێکە باسیان لە دۆجکۆین و ھەوڵەکانی کۆکردنەوەی گشتی کرد، لە ھەمان کاتدا پلەی بیستەمیان بەدەستھێنا و بە سەختی لە چەندین تێکشکان دەرباز بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Talladega Shibe: The Dogecar's NASCAR Highlights|ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/wnjnmq/talladega-shibe-josh-wises-highlights-in-the-dogecar|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.vice.com|زمان=en}}</ref> لە ١٦ی ئایاردا، وایز جێگەیەکی لە پێشبڕکێی Sprint All-Star Race بەدەستھێنا لەڕێگەی دەنگی ھاندەرانی ئۆنلاینەوە کە لە دانیکا پاتریک بردەوە، ئەمەش بە شێوەیەکی بەرچاو بەھۆی ھەوڵەکانی کۆمەڵگەی Dogecoin Reddit ەوە بوو. ئەو پێشبڕکێکەی بە پلەی پازدەھەم تەواو کرد، کە دوا ئۆتۆمبێل بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hembree|یەکەم=Mike|سەردێڕ=Josh Wise wins fan vote, beats Danica Patrick|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/sports/nascar/2014/05/16/josh-wise-beats-danica-patrick-in-all-star-race-fan-vote-dogecoin/9197981/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=USA TODAY|زمان=en-US}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Good|یەکەم=Owen S.|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Dogecoin, NASCAR's strangest hood sponsor, will appear in its official video game|ناونیشان=https://www.polygon.com/2014/5/18/5728334/dogecoin-nascar-video-game-dlc|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Polygon|زمان=en-US}}</ref> پێشبڕکێی دواتر لە پێشبڕکێی کۆکاکۆلا ٦٠٠ بوو، وایز بۆ یەکەمجار کڵاوێکی Dogecoin/Reddit.com ی نمایش کرد. دواتر وایز ڕای گەیاند کە جارێکی دیکە ئۆتۆمبێلەکە بەکاردەھێنێتەوە لە تۆیۆتا/سەیڤ مارت ٣٥٠ و جیکۆ ٥٠٠ وەک سوپاسگوزارییەک بۆ کۆمەڵگاکە. ئەو لە پێشبڕکێکەدا پلەی بیست و ھەشتەمی بەدەستھێنا بەھۆی بەشێکی کێشەی پڕکردنەوەی سووتەمەنی؛ ئەو لە پلەی دوازدەھەمدا بوو دوای وەستانی بۆ غاز، بەڵام دەبەی غازەکە بۆ ماوەیەکی زۆر کاری نەکرد، لە ئەنجامدا لە وەستانی دووەمدا لە کۆتادا بوو ئیوتیچنیکس (ئینگلیزی: Eutechnyx)، گەشەپێدەری یاری ڤیدیۆیی NASCAR '14، ئۆتۆمبێلی دۆجکۆین وەک ئۆتۆمبێلێکی لێخوڕین لە پاکەتی DLC زیاد کرد.<ref name=":0"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=CNN|یەکەم=By Larry Frum, Special to|سەردێڕ=Reddit, Dogecoin support NASCAR racer at Talladega|ناونیشان=https://www.cnn.com/2014/04/24/tech/web/nascar-dogecoin-talladega/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN}}</ref> لە ٢ی ئازاری ٢٠٢١، تیمی زنجیرەی ناسکار ئێکسفینیتی (B. J. McLeod Motorsports) ڕای گەیاند کە دۆجکۆین سپۆنسەری ئۆتۆمبێلی ژمارە ٩٩ دەکات لە ئەلسکۆ یونیفۆرم ٣٠٠ لە لاس ڤێگاس شانبەشانی سپرینگرێتس؛ ستیفان پارسۆنس ئۆتۆمبێلەکەی لێخوڕی بوو بە خاوەنی پلەی ٣٦ەم و کێشەی ھێڵی سووتەمەنی ڕێگری لێکرد لە تەواوکردنی پێشبڕکێکە. بەڕێکەوت، فیل باوکی خاوەنی ئەو تیمە بوو کە ئۆتۆمبێلە ئەسڵییەکەی بە سپۆنسەری دۆجکۆین لە ساڵی ٢٠١٤دا خستە بازاڕەوە. == ڕەخنەکان == ڕەسەنی دۆجکۆین وەک «گاڵتەیەک» بوو، کە ئەمەش وا دەکات یەکەم کۆینی گاڵتە پێکردن بێت، وای کرد کە سەخت بێت بە ڕاستی تەواوی وەربگیرێت لەلایەن پسپۆڕانی دارایی و میدیا سەرەکییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Serrels|یەکەم=Mark|سەردێڕ=Dogecoin: Inside the joke cryptocurrency that somehow became real|ناونیشان=https://www.cnet.com/personal-finance/crypto/dogecoin-the-origin-story-of-the-elon-musk-supported-cryptocurrency/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNET|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=What is Dogecoin?|ناونیشان=https://fortune.com/2020/07/09/what-is-dogecoin-tiktok-crypto/|newspaper=Fortune|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref> دراوە ئەلکترۆنییەکان مێژوویەکی درێژ و پڕ کێشەیان ھەیە بۆ بابەتی سکامەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gerard|یەکەم=David|سەردێڕ=Confused About Dogecoin? Here’s How It (Doesn’t) Work.|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2021/02/11/dogecoin-how-does-it-work-elon-musk-cryptocurrency/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Foreign Policy|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin Has A Warning For Everyone: Do Not Fall For Scams That Promise To Double Your Coins|ناونیشان=https://www.news18.com/news/tech/dogecoin-has-a-warning-for-everyone-do-not-fall-for-scams-that-promise-to-double-your-coins-3722831.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=News18|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=My Joke Cryptocurrency Hit $2 Billion and Something Is Very Wrong|ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/9kng57/dogecoin-my-joke-cryptocurrency-hit-2-billion-jackson-palmer-opinion|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.vice.com|زمان=en}}</ref> کە ئەمەش ھاوشێوەیە لە زۆربەی دراوە ئەلکترۆنییەکان، دۆجکۆین وا دادەنرا لەلایەن بەشێک لە بێژەران و [[وتاردان]]ەوە کە جۆرێکە لە پلانی پۆنزی. ڕەخنەگران وایان دەوت کە وەبەرھێنەرانی دۆجکۆین کە لە سەرەتاوە دۆجکۆینیان کڕیوە، ھاندانێکی گەورەی دارایی دەدەن کە کەسی تر دۆجکۆینی زیاتر بکڕێت تا نرخەکەی بەرزبێتەوە، ھەر بۆیە وەبەرھێنەرانی سەرەتا خێرێکی دارایی زۆر بکەن لەسەر گیرفانی کڕیارانی درەنگتر.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dogecoin gives away the crypto game|ناونیشان=https://www.ft.com/content/2c3dd96c-b1b1-42fd-ab46-8b4791bf1270|newspaper=Financial Times|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> دۆجکۆین حسابکردنێکی دابینکردنی نییە وەک دراوە ئەلکترۆنییەکانی تر، وەک بیت کۆین کە تەنیا ٢١ ملیۆن کۆین بەرھەم دەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sigalos|یەکەم=MacKenzie|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=How dogecoin went from a joke to one of the world's top cryptocurrencies|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/05/07/what-is-dogecoin.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> لەبری ئەوە دۆجکۆین ڕێژەیەکی بە ئەنقەست جێگیر و «ھەڵاوسانی دیاریکراو»ی ھەیە کە ١٠ ھەزار دۆجکۆین بۆ ھەر بلۆکێکە، لەگەڵ کاتی بلۆککردنی یەک خولەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dogecoin: How many coins are in circulation?|ناونیشان=https://www.gfinityesports.com/cryptocurrency/dogecoin-how-many-coins-in-circulation-is-there-a-cap/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.gfinityesports.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220701231749/https://www.gfinityesports.com/cryptocurrency/dogecoin-how-many-coins-in-circulation-is-there-a-cap/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ساڵانە پێنج ملیار دۆجکۆینی تەواو و نوێ دروست دەکرێت و دەچێتە بازاڕەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dogecoin: How many coins are in circulation?|ناونیشان=https://www.gfinityesports.com/cryptocurrency/dogecoin-how-many-coins-in-circulation-is-there-a-cap/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.gfinityesports.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220701231749/https://www.gfinityesports.com/cryptocurrency/dogecoin-how-many-coins-in-circulation-is-there-a-cap/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەرێنییەکان == لەکاتێکدا نرخی دۆجکۆین ناجێگیرە، ئەم ناجێگیرییە سوودی خۆی ھەیە. ڕێگە بە بازرگانانی ڕۆژانەی دراوی کریپتۆ دەدات، ئەوانەی کە بازرگانن کە لە ماوەی یەک ڕۆژدا دەچنە ناو بازرگانییەکەوە و دەردەچن، مامەڵە لەگەڵ ئەم ناجێگیرییەدا بکەن و سوود لە گۆڕانکارییە توندەکانی بەھای دۆجکۆین وەربگرن. سەرەڕای ئەوە، لەکاتێکدا ڕەنگە ئەم دراوە کریپتۆیە وەک «گاڵتەیەک» دەستی پێکردبێت، لە ئەیلوولی ٢٠٢١دا دەیەمین گەورەترین دراوی کریپتۆ بوو لە جیھاندا، کە سەرمایەی بازاڕەکەی ٢٦ ملیار دۆلار بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Michael|یەکەم=Andrew|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Dogecoin (DOGE): What You Need To Know|ناونیشان=https://www.forbes.com/uk/advisor/investing/cryptocurrency/what-is-dogecoin/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Forbes Advisor UK|زمان=en-GB}}</ref> دراوە گەورەکان بریتی بوون لە بیتکۆین، ئیتیریۆم، کاردانۆ، دراوی [[باینانس]]، تێزەر، و ئێکس ئاڕ پی. دۆجکۆین وزەیەکی کەم بەکاردەھێنێت بۆ مامەڵەکان بە بەراورد لەگەڵ ھەندێک دراوی کریپتۆی تر (٠٫١٢ کیلۆوات کاتژمێر بۆ ھەر مامەڵەیەک (کیلۆوات کاتژمێر)).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harper|یەکەم=Christopher|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=How much energy does Bitcoin use compared to Dogecoin, Ethereum and Litecoin?|ناونیشان=https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/how-much-energy-bitcoin-use-20591978|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=BirminghamLive|زمان=en}}</ref> بە بەراورد، بیتکۆین ٧٠٧٫٦ کیلۆوات کاتژمێر بەکاردەھێنێت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ponciano|یەکەم=Jonathan|سەردێڕ=Bill Gates Sounds Alarm On Bitcoin's Energy Consumption–Here's Why Crypto Is Bad For Climate Change|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/jonathanponciano/2021/03/09/bill-gates-bitcoin-crypto-climate-change/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Forbes|زمان=en}}</ref> و ئیتیریۆم ٦٢٫٥٦ کیلۆوات کاتژمێر بەکاردەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Harper|یەکەم=Christopher|ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=The most energy efficient cryptocurrency after Tesla axed Bitcoin|ناونیشان=https://www.birminghammail.co.uk/news/uk-news/what-most-energy-efficient-cryptocurrency-20588731|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=BirminghamLive|زمان=en}}</ref> مارک کوبان سەبارەت بە دۆجکۆین ڕای گەیاندووە کە، «دۆج 'ھەڵاوسانی دیاریکراو'ی ھەیە واتە بڕی ھەڵاوسان پێناسە کراوە. ھیچ نادڵنیایییەک نییە سەبارەت بە بڕی دروستکراو و ڕێژەی ھەڵاوسانەکەی. کە دەتوانێت ڕێگەی پێبدات وەک میکانیزمێکی پارەدانی دروست گەشە بکات.» ئەوەی نەزانراوە ئەوەیە کە ئایا بەشی پێویست خەڵک بەم شێوەیە بەکاری دەھێنن یان نا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nagarajan|یەکەم=Shalini|سەردێڕ=Billionaire Mark Cuban says he holds 3,250 dogecoins he bought with his son — and earns added inflows from Dallas Mavericks sales|ناونیشان=https://markets.businessinsider.com/currencies/news/mark-cuban-dogecoin-holdings-3250-dallas-mavericks-valid-payment-mechanism-2021-5-1030435555|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=Markets Insider|زمان=en-US}}</ref> == ئیلۆن مەسک و دۆجکۆین == ئیلۆن مەسک بە بەردەوامی پلاتفۆڕمی تویتەری بەکاردەھێنێت بۆ ئەوەی ڕوئیا و بیرکردنەوەکانی ئاشکرا بکات لەسەر دۆجکۆین، کە ئەمەش وای کرد ئاماژە بەوە بکرێت کە کردارەکانی بۆ فێڵکردنە لە بازاڕەکە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Elon Musk’s Controversial Crypto Tweets – Are they Market Manipulation?|ناونیشان=https://www.rahmanravelli.co.uk/articles/elon-musk-s-controversial-crypto-tweets-are-they-market-manipulation/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rahmanravelli.co.uk|زمان=en}}</ref> چونکە نرخی دۆجکۆین بەبەردەوامی ئەزموونی گۆڕانکاری کردووە بە ماوەیەکی کورت لە دوای تویتێکی ئیلۆن بەسک کە پەیوەندیدار بێت بە دۆجکۆین. لەگەڵ ئەوەش چونکە دراوە ئەلکترۆنییەکان ڕێک نەخراون وەک پشکەکان، ئەم کردارانە نایاسایی نین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=How murky legal rules allow Tesla's Elon Musk to keep moving markets|ناونیشان=https://www.livemint.com/market/cryptocurrency/how-murky-legal-rules-allow-tesla-s-elon-musk-to-keep-moving-markets-11621009061887.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=mint|زمان=en}}</ref> مەسک و بانگەشەکانی بۆ دۆجکۆین ڕەخنەی لێگیرا لەلایەن ھاودروستکەری دۆجکۆین جاکسن پاڵمەر، کە بە مەسک بە "self-absorbed grafter" بانگ دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Co-creator of Dogecoin lashes out at ‘self-absorbed grifter’ Elon Musk over bitcoin stand|ناونیشان=https://finance.yahoo.com/news/co-creator-dogecoin-lashes-self-233410149.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=finance.yahoo.com|زمان=en-US}}</ref> یەکەم تویتی دەربارەی دۆجکۆین لەلایەن مەسک ڕوویدا لە ٢٠ کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠، مەسک تویتی کرد 'یەک وشە: دۆج'. بە ماوەیەکی کەم دوای ئەوە، نرخی دۆجکۆین ٢٠٪ بەرز بۆوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Business|یەکەم=Chris Isidore, CNN|سەردێڕ=Elon Musk tweeted. Dogecoin surged more than 50%|ناونیشان=https://www.cnn.com/2021/02/04/investing/elon-musk-dogecoin/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN}}</ref> لە دوای ئەوە چەند تویتێکی تر لەلایەن مەسک ھەبوو دەربارەی دۆجکۆین لە سەرەتایی شوباتی ٢٠٢١ کە نوسرابوو ' دۆجکۆین کریپتۆی خەڵکە' و 'نە بەرزەکان، نە نزمەکان، تەنیا دۆج'. لە دوای ئەم تویتانە، نرخی دۆجکۆین بە نزیکەی ٤٠٪ بەرزبۆوە.<ref name=":1"/> لە ١٥ نیسانی ٢٠٢١. نرخی دۆجکۆین زیادی کرد لە زیاتر لە ١٠٠٪ دوای ئەوەی مەسک تویتی وێنەیەکی بڵاوکردبۆتوە لە وێنەکێشانی خوان میرۆ بە ناوی 'سەگ لەسەر مانگ دەوەڕێت و لێ نوسیبوو 'دۆج لە سەرمانگ دەنگی دێت'.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Business|یەکەم=Diksha Madhok, CNN|سەردێڕ=Dogecoin price hits an all-time high after Elon Musk's tweet|ناونیشان=https://www.cnn.com/2021/04/16/investing/dogecoin-price-elon-musk-int-hk/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNN}}</ref> نرخی دۆج کۆین ١١٪ بەرز بۆوە لە ٢٠ مایسی ٢٠٢١، بە ماوەیەکی کەم لە دوای ئەوەی مەسک گاڵتەیەکی دەربارەی دۆج بڵاوکردبۆوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pound|یەکەم=Jesse|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin jumps after series of Elon Musk tweets fans more wild cryptocurrency trading|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/05/20/dogecoin-jumps-on-elon-musk-tweet-as-wild-cryptocurrency-trading-continues.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> لە مایسی ٢٠٢١، نرخی دۆج کۆین ١٠٪ بەرز بۆوە لە چەند کاتژمێرێک دوای ئەوەی مەسک تویتی لینکێکی ڕێددیتی کردبوو بۆ بەکارھێنەران تا پێشنیاری خۆیان بنوسن بۆ باشتر کردنی دراوە ئەلکترۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Browne|یەکەم=Ryan|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin spikes more than 20% after Elon Musk says Tesla will accept it as payment for merch|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/12/14/dogecoin-price-surges-after-elon-musk-tweet-about-tesla-merch.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref> لە ١٤ کانوونی یەکەمی ٢٠٢١، دۆجکۆین زیاتر لە ٢٠٪ بەرزبۆوە دوای ئەوەی ئیلۆن مەسک وتی کە تێسلا دراوەکە قبوڵ دەکات وەک ڕێگایەکی پارەدان بۆ کاڵاکانی تێسلا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Browne|یەکەم=Ryan|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Dogecoin spikes more than 20% after Elon Musk says Tesla will accept it as payment for merch|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/12/14/dogecoin-price-surges-after-elon-musk-tweet-about-tesla-merch.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CNBC|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yue|یەکەم=Frances|سەردێڕ=Elon Musk says Tesla will accept dogecoin as payment for merchandise, touts its value for transactions|ناونیشان=https://www.marketwatch.com/story/elon-musk-says-tesla-will-accept-dogecoin-as-payment-for-merchandise-touts-its-value-for-transactions-11639505240|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=MarketWatch|زمان=EN-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Dogecoin}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|ئابووری|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:میمەکانی ئینتەرنێت]] [[پۆل:ئیلۆن مەسک]] [[پۆل:ساتیر]] [[پۆل:دراوی ڕەمزی]] 887yo1dfeh7tcr7fwr1ls7y52aryaxa 0 213728 1698433 1681452 2026-10-31T22:31:56Z MFTG 21816 /* کارگێڕی */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1698433 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی ئاڤگەنی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەلەعفەر|تەلەعفەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٥٧ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٧٨٤ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٤٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) و [[ئێزیدی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی ئاڤگەنی'''، (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: '''''ناحیة العیاضیة'''''، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: '''''Avgani subdistrict''''') یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای تەلەعفەر]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی [[شارەدێ]]ی [[ئاڤگەنی]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تەممووزی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەی وەرگیراوە کە ئەویش [[شارەدێ]]ی [[ئاڤگەنی]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == مێژوو == لە ساڵی ١٨٧٩دا شاری [[مووسڵ]] سەرلەنوێ کرایەوە ناوەندی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا، [[قەزای شنگال]] یەکێک بوو لە شەش قەزاکانی، [[ناحیەی تەلەعفەر]] و [[ناحیەی زوممار]] سەر بە [[قەزای شنگال]] بوون. ئەم دابەشی کارگێڕییە تاوەکو داگیرکردنی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن ئینگلیزەوە لە ساڵی ١٩١٨ ھەر پەیڕەوی دەکرا. لەگەڵ دامەزراندنی حکومی پاشایەتی عەرەبی لە [[عێراق]] ناوچەی [[جزیر]]ی [[باشووری کوردستان]] دابەشکرایە سەر [[قەزای تەلەعفەر]] و [[قەزای شنگال]] و ناوچەی [[بادۆش]] درایە پاڵ [[مووسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تەممووزی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم ناحیەیە لە ساڵی ١٩٥٧دا دامەزراوە. == جوگرافیا == سنوری ناحیەی ئاڤگەنی: * لە باکوورەوە [[ناحیەی ڕەبیعە]] * لە باشوورەوە [[ناحیەی تەلەعفەر]] * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی زوممار]] * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی سنونێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ڕووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە بەم جۆرەیە: * لێکۆڵینەوە لە پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە، بە ھۆی کەمبوونی سەرژمێری ڕاستەقینە و دوور لە دەستکاری و ڕاگواستن و بە [[عەرەباندن]]ە بەردەوامەکانی ناوچە [[کورد]]نشینەکانەوە کارێکی ئاسان نییە، بەڵام دەتوانینبڵێین کە ڕێژەی ھەر دوو نەتەوەی [[کورد]] زۆرینەیە و [[عەرەب]] کەمینەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٧٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تەممووزی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەرچەندە لە ساڵی ١٩٥٧ەوە سەرژمێرییەکی ڕاست و دروست بێ دەسکاری نەکراوە، بەڵام نکۆڵی لەوە ناکرێت، کە زۆربەی دانیشتوانی ئاڤگەنی [[کورد]]ن، پێش بە عەرەبکردنی ناوچەکە لە ساڵی ١٩٧٥وە. == کشتووکاڵ == == شوێنەوار == == کارگێڕی == لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٥٥) گوند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Demographic Survey | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = ئینگلیزی}}</ref> {{div col|colwidth=10em}} * [[ئاڤگەنی]](ناوەند) * [[ئەبوونی]] * [[ئەسبیعیە]] * [[ئەنعیم]] * [[ئوم حەجرە]] * [[ئوم کەھیف]] * [[بئرحلو]] * [[بشار]] * [[بورغەلیە]] * [[بوغە]] * [[تاوڵەباش]] * [[تەل جەدوع]] * [[تەل مەتەڕ، ئاڤگەنی]] * [[تەل مەرک]] * [[تەمەڕات]] * [[حرشاینە]] * [[حقول]] * [[حەمود تەھا]] * [[حوکنە]] * [[خربە سەعدون]] * [[خرمر]] * [[خەریجە]] * [[خویتلە، ئاڤگەنی]] * [[دیمی]] * [[زولفەقار]] * [[ساجعە]] * [[ساڵەحیە]] * [[سایلو وائلیە]] * [[سحل بوغە]] * [[سحل عەبدھەوا]] * [[سحل مالح]] * [[شاھر]] * [[شەھیتلار]] * [[عوملە]] * [[فقە]] * [[فەقیرۆک]] * [[قبک]] * [[قەسر سەریج]] * [[قوسبە]] * [[کاخرتە]] * [[کرش دووەم]] * [[کرش سێیەم]] * [[کرش یەکەم]] * [[کول موحەممەد]] * [[ماڵوێران]] * [[مەحمود خەزیر]] * [[مەلا یاسین، ئاڤگەنی]] * [[مەمات ھەلوم]] * [[موسەلەسە]] * [[موعەسکەر ئەتمارات]] * [[موقاتیل خەنزیر]] * [[ناسیفیە]] * [[ھارونە]] * [[وائلیە]] * [[یاسە]] {{Div col end}} ==ئەمانەش ببینە== * [[ناحیەی تەلەعفەر]] * ناحیەی ئاڤگەنی * [[ناحیەی زوممار]] * [[ناحیەی ڕەبیعە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای نەینەوا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] ciw2djb4yxi1ublzzr9x69p03vu2qli 0 213731 1698474 1681524 2026-10-31T22:59:25Z MFTG 21816 /* کارگێڕی */ چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1698474 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ناحیەی ڕەبیعە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[ناحیە]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە١ = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای تەلەعفەر|تەلەعفەر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[ناحیە]] | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٩٦١ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٤٢١ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = ١ | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٨٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] و [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) و [[ئێزیدی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ناحیەی ڕەبیعە'''، (بە [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: '''''ناحیة الربیعة'''''، بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: '''''Al Rabia subdistrict''''') یەکێکە لە ناحیەکانی [[قەزای تەلەعفەر]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. ناوەندەکەی [[شارەدێ]]ی [[ڕەبیعە]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تەممووزی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕییەکانی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/300919024657.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == ناو == * ناوی ئەم ناحیە لە ناوەندەکەی وەرگیراوە کە ئەویش [[شارەدێ]]ی [[ڕەبیعە]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/.PDF?* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == مێژوو == لە ساڵی ١٨٧٩دا شاری [[مووسڵ]] سەرلەنوێ کرایەوە ناوەندی [[ویلایەتی مووسڵ]] لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]دا، [[قەزای شنگال]] یەکێک بوو لە شەش قەزاکانی، [[ناحیەی تەلەعفەر]] و [[ناحیەی زوممار]] سەر بە [[قەزای شنگال]] بوون. ئەم دابەشی کارگێڕییە تاوەکو داگیرکردنی [[عێراق]] و [[ھەرێمی کوردستان]] لەلایەن ئینگلیزەوە لە ساڵی ١٩١٨ ھەر پەیڕەوی دەکرا. لەگەڵ دامەزراندنی حکومی پاشایەتی عەرەبی لە [[عێراق]] ناوچەی [[جزیر]]ی [[باشووری کوردستان]] دابەشکرایە سەر [[قەزای تەلەعفەر]] و [[قەزای شنگال]] و ناوچەی [[بادووش]] درایە پاڵ [[مووسڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٥٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تەممووزی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم ناحیەیە لە ساڵی ١٩٦١دا دامەزراوە. == جوگرافیا == سنوری ناحیەی ڕەبیعە: * لە باکوورەوە [[ناحیەی یەعروبیە]] * لە باشوورەوە [[ناحیەی تەلەعفەر]] و [[ناحیەی سنونێ]] * لە ڕۆژھەڵاتەوە [[ناحیەی زوممار]] * لە ڕۆژاواوە [[ناحیەی یەعروبیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ڕووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە بەم جۆرەیە: * لێکۆڵینەوە لە پێکھاتەی دانیشتووانی ناحیەکە، بە ھۆی کەمبوونی سەرژمێری ڕاستەقینە و دوور لە دەستکاری و [[ڕاگواستن]] و بە [[عەرەباندن]]ە بەردەوامەکانی ناوچە [[کورد]]نشینەکانەوە کارێکی ئاسان نییە، بەڵام دەتوانینبڵێین کە ڕێژەی ھەر دوو نەتەوەی [[عەرەب]] زۆرینەیە و [[کورد]] کەمینەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی کوردستان لەسەرژمێری ساڵی ١٩٧٧دا | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ٤ی تەممووزی ٢٠٢٢ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەرچەندە لە ساڵی ١٩٥٧ەوە سەرژمێرییەکی ڕاست و دروست بێ دەسکاری نەکراوە، بەڵام نکۆڵی لەوە ناکرێت، کە زۆربەی دانیشتوانی ڕەبیعە [[کورد]]ن، پێش بە عەرەبکردنی ناوچەکە لە ساڵی ١٩٧٥وە. == کشتووکاڵ == == شوێنەوار == == کارگێڕی == لە ڕووی کارگێڕییەوە ئەم ناحیە پێک ھاتووە لە (٧) گوند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Demographic Survey | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf | نووسەر = دەستەی ئاماری ھەرێمی کوردستان |زمان = ئینگلیزی}}</ref> {{div col|colwidth=10em}} * [[ڕەبیعە]](ناوەند) * [[ئەبتەخ شور]] * [[ئەبتەخ موشیرفە]] * [[ئەبو حەنایە]] * [[ئەبو حوجیرە]] * [[ئەبو خەشەب]] * [[ئەبو کولە]] * [[ئەخەوەین]] * [[ئەسفیە]] * [[ئەنعیم حەسون]] * [[ئەنوار]] * [[ئوم ئەحەجرە]] * [[ئوم ئەکھیف]] * [[ئوم ڕەبیعین]] * [[بئر خەتاف]] * [[بئر شفک]] * [[بئر عەکلە]] * [[بئر لافی]] * [[باشات]] * [[بەزونە]] * [[بەزونە]] * [[بوسە]] * [[بیادر یاور]] * [[تەل ئەسمیر]] * [[تەل تەڵەب]] * [[تەل حەیال]] * [[تەل زیبان]] * [[تەل شور]] * [[تەل ھەوا]] * [[تەل وەردان]] * [[جاسم]] * [[جلبارات]] * [[جلبارات]] * [[جلوب]] * [[جەدیدە، ڕەبیعە]] * [[جەوھەریە]] * [[حەمەد ئاغا]] * [[خربە جاسم]] * [[خربە مەحمود]] * [[خەبازە]] * [[خەرائیج]] * [[دبشیە]] * [[دور موھەندسین]] * [[ڕەجم حەسەن]] * [[ڕەملە، ڕەبیعە]] * [[ڕەموو]] * [[سالمیە]] * [[ساڵەحیە ڕاویە]] * [[ساڵەحیە ھەلوم]] * [[سەرسنک]] * [[سولەیمان، ڕەبیعە]] * [[عالیە]] * [[عامودیە]] * [[عەبدە]] * [[عەبید]] * [[عەزائم]] * [[عەسریە سیحە]] * [[عەلکانە]] * [[عەلی عەبار]] * [[عەویسیە]] * [[عەوێنە، ڕەبیعە]] * [[عوینات]] * [[فەیسەڵیە]] * [[کران]] * [[کرکشی]] * [[کەبر]] * [[کەلھی]] * [[گرسوور]] * [[ماسکا]] * [[مەردانیە]] * [[مەلایین]] * [[مەناعیە]] * [[موجلەجە]] * [[موڕە]] * [[موشرف]] * [[موشە]] * [[موشیرفە]] * [[مومی]] * [[وەلید]] {{Div col end}} ==ئەمانەش ببینە== * [[ناحیەی ناوەندی قەزای تەلەعفەر]] * [[ناحیەی ئاڤگەنی]] * [[ناحیەی زوممار]] * ناحیەی ڕەبیعە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای نەینەوا}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ئێزیدی]] [[پۆل:پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:مەڵبەندە کێشە لەسەرەکانی ئاسیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:جوگرافیای کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ناحیەکانی باشووری کوردستان]] 112lragqcex2pqzlcvs5u1ekl1i4ebs 0 214674 1698156 1697981 2026-10-31T12:07:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698156 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Arms_of_Armenia.svg|وێنۆک]] ئەمانە کاتنامەی ڕووداوەکانی شاری [[یەریڤان]] بەدرێژاییی [[مێژوو]]. == پێش سەدەی ٢٠ == * ٧٨٢ پێش زایین - شارۆچکەیەک کە لەلایەن ئەرگیشتی یەکەمی ئورارتو دامەزراوە.{{sfn|Adalian|2010}} * ١٥٨٢ - [[تورکەکان]] لە دەسەڵاتدا بوون.{{sfn|Britannica|1910}} * ١٥٨٣ - دروستکردنی [[قەڵای ئێریڤان]]<ref name="arlis.am">{{in lang|hy}} [http://www.arlis.am/DocumentView.aspx?docid=31421 ԵՐԵՎԱՆ ՔԱՂԱՔԻ ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԵՎ ՄՇԱԿՈՒՅԹԻ ԱՆՇԱՐԺ ՀՈՒՇԱՐՁԱՆՆԵՐԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ՑՈՒՑԱԿ ''(State List of the Immovable Historical and Cultural Monuments of the City of Yerevan)'']</ref> * ١٦٠٤ - شارۆچکەیەک لەلایەن [[سەفەوییەکان]]ی [[ئێران]]ەوە گیرا.<ref name="Adalian-chronology2010">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر= Rouben Paul Adalian|بەستەری نووسەر= Rouben Paul Adalian|سەردێڕ=Historical Dictionary of Armenia |ساڵ= ٢٠١٠|edition=2nd |بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٧٤٥٠-٣|chapter=Chronology |chapter-url= https://books.google.com/books?id=QS-vSjHObOYC&pg=PR27}}</ref> * ١٦١٥ - شارۆچکەیەک لەلایەن ھێزەکانی تورکیاوە گەمارۆدرا.{{sfn|Britannica|1910}} * ١٦٧٩–٤ی حوزەیران: ١٦٧٩ بوومەلەرزەی ئەرمینیا ڕوویدا<ref name="hakobyan">{{بیرخستنەوەی کتێب|زمان=hy|authorlink=Tadevos Hakobyan|یەکەم=Tadevos|دوایین=Hakobyan|سەردێڕ=Երևանի պատմությունը (1500–1800 ԹԹ.) |trans-title=History of Yerevan (1500–1800) |ناونیشان=http://armenianhouse.org/hakobyan-t/yerevan/index.html|ساڵ=١٩٧٩|بڵاوکەرەوە=Yerevan State University Press|پەڕە=٣٢٨}}</ref> * ١٧٦٨ - دروستکردنی [[مزگەوتی شین]]. * ١٨٢٧–١ی تشرینی یەکەم: [[گرتنی ئێریڤان]]؛ ڕووسەکان لە دەسەڵاتدا؛ فارسەکان دەڕۆن.<ref name="Adalian-chronology2010"/> * ١٨٢٨ - شارەکە بوو بە بەشێک لە [[ڕووسیا]] بەپێی [[پەیمانی تورکمانچای]].{{sfn|Britannica|1910}}<ref name=seltzer1952/> * ١٨٣٠ - دووبارە دروستکردنەوەی [[پردی سوور]]. * ١٨٤٢ - دووبارە دروستکردنەوەی [[کاتدراڵی سانت سەرکیس]].<ref>[https://www.yerevan.am/am/st-sarkis-vicarial-church/ Saint Sarkis Cathedral]</ref> * ١٨٧٣ - ژمارەی دانیشتووان: ١١٩٣٨ کەس.{{sfn|Britannica|1910}} * ١٨٧٧ - [[کارگەی براندی یەریڤان ئارارات|کارگەی شەرابی یەریڤانی ئارارات]] لە کاردا * ١٨٧٩ - ھۆڤانێس غورغانیان بوو بە سەرۆکی شارەوانی.<ref name=FormerMayors>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.yerevan.am/en/former-mayors/ |سەردێڕ=Former mayors of Yerevan |ئیش=Yerevan Municipality Official Website |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> * ١٨٩٧ - ژمارەی دانیشتووان: ٢٨٩١٠ کەس. == سەدەی ٢٠ == * ١٩١٣ - ژمارەی دانیشتووان: ٣٤ ھەزار کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Statesman's Year-Book |ساڵ=١٩٢١|شوێن=London |بڵاوکەرەوە= Macmillan and Co.|chapter= Russia: Principal Towns: Caucasia |chapter-url= http://hdl.handle.net/2027/njp.32101072368440?urlappend=%3Bseq=1282 |title-link=Statesman's Year-Book |hdl=2027/njp.32101072368440?urlappend=%3Bseq=1282}}</ref> * ١٩١٥ - پەنابەرانی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|جینۆسایدی ئەرمەنییەکان]] دەستیان بە گەیشتن بە ئێریڤان کرد.<ref name="Adalian-chronology2010"/> * ١٩١٨–٢٨ی ئایار: ئێریڤان بوو بە پایتەختی [[کۆماری یەکەمی ئەرمەنستان]].<ref name="Adalian-chronology2010"/> * ١٩٢٠ ** ٢٩ی تشرینی دووەم: بەلشەفییەکان لە دەسەڵاتدا.<ref name="Waal2010">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Thomas de Waal|بەستەری نووسەر=Thomas de Waal|سەردێڕ=The Caucasus: An Introduction |ساڵ= ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٤٦٢٠-٠|chapter=Chronology |chapter-url= https://books.google.com/books?id=6X745rS5Ci8C&pg=PA229}}</ref> ** ئێریڤان دەبێتە پایتەختی [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان]].<ref name=seltzer1952/> ** سینەمای نایری دەکرێتەوە. * ١٩٢١ - دامەزراندنی زانکۆی ئەرمەنستانی حکومی.<ref name=seltzer1952/> * ١٩٢٤ - کردنەوەی قوتابخانەی [[ھونەر]].<ref name=MMA-waa11>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.metmuseum.org/toah/ht/?period=11&region=waa#/Key-Events |سەردێڕ= Anatolia and the Caucasus, 1900 A.D. –present: Key Events |ئیش= Heilbrunn Timeline of Art History |بڵاوکەرەوە=[[Metropolitan Museum of Art]] |شوێن=New York |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> * ١٩٢٦ - ژمارەی دانیشتووان: ٦٤٦١٣ کەس.<ref name=seltzer1952>{{بیرخستنەوە|بڵاوکەرەوە = Columbia University Press |شوێن= New York |editor = Leon E. Seltzer |سەردێڕ = Columbia Lippincott Gazetteer of the World |ol=6112221M |ڕێکەوت = ١٩٥٢|پەڕە=٥٨٤|chapter=Erivan |chapter-url= https://archive.org/stream/columbialippinco00selt#page/584/mode/1up}}</ref> * ١٩٣٠ - دروستکردنی یاریگای سپارتاک. * ١٩٣١ - ڕووخاندنی [[کاتدراڵی سانت نیکۆلای، یەریڤان|کاتدراڵی سانت نیکۆلای]]. * ١٩٣٣ - کردنەوەی شانۆی ئۆپێرا. * ١٩٣٦ ** ناوی شارەکە گۆڕدرا بۆ «یەریڤان.»<ref name=seltzer1952/> ** [[سینەمای مۆسکۆ]] دەکرێتەوە.<ref name=cinema>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://cinematreasures.org/theaters/armenia/yerevan?status=all |سەردێڕ=Movie Theaters in Yerevan, Armenia |ئیش=CinemaTreasures.org |بڵاوکەرەوە= Cinema Treasures LLC |شوێن=Los Angeles |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> * ١٩٣٩ - ژمارەی دانیشتووان: ٢٠٠ ھەزار و ٣١ کەس.<ref name=seltzer1952/> * ١٩٤٠ ** [[باخچەی ئاژەڵانی یەریڤان]] دەکرێتەوە.<ref>http://www.zoo.am/index.php?id=134&L=0{{بەستەری مردوو|url=http://www.zoo.am/index.php?id=134&L=0 |date=ئایاری ٢٠٢٤ }} Yerevan Zoo Official Website. "History" subsection.</ref> * پەیکەری [[ڤلادیمیر لێنین|لێنین]] لە [[گۆڕەپانی کۆماری|گۆڕەپانی لێنین]] دروست کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Խոսող կոթողներ. Լենինի արձան|ناونیشان=http://www.1tv.am/hy/news/2015/07/10/%D4%B1%D6%80%D5%B1%D5%A1%D5%B6/19710|وێبگە=1tv.am|بڵاوکەرەوە=[[Public Television of Armenia]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160808084317/http://www.1tv.am/hy/news/2015/07/10/Արձան/19710|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئابی ٢٠١٦|زمان=hy|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="mediamax">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Լենինի արձան' (ան)կենդանի պատմություն|ناونیشان=http://www.mediamax.am/am/news/yerevan-XX-century/6339/|وێبگە=mediamax.am|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804130911/http://www.mediamax.am/am/news/yerevan-XX-century/6339/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١٦|زمان=hy|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢}}</ref> * ١٩٤٩ - دیزاینی پارکەکەی [[ئەلێکساندر پووشکین|پووشکین]]. * ١٩٥٩ - کردنەوەی [[گۆڕەپانی گارێگین نژدە|گۆڕەپانی سوورێن سپاندریان]]. * ١٩٦٥ ** [[خۆپێشاندانەکانی یەریڤانی ساڵی ١٩٦٥|خۆپیشاندانەکانی یەریڤان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Collective traumas: memories of war and conflict in 20th-century Europe|ناونیشان=https://archive.org/details/collectivetrauma0000unse|ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=P.I.E.P. Lang|شوێن=Bruxelles|ژپنک=٩٧٨٩٠٥٢٠١٠٦٨٧|نووسەر=Conny Mithander, John Sundholm & Maria Holmgren Troy|پەڕە=[https://archive.org/details/collectivetrauma٠٠٠٠unse/page/٣٣ ٣٣]}}</ref> ** ژمارەی دانیشتووان: ٦٢٣ ھەزار کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|chapter-url= https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1960_round.htm |سەردێڕ=Demographic Yearbook 1965 |ساڵ=١٩٦٦|بڵاوکەرەوە=[[Statistical Office of the United Nations]] |شوێن=New York |chapter=Population of capital cities and cities of 100,000 and more inhabitants}}</ref> * ١٩٦٧ ** [[مۆنۆمێنتی دایکی ئەرمەنستان]] لە پارکەکەی سەرکەوتن دروست کراوە. ** یادگاری جینۆسایدی ئەرمەنییەکان لەسەر [[تسیتسێرناکابەرد]] دروست کرا. * حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو - [[مۆزەخانەی ھونەری]] ھاوچەرخی یەریڤان دامەزرا.<ref name=MMA-waa11/> * ١٩٧٧ - دروستکردنی [[تاوەری تەلەڤیزیۆنی یەریڤان]].<ref>[http://ena.lp.edu.ua:8080/bitstream/ntb/18870/1/18-76-79.pdf Маркарян, Манукян. (2013). Геодезический мониторинг Ереванской Телебашни. ''Cучасні досягнення геодезичної науки та виробництва, I(25)'' in Russian pg. 76] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171010211957/http://ena.lp.edu.ua:8080/bitstream/ntb/18870/1/18-76-79.pdf |date=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ }}</ref> * ١٩٧٩ - ژمارەی دانیشتووان: ١٬٠٥٥٬٠٠٠ کەس.<ref name="Morton1984">{{بیرخستنەوەی کتێب|editor=Henry W. Morton|editor2=Robert C. Stuart |سەردێڕ=The Contemporary Soviet City|ناونیشان=https://archive.org/details/contemporarysovi00mort |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|پەڕە=[https://archive.org/details/contemporarysovi٠٠mort/page/٤ ٤]|ساڵ=١٩٨٤|بڵاوکەرەوە=M.E. Sharpe |شوێن=New York |ژپنک=٩٧٨-٠-٨٧٣٣٢-٢٤٨-٥}}</ref> * ١٩٨٠ - دروستکردنی [[کاسکەیدی یەریڤان]]. * ١٩٨١ - [[میترۆی یەریڤان]] دەستی بە کارکردن کرد؛ مارشال باغرامیان (وێستگەی میترۆ) دەکرێتەوە.<ref name="metro-loans">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = Yerevan authorities negotiating new metro line projects with banks | وێبگە = ArmeniaNow.com | ناونیشان = http://www.armenianow.com/economy/41684/armenia_yerevan_underground_ebrd_funding_project | ڕێکەوت = ٢٧ی ئازاری ٢٠١٣| ڕێکەوتی سەردان = ٤ی ئابی ٢٠١٣| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢١ی شوباتی ٢٠١٣ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20130221091846/http://www.armenianow.com/economy/41684/armenia_yerevan_underground_ebrd_funding_project | ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ١٩٨٢ - کردنەوەی [[ماڵ-مۆزەخانەی ئارام خاچەتووریان]]. * ١٩٨٥ - ژمارەی دانیشتووان: ١٬١٣٣٬٠٠٠ کەس (خەمڵاندن).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|chapter-url= https://unstats.un.org/unsd/demographic/products/dyb/1980_round.htm |سەردێڕ=1985 Demographic Yearbook |ساڵ=١٩٨٧|نووسەر=[[United Nations Department of Economic and Social Affairs]], Statistical Office |شوێن=New York |chapter=Population of capital cities and cities of 100,000 and more inhabitants |پەڕەکان=٢٤٧–٢٨٩|وتەگێڕانەوە=Erevan}}</ref> * ١٩٨٧ - کردنەوەی [[گۆڕەپانی گارێگین نژدە (وێستگەی میترۆ)]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=http://metroworld.ruz.net/yerevan/cruise_09_nzde.htm |بڵاوکەرەوە=metroworld.ruz.net |زمان=Russian |سەردێڕ=Мир метро / Metroworld - Ереванский метрополитен |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081122045821/http://www.metroworld.ruz.net/yerevan/cruise_09_nzde.htm}}</ref> * ١٩٨٨ ** ١٨–٢٦ی شوبات: خۆپیشاندانی گەورە لە [[یەریڤان]] بەڕێوەچوو بۆ [[بزووتنەوەی قەرەباغ|داواکردنی]] یەکگرتنی [[قەرەباغ]] لەگەڵ ئەرمینیا.{{sfn|Verluise|1995|p=٨٦}} ** ٢٢ی ئازار: خۆپیشاندان.{{sfn|Verluise|1995|p=٩٠}} ** ٢٦ی ئازار: خۆپیشاندان.{{sfn|Verluise|1995|p=٩١}} ** ٧ی کانوونی کانوونی یەکەم: ھاتنی پەنابەران دوای بوومەلەرزەکەی ساڵی ١٩٨٨ی ئەرمەنستان.<ref name="Tucker1994">{{بیرخستنەوەی کتێب|editor=Brian E. Tucker|سەردێڕ=Issues in Urban Earthquake Risk|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=S-HeHNzaYWYC|ساڵ= ١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=Kluwer |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩٢٣-٢٩١٤-٥|display-editors=etal}}</ref> * ١٩٩١ ** ٢١ی ئەیلوول: ئەنجامدانی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی ئەرمەنستان. ** ڕۆژنامەکانی ئازگ و یێرکیر لە چاپدان.<ref name=europa2002/> * ١٩٩٢ - [[یانەی تۆپی پێی پیونیک]] دامەزرا<ref name="EFH">(2005) Encyclopedia of Football Head. "George - Hirair LTD", page 63.</ref> * ١٩٩٣ - بۆرسەی یەریڤان دامەزرا.<ref name=europa2002>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Eastern Europe, Russia and Central Asia 2003|بڵاوکەرەوە=Europa Publications |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٧٤٣-١٣٧-٧|chapter=Armenia |chapter-url=https://books.google.com/books?id=EPP3ti4hysUC&pg=PA73}}</ref> * ١٩٩٤ - نمایشی [[خۆراک]].<ref name=bbc-timeline/> * ١٩٩٦ - ئەیلوول: ناڕەزایەتی دوای ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەرمەنستان.<ref name=bbc-timeline>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.bbc.com/news/world-europe-17405415 |سەردێڕ=Armenia Profile: Timeline |ئیش=BBC News |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> == سەدەی ٢١ == * ٢٠٠٣ ** [[یەرڤاند زاخاریان|یەروەند زاخاریان]] دەبێتە سەرۆکی شارەوانی.<ref name=FormerMayors/> ** گرووپی توێژینەوەی سیاسەتی نێودەوڵەتی ئەرمینیا کە بارەگا سەرەکییەکەی لە شارە.<ref name=ISN>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.isn.ethz.ch/Digital-Library/Organizations |سەردێڕ=Organizations |ئیش= [[International Relations and Security Network]] |شوێن=Switzerland |بڵاوکەرەوە=[[Eidgenössische Technische Hochschule Zürich]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> * ٢٠٠٤ - ھۆڵی شارەوانی یەریڤان دروست کرا. * ٢٠٠٨ - شوبات-ئازار: ٢٠٠٨ ناڕەزایەتییەکانی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەرمینیا.<ref name=bbc-timeline/> * ٢٠٠٩ - [[مۆزەخانەی ھونەریی کافێسجیان|مۆزەخانەی ھونەری کافێسجیان]] کرایەوە.<ref>[http://www.panarmenian.net/news/eng/?nid=39035 The grand opening of the Cafesjian museum took place in Yerevan]</ref> * ٢٠١١ ** [[تارۆن مەرگاریان]] دەبێتە سەرۆکی شارەوانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://arka.am/en/news/politics/28741/|سەردێڕ=Yerevan mayor confirms resignation rumors|وێبگە=arka.am|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> ** ژمارەی دانیشتووان: ١٬٠٦٠٬١٣٨ کەس. * ٢٠١٤ - سەنتەری بازرگانی [[یەریڤان مۆڵ]] لە ٢٠ی شوباتی ٢٠١٤ کرایەوە.<ref>[http://style.news.am/eng/news/11249/opening-ceremony-of-yerevan-mall-shopping-center-photo.html Opening ceremony of Yerevan Mall shopping center]</ref> * ٢٠١٨ - نیسان: ٢٠١٨ ناڕەزایەتییەکانی ئەرمەنستان.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ= Armenian PM resigns after days of protests |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-europe-43868433 |ئیش=BBC News |ڕێکەوت= ٢٣ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|نژیاروانی|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Yerevan}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:کاتنامەکانی شارەکانی ئەورووپا|یەریڤان]] [[پۆل:کاتنامەکانی شارەکانی ئاسیا|یەریڤان]] [[پۆل:مێژووی یەریڤان]] itjazgvzzwwk3xzlf2pmlk4649ehgtc 0 214764 1698145 1698071 2026-10-31T12:03:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698145 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''گۆڕەپانی گارێگین نژدە''' ({{بە ئەرمەنی|Գարեգին Նժդեհի Հրապարակ}} وێستگەیەکی میترۆی [[یەریڤان]]ە. لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٨٧ بەڕووی خەڵکدا کرایەوە و دەکەوێتە [[گۆڕەپانی گارێگین نژدە]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=http://metroworld.ruz.net/yerevan/cruise_09_nzde.htm |بڵاوکەرەوە=metroworld.ruz.net |زمان=Russian |سەردێڕ=Мир метро / Metroworld - Ереванский метрополитен |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081122045821/http://www.metroworld.ruz.net/yerevan/cruise_09_nzde.htm}}</ref> پێشتر بە ناوی گۆڕەپانی [[سوورێن سپانداریان|سپانداریان]] ناسرابوو، وەک ڕێزلێنانێک بۆ پاڵەوانی سەربەخۆیی [[ئەرمەنستان]] [[گارێگین نژدە]] ناوی گۆڕدرا. == پێشانگا == <gallery mode=packed> پەڕگە:Spandaryan statue at Garegin Njdeh square metro station.jpg|دەرگای چوونە ژوورەوە بۆ وێستگەکە پەڕگە:Garegin Nzhdeh metro1.jpg|لەناو وێستگەکەدا </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|نژیاروانی}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Garegin Nzhdeh Square metro station}} [[پۆل:وێستگەکانی میترۆی یەریڤان]] kry2oly9rap29hsa4toayw61njsbj7x 0 214998 1698221 1395388 2026-10-31T13:37:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەرمەنستان-کۆلکە، ئازەربایجان-کۆلکە) 1698221 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز''' ھەروەھا بە '''کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ترانسقاوقاز''' ناسراوە یان بە سادەیی '''ترانسقاوقازیا''' کۆمارێکی [[یەکێتی سۆڤیەت]] بووە کە لە ساڵی ١٩٢٢ تا ١٩٣٦ بوونی ھەبووە. جۆرجیا، ئەبخازیا پەیوەندی بە کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز کرد و سەرەتا لەسەر یەکسان بوو لەگەڵ کۆمارەکانی تری فیدراسیۆنەکە<ref>{{harvnb|Hewitt|1993|p=271}}</ref> == مێژوو == کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز لە [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان|ئەرمەنستان]]، [[ئازەربایجان]] و [[جۆرجیا]] پێکھاتبوو، کە بە شێوەیەکی نەریتی بە «کۆماری ترانسکاوقاز» ناسراون چونکە بەھۆی [[زنجیرەچیاکانی قەوقاز|چیای قەفقازەوە]] لە [[ڕووسیا]] جیاکرابوونەوە. کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز یەکێک بوو لەو چوار کۆمارەی کە پەیمانی دروستکردنی یەکێتی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٢٢دا واژوو کرد. جۆرجیا، [[ئەبخازیا]] پەیوەندی بە کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز کرد و سەرەتا لەسەر یەکسان بوو لەگەڵ کۆمارەکانی تری فیدراسیۆنەکە.<ref>{{harvnb|Hewitt|1993|p=271}}</ref> لە ١٩ی شوباتی ١٩٣١دا، پێگەی کۆماریخوازی ئەبخازیا بۆ کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئۆتۆنۆم لە ناو [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی جۆرجیا]]دا دابەزی.<ref>{{harvnb|Blauvelt|2007|p=212}}</ref> کۆمارەکە لە ٣٠ی کانوونی یەکەممدا بوو بە ئەندامی دامەزرێنەری یەکێتی سۆڤیەت لەگەڵ [[کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ڕووسیا]]، [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا]] و [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەت لە بێلەڕووس]]. لە کانوونی یەکەمی ١٩٣٦، کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز ھەڵوەشایەوە و دووبارە لە نێوان کۆمارەکانی سۆسیالیستی سۆڤیەت لە جۆرجیا و ئەرمەنستان و ئازەربایجان دابەشکرا.<ref name="BSE">[http://bse.chemport.ru/zakavkazskaya_federatsiya.shtml Закавказская федерация] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925080238/http://bse.chemport.ru/zakavkazskaya_federatsiya.shtml |date=2015-09-25}}. ''Большая советская энциклопедия'', 3-е изд. , гл. ред. А. М. Прохоров. Москва: Советская энциклопедия, 1972. Т. 9 ({{بیرخستنەوەی کتێب| section = Transcaucasian Federation | سەردێڕ = [[Great Soviet Encyclopedia]] | editor = A. M. Prokhorov| زمان = ru | بڵاوکەرەوە = Soviet Encyclopedia | شوێنی بڵاوکردنەوە = Moscow | ساڵ = ١٩٧٢| بەرگ = ٩|display-editors=etal}})</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|ئازەربایجان|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Transcaucasian Socialist Federative Soviet Republic}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی قەوقاز لەژێر دەسەڵاتی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٢|کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز]] [[پۆل:کۆمارە سۆسیالیستییەکانی پێشوو]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئەرمەنی ئاخێو]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئازەربایجانی ئاخێو]] [[پۆل:مێژووی قەوقاز لە ژێر دەسەڵاتی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:کۆمارەکانی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]] pyo92i3pdtzioyj54sdbm8du7apv3cz 1698425 1698221 2026-10-31T21:14:14Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698425 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز''' ھەروەھا بە '''کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ترانسقاوقاز''' ناسراوە یان بە سادەیی '''ترانسقاوقازیا''' کۆمارێکی [[یەکێتی سۆڤیەت]] بووە کە لە ساڵی ١٩٢٢ تا ١٩٣٦ بوونی ھەبووە. جۆرجیا، ئەبخازیا پەیوەندی بە کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز کرد و سەرەتا لەسەر یەکسان بوو لەگەڵ کۆمارەکانی تری فیدراسیۆنەکە<ref>{{harvnb|Hewitt|1993|p=271}}</ref> == مێژوو == کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز لە [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان|ئەرمەنستان]]، [[ئازەربایجان]] و [[جۆرجیا]] پێکھاتبوو، کە بە شێوەیەکی نەریتی بە «کۆماری ترانسکاوقاز» ناسراون چونکە بەھۆی [[زنجیرەچیاکانی قەوقاز|چیای قەفقازەوە]] لە [[ڕووسیا]] جیاکرابوونەوە. کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز یەکێک بوو لەو چوار کۆمارەی کە پەیمانی دروستکردنی یەکێتی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٢٢دا واژوو کرد. جۆرجیا، [[ئەبخازیا]] پەیوەندی بە کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز کرد و سەرەتا لەسەر یەکسان بوو لەگەڵ کۆمارەکانی تری فیدراسیۆنەکە.<ref>{{harvnb|Hewitt|1993|p=271}}</ref> لە ١٩ی شوباتی ١٩٣١دا، پێگەی کۆماریخوازی ئەبخازیا بۆ کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئۆتۆنۆم لە ناو [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی جۆرجیا]]دا دابەزی.<ref>{{harvnb|Blauvelt|2007|p=212}}</ref> کۆمارەکە لە ٣٠ی کانوونی یەکەممدا بوو بە ئەندامی دامەزرێنەری یەکێتی سۆڤیەت لەگەڵ [[کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ڕووسیا]]، [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئوکراینا]] و [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەت لە بێلەڕووس]]. لە کانوونی یەکەمی ١٩٣٦، کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز ھەڵوەشایەوە و دووبارە لە نێوان کۆمارەکانی سۆسیالیستی سۆڤیەت لە جۆرجیا و ئەرمەنستان و ئازەربایجان دابەشکرا.<ref name="BSE">[http://bse.chemport.ru/zakavkazskaya_federatsiya.shtml Закавказская федерация] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150925080238/http://bse.chemport.ru/zakavkazskaya_federatsiya.shtml |date=2015-09-25}}. ''Большая советская энциклопедия'', 3-е изд. , гл. ред. А. М. Прохоров. Москва: Советская энциклопедия, 1972. Т. 9 ({{بیرخستنەوەی کتێب| section = Transcaucasian Federation | سەردێڕ = [[Great Soviet Encyclopedia]] | editor = A. M. Prokhorov| زمان = ru | بڵاوکەرەوە = Soviet Encyclopedia | شوێنی بڵاوکردنەوە = Moscow | ساڵ = ١٩٧٢| بەرگ = ٩|display-editors=etal}})</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|ئازەربایجان|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Transcaucasian Socialist Federative Soviet Republic}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی قەوقاز لەژێر دەسەڵاتی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٢|کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز]] [[پۆل:کۆمارە سۆسیالیستییەکانی پێشوو]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئەرمەنی ئاخێو]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئازەربایجانی ئاخێو]] [[پۆل:مێژووی قەوقاز لە ژێر دەسەڵاتی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:کۆمارەکانی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:مێژووی قەوقاز لەژێر دەسەڵاتی یەکێتیی سۆڤیەت]] at06l5eeon0f37bibk085r5vmlnqn8y 0 215049 1698393 1678683 2026-10-31T19:54:19Z Shaween 18477 1698393 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''''سروودی کوردی''''' یەکێکە لە سروودە کوردییەکان کە لە کاتی ڕژێمی بەعسدا دادەنران بۆ بەرزکردنەوەی ھیوا و پشتی پێشمەرگ ە لەڕێی ھونەرەکانیانەوە،<ref>'''[https://studenttheses.universiteitleiden.nl/access/item%3A2605135/view Kurdish Identity Constructions in Iraq Since the First Gulf War (1991)]''' This thesis explores how Kurdish identity was constructed and expressed in Iraq following the First Gulf War. It discusses the role of the Peshmerga forces and their alignment with Western allies against Saddam Hussein, highlighting the use of national symbols in reinforcing Kurdish identity during this period.</ref><ref>'''[https://eprints.soton.ac.uk/463055/1/511114.pdf "The Kurdish National Liberation Movement Since 1975: Success or Failure" – Nawzat Besifki]''' This doctoral thesis provides an in-depth analysis of the Kurdish National Liberation Movement, focusing on the period from 1975 to 1995. It examines the strategies employed by Kurdish forces, including the Peshmerga, in their struggle against Saddam Hussein's regime, and discusses the role of national symbols in unifying and motivating the Kurdish population.</ref> و شۆڕشکردنی بە ھونەر ک ە لە بەناوبانگ ترینیان ([[ئەی ڕەقیب]]، ئەی شەھیدان، خوایە واتە ن ئاواکەیت، ساڵێکی تریش وادەھاتەوە، ڕاپەڕین، شەھید، من پێشمەرگەی کوردستانم، کوردستان نیشتیمانی کورد، چەند شیرینە لام، واوەتەن)ە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Mürer |یەکەم=George |دوایین٢=Çakır |یەکەم٢=Argun |ڕێکەوت=٢٠٢٢|سەردێڕ=Introduction: New Contours in Kurdish Music Research |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/27159528 |journal=The World of Music |بەرگ=١١|issue=2 |پەڕەکان=٥–٢٤|issn=0043-8774}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hassan |یەکەم=Ikhlas Mahdi |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=A Cognitive Analysis of American and Kurdish National Anthems in the light of Text World Theory |ناونیشان=https://jls.tu.edu.iq/index.php/JLS/article/view/1241 |journal=JOURNAL OF LANGUAGE STUDIES |زمان=en |بەرگ=٨|issue=10 |پەڕەکان=٢٢٣–٢٣٩|doi=10.25130/Lang.8.10.12 |issn=2663-9033}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hongur |یەکەم=Gönenç |ڕێکەوت=٢٠٢٢|سەردێڕ=Soundscapes and borderscapes: Music as a counter-mapping discourse in the Kurdish nationalist movement |ناونیشان=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/sena.12360 |journal=Studies in Ethnicity and Nationalism |زمان=en |بەرگ=٢٢|issue=1 |پەڕەکان=٢٨–٤٢|doi=10.1111/sena.12360 |issn=1754-9469}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Bullock |یەکەم=Jon |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Decolonizing the Boundaries: Indigenous Musical Discourse in the History of Kurdish Radio Baghdad |ناونیشان=https://iaspmjournal.net/index.php/IASPM_Journal/article/view/1059 |journal=IASPM Journal |زمان=en |بەرگ=١١|issue=2 |پەڕەکان=٢٢–٣٨|issn=2079-3871}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Aghapouri |یەکەم=Jiyar Hossein |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Towards pluralistic and grassroots national identity: a study of national identity representation by the Kurdish diaspora on social media |ناونیشان=https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/14608944.2019.1601172 |journal=National Identities |بەرگ=٢٢|issue=2 |پەڕەکان=١٧٣–١٩٢|doi=10.1080/14608944.2019.1601172 |issn=1460-8944}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا|کوردستان}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:سروودە نیشتمانییەکان]] [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:مۆسیقای کوردی]] [[پۆل:کوردایەتی]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] ff76sl9nhn1xgkl2r2h40cg964mytg5 0 215376 1698212 1593295 2026-10-31T13:35:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ئازەربایجان-کۆلکە) 1698212 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆماری خۆسەری نەخچیڤان''' (بە ئازەربایجانی: Naxçıvan Muxtar Respublikası)<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Naxcivan, {{!}} History & Geography {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Naxcivan-republic-Azerbaijan|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> یەکێکە لە ناوچەکانی کۆماری [[ئازەربایجان]] کە بەدەر لە زەوییە. ئەم ناوچەیە ٥٥٠٢٫٧٥ کیلۆمەتر دووجا (٢١٢٤٫٦٢ میل چوارگۆشە)<ref name="Nakhchivan Autonomous Republic">Official portal of Nakhchivan Autonomous Republic:[http://www.nakhchivan.az/portal-en/index-22.htm Nakhchivan Autonomous Republic] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120428185344/http://www.nakhchivan.az/portal-en/index-22.htm |date=٢٨ی نیسانی ٢٠١٢ }}</ref> دەگرێتەوە و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٤٥٩٦٠٠<ref name="statgov">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.stat.gov.az/source/demoqraphy/ap/az/population_2020.zip |سەردێڕ=Population of Azerbaijan |نووسەر=<!--Not stated--> |وێبگە=stat.gov.az |بڵاوکەرەوە=[[State Statistics Committee]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> کەسە و لە ڕۆژھەڵات و باکوورەوە لەگەڵ [[ئەرمینیا]]{{Efn|سنوور ٢٢١ کم [١٣٧ میل]}}، لە باشووری ڕۆژاوا لەگەڵ [[ئێران]]{{Efn|سنوور ١٧٩ کم [١١١ میل]}}، لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[تورکیا]]{{Efn|سنوور ٨ کم [٥٫٠ میل]}} ھاوسنوورە. == دابەشکردنی کارگێڕی == [[پەڕگە:Nakhichevan-subdivisions.png|وێنۆک|ڕاست|بەشە قەزاکانی نەخچیڤان]] # [[قەزای بابەک]] # [[قەزای جوولفە]] # [[قەزای کەنگەرلی]] # [[نەخچیڤان]] # [[قەزای ئۆردوباد]] # [[قەزای سەدارەک]] # [[قەزای شەھبوز]] # [[قەزای شارور]] == ئەمانەش ببینە == * [[نەخچیڤان یوزد]] == تێبینییەکان == {{notelist}} == ئەمانەش ببینە == * [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی خۆسەری نەخچیڤان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Nakhchivan Autonomous Republic}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|جوگرافیا|ئەرمەنستان|ئێران|سیاسەت}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆماری خۆسەری نەخچیڤان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩٠|کۆماری خۆسەری نەخچیڤان]] [[پۆل:سنووری ئێران–ئازەربایجان]] [[پۆل:سنووری ئازەربایجان-تورکیا]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئازەربایجانی ئاخێو]] tq1dc3aj3qgy671z0ty2vsfj5ci7yqj 0 215732 1698496 1372552 2026-11-01T01:36:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، قەتەر-کۆلکە) 1698496 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} کۆمەڵەی دووەم یاخود کۆمەڵەی B یەکێکە لە ھەشت کۆمەڵەی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٢،]] کە ھەر کۆمەڵەیەک چوار ھەڵبژاردەی تێدایە. کۆمەڵەکە لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران|ئێران،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی وێڵز|وێڵز]] پێکھاتووە. یارییەکانی گرووپی B لە ٢١ بۆ ٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ بەڕێوەدەچن.<ref name="match schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=FIFA World Cup Qatar 2022 – Match Schedule|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/464f16f856f5ed05/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Match-Schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکە سەردەکەون بۆ قۆناغی دواتر، سێیەم و چوارەم لە خولەکە دەچنە دەرەوە.<ref name="regulations">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Regulations – FIFA World Cup Qatar 2022|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2744a0a5e3ded185/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Regulations_EN.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref>کۆمەڵەی دووەم بە شێوەیەکی بەربڵاو بە " [[کۆمەڵەی مردن]] " ئەم خولەی جامی جیھانی وەسفکراوە، ئەوەی زیاتر ئەم کۆمەڵەیەی بەرچاوترکردووە و جێگای مشتومڕە دوژمنایەتی سیاسی نێوان ئێران و شانشینی یەکگرتوو و نێوان ئێران و ویلایەتە یەکگرتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rayson|یەکەم=Zac|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Socceroos eye 'revenge' for 2018; shock 'Group of Death': World Cup draw analysed|ناونیشان=https://www.foxsports.com.au/football/world-cup/2022-world-cup-draw-analysis-group-of-death-socceroos-england-qualifying-hardest-group-scores-fixtures-details/news-story/9607f5bd6bf1ef874f09ec776f917ecb|وێبگە=Fox Sports (Australia)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bosher|یەکەم=Luke|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Which World Cup group is the hardest?|ناونیشان=https://theathletic.com/3364622/2022/06/14/2022-world-cup-group-analysis/|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription|وێبگە=The Athletic}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Creditor|یەکەم=Avi|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Just How Difficult Is the USMNT's World Cup Group?|ناونیشان=https://www.si.com/soccer/2022/06/07/usmnt-world-cup-group-wales-england-iran-qatar|وێبگە=Sports Illustrated}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Whitehead|یەکەم=Jacob|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=So, who are Wales? Introducing the team joining the U.S. , England and Iran in Group B|ناونیشان=https://theathletic.com/3350376/2022/06/05/wales-usmnt-england-world-cup/|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription|وێبگە=The Athletic}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Liddle|یەکەم=Rod|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=World Cup draw: There's no 'group of death', but I'm excited about England in the group of fervent political hatred|ناونیشان=https://www.thetimes.co.uk/article/world-cup-draw-theres-no-group-of-death-but-im-excited-about-england-in-the-group-of-fervent-political-hatred-5sjzl0bkr|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription|وێبگە=The Sunday Times}}</ref> == یارییەکان == {{واڵا}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|قەتەر|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|2022 FIFA World Cup Group B}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{قەتەر-کۆلکە}} [[پۆل:جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢]] 1qse679tw7i3yjuiscwg4op1gg1hoqs 0 215733 1698503 1372548 2026-11-01T01:37:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، قەتەر-کۆلکە) 1698503 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵەی سێیەم''' یاخو'''د کۆمەڵەی C''' یەکێکە لە ھەشت کۆمەڵەکەی '''[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٢]]''' لە ٢٢ بۆ ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ یارییەکانی بەڕێوە دەچێت.<ref name="match schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=FIFA World Cup Qatar 2022 – Match Schedule|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/464f16f856f5ed05/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Match-Schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> کۆمەڵەکە پێک دێت لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرجەنتین،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عەرەبستانی سعوودی|عەرەبستانی سعوودی،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|مەکسیک]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]. یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکە سەردەکەون بۆ قۆناغی ١٦، سێیەم و چوارەم لە خولەکە دەچنە دەرەوە.<ref name="regulations">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Regulations – FIFA World Cup Qatar 2022|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2744a0a5e3ded185/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Regulations_EN.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> == یارییەکان == {{واڵا}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|قەتەر|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|2022 FIFA World Cup Group C}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{قەتەر-کۆلکە}} [[پۆل:جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢]] 9tqyc3zt7snndyreiym105h7rmmggzv 0 215735 1698522 1372538 2026-11-01T04:33:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، قەتەر-کۆلکە) 1698522 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵەی چوارەم''' یاخود '''کۆمەڵەی D''' یەکێکە لە ھەشت کۆمەڵەکەی '''[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٢]]''' کە یارییەکانی لە ٢٢ بۆ ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ بەڕێوەدەچێت.<ref name="match schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=FIFA World Cup Qatar 2022 – Match Schedule|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/464f16f856f5ed05/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Match-Schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> کۆمەڵەکە پێک دێت لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوسترالیا|ئوسترالیا،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دانمارک|دانیمارک]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی توونس|تونس]]. یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکە سەردەکەون بۆ قۆناغی ١٦، سێیەم و چوارەم لە خولەکە دەچنە دەرەوە.<ref name="regulations">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Regulations – FIFA World Cup Qatar 2022|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2744a0a5e3ded185/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Regulations_EN.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref>ھەریەکە لە ئوسترالیا، دانیمارک و فەڕەنساپێکەوە لە کۆمەڵەی C بوون لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|خوولی پێشوو]]. == یارییەکان == {{واڵا}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022}} {{جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|قەتەر|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|2022 FIFA World Cup Group D}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{قەتەر-کۆلکە}} [[پۆل:جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢]] ardga6fnwmc9cmuckc46o3lyc6wqq3m 0 215736 1698515 1372543 2026-11-01T01:39:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، قەتەر-کۆلکە) 1698515 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵەی پێنجەم''' یاخود '''کۆمەڵەی E''' یەکێکە لە ھەشت کۆمەڵەکەی '''[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٢]]''' کە یارییەکانی لە ٢٣ی تشرینی دووەم تا ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ بەڕێوەدەچێت.<ref name="match schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=FIFA World Cup Qatar 2022 – Match Schedule|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/464f16f856f5ed05/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Match-Schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> کۆمەڵەکە پێک دێت لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆستاریکا|کۆستا ڕیکا،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژاپۆن|ژاپۆن]]. یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکە سەردەکەون بۆ قۆناغی ١٦، سێیەم و چوارەم لە خولەکە دەچنە دەرەوە.<ref name="regulations">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Regulations – FIFA World Cup Qatar 2022|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2744a0a5e3ded185/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Regulations_EN.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022}} {{جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|قەتەر|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|2022 FIFA World Cup Group E}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{قەتەر-کۆلکە}} [[پۆل:جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢]] 436lxeczncafjcnlm0tqe9n97esx54w 0 215741 1698506 1372546 2026-11-01T01:38:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، قەتەر-کۆلکە) 1698506 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵەی شەشەم''' یاخود '''کۆمەڵەی F''' یەکێکە لە ھەشت کۆمەڵەکەی '''[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٢]]''' کە یارییەکانی لە ٢٣ی تشرینی دووەم تا ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ بەڕێوەدەچێت.<ref name="match schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=FIFA World Cup Qatar 2022 – Match Schedule|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/464f16f856f5ed05/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Match-Schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> کۆمەڵەکە پێک دێت لە[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەلجیکا|بەلجیکا،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەنەدا|کەنەدا،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریب|مەغریب]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا|کرواتیا]]. یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکە سەردەکەون بۆ قۆناغی ١٦، سێیەم و چوارەم لە خولەکە دەچنە دەرەوە.<ref name="regulations">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Regulations – FIFA World Cup Qatar 2022|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2744a0a5e3ded185/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Regulations_EN.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> == یارییەکان == ھەموو ئەو کاتانەی کە خراونەتەڕوو ناوخۆیین، AST (UTC+3).<ref name="match schedule"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022}} {{جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|قەتەر|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|2022 FIFA World Cup Group F}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{قەتەر-کۆلکە}} [[پۆل:جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢]] 3kdc1bgcphbojv99gedf0jb5cldkz1k 0 215742 1698493 1372554 2026-11-01T01:35:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، بەڕازیل-کۆلکە) 1698493 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵەی حەوتەم''' یاخود '''کۆمەڵەی G''' یەکێکە لە ھەشت کۆمەڵەکەی '''[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٢]]''' کە یارییەکانی لە ٢٤ی تشرینی دووەم تا ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢بەڕێوەدەچێت.<ref name="match schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=FIFA World Cup Qatar 2022 – Match Schedule|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/464f16f856f5ed05/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Match-Schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> کۆمەڵەکە پێک دێت لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیل،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سڕبیا|سێربیا،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سویسرا|سویسرا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کامیروون|کامیرۆن]]. یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکە سەردەکەون بۆ قۆناغی ١٦، سێیەم و چوارەم لە خولەکە دەچنە دەرەوە.<ref name="regulations">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Regulations – FIFA World Cup Qatar 2022|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2744a0a5e3ded185/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Regulations_EN.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> == یارییەکان == {{واڵا}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022}} {{جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|قەتەر|دەیەی ٢٠٢٠|بەڕازیل|سویس}} {{پۆلی کۆمنز|2022 FIFA World Cup Group G}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{بەڕازیل-کۆلکە}} [[پۆل:جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢]] 9l6vhjmyeks62xydmpe597g29j461jp 0 215743 1698532 1372535 2026-11-01T04:35:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، قەتەر-کۆلکە) 1698532 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''کۆمەڵەی ھەشتەم''' یاخود '''کۆمەڵەی H''' یەکێکە لە ھەشت کۆمەڵەکەی '''[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|جامی جیھانی فیفا ٢٠٢٢]]''' کە یارییەکانی لە ٢٤ی تشرینی دووەم تا ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢ بەڕێوەدەچێت.<ref name="match schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=FIFA World Cup Qatar 2022 – Match Schedule|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/464f16f856f5ed05/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Match-Schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref>کۆمەڵەکە پێک دێت لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال،]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گانا|گانا]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای|ئورووپا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باشوور|کۆریای باشوور]]. یەکەم و دووەمی کۆمەڵەکە سەردەکەون بۆ قۆناغی ١٦، سێیەم و چوارەم لە خولەکە دەچنە دەرەوە.<ref name="regulations">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Regulations – FIFA World Cup Qatar 2022|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2744a0a5e3ded185/original/FIFA-World-Cup-Qatar-2022-Regulations_EN.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> == یارییەکان == === ئۆروگوای vs کۆریای باشوور === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|11|24|df=y}} |time = 16:00 |team1 = {{fb-rt|URU}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group H#Uruguay vs South Korea|٠–٠}} |team2 = {{fb|KOR}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[یاریگای پەروەردەیی شار]], [[ڕەیان]] |attendance = 41,663 |referee = [[Clément Turpin]] ([[French Football Federation|France]]) |report = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235491 }} === پورتوگال vs گانا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|11|24|df=y}} |time = 19:00 |team1 = {{fb-rt|POR}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group H#Portugal vs Ghana|3–2}} |team2 = {{fb|GHA}} |goals1 = *[[Cristiano Ronaldo|Ronaldo]] {{گۆڵ|65|pen.}} *[[João Félix|Félix]] {{گۆڵ|78}} *[[Rafael Leão|Leão]] {{گۆڵ|80}} |goals2 = *[[André Ayew|A. Ayew]] {{گۆڵ|73}} *[[Osman Bukari|Bukari]] {{گۆڵ|89}} |stadium = [[یاریگای ٩٧٤]], [[دەوحە]] |attendance = 42,662 |referee = [[Ismail Elfath]] ([[United States Soccer Federation|United States]]) |report = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235493 }} === کۆریای باشوور vs گانا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|11|28|df=y}} |time = 16:00 |team1 = {{fb-rt|KOR}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group H#South Korea vs Ghana|2–3}} |team2 = {{fb|GHA}} |goals1 = *[[Cho Gue-sung]] {{گۆڵ|58||61}} |goals2 = *[[Mohammed Salisu|Salisu]] {{گۆڵ|24}} *[[Mohammed Kudus|Kudus]] {{گۆڵ|34||68}} |stadium = [[یاریگای پەروەردەیی شار]], [[ڕەیان]] |attendance = 43,983 |referee = [[Anthony Taylor (referee)|Anthony Taylor]] ([[The Football Association|England]]) |report = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235489 }} === پورتوگال vs ئۆروگوای === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|11|28|df=y}} |time = 22:00 |team1 = {{fb-rt|POR}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group H#Portugal vs Uruguay|2–0}} |team2 = {{fb|URU}} |goals1 = *[[Bruno Fernandes|Fernandes]] {{گۆڵ|54||90+3|pen.}} |goals2 = |stadium = [[ یاریگای لوسێل]], [[لوسێل]] |attendance = 88,668 |referee = [[Alireza Faghani]] ([[Football Federation Islamic Republic of Iran|Iran]]) |report = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235492 }} === گانا vs ئۆروگوای === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|12|2|df=y}} |time = 18:00 |team1 = {{fb-rt|GHA}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group H#Ghana vs Uruguay|0–2}} |team2 = {{fb|URU}} |goals1 = |goals2 = *[[Giorgian de Arrascaeta|De Arrascaeta]] {{گۆڵ|26||32}} |stadium = [[ یاریگای ئەلجنوب]], [[ئەلوەکرا]] |attendance = 43,443 |referee = [[Daniel Siebert (referee)|Daniel Siebert]] ([[German Football Association|Germany]]) |report = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235494 }} <section begin=H5 /> === کۆریای باشوور vs پورتوگال === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2022|12|2|df=y}} |time = 18:00 |team1 = {{fb-rt|KOR}} |score = {{score link|2022 FIFA World Cup Group H#South Korea vs Portugal|2–1}} |team2 = {{fb|POR}} |goals1 = *[[Kim Young-gwon]] {{گۆڵ|27}} *[[Hwang Hee-chan]] {{گۆڵ|90+1}} |goals2 = *[[Ricardo Horta|Horta]] {{گۆڵ|5}} |stadium = [[یاریگای پەروەردەیی شار]], [[ڕەیان]] |attendance = 44,097 |referee = [[Facundo Tello]] ([[Argentine Football Association|Argentina]]) |report = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/17/255711/285063/400235490 }} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/qatar2022}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|قەتەر|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|2022 FIFA World Cup Group H}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{قەتەر-کۆلکە}} [[پۆل:جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:گانا لە جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:پورتوگال لە جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢]] [[پۆل:کۆریای باشوور لە جامی جیھانی فیفای ٢٠٢٢]] 8fphznndud3yyr0ownmaq2vb1f0b6sc 0 216556 1698548 1535685 2026-11-01T04:38:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1698548 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox football biography|name=Konrad Laimer|fullname=Konrad Laimer|image=2020-03-10 Fußball, Männer, UEFA Champions League Achtelfinale, RB Leipzig - Tottenham Hotspur 1DX 3680 by Stepro.jpg|image_size=|caption=Laimer with [[RB Leipzig]] in 2020|birth_date={{Birth date and age|1997|5|27|df=y}}|birth_place=[[Salzburg]], Austria|height={{convert|1.80|m|abbr=on}}|position=[[Midfielder]]|currentclub=[[RB Leipzig]]|clubnumber=27|youthyears1=٢٠٠٢–٢٠٠٧|youthclubs1=ئابێرسی|youthyears2=٢٠٠٧–٢٠١٤|youthclubs2=ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ|years1=٢٠١٤–٢٠١٦|clubs1=لیفێرینگ|caps1=١٩|goals1=٠|years2=٢٠١٤–٢٠١٧|clubs2=ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ|caps2=٥٧|goals2=٤|years3=٢٠١٧-|clubs3=لایپزیگ|caps3=١١١|goals3=٧|nationalyears1=٢٠١٢–٢٠١٣|nationalteam1=نەمسای خوار ١٦ ساڵان|nationalcaps1=١٤|nationalgoals1=١|nationalyears2=٢٠١٣–٢٠١٤|nationalteam2=نەمسای خوار ١٧ ساڵان|nationalcaps2=١١|nationalgoals2=٠|nationalyears3=٢٠١٤|nationalteam3=نەمسای خوار ١٨ ساڵان|nationalcaps3=١|nationalgoals3=٠|nationalyears4=٢٠١٤–٢٠١٦|nationalteam4=نەمسای خوار ١٩ ساڵان|nationalcaps4=١٨|nationalgoals4=٠|nationalyears5=٢٠١٥|nationalteam5=نەمسای خوار ٢٠ ساڵان|nationalcaps5=٥|nationalgoals5=٠|nationalyears6=٢٠١٦–٢٠١٨|nationalteam6=نەمسای خوار ٢١ ساڵان|nationalcaps6=١٣|nationalgoals6=٢|nationalyears7=٢٠١٩-|nationalteam7=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|nationalcaps7=٢٤|nationalgoals7=٢|club-update=٢٧ ئابی ٢٠٢٢|nationalteam-update=١٣ حوزەیرانی ٢٠٢٢}} '''کۆنراد لایمەر''' (لەدایکبووی ٢٧ی ئایاری ١٩٩٧)یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری نەمسایە کە لەئێستادا وەک [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانێکی ناوەندی]] یاری دەکات لە خولی [[بۆندسلیگا]] (خولی ئەڵمانیا) بۆ یانەی لایپزیگ و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا]].<ref name="soccerway">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=K. Laimer|ناونیشان=https://int.soccerway.com/players/konrad-laimer/316760/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=Soccerway}}</ref> == کاروانی یانە == لایمەر یاریزانی لاوانی ساڵزبۆرگ بوو. لە ٢ی ئایاری ٢٠١٤ یەکەم یاریی خۆی لەگەڵ لیفێرینگ ئەنجامدا بەرامبەر یانەی ھۆرن ئەنجامدا.<ref name="soccerway2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Horn vs. Liefering - 2 May 2014|ناونیشان=https://int.soccerway.com/matches/2014/05/02/austria/1-liga/sv-horn/usk-anif/1487664/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=Soccerway}}</ref> لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤ یەکەم یاری خۆی بۆ تیمەکە ئەنجامدا بەرامبەر ڕاپید ڤییەنا. لە کاتی زیادکراودا لە جێگەی ئالان ھاتە یاریگاوە.<ref name="soccerway3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rapid Wien vs. Salzburg - 28 September 2014|ناونیشان=https://int.soccerway.com/matches/2014/09/28/austria/bundesliga/sk-rapid-wien/fc-red-bull-salzburg/1692413/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=Soccerway}}</ref> لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧، لایمەر گواسترایەوە بۆ یانەی لایپزیگی ئەڵمانی بە گرێبەستێک بۆ ماوەی چوار ساڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Transfermeldung: Konrad Laimer wechselt zu RB Leipzig!|ناونیشان=http://www.dierotenbullen.com/de/aktuelles/neuigkeiten/Saison_2016_17/Neuzugang-Konrad-Laimer.html|وێبگە=RasenBallsport Leipzig|زمان=de|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210614172302/https://www.dierotenbullen.com/de/aktuelles/neuigkeiten/Saison_2016_17/Neuzugang-Konrad-Laimer.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گرێبەستی لایمەر لە ساڵی ٢٠٢١ کۆتایی پێھات، بەڵام دواتر گرێبەستی نوێی واژوو کرد تا ساڵی ٢٠٢٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Leipzig wants laimer to stay at the club|ناونیشان=https://livekoora.com/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Live Koora}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Konrad Laimer verlängert seinen Vertrag bis 2023|ناونیشان=https://rbleipzig.com/de/news/2019-2020/konrad-laimer-verlaengert-seinen-vetrag-bis-2023/|وێبگە=RB Leipzig|زمان=de|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220531020901/https://rbleipzig.com/de/news/2019-2020/konrad-laimer-verlaengert-seinen-vetrag-bis-2023/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == لایمەر یەکەمین بانگھێشتی خۆی بۆ پێکھاتەی یەکەمی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|نەمسا]] پێگەیشت بۆ پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|جامی جیھانی فیفا ٢٠١٨]] بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی وێڵز|وێڵس]] و جۆرجیا لە ئەیلوولی ٢٠١٧.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=WALES VS AUSTRIA|ناونیشان=http://www.goal.com/en-gb/news/wales-vs-austria-tv-channel-free-stream-kick-off-time-odds-match-/19qhpl544djsw1tis3qf2vh2gw|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ئیش=Goal.com|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩ یەکەم یاری خۆی ئەنجامدا لە پاڵاوتنەکانی یۆرۆ ٢٠٢٠ بەرامبەر سلۆڤینیا، کە بە شێوەی سەرەکی یاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Austria v Slovenia game report|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/season=2020/matches/round=2001086/match=2026078/index.html|بڵاوکەرەوە=[[UEFA]]}}</ref> == ئاماری کاروانی وەرزشی == === یانە === {{Updated|٢٧ ئابی ٢٠٢٢|<ref name="KLSW">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=K. Laimer |ناونیشان=https://int.soccerway.com/players/konrad-laimer/316760/ |وێبگە=Soccerway |بڵاوکەرەوە=Perform Group |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref>}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+دەرکەوتنی یانەکان و گۆڵەکان لەلایەن یانەکان، وەرزەکان و پێشبڕکێکان ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |لیگا ! colspan="2" |جامی نیشتیمانی ! colspan="2" |ئەورووپا ! colspan="2" |ئەوانی تر ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !دابەشکردن !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="4" |لیفێرینگ |٢٠١٣–١٤ |خولی پلە دووی نەمسا |٣ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٣ |٠ |- |٢٠١٤ ١٥ |خولی پلە دووی نەمسا |٨ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٨ |٠ |- |٢٠١٥–١٦ |خولی پلە دووی نەمسا |٨ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٨ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !١٩ !٠ !٠ !٠ ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- !١٩ !٠ |- | rowspan="4" |ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ |٢٠١٤ ١٥ |بۆندسلیگای نەمسا |٨ |٠ |٢ |٠ |٣ |٠ | colspan="2" | - |١٣ |٠ |- |٢٠١٥–١٦ |بۆندسلیگای نەمسا |١٨ |١ |٣ |٣ |٠ |٠ | colspan="2" | - |٢١ |٤ |- |٢٠١٦–١٧ |بۆندسلیگای نەمسا |٣١ |٣ |٢ |١ |١٠ |٠ | colspan="2" | - |٤٣ |٤ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٥٧ !٤ !٧ !٤ !١٣ !٠ ! colspan="2" |- !٧٧ !٨ |- | rowspan="7" |لایپزیگ |٢٠١٧ ١٨ |[[بۆندسلیگا]] |٢٢ |٠ |٢ |٠ |٥ |٠ | colspan="2" | - |٢٩ |٠ |- |٢٠١٨ ١٩ |بۆندسلیگا |٢٩ |١ |٦ |٠ |٨ |١ | colspan="2" | - |٤٣ |٢ |- |٢٠١٩ ٢٠ |بۆندسلیگا |٢٩ |٢ |٣ |١ |١٠ |١ | colspan="2" | - |٤٢ |٤ |- |٢٠٢٠–٢١ |بۆندسلیگا |٣ |٠ |١ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - |٤ |٠ |- |٢٠٢١–٢٢ |بۆندسلیگا |٢٦ |٤ |٥ |١ |١٢ |٠ | colspan="2" | - |٤٣ |٥ |- |٢٠٢٢–٢٣ |بۆندسلیگا |٢ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |١ |٠ |٣ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !١١١ !٧ !١٧ !٢ !٣٥ !٢ !١ !٠ !١٦٤ !١١ |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !١٨٧ !١١ !٢٤ !٦ !٤٨ !٢ !١ !٠ !٢٦٠ !١٩ |} === نێودەوڵەتی === {{Updated|١٣ حوزەیرانی ٢٠٢٢}}<ref name="NFT">{{NFT player|id=74493|access-date=12 September 2019}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی و گۆڵەکانی تیمی نیشتیمانی و ساڵ !تیمی نیشتیمانی !ساڵ !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="3" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|نەمسا]] |٢٠١٩ |٧ |١ |- |٢٠٢١ |١١ |١ |- |٢٠٢٢ |٦ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٢٤ !٢ |} {{Updated|٩ تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}} == خەڵاتەکان == '''ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ''' * بۆندسلیگای نەمسا :٢٠١٤–١٥، ٢٠١٥–١٦، ٢٠١٦–١٧ * جامی نەمسا: ٢٠١٤–١٥، ٢٠١٥–١٦، ٢٠١٦–١٧ '''لایپزیگ''' * جامی ئەڵمانیا: ٢٠٢١–٢٢ '''تاکەکەسی''' * تیمی وەرزی خولی ئەورووپا: ٢٠٢١–٢٢<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0275-15302e8596b2-af02e3bfb7db-1000--2021-22-uefa-europa-league-team-of-the-season/|سەردێڕ=2021/22 UEFA Europa League Team of the Season|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} <references group="" responsive="1"/> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Konrad Laimer}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی نەمسایی]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] 3bvdhatyzkb8546yaw4w8dsuaqapuj2 1698631 1698548 2026-11-01T09:07:35Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698631 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox football biography|name=Konrad Laimer|fullname=Konrad Laimer|image=2020-03-10 Fußball, Männer, UEFA Champions League Achtelfinale, RB Leipzig - Tottenham Hotspur 1DX 3680 by Stepro.jpg|image_size=|caption=Laimer with [[RB Leipzig]] in 2020|birth_date={{Birth date and age|1997|5|27|df=y}}|birth_place=[[Salzburg]], Austria|height={{convert|1.80|m|abbr=on}}|position=[[Midfielder]]|currentclub=[[RB Leipzig]]|clubnumber=27|youthyears1=٢٠٠٢–٢٠٠٧|youthclubs1=ئابێرسی|youthyears2=٢٠٠٧–٢٠١٤|youthclubs2=ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ|years1=٢٠١٤–٢٠١٦|clubs1=لیفێرینگ|caps1=١٩|goals1=٠|years2=٢٠١٤–٢٠١٧|clubs2=ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ|caps2=٥٧|goals2=٤|years3=٢٠١٧-|clubs3=لایپزیگ|caps3=١١١|goals3=٧|nationalyears1=٢٠١٢–٢٠١٣|nationalteam1=نەمسای خوار ١٦ ساڵان|nationalcaps1=١٤|nationalgoals1=١|nationalyears2=٢٠١٣–٢٠١٤|nationalteam2=نەمسای خوار ١٧ ساڵان|nationalcaps2=١١|nationalgoals2=٠|nationalyears3=٢٠١٤|nationalteam3=نەمسای خوار ١٨ ساڵان|nationalcaps3=١|nationalgoals3=٠|nationalyears4=٢٠١٤–٢٠١٦|nationalteam4=نەمسای خوار ١٩ ساڵان|nationalcaps4=١٨|nationalgoals4=٠|nationalyears5=٢٠١٥|nationalteam5=نەمسای خوار ٢٠ ساڵان|nationalcaps5=٥|nationalgoals5=٠|nationalyears6=٢٠١٦–٢٠١٨|nationalteam6=نەمسای خوار ٢١ ساڵان|nationalcaps6=١٣|nationalgoals6=٢|nationalyears7=٢٠١٩-|nationalteam7=ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|nationalcaps7=٢٤|nationalgoals7=٢|club-update=٢٧ ئابی ٢٠٢٢|nationalteam-update=١٣ حوزەیرانی ٢٠٢٢}} '''کۆنراد لایمەر''' (لەدایکبووی ٢٧ی ئایاری ١٩٩٧)یاریزانێکی تۆپی پێی پیشەگەری نەمسایە کە لەئێستادا وەک [[ناوەڕاست (تۆپی پێ)|یاریزانێکی ناوەندی]] یاری دەکات لە خولی [[بۆندسلیگا]] (خولی ئەڵمانیا) بۆ یانەی لایپزیگ و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا]].<ref name="soccerway">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=K. Laimer|ناونیشان=https://int.soccerway.com/players/konrad-laimer/316760/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=Soccerway}}</ref> == کاروانی یانە == لایمەر یاریزانی لاوانی ساڵزبۆرگ بوو. لە ٢ی ئایاری ٢٠١٤ یەکەم یاریی خۆی لەگەڵ لیفێرینگ ئەنجامدا بەرامبەر یانەی ھۆرن ئەنجامدا.<ref name="soccerway2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Horn vs. Liefering - 2 May 2014|ناونیشان=https://int.soccerway.com/matches/2014/05/02/austria/1-liga/sv-horn/usk-anif/1487664/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=Soccerway}}</ref> لە ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤ یەکەم یاری خۆی بۆ تیمەکە ئەنجامدا بەرامبەر ڕاپید ڤییەنا. لە کاتی زیادکراودا لە جێگەی ئالان ھاتە یاریگاوە.<ref name="soccerway3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rapid Wien vs. Salzburg - 28 September 2014|ناونیشان=https://int.soccerway.com/matches/2014/09/28/austria/bundesliga/sk-rapid-wien/fc-red-bull-salzburg/1692413/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|وێبگە=Soccerway}}</ref> لە ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٧، لایمەر گواسترایەوە بۆ یانەی لایپزیگی ئەڵمانی بە گرێبەستێک بۆ ماوەی چوار ساڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Transfermeldung: Konrad Laimer wechselt zu RB Leipzig!|ناونیشان=http://www.dierotenbullen.com/de/aktuelles/neuigkeiten/Saison_2016_17/Neuzugang-Konrad-Laimer.html|وێبگە=RasenBallsport Leipzig|زمان=de|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210614172302/https://www.dierotenbullen.com/de/aktuelles/neuigkeiten/Saison_2016_17/Neuzugang-Konrad-Laimer.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گرێبەستی لایمەر لە ساڵی ٢٠٢١ کۆتایی پێھات، بەڵام دواتر گرێبەستی نوێی واژوو کرد تا ساڵی ٢٠٢٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Leipzig wants laimer to stay at the club|ناونیشان=https://livekoora.com/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=Live Koora}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Konrad Laimer verlängert seinen Vertrag bis 2023|ناونیشان=https://rbleipzig.com/de/news/2019-2020/konrad-laimer-verlaengert-seinen-vetrag-bis-2023/|وێبگە=RB Leipzig|زمان=de|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220531020901/https://rbleipzig.com/de/news/2019-2020/konrad-laimer-verlaengert-seinen-vetrag-bis-2023/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == کاروانی نێودەوڵەتی == لایمەر یەکەمین بانگھێشتی خۆی بۆ پێکھاتەی یەکەمی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|نەمسا]] پێگەیشت بۆ پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|جامی جیھانی فیفا ٢٠١٨]] بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی وێڵز|وێڵس]] و جۆرجیا لە ئەیلوولی ٢٠١٧.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=WALES VS AUSTRIA|ناونیشان=http://www.goal.com/en-gb/news/wales-vs-austria-tv-channel-free-stream-kick-off-time-odds-match-/19qhpl544djsw1tis3qf2vh2gw|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ئیش=Goal.com|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> لە ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩ یەکەم یاری خۆی ئەنجامدا لە پاڵاوتنەکانی یۆرۆ ٢٠٢٠ بەرامبەر سلۆڤینیا، کە بە شێوەی سەرەکی یاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Austria v Slovenia game report|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/season=2020/matches/round=2001086/match=2026078/index.html|بڵاوکەرەوە=[[UEFA]]}}</ref> == ئاماری کاروانی وەرزشی == === یانە === {{Updated|٢٧ ئابی ٢٠٢٢|<ref name="KLSW">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=K. Laimer |ناونیشان=https://int.soccerway.com/players/konrad-laimer/316760/ |وێبگە=Soccerway |بڵاوکەرەوە=Perform Group |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref>}} {| class="wikitable" style="text-align: center" |+دەرکەوتنی یانەکان و گۆڵەکان لەلایەن یانەکان، وەرزەکان و پێشبڕکێکان ! rowspan="2" |یانە ! rowspan="2" |وەرز ! colspan="3" |لیگا ! colspan="2" |جامی نیشتیمانی ! colspan="2" |ئەورووپا ! colspan="2" |ئەوانی تر ! colspan="2" |کۆی گشتی |- !دابەشکردن !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="4" |لیفێرینگ |٢٠١٣–١٤ |خولی پلە دووی نەمسا |٣ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٣ |٠ |- |٢٠١٤ ١٥ |خولی پلە دووی نەمسا |٨ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٨ |٠ |- |٢٠١٥–١٦ |خولی پلە دووی نەمسا |٨ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - | colspan="2" | - |٨ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !١٩ !٠ !٠ !٠ ! colspan="2" |- ! colspan="2" |- !١٩ !٠ |- | rowspan="4" |ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ |٢٠١٤ ١٥ |بۆندسلیگای نەمسا |٨ |٠ |٢ |٠ |٣ |٠ | colspan="2" | - |١٣ |٠ |- |٢٠١٥–١٦ |بۆندسلیگای نەمسا |١٨ |١ |٣ |٣ |٠ |٠ | colspan="2" | - |٢١ |٤ |- |٢٠١٦–١٧ |بۆندسلیگای نەمسا |٣١ |٣ |٢ |١ |١٠ |٠ | colspan="2" | - |٤٣ |٤ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٥٧ !٤ !٧ !٤ !١٣ !٠ ! colspan="2" |- !٧٧ !٨ |- | rowspan="7" |لایپزیگ |٢٠١٧ ١٨ |[[بۆندسلیگا]] |٢٢ |٠ |٢ |٠ |٥ |٠ | colspan="2" | - |٢٩ |٠ |- |٢٠١٨ ١٩ |بۆندسلیگا |٢٩ |١ |٦ |٠ |٨ |١ | colspan="2" | - |٤٣ |٢ |- |٢٠١٩ ٢٠ |بۆندسلیگا |٢٩ |٢ |٣ |١ |١٠ |١ | colspan="2" | - |٤٢ |٤ |- |٢٠٢٠–٢١ |بۆندسلیگا |٣ |٠ |١ |٠ |٠ |٠ | colspan="2" | - |٤ |٠ |- |٢٠٢١–٢٢ |بۆندسلیگا |٢٦ |٤ |٥ |١ |١٢ |٠ | colspan="2" | - |٤٣ |٥ |- |٢٠٢٢–٢٣ |بۆندسلیگا |٢ |٠ |٠ |٠ |٠ |٠ |١ |٠ |٣ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !١١١ !٧ !١٧ !٢ !٣٥ !٢ !١ !٠ !١٦٤ !١١ |- ! colspan="3" |تەواوی کاروانی وەرزشی !١٨٧ !١١ !٢٤ !٦ !٤٨ !٢ !١ !٠ !٢٦٠ !١٩ |} === نێودەوڵەتی === {{Updated|١٣ حوزەیرانی ٢٠٢٢}}<ref name="NFT">{{NFT player|id=74493|access-date=12 September 2019}}</ref> {| class="wikitable" style="text-align:center" |+دەرکەوتنی و گۆڵەکانی تیمی نیشتیمانی و ساڵ !تیمی نیشتیمانی !ساڵ !یارییەکان !گۆڵەکان |- | rowspan="3" |[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|نەمسا]] |٢٠١٩ |٧ |١ |- |٢٠٢١ |١١ |١ |- |٢٠٢٢ |٦ |٠ |- ! colspan="2" |کۆی گشتی !٢٤ !٢ |} {{Updated|٩ تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}} == خەڵاتەکان == '''ڕێد بۆڵ ساڵزبۆرگ''' * بۆندسلیگای نەمسا :٢٠١٤–١٥، ٢٠١٥–١٦، ٢٠١٦–١٧ * جامی نەمسا: ٢٠١٤–١٥، ٢٠١٥–١٦، ٢٠١٦–١٧ '''لایپزیگ''' * جامی ئەڵمانیا: ٢٠٢١–٢٢ '''تاکەکەسی''' * تیمی وەرزی خولی ئەورووپا: ٢٠٢١–٢٢<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuropaleague/news/0275-15302e8596b2-af02e3bfb7db-1000--2021-22-uefa-europa-league-team-of-the-season/|سەردێڕ=2021/22 UEFA Europa League Team of the Season|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} <references group="" responsive="1"/> {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Konrad Laimer}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی نەمسایی]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٧]] [[پۆل:یاریزانانی بۆندسلیگا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] 33lv8e9bfhxtd43exmevbyb7lmsu5hy 0 216693 1698551 1535693 2026-11-01T04:38:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1698551 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆنستانتین ئوستینۆڤیچ چیرنینکۆ''' (بە [[ڕووسی]]: Константин Устинович Черненко)، (لەدایبکووی ٢٤ی ئەیلوولی ١٩١١ - مردووی ١٠ی ئازاری ١٩٨٥) سیاسەتمەدارێکی سۆڤیەت و حەوتەمین سکرتێری گشتیی [[حیزبی شیوعی یەکێتیی سۆڤیەت]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jessup|یەکەم=John E.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=hP7jJAkTd9MC&dq=Konstantin+Ustinovich+Chernenko+10+march&pg=PA121|سەردێڕ=Profile of Konstantin Chernenko|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨٠٣١٣٢٨١١٢٩}}</ref> چێرنیکۆ بۆ ماوەیەکی کورت سەرکردایەتیی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]ی کرد لە ١٣ی شوباتی ١٩٨٤ تا مردنی لە ١٠ی ئازاری ١٩٨٥. لە خێزانێکی ھەژار لە سیبیریا لەدایک بووە، چێرنیکۆ لە ساڵی ١٩٢٩ چووە ناو [[حیزبی شیوعی یەکێتیی سۆڤیەت|کۆمەڵەی گەنجانی پارتی کۆمۆنیزمی سۆڤیەت]] و لە ساڵی ١٩٣١ بوو بە ئەندامێکی فەرمیی پارتەکە. لە ساڵی ١٩٧١ چێرنیکۆ بوو بە ئەندامی فەرمیی کۆمیتەی ناوەندی و لە ساڵی ١٩٨٨ بوو بە ئەندازیاری تەواوەتیی پۆلتبۆرۆ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|یەکێتیی سۆڤیەت|شەڕی سارد}} {{پۆلی کۆمنز|Konstantin Chernenko}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١١]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:سیاسەتدارانی سۆڤیەت]] [[پۆل:ڕووسییەکانی بە ڕەگەز ئوکراینی]] 8dcpcn6ilitmjap7lye3aav0cah5aa5 0 218764 1698217 1407630 2026-10-31T13:36:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئازەربایجان-کۆلکە) 1698217 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Map_of_the_Azerbaijan_Democratic_Republic.png|وێنۆک|نەخشەی کۆماری دیموکراتی ئازەربایجان بە ئیدیعای خاک و ناوچە جێناکۆکەکان]] [[پەڕگە:Flag_of_Azerbaijan_1918.svg|وێنۆک|ئاڵای کۆماری دیموکراتی ئازەربایجان]] '''کۆماری دیموکراتی ئازەربایجان''' (بە زمانی ئازەربایجانی: Azərbaycan Demokratik Cümhuriyyəti یان Azərbaycan Demokratik Respublikası)یەکەم کۆماری دیموکراتی عەلمانی بوو لە جیھانی [[تورکەکان|تورک]] و [[موسڵمان]]اندا.<ref name=":0">Tadeusz Swietochowski. Russia and Azerbaijan: A Borderland in Transition. Columbia University Press, 1995. {{ISBN|0-231-07068-3}}, {{ISBN|978-0-231-07068-3}} and Reinhard Schulze. A Modern History of the Islamic World. I.B.Tauris, 2000. {{ISBN|1-86064-822-3}}, {{ISBN|978-1-86064-822-9}}. Citations are at [[Talk:Azerbaijan Democratic Republic#First or second]]</ref> کۆماری دیموکراتی ئازەربایجان لەلایەن ئەنجومەنی نیشتمانی [[ئازەربایجان]] لە تفلیس لە ٢٨ی ئایاری ١٩١٨ دوای ڕووخانی کۆماری فیدراڵی دیموکراتی ترانسقەفقاز دامەزرا و لە ٢٨ی نیسانی ١٩٢٠دا بوونی نەما.<ref name="kazemzadeh">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kazemzadeh |یەکەم=Firuz |بەستەری نووسەر=Firuz Kazemzadeh |سەردێڕ=The Struggle for Transcaucasia: 1917-1921 |بڵاوکەرەوە=The New York Philosophical Library |ساڵ=١٩٥١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٣٠٥-٠٠٧٦-٥|پەڕەکان=١٢٤, ٢٢٢, ٢٢٩, ٢٦٩–٢٧٠}}</ref> سنوورە دامەزراوەکانی لە باکوورەوە لەگەڵ [[ڕووسیا]] و لە باکووری ڕۆژاوا لەگەڵ [[کۆماری دیموکراتی جۆرجیا]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[کۆماری یەکەمی ئەرمەنستان|کۆماری ئەرمەنستان]] و لە باشوورەوە لەگەڵ [[ئێران]] بوو. ژمارەی دانیشتووانەکەی نزیکەی ٣ ملیۆن کەس بووە.<ref>Tadeusz Swietochowski. ''[https://books.google.com/books?pg=PA129&dq=Azerbaijan+Democratic+Republic&id=cozSOSsv7ZsC&output=html Russian Azerbaijan, 1905-1920: The Shaping of a National Identity in a Muslim Community] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160629185058/https://books.google.com/books?pg=PA129&dq=Azerbaijan+Democratic+Republic&id=cozSOSsv7ZsC&output=html |date=2016-06-29}}. Cambridge University Press, 2004, p. 129. {{ISBN|0521522455}}''</ref> [[گەنجە]] پایتەختی کاتی کۆمار بوو بەو پێیەی [[باکوو]] لەژێر کۆنترۆڵی [[بۆلشێڤیک|بەلشەفییەکان]] بوو. ناوی «ئازەربایجان» کە حیزبی پێشەنگی [[حیزبی موساوات|موساوات]] وەری گرت، بە ھۆکاری سیاسی<ref name="Routledge">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Yilmaz |یەکەم١=Harun |سەردێڕ=National Identities in Soviet Historiography: The Rise of Nations Under Stalin |ڕێکەوت=2015 |بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٥٩٦٦٤-٦|پەڕە=٢١|وتەگێڕانەوە=On May 27, the Democratic Republic of Azerbaijan (DRA) was declared with Ottoman military support. The rulers of the DRA refused to identify themselves as [Transcaucasian] Tatar, which they rightfully considered to be a Russian colonial definition. (...) Neighboring Iran did not welcome did not welcome the DRA's adoptation of the name of "Azerbaijan" for the country because it could also refer to Iranian Azerbaijan and implied a territorial claim.}}</ref><ref name="Sochineniya, vol II/1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Barthold |یەکەم١=Vasily |سەردێڕ=Sochineniya, vol II/1 |ڕێکەوت=1963 |شوێن=Moscow |پەڕە=٧٠٦|وتەگێڕانەوە=(...) whenever it is necessary to choose a name that will encompass all regions of the republic of Azerbaijan, name [[Arran (Caucasus)|Arran]] can be chosen. But the term Azerbaijan was chosen because when the Azerbaijan republic was created, it was assumed that this and the [[Iranian Azerbaijan|Persian Azerbaijan]] will be one entity, because the population of both has a big similarity. On this basis, the word Azerbaijan was chosen. Of course right now when the word Azerbaijan is used, it has two meanings as Persian Azerbaijan and as a republic, its confusing and a question rises as to which Azerbaijan is talked about.}}</ref>، پێش دامەزراندنی کۆماری دیموکراتی ئازەربایجان لە ساڵی ١٩١٨، تەنیا بۆ ناسینەوەی ناوچەی تەنیشت [[ئازەربایجان (ھەرێم)|باکووری ڕۆژاوای ئێرانی ھاوچەرخ]] بەکاردەھێنرا.<ref name="I.B.Tauris">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Atabaki |یەکەم١=Touraj |سەردێڕ=Azerbaijan: Ethnicity and the Struggle for Power in Iran |ڕێکەوت=2000 |بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris |ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٠٦٤-٥٥٤-٩|پەڕە=٢٥}}</ref><ref name="I.B. Tauris">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Dekmejian |یەکەم١=R. Hrair |دوایین٢=Simonian |یەکەم٢=Hovann H. |سەردێڕ=Troubled Waters: The Geopolitics of the Caspian Region |ڕێکەوت=2003 |بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris |ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٠٦٤-٩٢٢-٦|پەڕە=٦٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=4_jdnke35AgC&q=azerbaijan+name+used+1918 |وتەگێڕانەوە=Until 1918, when the Musavat regime decided to name the newly independent state Azerbaijan, this designation had been used exclusively to identify the [[Iranian Azerbaijan|Iranian province of Azerbaijan]]. |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210119105746/https://books.google.com/books?id=4_jdnke35AgC&q=azerbaijan+name+used+1918 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Amsterdam University Press">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Rezvani |یەکەم١=Babak |سەردێڕ=Ethno-territorial conflict and coexistence in the caucasus, Central Asia and Fereydan: academisch proefschrift |ڕێکەوت=2014 |بڵاوکەرەوە=Amsterdam University Press |شوێن=Amsterdam |ژپنک=٩٧٨-٩٠٤٨٥١٩٢٨٦|پەڕە=٣٥٦|وتەگێڕانەوە=The region to the north of the river Araxes was not called Azerbaijan prior to 1918, unlike the region in northwestern Iran that has been called since so long ago.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Azerbaijan Democratic Republic}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|وڵاتەکان}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩١٨]] [[پۆل:ئازەربایجان لە سەدەی ٢٠ەم]] bva5915vqavgdtaecm0taci41xv6j9l 0 218789 1698531 1477238 2026-11-01T04:35:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، نژیاروانی-کۆلکە) 1698531 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:OSG_Co-op_AGM_20050423.jpg|link=//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/25/OSG_Co-op_AGM_20050423.jpg/220px-OSG_Co-op_AGM_20050423.jpg|وێنۆک|لیژنەی خۆبەخش لە کۆمیتەی بەکاربەرانی فرۆشتن، وەک کۆمیتەی پێشووی ئۆکسفۆرد، سووندۆن و گلۆستەر، لە کۆبوونەوەی گشتی ساڵانەی ئەندامەکان هەژمار دەکرێت.]] کۆمەڵەی هەرەوەزی ('''هاوبەشی،''' کۆمەڵگای هەرەوەزی یان هاوبەشی) "کۆمەڵەیەکی [[ئۆتۆنۆمی|سەربەخۆیە]] لە کەسانێک کە خۆبەخشانە یەکیان گرتووە بۆ پڕکردنەوەی پێداویستی و ئاواتەکانیان لەڕێی کۆمپانیایەکی هاوبەشی و کۆنترۆڵکراوی دیموکراتی". کۆمەڵگا هەرەوەزیەکان بە شێوەیەکی دیموکراتی لەلایەن ئەندامەکانیانەوە کۆنترۆڵ دەکرێن، هەر ئەندامێک یەک دەنگ لە هەڵبژاردنی لیژنەی بەڕێوەبەری هەیە. کۆمەڵەکان دەکرێت ئەمانەش بن: * کاروکەسابەت کە خاوەندارێتی دەکرێن و بەڕێوەدەبرێن لەلایەن ئەو کەسانەی کە کاڵا و/یان خزمەتگوزاریەکانیان بەکاردەهێنن (کۆمەڵگایەکی بەکاربەر) * ئەو کۆمپانیایانەی کە بەرهەمهێنەران بەرهەمەکانیان کۆدەکەنەوە بۆ بەرژەوەندی هاوبەشیان (هاوکاری بەرهەمهێنەر) * ڕێکخراوەکان لەلایەن ئەو کەسانەی کە لەوێ کاردەکەن (کۆمەڵگایەکی کرێکاریانە) * ئەو کۆمپانیایانەی کە ئەندامەکان توانای کڕینیان کۆدەکەنەوە (کۆمەڵگای کڕین) * هاوبەشی فرە لایەنە یان هاوبەشیی دووڕەگەز کە خاوەندارێتی هاوبەش دەکەن لەنێوان گرووپی لایەنە جیاوازەکان. بۆ نمونە، کۆمیتەی چاودێری کە خاوەندارێتی هاوبەش دەکات لەنێوان هەردوو چاودێر و وەرگر. خاوەن پشکەکانیان لەوانەیە قازانج نەویست یان وەبەرهێنەران لەخۆبگرن. * هاوبەشی پلەی دووەم و سێیەم کە ئەندامانی هاوبەشی ترن * پلاتفۆرمی هاوبەش کە ماڵپەڕێکی هاوبەشی بەکاردەهێنن، ئەپێکی مۆبایل یان پرۆتۆکۆڵێک بۆ ئاسانکاری لە فرۆشتنی کاڵا و خزمەتگوزاریەکان. توێژینەوەی بڵاوکراوەی پەیمانگای چاودێری جیهانی دەریخستووە کە لە ساڵی ٢٠١٢ نزیکەی یەک ملیار کەس لە ٩٦ وڵات بوون بە ئەندامی لانیکەم یەک ڕێکخراوی هەرەوەزی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Membership in Co-operative Businesses Reaches 1 Billion – Worldwatch Institute|ناونیشان=http://www.worldwatch.org/membership-co-operative-businesses-reaches-1-billion|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190618161028/http://www.worldwatch.org/membership-co-operative-businesses-reaches-1-billion|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|وتەگێڕانەوە=Membership in co-operative businesses has grown to 1 billion people across 96 countries, according to new research published by the Worldwatch Institute for its Vital Signs Online publication.}}</ref> داهاتی سێ سەد گەورەترین کۆمەڵگای هەرەوەزی لە جیهاندا گەیشتە ٢.٢ تریلیۆن دۆلار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The World Co-operative Monitor|ناونیشان=http://monitor.coop/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171022081215/http://monitor.coop/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥|وێبگە=monitor.coop}}</ref> بازرگانییە هەرەوەزیەکان بە شێوەیەکی نموونەیی بەرهەمدارترن و لەڕووی ئابوورییەوە خۆڕاگرترن لە زۆرێک لە جۆرەکانی تری بازرگانی، کە دوو هێندە ژمارەی هەرەوەزیەکان (٨٠٪) لە پێنج ساڵی یەکەمی بەردەوامیان بووە بە بەراورد لەگەڵ مۆدێلی خاوەندارێتی بازرگانی تر (٤١٪) بەپێی داتای شانشینی یەکگرتوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Michelle Chen|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Worker Cooperatives Are More Productive Than Normal Companies|ناونیشان=https://www.thenation.com/article/archive/worker-cooperatives-are-more-productive-than-normal-companies/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210126170745/https://www.thenation.com/article/archive/worker-cooperatives-are-more-productive-than-normal-companies/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Nation}}</ref><ref name="uk.coop">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived copy|ناونیشان=https://www.uk.coop/sites/default/files/2020-10/co-operative_survival_1.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201210081023/https://www.uk.coop/sites/default/files/2020-10/co-operative_survival_1.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> گەورەترین کۆمەڵگای هەرەوەزی لە جیهاندا، کۆمپانیای مۆندراگۆن (کە لەلایەن کاهینی کاسۆلیکی جۆسێ ماریا ئاریزماندیاریتا دامەزراوە) ، لە ساڵی ١٩٥٦ەوە بەردەوامە لە کارکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kontrast.at|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Mondragón: One of Spain´s largest corporations belongs to its workers|ناونیشان=https://scoop.me/mondragon-one-of-the-largest-corporations-in-spain-belongs-to-its-workers/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201210154233/https://scoop.me/mondragon-one-of-the-largest-corporations-in-spain-belongs-to-its-workers/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=scoop.me|زمان=en-US}}</ref> کۆمەڵگا هەرەوەزیەکان زۆرجار ئامانجی کۆمەڵایەتییان هەیە، کە ئامانجەکانیان بەوە دەپێکن وەبەرهێنانی بەشێک لە قازانجی بازرگانی بگەڕێننەوە بۆ ناو کۆمەڵگاکانیان. وەک نمونەیەک لەمە، لە ساڵی ٢٠١٣، کۆمپانیای هەرەوەزی کۆئۆپەرەتیڤ لە [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] 6.9%ی قازانجەکانی پێش باجیان کردە وەبەرهێنان لەو کۆمەڵگایانەی کە بازرگانییان تێدا کردووە بە بەراورد لەگەڵ 2.4% بۆ [[سوپەرمارکێت|سوپەرمارکێتەکانی]] تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Community investment index: giving back to neighbourhoods|ناونیشان=http://www.thenews.coop/93737/news/general/community-investment-index-giving-back-to-neighbourhoods/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150626103146/http://www.thenews.coop/93737/news/general/community-investment-index-giving-back-to-neighbourhoods/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥|وێبگە=thenews.coop|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٢ ەوە، هاوبەشییەکان لە ئینتەرنێتدا جیا دەکرێنەوە لەڕێی بەکارهێنانی ناوە دۆمەینی .coop. لە ساڵی ٢٠١٤، هاوپەیمانی هاوکاری نێودەوڵەتی (ICA - هاوپەیمانێتیی نێونەتەوەیی هەرەوەزی) تۆماری هەرەوەزی ناساند، واتە هاوپەیمانانی ICA و یەکێتیی قەرزەکانی WOCCU دەتوانرێت بناسرێنەوە لەڕێگەی لۆگۆی بەکاربەریی ڕەوشتی هەرەوەزی. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} {{پۆلی کۆمنز|Cooperatives}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|سۆشیالیزم|ئابووری|سیاسەت|کۆمپانیا|نژیاروانی|فەلسەفە|کۆمەڵگا}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} [[پۆل:جۆری ڕێکخراوەکان]] tpo9amn2q8kfiqwiavfbq3lgmbg23nm 0 220328 1698511 1179081 2026-11-01T01:38:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698511 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:NCAA logo.svg|وێنۆک|170px]] '''کۆمەڵەی نیشتمانیی وەرزشی زانکۆ''' ({{بە ئینگلیزی|National Collegiate Athletic Association}}) [[ڕێکخراوەی سوودنەخواز]]ە و چالاکییە وەرزشییەکانی زانکۆکانی ئەمریکا و کەنەدا ڕێکدەخات. بارەگای سەرەکی ئەم یەکێتییە دەکەوێتە شاری [[ئیندیاناپۆلیس]]. ئەندامانی خولەکە لە ساڵی ١٩٧٣ بڕیاریاندا خولەکە بەسەر سێ خولی بچووکتردا دابەش بکەن. تیپە وەرزشییەکان بەپێی ئەو وەبەرھێنانەی کە بۆ چالاکییە وەرزشییەکان دەیکەن، لە خولی یەکەم (پلە یەکەم)، خولی دووەم (پلەی دووەم)یان خولی سێیەم (پلەی سێیەم) دادەنرێت. بەپێی پەیڕەوی ئەم یەکێتییە، زانکۆکانی خولی ١ و خولی ٢ دەتوانن «سکۆلارشیپی وەرزشی» بە یاریزانانی تیپە وەرزشییەکانیان بدەن. بەڵام زانکۆکانی خولی سێیەم قەدەغە کراون ئەم کارە بکەن. خولی تۆپی پێی ئەمریکا بەسەر دوو گرووپی لاوەکیدا دابەشکراوە، کە بریتین لە FBS و FCS.<ref>Football Bowl Subdivision</ref><ref>Football Championship Subdivision</ref> == ئەمانەش ببینە == *[[ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی یەکەم]] *[[ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی دووەم]] *[[ئێن سی ئەی ئەی دابەشکردنی سێیەم]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا }} {{پۆلی کۆمنز|National Collegiate Athletic Association}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٦ لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] s8bqkh185c5659ggnof5ddmuqb8lkil 0 220655 1698508 1535636 2026-11-01T01:38:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698508 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆمەڵەی فیلمی سانفرانسیسکۆ''' ({{بە ئینگلیزی|San Francisco Film Society}}) ڕێکخراوێکی ھونەری سوودنەخوازە و دەکەوێتە شاری سانفرانسیسکۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا، کە بە درێژایی ساڵ بەرنامە و بۆنە لە پێشانگای فیلم و پەروەردەی میدیا و خزمەتگوزاری سینەماکاران پێشکەش دەکات.<ref>https://www.sfgate.com/movies/article/Noah-Cowan-sees-bigger-role-for-tech-sector-in-5248624.php</ref> بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمەڵەی فیلمی سانفرانسیسکۆ ناوی نوح کووانە کە لە مانگی ئازاری ٢٠١٤ پەیوەندی بە ڕێکخراوەکەوە کردووە. پێش کاوان، تێد ھۆپ لە نێوان مانگی ئابی ٢٠١٢ و کانوونی دووەمی ٢٠١٣ وەک بەڕێوەبەری جێبەجێکار کاری کردووە.<ref>https://www.sfgate.com/movies/article/Ted-Hope-stepping-down-from-S-F-Film-Society-post-4882248.php</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|فیلم}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 1i0c1j8gfjnuylcok96vwjh4zmd6xzs 0 220724 1698205 1450430 2026-10-31T13:34:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1698205 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = کۆمار دەرئۆفتادە | وێنە = Komar Deruftade.jpg | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = [[پیرانشار]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ٢٥ی گەلاوێژ ١٣٨٥ | ڕێکەوتی مردن = ٨ی خەزەڵوەری ١٤٠١ | شوێنی مردن = [[پیرانشار]] | ھۆکاری مردن = تەقەی ڕاستەوخۆی هێزەکانی ڕژیمی کۆماری ئیسلامی ئێران لە مەودای ٣ متریەوە | شوێنی گۆڕ = پیرانشار | نیشتەجێ =[[کوردستان]] | نەتەوە = [[کورد]] | ناوەکانی تر = | ھاووڵاتی = | ڕادەی خوێندەواری = }} '''کۆمار دەرئۆفتادە''' ({{بە فارسی|کومار درافتاده}}) (لەدایکبووی ٢٥ی گەلاوێژ ١٣٨٥ ھەتاوی - کۆچکردووی ٨ی خەزەڵوەری ١٤٠١ ھەتاوی) مێرمنداڵێکی کوردی خەڵکی [[پیرانشار]] لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] بوو و لەلایەن ھێزە چەکدارەکانی ئێرانەوە لە [[خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران]]دا کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Piranshahr; A teenager was killed by security forces|ناونیشان=https://kurdpa.net/en/news/piranshahr-a-teenager-was-killed-by-security-forces|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Kurdpa|زمان=ku-Arab}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/middleeast/iran/31102022|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Reportage aus Iran: Familien in Pîranşar erzählen die Geschichten ihrer Kinder|ناونیشان=https://anfdeutsch.com/hintergrund/reportage-aus-iran-familien-in-piransar-erzahlen-die-geschichten-ihrer-kinder-35220|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ANF News|زمان=de}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کومار درافتاده از فاصله سه متری هدف تیراندازی قرار گرفته است|ناونیشان=https://hengaw.net/fa/news/ههنگاو-کومار-درافتاده-از-فاصله-سه-متری-هدف-تیراندازی-قرار-گرفته-است|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Hengaw|زمان=ku-Arab}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=MohammadEditor|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=کومار درافتاده|ناونیشان=https://tavaana.org/fa/KoumarFa|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=توانا|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221203183933/https://tavaana.org/fa/KoumarFa|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مێرمنداڵێکی تەمەن ١٦ ساڵ لە پیرانشار بە تەقەی هێزە ئەمنییەتییەکانی حکوومەتی ئێران گیانی لەدەست دا|ناونیشان=https://kurdpa.net/so/news/مێرمنداڵێکی-تەمەن-ساڵ-لە-پیرانشار-بە-تەقەی-هێزە-ەمنییەتییەکانی-حکوومەتی-ێران-گیانی-لەدەست-دا|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Kurdpa|زمان=ku-Arab}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=rewend|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=لەماوەی پەنجا رۆژی خۆپیشاندانەکان چەندین کەس شەهیدکراون و زیاتر لە سەدانیان بریندارکراون|ناونیشان=https://rewend.org/2022/11/2722/|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ماڵپەڕی رەوەند}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خۆپیشاندان لە رۆژهەڵات و ئێران بێ پسانەوە بەردەوامە|ناونیشان=https://anfsorani.com/ڕۆژانە/khpyshandan-l-rzhhat-w-yran-b-psanw-brdwam-35674|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ANF News}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ڕاپۆرتی ژمارە ١٠ی هەنگاو لەسەر خۆپیشاندان و ناڕەزایەتییەکانی شارەکانی کوردستان، ٦١ کوژراو و زیاتر لە ٥ هەزار بریندار|ناونیشان=https://hengaw.net/so/news/ڕاپۆرتی-ژمارە-ی-هەنگاو-لەسەر-خۆپیشاندان-و-ناڕەزایەتییەکانی-شارەکانی-کوردستان-کوژراو-و-زیاتر-لە-هەزار-بریندار|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Hengaw|زمان=ku-Arab}}</ref> == کوژران == '''کۆمار دەرئۆفتادە''' لە ڕۆژی ٧ی خەزەڵوەری ١٤٠١ ھەتاوی لە نزیک مەیدانی محەممەد هەوراز و لە مەودای ٣ مەترییەوە بە تەقەی ھێزە چەکدارەکانی [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] بریندار دەکرێت. ھەر ئەو شەوە گیانی لە دەست دەدات و مەیتەکەی دەدرێتەوە بە بنەماڵەکەی. بە وتەی [https://hengaw.net/ ڕێکخراوەی مافی مرۆڤی هەنگاو]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆمار دەرئۆفتادە لە مەودای ٣ مەترییەوە کراوەتە ئامانج و تەقەی لێکراوە|ناونیشان=https://hengaw.net/so/news/کۆمار-دەرۆفتادە-لە-مەودای-مەترییەوە-کراوەتە-امانج-و-تەقەی-لێکراوە|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Hengaw|زمان=ku-Arab}}</ref> کۆمار دەرئۆفتادە لە کاتێکدا بەر گولە کەوتوە کە لە ئەو جیگەی کە تیری خواردوە هیچ خۆپیشاندانێک لە ئارادا نەبووە. هەر وەها ئاماژە دەکات کە هێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئیران لە مەودای ٣ متریەوە تەقەیان لێ کردوە. دوای ئەوەی کە [[ژینا ئەمینی]] کچە کوردی سەقزی لە شاری [[تاران]] لە لایان پۆلیسی ڕەوشتی حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران دەستبەسەر و ئەشکەنجە کرا و هەر بەم بۆنەوە گیانی خۆی لە دەس دا، خۆپێشاندانێکی بەربڵاو لە کوردستان و سەر تا سەری ئێران بە ڕێوە چوو. [[پیرانشار|پیرانشاریش]] وەکوو هەموو شارەکانێ‌تر لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] تێکەڵی ئەم خەباتە بوو کە لە ئەنجامدا چەندین شەهیدی لێ کەوتەوە. کۆمار دەرئؤفتادە‌ش یەکێک بوو لە شەهیدانی ئەم شارە. تەرمی کۆمار دەرئۆفتادە لە ٩ی خەزەڵوەری ١٤٠١ لە دێی "زێوکە"ی سەر بە شاری پیرانشار بە خاک سپێردرا. == کاردانەوەکان == * قسەکانی '''حەسەن دەرئۆفتادە''' (باوکی کۆمار) لە ڕێوڕەسمی سەرەخۆشی کوڕەکەی دەنگدانەوەیێکی زۆری هەبوو. [https://twitter.com/henasekurdistan/status/1587121351659339777 ڤیدیۆی قسەکانی '''حەسەن دەرئۆفتادە'''] بە شێوەیێکی بربڵاو لە سۆشیال میدیا دا گەییشتە دەست خەڵک. لەم قسانەدا '''حەسەن دەرئۆفتادە''' گوتی: "ئەو کوڕەی من ٢٥ی گەلاوێژ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=25 ی گەلاوێژ ساڵروژی دامەزراندنی حیزبی دێموکڕاتی کوردستانی ئێران، حیده (آمانج کردستانی) – pmnews|ناونیشان=https://pmnews.se/?p=29847|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=pmnews.se|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221123001545/https://pmnews.se/?p=29847|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>لە دایک بوو نێوم لێ نا [[کۆماری کوردستان|کۆمار]] (ئاماژە بە کۆماری کوردستان کە لە مەهاباد لە ٢ی رێبەندانی ١٣٢٤ هەتاوی بە دەستی [[قازی محەممەد]] و هاوڕێیانی دامەزرا) خۆشبەختم ئەگەر لە سەر هیچ نەکوژراوە لە سەر ئازادی و خاکی شەهید بووە. خۆشبەختم کە شەهید بوو. جەرگ بڕین زۆر ناخۆشە نەودیوە. لە شەوێ دیوە من جەرگم کون کون بووە. بەڵام با فیدای ئەو خاکەی بێ. فیدای ئەو ئازادیەی بێ. بەخودای هەمووانوو دەکوژن. بەخودای بێ تاوان ىوو. بە زاتی خودای هەر چی بەڵایە لێی نەبوو ئەوان کوشتیان. ڕۆحمێ  بە یەکێن ناکەن. لێرە هەڵدەستین جاسووسێ دەکەین، خۆ دەفرۆشین، نەتەوەن دەفرۆشین". * هەر وەها ناوی برا و خۆشکەکانی '''کۆمار دەرئۆفتادە''' کە لەسەر [https://twitter.com/shlerbapiri/status/1587388348070494208/photo/1 ڕاگەیاندنی پرسەکەی] نووسرابوو دەنگدانەوەیێکی زۆری هەبوو لە نێو سۆشیال میدیادا. ماردین، ژێکاف<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%DA%A9%DB%86%D9%85%DB%95%DA%B5%DB%95%DB%8C_%DA%98%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%95%D9%88%DB%95%DB%8C_%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86&oldid=778642|ئیش=ویکیپیدیا، ئینسایکڵۆپیدیای ئازاد|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref>، ئەفسانە، میدیا ناوی برا و خۆشکەکانی '''کۆمار''' بوون. * هەر وەها [https://twitter.com/Jinnaannaa/status/1587188412301254656 ستۆریەکان] کۆمار لە ئینستاگرامدا دەنگ دانەوەیێکی زۆری هەبوو. کۆمار لە ئینستاگرامدا زۆر جار باسی لە ئازادی و عەشق بە ئازادی کردبوو. بۆیە زۆر کەس بە شەهید بوونی کۆمار ناڕەحەت و خەمین بوون. * [[گۆرانیبێژ]] و ڕەپێری کورد، [https://open.spotify.com/artist/3JLYZIOoZgefx7UvhS7q8M میلاد هانیباڵ]، ئاهەنگێکی بە ناوی [https://www.youtube.com/watch?v=VPfwEw0gjgg&ab_channel=MiladHannibal "نێوم لێنا کۆمار"] ساز کردووە و پێشکەشی کردووە بە کۆمار. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:کوژراوانی خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران]] [[پۆل:خەڵکی پیرانشار]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] mn761sffbrhpuw10jyfxbkcbc01lqca 0 220934 1698610 1535752 2026-11-01T07:37:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698610 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆنگرەی پەرتووکی کۆمیک''' کە زۆرجار پێی دەوترێت کۆمیکی کۆن ({{بە ئینگلیزی|comic book convention}}) ڕووداوێکە کە خەڵک تێیدا کۆدەبنەوە بۆ باسکردنی پەرتووکی کۆمیک. ھەوادارانی پەرتووکی کۆمیک دێنە کۆنفرانسەکە بۆ ناسینی ھەوادارانی تری پەرتووکی کۆمیک، بۆ کۆبوونەوە لەگەڵ نووسەرانیشیان، یان بۆ بەشداریکردن لە زۆر چالاکیی دیکەی پەیوەست بەوانەوە. یەکەمین کۆنفرانسی پەرتووکی کۆمیک لە ساڵی ١٩٦٤ بەڕێوەچوو، و ناوی لێنرا نیویۆرک کۆمیکۆن.<ref>https://www.history.co.uk/shows/superheroes-decoded/articles/game-of-thrones-george-rr-martin-first-comic-con</ref>لە ئاستی [[نێونەتەوەیی (ڕوونکردنەوە)|نێونەتەوەیی]]دا گەورەترین کۆنگرەی پەرتووکی کۆمیک لە جیھاندا، لە ڕووی ئامادەبووانەوە، کۆمیتەی ژاپۆنە (یەکەمجار لە ساڵی ١٩٧٥ بەڕێوەچوو)، کە شانازی بە ئامادەبوونی ساڵانەی زیاتر لە نیو ملیۆن کەسەوە دەکات. میھرەجانی کۆمیکس و یارییەکانی لوکا لە [[ئیتاڵیا]] (یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٥ بەڕێوەچوو) و میھرەجانی نێونەتەوەیی کۆمیکی ئەنگۆلێمی [[فەڕەنسا]] (یەکەمجار لە ساڵی ١٩٧٤ نمایشکرا) بە ڕێککەوت دووەم و سێیەم گەورەترین میھرەجانی کۆمیکن لە جیھاندا.<ref>McCarthy, "Manga: A Brief History", 500 Manga Heroes & Villains, p. 14.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|کتێب|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Comics conventions and festivals}} {{کتێب-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کلتووری گەمژە]] 15ajbtwv5gs74zwj4stbkyvurd1ung0 0 220935 1698354 1614041 2026-10-31T19:34:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1698354 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:New York Comic Con logo.svg.png|وێنۆک]] '''کۆمیک کۆنی نیویۆرک''' ({{بە ئینگلیزی|New York Comic Con}}) کۆنگرەی ساڵانەی ھەوادارانی شاری نیویۆرکە کە تایبەتە بە [[کۆمیک|کۆمیکەکانی]] ڕۆژئاوایی، ڕۆمانی گرافیک، [[ئەنیمێ]]، [[مانگا (کۆمیک)|مانگا]]، [[کایەی ڤیدیۆیی]]ەکان، کۆسپلەی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://cosplaynewsnetwork.com/comic-con-cosplay/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221122210823/https://cosplaynewsnetwork.com/comic-con-cosplay/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یاری، فیلم و [[تەلەڤیزیۆن]]. بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٦ بەڕێوەچوو.<ref>https://www.comicmix.com/2008/09/07/interview-harry-n-abrams-charles-kochman/</ref> کۆمیک کۆنی نیویۆرک بۆنەیەکی قازانجخوازە و لەلایەن کۆمپانیای ڕیدپۆپەوە بەرھەمدەھێنرێت و بەڕێوەدەبرێت، کە بەشێکە لە پێشانگاکانی ڕید ئێلسێڤێر، و پەیوەندی بە کۆمیک کۆنی سان دیێگۆی قازانج نەویستەوە نییە کە ماوەیەکی زۆرە ھەیە، وە نە کۆنگرەی ئەپڵی گەورە کە دواتر  ناسراوە بە بیگ ئەپڵ کۆمیک-کۆن کە خاوەنەکەی کۆمپانیای ویزارد ئینتەرتەینمەنتە.<ref>https://web.archive.org/web/20190102160839/http://tradeshowexecutive.com/archive/industry-news/greg-topalian-and-exec-team-business-journals-inc-launch-event-company/</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کتێب|ویلایەتی نیویۆرک|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠٠٠|ئەنیمێ و مانگا|فیلم|تەلەڤیزیۆن}} {{پۆلی کۆمنز|New York Comic Con}} {{کتێب-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:تشرینی یەکەم]] swiwd2fumm9djmbm6o7623bmxchbfoz 0 220974 1698277 1598040 2026-10-31T16:35:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1698277 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Sony bldg Manhattan west jeh.JPG|150px|وێنۆک|بارەگای پێشووی کۆمپانیای SCA لە بینای سۆنی، لە مانهاتن.]] '''کۆمپانیای سۆنی ئەمریکا''' ({{بە ئینگلیزی|Sony Corporation of America}}) لقێکی کۆمپانیای ئێستای [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]] سۆنییە کە دەکەوێتە [[نیویۆرک]]. ئەم کۆمپانیایە بارەگای سەرەکی کۆمپانیای سۆنییە لە ئەمریکا، کە بەپێی ئەو کۆمپانیایە ھەموو کۆمپانیاکانی سۆنی لە ئەمریکا کاردەکەن و لە بۆرسەی نیویۆرکدا ڕیزکراون. کۆمپانیای گرووپی سۆنی لە ساڵانی شەستەکانەوە وەبەرھێنان لە ئەمریکا دەکات. سۆنی دەیەمین گەورەترین وەبەرھێنەری ڕاستەوخۆی بیانییە لە ئەمریکا و بەھای وەبەرھێنانی زیاتر لە ٩٠ ملیار دۆلارە. لە ساڵی ٢٠٢١دا زیاتر لە نیوەی داھاتی کۆمپانیای سۆنی ئەمریکا لە کۆمپانیاکانی بنکەیان لە ئەمریکا بووە. لە ساڵی ١٩٩٩ کۆمپانیای سۆنی مافی فیلمی خاوەندارێتی فیکری بۆ فیلمی سپایدەرمان لە کۆمپانیای مارڤڵ ئینتەرتەینمەنت بە بڕی ٧ ملیۆن دۆلار بەدەستھێنا. فیلمی سپایدەرمان زیاتر لە ٩.٨ ملیار دۆلاری بەدەستھێناوە، بەمەش پێنجەمین فیلمی زۆرترین داھاتی فیلمە لە مێژوودا. لە ساڵی ٢٠٢١ فیلمی [[پیاوی جاڵجاڵۆکە: ھیچ ڕێگەیەک نییە بۆ نیشتیمان]] بووە شەشەم فیلمی زۆرترین داھاتی ھەموو سەردەمێک.<ref>https://sonyreconsidered.com/sony-q1-2020-earnings-overview-revenue-2-profits-1-f467dafe5609?gi=cab316161628{{بەستەری مردوو|url=https://sonyreconsidered.com/sony-q1-2020-earnings-overview-revenue-2-profits-1-f467dafe5609?gi=cab316161628 |date=تەممووزی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>https://variety.com/2022/film/box-office/spiderman-no-way-home-sixth-highest-grossing-movie-1235160945/</ref> لە ساڵی ٢٠١٦ سۆنی پلەیستەیشنی گواستەوە کە گەورەترین براندی سۆنی بوو لە ڕووی داھاتەوە بۆ ئەمریکا.<ref>https://www.industryweek.com/technology-and-iiot/article/21967304/sony-moves-playstation-business-to-the-us</ref> گەورەترین کڕینی کۆمپانیای سۆنی کۆمپانیای یاری ڤیدیۆیی ئەمریکی Bungie بوو بە بڕی ٣.٧ ملیار دۆلار لە ساڵی ٢٠٢٢. [[پلەیستەیشن ٤]] قازانجترین کۆنسۆلی تا ئێستا بووە، زیاتر لە ١١٧ ملیۆن یەکەی فرۆشراوە، ئەمەش بووە چوارەم کۆنسۆلی زۆرترین فرۆشی لە ھەموو کاتێکدا. داھاتی کۆمپانیای [[سۆنی ئینتەرەکتیڤ ئینتەرتەیمێنت]] لە ساڵی ٢٠٢١دا ٢٥ ملیار دۆلار بووە.<ref>https://www.gamesradar.com/ps4-is-more-profitable-than-any-console-in-video-game-history/</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|کایەی ڤیدیۆیی|ژاپۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا }} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:لقی کۆمپانیا ئەمریکییەکان لە کۆمپانیا بیانییەکان]] [[پۆل:کۆمپانیا نەرمامێرەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 515q78ge0adlneif6jwrsjw8xv49wj3 0 221683 1698669 1535789 2026-11-01T10:36:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698669 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Copa_América_Centenario.svg_(1).png|وێنۆک|لۆگۆی فەرمی جامەکە]] '''کوپا ئەمریکای سەدەی ٤٥''' ({{بە ئیسپانی|Copa América Centenario}}) جامی نەتەوەکانی ئەمریکای باشوورە کە لە نێوان ٣ بۆ ٢٦ی حوزەیران بەڕێوەچوو و لەلایەن [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە]] میوانداری دەکرێت. ئەم خولە تایبەتە کە بە بۆنەی سەد ساڵەی دەستپێکردنی ئەم پاڵەوانێتییە بوو، ناوی لێنرا جامی سەدەی ئەمریکا. == چۆن کوپا ئەمریکای ٢٠١٦ شێوەی خۆی وەرگرت == یەکەمین خولی کۆپا ئەمریکا لە ساڵی ١٩١٦ بەڕێوەچوو، ئەگەر ئەم پاڵەوانێتییە بە درێژەی یارییەکانی کوپا ئەمریکا لە قەڵەم بدەین، ئەم چاپە ناوی لێنراوە خولی ٤٥ی کۆپا ئەمریکا. بەپێی ڕێککەوتنی نێوان یەکێتی تۆپی پێی ئەمریکای باشوور (CONEMBOL) و یەکێتی تۆپی پێی باکور و ناوەڕاست و [[دەریای کاریبی|کاریبی]] (CONCACAF)، لە ساڵی ٢٠١٦، لەبری ئەوەی دوو پاڵەوانێتی جیاواز ئەنجامبدەن، کۆپا ئەمریکا ( جامی [[ئەمریکای لاتینی|ئەمریکای لاتین]] ) و جامی زێڕین (باکوور). جامی ئەمریکی).ناوەند و کاریبی)، ئەم پاڵەوانێتییە بەکۆمەڵە لەلایەن ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکاوە بە بەشداری ١٠ تیپی ئەمریکای لاتین و ٦ تیپی ئەمریکای باکوور بەڕێوەدەچێت. == کوپا ئەمریکا ٢٠١٦ و جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٧ == ھەر لەسەرەتاوە ڕاگەیەندرا کە پاڵەوانی ئەم پێشبڕکێیە ناچێتە [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠١٧|جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٧]], چونکە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی شیلی نوێنەرایەتی ئەمریکای باشوور دەکات وەک پاڵەوانی کوپا ئەمریکا ٢٠١٥, ھەرچەندە شیلی ئەم جامەشی بەدەستھێنا. == فەلسەفەی ئەنجامدانی کوپا ئەمریکا ٢٠١٦ == ھۆکاری بەڕێوەچوونی ئەم پاڵەوانێتییە بەکۆمەڵە، یادی ١٠٠ ساڵەی دامەزراندنی کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی [[ئەمریکاکان|ئەمریکایە]] . ئەلفریدۆ ھیویت سەرۆکی کۆنکاکاف و نیکۆلاس لیۆس سەرۆکی کۆنکاکاف لە بەیاننامە فەرمییەکاندا پەسەندی بەڕێوەچوونی ئەم پاڵەوانێتییەیان کرد لە ساڵی ٢٠١٦. جامی ئەمەریکای ٢٠١٦ بەفەرمی خرایە ناو ساڵنامەی [[فیفا]] بەجۆرێک پێویستە سەرجەم یانەکان یاریزانەکانیان ئازاد بکەن بۆ ئەوەی بەشداری ئەم پاڵەوانێتییە بکەن. == چۆنیەتی ھەڵبژاردنی ئەو تیپانەی کە لە کوپا ئەمریکا ٢٠١٦ ئامادە دەبن == ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی مەکسیک و ئەمریکا لەگەڵ ١٠ ھەڵبژاردەی ئەمریکای باشوور بە شێوەیەکی ئۆتۆماتیکی بەشدارییان لە جامی ئەمریکای ٢٠١٦ کرد. کۆستاریکا وەک پاڵەوانی جامی نەتەوەکانی [[ئەمریکای ناوەندی|ئەمریکای ناوەڕاست]] لە ساڵی ٢٠١٤، [[جامایکا]] وەک پاڵەوانیی جامی کاریبی ٢٠١٤ و ھەردوو ھەڵبژاردەی ھایتی و پەنەماش بە بردنەوەی قۆناغی کۆتایی گەیشتنە ئەم ڕکابەرییە. ئەم دوو یارییە پلەی ئۆفە لە نێوان ٤ تیپی یەکەمی جامی زێڕی ٢٠١٥ (لە ڕووی ڕیزبەندی خاڵەکانی ئەم پاڵەوانێتییە؛ بەبێ ڕەچاوکردنی ئەمریکا، مەکسیک، کۆستاریکا و جامایکا)، و تیپەکانی ھایتی و پەنەما، بە بردنەوەیان لە ترینیداد و [[کووبا|کوبا]] ڕێگەیان پێدرا بەشداری بکەن. == تۆوکردنی کوپا ئەمریکا ٢٠١٦ == وەک میوانداری جامی ئەمریکای ٢٠١٦، ئەمریکا خرایە ڕیزبەندی یەکەمی کۆمەڵەی یەکەم، ھەروەھا ئەرجەنتین پلەی یەکەمی کۆمەڵەی چوارەمی بەدەستھێنا چونکە بەرزترین تیپی ناوچەی کۆنێمبۆڵ بوو لە ڕیزبەندی مانگانەی فیفادا. (بە پشتبەستن بە ڕیزبەندی کانوونی دووەمی ٢٠١٥) ھەروەھا، ھەڵبژاردەی نیشتمانی بەڕازیل و مەکسیک، چونکە ئەوان ھەمیشە بەشێک بوون لە یەکەم و زلھێزەکانی ھێمای کۆنفیدڕاڵیی باشوور و باکووری ئەمریکا لە ١٠٠ ساڵی ڕابردوودا، لە یەکەم تۆوی یەکەمدا دانران. گرووپی دووەم و سێیەم. بێگومان ئەم بڕیارە لە لایەن ئۆرۆگوایەوە بە توندی ڕەخنەی لێگیرا وەک براوەی دوو جامی جیھانی و شانازیترین تیپی سەردەمی کۆپا ئەمریکا بە ١٥ پاڵەوانێتی، ھەروەھا شیلی وەک پاڵەوانی بەرگریکاری کوپا ئەمریکا. بەھەر حاڵ تیروپشکی ئەم پاڵەوانێتییە لە ٢١ی شوباتی ٢٠١٦ لە شاری [[نیویۆرک]] لە [[ئەمریکا]] ئەنجامدرا، بەپێی ڕیزبەندی تیپەکانی ئێستا بە پشتبەستن بە ڕیزبەندی کانوونی دووەمی ٢٠١٥ی [[فیفا]]، بۆ دیاریکردنی ئەرکی چوار گروپی پاڵەوانێتییەکە. ==سەرچاوەکان== * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}} <references /> {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|وەرزش|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Copa América Centenario}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} lyoq6z2c2hzkz3fv83gnavgg0fo4n8l 0 222449 1698301 1213308 2026-10-31T16:39:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1698301 wikitext text/x-wiki '''کۆمیدیای ترسناک''' ({{بە ئینگلیزی|Comedy horror}}) ئەدەبیات و ژانەرێکی فیلمە کە توخمەکانی ئەدەبی کۆمیدی و [[وێژەی ترسناک]] تێکەڵ بەیەکتر دەکرێن. ئەم ژانەرە ھەمیشە لەگەڵ [[کۆمێدیای ڕەش]]دا تێکەڵ دەکرێت، تەنھا لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا نەبێت.<ref>https://books.google.iq/books?id=3d3DUTr_EwIC&pg=PA1&redir_esc=y</ref> وە لە ھەندێک ڕووەوە دەتوانرێت بە ژێرکۆمەڵەیەکی [[کۆمیدیای ڕەش]] ھەژمار بکرێت. زۆرجار کۆمیدیای ترسناک تەنز لەسەر شتە ترسناکەکان وەک سەرچاوەیەکی سەرەکی بۆ نوکتە بەکاردەھێنن یان چیرۆکەکە لە ڕوانگەیەکی جیاوازەوە وەردەگرن، وەک «کوخی دارستان» یان «تاکەر و دەیل دژی ئیڤڵ». کورتە چیرۆکی ئەفسانەی چاڵی خەوتوو لە نووسینی واشنتۆن ئیرڤینگ "یەکەم چیرۆکی کۆمیدیای ترسناک و گەورەیە". چیرۆکەکە وایکردووە خوێنەران "ساتێک پێبکەنن و ساتێکی دیکە ھاوار بکەن.<ref>https://books.google.iq/books?id=2AIgAef-bAcC&redir_esc=y</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ترسناک|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Comedy horror}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] [[پۆل:کۆمیدیای ترسناک]] [[پۆل:چەشنەکانی ترسناک]] nkuoej3acl70awpbi4jlml7yeqs3p0j 1698307 1698301 2026-10-31T17:01:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] و [[دەروازە:وێژە|وێژە]] 1698307 wikitext text/x-wiki '''کۆمیدیای ترسناک''' ({{بە ئینگلیزی|Comedy horror}}) ئەدەبیات و ژانەرێکی فیلمە کە توخمەکانی ئەدەبی کۆمیدی و [[وێژەی ترسناک]] تێکەڵ بەیەکتر دەکرێن. ئەم ژانەرە ھەمیشە لەگەڵ [[کۆمێدیای ڕەش]]دا تێکەڵ دەکرێت، تەنھا لە حاڵەتە دەگمەنەکاندا نەبێت.<ref>https://books.google.iq/books?id=3d3DUTr_EwIC&pg=PA1&redir_esc=y</ref> وە لە ھەندێک ڕووەوە دەتوانرێت بە ژێرکۆمەڵەیەکی [[کۆمیدیای ڕەش]] ھەژمار بکرێت. زۆرجار کۆمیدیای ترسناک تەنز لەسەر شتە ترسناکەکان وەک سەرچاوەیەکی سەرەکی بۆ نوکتە بەکاردەھێنن یان چیرۆکەکە لە ڕوانگەیەکی جیاوازەوە وەردەگرن، وەک «کوخی دارستان» یان «تاکەر و دەیل دژی ئیڤڵ». کورتە چیرۆکی ئەفسانەی چاڵی خەوتوو لە نووسینی واشنتۆن ئیرڤینگ "یەکەم چیرۆکی کۆمیدیای ترسناک و گەورەیە". چیرۆکەکە وایکردووە خوێنەران "ساتێک پێبکەنن و ساتێکی دیکە ھاوار بکەن.<ref>https://books.google.iq/books?id=2AIgAef-bAcC&redir_esc=y</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ترسناک|کۆمیدیا|خەیاڵی زانستی|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Comedy horror}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] [[پۆل:کۆمیدیای ترسناک]] [[پۆل:چەشنەکانی ترسناک]] 6xjn2s6gzhkp4dncwd40rxmycji9xbo 0 225509 1698603 1407738 2026-11-01T07:36:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سووریا-کۆلکە) 1698603 wikitext text/x-wiki '''کۆنگرەی ستار''' (بە کوردی: Kongreya Star یان Kongra Star) کە لە ساڵی ٢٠٠٥ لەژێر ناوی '''یەکێتیی ستار''' (بە کوردی: Yekîtiya Star) دامەزرا، فیدراسیۆنێک لە ڕێکخراوە ژنانەکان لە ڕۆژاوای کوردستان و باکوور و باکووری ڕۆژھەڵاتی سووریایە. وشەی «''ستار''» "ئاماژە بە [[ئیشتار]] مایەخوای کۆنینەی میزۆپۆتامیا دەکات کە ئەمڕۆژە بۆ ئەستێرەکانی ئاسمانیش بە کار دەھێنرێت."<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Knapp|یەکەم=Michael|سەردێڕ=Revolution in Rojava|دوایین٢=Flach|دوایین٣=Ayboğa|بڵاوکەرەوە=Pluto Press|ساڵ=٢٠١٦|پەڕەکان=٦٤-٦٧|chapter=A Women's Revolution}}</ref> کۆنگرەی ستار لە پێشکەوتە چەوگیرەکانێک کە لە [[ڕۆڵی ڕەگەزی|پەیوەندییە ڕەگەزییەکان]] لە ناوچەکەدا بە دی ھاتووە ڕۆڵێکی بەرجەستەی ھەبووە. چالاکیی کۆنگرەی ستار بەپێی ئەم داواکارییە سقام گرتووە کە "بەبێ ئازادیی ژنان، کۆمەڵگەیەکی ئازاد بە دی ناھێندرێت."<ref name=newsweek>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Women Leading a Social Revolution in Syria's Rojava|ناونیشان=http://europe.newsweek.com/women-leading-social-revolution-rojava-report-506611|ئیش=Newsweek|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> یەکێک لە ئەندامە دامەزرێنەرەکانی کۆنگرەی ستار، [[ئیلھام ئەحمەد]] ھاوسەرۆکی پێشووی [[مەجلیسی دیموکراتی سوریا]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dckurd.org/2017/02/14/interview-with-ilham-ahmad-co-chair-of-syria-democratic-council-msd/|سەردێڕ=Interview with Ilham Ahmad Co-chair of Syria Democratic Council (MSD)|ڕێکەوت=١٤ی شوباتی ٢٠١٧}}</ref> == کۆنگرەکان == * کۆبوونەوەی گشتیی ٩ھەمینی کۆنگرەی ستار لە ڕۏژی ١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ بە دروشمی «''بە ڕۆحی تێکۆشانی شۆڕشی ژنان ڕاپەڕینی ژن، ژیان، ئازادی سەردەخەین''» و بە بەشداریی ١٠٠٠ نوێنەر بەڕێوەچوو و دەستەی بەڕێوەبەری لە ئەنجامی کۆبوونەوەکەدا ڕاگەیەندراوێک بڵاو کردەوە.<ref name="فرات ۱">[https://anfsorani.com/ژنان/ynjamnamy-kngry-9hmyny-kngry-star-bawkrayw-37310 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''ئەنجامنامەی کۆنگرەی ٩ھەمینی کۆنگرەی ستار بڵاوکرایەوە''، نووسراو لە ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بزووتنەوەی ژنان لە کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوەکانی ژنانی کورد]] [[پۆل:ڕێکخراوە ئاپۆییستەکانی سووریا]] [[پۆل:مافەکانی ژنان لە ڕۆژھەڵاتی ناوین]] tkl0whswdnngt6i8sd1ia4k2pl6tj0v 0 225869 1698370 1682337 2026-10-31T19:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698370 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠١٤ لە ناوچەی [[شنگال]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] '''کۆمەڵکوژییەکی [[ئێزیدی]]یەکان''' لەلایەن [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعشەوە]] ئەنجامدرا.<ref name="US recogniognition">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cnn.com/2016/03/17/politics/us-iraq-syria-genocide/index.html|سەردێڕ=John Kerry: ISIS responsible for genocide|بڵاوکەرەوە=CNN|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٦|دوایین=Elise Labott|دوایین٢=Tal Kopan|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160317121954/http://www.cnn.com/2016/03/17/politics/us-iraq-syria-genocide/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> <ref name="BBCRussian">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=UN accuses the "Islamic State" in the genocide of the Yazidis|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2015/03/150319_rn_yazidis_un_is_genocide|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[BBC Russian Service]]/[[بی بی سی|BBC]]|زمان=ru}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=The UN has blamed 'Islamic State' in the genocide of the Yazidis|ناونیشان=http://www.svoboda.org/content/article/26909669.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150710232852/http://www.svoboda.org/content/article/26909669.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]}}</ref> کۆمەڵکوژییەکە بووە ھۆی دەرکردن و ھەڵاتن و دەربەدەری کاریگەرانەی ئێزیدییەکان. ھەزاران ژن و کچی ئێزیدی لەلایەن داعشەوە بە زۆر کران بە کۆیلەی سێکسی و ھەزاران پیاوی ئێزیدیش کوژران.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2018/08/16/world/middleeast/turkish-airstrike-in-iraqi-territory-kills-a-kurdish-militant-leader.html|سەردێڕ=Turkish Airstrike in Iraqi Territory Kills a Kurdish Militant Leader|دوایین=Callimachi|یەکەم=Rukmini|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠١٨|ئیش=[[The New York Times]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181021073815/https://www.nytimes.com/2018/08/16/world/middleeast/turkish-airstrike-in-iraqi-territory-kills-a-kurdish-militant-leader.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> <ref name="CSM">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Arraf|یەکەم=Jane|ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Islamic State persecution of Yazidi minority amounts to genocide, UN says|ناونیشان=http://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2014/0807/Islamic-State-persecution-of-Yazidi-minority-amounts-to-genocide-UN-says-video|ئیش=[[The Christian Science Monitor]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140808154839/http://www.csmonitor.com/World/Middle-East/2014/0807/Islamic-State-persecution-of-Yazidi-minority-amounts-to-genocide-UN-says-video|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> <ref name="TT20140824">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Blair|یەکەم=David|سەردێڕ=Isil's Yazidi 'mass conversion' video fails to hide brutal duress|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/11049393/Isils-Yazidi-mass-conversion-video-fails-to-hide-brutal-duress.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠١٤|ئیش=The Telegraph|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥|شوێن=London|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140823110541/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/11049393/Isils-Yazidi-mass-conversion-video-fails-to-hide-brutal-duress.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> جینۆساید دوای کشانەوەی [[ھێزە وشکانییەکانی عێراق|ھێزەکانی عێراق]] و [[پێشمەرگە]] دەستی پێکرد، کە ئێزیدییەکانی بێ بەرگری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Slater|یەکەم=Andrew|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Kurdish Forces are Pushing Back Against ISIS, Gaining Ground Around Mosul|ئیش=[[The Daily Beast]]|ناونیشان=https://www.thedailybeast.com/kurdish-forces-are-pushing-back-against-isis-gaining-ground-around-mosul|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Phillips|یەکەم=David L.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=WRKEDwAAQBAJ&q=peshmerga+fled+sinjar&pg=PA83|سەردێڕ=The Great Betrayal: How America Abandoned the Kurds and Lost the Middle East|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨١٧٨٦٧٣٥٧٦٨|زمان=en}}</ref> کوشتیاریی داعش بۆ سەر ئێزیدییەکان سەرنجی کۆمەڵگای نێونەتەوەییی بەدەستھێنا و بووە ھۆی دەستوەردانەکانی ئەمریکا لە عێراق، کە ئەمەش بە ھێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا بۆ سەر داعش دەستیپێکرد. سەرەڕای ئەوەش، [[ئەمریکا]] و [[بەریتانیا]] و [[ئوسترالیا]] فڕۆکەیەکی فریاگوزارییان بۆ ئێزیدییەکان نارد کە بەرەو زنجیرە شاخێک ھەڵھاتبوون. [[یەکەکانی پاراستنی گەل|شەڕڤانانی یەپەگە]] و [[پارتی کرێکارانی کوردستان|پەکەکە]] ڕێڕەوێکی مرۆیییان بۆ [[چیای شنگال]] کردەوە و ھاوکاری ئێزیدییەکانیان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Phillips|یەکەم=David L.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nh8xDwAAQBAJ&pg=PT171|سەردێڕ=The Kurdish Spring: A New Map of the Middle East|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨١٣٥١٤٨٠٣٦٩|زمان=en}}</ref> تا ساڵی ٢٠١٥ کردەوەکانی داعش دژی ئێزیدیەکان نزیکەی ٥٠٠ ھەزار پەنابەری لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=ISIS Terror: One Yazidi's Battle to Chronicle the Death of a People|ناونیشان=http://www.nbcnews.com/storyline/isis-uncovered/isis-terror-one-yazidis-battle-chronicle-death-people-n461566|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160316115552/http://www.nbcnews.com/storyline/isis-uncovered/isis-terror-one-yazidis-battle-chronicle-death-people-n461566|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=MSNBC}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Denkinger J.K., Windthorst P., El Sount C.R.-O., Blume M., Sedik H., Kizilhan J.I., Gibbons N., Pham P., Hillebrecht J., Ateia N., Nikendei C., Zipfel S., Junne F.|ساڵ=٢٠١٧|سەردێڕ=The 2014 Yazidi genocide and its effect on Yazidi diaspora|journal=The Lancet|بەرگ=٣٩٠|issue=10106|پەڕەکان=١٩٤٦|doi=10.1016/S0140-6736(17)32701-0|pmid=٢٩١١٥٢٢٤|doi-access=free}}</ref> کۆمەڵکوژی لەلایەن چەندین ئەندامی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]<ref name="US recognition">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.cnn.com/2016/03/17/politics/us-iraq-syria-genocide/index.html|سەردێڕ=John Kerry: ISIS responsible for genocide|بڵاوکەرەوە=CNN|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٦|دوایین=Elise Labott|دوایین٢=Tal Kopan|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160317121954/http://www.cnn.com/2016/03/17/politics/us-iraq-syria-genocide/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٦}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFElise_LabottTal_Kopan2016">Elise Labott; Tal Kopan (17 March 2016). [http://www.cnn.com/2016/03/17/politics/us-iraq-syria-genocide/index.html "John Kerry: ISIS responsible for genocide"]. CNN. [https://web.archive.org/web/20160317121954/http://www.cnn.com/2016/03/17/politics/us-iraq-syria-genocide/index.html Archived] from the original on 17 March 2016<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">17 March</span> 2016</span>.</cite></ref> <ref name="BBCRu3rssian">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=UN accuses the "Islamic State" in the genocide of the Yazidis|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2015/03/150319_rn_yazidis_un_is_genocide|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[BBC Russian Service]]/[[بی بی سی|BBC]]|زمان=ru}}<cite class="citation web cs1 cs1-prop-foreign-lang-source" data-ve-ignore="true">[http://www.bbc.co.uk/russian/rolling_news/2015/03/150319_rn_yazidis_un_is_genocide "UN accuses the "Islamic State" in the genocide of the Yazidis"] (in Russian). [[خزمەتگوزاری ڕووسی بی بی سی|BBC Russian Service]]/[[بی بی سی|BBC]]. 19 March 2015<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">16 April</span> 2015</span>.</cite> </ref> و ڕێکخراوە نیشتمانی و فرەنەتەوەییەکانەوە ناسێنراوە. == پاشخان == [[ئێزیدی|ئێزیدییەکان]] [[یەکتاپەرستی|یەکتاپەرستن]] کە باوەڕیان بە [[مەلەک تاووس]] ھەیە، [[فریشتە]]یەکی خێرخوازی و وەک تاووسێک دەردەکەوێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Açikyildiz|یەکەم=Birgül|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-pY7zAEACAAJ|سەردێڕ=The Yezidis: The History of a Community, Culture and Religion|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٤٥٣-٢١٦-١|زمان=en}}</ref> داعش کە خۆیان بە [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] ناودەبەن، لەگەڵ موسڵمانانی دیکەی ناوچەکە فریشتەی تاووس وەک بوونەوەری خراپەکار یان [[شەیتان]] سەیر دەکەن و ئێزیدییەکان بە «[[شەیتانپەرستی|شەیتانپەرست]]» دەبینن. بە پێچەوانەی ئایینی [[جوولەکایەتی|جوولەکە]] و [[مەسیحییەت|مەسیحییەوە]]، داعش ئێزیدییەکان بە [[خاوەن کتێبەکان|خەڵکی پەرتووکەکە]] نازانێت یان وەک کۆمەڵەیەکی دیممی سەیریان ناکات تاوەکو ئەرکی پاراستنیان لە ئەستۆ بگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2015/08/14/world/middleeast/isis-enshrines-a-theology-of-rape.html|سەردێڕ=ISIS Enshrines a Theology of Rape|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠١٥|دوایین=Callimachi|یەکەم=Rukmini|ئیش=The New York Times}}</ref> لە ئابی ساڵی ٢٠١٤ زیاتر لە ٣٠٠ خێزانی ئێزیدی ھەڕەشەیان لێکرا و ناچاربوون لەنێوان موسڵمانبوون بۆ [[سوننە]] یان مردن ھەڵبژێرن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Staff|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Islamic State militants tell 300 Yazidi families: convert or die|ناونیشان=https://news.yahoo.com/islamic-state-militants-tell-300-yazidi-families-convert-161322618--finance.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150128060033/http://news.yahoo.com/islamic-state-militants-tell-300-yazidi-families-convert-161322618--finance.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=News.yahoo.com}}</ref> == خشتەی ڕووداوەکان == {| class="wikitable" |+ ! کاتنامە ! ڕووداوە جینۆساید و پەیوەندیدارەکان |- | ٢٠١٣ | ھەڕەشەکردن لە خوێندکارانی ئێزیدی لە زانکۆی موسڵ لەلایەن ئیسلامییەکانەوە <ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yezidi Genocide Timeline|ناونیشان=https://freeyezidi.org/yezidi-genocide-timeline/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Free Yezidi Foundation}}</ref> <ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Zoonen|یەکەم=Dave|دوایین٢=Wirya|یەکەم٢=Khogir|سەردێڕ=The Yazidis Perceptions of Reconciliation and Conflict|ناونیشان=https://www.usip.org/sites/default/files/Yazidis-Perceptions-of-Reconciliation-and-Conflict-Report.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Middle East Research Institute|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230611224950/https://www.usip.org/sites/default/files/Yazidis-Perceptions-of-Reconciliation-and-Conflict-Report.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | ١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٤ | شاری مووسڵ کەوتە ژێر دەستی داعش <ref name=":2" /> <ref name=":3" /> |- | ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٤ | داعش دەستی بەسەر تەلعەفەردا گرت <ref name=":2" /> <ref name=":3" /> |- | ٣ی ئابی ٢٠١٤ | داعش بە کشانەوەی ھێزە کوردییەکان ھێرشی کردە سەر شەنگال. ئاوارەکانی ئێزدی بەرەو چیای شنگال ھەڵدێن بەڵام گیریان خواردووە و دەستیان بە پێداویستییە سەرەکییەکان نەگەیشتووە. زۆرێک لە ھەوڵی ھەڵھاتن گیانیان لەدەستدا <ref name=":2" /> |- | ٤ی ئابی ٢٠١٤ | لانیکەم ٦٠ پیاوی ئێزیدی لە گوندی ھەردان لەلایەن داعشەوە کوژران و ژن و منداڵیش بە زۆر بە دیل بردران بۆ تەلعەفەر. <ref name=":2" /> |- | ٧ی ئابی ٢٠١٤ | ھێرشی ئاسمانیی لەلایەن ھێزەکانی ئەمریکاوە بۆ 'کۆتاییھێنان بە گەمارۆکانی سەر چیای شنگال' دەستیپێکرد. تا ئەو ڕۆژە، چەند ھەزار ئێزیدییەک لەلایەن داعش کوژران یان بە دیل گیران.<ref name=":2" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Statement by the President|ناونیشان=https://obamawhitehouse.archives.gov/the-press-office/2014/08/07/statement-president|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=The White House}}</ref> |- | ٩ بۆ ١١ی ئابی ٢٠١٤ | ڕێڕەوی ڕزگاربوون لە چیای شنگال کە لەلایەن شەڕڤانانی ڕۆژاواوە دروستکرا. لانیکەم ١٠٠ ھەزار ئاوارە گەیشتنە [[ھەرێمی کوردستان]] <ref name=":2" /> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Kurdish pershmerga forces prepare escape route for Yazidis trapped on Sinjar|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2014/dec/19/kurdish-pershmerga-yazidis-safe-escape-route-sinjar-isis|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=The Guardian}}</ref> |- | ١٤ی ئابی ٢٠١٤ | ئەمریکا کۆتایی بە پڕۆسەی فڕێدانی ھاوکارییە مرۆییەکان ھێنا بۆ چیای شەنگال. <ref name=":2" /> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=How the US pulled off its humanitarian aid missions to the Yazidis|ناونیشان=https://theworld.org/stories/2014-08-15/how-us-pulled-its-humanitarian-aid-missions-yazidis|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Global Post}}</ref> |- | ١٥ی ئابی ٢٠١٤ | دوای دوو ھەفتە لە گەمارۆدان، داعش کۆمەڵکوژی لە گوندی کۆچۆی ئەنجامدا. زۆرینەی پیاوانی گوندەکە کوژران و کوڕان ناچار بوون ببنە سەرباز ھەروەھا منداڵ، ژن و کچەکان وەک کۆیلەی سێکسی مامەڵەیان پێوەکران.<ref name=":2" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UN exhumes Yazidi mass graves from Islamic State massacre in northern Iraq|ناونیشان=https://www.france24.com/en/20190413-un-yazidi-mass-grave-islamic-state-massacre-northern-iraq-kocho|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=France24}}</ref> |- | ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥ | ھێزە کوردییەکان و گرووپە چەکدارە ئێزیدییەکان شنگالیان لە دەستی داعش ڕزگار کرد <ref name=":2" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ISIS genocide of Yezidis and Christians|ناونیشان=https://us.gov.krd/en/issues/isis-genocide-of-yezidis-and-christians/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Kurdistan Regional Government Representation in the United States}}</ref> |- | ٢٢ی ئازاری ٢٠١٩ | شارۆچکەی باغۆز لە ڕۆژاوای کوردستان ئازاد کرا. میدیاکان ئاماژەیان بەوەدا کە دیلە ئێزیدییەکان لەلایەن داعشەوە سەریان بڕاوە. منداڵە سەربازە زۆرەملێکراوەکانی ئێزیدی ئازاد کراون. <ref name=":2" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ISIS has lost its final stronghold in Syria, the Syrian Democratic Forces says|ناونیشان=https://www.cnn.com/2019/03/23/middleeast/isis-caliphate-end-intl/index.html|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=CNN}}</ref> |- | ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ | [[ئەبووبەکر بەغدادی|ئەبوبەکر بەغدادی]]، سەرکردەی داعش لەلایەن ئەمریکاوە لە ناو خاکی [[سووریا|سوریا]] کوژرا <ref name=":2" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=U.S. Forces Kill ISIS Founder, Leader Baghdadi in Syria|ناونیشان=https://www.defense.gov/News/News-Stories/Article/Article/1999751/us-forces-kill-isis-founder-leader-baghdadi-in-syria/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=United States Department of Defense}}</ref> |- | ١ی ئازاری ٢٠٢١ | یاسای ڕزگاربووانی ئێزیدی کە لەلایەن پەرلەمانی عێراقەوە پەسەندکرا بۆ پێشکەشکردنی قەرەبووکردنەوە، زەوی و ھەلی کار <ref name=":2" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Iraq: Yezidi reparations law progress welcome, but more must be done to assist survivors|ناونیشان=https://reliefweb.int/report/iraq/iraq-yezidi-reparations-law-progress-welcome-more-must-be-done-assist-survivors|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Relief Web}}</ref> |- | ٦ی شوباتی ٢٠٢١ | پرسەیەک بۆ ئەو ١٠٤ ئێزیدییەی کۆمەڵکوژی کۆچۆ بەڕێوەچوو. سەدان تەرم لە نزیکەی ٨٠ [[گۆڕی بەکۆمەڵ]] کە کەوتوونەتە دەوروبەری شنگال ھەڵکەندران و ھەندێکیان نەناسرانەوە. <ref name=":2" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iraq's Yazidi community buries 104 victims of IS massacre|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-55968068|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=BBC World}}</ref> |} == دەھەمین ساڵوەگەڕ == لە دەھەمین ساڵوەگەڕی کۆمەڵکوژیی ئێزیدییەکان ماڵپەری [[دراو میدیا]] لە ڕاپۆرتێکی گرافیکیدا ڕایگەیاند زۆرتر لە ٥ ھەزار کەس لەو کۆمەڵکۆژییەدا کوژراوە و جگە لەوانە، لە ٦٤١٧ ژن و منداڵی ئێزیدی کە لەلایەن داعش ڕفێندرابوون، ٣٥٧٦ کەس رزگار کرانەتەوە، بەڵام ٢٨٤١ کەس ھێشتا بێسەروشوێنن و ھەواڵێک لە چارەنووسیان لە دەستدا نییە. لەم ١٠ ساڵە ١١٩ [[گۆڕی بەکۆمەڵ]]ی ئێزیدییەکان دۆزراوە کە ٥٠ گۆڕ ھەڵدراوەتەوە. ھەروەھا ڕاگەیەندرا بەدوای ١٠ ساڵ ھەر بەتەنیا ٣٠٪ی ئاوارە ئێزیدییەکان لە کەمپەکان گەڕاونەتەوە بۆ شنگال.<ref name="دراو میدیا ١">[https://drawmedia.net/page_detail?smart-id=%2015458 دراو میدیا: ''١٠ ساڵ دوای جینۆسایدی ئێزدییەکان'' (بە سۆرانی)، نووسراو لە ٣ی ئابی ٢٠٢٤؛] سەردان لە ٥ی ئابی ٢٠٢٤.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|عێراق|کوردستان|دین|مەرگ|دەیەی ٢٠١٠|مافەکانی مرۆڤ|سووریا|ڕووداوە بەردەوامەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Genocide of Yazidis by the Islamic State}} {{ئایین-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پاکتاویی ڕەگەزی]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی گرووپە ڕەگەزییەکان]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] [[پۆل:ئێزدییەکانی عێراق]] [[پۆل:ڕەگەزپەرستی لە عێراق]] [[پۆل:دژەکوردبوون]] mzpocn32stwtwjs6jkt8by0zo2ob0z2 0 225880 1698575 1686930 2026-11-01T05:49:52Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698575 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە=91 Days Poster.jpg}} '''''٩١''''' '''ڕۆژ''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Days 91) [[زمانی ئینگلیزی|زنجیرە]] [[ئەنیمێ|ئەنیمێی]] تەلەڤیزیۆنی [[ژاپۆن]]ییە، زنجیرەکە لە دەوروبەری [[سەردەمی قەدەغەکراو|سەردەمی قەدەغەکردندا]] بەردەوام دەبێت و بەدوای [[ئەنجیلۆ لاگۆسا]] و ھەوڵەکانیدا دەگەڕێت بۆ تۆڵەسەندنەوە لە خێزانی [[ڤانێتی]]، زنجیرەکە لە ٩ی تەمموزی ٢٠١٦ تا ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ پەخشکرا، ئەڵقەیەکی دیکە لە ٥ی تەمموزی ٢٠١٧ زیادکرا کە کۆی ئەڵقەکان ١٣ ئەڵقەن. == چیرۆک == چیرۆکەکە لە شێوازێکی خەیاڵی لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکادا]] لە ساڵانی کۆتایی [[سەردەمی قەدەغەکراو|قەدەغەکردن]] لە ساڵی [[١٩٣٢]]دا ڕوودەدات، کە [[مەی]] بەھۆی [[ڕێکخراوی تاوانکاری لە ئیتاڵیا|مافیا ئیتاڵییەکان]]ەوە بەسەر بازاڕی ڕەشدا زاڵە. ئەنجێلۆ لاگۆسا، گەنجێکە کە خێزانەکەی بەھۆی ناکۆکی لەگەڵ مافیاکان کوژراوە، بەدوای تۆڵەسەندنەوەدایە لە بنەماڵەی ڤانێتی بە تایبەت ڤنسنت ڤانێتی کە سەرۆکی ئەو دەستەیەیە کە لاولێسیان لە ژێر دەستدایە و یەکێکن لە خێزانە باڵادەستەکانی کۆسا نۆسترا. دوای حەوت ساڵ لە خۆحەشاردان لە ڕۆژاوای ناوەڕاست دوای شەوی کوشتنەکە، ئەنجێلۆ نامەیەکی بێناو لە ھاوڕێیەکی باوکییەوە پێدەگات، کە وای لێدەکات بگەڕێتەوە بۆ لاولێس و تۆڵە بکاتەوە. لەژێر ناوی ئەڤیلیۆ برۆنۆ، دەست دەکات بە دزەکردنە ناو بنەماڵەی ڤانێتی بە ھاوڕێیەتیکردنی کوڕی دۆن بەناوی نیرۆ ڤانێتی، لەم چیرۆکە دراماتیکییە ٩١ ڕۆژیە، تۆڵەکردنەوە تۆڵەکردنەوەی زیاتر دروست دەکات و کوشتنیش دەتوانێت لێکەوتەی ترسناک بەدوای خۆیدا بھێنێت. ئایا ئەنجێلۆ لاگۆسا و نیرۆ ڤانێتی چۆن ڕێدەکەن، لەم کێڵگە دروێنە کارەساتبارەدا کە تازە دەستیان بە چاندنی کردووە؟! == پەخش == زنجیرەکە لە ٩ی تەممووزی ٢٠١٦ لە کەناڵی [[تی بی ئێس ھۆڵدینگز|تی بی ئێس]] بۆ یەکەمجار نمایشکرا و ھەروەھا وەک بەشی ئەنیمێ لە کەناڵەکانی [[سیستەمی پەخشی ماینیچی|ئێم بی ئێس]] سی بی ئێس و پی بی ئێس-تی بی ئێس پەخش کراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20180731153718/http://www.crunchyroll.com/anime-news/2016/05/19-1/teaser-for-crime-drama-tv-anime-91-days-reveals-voice-cast</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20190508043348/https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-05-19/91-days-original-tv-anime-introduces-characters-cast-in-new-promo-video/.102275</ref> ھەروەھا زنجیرەکە لە [[ئەمریکای باکوور]] مۆڵەتی لەلایەن کۆمپانیای [[فەنیمەیشن]] وەرگرتووە، لەکاتی داوای ڤیدیۆی بڵاوکردنەوە لە [[کڕەنچیڕۆل]].<ref>https://web.archive.org/web/20190524142550/https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-10-04/funimation-announces-fall-english-dub-line-up/.107252</ref> <ref>https://web.archive.org/web/20190502185709/https://www.animenewsnetwork.com/news/2016-06-21/crunchyroll-to-stream-91-days-taboo-tattoo-orange-mob-psycho-100-sweetness-and-lightning-alderamin-on-the-sky/.103465</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا|دەیەی ٢٠١٠}} {{ئەنیمێ-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو زنجیرە ئەنیمێیانەی لە ٢٠١٦ دەستیان پێکردووە]] [[پۆل:ئەو ئەنیمێیانەی سیناریۆی ڕەسەنیان ھەیە]] [[پۆل:فەنیمەیشن]] [[پۆل:کرانچیڕۆڵ]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای جووڵە]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای وروژێنەر]] [[پۆل:زنجیرەی ئەنیمی]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگا سەرووسروشتییەکان]] [[پۆل:تاوان لە ئەنیمێ و مانگا]] la68rettj6rdln2h33jkzikd868tvdj 0 226039 1698525 1535650 2026-11-01T04:34:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1698525 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Hollywood Foreign Press Association.svg|وێنۆک]] '''کۆمەڵەی ڕۆژنامەوانیی بیانیی ھۆڵیوود''' ({{بە ئینگلیزی|Hollywood Foreign Press Association}}) (کورتکراوە: '''HFPA''') [[ڕێکخراوەی سوودنەخواز|ڕێکخراوەیەکی سوودنەخوازە]] لە [[ڕۆژنامەوان|ڕۆژنامەنووسان]] و [[وێنەگر|وێنەگران]] کە ڕاپۆرت لەسەر پیشەسازیی کاتبەسەربردنی ئەمریکا بۆ بازاڕەکانی میدیای بیانی دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Hollywood Foreign Press Association|ناونیشان=https://variety.com/t/hollywood-foreign-press-association/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=What is the Hollywood Foreign Press Association?|ناونیشان=https://www.vox.com/2016/1/10/10741076/golden-globes-2016-hfpa-explained|بڵاوکەرەوە=[[Vox (website)|Vox]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> بەزۆری بە دامەزراندنی و بەڕێوەبردنی ئاھەنگی ساڵانەی [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب]] لە شاری [[لۆس ئانجلەس]]ی ویلایەتی کالیفۆرنیا لە ھەموو مانگی یەکدا ناسراوە، کە ڕێز لە دەستکەوتە دیارەکانی فیلم و تەلەڤیزیۆن دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About HFPA- Golden Globes |ناونیشان=http://www.goldenglobes.com/about-hfpa-0 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Golden Globe Awards]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170720224918/http://www.goldenglobes.com/about-hfpa-0 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆمەڵەی ڕۆژنامەوانیی بیانیی ھۆڵیوود لە نزیکەی ١٠٥ ئەندام پێک ھاتووە لە نزیکەی ٥٥ وڵاتەوە کە بە کۆی گشتی شوێنکەوتوویان زیاتر لە ٢٥٠ ملیۆن کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Meet the New, Revamped Hollywood Foreign Press Association, 105 Members Strong|ناونیشان=https://www.indiewire.com/2021/10/new-hollywood-foreign-press-association-105-1234668670/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[IndieWire]]}}</ref><ref>{{Official website|http://www.hfpa.org/}} of the HFPA and the Golden Globe Awards.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|کۆمپانیا|دەیەی ١٩٤٠|ڕۆژنامەوانی|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا }} {{پۆلی کۆمنز|Hollywood Foreign Press Association}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵاتەکانی گۆڵدن گڵۆب]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٩٤٣ لە کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:کۆمەڵەی ڕەخنەگرانی فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەو ڕێکخراوانەی لە ساڵی ١٩٤٣ دامەزراون]] [[پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:کولتوری هۆلیوود، لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:ڕێکخراوە سوودنەخوازەکان]] [[پۆل:کولتوری ھۆلیوود، لۆس ئانجلەس]] 1ftaixpf747f59lgttvj2nk3d2yedqr 0 226219 1698351 1367769 2026-10-31T19:34:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1698351 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | image = Emblem of the United Nations.svg | image_size = 120px | name = کۆمیسیۆنی دۆخی ژنان{{ھن}}Commission on the Status of Women | map = | map_size = | map_caption = | type = [[ڕێکخراوەی نێونەتەوەیی]]، [[دەزگای چاودێری]]، [[لێژنەی ڕاوێژکاری]] | abbreviation = CSW / UNCSW | leader_title = سەرۆک | leader_name = ''سەرۆکی کۆمیسیۆنی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ دۆخی ژنان''{{ھن}}{{ARM}}{{ھن}}مھێر مارگاریان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.unwomen.org/en/news/stories/2020/7/press-release-commission-on-the-status-of-women-64th-session-concludes |سەردێڕ=Press release: UN Member States announce next years' Commission on the Status of Women themes as its 64th session concludes |وێبگە=www.unwomen.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> | status = چالاک | formation = {{ڕێکەوتی سەرەتا و تەمەن|١٩٤٦|٦|٢١|df=yes}} | headquarters = [[نیویۆرک|نیۆیۆرک]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] | website = [http://www.unwomen.org/en/csw CSW at unwomen.org] | parent_organization = [[ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتیی نەتەوە یەکگرتووەکان]] | subsidiaries = | footnotes = {{portal-inline|سیاسەت|size=tiny}} }} '''کۆمیسیۆنی دۆخی ژنان''' ({{بە ئینگلیزی|Commission on the Status of Women}}) کۆمیسیۆنێکی کاراییی [[ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتیی نەتەوە یەکگرتووەکان]] و یەکێک لە [[دەزگای نەتەوە یەکگرتووەکان|ئۆرگانە سەرەکییەکان]] لە ناو [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]ە. ئەو کۆمیسیۆنە وەکوو ئۆرگانێکی نەتەوە یەکگرتووەکان وەسف کراوە کە یەکسانیی جێندەری و بەھێزکردنی ژنان بەرەوپێش دەبات.<ref>[http://www.unwomen.org/en/csw Commission on the Status of Women]</ref> ساڵانە نوێنەرانی وڵاتانی ئەندام لە بارەگای نەتەوە یەکگرتووەکان لە نیۆیۆرک کۆدەبنەوە بۆ ھەڵسەنگاندنی پێشکەوتنەکانی [[یەکسانیی جێندەری]]، دەستنیشانکردنی بەربەستەکان، دانانی ستانداردی جیھانی و داڕشتنی سیاسەتی کۆنکرێتی بۆ پێشخستنی یەکسانیی جێندەری و [[مافەکانی ژنان|پێشکەوتنی ژنان]] لە سەرانسەری جیھاندا. لە نیسانی ٢٠١٧، ئەنجومەنی ئابووری و کۆمەڵایەتی ١٣ ئەندامی نوێی بۆ کۆمیسیۆنی دۆخی ژنان بۆ خولی چوار ساڵەی ٢٠١٨–٢٠٢٢ ھەڵبژارد.<ref>[https://www.unwatch.org/no-joke-u-n-elects-saudi-arabia-womens-rights-commission/ U.N. Elects Saudi Arabia to Women’s Rights Commission, For 2018–2022 Term], [https://www.un.org/press/en/2017/ecosoc6824.doc.htm Launching 2017 Coordination Segment, Economic and Social Council Adopts 10 Decisions, Elects Subsidiary Body Members amid Debate on NGO Participation]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|UN Commission on the Status of Women}} * {{وێبگەی فەرمی}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ژن|مافەکانی مرۆڤ}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٤٦]] [[پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٢ی ئێران]] b8792ydxncnc7kwtuc6e0jgag7dgk6c 0 226386 1698553 1546456 2026-11-01T04:38:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1698553 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:King Constantine.jpg|وێنۆک|١٩٨٧]] '''کۆنستەنتینی دووەم''' ( [[زمانی یۆنانی|بە یۆنانی]] : Κωνσταντῖνος Β؛ لەدایکبووی ٢ی حوزەیرانی ١٩٤٠ - کۆچی دوایی لە ١٠ی ژانویەی ٢٠٢٣) <ref>https://www.reuters.com/world/europe/obituary-former-king-greece-constantine-ii-dies-82-2023-01-10/</ref> لە ساڵی ١٩٦٤ تا هەڵوەشاندنەوەی دەسەڵاتی پاشایەتی لە ساڵی ١٩٧٣ [[شا|پاشای]] [[شانشینی یۆنان|یۆنان]] بووە. == پەراوێز == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Constantine II of Greece}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد|سیاسەت|یۆنان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:پاشاکانی یۆنان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٣]] [[پۆل:خاوەن میدالیای ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ساڵی ١٩٦٠]] [[پۆل:فەرمانڕەوا لابراوەکان]] [[پۆل:خاوەن میدالیای ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٦٠]] [[پۆل:ڕۆلگێرەکان]] bsevjfd4fqwshiucivgso1scshdtuor 0 226503 1698288 1535467 2026-10-31T16:37:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە) 1698288 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Commercial Aircraft Corporation of China logo.svg.png|وێنۆک]] '''کۆمپانیای فڕۆکەی بازرگانی چین لیندەد''' (COMAC) کۆمپانیایەکی [[بەرھەمھێنەری بۆشایی ئاسمانی|پیشەسازی فڕۆکەوانییە]] کە سەر بە دەوڵەتی چینییە و لە ١١ی ئایاری ٢٠٠٨ لە [[شانگھای|شاری شەنگەھای]] دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=An Lu|سەردێڕ=China's jumbo passenger aircraft company established in Shanghai|ناونیشان=http://news.xinhuanet.com/english/2008-05/11/content_8144727.htm|ئیش=Xinhua|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110425032718/http://news.xinhuanet.com/english/2008-05/11/content_8144727.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١١}}</ref> بارەگا سەرەکییەکەی لە شاری پودۆنگ لە شاری شەنگەھایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=نسخه آرشیو شده|ناونیشان=http://www.comac.cc/bottom/201001/05/t20100105_319817.shtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190805040620/http://www.comac.cc/bottom/201001/05/t20100105_319817.shtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=COMAC|زمان=zh-cn|وتەگێڕانەوە="{{lang|zh-Hans|上海市张杨路25号}}"}}</ref> ئەم کۆمپانیایە سەرمایەی تۆمارکراوی ١٩ ملیار یوان (٢،٧ بلیۆن دۆلاری ئەمریکی)ی ھەیە تا مانگی ئایاری ٢٠٠٨). ئەم کۆمپانیایە دیزاین و دروستکردنی فڕۆکەی گەورەی نەفەر ھەڵگر بە توانای زیاتر لە ١٥٠ سەرنشین. یەکەم فڕۆکەی جێت کە لەلایەن کۆمپانیای کۆماک ئیندستریزەوە خرایە بازاڕەوە بریتی بوو لە کۆماک IRG21 کە لەلایەن کۆمپانیای پیشەسازی فڕۆکەوانی چین I پەرەی پێدرا، دواتر Comac C919 کە یەکەم گەشتی لە ساڵی ٢٠١٧ ئەنجامدا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ئیش=Reuters|سەردێڕ=With maiden jet flight, China enters dog-fight with Boeing, Airbus|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-china-aviation-comac-flight-takeoff-idUSKBN1810F3|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> و سەرنجی ھێڵی ئاسمانی چین خرایە سەر.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Ben Sandilands|سەردێڕ=China models its airliner ambitions|ناونیشان=http://blogs.crikey.com.au/planetalking/2009/09/08/china-models-its-airliner-ambitions/|ئیش=Crikey|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110717111313/http://blogs.crikey.com.au/planetalking/2009/09/08/china-models-its-airliner-ambitions/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فڕۆکەی C919 کە توانای وەرگرتنی ١٦٨ سەرنشینی ھەیە، بە شێوەیەک دیزاین کراوە کە لە بازاڕی فڕۆکەی جەستەی تەسک (تاکە ڕێڕەو) دا ڕکابەری بکات. == ڕێکەوت == کۆمپانیای COMAC، کۆمپانیای فڕۆکەی بازرگانی چین، لە ١١ی ئایاری ٢٠٠٨ لە شاری شەنگەھای دامەزراوە. کۆمپانیاکە بە ھاوبەشی لەلایەن کۆمپانیای پیشەسازی فڕۆکەوانی چین، کۆمپانیای ئەلەمنیۆمی چین، کۆمپانیای باوستێل گرووپ، سینۆکۆم، کۆمپانیای شەنگەھای گووشینگ، و کۆمیسیۆنی چاودێری و کارگێڕی سەروەت و سامانی دەوڵەت (SASC) دامەزراوە. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|فڕین|گەردوون|فیزیک|چین|کۆمپانیا|دەیەی ٢٠٠٠}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Comac}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی]] [[پۆل:لقەکانی چین]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە چین]] pj8ndf3syjrfp76uuehw6m2p28usa93 0 226602 1698171 1697769 2026-10-31T12:12:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698171 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''مەسعوود ڕەجەوی'''، لە دایکبووی ٢٧ی ئابی ١٩٤٨، یەکێک لە ئەندامانی ناوەندیی [[ڕێکخراوەی موجاھیدینی خەلقی ئێران|سازمانی موجاھدینی گەل]] لە دەیەی کۆتایی ڕژیمی پەھلەوی و ڕێبەری ئەو ڕێکخراوە و سەرۆکی ئەنجومەنی بەرخۆدانی نەتەوەیی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=صالح القلاب - إیران المتھاویة… ھل یکون مؤتمر «المجاھدین» المقبل فی طھران؟!|ناونیشان=https://aawsat.com/home/article/1328241/صالح-القلاب/إیران-المتھاویة-ھل-یکون-مؤتمر-«المجاھدین»-المقبل-فی-طھران؟|بڵاوکەرەوە=الشرق الأوسط|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://aawsat.com/home/article/1328241/%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/%D8%A5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AA%DA%BE%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%A9-%DA%BE%D9%84-%DB%8C%DA%A9%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%A4%D8%AA%D9%85%D8%B1-%C2%AB%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D8%A7%DA%BE%D8%AF%DB%8C%D9%86%C2%BB-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A8%D9%84-%D9%81%DB%8C-%D8%B7%DA%BE%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%9F |date=شوباتی ٢٠٢٣ }}</ref> دەرچووی بەشی یاسای سیاسی لە [[زانکۆی تاران]]. لە ساڵی ١٩٦٧ بووەتە ئەندامی سازمانی موجاھدینی گەلی ئێران، و لە ئەیلوولی ساڵی ١٩٧١ لەلایەن [[ساواک|ساواکەوە]] لە تاران دەستبەسەر دەکرێت. لە ڕۆژی دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ساڵی ١٩٧٨]] ەوە، موجاھیدییەکان لەسەر دروشمی ئازادی وەستابوون. مەسعوود ڕەجەوی بەھۆی دژایەتیکردنی لەگەڵ پرەنسیپی دەسەڵاتی ئایینی لەلایەن [[ڕووحوڵڵا خومەینی|سەید ڕوحوڵڵا خومەینی]] تووڕە بوو و ھەرچەندە لایەنگرانی لەلایەن لایەنگرانی خومەینییەوە ھێرشیان کرایە سەر، بەڵام پابەند بوو بە چالاکی سیاسیی ئاشتیانە و لە کاتی وتارەکانی جۆراوجۆردا جەختی لەسەر ئازادییە کۆمەڵایەتی و سیاسییەکان دەکردەوە، ھەروەھا ڕێکخراوی موجاھیدیش، لەژێر ڕێنوێنی لە کۆتایی لێبوردەیی و خۆبەدەستەوەدانیدا، بە تێچووی زیاتر لە ٧٠ کوژراو و ھەزاران زیندانی، دوا دڵۆپی پانتایی سیاسی درێژکردەوە تا ٣٠ی جۆزەردانی ١٩٨١، کە خومەینی حکوومەتی دامەزراند.<ref name="ToolAutoGenRef5">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Varasteh|یەکەم=Manshour|ناونیشان=https://books.google.com/?id=2AVR16hSwAwC&pg=PA88&lpg=PA88&dq=Tariq+Aziz++Massoud+Rajavi#v=onepage&q=Tariq%20Aziz%20%20Massoud%20Rajavi&f=false|سەردێڕ=Understanding Iran's National Security Doctrine|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٨٨-٥٥٧-٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amazon.com/Self-Sacrifice-Iranian-Mojahedin-%20Struan-Stevenson-ebook/dp/B00X2ZYHOK|سەردێڕ=Amazon.com|بڵاوکەرەوە=www.amazon.com}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amazon.com/Mujahedin-Khalq-Shackled-Twisted-History/dp/0615783848|سەردێڕ=Mujahedin-E Khalq (MEK) Shackled by a Twisted History: Lincoln P. Bloomfield Jr., Ivan Sascha Sheehan Ph.D.: 9780615783840: Amazon.com: Books|بڵاوکەرەوە=www.amazon.com}}</ref><ref name="ToolAutoGenRef6">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=خرداد ۱۳۶۰ بە ڕوایت مجاھدین خلق|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2011/06/110618_l10_30khordad60_mojahedin.shtml|بڵاوکەرەوە=BBC News فارسی|زمان=fa}}</ref><ref>«[[ڕوزنامە کیھان]]- خاطرات ڕفسنجانی 15 اردیبھشت ۱۳۶۰»</ref> دوای کوژرانی خۆپیشاندانی ئاشتیخوازانەی موجاھیدین لە ٣٠ی خەرمانانی ١٩٨١ و دواتر لەسێدارەدانەکانی حکوومەتی خومەینی، سەردەمی چالاکییە سیاسییەکان و دەسپێکی خەباتی چەکداری دیار بوو.<ref name="ToolAutoGenRef6"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ندوة جنیف: حان حساب الملالی القتلة|ناونیشان=http://www.alriyadh.com/1660981|بڵاوکەرەوە=جریدة الریاض|زمان=ar|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230425210529/https://www.alriyadh.com/1660981|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":1"/><ref>«[[ڕوزنامە کیھان]] ۳۰ خرداد۱۳۶۰»</ref><ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=Iran: les grandes dates des 40 ans de la République islamique|ناونیشان=http://www.rfi.fr/moyen-orient/20190210-grandes-dates-40-ans-republique-islamique|بڵاوکەرەوە=RFI|زمان=fr}}</ref>مەسعوود ڕەجەوی لە ٣٠ی گەلاوێژی ١٩٩٨ دامەزرانی ئەنجومەنی نیشتمانی بەرخۆدانی ئێران (NCRI) لە تاران ڕاگەیاند، پاشان لە ٧ی ئابی ١٩٩٩ لەگەڵ [[ئەبوولحەسەن بەنیسەدر|ئەبۆحەسەن بەنی سەدر]] لە بنکەی یەکەمی شیکاری لە [[تاران]]، و بە ھاوپەیمانی چوونە [[پاریس]] لەگەڵ ئەو و ژمارەیەک ھێزی دیکەی ئۆپۆزسیۆن حکوومەتی ئێران پێکھێنانی «ئەنجومەنی نیشتمانیی خۆڕاگری» وەک بەدیلێکی دیموکراسی بۆ حکوومەتی ئێران ڕاگەیاند.<ref name="ToolAutoGenRef5"/><ref name="ToolAutoGenRef3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۸ مرداد ۱۳۶۰|سەردێڕ=روزنامە اطلاعات|ناونیشان=https://mashruteh.org/wiki/images/7/7e/Ettelaat13600508.pdf}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran - Terror and Repression|ناونیشان=http://countrystudies.us/iran/26.htm|بڵاوکەرەوە=countrystudies.us}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Iran: les Moudjahidine du peuple et la menace pour le régime [2/2]|ناونیشان=http://www.lejournalinternational.info/iran-moudjahidine-peuple-menace-regime-2-2/|بڵاوکەرەوە=Le Journal International|زمان=fr-FR|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230114124556/http://www.lejournalinternational.info/iran-moudjahidine-peuple-menace-regime-2-2/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٧ی خەرمانانی ساڵی ١٩٨٦ مەسعوود ڕەجەوی دەچێتە عێراق و لە ساڵی ١٩٨٧دا «سوپای ڕزگاری نیشتمانی ئێران» لە دژی ھێزەکانی کۆماری ئیسلامی ئێران پێکدەھێنێت.<ref name="ToolAutoGenRef5"/><ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sins of Bush, Obama leave Trump to clean up Iranian mess|ناونیشان=https://www.washingtontimes.com/news/2019/feb/21/sins-of-bush-obama-leave-trump-to-clean-up-iranian/|بڵاوکەرەوە=The Washington Times|زمان=en-US}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٩|سەردێڕ=Iran, Mojahedin og NCR|ناونیشان=https://www.dagbladet.no/a/65562409|بڵاوکەرەوە=Dagbladet.no|زمان=no}} [[ڕدە:یادکردھای دارای منبع بە زبان نروژی]]</ref><ref name="ToolAutoGenRef2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=France Massoud Radjavi {{!}} AP Archive|ناونیشان=http://www.aparchive.com/metadata/youtube/5906b9eb42c3ad600b18eb6c68ac3677|بڵاوکەرەوە=www.aparchive.com}}</ref> مەسعوود ڕەجەوی ئەم ھەموو ساڵە پێشەنگایەتی ئەو تەحەددایانە دەکات کە ڕووبەڕووی ئەم خۆڕاگرییە بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=صالح القلاب - «أشرف 3»... البعد الجغرافی یقابلە وجود فعّال فی إیران|ناونیشان=https://aawsat.com/home/article/1828311/صالح-القلاب/«أشرف-3»-البعد-الجغرافی-یقابلھ-وجود-فعّال-فی-إیران|بڵاوکەرەوە=الشرق الأوسط|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://aawsat.com/home/article/1828311/%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/%C2%AB%D8%A3%D8%B4%D8%B1%D9%81-3%C2%BB-%D8%A7%D9%84%D8%A8%D8%B9%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%BA%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%DB%8C%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%84%DA%BE-%D9%88%D8%AC%D9%88%D8%AF-%D9%81%D8%B9%D9%91%D8%A7%D9%84-%D9%81%DB%8C-%D8%A5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 |date=شوباتی ٢٠٢٣ }}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Iran 1979: Massoud Radjavi est libéré avec les derniers prisonniers politiques|ناونیشان=https://blogs.mediapart.fr/irani/blog/190119/iran-1979-massoud-radjavi-est-libere-avec-les-derniers-prisonniers-politiques|بڵاوکەرەوە=Club de Mediapart|زمان=fr}} [[ڕدە:یادکردھای دارای منبع بە زبان فرانسوی]]</ref><ref name="ToolAutoGenRef4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=صالح القلاب - إیران المتھاویة… ھل یکون مؤتمر «المجاھدین» المقبل فی طھران؟!|ناونیشان=https://aawsat.com/home/article/1328241/صالح-القلاب/إیران-المتھاویة-ھل-یکون-مؤتمر-«المجاھدین»-المقبل-فی-طھران؟|بڵاوکەرەوە=الشرق الأوسط|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://aawsat.com/home/article/1328241/%D8%B5%D8%A7%D9%84%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D9%82%D9%84%D8%A7%D8%A8/%D8%A5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AA%DA%BE%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%A9-%DA%BE%D9%84-%DB%8C%DA%A9%D9%88%D9%86-%D9%85%D8%A4%D8%AA%D9%85%D8%B1-%C2%AB%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AC%D8%A7%DA%BE%D8%AF%DB%8C%D9%86%C2%BB-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A8%D9%84-%D9%81%DB%8C-%D8%B7%DA%BE%D8%B1%D8%A7%D9%86%D8%9F |date=شوباتی ٢٠٢٣ }}</ref> لەدوای [[شەڕی عێراق|داگیرکردنی خاکی عێراق لەلایەن ھێزەکانی ئەمریکاوە]] لە ساڵی ۲۰۰۳ تائێستا ھیچ زانیارییەک لەسەر بارودۆخی مەسعوود ڕەجەوی لەبەردەستدا نییە؛ بەڵام ھەواڵی پەیامە دەنگییەکانی بڵاودەکرێتەوە.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=المقاومة الإیرانیة: مقتل سلیمانی ضربة موجعة لنظام الملالی الفاشی تحرر العراق من قبضتە - بغداد بوست - أخبار العراق - Iraq News|ناونیشان=https://www.thebaghdadpost.com/ar/Story/186116/المقاومة-الإیرانیة-مقتل-سلیمانی-ضربة-موجعة-لنظام-الملالی-الفاشی-تحرر-العراق-من-قبضتھ|بڵاوکەرەوە=www.thebaghdadpost.com|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.thebaghdadpost.com/ar/Story/186116/%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%88%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%A5%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A9-%D9%85%D9%82%D8%AA%D9%84-%D8%B3%D9%84%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B6%D8%B1%D8%A8%D8%A9-%D9%85%D9%88%D8%AC%D8%B9%D8%A9-%D9%84%D9%86%D8%B8%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%A7%D8%B4%DB%8C-%D8%AA%D8%AD%D8%B1%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%85%D9%86-%D9%82%D8%A8%D8%B6%D8%AA%DA%BE |date=شوباتی ٢٠٢٣ }}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=01:23 صباحًا، 04 Jan 2020|سەردێڕ=مسعود ڕجوی: قاسم سلیمانی وجە آخر لعملة ابوبکر البغدادی|ناونیشان=https://www.ienalwatan.com/208482|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200216125404/https://www.ienalwatan.com/208482|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=۶ آوریل ۲۰۲۰|بڵاوکەرەوە=ienalwatan|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سازمانی موجاھدینی گەلی ئێران == مەسعوود ڕەجەوی خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی فارابی سەرەتایی تەواو کردووە و بڕوانامەی بیرکاری لە ئامادەیی شەھرێزە لە [[مەشھەد]] وەرگرتووە. لە ساڵی خوێندنی ١٩٦٦–٤٦ لە فاکەڵتی یاسای زانکۆی تاران لە بواری یاسای سیاسی وەرگیراوە و لە مانگی خەرمانانی ساڵی ١٩٧١ سەرکەوتوو بووە لە بەدەستھێنانی بڕوانامەی بەکالۆریۆس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ١٩٨٤|سەردێڕ=Interviewee: Rajavi, Massoud - Iranian Oral History Project|بڵاوکەرەوە=CURIOSity Digital Collections Search Results|زمان=en}} [[ڕدە:نگھداری یادکرد:تاریخ و سال]] [[ڕدە:یادکردھای دارای منبع بە زبان انگلیسی]]</ref>{{ھێڵی نوێ}}ڕەجەوی لە سەرەتای ساڵی ١٩٦٧ لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا بووە ئەندامی ڕێکخراوی موجاھدینی گەل. لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٧٠ مەسعوود لەگەڵ چەند ئەندامێکی دیکەی موجاھیدندا چوونە ئوردن بۆ دانوستان لەگەڵ ڕێکخراوی فەتح. دوای گەڕانەوەی لە ئوردن لە ساڵی ١٩٧٠، مەسعوود ڕەجەوی چووە ناو ستافی ناوەندی ئەو ڕێکخراوە و لە ئەیلوولی ساڵی ١٩٧١ لەلایەن [[ساواک|ساواکەوە]] دەستبەسەر کرا. == دەستگیرکردن و زیندانیکردن == مەسعوود ڕەجەوی لەگەڵ ٧ ئەندامی دیکەی کۆمیتەی ناوەندیی موجاھدین و دەیان کادرەکەی لە ھێرشی [[ساواک]] بۆ سەر ماڵە کۆمەڵایەتییەکانیان لە شەھریڤەر ساڵی 1971<ref name="LMOD">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=در سالگرد درگذشت دکتر کاظم ڕجوی (فی ذکری استشھاد الدکتور کاظم ڕجوی جریدة لوموند)|بڵاوکەرەوە=روزنامھٔ لوموند (جریدة لوموند)|زمان=Ar}}</ref><ref name="Harvrad">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ١٩٨٤|سەردێڕ=Interviewee: Rajavi, Massoud - Iranian Oral History Project|بڵاوکەرەوە=CURIOSity Digital Collections Search Results|زمان=en}} [[ڕدە:یادکردھای دارای منبع بە زبان انگلیسی]]</ref> دەستبەسەر و تووشی لێپرسینەوە و ئەشکەنجەدان بوون لە [[زیندانی ئێڤین|زیندانی ئەڤین]]. ئەو و ژمارەیەک لە ئەندامانی دیکەی ستافی ناوەندی ئەو گرووپە، لە دادگای تێھەڵچوونەوەی ئاسایی و سەربازیی کە لە ساڵی ١٩٧١ حکوومەتی شا دامەزراندبوو، دادگایی کران و حوکمی لە سێدارەدانیان بەسەردا سەپێندرا. قسە و بەرگرییە سیاسی- ئایدۆلۆژییەکانی مەسعوود و موجاھیدییەکانی دیکە لەلایەن سەرۆکی دادگاوە بەردەوام ناڕەزایەتییان بەرامبەر دەکرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|سیاسەت|ژیاننامە|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Massoud Rajavi}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی فارس]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٨]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢١]] i66d7utorsnekpkfvrtrp7bumcb4rm0 0 226724 1698281 1535461 2026-10-31T16:36:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، وزە-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1698281 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:National Iranian Oil Company (emblem).svg.png|وێنۆک]] '''کۆمپانیای نیشتیمانی نەوتی باشووری ئێران'''، گەورەترین [[کۆمپانیا]]ی نەوت و گاز لە ئێران،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۳ آبان ۱۳۸۸|سەردێڕ=معرفی شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب|ناونیشان=http://www.shana.ir/fa/newsagency/148072/معرفی-شرکت-ملی-مناطق-نفت-خیز-جنوب-1-}}</ref> سەر بە کۆمپانیای نیشتمانی نەوتی ئێرانە و لە بواری گەڕان و پەرەپێدان و بەرھەمھێنان، پرۆسێسکردن و گواستنەوەی [[نەوت|نەوتی خاو]] و [[گازی سروشتی|سرووشتی]] کاردەکات [[گازی سروشتی|غاز]]، ھەروەھا بەرھەمھێنانی غازی چڕ. ڕەگی دامەزراندنی ئەم کۆمپانیایە دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٩٧١ و دامەزراندنی ئۆسکۆ لە شاری [[مەسجێد سولەیمان|مەسجد سلێمان]]. فۆڕمی ئێستای ئەم کۆمپانیایە لە دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ساڵی ١٩٧٨]] پێکھاتووە، بە تێکەڵکردنی سەروەت و سامانی کۆمپانیای ئۆسکۆ و کۆمپانیای ئۆپەراسیۆنە ناپیشەسازییەکان، لەژێر ناوی بەڕێوەبردنی ناوچە نەوت ھەڵگرەکان. دوای [[شەڕی ئێران و عێراق]] ناوی گۆڕدرا بۆ بەڕێوەبردنی بەرھەمھێنانی سەرزەوی و لە ساڵی ١٩٩٨دا، دوای داڕشتنەوەی دووبارە و ڕێکخستنەوە، ناوەکەی گۆڕدرا بۆ کۆمپانیای نیشتمانی ناوچە نەوتھەڵگرەکانی باشوور. ئێستا بارەگای ئەم کۆمپانیایە دەکەوێتە شاری [[ئەھواز]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آشنایی با شرکت ملی مناطق نفتخیز جنوب|ناونیشان=http://www.nioc.ir/portal/home/?generaltext/97296/96775/6834/}}</ref> کۆمپانیای ناوچە نەوتییەکانی باشوور لە ئێستادا نزیکەی ٨٠٪ی [[نەوت]]ی ئێران و ١٦٪ی [[گازی سروشتی|غازی]] ئێران بەرھەم دەھێنێت، کە ٣ ملیۆن بەرمیل [[نەوت|نەوتی خاو]] و ٢٫٥ ملیار پێ سێجا (ھاوتا بە ٧٠ ملیۆن مەتر سێجا) [[گازی سروشتی|غازی سروشتی]] و ١٣٠ ھەزار بەرمیل غازی چڕ بەرھەم دەھێنێت ڕۆژانە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|ئێران|ئابووری|وزە}} {{پۆلی کۆمنز|National Iranian Oil Company}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{وزە-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] 98ely1o1z2rx2qajdiuy237zpibl1qk 0 227092 1698444 1554235 2026-10-31T22:35:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1698444 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack|مردنەکان=١٣٥|جۆری ھێرش=کۆمەڵکوژی|ئامانج=[[ھەستی دژەتورک|دژە تورک]]|ڕێکەوت=٣-٢٨-١٩٩١|شوێن=[[پردێ]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[عێراقی بەعس]]|تاوانباران=[[سوپای عێراق]] بە فەرمانی [[سەددام حوسێن]]، [[حیزبی بەعس]]|وێنە=AltunKÖPRU.jpg|قوربانی=[[تورکمانی عێراق]]}}'''کۆمەڵکوژیی پردێ''' ڕووداوێک بوو لە ٢٨ی ئازاری ١٩٩١ کە سوپای عێراق ١٣٥ [[تورکمانی عێراق]]ی لە شارۆچکەی [[پردێ]] کردە ئامانج، لەو کۆمەڵکوژییە زۆربەیان پیاو بوون و منداڵ و گەورە بوون، بەڵام ژنانیش کوژران [[ڕژێمی بەعس]]ی [[سەددام حوسێن]] خەڵکی قەدەغە کرد کە بە زمانی گشتی بە [[زمانی تورکمانی]] قسە بکەن و ئاھەنگی ھەر نەریتێکی تورکمانی بە گشتی بگرن.<ref name="Simmons 1997 loc=88">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Unrepresented Nations and Peoples Organization: Yearbook|پەڕە=٨٨|بڵاوکەرەوە=[[Martinus Nijhoff Publishers]]|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٠٤١١٠٢٢٣X|دوایین=Simmons|یەکەم=Mary Kate}}</ref> == ڕابردوو == دوای ماوەیەکی کەم لە کشانەوەی سوپای عێراق لە کوێت، زنجیرەیەک ڕاپەڕینی جەماوەری لە باکوور و باشوور دەستی پێکرد.  سەدام حوسێن بە خێرایی فەرمانی بە هێزەکانی و دڵسۆزانی دیکە کرد کە ڕاپەڕینەکە سەرکوت بکەن، ئەمەش بووە هۆی سەرکوتکردنی دڕندانە و قوربانییەکی زۆری خەڵکی مەدەنی لێکەوتەوە.<ref>{{استشهاد بكتاب|عنوان=ENDLESS TORMENT - The 1991 Uprising in Iraq And Its Aftermath|ناشر=Human Rights Watch|سنة=1992|صفحات=|isbn=1-56432-069-3|مكان=|الأخير=|الأول=}}</ref> هەروەها تورکمانەکان لە ناوچەکانی ناوچەی تورکمانی عێراق ڕاپەڕینیان ڕێکخست، بە مەبەستی خۆیان و دژایەتی خۆیان بۆ ڕژێمی سەدام دەربڕی، بەڵام لە ڕووی سەربازییەوە چالاک و پەرۆش نەبوون وەک کورد.  هێزەکانی دڵسۆز بۆ سەدام حسێن دەستیان کرد بە ئامانجگرتنی هەر کەسێک کە گومانی ئەوەیان هەبوو سەر بە ڕاپەڕینەکان بێت.  هەروەها توزخورماتۆ کە شارۆچکەیەکی دیکەی زۆرینەی تورکمانە لە باشووری کەرکوک، کۆمەڵکوژییەکی هاوشێوەی تورکمانەکانیشی بەسەردا هات.<ref>{{استشهاد ويب|مسار=https://www.refworld.org/docid/49749d0732.html|عنوان=Refworld {{!}} World Directory of Minorities and Indigenous Peoples - Iraq : Turkmen|موقع=Refworld|لغة=en|تاريخ الوصول=2021-02-08|الأخير=Refugees|الأول=United Nations High Commissioner for}}</ref> تورکمانەکان لەلایەن حکومەتی بەعسی عێراقەوە پشتگوێ خران و بەعسییەکان بەگشتی ڕقیان لێدەکرایەوە بەهۆی میراتی عوسمانییانەوە، ڕژێمی سەدام دەیویست تورکمانەکان بەشێوازی خۆی بۆ پاکتاوکردنی عێراق لەناوببات.  دڵسۆزانی سەدام حوسێن هەموو نێرەکانی ناو ئاڵتون کوبرۆیان بە مەترسی دەزانی.  خەڵکی ئاڵتون کۆپرۆ بە ناسینی شێوازە دڕندەکانی سەدام حوسێن بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ ناڕازییان، دەستیان کرد بە هەڵاتن بۆ هەرێمی کوردستان کە لەدەرەوەی کۆنترۆڵی عێراق بوو، بەڵام ڕێژەیەکی کەم لە پیاوانی تورکمان بڕیاریان دا بمێننەوە، پشتگوێی ئەوەیان نەدا کە چاوەڕێیان دەکرد.<ref name="مولد تلقائيا1">{{استشهاد ويب|مسار=https://www.turkishnews.com/en/content/wp-content/uploads/2012/08/altunkopru_version1.pdf|عنوان=Altunköprü the ancient name of Türkmen Township|تاريخ=August 2012|موقع=|مسار أرشيف=|تاريخ أرشيف=|تاريخ الوصول=|الأخير=Salman Kerkuklu|الأول=Mofak|حالة المسار=live}}</ref> == کۆمەڵکوژی == لە ٢٨ی ئازاری ساڵی ١٩٩١ ھێزەکانی سەدام حوسێن دەستیان کرد بە دۆزینەوە و کۆکردنەوەی ھەموو ھاووڵاتیانی نێر لە پردی ئاڵتوون سەدام حوسێن داوای دەستگیرکردنی ھەموو ئەو پیاوانەی کرد بەبێ گوێدانە تەمەن و گواستنەوەیان بەئۆتۆمبێلی سەربازی بۆ شوێنێکی نادیار لەنزیک قەزای دیبس بۆ لەسێدارەدان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=28 years on, Iraq's Kirkuk remembers Turkmen massacre|ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/28-years-on-iraqs-kirkuk-remembers-turkmen-massacre/1431890|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.aa.com.tr}}</ref> ھەندێک لەو پیاوانە بە بۆنەی مانگی ڕەمەزانی پیرۆزەوە ڕۆژوویان دەکرد دوای ئەوەی لە چاڵێکی گەورەدا کۆکرانەوە و بە تفەنگی ئۆتۆماتیکی تەقەیان لێکرا، پاڵیان پێوەنان بۆ ناو چاڵێکی پڕ لە خاک و کرانە گۆڕێکی بەکۆمەڵ پاشان سەربازەکان بەشێکی کشانەوە و شارۆچکەکە خرایە ژێر کۆنترۆڵی سەربازی توندەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Salman Kerkuklu|یەکەم=Mofak|ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=Altunköprü the ancient name of Türkmen Township|ناونیشان=https://www.turkishnews.com/en/content/wp-content/uploads/2012/08/altunkopru_version1.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == دوای == ئەو دانیشتووانەی کە سەرەتا ھەڵاتبوون، دەستیان کرد بە گەڕانەوە. شوانێک کە شاھیدی ئەم دڕندەیییە بوو، دەرکەوت و بە کەسانێکی گوت کە ئەو شتانەیان گەڕاندەوە کە بینیویەتی. چەند گەنجێک بردران بۆ چاڵەکە کە گوایە [[گۆڕی بەکۆمەڵ]]ی خزمەکانیان بوو بە یاوەری شوانێک و دوای ھەڵکەندنی قەناعەتیان پێکرا. تەرمەکان دەستیان کرد بە گێچاندن و زۆرجار نەناسراو بوون، بەڵام ئەو جل و پێڵاوانەی لەسەر تەرمەکان مابوون بیرۆکەیەکیان دا کە ھەر تاکێک کێیە. لە ڕۆژی یەکەمدا ئەو گەنجانە توانیان سێ تەرم بھێنن و بڕیاریشە ھەموویان لە گۆڕستانەکە بنێژرێن کە دواتر بە «گۆڕستانی شەھیدان» لەسەر پردی ئاڵتوون دەناسرێن لە ماوەی چەند ڕۆژێکدا ھەموو تەرمەکان بە شێوەیەکی ڕێک و پێک لەم گۆڕستانە گیرابوون و بەخاک سپێردران.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=A. Ş|یەکەم=Piri Medya|سەردێڕ=Altunköprü Türkmen katliamı hafızalardan silinmiyor|ناونیشان=https://www.yenisafak.com/dunya/altunkopru-turkmen-katliami-hafizalardan-silinmiyor-3453810|بڵاوکەرەوە=Yeni Şafak|زمان=tr-TR|ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|عێراق|تورکیا|شەڕ}} {{پۆلی کۆمنز|1991 Altun Kupri massacre}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:جینۆسایدەکان]] [[پۆل:عێراق لە ١٩٩١]] [[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە عێراق]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٩١]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:تاوانەکانی شەڕ]] [[پۆل:شەڕەکانی عێراق]] [[پۆل:پاکتاویی ڕەگەزی]] [[پۆل:شەڕی کەنداو]] [[پۆل:ڕاپەرینەکانی ساڵی ١٩٩١ لە عێراق]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای کەرکووک]] 318ijuyctbjn08togti71z8fcy2sbfd 0 227362 1698228 1535393 2026-10-31T13:38:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، بولگاریا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1698228 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Consul_et_lictores.jpg|220x440px|وێنۆک|چەپ|کونسوڵی ڕۆمانی بە یاوەری دوو لیکتۆر]] [[پەڕگە:Roman_Republic_44_bC.svg|220x440px|وێنۆک|چەپ|بەرفراوانی کۆماری ڕۆمانی لە سەردەمی قەیسەر جولیۆس لەساڵی ٤٤ پێش زایین]] '''کۆماری ڕۆمانی''' (بە [[زمانی لاتینی|لاتینی]]: Res publica Romana) سەردەمێکە لە مێژووی ڕۆمی کۆندا کە بە ڕووخانی [[شانشینی ڕۆم]] دەستی پێکردووە (کە پێدەچێت لە ساڵی ٥٠٩ [[پێش زایین]] ڕوویدابێت) و تا دامەزراندنی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بەردەوام بووە لە ساڵی ٢٧[[پێش زایین|پ.ز]].  یەکێک لەو گۆڕانکارییە دیارانەی کە لە سەردەمی کۆماردا ڕوویدا، فراوانبوونی دەسەڵاتی دەوڵەتی ڕۆمانی بوو لە شاری ڕۆماوە بۆ زلھێزێکی گەورە کە فەرمانڕەوایی تەواوی حەوزی [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاستی]] دەکرد.  لە ماوەی ٢٠٠ ساڵی یەکەمی مێژووی خۆیدا، کۆماری ڕۆمانی توانی کاریگەری خۆی - لە ڕێگەی ھاوپەیمانی و شەڕەکانەوە لە ھەمان کاتدا - لە ناوەڕاستی [[ئیتالیا|ئیتاڵیاوە]] فراوان بکات، تا ئەو کاتەی کۆنترۆڵی خۆی بەسەر تەواوی نیمچە دوورگەی ئیتاڵیادا درێژکردەوە.  دوای سەدەیەک ڕۆما بە شەڕی دووبارەبووەوە دەستی بەسەر [[باکووری ئەفریقا]] و [[ھیسپانیا]] و ئەو شوێنەی ئێستادا گرت کە ئێستا لە [[باشووری فەڕەنسا]]یە، تا کۆتایی سەدەی یەکەمی پێش زایین کۆماری ڕۆما باقی [[فەڕەنسا]]ی مۆدێرن و [[یۆنان]] و زۆربەی وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاستی لەخۆ گرتبوو.  بەڵام لەھەمانکاتدا زنجیرەیەکی درێژخایەنی گرژیی ناوخۆیی لە دەوڵەتدا ھەبوو کە نوقمی شەڕی ناوخۆیی گەورەی کرد، کە بە تیرۆرکردنی [[قەیسەر جولیۆس]] گەیشتە لوتکە و بە ڕووخانی کۆمار و دامەزراندنی ئیمپراتۆریەت.  ناتوانرێت وادەی گواستنەوە لە کۆمارەوە بۆ ئیمپراتۆریەت بە وردی دیاری بکرێت، [[مێژووناس|مێژوونووسان]] چەندین بەرواریان پێشنیار کردووە، لەوانە بەزاندنی ڕووباری [[ڕوبیکۆن]] لەلایەن سوپای قەیسەرەوە لە ساڵی ٤٩پ.ز، دانانی قەیسەر وەک دیکتاتۆرێک تا ھەتایە لە ساڵی ٤٤پ.ز، و شکستی [[مارکۆس ئەنتۆنیۆس]] و [[کلیۆپاترای حەوتەم]]ی ھاوسەری لە شەڕی [[ئەکتیۆم]] لە ساڵی ٣١پ.ز، بەڵام زۆربەی مێژوونووسان پەنا بۆ ئەو بەروارە دەبەن کە ڕۆمانە کۆنەکان خۆیان وەک بەرواری کۆتایی کۆماریان دانا، ئەمەش ئەو کاتەیە کە [[ئەنجومەنی پیران]]ی ڕۆمانی دەسەڵاتی بێسنووری بە یەکەم ئیمپراتۆر [[ئۆکتاڤیان]] بەخشی و لە ساڵی ٢٧ی پ.ز نازناوی ئۆگستۆسی پێبەخشی.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=الجمهورية الرومانية|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9&oldid=60936694|ئیش=ويكيبيديا|زمان=ar|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیتالیا|سیاسەت|بولگاریا|ئەورووپا|ئەفریقا|مێژوو|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Roman Republic}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{بولگاریا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەفریقا]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ١ەمی پ.ز]] 2ccxrapuouq5fwpco6gz2p2qie0w8jy 1698314 1698228 2026-10-31T17:04:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1698314 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Consul_et_lictores.jpg|220x440px|وێنۆک|چەپ|کونسوڵی ڕۆمانی بە یاوەری دوو لیکتۆر]] [[پەڕگە:Roman_Republic_44_bC.svg|220x440px|وێنۆک|چەپ|بەرفراوانی کۆماری ڕۆمانی لە سەردەمی قەیسەر جولیۆس لەساڵی ٤٤ پێش زایین]] '''کۆماری ڕۆمانی''' (بە [[زمانی لاتینی|لاتینی]]: Res publica Romana) سەردەمێکە لە مێژووی ڕۆمی کۆندا کە بە ڕووخانی [[شانشینی ڕۆم]] دەستی پێکردووە (کە پێدەچێت لە ساڵی ٥٠٩ [[پێش زایین]] ڕوویدابێت) و تا دامەزراندنی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بەردەوام بووە لە ساڵی ٢٧[[پێش زایین|پ.ز]].  یەکێک لەو گۆڕانکارییە دیارانەی کە لە سەردەمی کۆماردا ڕوویدا، فراوانبوونی دەسەڵاتی دەوڵەتی ڕۆمانی بوو لە شاری ڕۆماوە بۆ زلھێزێکی گەورە کە فەرمانڕەوایی تەواوی حەوزی [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاستی]] دەکرد.  لە ماوەی ٢٠٠ ساڵی یەکەمی مێژووی خۆیدا، کۆماری ڕۆمانی توانی کاریگەری خۆی - لە ڕێگەی ھاوپەیمانی و شەڕەکانەوە لە ھەمان کاتدا - لە ناوەڕاستی [[ئیتالیا|ئیتاڵیاوە]] فراوان بکات، تا ئەو کاتەی کۆنترۆڵی خۆی بەسەر تەواوی نیمچە دوورگەی ئیتاڵیادا درێژکردەوە.  دوای سەدەیەک ڕۆما بە شەڕی دووبارەبووەوە دەستی بەسەر [[باکووری ئەفریقا]] و [[ھیسپانیا]] و ئەو شوێنەی ئێستادا گرت کە ئێستا لە [[باشووری فەڕەنسا]]یە، تا کۆتایی سەدەی یەکەمی پێش زایین کۆماری ڕۆما باقی [[فەڕەنسا]]ی مۆدێرن و [[یۆنان]] و زۆربەی وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاستی لەخۆ گرتبوو.  بەڵام لەھەمانکاتدا زنجیرەیەکی درێژخایەنی گرژیی ناوخۆیی لە دەوڵەتدا ھەبوو کە نوقمی شەڕی ناوخۆیی گەورەی کرد، کە بە تیرۆرکردنی [[قەیسەر جولیۆس]] گەیشتە لوتکە و بە ڕووخانی کۆمار و دامەزراندنی ئیمپراتۆریەت.  ناتوانرێت وادەی گواستنەوە لە کۆمارەوە بۆ ئیمپراتۆریەت بە وردی دیاری بکرێت، [[مێژووناس|مێژوونووسان]] چەندین بەرواریان پێشنیار کردووە، لەوانە بەزاندنی ڕووباری [[ڕوبیکۆن]] لەلایەن سوپای قەیسەرەوە لە ساڵی ٤٩پ.ز، دانانی قەیسەر وەک دیکتاتۆرێک تا ھەتایە لە ساڵی ٤٤پ.ز، و شکستی [[مارکۆس ئەنتۆنیۆس]] و [[کلیۆپاترای حەوتەم]]ی ھاوسەری لە شەڕی [[ئەکتیۆم]] لە ساڵی ٣١پ.ز، بەڵام زۆربەی مێژوونووسان پەنا بۆ ئەو بەروارە دەبەن کە ڕۆمانە کۆنەکان خۆیان وەک بەرواری کۆتایی کۆماریان دانا، ئەمەش ئەو کاتەیە کە [[ئەنجومەنی پیران]]ی ڕۆمانی دەسەڵاتی بێسنووری بە یەکەم ئیمپراتۆر [[ئۆکتاڤیان]] بەخشی و لە ساڵی ٢٧ی پ.ز نازناوی ئۆگستۆسی پێبەخشی.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=الجمهورية الرومانية|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9&oldid=60936694|ئیش=ويكيبيديا|زمان=ar|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیتالیا|سیاسەت|بولگاریا|ئەورووپا|ئەفریقا|مێژوو|وڵاتەکان|ئیتاڵیا}} {{پۆلی کۆمنز|Roman Republic}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{بولگاریا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەفریقا]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ١ەمی پ.ز]] 7w0b7159gmvvg83bhdoxp00bywei8ge 1698421 1698314 2026-10-31T21:10:05Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698421 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Consul_et_lictores.jpg|220x440px|وێنۆک|چەپ|کونسوڵی ڕۆمانی بە یاوەری دوو لیکتۆر]] [[پەڕگە:Roman_Republic_44_bC.svg|220x440px|وێنۆک|چەپ|بەرفراوانی کۆماری ڕۆمانی لە سەردەمی قەیسەر جولیۆس لەساڵی ٤٤ پێش زایین]] '''کۆماری ڕۆمانی''' (بە [[زمانی لاتینی|لاتینی]]: Res publica Romana) سەردەمێکە لە مێژووی ڕۆمی کۆندا کە بە ڕووخانی [[شانشینی ڕۆم]] دەستی پێکردووە (کە پێدەچێت لە ساڵی ٥٠٩ [[پێش زایین]] ڕوویدابێت) و تا دامەزراندنی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی]] بەردەوام بووە لە ساڵی ٢٧[[پێش زایین|پ.ز]].  یەکێک لەو گۆڕانکارییە دیارانەی کە لە سەردەمی کۆماردا ڕوویدا، فراوانبوونی دەسەڵاتی دەوڵەتی ڕۆمانی بوو لە شاری ڕۆماوە بۆ زلھێزێکی گەورە کە فەرمانڕەوایی تەواوی حەوزی [[دەریای ناوین|دەریای ناوەڕاستی]] دەکرد.  لە ماوەی ٢٠٠ ساڵی یەکەمی مێژووی خۆیدا، کۆماری ڕۆمانی توانی کاریگەری خۆی - لە ڕێگەی ھاوپەیمانی و شەڕەکانەوە لە ھەمان کاتدا - لە ناوەڕاستی [[ئیتالیا|ئیتاڵیاوە]] فراوان بکات، تا ئەو کاتەی کۆنترۆڵی خۆی بەسەر تەواوی نیمچە دوورگەی ئیتاڵیادا درێژکردەوە.  دوای سەدەیەک ڕۆما بە شەڕی دووبارەبووەوە دەستی بەسەر [[باکووری ئەفریقا]] و [[ھیسپانیا]] و ئەو شوێنەی ئێستادا گرت کە ئێستا لە [[باشووری فەڕەنسا]]یە، تا کۆتایی سەدەی یەکەمی پێش زایین کۆماری ڕۆما باقی [[فەڕەنسا]]ی مۆدێرن و [[یۆنان]] و زۆربەی وڵاتانی ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوەڕاستی لەخۆ گرتبوو.  بەڵام لەھەمانکاتدا زنجیرەیەکی درێژخایەنی گرژیی ناوخۆیی لە دەوڵەتدا ھەبوو کە نوقمی شەڕی ناوخۆیی گەورەی کرد، کە بە تیرۆرکردنی [[قەیسەر جولیۆس]] گەیشتە لوتکە و بە ڕووخانی کۆمار و دامەزراندنی ئیمپراتۆریەت.  ناتوانرێت وادەی گواستنەوە لە کۆمارەوە بۆ ئیمپراتۆریەت بە وردی دیاری بکرێت، [[مێژووناس|مێژوونووسان]] چەندین بەرواریان پێشنیار کردووە، لەوانە بەزاندنی ڕووباری [[ڕوبیکۆن]] لەلایەن سوپای قەیسەرەوە لە ساڵی ٤٩پ.ز، دانانی قەیسەر وەک دیکتاتۆرێک تا ھەتایە لە ساڵی ٤٤پ.ز، و شکستی [[مارکۆس ئەنتۆنیۆس]] و [[کلیۆپاترای حەوتەم]]ی ھاوسەری لە شەڕی [[ئەکتیۆم]] لە ساڵی ٣١پ.ز، بەڵام زۆربەی مێژوونووسان پەنا بۆ ئەو بەروارە دەبەن کە ڕۆمانە کۆنەکان خۆیان وەک بەرواری کۆتایی کۆماریان دانا، ئەمەش ئەو کاتەیە کە [[ئەنجومەنی پیران]]ی ڕۆمانی دەسەڵاتی بێسنووری بە یەکەم ئیمپراتۆر [[ئۆکتاڤیان]] بەخشی و لە ساڵی ٢٧ی پ.ز نازناوی ئۆگستۆسی پێبەخشی.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=الجمهورية الرومانية|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://ar.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%B1%D9%88%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A9&oldid=60936694|ئیش=ويكيبيديا|زمان=ar|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیتالیا|سیاسەت|بولگاریا|ئەورووپا|ئەفریقا|مێژوو|وڵاتەکان|ئیتاڵیا}} {{پۆلی کۆمنز|Roman Republic}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{بولگاریا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەفریقا]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی سەدەی ١ەمی پ.ز]] [[پۆل:دەیەی ٥٠٠ی پ.ز]] 1riso7nny9fdl10q0twihfaf6ye0q3t 0 227410 1698488 1444963 2026-11-01T01:35:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە) 1698488 wikitext text/x-wiki [[File:Arkadaş_Association.png|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Arkada%C5%9F_Association.png|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ|یەکێک لە نووسینگەکانی کۆمەڵەکە]] '''کۆمەڵەی ئەرقەداش''' ڕێکخراوێکی [[پەیوەندی نێوان ئیسرائیل و تورکیا|دۆستایەتییە بۆ ئیسرائیل و تورکیا]] لە شاری یەهود-مۆنۆسۆنی، ئیسرائیل. ئەرقەداش بە [[زمانی تورکی]] بە واتای "هاوڕێ" دێت. == مێژوو == [[File:Mustafa_Kemal_Ataturk_Memorial_in_Yehud,_Israel.jpg|link=https://en.wikipedia.org/wiki/File:Mustafa_Kemal_Ataturk_Memorial_in_Yehud,_Israel.jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ|پەیکەری ئەتاتورک لە ئیسرائیل]] کۆمەڵەی ئەرقەداش لە ساڵی ١٩٩٧ لەلایەن بازرگانێکی ئیسرائیلی ئەیال پێرێتز دامەزراوە. ئامانجە سەرەکییەکانی پاراستنی میراتی جوولەکەکانی تورکیا و پەرەپێدانی دۆستایەتی و لێبوردەیی نێوان ئیسرائیل و تورکیایە. کۆمەڵەکە لە ساڵی ٢٠٠٥ ناوەندێکی ڕۆشنبیری جوولەکەکانی تورکی لە شاری یەهود دامەزراند. پەیکەری [[مستەفا کەمال ئاتاتورک]] لە باخچەی کۆمەڵەی ئەرقەداش لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ لە مەراسیمێکدا بە ئامادەبوونی باڵیۆزی تورکیا لە ئیسرائیل دروستکرا. ڕێکخراوەکە لە سەرەتای دامەزراندنیەوە زیاتر لە ٤ هەزار ئەندامی هەیە، نزیکەی ٤٠ خۆبەخش بۆ بەڕێوەبردنی ئۆپەراسیۆنە بەرفراوانەکانی و دوانزە لقەکەی لە سەرتاسەری وڵاتدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Özkan|یەکەم=Timur|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=DÜNYADA ATATÜRK’ÜN ADIYLA KARŞILAŞABİLECEĞİNİZ 50 YER|ناونیشان=http://ahmetsaltik.net/arsiv/2016/09/50_Yerde_Dunyada_Ataturk.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ceylan|یەکەم=Erkan|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Dünya Lideri Atatürk'ün, Dünyanın Dört Bir Tarafında İsminin Verildiği 35 Yer|ناونیشان=https://onedio.com/haber/ataturk-yurtdisinda-anitlar-396920|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=onedio.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|ئیسرائیل|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:تورکیا]] [[پۆل:ئیسرائیل]] [[پۆل:ڕێکخراوه‌ ناحکومیه‌کان]] [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوه‌ نێوده‌وڵه‌تیه‌کان]] [[پۆل:دیپلۆماسی]] [[پۆل:سیاسەت]] ge7w3x7kufc9jq0cm3rqocl9mxik7g6 0 227479 1698264 1698041 2026-10-31T16:24:40Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:City Palace, Berlin|City Palace, Berlin]] بۆ [[:Commons:Category:Berlin Palace|Berlin Palace]] 1698264 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:The car of President Harry S. Truman passes (distance view) through the Wilhelmstrasse during President Truman's tour... - NARA - 198770 (cropped).jpg|وێنۆک|چەپ|شلۆسپلاتز (کۆشکی بەرلین) لەگەڵ قەڵای سووتاو لە ساڵی ١٩٤٥، دوای ڕووخانی بەرلین.]] '''کۆشکی بەرلین''' (بە [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Berliner Schloss)، بە فەرمی کۆشکی شاھانە (بە ئەڵمانی: Königliches Schloss),<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.deutschlandfunkkultur.de/berliner-schloss-die-hohenzollern-fassade.976.de.html?dram:article_id=483830|سەردێڕ=Berliner Schloss – Die Hohenzollern-Fassade|وێبگە=Deutschlandfunk Kultur}}</ref> لە دوورگەی مۆزەخانە لە ناوچەی [[میتێ]] لە بەرلین، شوێنی نیشتەجێبوونی سەرەکی [[ماڵی ھۆھێنزۆلێرن]] بووە لە ساڵی ١٤٤٣ تا ١٩١٨. فراوانتر بووە بە فەرمانی پاشا فرێدریکی یەکەمی پرۆسیا بەپێی پلانەکانی [[ئەندرێاس شلوتەر]] لە ساڵی ١٦٨٩ تا ١٧١٣، دواتر بە کارێکی سەرەکی تەلارسازی بارۆکی پرۆس دادەنرا.<ref>Georg Dehio: ''Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, Berlin.'' Deutscher Kunstverlag, Munich 2006, {{ISBN|978-3-422-03111-1}}, p. 63. (German)</ref> کۆشکی شاھانەی پێشوو یەکێکە لە گەورەترین بیناکانی [[بەرلین]] و بە قوبە کە بەرزییەکەی ٦٠ مەتر بووە (٢٠٠ پێ) دیمەنی شارەکەی لە قاڵب داوە. لە دوای ڕووخانی دەسەڵاتی پاشایەتی لە ساڵی ١٩١٨ بۆ کارە جۆراوجۆرەکانی حکوومەت بەکارھات، لە کاتی بۆردومانی ھاوپەیمانان لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەمدا]] زیانی پێگەیشت، لە ساڵی ١٩٥٠ لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئەڵمانیای ڕۆژھەڵاتەوە ڕووخێنرا، لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا بووە شوێنی ئەڵمانی ڕۆژھەڵاتی مۆدێرنیستی کۆشکی کۆمار (بینای حکوومەتی ناوەندی [[ئەڵمانیای ڕۆژھەڵات]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bild.de/regional/berlin/ddr/haette-stadtschloss-fuer-32-mio-mark-retten-koennen-47141318.bild.html|سەردێڕ=Jetzt aufgetauchtes Gutachten belegt {{!}} DDR hätte Stadtschloss für 32 Millionen Mark retten können|وێبگە=Bild.de|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> دوای یەکگرتنەوەی [[ئەڵمانیا]] و چەند ساڵێک لە مشتومڕ و گفتوگۆ، بە تایبەتی سەبارەت بە میراتی مێژوویی پڕ لە ھەردوو بیناکە، کۆشکی کۆمار خۆی لە ساڵی ٢٠٠٩دا ڕووخێنرا و کۆشکی بەرلین لە ساڵی ٢٠١٣ەوە ئاوەدانکرایەوە بۆ ئەوەی مۆزەخانەی فۆڕمی ھومبۆڵت لەخۆبگرێت. ئاوەدانکردنەوەکە لە ساڵی ٢٠٢٠ تەواو بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/2013-06-12/berlin-palace-rebuilding-begins-63-years-after-explosion.html |سەردێڕ=Berlin Palace Rebuilding Begins 63 Years After Explosion – Bloomberg |وێبگە=Bloomberg News |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141207211822/http://www.bloomberg.com/news/2013-06-12/berlin-palace-rebuilding-begins-63-years-after-explosion.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://berliner-schloss.de/blog/weitere-rekonstruktion-die-bronzenen-reliefplatten-am-eosanderportal-wurden-montiert/|سەردێڕ=Weitere Rekonstruktion: Die bronzenen Reliefplatten am Eosanderportal wurden montiert|وێبگە=Förderverein Berliner Schloss E.V.|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[کۆشکی سترۆسبێرگ]] * [[کۆشکی پفاوینسێل]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Berlin Palace}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|مێژوو|نژیاروانی}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆشکەکان لە بەرلین|بەرلین]] loq76i9mzcypdo7pz7vpr4hlooid2oc 0 228792 1698368 1459964 2026-10-31T19:36:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1698368 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Bundesarchiv_R_165_Bild-244-52,_Asperg,_Deportation_von_Sinti_und_Roma.jpg|وێنۆک|کۆکردنەوەی دۆمەکان لە [[ئەڵمانیا]] بۆ ئۆردووگاکانی بەندکردن]] '''کۆمەڵکووژی دۆمەکان''' (بە [[زمانی ڕۆمانی|ڕۆمانی]]: Porajmos) کۆمەڵکوژی و پاککردنەوەی نەتەوەیی [[دۆم]]ەکان لە [[ئەورووپا]] لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]]، لە ماوەی ساڵانی ١٩٣٣ تا ١٩٤٥ لە [[پۆڵەندا]]، [[ڕۆمانیا]]، [[ئەڵمانیا]]، [[فەڕەنسا]]، ژمارەی کوژراوان ٢٠٠ ھەزار کەسی تێپەڕاندووە، بەپێی ئامارە فەرمییەکان.<ref>http://www.yadvashem.org/odot_pdf/microsoft%20word%20-%203727.pdf {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230224151458/https://www.yadvashem.org/odot_pdf/microsoft%20word%20-%203727.pdf |date=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣ }}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161231171518/http://www.dw.com/en/german-president-makes-historic-speech-at-auschwitz/a-14798859</ref><ref>https://web.archive.org/web/20180104064142/http://2august.eu/the-roma-genocide/16-may-romani-resistence-day/</ref> کۆمەڵکووژی گەلی ڕۆمانی یان ھۆلۆکۆستی ڕۆمانی پێی دەوترێت پوریمۆس بە واتای نێچیر و ھەروەھا پێی دەوترێت فرایمۆس بە واتای وردکردن یان لەناوبردن، یان سامۆداریبین بە واتای [[کوشتنی بەکۆمەڵ]]. لە سەردەمی [[ئەدۆڵف ھیتلەر|ئەدۆلف ھیتلەردا]]، فەرمانێک کە تەواوکەری یاساکانی نورنبێرگ بوو لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٣٥، ڕۆما یان دۆمەکان وەک دووژمنی دەوڵەتی لەسەر بنەما ڕەگەزی پۆلێن کرد، بەم شێوەیەش دەیانخستە ھەمان پۆلی [[جوولەکەکان]]. بەم شێوەیە چارەنووسی دۆمەکان لە [[ئەورووپا]] لە ھەندێک ڕووەوە ھاوشێوەی چارەنووسی [[جوو]]لەکەکانی [[ھۆلۆکۆست]] بوو. مێژوونووسان مەزەندە دەکەن کە ئەڵمانییەکان و ھاوکارەکانیان لە نێوان ٢٢٠ بۆ ٥٠٠ ھەزار کەسی بە ڕەگەز دۆمیان کوشتووە، واتە لە نێوان ٢٥٪ و تەنانەت زیاتر لە ٥٠٪ی نزیکەی یەک میلیۆن دۆم لە ئەورووپا لەو کاتەدا، و ئیان ھانکۆک دەڵێت کە ڕەنگە ژمارەی کوژراوەکان دەگاتە یەک میلیۆن و ٥٠٠ ھەزار کەس. لە ساڵی ١٩٨٢ [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا|ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] بە فەرمی دانی بە ئەنجامدانی کۆمەڵکووژی ئەڵمانیادا نا لە دژی [[دۆم]]ەکان و [[پۆڵەندا]] بە فەرمی ٢ی ئابی ساڵی ٢٠١١ی پەسەند کرد بۆ یادکردنەوەی کۆمەڵکووژانی دۆم.<ref>https://web.archive.org/web/20180619084555/https://www.ushmm.org/wlc/en/article.php?ModuleId=10005219</ref><ref>https://web.archive.org/web/20190609233028/http://www.radoc.net/radoc.php?doc=art_e_holocaust_porrajmos&lang=en&articles=</ref> == ھۆکارەکان == [[ھیتلەر]] گومانی لە دڵسۆزی [[دۆم]]ەکان ھەبوو و وەک ڕەگەزێکی نامۆ بۆ [[ئەڵمانیا]] پۆلێنی کرد و وەک ھەڕەشەیەک بۆ سەر وڵاتەکەی دەیبینی، بۆیە فەرمانی بە ئامێرە سەرکوتکەرەکانی کرد کە بیانکوژن و لەناویان ببەن. == داننان بە کۆمەڵکووژی == [[پەڕگە:Monument_to_the_Memory_of_the_Holocaust_of_the_Romani_(Gypsies),_Borzęcin_village,_Brzesko_County,_Lesser_Poland_Voivodeship,_Poland.JPG|220x440px|وێنۆک|مۆنۆمێنتێک یادی قووربانیانی کۆمەڵکووژییەکانی [[دۆم]] لە [[پۆڵەندا]] دەکاتەوە.]] لە ٢ی شوباتی ٢٠١١ پەرلەمانی ئەورووپا دانی بەوەدانا کە ئەو کۆکووژییانەی لە دژی [[دۆم]]ەکان ئەنجامدراون، یەکسانە بە کۆمەڵکووژی و پاکتاوکردنی نەتەوەیی، یاساکە بەو ئەنجامە گەیشتووە کە پێویستە لە ڕووی مێژووییەوە لەبەرچاو بگیرێت و لە پەیمانگاکاندا بخوێنرێتەوە. == لەدەستدانی ڕەگەزنامە == یاسای ڕەگەزی نورنبێرگ لە ١٥ی ئەیلوولی ١٩٣٥ ڕاگەیەندرا، «یاسای پاراستنی خوێن و ئابڕووی ئەڵمانی» ھاوسەرگیری و جووتبوونی دەرەوەی ھاوسەرگیری نێوان [[جوولەکە]] و ئەڵمانییەکانی قەدەغە کرد و «یاسای ڕەگەزنامەی ڕایخ» [[ڕەگەزنامەی ئەڵمانی]] لە جولەکەکان سەندەوە. لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٣٥ [[ئەڵمانیا]] [[یاساکانی نورنبێرگ]] درێژکردەوە و دۆمەکانیش بگرێتەوە. ھەروەھا [[دۆم]] و [[جوولەکەکان]] لە ٧ی ئازاری ١٩٣٦ مافی دەنگدانیان لەدەستدا.<ref>Heuss 1997، لاپەڕە ١٩.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|ئەورووپا|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Porajmos}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵوەشانەوەکانی ١٩٤٥ لە ئەڵمانیا]] jowc0pfwyr5rak6ipwcv136665wiyh3 0 229050 1698261 1698098 2026-10-31T16:21:18Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Colby Minifie}} 1698261 wikitext text/x-wiki '''کۆلبی مینیفی''' ({{بە ئینگلیزی|Colby Minifie}}) (لەدایکبووی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢) ئەکتەرێکی ئەمریکییە،<ref>https://www.nytimes.com/2015/12/08/arts/television/jessica-jones-episode-12-review.html?referer=</ref> لە تەمەنی یازدە ساڵییەوە دەستی بە نواندن کردووە، و لە ساڵی ٢٠١٤ لە زانکۆی نیویۆرک سیتی دەرچووە.<ref>https://web.archive.org/web/20160829051111/http://macaulay.cuny.edu/community/now/2014/01/student-profile-colby-minifie</ref> بۆ ماوەی چوار ساڵ لەگەڵ پەیمانگای نیشتمانی سەما نمایشی کردووە. لە زنجیرەی تەلەڤبزیۆنی و فیلمەکاندا دەرکەوتووە. لە ساڵی ٢٠١٩ تا ٢٠٢٢ لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]] بە ڕۆڵی [[ئاشلی بارێت]] دەرکەوت.<ref>https://www.playbill.com/playbillpagegallery/inside-playbill?asset=00000150-ac84-d16d-a550-ecbedbca0001&type=InsidePlaybill&slide=2</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ویلایەتی نیویۆرک|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Colby Minifie}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] nmkia7fwfg6drc7qs9vr7w3a36iu99x 1698409 1698261 2026-10-31T20:07:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698409 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} '''کۆلبی مینیفی''' ({{بە ئینگلیزی|Colby Minifie}}) (لەدایکبووی ٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢) ئەکتەرێکی ئەمریکییە،<ref>https://www.nytimes.com/2015/12/08/arts/television/jessica-jones-episode-12-review.html?referer=</ref> لە تەمەنی یازدە ساڵییەوە دەستی بە نواندن کردووە، و لە ساڵی ٢٠١٤ لە زانکۆی نیویۆرک سیتی دەرچووە.<ref>https://web.archive.org/web/20160829051111/http://macaulay.cuny.edu/community/now/2014/01/student-profile-colby-minifie</ref> بۆ ماوەی چوار ساڵ لەگەڵ پەیمانگای نیشتمانی سەما نمایشی کردووە. لە زنجیرەی تەلەڤبزیۆنی و فیلمەکاندا دەرکەوتووە. لە ساڵی ٢٠١٩ تا ٢٠٢٢ لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی [[دەستەی ھاوڕێکان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|دەستەی ھاوڕێکان]] بە ڕۆڵی [[ئاشلی بارێت]] دەرکەوت.<ref>https://www.playbill.com/playbillpagegallery/inside-playbill?asset=00000150-ac84-d16d-a550-ecbedbca0001&type=InsidePlaybill&slide=2</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمیک|ویلایەتی نیویۆرک|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Colby Minifie}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] 54j2iay1lnmny5ngg4fu32mkzycrhz6 0 230297 1698230 1535394 2026-10-31T13:38:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1698230 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Flag_of_Germany_(3-2).svg|alt=Flag of Germany (3-2 aspect ratio)|چەپ|250x250پیکسڵ]] '''کۆماری ڤایمەر''' (بە [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Weimarer Republik [ˌvaɪ̯maʁɐ ʁepuˈbliːk])، بە فەرمی ناوی قۆناغێکی مێژوویی [[ئەڵمانیا]] بوو لە نێوان ساڵانی ١٩١٨ تا ١٩٣٣، لەو ماوەیەدا بۆ یەکەمجار لە مێژوودا کۆمارێکی فیدراڵی دەستووری بوو؛ کە بە کۆماری ئەڵمانیا) ناودەبرێت. ناوی نافەرمی ئەو سەردەمە لە شاری ڤایمەرەوە وەرگیراوە کە میوانداری ئەو ئەنجومەنە دامەزرێنەرەی کردووە کە حکوومەتەکەی دامەزراندووە. لە زمانی ئینگلیزیدا بەزۆری بە سادەیی کۆمارەکە ناودەبرا «ئەڵمانیا»، لەگەڵ «کۆماری وایمار» (زاراوەیەک کە لەلایەن ئەدۆلف ھیتلەرەوە لە ساڵی ١٩٢٩ ناسێندرا) تا ساڵانی ١٩٣٠ بە شێوەیەکی باو بەکارنەھێنرا. == سەرچاوەکان == ویکیپیدیای ئینگلیزی {{پۆلی کۆمنز|Weimar Republic}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|مێژوو|وڵاتەکان}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەڵمانیا لە دەیەی ١٩١٠]] [[پۆل:دەیەی ١٩٣٠ لە ئەڵمانیا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩١٨]] 4l0aqyjtsrzugctnav1bnsgtjvt2yzc 0 230818 1698448 1661016 2026-10-31T22:36:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698448 wikitext text/x-wiki {{Infobox civilian attack |تاوانباران={{flagicon image|Flag of Russia (1914-1917).svg}} [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]]{{ھن}}{{flagicon image|Old Assyrian Flag.svg}} ئاشوورییەکان{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Armenia.svg}} ئەرمەنییەکان |وێنە=Views around Rawanduz and Bekhal Spring 12.jpg |لێدوانی وێنە=چۆڵبوونی ڕەواندز لەدوای کۆمەڵکوژییەکە |قوربانی={{flagicon|Kurdistan}} کوردانی [[ڕەواندز]] |جۆری ھێرش=کۆمەڵکوژییەکی لەڕادەبەدەر، پاکتاوی نەتەوەیی |ئامانج= * فراوانخوازی * [[دژە کورد]] * [[ئیسلامۆفۆبیا|دژە ئیسلام]] |ڕێکەوت=ئایاری ١٩١٦ |شوێن=[[ڕەواندز]] |داکۆکیکەران=|مردنەکان=٥٬٠٠٠ کورد|شرۆڤەی وێنە=[[خەرەندی ڕەواندز]]، کە بەشێک لە دانیشتووانی کوردی ڕەواندز لەلایەن ھێزە مەسیحییەکانەوە فڕێدرانە ناوییەوە تا مردن|partof=[[جەنگی جیھانیی دووەم]]، [[ھەڵمەتی ئێران]]}} '''کۆمەڵکوژیی ڕەواندز''' کۆمەڵکوژییەک بوو لە [[ڕەواندز]]، لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]]، خۆبەخشانی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] و [[ئەرمەنییەکان]] ئەنجامدرا کاتێک کە شارەکە کەوتە ژێر دەستی ئەوان.<ref>{{cite web |title= Assyrians & the Assyrian Identity in the Ottoman Empire |publisher= Zinda magazine |date= ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩ |url= http://www.zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html |access-date= ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |سەردێڕ= |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦ |archive-url= https://web.archive.org/web/20160305014754/http://zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html |url-status= dead }}</ref> کۆمەڵکوژییەکە لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩١٦ ئەنجامدرا و کوردە موسڵمانەکانی ڕەواندز بەئامانجگیران و ٥٬٠٠٠ [[کورد]] کۆمەڵکوژکران و بەپێی سەرچاوەکان تەنھا ٢٠٪ی دانیشتووانی شارەکە توانییان ڕزگار ببن لەدەستی کۆمەڵکوژییەکە.<ref>Shattering Empires: The Clash and Collapse of the Ottoman and Russian Empires 1908-1918, Michael A. Reynolds, page 158, 2011. Quote "The Russian's local allies often abetted this line of thinking. One Assyrian officer urged his superiors to drop the Russian rule of concilatings one's enemy peacefully in favor of all-out warfare on Muslims. The British Major E. W. C Noel described the extermination of the town of Rowanduz and the wholesale massacre of its [Muslim] inhabitants by what he dubbed Christian Army of Revenge of Agha Petros as one example of a long record of outrages</ref><ref> {{بیرخستنەوەی وێب |last=MassisPost |ڕێکەوت=2011-07-28 |سەردێڕ=The Kurds and the Armenian Genocide • MassisPost |ناونیشان=https://massispost.com/2011/07/the-kurds-and-the-armenian-genocide/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-09-04 |وێبگە=MassisPost |زمان=en-US}}</ref><ref>https://www.armenianclub.com/2011/07/29/the-kurds-and-the-armenian-genocide/?utm_source=chatgpt.com{{بەستەری مردوو|url=https://www.armenianclub.com/2011/07/29/the-kurds-and-the-armenian-genocide/?utm_source=chatgpt.com |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=91RtAAAAMAAJ|سەردێڕ=Kurdistan During the First World War|دوایین=Aḥmad|یەکەم=Kamāl Muẓhar|ڕێکەوت=١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=Saqi Books|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٣٥٦-٠٨٤-٢|پەڕەکان=١٧٠|زمان=en}}</ref> == کۆمەڵکوژییەکە == لە کاتێکدا [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] وەک لە ساڵی ١٩١٥دا بەردەوام بوو، [[ڕووسەکان]] بە یارمەتیی [[ئاشوورییەکان]] و [[ئەرمەنییەکان]] ھێرشیان کردە سەر شاری ڕەواندز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩|سەردێڕ=Assyrians & the Assyrian Identity in the Ottoman Empire|ناونیشان=http://www.zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Zinda magazine|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305014754/http://zindamagazine.com/html/archives/1999/znda1116.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کوردەکانی ڕەواندز ھەموویان بەچەک نەکوژران، ھەندێکیان فڕێدرانە ناو خەرەندی ڕەواندزەوە. ھەروەھا زۆرێک لە ژنانی کورد بۆ ئەوەی دەستدرێژییان نەکرێتە سەر لەلایەن سەربازەکانەوە بازیاندا نێو خەرەندەکە و مردن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=MassisPost|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١١|سەردێڕ=The Kurds and the Armenian Genocide • MassisPost|ناونیشان=https://massispost.com/2011/07/the-kurds-and-the-armenian-genocide/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=MassisPost|زمان=en-US}}</ref> تەواوی شاری ڕەواندز وێرانبوو جگە لە ناوچە دەوڵەمەندەکان، کە سەربازانی ڕووس و ئاشووری و ئەرمەنی ئەو ماڵانەیان وەکوو جێگای حەوانەوە بەکارھێنا و دواتر پێش ئەوەی بەجێی بھێڵن تاڵانیان کرد. کوردەکانی [[ھەولێر]] و [[کۆیە]] و [[ڕانیە]] خۆبەخشانە ھاتنە ڕەواندز بۆ بەرگریکردن لە کوردانی ڕەواندز. سەربازە ڕووسی و ئاشووری و ئەرمەنییەکان نەیانتوانی چیای [[کۆڕەک]] بگرن و دوای دوو بۆ سێ مانگ بەھۆی بەرخۆدانی قورسی کوردەوە ناچاربوون بکشێنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hay|یەکەم=Rupert|سەردێڕ=Two Years in Kurdistan: Experiences of a Political Officer, 1918-1920|ناونیشان=https://archive.org/details/twoyearsinkurdis00hayw|ساڵ=١٩٢١|پەڕەکان=[https://archive.org/details/twoyearsinkurdis٠٠hayw/page/١٩٢ ١٩٢]}}</ref> سیخوڕی بەریتانی ئێدوارد نۆئێل دوای چەند مانگێک لە کۆمەڵکوژییەکە سەردانی ڕەواندزی کرد و ڕاپۆرتێکی فەرمی پێشکەش بە پاشای ئینگلتەرا کرد. لە ڕاپۆرتەکەدا ھاتووە «گەشتیارێک کە سەردانی ناوچەکانی ڕەواندز و نێلی کردووە، بەڵگەی بەرفراوانی دۆزیوەتەوە لەسەر ئەو دڕندەیییانەی کە مەسیحییەکان دژی موسڵمانان ئەنجامیانداوە». ھەروەھا ئەرمەنی و سریانییەکانی بە «سوپای تۆڵەسەندنەوەی مەسیحی» ناوبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://worldcat.org/oclc/1030931191|سەردێڕ=Armenia Secrets of a "Christian" terrorist state : the Armenian great deception series volume 1|دوایین=A.|یەکەم=Weems, Samuel|ژپنک=٠-٩٧١٩٢١٢-٣-٧|پەڕەکان=٢٨|oclc=١٠٣٠٩٣١١٩١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220204164810/http://www.worldcat.org/oclc/1030931191|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کێنێس مەیسۆن، سەرباز و سیخوڕی بەریتانی، ڕایگەیاندووە کە «لە نێوان ڕەواندز و دەروازەی گاراڤوشینکێ، ھیچ گوندێکی بێ دانیشتوو نییە، زۆربەیان بەتەواوی وێرانبوون».<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم=Kenneth Mason|ساڵ=١٩١٩|سەردێڕ=Central Kurdistan|ناونیشان=https://ia800708.us.archive.org/view_archive.php?archive=/28/items/crossref-pre-1923-scholarly-works/10.2307%252F1779073.zip&file=10.2307%252F1779409.pdf|journal=The Geographical Journal|بڵاوکەرەوە=Wiley, The Royal Geographical Society|بەرگ=٥٤|issue=6|پەڕە=٣٣١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|last=Mojab|first=Shahrzad|url=https://books.google.iq/books?id=FTsqEAAAQBAJ&pg=PA33&dq=rawandiz+massacre&hl=ar&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiVqbKjm4iRAxWDWUEAHeAhNakQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=rawandiz%20massacre&f=false|title=Women of Kurdistan: A Historical and Bibliographic Study|last2=Hassanpour|first2=Amir|date=2021-04-19|publisher=Transnational Press London|isbn=978-1-80135-032-7|language=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|مێژوو|جەنگی جیھانیی یەکەم|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|مەرگ|مەسیحییەت}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی موسڵمانان]] e9n4uxg4v2hb8okzqlgq0dk1tb4wov9 0 231129 1698222 1482661 2026-10-31T13:37:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1698222 wikitext text/x-wiki {{Infobox former country | native_name = {{Native name|fr|République française}} | conventional_long_name = French Republic | common_name = فەڕەنسا | image_flag = Flag of France.svg | flag_border = yes | symbol_type = [[Diplomatic emblem of France|ئاڵا]] | image_coat = Armoiries république française.svg | coa_size = 80px | national_motto = {{Lang|fr|[[Liberté, égalité, fraternité]]}}<br/>("Liberty, equality, fraternity")<br/>("Liberty, equality, fraternity") | national_anthem = {{Lang|fr|[[La Marseillaise]]}}<br/>("The Marseillaise")<br/>{{Center|[[File:La Marseillaise (1907).oga]]}}<br/>("The Marseillaise")<br/>{{Center|[[File:La Marseillaise (1907).oga]]}} | other_symbol = [[File:Great Seal of France.svg|100px|Obverse]] [[File:Great Seal of France (reverse).svg|100px|Reverse]] | other_symbol_type = [[مۆری گەورەی فەڕەنسا]]: | image_map = French Republic 1939.svg | image_map_caption = کۆماری فەڕەنسا لە ساڵی ١٩٣٩ {{Plainlist| *{{Legend|#336733|فەڕەنسا}} *{{Legend|#48a448|پارێزگاکانی فەڕەنسا}} }} | image_map2 = France 1939.svg | image_map2_caption = خاک و داگیرکراوەکانی کۆماری فەڕەنسا لە کۆتایی ساڵی ١٩٣٩ {{Plainlist| *'''شینى تۆخ:''' [[Metropolitan France|ھەرێمی پایتەخت]] *'''شینی کاڵ:''' [[French colonial empire|داگیرکراوەکان]], [[League of Nations mandate|ویلایەتەکان]], [[Protectorate#French protectorates|پارێزگاکان]] }} | largest_city = capital | capital = [[پاریس]] | coordinates = {{Coord|48|52|13|N|02|18|59|E|type:country|display=inline,title}} | common_languages = فەڕەنسی (فەرمی)، ھی دیکە | religion = {{Plainlist| *[[ڕۆمانی کاسۆلیک]] ([[ئایینی وڵات]] تا [[١٩٥٠ یاسای فەڕەنسی سەبارەت بە جیاکردنەوەی کڵێساکان لە وڵات|١٩٠٥]]) *[[کالڤینیزم]] *[[لۆتەرانیزم]] *[[ئایینی جولەکە]] }} | government_type = {{plainlist| *[[وڵاتی یەکگرتوو|یەکگرتوو]] [[حکوومەتی کاتی|کاتی]] [[پەرلەمانی]] [[کۆمار]] (١٨٧١−١٨٧٥) *[[وڵاتی یەکگرتوو|یەکگرتوو]] [[پەرلەمانی]] [[کۆمار]] (١٨٧٥-١٩٤٠)}} | title_leader = [[President of France|سەرۆک]] | leader1 = [[ئەدۆلف تیێرس]] | year_leader1 = ١٨٧١-١٨٧٣ (first) | leader2 = [[ئەلبێرت لێبرون]] | year_leader2 = ١٩٣٢-١٩٤٠ (last) | title_deputy = [[List of Prime Ministers of France|سەرۆک وەزیران]] | deputy1 = [[لویس جوڵس ترۆچو]] | year_deputy1 = ١٨٧٠-١٨٧١ {{Small|(first)}} | deputy2 = [[فیلیپ پێتان]] | year_deputy2 = ١٩٤٠ {{Small|(last)}} | legislature = [[پەرلەمانی فەڕەنسا|پەرلەمان]] | house1 = [[ئەنجومەنی پیرانی فەڕەنسا|ئەنجومەنی پیران]] | house2 =[[ژووری نوێنەرانی فەڕەنسا|ژووری نوێنەران]] | event_start = ڕاگەیاندنەکە لەلایەن [[لیۆن گامبێتا]] | year_start = ١٨٧٠ | date_start = ٤ی ئەیلول | event_end = [[فەڕەنسای ڤیشی]] established | year_end = ١٩٤٠ | date_end = ١٠ی تەمموز | stat_year1 = ١٨٧٠ | stat_year2 = 1894 (Metropolitan France) | stat_area2 = 536464 | stat_year3 = 1938 (including colonies) | stat_pop3 = 150,000,000<ref>Herbert Ingram Priestley, ''France overseas: a study of modern imperialism'' (1938) pp 440–41.</ref> | stat_area3 = 13500000<ref>Robert Aldrich, ''Greater France: A History of French Overseas Expansion'' (1996) p 304</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|editor=Melvin E. Page |سەردێڕ=Colonialism: An International Social, Cultural, and Political Encyclopedia |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=qFTHBoRvQbsC&pg=PA218 |ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO |پەڕە=٢١٨|ژپنک=٩٧٨١٥٧٦٠٧٣٣٥٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211119170748/https://books.google.com/books?id=qFTHBoRvQbsC&pg=PA218 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | currency = [[فرانکی فەڕەنسی]] | p1 = Second French Empire | flag_p1 = Flag of France.svg | s1 = Vichy France | flag_s1 = Flag of France.svg | s2 = German military administration in occupied France during World War II{{!}}{{Nowrap|German military}} administration | flag_s2 = War ensign of Germany (1938–1945).svg | s3 = Italian occupation of France{{!}}Italian military administration | flag_s3 = Flag of Italy (1861-1946) crowned.svg | s4 = Free France | flag_s4 = Flag of Free France (1940-1944).svg | today = {{plainlist| *[[فەڕەنسا]] *[[جەزائیر]]}} | demonym = French }} '''کۆماری سێیەمی فەڕەنسا''' ( [[زمانی فەڕەنسی|بە فەڕەنسی]] : ''La Troisième République'' ، بە ڕێنووسی: ''La IIIe République'' ) ئەو سیستەمە فەرماڕەوایەتییەیە کە فەرەنسا لە ساڵی ١٨٧٠ەوە وەریگرتووە کاتێک [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا|ئیمپراتۆریەتی فەرەنسی دووەم]] لە کاتی جەنگی فەرەنسا و پرۆسدا ڕووخا، تا ١٠ی تەمموزی ١٩٤٠ دوای ئەوەی [[جەنگی فەڕەنسا|فەرەنسا]] لەلایەن [[ئەڵمانیای نازی]] لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەم]] کە بووە ھۆی پێکھێنانی [[فەڕەنسای ڤیشی|میری ڤیچی]] لە [[فەڕەنسا]]. قۆناغی یەکەمی کۆماری سێیەم بەھۆی ئەو ئاڵۆزییە [[ڕامیاری]]یانەی کە لە ئەنجامی شەڕی فەڕەنسا و پرووسەوە لە نێوان ساڵانی ١٨٧٠ بۆ ١٨٧١دا ھاتە ئاراوە، کە کۆمارەکە تەنانەت دوای ڕووخانی ئیمپراتۆر ناپلیۆنی سێیەم لە ساڵی ١٨٧٠دا بەردەوام بوو لە گڕگرتنی. مەرجی قەرەبووکردنەوەی نادادپەروەرانە لەلایەن پرووسییەکانەوە سەپێندرا دوای کۆتایی ھاتنی شەڕەکە بە لەدەستدانی ئەلزاس (لەکاتێکدا ناوچەی بێلفۆرتیان ھێشتەوە) و لۆرین (بەشی باکووری ڕۆژھەڵات، واتە مۆسێلی ئێستا)، ھاوکات بوو لەگەڵ ئاژاوەی جەماوەری و دامەزراندنی پاریس کۆمۆنەی شۆڕشگێڕانە. یەکەم [[حکوومەت|میری]]یەکانی کۆماری فەڕەنسا بیرۆکەی گەڕاندنەوەی دەسەڵاتی پادشایەتییان لەبەرچاو گرت، بەڵام ناکۆکی لەسەر سروشتی دەسەڵاتی پاشایەتی و کێ دەبێت لەسەر تەختی پاشایەتی دابنیشێت، ڕێگر بوو لە گەیشتن بەو ئامانجە. بەم پێیە کۆماری سێیەم کە لە سەرەتادا ھەمووان [[حکوومەتی کاتی|وەک حکومەتێکی کاتی خەیاڵییان دەکرد،]] لەبری ئەوە بوو بە شێوازێکی ھەمیشەیی [[میری]] لە فەرەنسا. یاسا دەستوورییەکانی فەڕەنسا لە ساڵی ١٨٧٥دا پێکھاتەی کۆماری سێیەمی پێناسە کرد. پێکھاتبوو لە ئەنجومەنی نوێنەران و ئەنجومەنی پیران، کە قۆڵی یاسادانانی [[حکوومەت|میری]]یان پێکدەھێنا و سەرۆکێکی کۆمار کە نوێنەرایەتی سەرۆکی دەسەڵات دەکات.<ref>https://ar.wikipedia.org/wiki/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D9%87%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D9%81%D8%B1%D9%86%D8%B3%D9%8A%D8%A9_%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A7%D9%84%D8%AB%D8%A9?wprov=sfla1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|سەدەی نۆزدەیەم|سەدەی بیستەم|مێژوو|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|French Third Republic}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:حکوومەتی فەرەنسا]] i8nwoezpf4t9re3nqg0g0t8n1v4cxz8 0 233183 1698693 1549141 2026-11-01T10:40:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، خۆراک-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698693 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Coca-Cola Tower and Guggenheim Building, Atlanta, Northeast view 20160717 1.jpg|وێنۆک|160px]] '''کۆمپانیای کۆکا کۆلا''' ({{بە ئینگلیزی|The Coca Cola Company}}) کۆمپانیایەکی پیشەسازی خۆراکی فرەنەتەوەیی ئەمریکییە، کە گرنگی سەرەکییەکەی لەسەر [[بەرھەمھێنی|بەرھەمھێنانی]] و [[مارکێتینگ|بە بازاڕکردن]] و دابەشکردنی خواردنەوە نا کحولییەکانە. بارەگای سەرەکی کۆمپانیاکە لە شاری ئەتلەنتا لە [[جۆرجیا (ویلایەت)|ویلایەتی جۆرجیا]]. ناسراوترین بەرھەمی ئەم کۆمپانیایە بریتییە لە کۆکا کۆلا کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٨٦ لەلایەن دەرمانسازێکی ئەمریکی جۆن پێمبەرتۆن لە شاری کۆڵۆمبۆس لە ویلایەتی جۆرجیا دروست کراوە و بەرھەم ھێنراوە. مارکەی [[کۆکا کۆلا]] و فۆرمولەی بازرگانی لەلایەن ئاسا گریگز کاندلەر لە ساڵی ١٨٨٩ کڕدرا. کاندلەر تا ساڵی ١٨٩٢ تۆڕی دابەشکردنی بەرھەمەکانی کۆکاکۆلای دەستپێکرد و لە ھەمان ساڵدا بە فەرمی کۆمپانیای کۆکاکۆلای دامەزراند. لە ساڵی ٢٠١٣دا کۆمپانیای کۆکاکۆلا پلەی یەکەمی لە لیستی گەورەترین بەرھەمھێنەرانی خواردنەوە و [[خۆراک]] لە جیھاندا بەدەستھێنا.<ref>[http://www.foodengineeringmag.com/ext/resources/Issues/October2012/Top100/FE-Top-100-Companies.pdf foodengineeringmag.com]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|وڵاتەکان|ئابووری|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|خواردنەوە|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|The Coca-Cola Company}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیاکان لە تێکڕای پیشەسازیی داو جۆنز]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان ھاتووە]] [[پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە]] aum1ahktkga9z069u1cmjde153kgfyo 0 233961 1698210 1543110 2026-10-31T13:35:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1698210 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆماری بەڕێوەبەرایەتی''' ({{بە ئینگلیزی|directorial republic}}) وڵاتێکە کە لەلایەن کۆلێژێکەوە بەڕێوەدەبرێت کە لە چەند کەسێک پێکھاتووە و بە ھاوبەشی دەسەڵاتەکانی سەرۆکی دەوڵەت یان [[سەرۆکی حکوومەت]] بەکاردەھێنرێت. لە مێژووی سیاسیدا زاراوەی دایرێکتۆر، بە زمانی فەرەنسی directoroire، بۆ دامەزراوە باڵاکانی دەستەی دەوڵەت بەکاردەھێنرێت، کە لە ئەندامانی جێبەجێکار پێکھاتوون. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|سیاسەت|وڵاتەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:جۆرەکانی دیموکراسی]] n5hl9q5vho8ohgex2qut0p4bgy6me4m 1698413 1698210 2026-10-31T20:09:34Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698413 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆماری بەڕێوەبەرایەتی''' ({{بە ئینگلیزی|directorial republic}}) وڵاتێکە کە لەلایەن کۆلێژێکەوە بەڕێوەدەبرێت کە لە چەند کەسێک پێکھاتووە و بە ھاوبەشی دەسەڵاتەکانی سەرۆکی دەوڵەت یان [[سەرۆکی حکوومەت]] بەکاردەھێنرێت. لە مێژووی سیاسیدا زاراوەی دایرێکتۆر، بە زمانی فەرەنسی directoroire، بۆ دامەزراوە باڵاکانی دەستەی دەوڵەت بەکاردەھێنرێت، کە لە ئەندامانی جێبەجێکار پێکھاتوون. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|مێژوو|سیاسەت|وڵاتەکان}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:جۆرەکانی دیموکراسی]] q7cto82chjrcdiutavmffr9s1tcac8z 0 234226 1698449 1625464 2026-10-31T22:36:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1698449 wikitext text/x-wiki {{کردنەیەک|کۆمەڵکوژیی کەرکووک (ئایاری ١٩٢٤)}} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵکووژی کەرکووک ١٩٢٤''' [[کۆمەڵکوژی]] خەڵکی [[کەرکووک]] بوو{{تێبینی|بە زۆری کوردەکان}} لەلایەن [[ئاشوورییەکان]]ەوە لە مانگی ئایاری ١٩٢٤، دوای ئەوەی لە سەرەتاکانی ساڵی ١٩٢٤ لە کەرکووک ھێرش کرایە سەر ھێزە ئاشوورییەکان کاتێک نیشتەجێی ناوچەکە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=7aJtAAAAMAAJ&q=Assyrian+kirkuk+christians+1924&redir_esc=y|سەردێڕ=British Documents on Foreign Affairs--reports and Papers from the Foreign Office Confidential Print: The expansion of Ibn Saud, 1922-1925|ڕێکەوت=١٩٨٥|بڵاوکەرەوە=University Publications of America|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٠٩٣-٦٠٣-٠|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Office|یەکەم=Great Britain Colonial|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=RtQ3zuJ7W6cC&q=assyrians+altercation+kirkuk+1924&redir_esc=y|سەردێڕ=Report by His Britannic Majesty's Government to the Council of the League of Nations on the Administration of Iraq|ڕێکەوت=١٩٢٧|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Office|یەکەم=Great Britain Colonial|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=koVRAQAAMAAJ&q=assyrians+altercation+kirkuk+1924&redir_esc=y|سەردێڕ=Iraq, Report on Iraq Administration|ڕێکەوت=١٩٢٥|بڵاوکەرەوە=H.M. Stationery Office|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Salt|یەکەم=Jeremy|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=uagwDwAAQBAJ&dq=assyrians+altercation+kirkuk+1924&pg=PA108&redir_esc=y|سەردێڕ=The Unmaking of the Middle East: A History of Western Disorder in Arab Lands|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Univ of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٦١٧٠-٩|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rush|یەکەم=Alan de Lacy|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=ia5tAAAAMAAJ&q=assyrians+kirkuk&redir_esc=y|سەردێڕ=Records of Iraq, 1914-1966: 1921-1924|دوایین٢=Priestland|یەکەم٢=Jane|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Archive Editions|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٢٠٧-٨٢٠-١|زمان=en}}</ref> یەکێک لە ھێرشە دیارەکان کە بووە ھۆی دوژمنایەتی نێوان ئاشوورییەکان و [[موسڵمان]]انی ناوچەکە لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٢٣ لە [[مووسڵ]] ڕوویدا، کە تێیدا دوو منداڵی ئاشووری لەلایەن موسڵمانەکانەوە کوژران و کەس نەدرایە دادگا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Browne|یەکەم=John Gilbert|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=ZWdtAAAAMAAJ&q=%22This+began+in+Mosul%22&redir_esc=y|سەردێڕ=The Iraq Levies, 1915-1932|ڕێکەوت=١٩٣٢|بڵاوکەرەوە=Royal United Service Institution|زمان=en}}</ref> لە سەرەتای ساڵی ١٩٢٤ ئینگلیزەکان ھێزی خۆبەخشانی ئاشوورییان بۆ پارێزگای کەرکووک جێگیر کرد بە مەبەستی گرتنی شاری [[سلێمانی]] کە ئەوکات لە لایەن کوردەکان و [[شێخ مەحموودی حەفید|شێخ مەحموود]]ەوە کۆنترۆڵ کرابوو. کوردە موسڵمانەکانی کەرکووک ھەڕەشەی ھێرشکردنە سەر ژنان و ئافرەتانی ئاشوورییان کرد گەر ھێزە ئاشوورییەکان ھێرش بکەنە سەر شاری سلێمانی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Browne|یەکەم=John Gilbert|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=ZWdtAAAAMAAJ&q=assyrian+women&redir_esc=y|سەردێڕ=The Iraq Levies, 1915-1932|ڕێکەوت=١٩٣٢|بڵاوکەرەوە=Royal United Service Institution|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jackson|یەکەم=Robert|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=afhaAAAAMAAJ&q=Assyrian+levies+sulaimanya&redir_esc=y|سەردێڕ=The RAF in Action: From Flanders to the Falklands|ڕێکەوت=١٩٨٥|بڵاوکەرەوە=Blandford Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٣٧-١٤١٩-٧|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Office|یەکەم=Great Britain Colonial|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=oXlAAQAAIAAJ&q=Assyrian+levies+sulaimanya&redir_esc=y#v=snippet&q=Assyrian%20levies%20sulaimanya&f=false|سەردێڕ=Report by His Britannic Majesty's Government to the Council of the League of Nations on the Administration of Iraq|ڕێکەوت=١٩٣٠|زمان=en}}</ref> لە ٤ی ئایاردا ناکۆکی لە نێوان [[ئێزیدی]]یەک و فرۆشیارێکی موسڵمان لە بازاڕی ناوەندی کەرکووک لەسەر نرخەکان دروست بوو، کە بووە ھۆی شەڕی دەستە و یەخەی نێوانیان؛ دوای ناکۆکییەکە، دوو سەربازی ئاشووری لەلایەن موسڵمانەکانەوە بریندار کران، ھەروەھا موسڵمانەکانی ئەوێ گاڵتەیان بە ئاشوورییەکان دەکرد؛ بەپێی بەڵگەنامەکانی بەریتانیا "دواتر دوو یەکەی ئاشووری چوونەتە ناوەندی شارەکە، لە ڕێگادا بە شێوەیەکی دڕندانە ھێرشیان کردووەتە سەر ژمارەیەک موسڵمان کە لە قاوەخانەیەک دانیشتبوون". پێش ئەوەش موسڵمانەکان بەردەوام گاڵتەیان بە ئاشوورییەکانی ئەوێ کردوە، پاش ھێرشی ئاشوورییەکان، کوردە موسڵمانەکانی کەرکووک دەستیان کرد بە تەقەکردن لە ئاشوورییەکان کە لە ئەنجامدا چەند ئاشوورییەک کوژران. دواتر ھێزە ئاشوورییەکان بەرپەرچیان داوەتەوە و تەقەیان لە موسڵمانە چەکدارەکان کردوە، کە لە ئەنجامدا ٥٠ موسڵمان لە کەرکووک کوژران و دەیان مەدەنی تریش بوونەتە قوربانی. کۆی گشتی ئاشوورییە کوژراوەکانیش ٥ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Browne|یەکەم=John Gilbert|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=ZWdtAAAAMAAJ&q=%22The+casualties+of+the+Kirkuk+people+were+about+fifty+killed%22&redir_esc=y|سەردێڕ=The Iraq Levies, 1915-1932|ڕێکەوت=١٩٣٢|بڵاوکەرەوە=Royal United Service Institution|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=7aJtAAAAMAAJ&q=and+ran+amok+through+Kirkuk+for+something+like+three+hours+firing+at+and+killing+all+Moslems+whom+they+met+and+firing+down+shops&redir_esc=y|سەردێڕ=British Documents on Foreign Affairs--reports and Papers from the Foreign Office Confidential Print: The expansion of Ibn Saud, 1922-1925|ڕێکەوت=١٩٨٥|بڵاوکەرەوە=University Publications of America|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٠٩٣-٦٠٣-٠|زمان=en}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای کەرکووک|کوردستان|دەیەی ١٩٢٠|مێژوو|عێراق|شەڕ}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:کەرکووک]] [[پۆل:جینۆساید]] [[پۆل:جینۆسایدەکان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی گرووپە ڕەگەزییەکان]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:پاکتاویی ڕەگەزی]] [[پۆل:١٩٢٤]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:کوردەکان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ئاشوورییەکان]] [[پۆل:ئاشوورییەکانی عێراق]] [[پۆل:ئاشوورییەکان لە عێراق]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان لە عێراق]] c6oxrjeqwj8lb52ayhmzrryjgh5gsny 0 234681 1698672 1535795 2026-11-01T10:36:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سویس-کۆلکە) 1698672 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆپیگن''' [[شارەوانی|شارەوانییەکە]] لە ناوچەی کارگێڕی ئیمێنتال لە شارۆچکەی بێرن لە [[سویس|سویسڕا]]. == مێژوو == کۆپیگن بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١١٣٩ و دووبارە لە دەوروبەری ساڵی ١١٨١-١١٨٢ بە ناوی چۆپینگن باس کراوە. لە ساڵی ١٨٨٧ گوندی بریچێرشاوزەرن لە کۆپیگن جیابووەوە و بوو بە بەشێک لە واینیگن. ناوچەی شارەوانی زۆر زوو لە مێژوودا پێکھێنرا. شتومەکی سەردەمی بەردینە نوێیەکان لە ئۆشبێرگ و بەدرێژایی ئۆش دۆزراونەتەوە. شتومەکی سەردەمی برۆنزی و تەپۆڵکەیەکی گۆڕی ھالستات بەدرێژایی ئوتزنستۆرفستراس دۆزرایەوە.<ref>http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D250.php</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سویس|جوگرافیا|کۆمەڵگا|مێژوو|ئەورووپا }} {{پۆلی کۆمنز|Koppigen}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} a9mgtk81n5mfnac93yirbr8f34tpqyz 0 234821 1698501 1535631 2026-11-01T01:37:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1698501 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:انجمن سینمای جوانان ایران.jpg|وێنۆک]] '''کۆمەڵەی سینەمای لاوانی ئێران''' گەورەترین کۆمەڵەی سینەماکاری لە ئێرانە و یەکێک لە گەورەترین قوتابخانەکانی فیلمسازی لە جیھاندا، بە پشتبەستن بە ژمارەی بەرھەمە دروستکراوەکان کە تایبەتە بە ڕاھێنانی ٧ مانگی سینەماکاری و خولی کورتخایەنی یەک کۆرسی، ھەروەھا بەڕێوەچوونی فێستیڤاڵێکی نێودەوڵەتی کورتە فیلم. کۆمەڵەی سینەمای لاوانی ئێران لە ساڵی ١٩٧٦ وەک ڕێکخراوێکی قازانج نەویست دامەزرا و لە نووسینگەی تۆماری کۆمپانیا و دامەزراوە نابازرگانییەکانی تاران بە ژمارە ١٧٩٤ تۆمار کرا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|مێژوو|کۆمەڵگا|ئابووری}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فیلم-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} rnvshqsxmrli3gfmh7u2301sgf1sf63 0 235091 1698239 1466940 2026-10-31T13:40:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مۆسیقا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698239 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی گۆرانیبێژ | ناو = کۆمسای | وێنە = Komsay.jpg | جێگری وێنە = | شرۆڤەی وێنە = | نەتەوە = [[کورد]] | ناوی لەدایکبوون = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | نازناو = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{ڕێکەوتی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٩٢|٨|١٤}} | شوێنی لەدایکبوون = [[سنە]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | بنەچە = | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | پیشە = [[گۆرانیبێژ]] | منداڵ = | ساڵانی چالاکبوون = ٢٠١٣–ئێستا | شێواز = [[پۆپ]]، [[ڕاپ]] | تۆمارگە = | کارە پەیوەستەکان = | ماڵپەڕ = | ئامێرە دیارەکان = }} '''کۆمسای''' (لەدایکبووی ١٤ی ئابی ١٩٩٢ لە [[سنە]]) ھونەرمەند و گۆرانیبێژێکی کوردە. سەرەتاکانی دەرکەوتنی بۆ پڕۆگرامی ''خۆشترین دەنگ'' لە کەناڵی [[ئێن ئاڕ تی]] دەگەڕێتەوە و پێش قۆناغەکانی کۆتایی وازی لە پڕۆگرامەکە ھێنا. ئەو لە ئێستادا خاوەنی چەندین گۆرانی و ڤیدیۆکلیپە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەوێنە.. کۆمسای یادی لەدایکبوونی دەکاتەوە|ناونیشان=https://www.xendan.org/life/detailnews.aspx?jimare=9503&babet=40&relat=7038|بڵاوکەرەوە=xendan|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> == نازناو == ئەو نازناوی «کۆمسای» لەسەر خۆی داناوە و لەبارەی ماناکەیدا وتوویەتی: «کۆمسای ناوی جێژنێکە لە [[ھەورامانی تەخت]]، لای گۆڕی پیرشالیاری زەردەشت، ھەموو ساڵێک خەڵک کۆدەبنەوە و بەردێک بەناوی کۆمسای دەشکێنن، لە ماوەی ساڵێکدا ئەو بەردە وەک خۆی لێدێتەوە و دەڵێی نەشکاوە، پێی دەڵێن کۆمسای».<ref name="١"/> == ژیانی سەرەتایی == کۆمسای لە ١٤ی ئابی ١٩٩٢، لە خێزانێکی کورد لە [[سنە]] لەدایکبوو و بەوتەی خۆی باوکی خەڵکی [[باشووری کوردستان]] و دایکی خەڵکی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]ە. ئەو لەبارەی ئاستی خوێندنیدا ئاشکرای کردووە کە زانکۆی تەواو کردووە و بەشی بازرگانی و وەرگێڕانی ئینگلیزیی خوێندووە و بۆ بەشی پزیکشی دەخوێنێت.<ref name="٣">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆمسای کۆمەڵێک نهێنی لە بارەی ژیانییەوە ئاشکراکرد|ناونیشان=https://www.nrttv.com/nrt2/detail2/8441|بڵاوکەرەوە=NRT2|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> == ژیانی کەسی == کۆمسای ھاوسەرگیری کردووە و لەگەڵ ھاوسەرەکەی لە وڵاتی [[یەریڤان]]، پایتەختی [[ئەرمەنستان]] دەژی.<ref name="٣"/> ئەو سەبارەت بەوەیکە پەیڕەوی کام ئایینێکە، ڕایگەیاندووە بیروبڕواکەی ھیچ شتێک لە ژیانی کەس ناگۆڕێت<ref name="١">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆمسای سەبارەت بە ناوەکەی و ئاینەکەی چی دەڵێت؟|ناونیشان=https://www.nrttv.com/NRT2/detail2/918|بڵاوکەرەوە=NRT2|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢}}</ref> و خۆی بە کەسێکی فێمینیزم و ئازاد دەزانێت.<ref name="٢">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆمسای: من فیمینیستم من ئازادم|ناونیشان=https://www.xendan.org/life/detailnews.aspx?jimare=11854&babet=40&relat=7038|بڵاوکەرەوە=xendan|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> کۆمسای ھەروەھا لە وەسفی خۆیدا دەڵێت: «من ھونەرمەندم، خێرخوازم و خوێندەوارم، دوو زانکۆم تەواوکردووە، ئەسترۆلۆژیزانم و ئاشقی [[مێتافیزیک]]م، بڕوام بە [[کارما]] ھەیە و یۆگا دەکەم و ئازادم، چۆنکە بەپێی سوننەتە دروستکراو و بیرە کۆنەکان ناژیم، ژیانم پاک و سادەیە».<ref name="٢"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گۆرانیبێژانی کورد}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی|کوردستان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:خەڵکی سنە]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی کورد]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی کوردیی ناوەندی]] os0tcalq5nikmqlslt2zujwqgxvjxsy 0 235317 1698467 1407696 2026-10-31T22:39:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، زمان-کۆلکە) 1698467 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵگەی ویکیپیدیا''' بە کۆمەڵ و تاک بە '''ویکیپیدیا''' ناسراوە ({{بە ئینگلیزی|Wikipedia Community}}) کۆمەڵگەیەکی ئۆنلاینە کە خۆبەخشانە [[ویکیپیدیا]] دروست دەکات و پارێزگاری لێدەکات کە ئینسایکلۆپیدیایەکی ئۆنلاینە. لە مانگی ئابی ٢٠١٢ەوە وشەی «ویکیپیدیا» بووەتە نووسراوێکی ''[[فەرھەنگی ئینگلیزیی ئۆکسفۆرد|فەرھەنگی ئۆکسفۆرد]]''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=Hella ridic new words to make you lolz: ODO August 2012 update|ناونیشان=http://blog.oxforddictionaries.com/2012/08/hella-ridic-new-words-to-make-you-lolz/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121028113814/http://blog.oxforddictionaries.com/2012/08/hella-ridic-new-words-to-make-you-lolz/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|وێبگە=OxfordWords blog|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]}}</ref> ڕەنگە ویکیپیدیاکان خۆیان بە بەشێک لە بزووتنەوەی ویکیمیدیا بزانن کە تۆڕێکی جیھانییە لە بەشداربووانی خۆبەخش لە ویکیپیدیا و پڕۆژە پەیوەندیدارەکانی دیکە کە لەلایەن [[دامەزراوەی ویکیمیدیا|دامەزراوەی ویکیمیدیایەوە]] میوانداری دەکرێت. == ئامار == لە نیسانی ٢٠٠٨، نووسەر و وانەبێژ کلەی شیرکی و زانای کۆمپیوتەر مارتن واتنبێرگ کۆی گشتی ئەو کاتەی کە لە دروستکردنی ویکیپیدیادا بەسەریان بردووە بە نزیکەی ١٠٠ ملیۆن کاتژمێر خەمڵێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Shirky|یەکەم=Clay|authorlink=Clay Shirky|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Gin, Television, and Social Surplus|ناونیشان=http://www.worldchanging.com/archives/008009.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151229130603/http://www.worldchanging.com/archives/008009.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٤|وێبگە=World Changing}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠١١، نزیکەی ٣١٫٧ ملیۆن ئەکاونتی بەکارھێنەری تۆمارکراو لە سەرانسەری ھەموو چاپە زمانەکاندا ھەبوون کە نزیکەی ٢٧٠٬٠٠٠یان «چالاک» بوون (لانی کەم مانگانە یەک دەستکارییان ئەنجام دەدرا). [[پەڕگە:WMF_Strategic_Plan_Survey.svg|وێنۆک|ئاماری سەرنووسەری ویکیپیدیا (٢٠٠٨)]] توێژینەوەیەک کە لە ساڵی ٢٠١٠ بڵاوکراوەتەوە دەری خستووە کە بنکەی بەشداربووانی ویکیپیدیا «بەزەحمەت ١٣٪ ژن بوون؛ تێکڕای تەمەنی بەشداربوویەک لە ناوەڕاستی بیستەکاندا بووە».<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/roomfordebate/2011/02/02/where-are-the-women-in-wikipedia|سەردێڕ=Where Are the Women in Wikipedia? – Room for Debate|ئیش=[[The New York Times]]|ڕێکەوت=٢ی شوباتی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140715112226/http://www.nytimes.com/roomfordebate/2011/02/02/where-are-the-women-in-wikipedia}}</ref> توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠١١ لەلایەن توێژەرانی زانکۆی مینیسوتا دەری خستووە کە مێینەکان ١٦٫١٪ی ئەو ٣٨٤٩٧ سەرنووسەرەیان پێکھێناوە کە لە ماوەی ساڵی ٢٠٠٩ دەستیان بە دەستکاریکردنی ویکیپیدیا کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lam|یەکەم=Shyong|دوایین٢=Anuradha Uduwage|دوایین٣=Zhenhua Dong|دوایین٤=Shilad Sen|دوایین٥=David R. Musicant|دوایین٦=Loren Terveen|دوایین٧=John Riedl|ڕێکەوت=3–5 October 2011|سەردێڕ=WP:Clubhouse? An Exploration of Wikipedia's Gender Imbalance|ناونیشان=http://files.grouplens.org/papers/wp-gender-wikisym2011.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|journal=WikiSym 2011|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131029232437/http://files.grouplens.org/papers/wp-gender-wikisym2011.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> لە وتارێکی ''[[نیویۆرک تایمز|نیویۆرک تایمزدا]]'' لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١١دا، نوام کۆھین تێبینی ئەوەی کردووە کە بەپێی ڕاپرسییەکی دامەزراوەی ویکیمیدیا لە ساڵی ٢٠٠٨دا، ١٣٪ی بەشداربووانی ویکیپیدیا لە ڕەگەزی مێن.<ref name=":1"/> [[سو گاردنر|سو گاردنەر]]، بەڕێوەبەری جێبەجێکاری پێشووی دامەزراوەی ویکیمیدیا، ھیوای خواست تا ساڵی ٢٠١٥ بەشدارییەکانی ژنان بۆ ٢٥٪ زیاد بکات<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Chom|یەکەم=Noam|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Define Gender Gap? Look Up Wikipedia's Contributor List|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/01/31/business/media/31link.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120618051935/http://www.nytimes.com/2011/01/31/business/media/31link.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=A version of this article appeared in print on January 31, 2011, on page A1 of the New York edition.}}</ref> لیندا باش، سەرۆکی ئەنجومەنی نیشتمانی بۆ توێژینەوە لەسەر ژنان، ئاماژەی بە جیاوازیی ئەم ئامارانەی سەرنووسەری ویکیپیدیا کرد لەگەڵ ڕێژەی سەدی ئەو ژنانەی کە لە ئێستادا بڕوانامەی بەکالۆریۆس و ماستەر و دکتۆرا لە ئەمریکا تەواو دەکەن (ھەموویان بە ڕێژەی ٥٠٪ یان زیاتر).<ref name="NYT WP male domination 1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Basch|یەکەم=Linda|سەردێڕ=Male-Dominated Web Site Seeking Female Experts|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/02/06/opinion/l06wiki.html|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٢|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١١|پەڕە=WK–٧|format=Letters to the Editor|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121221062836/http://www.nytimes.com/2011/02/06/opinion/l06wiki.html}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|کۆمپانیا|ئابووری|کۆمەڵگا|جاڤا|وڵاتەکان|زانست|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|زمان}} {{پۆلی کۆمنز|Wikipedia community}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{زمان-کۆلکە}} [[پۆل:ویکیپیدیا]] [[پۆل:وتارەکان کە ڤیدیۆ کلیپەکان لەخۆدەگرن]] 5d35nfxxag8v30g6c0ll36ymhg18v01 0 235346 1698297 1547882 2026-10-31T16:38:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، کتێب-کۆلکە) 1698297 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمیدیا''' ({{بە ئینگلیزی|Comedy}}) چەشنێکی کات بەسەربردنە کە ئامانجی ئەوەیە خەڵک پێبکەنێت و ھەست بە خۆشی بکات. دەتوانرێت بە شێوەی جۆراوجۆر بدۆزرێتەوە، وەک بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی، [[فیلم]]، ستاند ئاپ کۆمیدیا، شانۆنامە و زۆر شتی تر. کۆمیدی بەشێکی گرنگی ژیانمانە بەو پێیەی ڕێگەیەکمان بۆ دابین دەکات بۆ ڕووبەڕووبوونەوەی فشار و دڵەڕاوکێ و یارمەتیمان دەدات ئارام بین. دەتوانرێت کۆمیدی پۆلێن بکرێت بۆ ژێر ڕەگەزە جیاوازەکانی وەک کۆمیدیای ترسناک، تەنز، چیرۆکی، [[کۆمێدیای ڕەش]]، کۆمیدیای ڕۆمانسی و زۆر شتی تر. ھەر ژێر ژانرێک شێوازی نوکتەی تایبەتی خۆی ھەیە کە سەرنجی بینەری جیاواز ڕادەکێشێت. یەکێک لە جۆرە بەناوبانگەکانی کۆمیدی ستاند ئاپ کۆمیدیایە. کۆمیدییە وەستاوەکان بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ لەبەردەم بینەرێکدا نمایش دەکەن و نوکتە یان حیکایەت بەکاردەھێنن بۆ ئەوەی خەڵک پێبکەنن. زۆرجار کۆمیدیکاران لە کردەوەکانیاندا باس لە بابەتەکانی وەک [[سیاسەت]]، [[ئایین]]، پەیوەندییەکان، یان بارودۆخی ژیانی ڕۆژانە دەکەن. ھەروەھا دەتوانرێت کۆمیدی لە فیلم و بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بدۆزرێتەوە. زۆرێک لە کۆمیدیا ڕەسەنەکان بەدرێژایی ساڵان بوونەتە ئایکۆنی وەک فیلمەکانی براکانی مارکس یان کورتە فیلمەکانی سێ ستوج. ھەروەھا کۆمیدیای مۆدێرن لەمڕۆدا وەک بیردۆزی [[تەقینەوە گەورەکە]] یان بروکلینی نۆ-نۆ بەناوبانگن. بە گشتی کۆمیدی جۆرێکی گرنگی کات بەسەربردنە کە خۆشی و [[پێکەنین]] دەھێنێتە ژیانی خەڵکەوە. ڕێگەیەکی زۆر باشە بۆ ئەوەی بۆ ماوەیەک کێشەکان لەبیر بکەیت و تەنھا لەگەڵ ھاوڕێکانت یان ئەندامانی خێزانەکەت کاتێکی خۆش بەسەر بەریت. == میدیا و شوێنەکانی تر == کۆمیدیا چەندین سەدەیە و بە تێپەڕبوونی کات پەرەی سەندووە. لە [[یۆنان]]ی کۆندا کۆمیدی بەشێک بوو لە نمایشە شانۆیییەکان و بۆ ڕەخنەگرتن لە کۆمەڵگا و سیاسەت بەکارھاتبوو. لە سەدەی ناوەڕاستدا گاڵتەجاڕ و گەمژەکان بە کردەوە گاڵتەجاڕییەکانیان میوانداری پاشا و ئاغاکانیان دەکرد. ئەمڕۆ کۆمیدیا بە شێوەیەکی بەرفراوان بەناوبانگە و دەتوانرێت لە میدیای جۆراوجۆردا بدۆزرێتەوە وەک بەرنامەی تەلەڤیزیۆنی، فیلم، شانۆگەری، ڤیدیۆی ئینتەرنێت، پلاتفۆرمی سۆشیال میدیا، پۆدکاست و زۆر شتی تر. دەتوانرێت بۆ چارەسەرکردنی پرسە کۆمەڵایەتییەکان یان بە سادەیی پێشکەشکردنی کات بەسەربردنی سووک بەکاربھێنرێت. یەکێک لە فۆرمەکانی کۆمیدی کە زۆر بەناوبانگە تەنزێکە کە نوکتە بەکاردەھێنێت بۆ ڕەخنەگرتن یان گاڵتەکردن بە کەسەکان یان دامەزراوەکانی کۆمەڵگا. تەنز دەتوانرێت لە بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکانی وەکو «شەممەی شەو یان بەرنامەی ڕۆژانە لەگەڵ ترێڤەر نوحدا» بدۆزرێتەوە. جۆرێکی تری کۆمیدیا بریتییە لە کارەساتییەکان کە بریتییە لە نوکتەی جەستەیی وەک کەوتن، ڕووداو یان کردارە زیادەڕەوییەکانی تر کە مەبەست لێی پێکەنینی خەڵکە. ئەم جۆرە کۆمیدیایە زۆرجار لە فیلمەکانی وەک «سێ پێکەنیناوییەک»یان [[مستەربین]] دەبینرێت. کۆمیدیای ڕۆمانسی یەکێکی ترە لە [[چەشن]]ە بەناوبانگەکان کە تیشک دەخاتە سەر ھەوراز و نشێوی پەیوەندییە سۆزدارییەکان لە ھەمان کاتدا پێکەنین لە ڕێگەی بارودۆخە گاڵتەجاڕییەکانەوە دابین دەکات. کۆمیدیا تەنھا پێکەنین نییە بەڵکو ڕێگەیەک بۆ چارەسەرکردنی پرسە جدییەکان بە شێوەیەکی سووکانە دەڕەخسێنێت. بۆ نموونە، نمایشەکانی وەک Black-ish نوکتە بەکاردەھێنن بۆ باسکردنی بابەتەکانی وەک پەیوەندییە ڕەگەزییەکان لە [[ئەمریکا]]. لە کۆتاییدا دەڵێین کۆمیدیا بەشێکی گرنگی ژیانمانە کە خۆشی و [[پێکەنین]] دەھێنێتە ناو ڕۆتینی ڕۆژانەمان لە ھەمان کاتدا وەک ڕێگەیەک بۆ چارەسەرکردنی پرسە جددییەکانی [[کۆمەڵگا]]ش خزمەت دەکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیدیا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|ئەنیمەیشن|کارتۆن|کتێب|مێژوو|کۆمەڵگا|ھونەرەکان|چاند|وڵاتەکان|کایەی ڤیدیۆیی|ھۆڵیوود|بۆڵیوود|وێژە|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Comedy}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمیدیا]] [[پۆل:داھێنانە یۆنانییەکان]] 70fnlxx3x7mo13y005grcjyqvl4vz53 0 235429 1698492 1548925 2026-11-01T01:35:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە) 1698492 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =WPBSA_logo.svg.png}} '''کۆمەڵەی جیھانیی پیشەگەری بلیارد و سنووکەر (WPBSA)''' ({{بە ئینگلیزی|World Professional Billiards and Snooker Association}}) دەستەی بەڕێوەبەردنی یارییەکانی [[سنووکەر]] و [[بلیارد]]ە لە [[بریستۆڵ]]، [[ئینگلتەرا]]. لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزراوە و بەرپرسیارە لە ڕێکخستنی بۆنە و دانانی یاسا و ڕێساکان و بەرەوپێشبردنی [[وەرزش]]ەکە و نوێنەرایەتیکردنی ئەندامەکانی. WPBSA بە درێژایی ساڵ کۆمەڵێک پاڵەوانێتی گەورە ڕێکدەخات، لەوانە پاڵەوانێتی جیھانی سنوکەر کە بە بەناوبانگترین ڕووداوی سنوکەر دادەنرێت. ھەروەھا ڕێکخراوەکە سەرپەرشتی سیستەمی ڕیزبەندی دەکات کە پێگەی یاریزانەکان لە پلەبەندی وەرزشەکەدا دیاری دەکات. جگە لە بەرپرسیارێتییەکانی وەک دەستەیەکی بەڕێوەبەر، WPBSA کاردەکات بۆ بەرەوپێشبردنی سنوکەر و بیلیارد لە سەرانسەری [[جیھان]]. ھاوبەشی لەگەڵ ڕێکخراوە نیشتمانییەکان لە زۆرێک لە وڵاتان ھەیە و پشتگیری لە بەرنامەکان دەکات کە ئامانجیان پەرەپێدانی گەنجە بەھرەمەندەکانە و زیادکردنی بەشداریکردن لە وەرزشەکەدایە. ھەروەھا WPBSA پابەندبوونێکی بەھێزی ھەیە بە دەستپاکی لە یارییەکانی سنوکەردا. بەرنامەیەکی گشتگیری دژە گەندەڵی بەڕێوەدەبات کە بۆ ڕێگریکردن لە یەکسانکردنی یارییەکان و جۆرەکانی تری فێڵکردن داڕێژراوە. ڕێکخراوەکە لە نزیکەوە لەگەڵ دەزگاکانی جێبەجێکردنی یاسا لە سەرانسەری جیھان کاردەکات بۆ لێکۆڵینەوە لە ھەر تۆمەتێکی ھەڵەکردن. بە گشتی WPBSA ڕۆڵێکی گرنگ دەگێڕێت لە یارییەکانی سنوکەر و بیلیاردی پیشەگەردا. ھەوڵەکانی یارمەتیدەر بوون بۆ زیادکردنی ئارەزووی ئەم وەرزشانە لە ئاستی جیھانیدا لە ھەمان کاتدا دڵنیابوون لەوەی کە لە بەرزترین ئاستی دەستپاکیدا یارییان پێدەکرێت. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|کۆمپانیا|ئابووری|کۆمپانیا|وڵاتەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{پۆلی کۆمنز|World Professional Billiards and Snooker Association}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} 6xwhbkf9dv5x87f095q0wzew433iyt7 0 235668 1698453 1585553 2026-10-31T22:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، جەزائیر-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1698453 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Carte_Massacre_Sétif,_Guelma,_Kherrata,_1945.svg|220x440px|وێنۆک|سێتیف و گوێلما]] '''کۆمەڵکوژی سێتیف و گوێلما''' یان '''کۆمەڵکوژییەکانی ٨ی ئایاری ١٩٤٥'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.djazairess.com/echchaab/13167 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی ئایاری ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200527232117/https://www.djazairess.com/echchaab/13167 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئۆپەراسیۆنێکی کوشتن کە لەلایەن ھێزەکانی [[فەڕەنسا]]وە دژی گەلی [[جەزائیر]] ئەنجامدراون، و زۆربەی ناوچەکانی جەزائیری لەخۆگرتبوو، و گرنگترین ناوچەکانیش بریتین لە سێتیف، مسیلا، گوێلما، خەراتا، و سوک ئەحراس، دوای ئەوەی پۆلیسی فەڕەنسا خۆپیشاندانەکانی لەوێ سەرکوت کرد لەو ڕۆژەی سەرکەوتنی [[ھاوپەیمانانی جەنگی جیھانیی دووەم|ھاوپەیمانان]] ڕاگەیەندرا لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]]، خۆپیشاندانە ڕێکخراوەکان لە شاری سێتیف دەرفەتێکیان بۆ [[ناسیۆنالیزم|ناسیۆنالیست]]ەکان ڕەخساند کە داوای سەربەخۆیی وڵاتەکە بکەن لە فەڕەنسا. بەڵام پۆلیس دەستێوەردانی کرد و گەنجێک بە ناوی ([[بوزید سەعال]]، ٢٢ ساڵ) کوژرا و خۆپیشاندانەکان گۆڕان بۆ ئاژاوەنانەوە. دەسەڵات بڕیاری جێبەجێکردنی یاسای عورفی دا و پۆلیس دەستی کرد بە سەرکوتکردنیان. کە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی ھەزاران کەس. ھەوڵەکان لە نێوان ئەندامانی ئەحباب ئەلبەیان و ئەلحورییە (خۆشەویستانی بەیان و ئازادی) دەدرا بۆ ھەماھەنگی کردن و پێکھێنانی بەرەیەکی یەکگرتوو، و شەپۆلێکی پڕوپاگەندە ھەبوو کە لە مانگی یەکی [[١٩٤٥|ساڵی ١٩٤٥]]ەوە دەستی پێکرد و داوای لە خەڵک دەکرد بە جۆش و خرۆشەوە بۆ داواکارییەکانی بەیاننامەکە بچن. کۆنفرانسێک بۆ '''ئەحباب ئەلبەیان''' بەڕێوەچوو، کە لە ئەنجامدا داوای ھەڵوەشاندنەوەی سیستەمی شارەوانی تێکەڵاو و فەرمانڕەوایەتیی سەربازی لە باشوور، و بۆ کردنی زمانی [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] بە زمانی فەرمی، و پاشان داوای ئازادکردنی مەسالی ئەلحاج.ئەم چالاکییە نەتەوەییە بووە ھۆی ترسی [[فەڕەنسا|فەڕەنسییەکان]] و ئەوانیش لە ڕێگەی ئەو لیژنانەی کە چاویان لە چاکسازییە ھەوڵیان دا بیانوەستێنن و سەرقاڵبوونیان بە ڕزگارکردنی وڵاتەکەیان بووە ھۆی شاردنەوەی توڕەیی خۆیان و بەردەوام چاوەڕێی دەرفەت بوون دژی [[جەزائیرییەکان]] و ئەوان باوەڕیان بە پێویستی نەھێشتنی بزووتنەوەی نەتەوەیی ھەبوو. == کۆمەڵکوژی == دەسەڵاتدارانی داگیرکاری فەڕەنسا و دانیشتوانە ئەورووپییەکان وەڵامیان دایەوە کە لە نێوان شەش بۆ ٣٠ ھەزار موسڵمان لە ناوچەکەدا کوژراون. بووە ھۆی سەرھەڵدانی تۆڵەسەندنەوە و بووە ھۆی خاڵی وەرچەرخانی پەیوەندییەکانی [[فەڕەنسا]] و [[جەزائیر]]، کە بووە ھۆی شەڕی جەزائیر لە ساڵانی ١٩٥٤-١٩٦٢.<ref>https://archive.org/details/mybattleofalgier00morg/page/26</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|جەزائیر|فەڕەنسا|مێژوو|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Sétif and Guelma massacre}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{جەزائیر-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} 6z0j1qmg92uc2ju4g8ye19sagyeftjk 0 236035 1698273 1535443 2026-10-31T16:34:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1698273 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''تویتەر''' ({{بە ئینگلیزی|Twitter, Inc}}) کۆمپانیایەکی سۆشیال میدیای ئەمریکی بوو و بارەگا سەرەکییەکەی لە [[سان فرانسیسکۆ|شاری سانفرانسیسکۆ]] لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیایە]]. کۆمپانیاکە خاوەنی خزمەتگوزاری تۆڕە کۆمەڵایەتییەکانی [[تویتەر]] و پێشتر بەرنامەی ڤیدیۆیی کورتی بەناوی [[ڤاین (خزمەتگوزاری)|ڤاین]] و خزمەتگوزاری پەخشی ڕاستەوخۆی Periscopeی بەڕێوە دەبرد. تویتەر لەلایەن [[جاک دۆرسی]] و نوح گلاس و بیز ستۆن و ئیڤان ویلیامز لە مانگی ئازاری ٢٠٠٦ دامەزراوە و لە مانگی تەممووزدا دەستیپێکردووە. {{ھەتا ڕێکەوتی|٢٠١٢}} زیاتر لە ١٠٠ ملیۆن بەکارھێنەر ڕۆژانە ٣٤٠ ملیۆن تویتیان تویت کردووە،<ref name="Twitterturns6">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Twitter turns six|ناونیشان=https://blog.twitter.com/2012/twitter-turns-six|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Twitter}}</ref> و خزمەتگوزارییەکە بە تێکڕا ڕۆژانە ١٫٦ ملیار پرسیاری گەڕانی مامەڵەی لەگەڵدا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١١|سەردێڕ=The Engineering Behind Twitter's New Search Experience|ناونیشان=https://blog.twitter.com/2011/engineering-behind-twitter%E2%80%99s-new-search-experience|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Twitter|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140325080255/https://blog.twitter.com/2011/engineering-behind-twitter%E2%80%99s-new-search-experience|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Twitterturns6"/> {{ھەتا ڕێکەوتی|٢٠١٩|}} تویتەر مانگانە زیاتر لە ٣٣٠ ملیۆن بەکارھێنەری چالاکی ھەبووە.<ref name="Twitter">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Twitter overcounted active users since 2014, shares surge on profit hopes|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/tech/news/2017/10/26/twitter-overcounted-active-users-since-2014-shares-surge/801968001/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا|تەکنۆلۆژیا|کۆمەڵگا|دەیەی ٢٠٠٠|ئینتەرنێت|کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Twitter}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ٢٠٠٦ لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:کۆمپانیا ئەمریکییەکانی دامەزراوی ٢٠٠٦]] [[پۆل:ئیلۆن مەسک]] [[پۆل:کۆمپانیا فرەنەتەوەییەکان کە بارەگاکەیان لە ئەمریکایە]] 7y7lxwmljtbkes8knyjbm12irivifav 0 236322 1698294 1563287 2026-10-31T16:38:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1698294 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Blender 2.45 screenshot.jpg }} '''کۆمپیوتەری وێنەیی''' یان '''گرافیکی کۆمپیوتەر''' ({{بە ئینگلیزی|Computer graphics}}) ئاماژەیە بۆ بواری داتا وێنەیی، کە لەلایەن کۆمپیوتەرێکەوە بە تایبەتی بە یارمەتی ڕەقەکاڵا و نەرمەکاڵای گرافیکی تایبەتمەند دروست دەکرێت. '''گرافیکی کۆمپیوتەر''' یەکێکە لەو تەکنەلۆژیا گرنگانەی کە لە بواری فۆتۆگرافی تەکنیکی [[فیلم|, فیلم]]، [[کایەی ڤیدیۆیی|یاری ڤیدیۆیی]] [[مۆبایل|, مۆبایل،]] ئامێری پیشاندانی بینراو، و بوارە تایبەتمەندەکانی تر و تەکنەلۆژیا بەکاردێت. گرافیکی کۆمپیوتەر بوارێکی فراوان و مۆدێرن لە [[زانستی کۆمپیوتەر]]، کە لێکۆڵینەوە لە شێوازەکانی بنیاتنانەوە و دەستکاریکردنی ناوەڕۆکی بینراو دەکات. ھەرچەندە ئەم زاراوەیە زۆرجار ئاماژەیە بۆ گرافیکی سێ ڕەھەندی، بەڵام گرافیکی دوو ڕوویی و ڕێکخستنی وێنەش لەخۆدەگرێت. لە نێوان ساڵانی ١٩٤٠ بۆ ١٩٥٠ جۆن ویتنی گەورە بە یەکێک لە پێشەنگەکانی یەکەم و یەکێک لە باوکانی ئەنیمەیشنی کۆمپیوتەر دادەنرێت، زاراوەی گرافیکی کۆمپیوتەر لە سەرەتای شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا لەلایەن ویلیام ئالان فێتێرەوە پێناسە کراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Boeing-Wichita|ناونیشان=https://www.elysium-global.com/en/}}</ref> ھی دیزاینەری گرافیکە لە کۆمپانیای [[بۆینگ]]ی ئەمریکا. زاراوەی گرافیکی کۆمپیوتەر لەگەڵ ھاتنی ڕەقەکاڵای گرافیکدا دەرکەوت، ئێستا کەسانی زۆر هەن لە بواری گرافیک کار دەکەن لەوانە گرافیستی کورد [[بەرەکات قورتاس]] کە لەبواری گرافیکی کۆمپویتەر کار دەکات. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢١ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|کۆمپانیا|کۆمەڵگا|ئابووری|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر|تەکنۆلۆژیا|زانست}} {{پۆلی کۆمنز|Computer graphics}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ھونەرە سۆماییەکان]] [[پۆل:گرافیکی کۆمپیوتەر]] [[پۆل:کۆمپیوتەرەکان]] fsxlt9hdaqlf9niivhkfqf63g2nc8ed 0 236642 1698356 1535508 2026-10-31T19:34:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698356 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Action_Comics_1.jpg }} '''''کۆمی کە ئەکشنییەکان''''' ({{بە ئینگلیزی|Action Comics}}) زنجیرەیەکی [[کتێبی کۆمیکی ئەمریکی|کتێبی کۆمیک]] / گۆڤاری ئەمریکییە کە [[سووپەرمان|سوپەرمانی]] ناساند کە یەکێکە لە یەکەم کارەکتەرە سەرەکییەکانی [[سووپەرھیرۆ]]. بڵاوکەرەوەکە لە سەرەتادا بە بڵاوکراوەی ھاوپەیمانی نیشتمانی ناسرابوو، و دواتر بە بڵاوکراوەی نیشتمانی کۆمیکس و بە بڵاوکراوەی خولیی نیشتمانی ناسرابوو، پێش ئەوەی ناوی ئێستای خۆی بە [[کۆمیکەکانی دی سی|دی سی کۆمیکس]] وەربگرێت. بڵاوبوونەوەی ڕەسەنی لە ساڵی ١٩٣٨ تا ٢٠١١ بەردەوام بووە و وەک یەکێک لە درێژترین کتێبە کۆمیکییەکان وەستاوە کە ژمارەکانی یەک لە دوای یەک پەرەیان پێدراوە. بەرگی دووەمی کۆمیکە ''ئەکشنییەکان'' کە بە ژمارە #١ دەستی پێکرد لە ساڵی ٢٠١١ تا ٢٠١٦ بەردەوام بوو. ''ئەکشن کۆمیکس'' گەڕایەوە بۆ ژمارە سەرەتایییەکەی کە لە ژمارە #957 (ئابی ٢٠١٦) دەستی پێکرد. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وڵاتەکان|کتێب|ئەنیمەیشن|خەیاڵی زانستی|ھۆڵیوود}} {{کتێب-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمیکەکانی سوپەرھێرۆ]] 14pkybuf6i8hgh41b5p7su0aoa30dcc 0 236651 1698357 1535509 2026-10-31T19:35:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەکتەر-کۆلکە، کتێب-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698357 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە =Action_Comics_1.jpg }} '''''کۆمی کە ئەکشنییەکان ١''''' ({{بە ئینگلیزی|Action Comics #1}}) ([[بەرواری بەرگی]]: حوزەیرانی ١٩٣٨)یەکەم ژمارەی ڕەسەنی زنجیرەی [[کتێبی کۆمیک]] / گۆڤاری کۆمیکە ئەکشنییەکان. یەکەم دەرکەوتنی چەندین پاڵەوانی کتێبی کۆمیک لەخۆدەگرێت- دیارترینیان دروستکردنی جێری سیگل و جۆ شوستەر، [[سووپەرمان|سوپەرمان.]] بە شێوەیەکی بەرفراوان ھەم بە سەرەتای ژانری [[سووپەرھیرۆ|سوپەرکەسایەتی]] و ھەم بە بەنرخترین کتێبی کۆمیک لە جیھاندا دادەنرێت. ''کۆمی کە ئەکشنییەکان'' بۆ ٩٠٤ ژمارەی ژمارەدار (لەگەڵ ژمارەیەکی تایبەتی دەرەوەی ڕیزبەندی) پێش ئەوەی لە پاییزی ٢٠١١دا دەست بە ژمارەدان بکاتەوە، بەردەوام بوو. بە ژمارە #957 گەڕایەوە بۆ ژمارە سەرەتایییەکەی، کە لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦ بڵاوکرایەوە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وڵاتەکان|کتێب|ئەنیمەیشن|خەیاڵی زانستی|ئەکتەران|ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{کتێب-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} ojntn6wor8fif62seaxnooqznqdlxek 0 236667 1698361 1535512 2026-10-31T19:35:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1698361 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس |وێنە =Coronavirus an déi Jonk 5.jpg }} '''کۆمی کە کەنەدییەکان''' ئاماژەیە بۆ [[کۆمیک]] و کاریکاتێری لەلایەن ھاووڵاتیانی [[کەنەدا]] یان [[نیشتەجێیی ھەمیشەیی لە کەنەدا|دانیشتوانی ھەمیشەیی]] کەنەدا بەبێ گوێدانە شوێنی نیشتەجێبوون. کەنەدا دوو زمانی فەرمی ھەیە و کولتوورە جیاوازەکانی کۆمیک لە زمانی ئینگلیزی و فەرەنسی کەنەدا گەشەیان کردووە. ئینگلیزەکان مەیلیان ھەیە پەیڕەوی لە ڕەوتە ئەمریکییەکان بکەن، و فەرەنسییەکان، فەرەنسی-بەلجیکییەکان، {{Sfn|Beaty|2002}} بە یەکتربڕینێکی کەم لە نێوان ھەردوو کولتوورەکەدا. کۆمیکەکانی کەنەدی کۆمەڵێک فۆرمەکانی کۆمیک بەڕێوەدەبەن، لەوانە کارتۆنی سەرنوسەری، کۆمیک ستریپ، [[کتێبی کۆمیک]]، ڕۆمانی گرافیک، و وێبکۆمیک، و لە [[ڕۆژنامە]]، [[کۆوار|گۆڤار]]، کتێب و ئۆنلاین بڵاودەکرێنەوە. ئەوان لە کۆمەڵگە نێودەوڵەتییەکانی کۆمیکدا گرنگییان پێدراوە {{Sfn|Bell|2002}} و پشتگیرییان لە حکوومەتی فیدراڵی و پارێزگاکان وەرگرتووە، لەوانەش یارمەتییەکانی ئەنجومەنی ھونەری کەنەدا. لە سەرانسەری وڵاتدا بڵاوکەرەوەی کۆمیک ھەن، ھەروەھا چاپەمەنی بچووکی گەورە، خۆبڵاوکردنەوە، و کۆمەڵگەی بچووکی کۆمیک. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|وڵاتەکان|کتێب|ئەنیمەیشن|کەنەدا|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Canadian comics}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کتێب-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} c2w68iqv1axiblxk46xajjw30rq93cn 1698396 1698361 2026-10-31T20:02:04Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1698396 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Coronavirus an déi Jonk 5.jpg }} '''کۆمی کە کەنەدییەکان''' ئاماژەیە بۆ [[کۆمیک]] و کاریکاتێری لەلایەن ھاووڵاتیانی [[کەنەدا]] یان [[نیشتەجێیی ھەمیشەیی لە کەنەدا|دانیشتوانی ھەمیشەیی]] کەنەدا بەبێ گوێدانە شوێنی نیشتەجێبوون. کەنەدا دوو زمانی فەرمی ھەیە و کولتوورە جیاوازەکانی کۆمیک لە زمانی ئینگلیزی و فەرەنسی کەنەدا گەشەیان کردووە. ئینگلیزەکان مەیلیان ھەیە پەیڕەوی لە ڕەوتە ئەمریکییەکان بکەن، و فەرەنسییەکان، فەرەنسی-بەلجیکییەکان، {{Sfn|Beaty|2002}} بە یەکتربڕینێکی کەم لە نێوان ھەردوو کولتوورەکەدا. کۆمیکەکانی کەنەدی کۆمەڵێک فۆرمەکانی کۆمیک بەڕێوەدەبەن، لەوانە کارتۆنی سەرنوسەری، کۆمیک ستریپ، [[کتێبی کۆمیک]]، ڕۆمانی گرافیک، و وێبکۆمیک، و لە [[ڕۆژنامە]]، [[کۆوار|گۆڤار]]، کتێب و ئۆنلاین بڵاودەکرێنەوە. ئەوان لە کۆمەڵگە نێودەوڵەتییەکانی کۆمیکدا گرنگییان پێدراوە {{Sfn|Bell|2002}} و پشتگیرییان لە حکوومەتی فیدراڵی و پارێزگاکان وەرگرتووە، لەوانەش یارمەتییەکانی ئەنجومەنی ھونەری کەنەدا. لە سەرانسەری وڵاتدا بڵاوکەرەوەی کۆمیک ھەن، ھەروەھا چاپەمەنی بچووکی گەورە، خۆبڵاوکردنەوە، و کۆمەڵگەی بچووکی کۆمیک. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|وڵاتەکان|کتێب|ئەنیمەیشن|کەنەدا|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Canadian comics}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کتێب-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} e2dsp0p08ai5uos3591c3z54v4mndra 0 236669 1698358 1535510 2026-10-31T19:35:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1698358 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆمی کە بەڕیتانییەکان''' گۆڤارێکی خولییە کە لە بەریتانیا بڵاودەکرێتەوە و ژمارەیەک کۆمیکی تێدایە. بەگشتی بە '''گۆڤاری''' '''کۆمیک''' یان کۆمیک ناودەبرێت و لە ڕووی مێژوویییەوە بە '''کاغەزی کۆمیک''' ناودەبرێت. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|شانشینی یەکگرتوو|وڵاتەکان|کتێب|ئەنیمەیشن|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Comics of the United Kingdom}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کتێب-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} rvcw88dd4lcvot75s63u466p97o9ev8 0 237178 1698462 1458848 2026-10-31T22:38:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698462 wikitext text/x-wiki '''کۆمەڵگای کوردی بۆ ھاوکاری و پێشکەوتن''' لە مانگی ئەیلوولی ساڵی ١٩٠٨ لە [[ئەستەمبوڵ]] دامەزرا. کۆمەڵگەکە بڕیارنامەیەکی بڵاوکردەوە کە یەکەم بڕیارنامەی یاسایی کوردی بوو، مشتومڕی لەسەر پرسەکانی دەوروبەری مێژوو، زمان، یەکێتی نەتەوەیی و چەندین بابەتی دیکە کرد کە کاریگەرییان لەسەر کورد ھەبوون. یەکەمین [[ڕێکخراوی سیاسی]] [[کورد]]ی بوو و لەژێر کاریگەری بیرۆکەی [[ئەورووپا|ئەورووپیدا]]. داوای بەئاگاھاتنەوەی [[سیاسەت|سیاسی]] و [[ئابوور]]ی و کۆمەڵایەتی [[کوردستان]]ی کرد. ڕاگەیاندنەکە لە ئەیلوولی ساڵی ١٩٠٨ درا و لەلایەن ٥٠٠ ڕۆشنبیر و دەوڵەتمەداری پێشەنگی کوردەوە پاڵپشتی کرا. ئەندامێتی کۆمەڵگا زۆر بە خێرایی گەشەی کرد لە شار و شارۆچکەیانەی کە ژمارەی دانیشتووانی کوردیان زۆر بوو. کۆمەڵگاکە لقێکی ڕۆشنبیری ھەبوو، کە قوتابخانەیەکی [[زمانی کوردی]] بۆ منداڵان لە چەمبەرلیتاس (نزیک فاتیح) لە ئەستەمبوڵ دامەزراند بە سەرۆکایەتی عەبدولڕەحمان بەدرخان. ساڵی ١٩٠٩ داخرا و لە ساڵی ١٩١٧ دامەزرایەوە و ناوەکەی گۆڕدرا بە [[کۆمەڵگای سەرھەڵدانی کوردستان]].<ref>https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/416614</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=کولتوری کوردی|ژپنک=٣-٣١٩-٩٣٠٨٨-٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=میلیشیا کوردییەکان لە ناوچەی عەشیرەتی عوسمانی|ژپنک=٠-٨٠٤٧-٧٥٧٠-٢}}</ref> * ئەندامانی دامەزراندنی کۆمەڵگەی کوردی بۆ ھاوکاری و پێشکەوتن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:بزووتنەوەی سەربەخۆییی کوردستان]] str0mx6u9qkmvcdi0ykb307tnw32g2t 10 238068 1698198 1686010 2026-10-31T12:33:39Z Épine 19745 1698198 wikitext text/x-wiki {{ویکیپیدیا:وتارە ھەڵبژێردراوەکان/٢٠١٨/تشرینی دووەم}} <noinclude> [[پۆل:وتاری ھەڵبژێردراو]] </noinclude> ayx2493tz5htrai0g91bt381aur95m9 0 238556 1698510 1543073 2026-11-01T01:38:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە) 1698510 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵەی مێژووییی تایتانیک''' ڕێکخراوێکی قازانج نەویستە کە لە ٧ی تەممووزی ١٩٦٣ دامەزراوە، ئامانجەکەی پاراستنی مێژووی کەشتییە بەناوبانگە دەریایییەکەیە بەناوی [[تایتانیک]]، کە لە ساڵی ١٩١٢دا نوقم بوو، لە یەکێک لە گەورەترین کارەساتەکانی دەریایی لە مێژوودا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاو|تەکنۆلۆژیا|کۆمەڵگا|زانست|فیزیک|مێژوو|کۆمپانیا }} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:ئاڕ ئێم ئێس تایتانیک]] lnbev757z5lm0x00xzzlvfmaj854w6r 0 238857 1698211 1178978 2026-10-31T13:35:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مەکسیک-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698211 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆماری تێکساس''' (بە [[ئیسپانی]]: República de Tejas) وڵاتێکی [[ئەمریکای باکوور]] بوو کە بۆ ماوەیەکی کورت لە نێوان [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[مەکسیک]] لە نێوان ساڵانی ١٨٣٦ بۆ ١٨٤٥ بەردەوام بوو. لە ٢ی ئازاری ١٨٣٦دا سەربەخۆیی تەکساسی لە داگیرگەی واشنتۆن ئۆن دی برازۆس ڕاگەیاند و لەو کاتەدا کۆمارەکە پێکھات.<ref>https://web.archive.org/web/20060613025303/http://www.tsl.state.tx.us/treasures/republic/archwar/archwar.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170107190953/https://books.google.com/books?id=z4x4xEZZ_xsC&pg=PA263</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170728124055/http://www.parisdeuxieme.com/2007/06/paris-embassy-of-texas.html</ref> شەڕی سان جاسینتۆ لە نزیک ھیوستن لە ٢١ی نیسانی ١٨٣٦ ڕوویدا، کاتێک ژەنەڕاڵ سام ھیوستن لە ژەنەڕاڵ سانتا ئانای بردەوە و تەکساس سەربەخۆ بوو لە مەکسیک. سام ھیوستن دانیشتووی ویلایەتی ڤێرجینیا بووە، و لە دوو خولدا فەرمانڕەوایەتیی ویلایەتی تەکساسی کردووە لە ساڵانی ١٨٣٦-١٨٣٨ و ١٨٤١-١٨٤٤. ھەروەھا لە نێوان ساڵانی ١٨٥٩ بۆ ١٨٦١ سەرۆکی ویلایەتی تەکساس بووە. پایتەختی کۆمار چەندین جار گۆڕاوە: واشنتۆن ئۆن دی برازۆس، ھاریسبێرگ، گالڤێستۆن، ڤێلاسکۆ و کۆڵۆمبیا. پاشان سام ھیوستن لە ساڵی ١٨٣٧ گواستییەوە بۆ شاری ھیوستن، و دوای دوو ساڵ بوو بە پایتەختی شاری ئۆستن. ویلایەتی تەکساس لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٨٤٥ بوو بە بەشێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وەک بیست و ھەشتەمین ویلایەت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەمریکای باکوور|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مەکسیک}} {{پۆلی کۆمنز|Republic of Texas}} {{مەکسیک-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دەیەی ١٨٣٠ لە تێکساس]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٣٦]] [[پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی ١٩یەم لە تێکساس]] 9fpvi59wyb5em5787togfc9u54ofg8z 1698315 1698211 2026-10-31T17:04:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:وڵاتەکان|وڵاتەکان]] 1698315 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆماری تێکساس''' (بە [[ئیسپانی]]: República de Tejas) وڵاتێکی [[ئەمریکای باکوور]] بوو کە بۆ ماوەیەکی کورت لە نێوان [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[مەکسیک]] لە نێوان ساڵانی ١٨٣٦ بۆ ١٨٤٥ بەردەوام بوو. لە ٢ی ئازاری ١٨٣٦دا سەربەخۆیی تەکساسی لە داگیرگەی واشنتۆن ئۆن دی برازۆس ڕاگەیاند و لەو کاتەدا کۆمارەکە پێکھات.<ref>https://web.archive.org/web/20060613025303/http://www.tsl.state.tx.us/treasures/republic/archwar/archwar.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170107190953/https://books.google.com/books?id=z4x4xEZZ_xsC&pg=PA263</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170728124055/http://www.parisdeuxieme.com/2007/06/paris-embassy-of-texas.html</ref> شەڕی سان جاسینتۆ لە نزیک ھیوستن لە ٢١ی نیسانی ١٨٣٦ ڕوویدا، کاتێک ژەنەڕاڵ سام ھیوستن لە ژەنەڕاڵ سانتا ئانای بردەوە و تەکساس سەربەخۆ بوو لە مەکسیک. سام ھیوستن دانیشتووی ویلایەتی ڤێرجینیا بووە، و لە دوو خولدا فەرمانڕەوایەتیی ویلایەتی تەکساسی کردووە لە ساڵانی ١٨٣٦-١٨٣٨ و ١٨٤١-١٨٤٤. ھەروەھا لە نێوان ساڵانی ١٨٥٩ بۆ ١٨٦١ سەرۆکی ویلایەتی تەکساس بووە. پایتەختی کۆمار چەندین جار گۆڕاوە: واشنتۆن ئۆن دی برازۆس، ھاریسبێرگ، گالڤێستۆن، ڤێلاسکۆ و کۆڵۆمبیا. پاشان سام ھیوستن لە ساڵی ١٨٣٧ گواستییەوە بۆ شاری ھیوستن، و دوای دوو ساڵ بوو بە پایتەختی شاری ئۆستن. ویلایەتی تەکساس لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٨٤٥ بوو بە بەشێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وەک بیست و ھەشتەمین ویلایەت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەمریکای باکوور|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مەکسیک|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Republic of Texas}} {{مەکسیک-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دەیەی ١٨٣٠ لە تێکساس]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٣٦]] [[پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی ١٩یەم لە تێکساس]] 5o0chy3ap28xxtyc5x1rxt21qpultp5 1698420 1698315 2026-10-31T21:09:35Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698420 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆماری تێکساس''' (بە [[ئیسپانی]]: República de Tejas) وڵاتێکی [[ئەمریکای باکوور]] بوو کە بۆ ماوەیەکی کورت لە نێوان [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[مەکسیک]] لە نێوان ساڵانی ١٨٣٦ بۆ ١٨٤٥ بەردەوام بوو. لە ٢ی ئازاری ١٨٣٦دا سەربەخۆیی تەکساسی لە داگیرگەی واشنتۆن ئۆن دی برازۆس ڕاگەیاند و لەو کاتەدا کۆمارەکە پێکھات.<ref>https://web.archive.org/web/20060613025303/http://www.tsl.state.tx.us/treasures/republic/archwar/archwar.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170107190953/https://books.google.com/books?id=z4x4xEZZ_xsC&pg=PA263</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170728124055/http://www.parisdeuxieme.com/2007/06/paris-embassy-of-texas.html</ref> شەڕی سان جاسینتۆ لە نزیک ھیوستن لە ٢١ی نیسانی ١٨٣٦ ڕوویدا، کاتێک ژەنەڕاڵ سام ھیوستن لە ژەنەڕاڵ سانتا ئانای بردەوە و تەکساس سەربەخۆ بوو لە مەکسیک. سام ھیوستن دانیشتووی ویلایەتی ڤێرجینیا بووە، و لە دوو خولدا فەرمانڕەوایەتیی ویلایەتی تەکساسی کردووە لە ساڵانی ١٨٣٦-١٨٣٨ و ١٨٤١-١٨٤٤. ھەروەھا لە نێوان ساڵانی ١٨٥٩ بۆ ١٨٦١ سەرۆکی ویلایەتی تەکساس بووە. پایتەختی کۆمار چەندین جار گۆڕاوە: واشنتۆن ئۆن دی برازۆس، ھاریسبێرگ، گالڤێستۆن، ڤێلاسکۆ و کۆڵۆمبیا. پاشان سام ھیوستن لە ساڵی ١٨٣٧ گواستییەوە بۆ شاری ھیوستن، و دوای دوو ساڵ بوو بە پایتەختی شاری ئۆستن. ویلایەتی تەکساس لە ٢٩ی کانوونی دووەمی ١٨٤٥ بوو بە بەشێک لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا وەک بیست و ھەشتەمین ویلایەت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەمریکای باکوور|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مەکسیک|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Republic of Texas}} {{مەکسیک-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دەیەی ١٨٣٠ لە تێکساس]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٣٦]] [[پۆل:ھەڵوەشێنراوەکانی سەدەی ١٩یەم لە تێکساس]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی ئیسپانی ئاخێو]] t5da2i78dd3r0szij1g7myyc1u1i23r 0 238954 1698668 1586327 2026-11-01T10:36:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1698668 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆپا ئەمریکا''' کە تا ساڵی ١٩٧٥ بە '''پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئەمریکای باشوور''' ناسرا بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=X Campeonato Sud Americano de Football|ناونیشان=http://biblioteca.afa.org.ar/libros/libro_84/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180327063631/http://biblioteca.afa.org.ar/libros/libro_84/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=biblioteca.afa.org.ar}}</ref> پاڵەوانێتییەکی تۆپی پێیە لە نێوان ھەڵبژاردەکانی [[ئەمریکای باشوور|ئەمریکای باشووردا]] کێبڕکێی لەسەر دەکرێت و کۆنترین پاڵەوانێتییە کە تا ئێستا بەڕێوەدەچێت ھەروەھا سێیەم پێشبڕکێیە کە زۆرترین بینەری ھەیە لە جیھاندا.<ref name="CopaAmericaOldestContTournament">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The oldest main continental tournament in the world|ناونیشان=http://www.conmebol.com/en/content/oldest-continental-tournament-world|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140221011523/http://www.conmebol.com/en/content/oldest-continental-tournament-world|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=CONMEBOL.com}}</ref> پێشبڕکێکە پاڵەوانەکانی ئەمریکای باشوور دیاری دەکات.<ref name="CopaAmericaOldestContTournament"/><ref name="CopaAmericaToTheUS">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٤|سەردێڕ=CONCACAF and CONMEBOL Announce Agreement to Bring Copa America 2016 to the United States|ناونیشان=http://www.concacaf.com/article/concacaf-and-conmebol-announce-agreement-to-bring-copa-america-2016-to-the-united-states|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190628021211/https://www.concacaf.com/article/concacaf-and-conmebol-announce-agreement-to-bring-copa-america-2016-to-the-united-states|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=CONCACAF.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Copa América: History|ناونیشان=http://www.conmebol.com/en/copa-america-2015-en/history|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180625185844/http://www.conmebol.com/en/copa-america-2015-en/history|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=CONMEBOL}}</ref> ھەروەھا لە ساڵانی نەوەدەکانەوە ھەڵبژاردەکانی ئەمریکای باکوور و ئاسیا بانگھێشت کراون بۆ بەشداریکردن ، لە ئێستادا '''هەڵبژاردەی''' '''ئەرژەنتین''' '''پاڵەوانه''' دوای ئەوەی لە یاری کۆتایی لە پاڵەوانیەتی ساڵی ٢٠٢٤ لە هەڵبژاردەی کۆڵۆمبیا بباتەوە لە ساڵی ١٩٩٣ـەوە پاڵەوانێتییەکە بەگشتی ١٢ ھەڵبژاردە بەشداری دەکەن ھەر ١٠ ھەڵبژاردەی کۆنفیدڕاڵی کۆنمێبۆڵ و دوو ھەڵبژاردەی نیشتمانی لە یەکێک لە کیشوەرەکانی دیکە بانگھێشت دەکرێن وڵاتانی دیکە کە لە دەرەوەی ئەمریکای باشوورەوە بانگھێشت کراون بریتین لە: [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆستاریکا|کۆستاریکا]] (١٩٩٧، ٢٠٠١، ٢٠٠٤ و ٢٠١١)، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆندووراس|ھندۆراس]] (٢٠٠١)، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژاپۆن|ژاپۆن]] (١٩٩٩ و [[کۆپا ئەمریکای ٢٠١٩|٢٠١٩]])، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ئەمریکا]] (١٩٩٣، ١٩٩٥، ٢٠٠٧)، و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قەتەر|قەتەر]] ([[کۆپا ئەمریکای ٢٠١٩|٢٠١٩]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Teams &#124; COPA America Centenario &#124; USA 2016|ناونیشان=http://www.ca2016.com/teams|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160522133418/http://www.ca2016.com/teams|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠١٦}}</ref> پێشبڕکێکە نزیکەی مانگێک دەخایەنێت لە کۆی دە ھەڵبژاردەی کیشوەری ئەمریکای باشوور ھەشت ھەڵبژاردە لە دوای دەستپێکردنی پاڵەوانێتییەکە لە ساڵی ١٩١٦ەوە لانیکەم جارێک نازناوەکەیان بەدەستھێناوە تا ئێستا تەنھا [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێکوادۆر|ئێکوادۆر]] و [[ڤێنیزوێلا]] نازناوەکەیان بەدەستنەھێناوە. [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|هەڵبژاردەی ئەرژەنتین]] زۆرترین جار نازناوەکەی بەدەستھێناوە لە مێژووی پاڵەوانێتییەکەدا بەکۆی ١٦ جار ، ئەرژەنتین لە ساڵی ١٩١٦ تا ئێستا ٩ جار میوانداری پاڵەوانێتییەکەی کردووە ئەمریکا تاکە وڵاتی دەرەوەی کیشوەرەکە کە میوانداری ئەم چالاکییە دەکات، لە ساڵی ٢٠١٦دا بۆ یەکەمجار میوانداری کرد و لە ساڵی [[کۆپا ئەمریکای ٢٠٢٤|٢٠٢٤]]<nowiki/>دا بۆ جاری دووەم میوانداری ئەم چالاکییەی کرد == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Copa América}} {{تووڵی دەروازە|ئەمریکای لاتین|تۆپی پێ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} jlj5vjti0azr1p9uq5t7dkrte0izbuh 0 239043 1698618 1549154 2026-11-01T07:38:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1698618 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:45,X.jpg|چەپ|وێنۆک| کاریۆتایپی کەسێک کە تووشی نەخۆشی تۆرنەر بووە]] '''کۆنیشانی تێرنەر''' نەخۆشیەکی [[کرۆمۆسۆم|کرۆمۆسۆمییە]] کە لەلایەن هێنری تێرنەرەوە لە ساڵی ١٩٣٨ دۆزرایەوە. لەم نەخۆشییەدا تەنها کۆرپەی مێینە لەدایک دەبێت کە لەبری ئەوەی دوو [[توخمی کرۆمۆسۆم|توخمی کرۆمۆسۆمی X]] هەبێت تەنها یەک کرۆمۆسۆمی Xیان هەی یا ئەوەی کە دوو کرۆمۆسۆمیان هەیە کە یەکێکیان ناتەواوە. نزیکەی لە هەر ٢٥٠٠ کەس یەک کەس بەم نەخۆشییە لەدایک دەبن. نەخۆشی تێرنەر باوترین تێکچوونی کرۆمۆسۆمییە لە مرۆڤدا دوای [[کۆنیشانی داون]] . ئەو کۆرپانەی کە نەخۆشی تێرنەریان هەیە لە تەمەنی کۆرپەییدا مەترسی مردنیان زۆرە، چونکە 98%ی هەموو ئەو کۆرپانەی کە ئەم نیشانەیەیان هەیە لەخۆوە لەبار دەچن. ئەگەر ئەو ژنانەی تووشبوون لە ژیاندا بمێننەوە، زۆرجار کورتە باڵان و ناتوانن مناڵیان بێت. نەخۆشی تێرنەر تاکە مۆنۆسۆمییە کە لەگەڵ سروشتدا دەگونجێت. == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|Turner syndrome}} {{شریتی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:حاڵەتە دەگمەنەکان]] [[پۆل:کۆنیشانەکان]] [[پۆل:نەخۆشییە دەگمەنەکان]] 36g7d98c9uken3rlyi0779w6e20ijkt 0 239750 1698654 1535768 2026-11-01T10:34:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1698654 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = CONIFA_logo.svg.png }} '''کۆنیفا''' کورتکراوەی '''کۆمەڵە یەکێتییە سەربەخۆکانی تۆپی پێ''' ({{بە ئینگلیزی |Confederation of Independent Football Associations, CONIFA}}) ڕێکخراوێکی نێونەتەوەییی تۆپی پێیە کە نوێنەرایەتی ئەو تیپ و ناوچانە دەکات کە پەیوەندییان بە فیفا نییە، کە دەزگای بەڕێوەبردنی جیھانییە بۆ تۆپی پێ. کۆنیفا لە ساڵی ٢٠١٣ دامەزراوە و ئەندامەکانی بریتین لە ناوچەکانی وەک [[کوردستان]]، [[تبت]]، و باکووری قوبرس، ھەروەھا گرووپە کەمینەکان و دەوڵەتە دانپێدانەنراوەکان. ئامانجی ڕێکخراوەکە پێشخستنی تۆپی پێ وەک ئامرازێکی ئاڵوگۆڕی کولتووری و ڕەخساندنی دەرفەت بۆ ئەو تیپ و یاریزانانەیە کە زۆرجار لە پێکھاتە تەقلیدییەکانی تۆپی پێ دوور دەخرێنەوە. لە ٩ی ئایاری ٢٠٢٣ [[کوردستان]] وەک میوانداری پاڵەوانێتییەکە ڕاگەیەندرا. == دامەزراندن و باسکردن == کۆنیفا وەک وەڵامێک بۆ دوورخستنەوەی ھەندێک ناوچە و گرووپی کەمینە لە ئەندامێتی [[فیفا]] دامەزرا. زۆرێک لەو ناوچانە خاوەنی کولتوور و ناسنامەی جیاوازی خۆیانن و تۆپی پێ دەتوانێت ڕێگەیەکی بەھێز بێت بۆ دەربڕین و ئاھەنگگێڕان بەو جیاوازییانە. ھەروەھا کۆنیفا سەکۆیەک بۆ ئەو تیپ و یاریزانانە دابین دەکات کە ڕەنگە دەستیان بە پێکھاتە تەقلیدییەکانی تۆپی پێ نەگات، وەک ئەوانەی لە ویلایەتە دانپێدانراوەکان یان ناوچەکانی بێ دانپێدانانی فەرمیدان. ڕێکخراوەکە پاڵەوانێتی و ڕووداوی بەردەوام ئەنجام دەدات، لەوانە جامی جیھانی تۆپی پێی کۆنیفا کە تیپەکانی جیھان کۆدەکاتەوە بۆ ئەوەی ڕکابەری لەسەر پاڵەوانێتییەکە بکەن. ئەم بۆنانە دەرفەتێک بۆ ئاڵوگۆڕی کولتووری دەڕەخسێنن و لێکتێگەیشتن لە نێوان ناوچە و پێکھاتە جیاوازەکاندا بەرەوپێش دەبەن؛ بەڵام ئەرکی کۆنیفا لە تەنھا بەرەوپێشبردنی تۆپی پێ تێدەپەڕێت. ھەروەھا ئامانجی ڕێکخراوەکە ئەوەیە کە وەرزشەکە وەک ئامرازێک بۆ گەشەپێدانی کۆمەڵایەتی و بنیاتنانی کۆمەڵگا بەکاربھێنێت. لە ڕێگەی تۆپی پێەوە، کۆنیفا ھیواخوازە لێکتێگەیشتن و ھاوکاری زیاتر لە نێوان ناوچە و کۆمەڵگا جیاوازەکاندا پەرەپێبدات، ھەروەھا ئاشتی و یەکێتی لە سەرانسەری جیھاندا بەرەوپێش ببات. ==ئەمانەش ببینە== *[[جامی جیھانیی تۆپی پێی کۆنیفا]] *[[جامی جیھانیی تۆپی پێی کۆنیفا ٢٠٢٤]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|وەرزش|کۆمەڵگا|مێژوو|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Confederation of Independent Football Associations}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} ch63xcltszmcdtq61wvu0stlavp5cp9 0 239953 1698280 1547883 2026-10-31T16:35:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، کۆریای باشوور-کۆلکە) 1698280 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمپانیای ناڤێر''' ({{بە ئینگلیزی|Naver Corporation}}) کۆمپانیایەکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]] کە گرنگی بە بەرھەمھێنان و پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای زانیاری دەدات کە پەیوەندی بە ئینتەرنێتەوە ھەیە، کۆمپانیاکە لە ساڵی ١٩٩٩ دامەزراوە، و بارەگا سەرەکیییەکەی لە شاری [[سیۆنگنام|سیۆنگنامە]] لە [[کۆریای باشوور]].<ref>[https://www.koreatimes.co.kr/www/tech/2017/10/133_203389.html Naver vows to support small businesses, content creators<!-- عنوان مولد بالبوت -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180221023955/http://www.koreatimes.co.kr/www/tech/2017/10/133_203389.html |date=21 فبراير 2018}}</ref><ref>[https://www.businesswire.com/news/home/20120105005438/en/Aeria-Games-Acquires-ijji-Games-Conjunction-Investment Aeria Games Acquires ijji Games in Conjunction With Investment Funding From NHN Corporation | Business Wire<!-- عنوان مولد بالبوت -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180107061040/https://www.businesswire.com/news/home/20120105005438/en/Aeria-Games-Acquires-ijji-Games-Conjunction-Investment |date=07 يناير 2018}}</ref><ref>[https://www.datacenterdynamics.com/en/news/naver-to-build-420m-data-center-in-yongin-south-korea/ Naver to build $420m data center in Yongin, South Korea | News | DatacenterDynamics<!-- عنوان مولد بالبوت -->] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171201042935/http://www.datacenterdynamics.com/content-tracks/colo-cloud/naver-to-build-420m-data-center-in-yongin-south-korea/98561.fullarticle |date=01 ديسمبر 2017}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|کۆمپانیا|کۆریای باشوور|دەیەی ١٩٩٠|تەکنۆلۆژیا}} {{پۆلی کۆمنز|Naver Corporation}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپانیا بازرگانییەکان کە لە ١٩٦١ دامەزراون]] [[پۆل:لقەکانی کۆریای باشوور]] 57l889jwewp044xvrc11o3032zxd8o6 0 239957 1698352 1543088 2026-10-31T19:34:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئەنیمێ-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1698352 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە=Comic Bunch final issue cover.jpg}} '''کۆمیک بەنچ''' (بە [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]: コミックバンチ) ھەڵبژاردەیەکی [[مانگا (کۆمیک)|مانگای]] ژاپۆنییە کە دەخرێتە بازاڕەوە بۆ بینەرانی [[سێینن مانگا|سێینن]] کە لەلایەن [[کوامیکس|کوامیکسەوە]] سەرپەرشتی دەکرێت و ھەفتانە لەلایەن [[شینچۆشا]] لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بە درێژایی ساڵی ٢٠١٠ بڵاودەکرایەوە و لە ساڵی ٢٠١١ەوە بووەتە مانگانە و چاپە کۆکراوەکانی ناونیشانەکانیان لەژێر چاپی کوامیکسدا بڵاودەکرێنەوە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Comic_Bunch?wprov=sfla1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|ئەنیمێ|دەیەی ٢٠١٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئەنیمێ-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠١ لە ژاپۆن]] [[پۆل:ئەو گۆڤارە مانگایانەی ھەفتانە بڵاو دەبنەوە لە ژاپۆن]] 38yq0e38b4ufivrd6g24zdu9vz7bvah 1698398 1698352 2026-10-31T20:03:04Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698398 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە=Comic Bunch final issue cover.jpg}} '''کۆمیک بەنچ''' (بە [[زمانی ژاپۆنی|ژاپۆنی]]: コミックバンチ) ھەڵبژاردەیەکی [[مانگا (کۆمیک)|مانگای]] ژاپۆنییە کە دەخرێتە بازاڕەوە بۆ بینەرانی [[سێینن مانگا|سێینن]] کە لەلایەن [[کوامیکس|کوامیکسەوە]] سەرپەرشتی دەکرێت و ھەفتانە لەلایەن [[شینچۆشا]] لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بە درێژایی ساڵی ٢٠١٠ بڵاودەکرایەوە و لە ساڵی ٢٠١١ەوە بووەتە مانگانە و چاپە کۆکراوەکانی ناونیشانەکانیان لەژێر چاپی کوامیکسدا بڵاودەکرێنەوە.<ref>https://en.wikipedia.org/wiki/Comic_Bunch?wprov=sfla1</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|ئەنیمێ|دەیەی ٢٠١٠}} {{ئەنیمێ-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزراوەکانی ٢٠٠١ لە ژاپۆن]] [[پۆل:ئەو گۆڤارە مانگایانەی ھەفتانە بڵاو دەبنەوە لە ژاپۆن]] swclyyx5a7xe52vfbfrosc1sd4zu6ef 0 239959 1698225 1367687 2026-10-31T13:37:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698225 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە=Flag_of_the_Republic_of_Molossia.svg}} '''کۆماری مولۆسیا''' ({{بە ئینگلیزی|Republic of Molossia}}) [[وردەوڵات]]ێکی دانپێدانەنراو، لە ساڵی [[١٩٧٧]] دامەزراوە و خانوویەکی بچووکە لە نزیک شاری دەیتۆن لە [[نێڤادا|ویلایەتی نیڤادا]] لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]].<ref>[http://www.molossia.org/article307.html Our New National Anthem]Republic of Molossia (www.molossia.org). </ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Interviewing the President of Molossia|ناونیشان=https://www.atlasobscura.com/articles/interviewing-the-president-of-the-sovereign-nation-inside-nevada?ct=t(Newsletter_4_154_14_2016)&mc_cid=efb8726c8b&mc_eid=34be11d5e3|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Property Detail - Parcel Detail for Parcel # 003-304-18|ناونیشان=http://www.storeycountynv.org:1401/cgi-bin/asw101?Parcel=00330418|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Storey County|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180618081359/http://www.storeycountynv.org:1401/cgi-bin/asw101?Parcel=00330418|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە بچووکترین وڵات دادەنرێت لە جیھاندا، تەنیا ٣٢ دانیشتووی ھەیە. کۆماری مۆلۆسیا دەکەوێتە ویلایەتی [[نێڤادا|نیڤادای]] ئەمریکا و ڕووبەرەکەی ٠.٠٠٥٣کم چوارگۆشەیە (خانووەکە ٤٠ مەتری دووجایە و بە ڕووبەری ٢٣،٢٦٣ مەتر چوارگۆشە دەورە دراوە) و ژمارەی دانیشتووانەکەی ٢٧ کەسە. بە یەکێک لە وڵاتە زۆر بچووکەکان دادەنرێت، خاوەنی [[ئاڵا]] و [[حکوومەت]]ە، ڕووبەرەکەی ماڵی سەرۆک و باخچەی پێشەوە و دواوەی لەخۆدەگرێت، خاوەن بانک ناوەندێکی توێژینەوەی ئاسمانی، و پۆستەخانەیەکی زۆر بچووک، زمانی دووەم کە مۆلۆسیا دانیپێداناوە زمانی ئێسپێرانتۆییە و سەرۆکەکەی بانگەشەی ئەوە دەکات کە وڵاتەکەی کاتی تایبەتی خۆی ھەیە. == مێژوو == مۆلۆسیا لە سەرەتادا دەسەڵاتێکی پادشایەتی بوو بە ناوی کۆماری ڤۆڵدێشتاینی گەورە (١٩٧٧) و دواتر ناوی گۆڕدرا بۆ شانشینی مۆلۆسیا (١٩٩٨). بۆ ماوەیەکی کورت لەژێر دەسەڵاتێکی کۆمۆنیستیدا بوو. سەرچاوەی مۆلۆسیا لە پڕۆژەیەکی بچووکی منداڵییەوە سەرچاوەی گرتووە، کۆماری ڤۆڵدێشتاینی گەورە، کە لەلایەن کێڤن پۆ و جەیمس سپێڵمانەوە لە تەمەنی ھەرزەکاریدا لە ٢٦ی ئایاری ١٩٧٧ دامەزراوە، کێڤن پۆ بانگەشەی ئەوە دەکات کە بیرۆکەی مۆلۆسیای لەسەر بنەمای فیلمی [[ئەو مشکەی کە دەنەڕێنێت (فیلم)|ئەو مشکەی کە دەنەڕێنێت]] دامەزراندووە، ھەروەھا بانگەشەی ئەوە دەکات کە کاریگەری ھەبوو لە سوپای ئەمریکا.<ref>https://web.archive.org/web/20220928163520/https://knpr.org/knpr/2016-05/nevada-home-micronation-dont-tell-micronation</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220926215856/https://www.cntraveller.in/story/theres-country-inside-us-allegedly/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220901193459/https://www.cbsnews.com/news/molossia-and-vikesland-leaders-of-fake-nations-gather-in-l-a/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20220926220324/https://www.kolotv.com/content/news/Silver-State-Sights-The-Republic-of-Molossia--540193191.html</ref> == سیستمی دەسەڵات == [[پەڕگە:Molossia_-_President_Kevin_Baugh_1.jpg|440x220px|وێنۆک|سەرۆکی کۆماری مۆسۆلیا کێڤن پۆھۆ]] کێڤن پۆھۆ سەرۆکی کۆماری مۆلۆسیایە، ئارەزووی لە دەرکەوتنێکی [[دیکتاتۆری]]یە، بۆیە جلوبەرگی سەربازی لەبەردەکات و چاویلکەی گەورە لە چاو دەکات و ڕوخسارێکی توندی ھەیە، ئەم کۆمارە باج دەداتە [[ئەمریکا]]، کە سەرۆکەکەی پێی وایە پێشکەشکردنی هاوکارییە بۆ وڵاتێکی بیانی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|دەیەی ١٩٧٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|Molossia}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩٩]] ipi0hfjs9utghq09e6dyg7sy9g0209h 0 240287 1698533 1372534 2026-11-01T04:35:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، سویس-کۆلکە) 1698533 wikitext text/x-wiki کۆمەڵەی یەکەمی [[مۆندیالی ئافرەتان ٢٠٢٣|جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣]] یەکێکە لەو هەشت کۆمەڵەیەی قۆناغی یەکەمی پاڵەوانێتییەکەی پێکدەهێنا و یارییەکان لە ٢٠ تا ٣٠ی تەمموزی ٢٠٢٣ ئەنجامدران. <ref name="match schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Match schedule: FIFA Women's World Cup Australia & New Zealand 2023|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2c8301d5ae03b60/original/Match-Schedule-FIFA-Women-s-World-Cup-Australia-New-Zealand-2023.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=FIFA}}</ref> گروپەکە پێکهاتبوو لە ولاتی خانەخوێ [[نیوزلەندا]] و [[نەرویژ]] و [[فلیپین]] و [[سویس]] . دوو هەڵبژاردەی سەرەکی سویس و نەرویج سەرکەوتنیان بۆ قۆناغی ١٦ بەدەستهێنا. <ref name="regulations">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Regulations: FIFA Women's World Cup Australia & New Zealand 2023|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/7444397eecf3d01e/original/FWWC2023_Regulations_EN.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=FIFA}}</ref> یەکەم ولاتی خانەخوێ لە مێژووی پاڵەوانێتییەکە لە قۆناغی یەکەم ماڵئاوای بکات.لەکاتێکدا ئەمە پێنجەمین جار بوو نەرویژ پلەی دووەم بەدەستبهێنێت.هەروەها یەکەمجاربوو هەڵبژاردەی خانمانی سویس بە یەکەمی کۆمەڵەکە بگاتە قۆناغی ١٦. == ڕیزبەندی == {{خشتەی کۆمەڵەکانی جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣|Group A}} == یارییەکان == All times listed are local, [[Time in New Zealand|NZST]] ([[UTC+12:00|UTC+12]]). === نیوزلەندا و نەرویژ === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|20|df=y}} |time=19:00 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> |team1={{fbw-rt|NZL}} |score=١-٠ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222852 |team2={{fbw|NOR}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=42,137 |referee= }}<section end=A1 /> {| style="width:100%; font-size:90%;" | |} === فلیپین و سویس === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|21|df=y}} |time=17:00 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> |team1={{fbw-rt|PHI}} |score=٠-٢ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222854 |team2={{fbw|SUI}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=13,711 |referee= }}<section end=A2 /> {| style="width:100%; font-size:90%;" | |} === نیوزلەندا و فلیپین === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|25|df=y}} |time=17:30 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> |team1={{fbw-rt|NZL}} |score=٠-١ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222857 |team2={{fbw|PHI}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=32,357 |referee= }}<section end=A3 /> {| style="width:100%; font-size:90%;" | |} === سویس و نەرویژ === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|25|df=y}} |time=20:00 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> |team1={{fbw-rt|SUI}} |score=٠-٠ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222856 |team2={{fbw|NOR}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=10,769 |referee= }}<section end=A4 /> === سویس و نیوزلەندا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|30|df=y}} |time=19:00 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> |team1={{fbw-rt|SUI}} |score=٠-٠ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222855 |team2={{fbw|NZL}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=25,947 |referee= }}<section end=A5 /> === نەرویژ و فلیپین === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|30|df=y}} |time=19:00 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> |team1={{fbw-rt|NOR}} |score=٦-٠ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222853 |team2={{fbw|PHI}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=34,697 |referee= }} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/womens/womensworldcup/australia-new-zealand2023}} {{جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|سویس|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} e5ieo85yr8e9u5cqlm8gdshsl6au3pd 0 240289 1698495 1372553 2026-11-01T01:36:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1698495 wikitext text/x-wiki کۆمەڵەی دووەمی [[مۆندیالی ئافرەتان ٢٠٢٣|جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣]] یەکێکە لەو هەشت کۆمەڵەیەیی قۆناغی یەکەمی پاڵەوانێتییەکەی پێکدەهێناو یارییەکانی لە ٢٠ تا ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٣ ئەنجامدراون. <ref name="match schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Match schedule: FIFA Women's World Cup Australia & New Zealand 2023|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2c8301d5ae03b60/original/Match-Schedule-FIFA-Women-s-World-Cup-Australia-New-Zealand-2023.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[FIFA]]}}</ref> گروپەکە پێکهاتبوو لە ولاتی خانەخوێ [[ئوسترالیا]] و [[کۆماری ئێرلەندا]] و [[نەیجیریا]] و [[کەنەدا]] . دوو هەڵبژاردەی سەرەکی ئوسترالیا و نەیجیریا سەرکەوتنیان بۆ قۆناغی ١٦ بەدەستهێنا. <ref name="regulations">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Regulations: FIFA Women's World Cup Australia & New Zealand 2023|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/7444397eecf3d01e/original/FWWC2023_Regulations_EN.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[FIFA]]}}</ref> == ڕیزبەندی == {{خشتەی کۆمەڵەکانی جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣|Group B}} == یارییەکان == === ئوسترالیا و کۆماری ئێرلەندا === <section begin=B1 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|20|df=y}} |time=20:00 [[UTC+10:00|UTC+10]] |team1={{fbw-rt|AUS}} |score=١-٠ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222851 |team2={{fbw|IRL}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=75,784 |referee= }}<section end=B1 /> === نەیجیریا و کەنەدا === <section begin=B2 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|21|df=y}} |time=12:30 [[UTC+10:00|UTC+10]] |team1={{fbw-rt|NGA}} |score=٠-٠ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222848 |team2={{fbw|CAN}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=21,410 |referee= }}<section end=B2 /> === کەنەدا و کۆماری ئێرلەندا === <section begin=B3 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|26|df=y}} |time=20:00 [[UTC+08:00|UTC+8]] |team1={{fbw-rt|CAN}} |score=٢-١ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222850 |team2={{fbw|IRL}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=17,065 |referee= }}<section end=B3 /> {| style="width:100%; font-size:90%;" | |} === ئوسترالیا و نەیجیریا === <section begin=B4 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|27|df=y}} |time=20:00 [[UTC+10:00|UTC+10]] |team1={{fbw-rt|AUS}} |score=٢-٣ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222846 |team2={{fbw|NGA}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=49,156 |referee= }}<section end=B4 /> === کەنەدا و ئوسترالیا === <section begin=B5 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|31|df=y}} |time=20:00 [[UTC+10:00|UTC+10]] |team1={{fbw-rt|CAN}} |score=٠-٤ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222849 |team2={{fbw|AUS}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=27,706 |referee= }}<section end=B5 /> === کۆماری ئێرلەندا و نەیجیریا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|31|df=y}} |time=20:00 [[UTC+10:00|UTC+10]] |team1={{fbw-rt|IRL}} |score=٠-٠ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222847 |team2={{fbw|NGA}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=24,884 |referee= }}<section end=B6 /> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/womens/womensworldcup/australia-new-zealand2023}} {{جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} ik810658l8z5i9etq8u5v8ew7f6ko58 0 240290 1698502 1372550 2026-11-01T01:37:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1698502 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} کۆمەڵەی سێیەمی [[مۆندیالی ئافرەتان ٢٠٢٣|جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣]] یەکێکە لەو هەشت کۆمەڵەیەیی قۆناغی یەکەمی پاڵەوانێتییەکەی پێکدەهێنا و یارییەکانی لە ٢١ تا ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٣ ئەنجامدراون. <ref name="match schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Match schedule: FIFA Women's World Cup Australia & New Zealand 2023|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2c8301d5ae03b60/original/Match-Schedule-FIFA-Women-s-World-Cup-Australia-New-Zealand-2023.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[FIFA]]}}</ref> گروپەکە پێکهاتبوو لە [[ئیسپانیا]] و [[کۆستاریکا]] و [[زامبیا]] و [[ژاپۆن]] . دوو هەڵبژاردەی سەرەکی ژاپۆن و ئیسپانیا سەرکەوتنیان بۆ قۆناغی ١٦ بەدەستهێنا. <ref name="regulations">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Regulations: FIFA Women's World Cup Australia & New Zealand 2023|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/7444397eecf3d01e/original/FWWC2023_Regulations_EN.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[FIFA]]}}</ref> یەکەمجار ژاپۆن هەرسێ یارییەکەی خۆی بردەوە و بە پلەی یەکەمی کۆمەڵەکەی سەرکەوت.. == ڕیزبەندی == {{خشتەی کۆمەڵەکانی جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣|Group C}} == یارییەکان == All times listed are local, [[Time in New Zealand|NZST]] ([[UTC+12:00|UTC+12]]). === ئیسپانیا و کۆستاریکا === <section begin=C1 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|21|df=y}} |time=19:30 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> |team1={{fbw-rt|ESP}} |score={{score link|2023 FIFA Women's World Cup Group C#Spain vs Costa Rica|3–0}} |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222844 |team2={{fbw|CRC}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=22,966 |referee= }}<section end=C1 /> === زامبیا و ژاپۆن === <section begin=C2 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی | date = {{Start date|2023|7|22|df=y}} | time = 19:00 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> | team1 = {{fbw-rt|ZAM}} | score = {{score link|2023 FIFA Women's World Cup Group C#Zambia vs Japan|0–5}} | report = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222842 | team2 = {{fbw|JPN}} | goals1 = | goals2 = | stadium = | attendance = 16,111 | referee = | event = | round = | score1 = | score2 = }}<section end=C2 /> === ژاپۆن و کۆستاریکا === <section begin=C3 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|26|df=y}} |time=17:00 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> |team1={{fbw-rt|JPN}} |score={{score link|2023 FIFA Women's World Cup Group C#Japan vs Costa Rica|2–0}} |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222841 |team2={{fbw|CRC}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=6,992 |referee= }}<section end=C3 /> === ئیسپانیا و زامبیا === <section begin=C4 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|26|df=y}} |time=19:30 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> |team1={{fbw-rt|ESP}} |score={{score link|2023 FIFA Women's World Cup Group C#Spain vs Zambia|5–0}} |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222840 |team2={{fbw|ZAM}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=20,983 |referee= }}<section end=C4 /> {| style="width:100%; font-size:90%;" | |} === ژاپۆن و ئیسپانیا === <section begin=C5 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی | date = {{Start date|2023|7|31|df=y}} | time = 19:00 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> | team1 = {{fbw-rt|JPN}} | score = {{score link|2023 FIFA Women's World Cup Group C#Japan vs Spain|4–0}} | report = https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222845 | team2 = {{fbw|ESP}} | goals1 = | goals2 = | stadium = | attendance = 20,957 | referee = | event = | round = | score1 = | score2 = }}<section end=C5 /> === کۆستاریکا و زامبیا === <section begin=C6 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|31|df=y}} |time=19:00 <includeonly>[[UTC+12:00|UTC+12]]</includeonly> |team1={{fbw-rt|CRC}} |score={{score link|2023 FIFA Women's World Cup Group C#Costa Rica vs Zambia|1–3}} |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222843 |team2={{fbw|ZAM}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=8,117 |referee= }}<section end=C6 /> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/womens/womensworldcup/australia-new-zealand2023}} * {{جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|ژاپۆن|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} ruo1rb3q1cc23htdmqnyozglqn5pfet 0 240398 1698521 1372539 2026-11-01T04:33:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1698521 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} کۆمەڵەی چوارەمی [[مۆندیالی ئافرەتان ٢٠٢٣|جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣]] یەکێکە بوو لەو هەشت کۆمەڵەیەی کە قۆناغی یەکەمی پاڵەوانێتییەکە پێکدەهێنا و یارییەکانی لە ٢٢ی تەممووز تا ١ی ئابی ٢٠٢٣ ئەنجامدران. <ref name="match schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Match schedule: FIFA Women's World Cup Australia & New Zealand 2023|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/2c8301d5ae03b60/original/Match-Schedule-FIFA-Women-s-World-Cup-Australia-New-Zealand-2023.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[FIFA]]}}</ref> گروپەکە پێکهاتبوو لە [[ئینگلتەرا]] و [[هایتی]] و [[دانیمارک]] و [[چین]] . دوو هەڵبژاردەی سەرەکی ئینگلتەرا و دانیمارک سەرکەوتنیان بۆ قۆناغی ١٦ بەدەستهێنا. <ref name="regulations">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Regulations: FIFA Women's World Cup Australia & New Zealand 2023|ناونیشان=https://digitalhub.fifa.com/m/7444397eecf3d01e/original/FWWC2023_Regulations_EN.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[FIFA]]}}</ref> == ڕیزبەندی == {{خشتەی کۆمەڵەکانی جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣|Group D}} لە قۆناغی ١٦ بەم شێوەیە یارییان کرد: * یەکەمی کۆمەڵەی چوارەم بەرامبەر دووەمی [[کۆمەڵەی دووەمی جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣|کۆمەڵەی دووەمی]] یاریی کرد. * دووەمی کۆمەڵەی کۆمەڵەی چوارەم بەرامبەر یەکەمی[[کۆمەڵەی دووەمی جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣|کۆمەڵەی دووەم]] یاریی کرد. == یارییەکان == هەمووکاتەکان بەکاتی ناوخۆیین. === ئینگلتەرا و هایتی === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|22|df=y}} |time=19:30 [[UTC+10:00|UTC+10]] |team1={{fbw-rt|ENG}} |score=١-٠ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222836 |team2={{fbw|HAI}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=44,369 |referee= }} === دانمارک و چین === <section begin=D2 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|22|df=y}} |time=20:00 [[UTC+08:00|UTC+8]] |team1={{fbw-rt|DEN}} |score=١-٠ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222837 |team2={{fbw|CHN}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=16,989 |referee= }} === ئینگلتەرا و دانمارک === <section begin=D3 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|28|df=y}} |time=18:30 [[UTC+10:00|UTC+10]] |team1={{fbw-rt|ENG}} |score=١-٠ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222839 |team2={{fbw|DEN}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=40,439 |referee= }}<section end=D3 /> === چین و هایتی === <section begin=D4 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|7|28|df=y}} |time=20:30 [[UTC+09:30|UTC+9:30]] |team1={{fbw-rt|CHN}} |score=١-٠ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222834 |team2={{fbw|HAI}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=12,675 |referee= }}<section end=D4 /> === چین و ئینگلتەرا === <section begin=D5 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|8|1|df=y}} |time=20:30 [[UTC+09:30|UTC+9:30]] |team1={{fbw-rt|CHN}} |score=١-٦ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222835 |team2={{fbw|ENG}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=13,497 |referee= }}<section end=D5 /> === هایتی و دانمارک === <section begin=D6 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2023|8|1|df=y}} |time=19:00 [[UTC+08:00|UTC+8]] |team1={{fbw-rt|HAI}} |score=٠-٢ |report=https://www.fifa.com/fifaplus/en/match-centre/match/103/285026/285033/400222838 |team2={{fbw|DEN}} |goals1= |goals2= |stadium= |attendance=17,897 |referee= }} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.fifa.com/fifaplus/en/tournaments/womens/womensworldcup/australia-new-zealand2023}} {{جامی جیهانیی خانمانی فیفای ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} fpxhin5qs6fw7rqxieaudt75nxn1wfu 0 240439 1698180 1697677 2026-10-31T12:15:03Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698180 wikitext text/x-wiki {{Short description|دراوی کۆریای باشوور}}{{Infobox currency|name=وانی کۆریای باشوور|local_name=대한민국 원|local_name_lang=ko|image_1=Currency South Korea.jpg|iso_code=KRW|using_countries=کۆریای باشوور|inflation_rate=٢٫٤٪ (حوزەیرانی ٢٠٢٤)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kostat.go.kr/synap/skin/doc.html?fn=35b9abd9cd66ef83a2281571e98a21e21b99bb99e7288563212b8dac2fda1f1e&rs=/synap/preview/board/11751/ |سەردێڕ=پێشاندەری بەڵگەنامە}}</ref>|value=نرخەکانی ئاڵوگۆڕ <br /> ١ دۆلاری ئەمریکی = ١٬٣٦٨ وانی کۆری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.smbs.biz/Eng/ExRate/TodayExRate.jsp|سەردێڕ=بەخێر بێن بۆ SMBS|وێبگە=www.smbs.biz}}</ref>|symbol=₩|unit=وان<br />({{Korean|hangul=원}})|no_plural=Y|subunit_ratio_1={{frac|1|100}}|subunit_name_1=جیۆن|subunit_inline_note_1=(کۆری: {{Korean|hangul=전|labels=no}}|used_coins=₩١, ₩٥, ₩١٠, ₩٥٠, ₩١٠٠, ₩٥٠٠|used_banknotes={{KRW|1,000}}, {{KRW|2,000}}, {{KRW|5,000}}, {{KRW|10,000}}, {{KRW|50,000}}|issuing_authority=بانکی کۆریا|issuing_authority_website={{URL|eng.bok.or.kr}}|printer=کۆمپانیای لێدانی سکە و چاپکردنی ئەمنی کۆریا|printer_website={{URL|english.komsco.com}}|mint=کۆمپانیای لێدانی سکە و چاپکردنی ئەمنی کۆریا|mint_website={{URL|english.komsco.com}}|date_of_introduction=١٩٤٩ (یەکەم ناساندن) <br> ١٩٦٢ (وەشانی ئێستا دوای دووبارە ناساندنەوە)}}'''وۆنی کۆریای باشوور'''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kawai|یەکەم١=Masahiro|سەردێڕ=Monetary and Financial Cooperation in East Asia: The State of Affairs After the Global and European Crises|دوایین٢=Pak|یەکەم٢=Yŏng-chʻŏl|دوایین٣=Wyplosz|یەکەم٣=Charles|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٧١٤١٥-٦|شوێن=Oxford}}</ref> (ھێما: '''₩'''؛ کۆد: '''KRW'''؛ {{Korean|hangul=대한민국 원}})، دراوی فەرمی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. هەر ''وۆنێک'' (یەکەی بنەڕەتی) بە شێوەیەکی تیۆری دابەش دەبێت بۆ ١٠٠ ''جیۆن''، بەڵام جیۆن چیتر بۆ مامەڵەی ڕۆژانە بەکارناھێنرێت و تەنھا لە نرخی ئاڵوگۆڕی دراوی بیانی دەردەکەوێت. دراوەکە لەلایەن بانکی کۆریا وە دەردەچێت، کە بنکەکەی لە [[سیئۆل|سێئولی]] پایتەختە. دراوەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٤٩ دەرچوو، دواتر لە نێوان ساڵانی ١٩٥٣ تا ١٩٦٢ بە ھوانی کۆریای باشوور جێگەی گیرایەوە، پێش ئەوەی وۆنی ئێستای کۆریای باشوور لە ساڵی ١٩٦٢دا پەسەند بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://corporatefinanceinstitute.com/resources/foreign-exchange/south-korean-won-krw/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=پەیمانگای دارایی کۆمپانیاکان |سەردێڕ=وانی کۆریای باشوور (KRW)}}</ref> == یەکەمی وۆنی کۆریای باشوور == === مێژوو === وۆنی ئیمپراتۆرییەتی کۆری، یوانی چینی و [[یەنی ژاپۆنی]] هەموویان لە دۆلاری زیوی ئیسپانی-ئەمریکی وەرگیراون، کە سکەیەک بوو بە شێوەیەکی بەربڵاو بۆ بازرگانی نێودەوڵەتی لە نێوان ئاسیا و ئەمریکاکاندا لە سەدەی ١٦یەمەوە تا ١٩یەم بەکاردەهێنرا. لە [[داگیرکاریی ژاپۆن بۆ سەر کۆریا (١٩١٠)|سەردەمی کۆڵۆنیالیزم لەژێر دەسەڵاتی ژاپۆندا]] (١٩١٠–١٩٤٥)، وۆن بە یەنی کۆری جێگەی گیرایەوە کە یەکسان بوو بە یەنی ژاپۆنی. دوای کۆتایی هاتنی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانیی دووەم]] لە ساڵی ١٩٤٥دا، کۆریا دابەش بوو، کە ئەوەش بووە هۆی دروستبوونی دوو دراوی جیاواز بۆ باشوور و باکوور، کە هەردووکیان ناویان وۆن بوو. هەردوو وۆنی [[کۆریای باشوور|باشوور]] و وۆنی [[کۆریای باکوور|باکوور]] بە بڕی یەکسان جێگەی [[یەنی ژاپۆنی|یەنیان]] گرتەوە. وۆنی یەکەمی کۆریای باشوور دابەش دەبوو بۆ ١٠٠ جیۆن. وۆنی کۆریای باشوور لە سەرەتادا نرخێکی ئاڵوگۆڕی جێگیری هەبوو بەرامبەر دۆلاری ئەمریکی بە نرخی ١٥ وۆن بۆ ١ دۆلار. بەهۆی جەنگی کۆریاوە (١٩٥٠–١٩٥٣)، دواتر کۆمەڵێک دابەزینی بەهای دراوەکە ڕوویان دا. ڕێژەی بەستنەوەکان بەم شێوەیە بوون: {| class="wikitable" |+ڕێژەی بەستنەوەی وۆنی یەکەمی کۆریای باشوور !بەرواری ناساندن !بەهای دۆلاری ئەمریکی بە وۆن |- |تشرینی یەکەمی ١٩٤٥ |١٥ |- |١٥ی تەممووزی ١٩٤٧ |٥٠ |- |١ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٨ |٤٥٠ |- |١٤ی حوزەیرانی ١٩٤٩ |٩٠٠ (تەنها مامەڵە ناحکومییەکان) |- |١ی ئایاری ١٩٥٠ |١٬٨٠٠ |- |١ی تشرینی دووەمی ١٩٥٠ |٢٬٥٠٠ |- |١ی نیسانی ١٩٥١ |٦٬٠٠٠ |} وۆنی یەکەمی کۆریای باشوور لە ١٥ی شوباتی ١٩٥٣دا بە ھوانی کۆریای باشوور جێگەی گیرایەوە، بە نرخی ١ هوان = ١٠٠ وۆن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=The Bank of Korea|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=6cFuBgAAQBAJ&pg=PA10|سەردێڕ=دراوی کۆری: بۆ تێگەیشتنی باشتر لە دراوی کۆری|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|پەڕە=١٠|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> === دراوی بانکی === لە ساڵی ١٩٤٦دا، بانکی جۆسۆن ژمارەکانی ١٠ وۆنی و ١٠٠ وۆنی ناساند. دواتر لە ساڵی ١٩٤٩دا، ژمارەکانی ٥ و ١٬٠٠٠ وۆنی دەرچوون. بانکێکی ناوەندی نوێ بە ناوی بانکی کۆریا لە ١٢ی حوزەیرانی ١٩٥٠ دامەزرا،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Linzmayer|یەکەم١=Owen|ناونیشان=http://www.banknotebook.com/|سەردێڕ=پەڕتووکی اسکەنات|بڵاوکەرەوە=banknotenews.com|ساڵ=٢٠١٢|شوێن=San Francisco, CA|chapter=کۆریای باشوور|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120829063428/http://www.banknotebook.com/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ئەرکەکانی بانکی جۆسۆنی گرتە ئەستۆ. دراوەکان (کە هەندێکیان بەرواری ١٩٤٩یان لەسەر بوو) بە بەهای ٥، ١٠ و ٥٠ جیۆن، و ١٠٠ و ١٬٠٠٠ وۆن ناسێندران. دراوی ٥٠٠ وۆنی لە ساڵی ١٩٥٢دا ناسێندرا. لە ساڵی ١٩٥٣دا، کۆمەڵە دراوێک دەرچوو کە هەرچەندە بەهای دراوەکەی بە ئینگلیزی بە وۆن دەنووسی، بەڵام لە ڕاستیدا یەکەم دەرچوونی ھوانی کۆریای باشوور بوون. == دووەم وۆنی کۆریای باشوور == === مێژوو === وۆنەکە لە ١٠ی حوزەیرانی ١٩٦٢دا بە نرخی ١ وۆن = ١٠ هوان دووبارە ناسێنرایەوە. بوو بە تەنها دراوی فەرمی لە ٢٢ی ئازاری ١٩٧٥دا، بە کشانەوەی دوایین سکەکانی هوان کە لە سووڕاندا بوون. کۆدی [[ISO 4217]]ـەکەی بریتییە لە KRW. لە کاتی دووبارە ناساندنەوەی وۆن لە ساڵی ١٩٦٢دا، بەهایەکەی بەستراوە بە ١٢٥ وۆن = {{USD|1}}. ڕێژەی بەستنەوەکانی نێوان ساڵانی ١٩٦٢ و ١٩٨٠ بەم شێوەیە بوون: {|class="wikitable" |+ڕێژەی بەستنەوەی وۆنی دووەمی کۆریای باشوور |- ! بەرواری ناساندن !! بەهای دۆلاری ئەمریکی بۆ وۆن |- | ١٠ی حوزەیرانی ١٩٦٢ || ١٢٥ |- | ٣ی ئایاری ١٩٦٤ || ٢٥٥ |- | ٣ی ئابی ١٩٧٢ || ٤٠٠ |- | ٧ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٤ || ٤٨٠ |- | ١٢ی کانوونی دووەمی ١٩٨٠ || ٥٨٠ |} {{پۆلی کۆمنز|Money of South Korea}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{دراو-کۆلکە}}{{تووڵی دەروازە|کۆریا|کۆریای باشوور|ئاسیا|ئابووری}} [[پۆل:دراوەکانی ئاسیا]] [[پۆل:حکوومەتی کۆریای باشوور]] rv7iq6efy2ae98gmwnos1qcf7j8bsei 0 240780 1698226 1407637 2026-10-31T13:38:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1698226 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە=Flag_of_Chechen_Republic_of_Ichkeria.svg}} '''کۆماری چیچانی ئیچکیریا''' (بە [[زمانی چیچانی|چیچانی]]: Noxçiyn Paçẋalq Noxçiyçö/Içkeri) (بە [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]]: Чеченская Республика Ичкерия) کۆمارێکی نیوە دانپێدانراوە کە لە کۆتاییەکانی ساڵی ١٩٩١ لەلایەن ژەنەڕاڵ [[دژۆخار دودایێڤ|دژۆخار دودایێڤەوە]] لە [[ڕووسیا|یەکێتیی ڕووسیا]] جیاکراوەتەوە دوای ھەڵوەشاندنەوەی [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتیی سۆڤیەت]] دودایێڤ بوو بە یەکەم سەرۆکی کۆمارەکە، و بەھۆی ڕەتکردنەوەی جیابوونەوە دژی ڕووسیا شەڕی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Airstrike hits Chechen separatist region|ناونیشان=https://www.upi.com/Archives/1994/11/29/Airstrike-hits-Chechen-separatist-region/9176786085200/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤|زمان=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>[https://www.amazon.com/dp/1416551654/ "Death of a Dissident: The Poisoning of Alexander Litvinenko and the Return of the KGB." ]</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hockstader|یەکەم=Lee|سەردێڕ=Russia Pours Troops Into Breakaway Region|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/wp-srv/inatl/longterm/russiagov/stories/chechnya121294.htm|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەوڵەتەکە بەردەوام بوو تا ڕووخانی دوای شەڕی دووەمی چیچان، و لە ساڵی ٢٠٠٣ ڕووسیا [[ئەحمەد قەدیرۆڤ|ئەحمەد قەدیرۆڤی]] وەک سەرۆکی کۆماری دانپێدانراوی [[چیچان]] دەستنیشان کرد، و لە ساڵی ٢٠٠٧ دۆکو ئومارۆڤ دامەزراندنی [[میرنشینی ئیسلامیی قەوقاز|میرنشینی ئیسلامی لە قەفقاز]] ڕاگەیاند. == خشتەی سەرۆکەکان == #[[دژۆخار دودایێڤ]] ١٩٩١–١٩٩٦ #[[سەلیم خان یەنداربیێڤ]] ١٩٩٦–١٩٩٧ #[[ئەسلان مەسخادۆڤ]] ١٩٩٧–٢٠٠٥ #[[عەبدولحەلیم سەعدلایێڤ]] ٢٠٠٥–٢٠٠٦ #[[دۆکو عومەرۆڤ]] ٢٠٠٦–٢٠٠٧ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|چیچان|شەڕ|ڕووسیا|دەیەی ١٩٩٠|یەکێتیی سۆڤیەت|ئیسلام|وڵاتەکان|دەیەی ٢٠٠٠}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:کۆمارە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٩١]] lh0iq7q6cwbtq2z95wymijxsbjk43sq 4 241625 1698417 1697779 2026-10-31T21:01:21Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1698417 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠١، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٣٨١١١٥ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/SakuraBot|٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٥٦٨٨٥ || bot || ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ١٠٤٠٦٩ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٨٦٨١ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:CdRBot|CdRBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/CdRBot|٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٦٦٦٨ || bot || ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٢١٣٣٢ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ٣٥٩٧ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٨ || [[بەکارھێنەر:Maintenance script|Maintenance script]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Maintenance script|١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦]] || ١٥ || bot || ١٦ی نیسانی ٢٠١٥ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] is9fneqrni9hbvz3dmyla054qemtnnu 0 241641 1698290 1407659 2026-10-31T16:37:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1698290 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Flag of the British East India Company (1801).svg|وێنۆک]] '''کۆمپانیای بەریتانی هیندستان ڕۆژهەڵات''' (بە ئینگلیزی: ''The British East India Company'' ) یان '''کۆمپانیای جۆن''' (بە ئینگلیزی: ''John Company'' ) <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carey|یەکەم=W. H.|ناونیشان=http://www.bl.uk/learning/langlit/texts/empire/good/1882good.html|سەردێڕ=1882 – The Good Old Days of Honourable John Company|ڕێکەوت=1882|بڵاوکەرەوە=Argus Press|شوێن=Simla|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150923225934/http://www.bl.uk/learning/langlit/texts/empire/good/1882good.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ، لە سەرەتادا کۆمپانیایەکی ئینگلیزی بووە و دواتر کۆمپانیایەکی پشکی هاوبەشی بەریتانی بووە <ref>[[کمپانی هند شرقی هلند]] نخستین شرکتی بود که به انتشار اوراق سهامی عام دست زد.</ref> کە شاژن [[ئێلیزابێتی یەکەمی ئینگلتەرا|ئەلیزابێتی یەکەم]] لە [[٣١ی کانوونی یەکەم|31ی کانوونی دووەمی ساڵی]] [[١٦٠٠|1600]] زایینی میساقێک و پێگەی شاهانەی پێبەخشرا بە مەبەستی بەدەستهێنانی ئیمتیازاتی بازرگانی لە [[ھیندستان|هیندستان]]. جاڕنامەی شاهانە بە شێوەیەکی کاریگەر کۆمپانیای تازەپێگەیشتووی هیندستانی ڕۆژهەڵاتی گەیاندە قۆرخکارییەکی ٢١ ساڵە لەسەر هەموو بازرگانییەکانی هیندستانی ڕۆژهەڵات (واتە ئەو بەشەی کە ئێستا بە ناوچەی دەریایی باشووری ڕۆژهەڵاتی ئاسیا ناسراوە). کۆمپانیاکە لە کۆمپانیایەکی بازرگانی گەورە مەبەستەوە گەشەی کرد بۆ کۆمپانیایەک کە بە شێوەیەکی کاریگەر حوکمڕانی هیندستانی دەکرد تا لە ساڵی ١٨٥٨دا ڕووخا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * ویکیپیدیای فارسی {{پۆلی کۆمنز|British East India Company}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|مێژوو|شانشینی یەکگرتوو|ھیندستان|کۆمپانیا}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی پاکستان]] [[پۆل:مێژووی ھیندستان]] [[پۆل:مێژووی بەنگال]] [[پۆل:مێژووی شانشینی یەکگرتوو]] niwcip8h7tis61azi6ijf8y1qyam09d 0 242226 1698236 1367717 2026-10-31T13:39:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەڕەنسا-کۆلکە) 1698236 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە=Flag_of_France_(1794–1815,_1830–1974).svg}} '''کۆماری یەکەمی فەڕەنسا''' (بە [[فەڕەنسی]]: Première République française) لە ٢١ی ئەیلوولی ١٧٩٢ لە سەردەمی [[شۆڕشی فەڕەنسا]]دا بە فەرمی ڕاگەیەندرا. لەو ڕۆژەدا لویسی شانزەھەم بە فەرمی لە پۆستەکەی لابرا و دەسەڵاتی [[پاشایەتی|پادشایەتی]] فەڕەنسا کۆتایی ھات. و یەکەم حکوومەتی کۆماری بوو لە [[ئەورووپا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانیاری دەربارەی کۆماری یەکەمی فەڕەنسا لە ماڵپەڕی catalogue.nlg.gr|ناونیشان=https://catalogue.nlg.gr/Authority/Record?id=au.2727|بڵاوکەرەوە=catalogue.nlg.gr|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190403222945/https://catalogue.nlg.gr/Authority/Record?id=au.2727|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانیاری دەربارەی کۆماری یەکەمی فەڕەنسا لە ماڵپەڕی enciclopedia.cat|ناونیشان=https://www.enciclopedia.cat/ec-gec-0054967.xml|بڵاوکەرەوە=enciclopedia.cat}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانیاری دەربارەی کۆماری یەکەمی فەڕەنسا لە ماڵپەڕی id.loc.gov|ناونیشان=https://id.loc.gov/authorities/sh95000881|بڵاوکەرەوە=id.loc.gov}}</ref> کۆماری فەڕەنسا تا دامەزراندنی [[ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی فەڕەنسا]] لە ساڵی ١٨٠٤ بەردەوام بوو، ناپلیۆن بۆناپارت لە ساڵی ١٨٠٤ خۆی بە [[ئیمپراتۆر]] ناساند، دوای ئەوەی لە ساڵی ١٧٩٩ تا ١٨٠٤ وەک کونسوڵی یەکەم کاری کرد و کۆتایی بە کۆماری فەڕەنسا ھێنا. کۆمار لە ڕووی دەستوورییەوە بەسەر سێ حکوومەتدا دابەش بوون: * ئەنجومەنی نیشتمانی: ١٧٩٢–١٧٩٥، [[ماکسیمیلیان ڕۆبێسپیێر|ماکسیمیلیان ڕۆبێسپێر]]، سەردەمی تیرۆر. * حکوومەتی بەڕێوەبەران: ١٧٩٥–١٧٩٩، پاوڵ پارا، بزووتنەوەی تێرمیدۆریەکان. * حکوومەتی کونسوڵەکان: ١٧٩٩–١٨٠٤، [[ناپلیۆن بۆناپارت]]، کودەتای ١٨ مانگی تەم. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|French First Republic}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:شۆڕشی فەڕەنسا]] [[پۆل:حکوومەتی فەرەنسا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٧٩٢]] itng4t796a0afe6fnk9n23z8tdvlcbc 0 242227 1698213 1535331 2026-10-31T13:35:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1698213 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە=Flag_of_France_(1794–1815,_1830–1974).svg}} '''کۆماری دووەمی فەڕەنسا''' (بە [[فەڕەنسی]]: Deuxième République Française or La IIe République) ئەو سیستمە سیاسییە کۆمارییە کورتخایەنە بوو کە لە ٢٥ی شوباتی ١٨٤٨ تا ٢ی کانوونی دووەمی ١٨٥١ بەردەوام بوو، پاشان لە دوای شۆڕشی سێیەمی فەڕەنسا و ھەڵبژاردنی [[ناپلیۆنی سێیەم|چارڵز لویس ناپلیۆن بۆناپارت]] وەک سەرۆکی فەڕەنسا کۆتایی پێھات. لە ساڵی ١٨٥١ ناپلیۆن دەسەڵاتی ھەڵوەشاندەوە و قۆرخکاری کرد دوای ئەوەی [[ئیمپراتۆریەتیی دووەمی فەڕەنسا]]ی ڕاگەیاند و خۆی بە [[ئیمپراتۆر]] ناساند بە «ناپلیۆنی سێیەم». درووشمی کۆماری یەکەمی وەک درووشمی فەرمی گرتەبەر: «[[ئازادی، یەکسانی، برایەتی]]». کۆماری دووەم گەواھیدەری گرژی نێوان «کۆماری سۆسیالیستی دیموکرات» (بە [[فەڕەنسی]]: la République démocratique et sociale) و شێوەیەکی ڕادیکاڵی [[کۆماریخوازی]] بوو؛ کە لە ڕاپەڕینی «ڕۆژانی حوزەیران» لە ساڵی ١٨٤٨دا سەریھەڵدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٢٩ی ٨ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|سیاسەت|وڵاتەکان|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|French Second Republic}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٤٨ لە فەڕەنسا]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:حکوومەتی فەرەنسا]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨٤٨]] o33zp0gry706odt3pfbvnfx460hrga9 0 242239 1698237 1546417 2026-10-31T13:39:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1698237 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆماریخوازی''' (بە [[فەڕەنسی]]: Républicanisme) جۆرێکە لە [[حکوومەت]]ی نوێنەرایەتی. [[ئایدۆلۆژیا]]یەکی [[سیاسی]]یە کە لەسەر بنەمای بیرۆکەی ھاووڵاتیبوون لە دەوڵەتێکی [[کۆمار]]یدا دامەزراوە. لە ڕووی مێژووییەوە شێوە سیاسییەکانی لە فەرمانڕەوایەتی کەمینەیەکی نوێنەری یان پاوانخوازەوە تا سیستمی [[سەروەری گەل|سەروەری جەماوەری]] جیاوازە. ئەم دەستەواژەیە چەندین پێناسە و لێکدانەوەی وەرگرتووە کە بەپێی دەقی مێژوویی و ڕێبازی شێوازناسی ھەمەجۆر و تەنانەت جیاوازیش بووە. ھەروەھا ڕەنگە کۆماریخوازی بە واتای [[میتۆدی زانستی|ڕێبازێکی زانستی]] بێت کە لە سیاسەت و حوکمڕانیدا نا ئایدیۆلۆژی بێت، کە تیشک دەخاتە سەر جێبەجێکردنی ڕێبازە زانستییەکان بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانی حوکمڕانی لە ڕێگەی لێکۆڵینەوەیەکی زانستی بەرفراوان لە بەکارھێنانە سیاسییەکانی ڕابردوو و ئەزموونەکانی حوکمڕانی. ئەم شێوازە زانستییە دەگەڕێتەوە بۆ بیرمەندانی کۆماریخواز: نیکۆلۆ ماکیاڤێلی، جۆن ئادەمز، جەیمس مادیسۆن. وشەی «کۆمار» لە (بە [[ئینگلیزی]]: Republic-ری پابلیک) لە وشەی [[لاتینی]] «ڕیس پۆبلیکا» وەرگیراوە بە واتای (بابەتی گشتی) دێت، و ئاماژەیە بۆ سیستمێکی حووکم کە لە سەدەی شەشەمی پێش زایین سەریھەڵداوە. ئەم سیستمە کۆمارییە لە حکوومەتدا لە کۆتایی سەدەی یەکەمی پێش زایین لە [[ڕۆما]] داڕما و گۆڕەپانەکە بۆ [[پاشایەتی|پادشایەتی]] مایەوە، تەنانەت ئەگەر بە ڕوواڵەتیش ناوی شاھانەی ھەڵنەگرتبێت. سیستمی حوکمڕانی کۆماریی دوای ئەوە لە چەند وڵاتێکدا پەیڕەوکرا، لەوانە کۆماری فلۆرانس لە [[سەردەمی ڕێنێسانس]] و بەریتانیا لە سەردەمی کۆمۆنوێڵسی ئینگلیزدا. شێوەی حکوومەتی کۆماریخوازی لە داگیرگەکانی [[بەریتانیا]] لە [[ئەمریکای باکوور]]دا زاڵ بوو، ئەمەش بووە ھۆی [[شۆڕشی ئەمریکا]]. لە ئەورووپادا شێوازی حکوومەتی کۆماریخوازی لە دوای [[شۆڕشی فەڕەنسا]] و دامەزراندنی [[کۆماری یەکەمی فەڕەنسا|یەکەمین کۆماری فەڕەنسا]] (١٧٩٢–١٨٠٤) ھاتەکایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٣٠ی ٨ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|فەلسەفە|فەڕەنسا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Republicanism}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:لیبرالیزم]] [[پۆل:فەلسەفەی سیاسی]] [[پۆل:ئایدیۆلۆجییە سیاسییەکان]] 070q9mkg7fekrjyyty2rjg8vfy515hs 0 242349 1698223 1535372 2026-10-31T13:37:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئیتالیا-کۆلکە) 1698223 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە=Flag_of_Florence.svg}} '''کۆماری فلۆرانسا''' یان '''کۆماری فلۆرانس''' (بە [[ئیتاڵی]]: Repubblica Fiorentina) شار-دەوڵەتێک بوو کە ناوەندەکەی شاری فلۆرانس بوو کە دەکەوێتە ویلایەتی توشیای ئێستای [[ئیتاڵیا]]. کۆمارەکە لە ساڵی ١١١٥ دامەزرا کاتێک خەڵکی فلۆرانس دوای مردنی ماتیڵدا توشیا لە دژی مارکا دی توشیا یاخی بوون. فلۆرانسییەکان شارەوانییەکەیان لە کۆشکی ماتیڵدا دامەزراند. و کۆمارەکە لەلایەن ئەنجومەنێکەوە بەڕێوەدەبرا کە ناوی سینیۆری بوو. ئەم ئەنجومەنە دوو مانگ جارێک لەلایەن فلۆرانسییەکانەوە ھەڵدەبژێردرا.<ref>[[:en:Margraviate of Tuscany]]</ref> <ref>[[:en:Comune]]</ref> <ref name="autogenerated4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of Florence|ناونیشان=http://www.aboutflorence.com/history-of-Florence.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Aboutflorence.com}}</ref> لە [[سەدەی ١٤]] و [[سەدەی ١٥یەم|١٥]] کۆماری فلۆرانس یەکێک بوو لە ناوەندە [[بانک]]ییەکانی [[ئەورووپا]] و سەرچاوەی [[سەردەمی ڕێنێسانس]] بوو. و زۆر کەسایەتی [[وێژە]]یی و [[ھونەر]]ی دیار لەم کۆمارەدا دەرکەوتن، وەک [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتی ئەلیگێری]]، فرانسیسکۆ پێترارک، [[لیۆناردۆ داڤینچی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|ڕۆژھەڵاتی ناوین|مێژوو|ئەورووپا|ئیتالیا}} {{پۆلی کۆمنز|Republic of Florence}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیتالیا-کۆلکە}} [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] [[پۆل:مێژووی فلۆرانس]] 4jwr17hftub95tiutrlbc226veylglk 1698411 1698223 2026-10-31T20:08:34Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698411 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە=Flag_of_Florence.svg}} '''کۆماری فلۆرانسا''' یان '''کۆماری فلۆرانس''' (بە [[ئیتاڵی]]: Repubblica Fiorentina) شار-دەوڵەتێک بوو کە ناوەندەکەی شاری فلۆرانس بوو کە دەکەوێتە ویلایەتی توشیای ئێستای [[ئیتاڵیا]]. کۆمارەکە لە ساڵی ١١١٥ دامەزرا کاتێک خەڵکی فلۆرانس دوای مردنی ماتیڵدا توشیا لە دژی مارکا دی توشیا یاخی بوون. فلۆرانسییەکان شارەوانییەکەیان لە کۆشکی ماتیڵدا دامەزراند. و کۆمارەکە لەلایەن ئەنجومەنێکەوە بەڕێوەدەبرا کە ناوی سینیۆری بوو. ئەم ئەنجومەنە دوو مانگ جارێک لەلایەن فلۆرانسییەکانەوە ھەڵدەبژێردرا.<ref>[[:en:Margraviate of Tuscany]]</ref> <ref>[[:en:Comune]]</ref> <ref name="autogenerated4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of Florence|ناونیشان=http://www.aboutflorence.com/history-of-Florence.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Aboutflorence.com}}</ref> لە [[سەدەی ١٤]] و [[سەدەی ١٥یەم|١٥]] کۆماری فلۆرانس یەکێک بوو لە ناوەندە [[بانک]]ییەکانی [[ئەورووپا]] و سەرچاوەی [[سەردەمی ڕێنێسانس]] بوو. و زۆر کەسایەتی [[وێژە]]یی و [[ھونەر]]ی دیار لەم کۆمارەدا دەرکەوتن، وەک [[دانتێ ئەلیگیێری|دانتی ئەلیگێری]]، فرانسیسکۆ پێترارک، [[لیۆناردۆ داڤینچی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|ڕۆژھەڵاتی ناوین|مێژوو|ئەورووپا|ئیتالیا}} {{پۆلی کۆمنز|Republic of Florence}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیتالیا-کۆلکە}} [[پۆل:دەوڵەتانی مەسیحی]] [[پۆل:مێژووی فلۆرانس]] rs8gevnfw6u97oaj933x773g2v9bskh 0 242557 1698675 1535801 2026-11-01T10:37:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1698675 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆچی''' ({{بە ئینگلیزی |Kochi}}) کە بە کۆچی نیش ناسراوە، [[شار|شارێکی]] پڕ لە ژیان و قەرەباڵغە و دەکەوێتە ویلایەتی [[کێرالا]] لە باشووری ھیندستان. یەکێکە لە شارە گەورەکانی بەندەری ھیندستان و مێژوویەکی دەوڵەمەندی ھەیە کە دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی کۆن. کۆچی بەھۆی تێکەڵبوونی میراتی کولتووری و جوانی سروشتی و ژێرخانی مۆدێرن وەک شوێنێکی گەشتیاری بەناوبانگ دەرکەوتووە. یەکێک لە شوێنەوارە ناسراوەکانی کۆچی ناوچەی فۆرت-کۆچییە. ئەم گەڕەکە مێژوویییە تێکەڵەیەکی ناوازەی تەلارسازی کۆلۆنیالی ھۆڵەندی و پورتوگالی و بەریتانیا پیشان دەدات. تۆڕە بەناوبانگەکانی ماسیگرتنی چینی بەدرێژایی کەناراوەکان دیمەنێکە بۆ بینین و بوونەتە ھێمایەکی ناسرای کۆچی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.urbanindia.nic.in/programme/ud/presentations/banglore/Kochi_region.pdf |سەردێڕ=Urban Sector Kerala |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120323132153/http://www.urbanindia.nic.in/programme/ud/presentations/banglore/Kochi_region.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> گەشتکردن بە شەقامە تەسکەکانی فۆرت-کۆچیدا دەتباتە سەر کافێ و پێشانگا ھونەرییەکان و دوکانی بوتیک و کڵێسا کۆنەکانی وەک کڵێسای سانت فرانسیس کە بە یەکێک لە کۆنترین [[کڵێسا|کڵێساکانی]] [[ھیندستان]] کە لەلایەن ئەورووپییەوە دروست کراوە دادەنرێت. یەکێکی دیکە لە گرینگترین شتەکانی شاری کۆچی، ئاوەکانی پشتەوەیە. ئەم ڕێڕەو ئاوییە ئارامانە لە تۆڕێکی کەناڵ و تاڤگەی بەیەکەوە بەستراوەوە دروست دەبن کە بەسەر ناوچەکەدا درێژدەبنەوە. سواربوونی بەلەمێک بەناو ئاوەکانی پشتەوەدا ڕێگە بە سەردانکەران دەدات شاھیدی دیمەنە وێنەکێشەکان و ژیانی نەریتی گوندەکان و سەوزایی گەشاوە بن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gcdaonline.com/ |سەردێڕ=GCDA - Greater Cochin Development Authority |ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150328234500/http://www.gcdaonline.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> ھەروەھا کۆچی شانازی بە چەندین شوێنی سەرنجڕاکێشی کولتوورییەوە دەکات وەک مۆزەخانەی فۆلکلۆری کیرالا، کە سەردانکەران دەتوانن لەو شوێنەوارانەدا بگەڕێن کە میراتی دەوڵەمەندی کولتووری کیرالا نیشان دەدەن. کۆشکی ماتانچێری (کە بە کۆشکی ھۆڵەندیش ناسراوە) دیوارە سەرسووڕھێنەرەکانی تێدایە کە ئەفسانەی ھیندۆسی و ڕووداوە مێژوویییەکان نیشان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf |سەردێڕ=Indian Census 2011 list of cities |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111113152754/http://www.censusindia.gov.in/2011-prov-results/paper2/data_files/India2/Table_3_PR_UA_Citiees_1Lakh_and_Above.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> بۆ [[خۆراک]]، کۆچی ئەزموونێکی خۆشی چێشتلێنان پێشکەش دەکات بە خواردنە ھەمەچەشنەکانی کە لەژێر کاریگەری کولتوورە جیاوازەکاندان. لە تامکردنی خواردنە دەریایییە تازەکان لە خواردنگە ناوخۆیییەکان تا چێژوەرگرتن لە ژەمە تەقلیدییەکانی کیرالا کە لەسەر گەڵای مۆز لە چێشتخانەکان کە پێیان دەوترێت «دوکانی تۆدی» پێشکەش دەکرێن. لە ساڵانی ڕابردوودا، کۆچی بە میوانداریکردنی [[فێستیڤاڵ|فێستیڤاڵە]] [[ھونەر|ھونەرییە]] جۆراوجۆرەکانی وەک بییەناڵی کۆچی-موزیریس – پێشانگایەکی نێودەوڵەتی ھونەری ھاوچەرخ – ناسراوە. ئەمەش ناوبانگی کۆچی زیاتر چەسپاندووە وەک ناوەندێکی گەشەسەندوو بۆ ھونەر و کولتوور.<ref>[http://www.frontline.in/navigation/?type=static&page=flonnet&rdurl=fl2708/stories/20100423270806200.htm "Muziris, at last?"] R. Krishnakumar, ''www.frontline.in'' Frontline, 10–23 April 2010.</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|جوگرافیا|کەشوھەوا|کۆمەڵگا }} {{پۆلی کۆمنز|Kochi, Kerala}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} [[پۆل:پایتەختەکانی پێشووی ھیندستان]] [[پۆل:گەورە شارەکانی ھیندستان]] [[پۆل:شارە بەندەرییەکانی ھیندستان]] tdb4f68afszb7w6qwxfo5ed00b6y0pr 0 242562 1698609 1549156 2026-11-01T07:37:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مەجارستان-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1698609 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆنگرەی ڤیێنا''' یان '''ئەنجومەنی ڤیێنا''' (بە [[ئینگلیزی]]: Congress of Vienna) کۆنفرانسی [[باڵیۆز]]ی زلھێزەکانی ئەورووپا بوو، بە سەرۆکایەتیی [[سیاسەتوان]]ی نەمسایی [[کلێمنس فۆن مێتەرنیش|کلیمێنس وێنزێل ڤان مێتەرنیچ]]، کە لە ١ی تشرینی دووەمی ١٨١٤ تا ٨ی حوزەیرانی ١٨١٥ لە [[ڤیێنا]] بەڕێوەچوو. مەبەست لە کۆنگرەی ڤیێنا چارەسەرکردنی کێشەکان و کێشانەوەی نەخشەی سیاسی ئەورووپا بوو لە دوای شکستی [[ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی فەڕەنسا]] لە ماوەی [[شەڕەکانی ناپلیۆن]]دا، ھەروەھا ڕەنگدانەوەی گۆڕانی پێگەی حکوومەتە نەتەوەیییەکانی ئەورووپا بوو، کە لەگەڵ ھەڵوەشاندنەوەی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز]] پێش ھەشت ساڵ دەرکەوت. سەرەڕای گەڕانەوەی ناپلیۆن لە شوێنی دوورخستنەوەی و دەستپێکردنەوەی فەرمانڕەوایەتی لە [[فەڕەنسا]] لە مانگی ئازاری ساڵی ١٨١٥، گفتوگۆکان بەردەوام بوون و نۆ ڕۆژ پێش شکستی کۆتایی ناپلیۆن لە [[شەڕی واترلۆ]] لە ٨ی حوزەیرانی ١٨١٥، بەڵگەنامەی کۆتایی ئەم کۆنگرەیە واژوو کرا. [[پەڕگە:CongressVienna.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ|'''کۆنگرەی ڤیێنا''' لەلایەن [[ژان-باپتیست ایزابی|ژان باپتیست ئیسابی]]، ١٨١٩]] تایبەتمەندییەکی نائاسایی کۆنگرەی ڤیێنا ئەوە بوو کە بە واتای دروستی وشەکە «کۆنگرە» نەبووە، چونکە ھەموو ئەندامەکانی بەیەکەوە کۆنەدەبوونەوە و زۆربەی گفتوگۆکان بە شێوەیەکی نافەرمی لەنێوان زلھێزەکاندا بەبێ نوێنەری وڵاتانی بچووکتر ئەنجام دەدرا. لەگەڵ ئەوەشدا ھەموو پاشا و شازادە ئەورووپییەکان لەم پرۆسەیەدا ئامادەبوون و تاکە دەوڵەتی ئەورووپی کە ڕێگەی پێنەدرابوو بەشداری بکات [[دەوڵەتی عوسمانی]] بوو. ئەم سیستمە نوێیە جیھانییەی کە لەلایەن کۆنگرەی ڤیێناوە دروستکرا، بە «[[کۆنسێرتی ئەورووپا]]» ناسراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٤ی ٩ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|ئیتالیا|نەمسا|مەجارستان|سویس|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|مێژوو|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Congress of Vienna}} {{مەجارستان-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٨١٤]] [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٨١٥]] [[پۆل:پەیماننامەکانی ئاشتی]] qs3ze5no1nbj8yvr5yu3aoq26v1eieo 0 242580 1698556 1535704 2026-11-01T04:39:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1698556 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆنسێرتی ئەورووپا''' (بە [[ئینگلیزی]]: Concert of Europe) ڕێککەوتنێک و ھەماھەنگی وڵاتە زلھێزەکانی [[ئەورووپا]] بوو، ئەوانیش [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]، [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا]]، [[شانشینی پرووسیا]] و [[شانشینی یەکگرتوو]]. مەبەست لە کۆنسێرتەکە پاراستنی یەکپارچەیی خاکی وڵاتان و سەقامگیری ھاوسەنگی ھێز بوو لە ئەورووپا و ئەم ماف و بەرپرسیارێتییە بەخشرایە زلھێزەکان بۆ جێبەجێکردنی ئەو ئامانجانەی کە پێشتر ئاماژەیان پێکرا بە پەیڕەوکردنی دەسەڵات و بیروڕای بەکۆمەڵیان بۆ کاروباری ناوخۆیی وڵاتانی دیکە، و ھەروەھا کاردانەوەی زلھێزەکانی دیکە بۆ جێبەجێکردنی ئەوانەی پێشتر باسمان کرد. چەمکی کۆنسێرتی ئەورووپا بۆ یەکەمجار دوای شکستی ناپلیۆن و ئامادەبوونی نوێنەرانی وڵاتانی ئەورووپا دوای [[کۆنگرەی ڤیێنا]] (١٨١٤–١٨١٥) دەرکەوت و تا [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] ڕۆڵی ھەبوو لە دیاریکردنی ڕێسا نێونەتەوەیییەکان و پەیماننامەکان و سنووردانان لەنێوان وڵاتانی ئەورووپا و جیھان. == مێژوو == بیرۆکەی یەکێتیی ئەورووپا پەرەی پێدرا لەلایەن ھەندێک کەسایەتیی وەک [[گۆتفرید لایبنیتس|گۆتفرید لایبنیس]] و لۆرد گرێنڤیل. کۆنسێرتی ئەورووپا، وەک ئەوەی مێتەرنیچ پەرەی پێداوە، لەسەر بنەمای بیرۆکەکانیان و لەسەر بیرۆکەی ھاوسەنگی ھێز لە پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکاندا بوو، کە تێیدا ئاواتەکانی ھەریەک لە زلھێزەکان لەلایەن ئەوانی دیکەوە ڕادەگیرێت بۆ ھاوسەنگی ھێز: کۆنسێرتی ئەورووپا، وەک لە قۆناغێکدا بە «یاسای نێونەتەوەیی لە واقیعدا» ناودەنرا، کە لە دوایین بڕیاری کۆنگرەی ڤیێنا وەرگیراوە. و بەڵێندان بەوەی کە ئەو سنوورانەی کە لە ساڵی ١٨١٥ دامەزراون، بەبێ ڕەزامەندی ھەشت وڵاتی واژووکار ناتوانرێت بگۆڕدرێن. == شۆڕشى فەڕەنسا == {{سەرەکی|شۆڕشی فەڕەنسا}} لە سەرەتای جەنگە شۆڕشگێڕییەکانی فەڕەنسا لە ساڵی ١٧٩٢ تا دوورخستنەوەی [[ناپلیۆن بۆناپارت|ناپلیۆن]] بۆ دوورگەی [[سانت ھێلانە|سانت ھێلینا]] لە ساڵی ١٨١٥، ئەورووپا لە دۆخێکی نزیکە بەردەوامی شەڕدا بوو. داگیرکاری سەربازیی فەڕەنسا لەم ماوەیەدا بووە ھۆی بڵاوبوونەوەی [[لیبرالیزم]] لە سەرانسەری کیشوەرەکەدا، لە ئەنجامدا زۆرێک لە وڵاتان یاسای ناپلیۆنیان گرتەبەر. و وەک کاردانەوەیەک بەرامبەر بە ڕادیکالیزمی شۆڕشی فەڕەنسا، زۆربەی ھێزەکانی شەڕەکانی ناپلیۆن ھەوڵی ڕاگرتن و سنووردارکردنی لیبرالیزم و نیشتمانپەروەرییان دەدا، و گەڕانەوە بۆ دۆخی پێشوەختەی ئەورووپا لە ساڵی ١٧٨٩. == قۆناغی یەکەم == قۆناغی یەکەمی کۆنسێرتی ئەورووپا بەم شێوەیە وەسف دەکرێت کە لە ساڵی ١٨١٤ دەستی پێکردووە کاتێک کۆنگرەی ڤیێنا بەڕێوەچوو، و لە سەرەتای شەستەکانی ھەمان سەدەدا کۆتایی ھات، لەگەڵ داگیرکاریی [[شانشینی پرووسیا|پرووس]] و [[ئیمپراتۆریەتیی نەمسا|نەمسا]] بۆ [[دانیمارک]]. ئەم قۆناغە کۆمەڵێک کۆنفرانسی لەخۆگرتبوو، لەوانە کۆنفرانسی پاریس لە ساڵی ١٨٥٦، وەک ھەندێک لە زانایان دەڵێن ئەم کۆنفرانسە نوێنەرایەتی لوتکەی کۆنفرانسی ئەورووپی دەکرد لە کۆتایی جەنگی کریمەدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٤ی ٩ی ٢٠٢٣}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ٤ی ٩ی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|مێژوو|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ئەورووپا لە سەدەی ٢٠م]] [[پۆل:دیپلۆماسی]] [[پۆل:مێژووی پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:ئەورووپای نوێ]] 6ffl42sfm7ptnehx9zs5c45mmrliux6 0 243101 1698606 1549157 2026-11-01T07:36:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1698606 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس|وێنە=Iraqi_National_Congress_flag.svg}} '''کۆنگرەی نەتەوەیی عێراق''' کۆمەڵەیەکە کە دژی ڕژێمی [[سەددام حوسێن]] بوون بە سەرۆکایەتی [[ئەحمەد چەلەبی]] و دوای بەشداری کردن لە [[شەڕی براکوژی]] چالاک بوون. حیزبەکە دوای شکستی [[ڕاپەڕین]] لە [[عێراق]] لە ساڵی ١٩٩٢ دامەزرا.<ref>https://web.archive.org/web/20161115044511/http://fas.org/irp/world/para/inc.htm</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|عێراق|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شەڕی عێراق]] [[پۆل:گرووپە سەربزێوەکان لە عێراق]] b3rr0jqapv39h8l252j8xgeljuf67he 0 243545 1698367 1112420 2026-10-31T19:36:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698367 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} کۆمەڵکوژی ٨ی تەممووزی ١٩٨٢ لە [[دوجەیل]]. دوجەیل شارێکە کە ژمارەیەکی زۆر لە [[شیعە]]ی تێدایە و لەکاتی ڕووداوەکەدا ٧٥ ھەزار کەسی تێدابوو، ٥٣ کیلۆمەتر لە [[بەغدا]]وە دوورە و دەکەوێتە [[پارێزگای سەڵاحەدین]] کە زۆرینەیان [[سوننە]]ن. == مێژوو == دوجەیل قەڵای حیزبی دەعوەی شیعە بوو، ڕێکخراوێک کە لە سەردەمی [[شەڕی ئێران و عێراق]]دا بەشداریی لە یاخیبوونەکەی دژی [[سەددام حوسێن]] کرد کە لەلایەن ئێرانەوە پاڵپشتی دەکرا. حیزبی دەعوە لەو سەردەمەدا وەک ڕێکخراوێکی تیرۆریستی سەیر دەکرا، لە ساڵی ١٩٨٠ قەدەغە کرا و ئەندامەکانی لەلایەن ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕشی عێراقەوە بە غیابی سزای لە [[سزای مەرگ|سێدارەدان]]یان بەسەردا سەپێندرا.<ref>https://web.archive.org/web/20220703152314/https://archive.org/details/sacredragewratho00wrig_0</ref> == ڕووداوەکان == لە ٨ی تەمموزی ١٩٨٢ سەددام حوسێن سەردانی دوجەلی کرد بۆ پێشکەشکردنی وتارێک کە ستایشی ئەو سەربازە ناوخۆییانەی کرد کە لە شەڕی دژی ئێران خزمەتیان بە عێراق کرد. سەددام سەردانی چەند خێزانێکی کرد و دوای تەواوکردنی وتارەکەی خۆی ئامادە کرد بۆ گەڕانەوە بۆ بەغدا. کاتێک کاروانەکەی لەسەر ڕێگای سەرەکی دەرکەوت، زیاتر لە دەیان چەکدار لەناو ئەو باخی دارخورمایانەدا خۆیان حەشاردابووەوە کە لە نێوان ڕێگاکەدا بوون، تەقەیان کرد و دوو پاسەوانی سەددام حوسێنیان کوشت پێش ئەوەی ھەڵبێن. و شەڕە تەقەیەکی چوار کاتژمێری بەدوای خۆیدا ھێنا و تێیدا زۆربەی ھێرشبەرەکان کوژران و ژمارەیەکیان دەستگیرکران.<ref>https://web.archive.org/web/20180227041656/http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/4350104.stm</ref> سەددام حوسێن سەرەتا بە شێوەیەکی کەسیی چاوپێکەوتنی لەگەڵ دوو کەس لە دەستگیرکراوەکان ئەنجامدا، پێش ئەوەی فەرمان بە ھێزەکانی ئاسایش و سوپای تایبەت بدات ھەموو ئەو کەسانە دەستگیر بکەن کە گومانلێکراوی حیزبی دەعوەن و لەگەڵ خێزانەکانیان لە دوجەیل نیشتەجێن. دوای ئەوە فەرمانی بۆردوومانکردنی باخەکانی ھەردوو دیوی ڕێگاکەی دا لە ناحیەی بەلەدەوە بۆ دوجەیل بۆ ڕێگریکردن لە دووبارەبوونەوەی بۆسەیەکی تر. ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕش لە ١٤ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٨٢، فەرمانی گەڕاندنەوەی زەوییە کشتوکاڵییەکانی لای ڕێگاکەی دا بۆ وەزارەتی کشتوکاڵی و فەرمانیدا قەرەبووی زیانەکانی خاوەنەکانیان بکرێنەوە.<ref>https://web.archive.org/web/20160303183939/http://edition.cnn.com/2005/WORLD/meast/10/18/saddam.footage/index.html</ref><ref>Revolutionary Command Council Decision Number 1283 dated 14 October 1982</ref> لە کۆتایی مانگی کانوونی یەکەمدا ٣٩٣ پیاوی تەمەن سەرووی ١٩ ساڵ و ٣٩٤ ئافرەت و منداڵ لە دوجەیل و بەلەدی نزیکییەوە دەستگیرکران. لەکاتێکدا لە زیندانی [[زیندانی ئەبوو غرێب|ئەبووغرێب]] لە نزیک [[بەغدا]]، ژمارەیەکی نادیار ئەشکەنجە دران، لەگەڵ ١٣٨ دەستبەسەرکراوی پێگەیشتوو و دە نەوجەوان کە دوای ئەوەی دانیان بەوەدا ناوە کە بەشدارییان لە ھەوڵی تیرۆرکردنەکەدا کردووە، ڕەوانەی دادگای شۆڕش کراون بۆ دادگاییکردن. لە ماوەی چەند مانگێکدا ئەو زیندانییانەی کە مابوونەوە بۆ ناوەندەکانی دەستبەسەرکردن لە بیابانی ڕۆژاوا گواسترانەوە. زیاتر لە ٤٠ دەستگیرکراو لەکاتی لێپرسینەوە یان دەستبەسەرکردندا گیانیان لەدەستداوە. دواتر دانیشتوویەکی دوجەیل لە دادگاییکردنی سەددام لە ساڵی ٢٠٠٥ گەواھیدەری ئەشکەنجەدان و کوشتن بووە لەکاتی تۆڵەسەندنەوەکەی حکوومەت لەدژیان، لەنێویاندا کوشتنی حەوت لە ١٠ براکەی. دوای نزیکەی دوو ساڵ لە دەستبەسەرکردن، ٤٠٠ دەستبەسەرکراو لە نێویاندا ئەندامانی بنەماڵەی پلە یەک لە ١٤٨ تۆمەتبار کە دانیان بە بەشداریکردنیان لە تیرۆرکردنەکەدا ناوە، و بۆ ناوچەیەکی دوورەدەست لە باشووری عێراق دوورخرانەوە. و ئەو دەستگیرکراوانەی کە مابوونەوە ئازادکران و گەڕێنرانەوە بۆ دوجەیل.<ref>https://web.archive.org/web/20131102213447/http://www.hrw.org/reports/2006/11/19/judging-dujail-0</ref><ref>https://www.smh.com.au/world/witness-wont-let-saddam-intimidate-him-20051207-gdml5m.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140102111652/http://www.hrw.org/reports/2006/11/19/judging-dujail-0</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|دەیەی ١٩٨٠}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:عێراق لە ١٩٨٢]] [[پۆل:شەڕی ئێران و عێراق]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:سەددام حوسێن]] 5ur7a4xl0nzmpi7dawcukumhnfrkxq2 0 243558 1698558 1112412 2026-11-01T04:39:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئوردن-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە) 1698558 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆنفرانسی مەدرید لە ساڵی ١٩٩١'''، کۆنفرانسێکی ئاشتی بوو کە لە ٣٠ی تشرینی یەکەم تا ١ی تشرینی دووەمی ١٩٩١ لە [[مەدرید]] بەڕێوەچوو، کە [[ئیسپانیا]] میوانداری دەکرد لەژێر چاودێری [[ئەمریکا]] و [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بەشێوەیەکی ھاوبەش. ھەوڵێکی کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی بوو بۆ زیندووکردنەوەی پرۆسەی ئاشتی [[ئیسرائیل]] و فەلەستینییەکان لە ڕێگەی دانوستانەوە کە ئیسرائیل و [[فەلەستینییەکان]] و وڵاتانی عەرەبی لەخۆگرتبوو، لەوانە [[ئوردن]] و [[لوبنان]] و [[سووریا]]. لە ٣ی تشرینی دووەم، لە کۆنفرانسەکەدا دانوستانی دوو قۆڵی لە نێوان ئیسرائیل و شاندی ھاوبەشی ئوردنی-فەلەستینی، لوبنان و سووریا بەڕێوەچوو. دواتر کۆبوونەوە دووقۆڵییەکان لە ٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١ لە [[واشنتۆن]] بەڕێوەچوون و لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢دا دانوستانی فرەلایەنە سەبارەت بە ھاوکاریی ناوچەیی لە [[مۆسکۆ]] دەستیپێکرد، کە ئیسرائیل و شاندی ئوردنی-فەلەستینی و کۆمەڵگەی نێونەتەوەیییش بەشدارییان تێدا کرد، بەڵام بەبێ لوبنان و سووریا. == پاشخان == لە ٢٢ی ئایاری ١٩٨٩دا، جەیمس بیکەر، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بە ئامادەبووانی ئایپاکی گوت کە ئیسرائیل دەبێت دەستبەرداری سیاسەتی فراوانخوازی بێت؛ ئەم لێدوانە بە شێوەیەکی بەرفراوان بووە نیشانەیەک کە ساڵانی لایەنگری ئیسرائیل لەلایەن ڕیگانەوە کۆتایی ھاتووە. دوای [[شەڕی کەنداو]] لە ٦ی ئازاری ١٩٩١، سەرۆک [[جۆرج دەبلیوو بوش|جۆرج ئێچ دبلیو بووش]] لە وتارێکدا وتارێکی پێشکەش بە کۆنگرێس کرد کە زۆرجار وەک بەیاننامەیەکی سەرەکی دانرا لە سیاسەتی کارگێڕی بووش سەبارەت بە سیستمی نوێ لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] دوای دەرکردنی ھێزە عێراقییەکان لە [[کوەیت]]. جگە لە پاراستنی بوونی ھەمیشەیی ھێزی دەریایی ئەمریکا لە [[کەنداوی فارس|کەنداو]] و دابینکردنی بودجە بۆ پەرەپێدانی ڕۆژھەڵاتی ناوین و دامەزراندنی ڕێوشوێنی پارێزبەندی لە بەرامبەر بڵاوبوونەوەی چەکی نا نەریتی، مایکل ئۆرن ئاماژە بەوە دەکرد کە «ناوەندی بەرنامەکەی گەیشتن بە پەیماننامەیەکی عەرەبی-ئیسرائیلی بوو لەسەر بنەمای زەوی و بۆ ئاشتی و دڵسۆزی بۆ مافە فەلەستینییەکان».<ref>مایکل ئۆرن, Power, Faith and Fantasy, p569</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160611192408/http://www.al-bab.com:80/arab/docs/pal/pal10.htm</ref> == ئامادەکارییەکان == وەک یەکەم ھەنگاو، بووش نیازی خۆی بۆ ئەنجامدانی کۆنفرانسی ئاشتی نێونەتەوەیی لە [[مەدرید]] ڕاگەیاند. کارگێڕی بووش بڕوای وایە کە دەرفەتێک ھەیە بۆ ئەوەی ئەو سەرمایە سیاسییەی کە بە سەرکەوتنی ئەمریکا لە [[شەڕی کەنداو]]دا بەدەستی ھێناوە بۆ بووژاندنەوەی پرۆسەی ئاشتی عەرەبی-ئیسرائیلی بەکاریبھێنێت. ئەم دەستپێشخەری ئاشتییە تیشکی خستە سەر بانگھێشتکردنی کۆنفرانسی نێونەتەوەیی فرەلایەنە، کە دابەش دەکرێت بەسەر ڕێڕەوی دوولایەن و فرەلایەنی جیاوازدا. جەیمس بیکەر وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ھەشت سەردانی دیپلۆماسی بۆ ناوچەکە ئەنجامدا بۆ بەدەستھێنانی پشتیووانی بۆ کۆنفرانسەکە. چوارچێوەیەکی ئامانجەکان دامەزرا و ئەمریکا بە ھاوبەشی لەگەڵ [[یەکێتیی سۆڤیەت]] نامەیەکی بانگھێشتنامەیان لە بەرواری ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١ بۆ ئیسرائیل، سووریا، لوبنان، ئوردن و [[فەلەستینییەکان]] نارد.<ref>https://web.archive.org/web/20180104115927/http://www.mideastweb.org/madridconference.htm</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|ئیسرائیل|ئوردن|فەلەستین|لوبنان|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|دەیەی ١٩٩٠|یەکێتیی سۆڤیەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سووریا}} {{ئوردن-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩١]] [[پۆل:سووریا لە ١٩٩١]] [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٩١]] oe8ru98bmn2s3pgnl3ql4u9q3gtto8j 1698630 1698558 2026-11-01T09:06:16Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698630 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆنفرانسی مەدرید لە ساڵی ١٩٩١'''، کۆنفرانسێکی ئاشتی بوو کە لە ٣٠ی تشرینی یەکەم تا ١ی تشرینی دووەمی ١٩٩١ لە [[مەدرید]] بەڕێوەچوو، کە [[ئیسپانیا]] میوانداری دەکرد لەژێر چاودێری [[ئەمریکا]] و [[یەکێتیی سۆڤیەت]] بەشێوەیەکی ھاوبەش. ھەوڵێکی کۆمەڵگەی نێونەتەوەیی بوو بۆ زیندووکردنەوەی پرۆسەی ئاشتی [[ئیسرائیل]] و فەلەستینییەکان لە ڕێگەی دانوستانەوە کە ئیسرائیل و [[فەلەستینییەکان]] و وڵاتانی عەرەبی لەخۆگرتبوو، لەوانە [[ئوردن]] و [[لوبنان]] و [[سووریا]]. لە ٣ی تشرینی دووەم، لە کۆنفرانسەکەدا دانوستانی دوو قۆڵی لە نێوان ئیسرائیل و شاندی ھاوبەشی ئوردنی-فەلەستینی، لوبنان و سووریا بەڕێوەچوو. دواتر کۆبوونەوە دووقۆڵییەکان لە ٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٩١ لە [[واشنتۆن]] بەڕێوەچوون و لە ٢٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢دا دانوستانی فرەلایەنە سەبارەت بە ھاوکاریی ناوچەیی لە [[مۆسکۆ]] دەستیپێکرد، کە ئیسرائیل و شاندی ئوردنی-فەلەستینی و کۆمەڵگەی نێونەتەوەیییش بەشدارییان تێدا کرد، بەڵام بەبێ لوبنان و سووریا. == پاشخان == لە ٢٢ی ئایاری ١٩٨٩دا، جەیمس بیکەر، وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بە ئامادەبووانی ئایپاکی گوت کە ئیسرائیل دەبێت دەستبەرداری سیاسەتی فراوانخوازی بێت؛ ئەم لێدوانە بە شێوەیەکی بەرفراوان بووە نیشانەیەک کە ساڵانی لایەنگری ئیسرائیل لەلایەن ڕیگانەوە کۆتایی ھاتووە. دوای [[شەڕی کەنداو]] لە ٦ی ئازاری ١٩٩١، سەرۆک [[جۆرج دەبلیوو بوش|جۆرج ئێچ دبلیو بووش]] لە وتارێکدا وتارێکی پێشکەش بە کۆنگرێس کرد کە زۆرجار وەک بەیاننامەیەکی سەرەکی دانرا لە سیاسەتی کارگێڕی بووش سەبارەت بە سیستمی نوێ لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] دوای دەرکردنی ھێزە عێراقییەکان لە [[کوەیت]]. جگە لە پاراستنی بوونی ھەمیشەیی ھێزی دەریایی ئەمریکا لە [[کەنداوی فارس|کەنداو]] و دابینکردنی بودجە بۆ پەرەپێدانی ڕۆژھەڵاتی ناوین و دامەزراندنی ڕێوشوێنی پارێزبەندی لە بەرامبەر بڵاوبوونەوەی چەکی نا نەریتی، مایکل ئۆرن ئاماژە بەوە دەکرد کە «ناوەندی بەرنامەکەی گەیشتن بە پەیماننامەیەکی عەرەبی-ئیسرائیلی بوو لەسەر بنەمای زەوی و بۆ ئاشتی و دڵسۆزی بۆ مافە فەلەستینییەکان».<ref>مایکل ئۆرن, Power, Faith and Fantasy, p569</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160611192408/http://www.al-bab.com:80/arab/docs/pal/pal10.htm</ref> == ئامادەکارییەکان == وەک یەکەم ھەنگاو، بووش نیازی خۆی بۆ ئەنجامدانی کۆنفرانسی ئاشتی نێونەتەوەیی لە [[مەدرید]] ڕاگەیاند. کارگێڕی بووش بڕوای وایە کە دەرفەتێک ھەیە بۆ ئەوەی ئەو سەرمایە سیاسییەی کە بە سەرکەوتنی ئەمریکا لە [[شەڕی کەنداو]]دا بەدەستی ھێناوە بۆ بووژاندنەوەی پرۆسەی ئاشتی عەرەبی-ئیسرائیلی بەکاریبھێنێت. ئەم دەستپێشخەری ئاشتییە تیشکی خستە سەر بانگھێشتکردنی کۆنفرانسی نێونەتەوەیی فرەلایەنە، کە دابەش دەکرێت بەسەر ڕێڕەوی دوولایەن و فرەلایەنی جیاوازدا. جەیمس بیکەر وەزیری دەرەوەی ئەمریکا ھەشت سەردانی دیپلۆماسی بۆ ناوچەکە ئەنجامدا بۆ بەدەستھێنانی پشتیووانی بۆ کۆنفرانسەکە. چوارچێوەیەکی ئامانجەکان دامەزرا و ئەمریکا بە ھاوبەشی لەگەڵ [[یەکێتیی سۆڤیەت]] نامەیەکی بانگھێشتنامەیان لە بەرواری ٣٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١ بۆ ئیسرائیل، سووریا، لوبنان، ئوردن و [[فەلەستینییەکان]] نارد.<ref>https://web.archive.org/web/20180104115927/http://www.mideastweb.org/madridconference.htm</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|ئیسرائیل|ئوردن|فەلەستین|لوبنان|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|دەیەی ١٩٩٠|یەکێتیی سۆڤیەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سووریا}} {{ئوردن-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:ئیسرائیل لە ١٩٩١]] [[پۆل:سووریا لە ١٩٩١]] [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٩١]] [[پۆل:ڕاپەڕینی یەکەمی فەلەستین]] 4pba53qogqqi8z13egl2d0e3e61pg5g 0 243561 1698381 1535543 2026-10-31T19:38:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698381 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس|وێنە=}} '''کۆمەڵکوژیی دملماجە'''، کردەوەیەکی کۆمەڵکوژی بوو لە [[مووسڵ]]، لە دملماجە، ھەفتەیەک دوای شکستی [[شۆڕشی شەواف|کودەتاکەی شەواف]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=هلال ناجي|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZqILAAAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%D8%AD%D9%81%D8%B5%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%8A&q=%D8%AD%D9%81%D8%B5%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%8A&hl=ar|سەردێڕ=حتى لا ننسى فصول من مجزرة الموصل|ساڵ=١٩٦٢|پەڕە=١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230903171558/https://books.google.com/books?id=ZqILAAAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%D8%AD%D9%81%D8%B5%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%8A&q=%D8%AD%D9%81%D8%B5%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%8A&hl=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref> لە مانگی ئازاری [[١٩٥٩|ساڵی ١٩٥٩]]، کە تێیدا حەڤدە کەسایەتی مووسڵ لە سێدارەدران، کە زۆربەیان ڕۆشنبیر و سەرباز و سەندیکاکان بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الگاردينيا - مجلة ثقافية عامة - الثمن الذي دفعته الموصل بعد حركة الشواف|ناونیشان=https://www.algardenia.com/2014-04-04-19-52-20/fereboaliraq/19739-2015-10-27-19-39-51.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201028112518/https://www.algardenia.com/2014-04-04-19-52-20/fereboaliraq/19739-2015-10-27-19-39-51.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=www.algardenia.com}}</ref> پاش ماوەیەک لیژنەیەکی لێکۆڵینەوە پێکھێنرا، بە سەرۆکایەتی سالم محەممەد عیزەت و محەممەد ئەحمەد نەزھەت، <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=تاريخ الوزارات العراقية العهد الجمهوري ص113}}</ref> بەڵام ئەوانەی تۆمەتبار بوون بە ئەنجامدانی کۆمەڵکوژییەکە لە سێدارە نەدران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=موسوعة 14 تموز ص 204}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕی سارد|مافەکانی مرۆڤ|عێراق|دەیەی ١٩٥٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} ouhp0cftp7bjmu6gxhmi6pto825pb3x 0 243571 1698382 1564522 2026-10-31T19:38:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698382 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} کۆمەڵکوژییەکە لە [[قەزای دھۆک]] ڕوویدا، دوای شکستی [[شۆڕشی شەواف|کودەتاکەی شەواف]] لە [[مووسڵ]]، کە تێدا سەرۆکی شارەوانی دھۆک، '''عەبدوڵڵا جبووری'''، و پزیشکەکەی، '''سەعدەدین چەلەبی'''، و سەرپەرشتیاری ناوەند، '''قاسم خەشاب'''، لە گازینۆیەکدا کوژران، و بە شەقامەکاندا ڕاکێشران و تەرمەکانیان شێوێندرا.<ref name="books.google.com">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ھیلال ناجی|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZqILAAAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%D8%AD%D9%81%D8%B5%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%8A&q=%D8%AD%D9%81%D8%B5%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%8A&hl=ar|سەردێڕ= تا بابەتەکانی کۆمەڵکوژیی مووسڵ لەبیر نەکەین|ساڵ=١٩٦٢|پەڕە=٨٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230903171558/https://books.google.com/books?id=ZqILAAAAIAAJ&newbks=0&printsec=frontcover&dq=%D8%AD%D9%81%D8%B5%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%8A&q=%D8%AD%D9%81%D8%B5%D8%A9+%D8%A7%D9%84%D8%B9%D9%85%D8%B1%D9%8A&hl=ar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕی سارد|عێراق|دەیەی ١٩٥٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} gdlir6uf9icemedick9nxo8b2zzbvoy 0 243572 1698376 1535534 2026-10-31T19:37:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698376 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس|وێنە=}} '''کۆمەڵکوژیی تلکێف''' کۆمەڵکوژییەکە لە شارۆچکەی تلکێف لە دژی [[دادوەر]]ێک بە ناوی ئەمجەد مووفتی و [[مامۆستا]]یەک بە ناوی عومەر شەعار پاش [[شۆڕشی شەواف|کودەتای شەواف]] ڕوویدا، ئەندامەکانیان بڕدرا و سووتێنران و [[ڕێگاگلێن]]ێک بەسەریاندا تێپەڕێندرا.<ref>https://web.archive.org/web/20230829204711/https://www.iraqnla.gov.iq/opac/fullrecr.php?nid=143472&hl=ara)</ref> == پاشخان == بەرەبەیانی ٩ی ئازاری ١٩٥٩، ئەمجەد و عومەر دەڕۆنە دەرەوە بۆ ئەوەی ھەندێک لە پێداویستی ماڵ بکڕن دوای قەدەغەی ھاتووچۆ لە [[مووسڵ]]، بەھۆی ئەو ڕووداوانەی لەوێ ڕوودەدات، لەگەڵ گەیشتنیان کەسێک ھاواری لێکردن: «ئەمە [[بەعس]]ییە!»  پاشان ھەڵاتن و پەنایان بردە بەر بنکەیەکی پۆلیس، بەڵام ھیچ سوودێکی نەبوو، ڕۆژی دواتر بە ئۆتۆمبێلێک بردرانە سەر لێوارێک، لەوێ تەقەیان لێکرا و پارچە پارچە کران و ڕێگاگلێنێک بەسەر تەرمەکانیان تێپەڕێندرا و سووتێنران. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|دەیەی ١٩٥٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} 6s3qzklw7xam5udgyq2aycztnu1dth1 0 243576 1698389 1586261 2026-10-31T19:40:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698389 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=Simele.svg}} [[پەڕگە:TheLethbridgeHeraldAugust181933.JPG|وێنۆک|چەپ|«[[کورد]]ەکان ھێرش دەکەنە سەر [[ئاشوورییەکان]] و ٦٠٠ کەسیان دەکوژن»؛ ڕۆژنامەی لێسبریج ھیرالد، ١٨ی ئابی ١٩٣٣]] '''کۆمەڵکوژیی سێمێل''' (بە [[سوریانی]]: ܣܘܪܝܝܐ) کۆمەڵکوژییەکە کە [[حکوومەتی عێراق]] لە سەردەمی [[فەیسەڵی یەکەم|فەیسەلی یەکەم]] و حکوومەتی [[ڕەشید عالی گەیلانی]] لە ئۆپەراسیۆنێکی پاکتاویکردنی ڕێکخراودا لە دژی کەمینە [[ئاشوورییەکان]]ی باکووری [[عێراق]] ئەنجامدراوە، کە توندییەکەی لە نێوان ٨–١١ی ئابی ١٩٣٣ زیادی کرد. زاراوەی ([[کۆمەڵکوژی]]) بەکاردێت بۆ وەسفکردنی ئەوەی کە لە شارۆچکەی [[سێمێل]] ڕوویدا کۆمەڵکوژیی و [[جینۆساید]]ی نەتەوەیی، لەگەڵ نزیکەی ٦٣ گوندی ئاشووری لە قەزای مووسڵ لەو کاتەدا ([[پارێزگای دھۆک]] و [[پارێزگای نەینەوا|نەینەوا]]ی ئێستا)، کە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی نزیکەی ٦٠٠ کەس، بەپێی سەرچاوە بەریتانییەکان، و زیاتر لە ٣ ھەزار ئاشووری، بەپێی سەرچاوەکانی دیکە. کە گەلی ئاشوور تازە لە یەکێک لە خراپترین قۆناغەکانی مێژووی خۆی دەرچووبوو، بەھۆی ئەو کۆمەڵکوژیانەی کە لەلایەن [[دەوڵەتی عوسمانی]] و ھەندێک لە ھۆزە [[کورد]]ییەکانەوە لە [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا ڕوویدا کە تێیدا زیاتر لە نیوەیان لەناوچوون.<ref>Zubaida 2000، لاپەڕە 370</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171012052757/https://www.fidh.org/IMG/pdf/iq350a.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171012053411/http://www.aina.org/books/oadoan.pdf</ref> ئەم ڕووداوە کاریگەری گەورەی لەسەر دەوڵەتی عێراق، بەو پێیەی ئەم کۆمەڵکوژییانە وەک یەکەم سەرکەوتنی سەربازی بۆ سوپای عێراق وێنا دەکرا دوای ئەوەی نەیتوانی لە باشووری وڵاتەکەی یاخیبوونی [[شیعە]]کان دامرکێنێت و شکستھێنانی لە دامرکاندنەوەی ڕاپەڕینی بەرزنجی لە [[باشووری کوردستان]]، کە ئەم سەرکەوتنە بووە ھۆی گەشەسەندنی ڕۆحی نیشتمانپەروەری و زیادبوونی پشتیووانی بۆ [[سوپای عێراق]]. دەستەواژەی «جینۆساید» (بە [[کوردی]]: قڕکردن) بۆ وەسفکردنی ئۆپەراسیۆنی قڕکردنی ڕێکخراو بە ئامانجی قڕکردنی گەلێک کە لەلایەن ڕافایێل لێمکینەوە داڕێژراوە دوای لێکۆڵینەوە لەم کۆمەڵکوژییانە لە یەکێک لە پێشنیارەکاندا.<ref>Makiya 1998، لاپەڕە 170</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210113025638/http://www.canli-iddaa-siteleri16.com/betboo.php</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|عێراق|مەسیحییەت|مەرگ|کوردستان}} {{پۆلی کۆمنز|Simele massacre}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە عێراق]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی گرووپە ڕەگەزییەکان]] ryfmd0cty3woqzpt4mqybypozk0u6y1 0 243838 1698383 1535545 2026-10-31T19:39:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلەستین-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە) 1698383 wikitext text/x-wiki '''کۆمەڵکوژیی دێر یاسین''' ({{بە عەرەبی|مذبحة دير ياسين}}) قڕکردن و دەرکردنێکی بەکۆمەڵ بوو لە نیسانی ساڵی ١٩٤٨ لە لایەن گرووپە جووەلەکەکانی ئیرگون و لیحییەوە لە گوندی دێر یاسین لە ڕۆژاوای [[ئورشەلیم]] ئەنجامدرا. زۆربەی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکە خەڵکی مەدەنی بوون، و منداڵ و ئافرەت و بەساڵاچوویان تێدابوو و خەمڵاندنی ژمارەی قوربانییەکان لە نێوان ٢٥٠ بۆ ٣٦٠ کەسدایە بەپێی سەرچاوەی [[عەرەب]]ی و فەلەستینی،<ref>Kana'ana and Zeitawi, ''The Village of Deir Yassin,'' Destroyed Village Series, Berzeit University Press, 1988.</ref> و بەپێی سەرچاوە ڕۆژاواییەکان ١٠٩ کەس. <ref>https://web.archive.org/web/20191217035546/https://books.google.com/books?ei=PEzlTLUwjKmdB-W1vJIN&ct=result&id=n5htAAAAMAAJ&dq=lohemet+Deir+Yassin&q=lohemet</ref> [[پەڕگە:Albert_Einstein_and_others_letter.jpg|وێنۆک|مەوقیفی [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەلبێرت ئەنیشتاین]]]] [[پەڕگە:Dier_Yassin_massacre_1948_Egyptian_commemoration_stamp_issued_in_1965.jpeg|وێنۆک|چاپی ساڵیادی کۆمەڵکوژیی دێر یاسین]] کۆمەڵکوژیی دێر یاسین ھۆکارێکی گرنگ بوو بۆ کۆچی [[فەلەستینییەکان]] بۆ ناوچەکانی دیکەی [[فەلەستین]] و وڵاتانی عەرەبی دراوسێ، بەھۆی ئەو ترسەی کە لەنێو خەڵکی مەدەنیدا دروست بوو. ڕەنگە ھۆکاری [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|شەڕی عەرەب و ئیسرائیل]] بووبێت لە ساڵی ١٩٤٨. ئەم کۆمەڵکوژییە ڕقێکی زیاتری بۆ ئەو ڕق و کینەیە زیاد کرد کە پێشتر لە نێوان عەرەب و ئیسرائیلییەکاندا ھەبوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|ئیسرائیل|دەیەی ١٩٤٠|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Deir Yassin massacre}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فەلەستین-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} no8kmioltij35xp7uccog8hfjrvt1ox 1698418 1698383 2026-10-31T21:04:51Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698418 wikitext text/x-wiki '''کۆمەڵکوژیی دێر یاسین''' ({{بە عەرەبی|مذبحة دير ياسين}}) قڕکردن و دەرکردنێکی بەکۆمەڵ بوو لە نیسانی ساڵی ١٩٤٨ لە لایەن گرووپە جووەلەکەکانی ئیرگون و لیحییەوە لە گوندی دێر یاسین لە ڕۆژاوای [[ئورشەلیم]] ئەنجامدرا. زۆربەی قوربانییانی کۆمەڵکوژییەکە خەڵکی مەدەنی بوون، و منداڵ و ئافرەت و بەساڵاچوویان تێدابوو و خەمڵاندنی ژمارەی قوربانییەکان لە نێوان ٢٥٠ بۆ ٣٦٠ کەسدایە بەپێی سەرچاوەی [[عەرەب]]ی و فەلەستینی،<ref>Kana'ana and Zeitawi, ''The Village of Deir Yassin,'' Destroyed Village Series, Berzeit University Press, 1988.</ref> و بەپێی سەرچاوە ڕۆژاواییەکان ١٠٩ کەس. <ref>https://web.archive.org/web/20191217035546/https://books.google.com/books?ei=PEzlTLUwjKmdB-W1vJIN&ct=result&id=n5htAAAAMAAJ&dq=lohemet+Deir+Yassin&q=lohemet</ref> [[پەڕگە:Albert_Einstein_and_others_letter.jpg|وێنۆک|مەوقیفی [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەلبێرت ئەنیشتاین]]]] [[پەڕگە:Dier_Yassin_massacre_1948_Egyptian_commemoration_stamp_issued_in_1965.jpeg|وێنۆک|چاپی ساڵیادی کۆمەڵکوژیی دێر یاسین]] کۆمەڵکوژیی دێر یاسین ھۆکارێکی گرنگ بوو بۆ کۆچی [[فەلەستینییەکان]] بۆ ناوچەکانی دیکەی [[فەلەستین]] و وڵاتانی عەرەبی دراوسێ، بەھۆی ئەو ترسەی کە لەنێو خەڵکی مەدەنیدا دروست بوو. ڕەنگە ھۆکاری [[شەڕی عەرەب و ئیسرائیل (١٩٤٨)|شەڕی عەرەب و ئیسرائیل]] بووبێت لە ساڵی ١٩٤٨. ئەم کۆمەڵکوژییە ڕقێکی زیاتری بۆ ئەو ڕق و کینەیە زیاد کرد کە پێشتر لە نێوان عەرەب و ئیسرائیلییەکاندا ھەبوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|ئیسرائیل|دەیەی ١٩٤٠|مافەکانی مرۆڤ}} {{پۆلی کۆمنز|Deir Yassin massacre}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فەلەستین-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:نەکبە]] f5cah9ndcbkqnj3gvuw56cg8i029v9a 0 243857 1698500 1535630 2026-11-01T01:37:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، لوبنان-کۆلکە) 1698500 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''کۆمەڵەی سوریانی''' ({{بە سوریانی|ܐܣܪܬܐ ܣܘܪܝܝܬܐ}}) بزووتنەوەیەکی [[سیاسی]] بێ لایەنە کە ھەوڵ دەدات نوێنەرایەتی [[ئاشوورییەکان|سوریانییەکان]] بکات لە [[لوبنان]] و پەیوەندیان لەگەڵ سوریانییەکانی وڵاتانی دیکە پتەوتر بکات.کۆمەڵەکە لە ساڵی ١٩٧٥ دامەزراوە و چوار سەرۆک سەرکردایەتی کردووە کە دوایینیان حەبیب ئەڤرامە، ھەروەھا ئەندامی فیدراسیۆنی کۆمەڵە مەسیحییەکانی لوبنانە و ئەندامی دامەزرێنەری یەکێتیی نێونەتەوەیی سوریانییە.<ref>https://web.archive.org/web/20091123090527/http://www.tebayn.com/WhoweAre.aspx</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|لوبنان|دەیەی ١٩٧٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{لوبنان-کۆلکە}} lkyeg3ur6z0wbth3qvxrzon8cfh8r44 0 243926 1698375 1535533 2026-10-31T19:37:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلەستین-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە) 1698375 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:House_in_Tel_Hanan_from_Balad_ash-Sheikh_time_6.JPG|وێنۆک|پاشماوەی ماڵێکی بەلەد شێخ]] '''کۆمەڵکوژیی بەلەد شێخ''' کۆمەڵکوژییەکە لەلایەن باندی ھاگانا ئەنجامدرا لە [[٣١ی کانوونی یەکەم|٣١ی کانوونی یەکەمی]] [[١٩٤٧]] بە ھێرشکردنە سەر بەلەد شێخ (کە ئەمڕۆ پێی دەوترێت «تل حەنان»). کۆمەڵکوژییەکە بووە ھۆی مردنی ژمارەیەکی زۆر لە [[ژن]] [[مناڵ|و منداڵ]] و ژمارەی قوربانیانی کۆمەڵکوژییەکە نزیکەی ٦٠ کەس بوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Zochrot|سەردێڕ=داكرات بلد الشیخ|ناونیشان=https://zochrot.org/ar/booklet/54594|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190423110609/https://zochrot.org/ar/booklet/54594|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩|وێبگە=zochrot.org|زمان=en}}</ref> تەرمی زۆربەیان لە ناو [[خانوو|ماڵەکانی]] [[گوند|گوندەکەدا]] دۆزرایەوە. == ھۆکاری کۆمەڵکوژیی == لە کۆتایی مانگی کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٤٧ کرێکارە عەرەبەکانی کۆمپانیای پاڵاوگەی نەوتی [[حەیفا]] لە دژی کرێکارە جوولەکەکان ڕاپەڕین دوای ئەوەی بۆمبێک لە دەرەوەی بینای پاڵاوگەکە تەقییەوە و ژمارەیەک کرێکاری عەرەب کە دەھاتنە پاڵاوگەکە کوژران و بریندار بوون. عەرەبەکان بە شۆفڵ و تەور و تووڵی ئاسن ھێرشیان کردە سەر جوولەکەکانی ناو پاڵاوگەکە و نزیکەی ٤١ کەسیان کوژران و بریندار بوون لە ڕووداوێکدا کە پێی وترا «کۆمەڵکوژیی پاڵاوگەی حەیفا». بەشێکی زۆری کرێکارە عەرەبەکانی ئەو پاڵاوگەیە لە گوندەکانی بەلەد شێخ و حەواسە دەژیان، کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی حەیفا و پێنج کیلۆمەتر لە ڕێگای حەیفا – ناسیرەوە دوورە و لە ڕۆژھەڵاتەوە تەنیشت جوولەکەکانی نێشرە. جوولەکەکان پلانیان دانا تۆڵە بکەنەوە بە ھێرشکردنە سەر بەلەد شێخ و حەواسە.<ref name=":1">https://www.palestinapedia.net/%D8%A8%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%B0%D8%A8%D8%AD%D8%A9/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150924063516/http://www.palestinapedia.net/%D8%A8%D9%84%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D9%8A%D8%AE-%D9%85%D8%B0%D8%A8%D8%AD%D8%A9/ |date=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> == ڕەوتی کۆمەڵکوژیی == نزیکەی ھەفتەیەک دوای ڕووداوی پاڵاوگەکە، جوولەکەکان پلانێکیان جێبەجێ کرد بۆ تۆڵەسەندنەوەی ئەو کەسانەی لە پاڵاوگەکەدا کوژراون و ترس و دڵەڕاوکێیان بڵاوکردنەوە لەناو عەرەبەکاندا بە مەبەستی دەرکردنیان لە گوندەکانیان. ھێرشەکەیان دوای ماوەیەکی کەم لە نیوەی شەو و سەرەتای یەکەم ڕۆژی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٤٨ دەستی پێکرد و ژمارەیان لە نێوان ١٥٠ بۆ ٢٠٠ جوولەکە بوو کە لە گردەکانی باشووری بەلەد شێخەوە ھاتبوون و ھێرشەکەیان لەسەر لاکانی بەلەد شێخ و حەواسەوە چڕکردەوە. عەرەب لەو سەردەمەدا چەکی پێویستیان نەبوو. لە بوونی پاسەوانی ناوخۆیی سادە لە شەقامەکاندا زیاتر تێنەدەپەڕی. جوولەکەکان خانووە دوورەدەستەکانی پەراوێزیان تووشی شۆک کرد و نارنجۆکیان بەسەریاندا فڕێدا و چوونە ناو دانیشتووانی خەوتوو بە تەقەکردن بە [[دۆشکە]]. ھێرشەکە بۆ ماوەی کاتژمێرێک بەردەوام بوو، دوای ئەوە جوولەکەکان لە کاتژمێر دووی بەیانی پاش ھێرشکردنە سەر نزیکەی دە ماڵ کشانەوە، نزیکەی ٣٠ کەس لەنێوان کوژراو و بریندار بوون کە زۆربەیان ژن و منداڵ بوون. جوولەکە ھێرشبەرەکان ژمارەیەک دۆشکە و بۆمب و ئازووقەیان بەجێھێشت و پەڵەی خوێنیش بینرا کە ئاماژەبوو بەوەی پاسەوانانی ناوچەکە بەو چەکە سادانەیانەوە کە ھەڵیانگرتبوو ڕووبەڕوویان بوونەتەوە.<ref name=":1" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مافەکانی مرۆڤ|فەلەستین|دەیەی ١٩٤٠|ئیسرائیل}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فەلەستین-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} 7i52lwis1wllkyo2us3sye1d1tsrj0o 0 243936 1698512 1535644 2026-11-01T01:39:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698512 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆمەڵەی نێودەوڵەتیی زانایانی جینۆساید''' (بە ئینگلیزی: International Association of Genocide Scholars (IAGS)) ڕێکخراوێکی نێودەوڵەتیی [[ناحیزبگەرایی|بێلایەن]]ە کە بۆ لێکۆڵینەوە و فێرکردنی زیاتر دەربارەی سروشت و ھۆکار و دەرئەنجامەکانی [[جینۆساید]]، -لەوانە جینۆسایدی [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|ئەرمەنییەکان]]، [[ھۆلۆکۆست]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.genocidescholars.org/about-us/history |سەردێڕ=IAGS |ئیش=Homepage |بڵاوکەرەوە=International Association of Genocide Scholars: History |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170911073945/http://www.genocidescholars.org/about-us/history |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>، جینۆسایدەکانی [[کۆمەڵکوژیی کەمبۆدییەکان|کەمبۆدیا]]، [[کۆمەڵکوژیی ڕواندا|ڕواندا]]، [[کۆمەڵکوژیی بوروندی|بوروندی]]، [[کۆمەڵکوژیی بۆسنییەکان|بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا]]، [[کۆمەڵکوژیی بەنگلادێش|بەنگلادێش]]، [[کۆمەڵکوژیی دارفوور|سودان]]، و گەلانی تریش- ھەوڵ دەدات.<ref name="Forsythe2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=David P. |دوایین١=Forsythe |سەردێڕ=Encyclopedia of Human Rights |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1QbX90fmCVUC&pg=RA4-PA476 |ساڵ=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]] |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٣٣٤٠٢-٩|پەڕەکان=٤–}}</ref><ref name="Totten2007">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Samuel |دوایین١=Totten |بەستەری نووسەر=Samuel Totten |سەردێڕ=The Prevention and Intervention of Genocide: An Annotated Bibliography |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pPK_8vRHWw0C&pg=PA1097 |ساڵ=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٩٥٣٥٨-٠|پەڕەکان=١٠٩٧–}}</ref><ref name="TottenPedersen2012">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Samuel |دوایین١=Totten |یەکەم٢=Jon E. |دوایین٢=Pedersen |سەردێڕ=Educating about Social Issues in the 20th and 21st Centuries: A Critical Annotated Bibliography |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pDvaJLsGE40C&pg=PA422 |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=IAP |ژپنک=٩٧٨-١-٦١٧٣٥-٥٧٢-١|پەڕەکان=٤٢٢–}}</ref><ref name="Bartrop2012">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Paul R. |دوایین١=Bartrop |سەردێڕ=A Biographical Encyclopedia of Contemporary Genocide |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=55NPpA6EvyMC&pg=PA389 |ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[ABC-CLIO]] |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٨٦٧٩-٤|پەڕەکان=٣٨٩}}</ref><ref name="Ball2011">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Howard |دوایین١=Ball |سەردێڕ=Genocide: A Reference Handbook |ناونیشان=https://archive.org/details/genocidereferenc0000ball |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO |ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٨٨٤-٤٨٨-٧|پەڕەکان=[https://archive.org/details/genocidereferenc٠٠٠٠ball/page/٢٧١ ٢٧١]}}</ref> ئەندامانی کۆمەڵەکە، لێکۆڵینەوە بەراوردکارییەکان، توێژینەوەی کەیسەکان، پەیوەندییەکانی نێوان جینۆساید و پێشێلکارییەکانی دیکەی مافی مرۆڤ، مۆدێلەکانی پێشبینیکراو بۆ ڕێگریکردن لە جینۆساید و دادگا و دادگاکان بۆ سزادانی جینۆساید لەبەرچاو دەگرن. ئەندامانی ئەم ڕێکخراوە بریتین لە ئەکادیمیستەکان، چالاکوانانی دژە جینۆساید، ھونەرمەندان، ڕزگاربووانی جینۆساید، ڕۆژنامەنووسان، یاساناسەکان و داڕێژەرانی سیاسەتی گشتی. ئەندامێتی لە کۆمەڵەکە بۆ کەسانی ئارەزومەند لە سەرانسەری جیھاندا کراوەیە. کۆمەڵەی نێودەوڵەتیی زانایانی جینۆساید بڕیارنامەکانێکی فەرمی دەرکردووە کە [[کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان|جینۆسایدی ئەرمەنییەکان]]<ref name="Lewy2012">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=Guenter |دوایین١=Lewy |سەردێڕ=Essays on Genocide and Humanitarian Intervention |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Fv9axBw40EUC&pg=PA5 |ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=University of Utah Press |ژپنک=٩٧٨-١-٦٠٧٨١-١٨٧-٩|پەڕەکان=٥}}</ref><ref name="MacDonald2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم١=David B. |دوایین١=MacDonald |سەردێڕ=Identity Politics in the Age of Genocide: The Holocaust and Historical Representation |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ZK2WE_2H3UEC&pg=PA135 |ساڵ=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٤٣٠٦١-٦|پەڕەکان=١٣٥}}</ref> و جینۆسایدی [[جینۆسایدی یۆنانییەکان|یۆنانی]] و [[کۆمەڵکوژیی سەیفۆ|ئاشوورییەکان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://genocidescholars.org/images/PRelease16Dec07IAGS_Officially_Recognizes_Assyrian_Greek_Genocides.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080227043831/http://genocidescholars.org/images/PRelease16Dec07IAGS_Officially_Recognizes_Assyrian_Greek_Genocides.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|سەردێڕ=International Association of Genocide Scholars|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20080227043831/http://genocidescholars.org/images/PRelease16Dec07IAGS_Officially_Recognizes_Assyrian_Greek_Genocides.pdf |date=٢٧ی شوباتی ٢٠٠٨ }}</ref> و جینۆسایدەکانی [[دارفوور]]، [[زیمبابوی]]، لەلایەن داعش لە سوریا و عێراق، جینۆسایدی [[کۆمەڵکوژیی ڕۆھینگیا|ڕۆھینگیا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Isenberg|یەکەم=Alexandra Suhner|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Resolutions|ناونیشان=https://genocidescholars.org/publications/resolutions/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=International Association of Genocide Scholars|زمان=en-US}}</ref> و [[کۆمەڵکوژیی کوردەکان]]<ref name="IAGS">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://genocidescholars.org/wp-content/uploads/2023/11/IAGS-Resolution-Kurdish-Genocide.pdf |سەردێڕ=Resolution to Declare that Massacres and Persecution of Iraqi Kurds were Crimes of Genocide and Crimes Against Humanity |بڵاوکەرەوە=International Association of Genocide Scholars |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231104123131/https://genocidescholars.org/wp-content/uploads/2023/11/IAGS-Resolution-Kurdish-Genocide.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە فەرمی دەناسێنێت و سەبارەت بە ئێرانیش ئینکاری ھۆلۆکۆست لەلایەن [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]] سەرۆک کۆماری پێشووی ئەو وڵاتە شەرمەزار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Resolutions|ناونیشان=https://genocidescholars.org/wp-content/uploads/2019/04/IAGS-Resolution-on-Iran.pdf|وێبگە=International Association of Genocide Scholars|زمان=en-US}}</ref> کۆمەڵەکە [[ژۆرنالێکی ئەکادیمی]]ی [[پێداچوونەوەی ھاوتا]]ی فەرمی لەژێر ناوی «''جینۆساید ستادیز ئەند پریڤێنشێن''» (Genocide Studies and Prevention، بە واتای: لێکۆڵینەوە و خۆپاراستن لە جینۆساید) بڵاو دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.genocidescholars.org/publications/iags-journal |سەردێڕ=IAGS Journal |ئیش=Homepage |بڵاوکەرەوە=International Association of Genocide Scholars |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170915123126/http://www.genocidescholars.org/publications/iags-journal |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆمەڵەی نێودەوڵەتیی زانایانی جینۆساید لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ بە دەربڕینی بڕیارنامەیەک بە ٢٨٦ دەنگی بەڵێ، ٤ دەنگی نەخێر و ٤ دەنگی بێلایەن ھەموو تاوانەکانی دژی گەلی کورد لە نێوان ساڵانی ١٩٧٠ تا ٢٠٠٣، بە ئەنفال و کیمیابارانیشەوە، و ھەروەھا تاوانەکانی داعش لە ساڵی ٢٠١٤ تا ٢٠١٧ دژی کورد، ئێزیدی و مەسیحییەکان وەکوو جینۆساید بە فەرمی ناسی. بەگوێرەی ئەم بڕیارنامەیە، ئەو تاوانانەی ئەرتەشی داکەوتووی بەعس و چەکدارانی داعش دژی کورد ئەنجامیان داوە، بە جینۆساید دادەنرێت.<ref name="IAGS"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:یاسای تاوانکاری نێودەوڵەتی]] [[پۆل:کۆمەڵگە فێربووە نێودەوڵەتییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوەکانی دامەزراوی ١٩٩٤]] [[پۆل:رێکخراوەکانی توێژینەوە و خۆپاراستن لە جینۆساید]] r79t0b6z83ww2eb5x20yuilxmqbqlzf 0 244349 1698681 1593318 2026-11-01T10:38:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1698681 wikitext text/x-wiki '''کۆڕبەندی ئاشتی و ئاسایشی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست''' یان بە کورتی '''مێپس''' (بە ئینگلیزی: Middle East Peace and Security (MEPS) Forum) کۆنفرانسێکی ساڵانەیە کە لە لایەن [[زانکۆی ئەمریکیی کوردستان]] لە [[دھۆک]] بەڕێوەدەبرێت. یەکەمین کۆڕبەند لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە بەڕێوەچوو و بەدوای ئەوە ھەر ساڵە لەو کۆڕبەندە سەبارەت بە پرسە سەرەکییەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]] و [[باکووری ئەفریقا]] (MENA) باس و ڕاوێژ دەکرێت.<ref name="کوردستان کرۆنیکل ۱">[https://kurdistanchronicle.com/babat/2812 کوردستان کرۆنیکل: ''پێشخستنی ئاشتی و ئاسایشی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست: چوارەمین کۆڕبەندی ساڵانەی مێپس'' (بە ئینگلیزی)، نووسراو لە ١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231122103239/https://kurdistanchronicle.com/babat/2812 |date=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ }} سەردان لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣.</ref> == کۆربەندی چوارەم، ٢٠٢٣ == چوارەمین کۆڕبەندی ئاشتی و ئاسایشی ڕۆژھەڵاتی ناوین لە ڕۆژانی ۲۰ و ۲۱ی نۆڤەمبەری ۲۰۲۳ بەڕێوەچوو. لەو کۆڕبەندەدا کە بە ئامادەبوونی [[نێچیرڤان بارزانی]] سەرۆکی ھەرێمی کوردستان، [[مەسروور بارزانی]]، [[قوباد تاڵەبانی]]، [[عەبدوڵا حاجی مەحمود]] وەزیری کاروباری شەھیدان و ئەنفالکراوان، [[نازم زەھاوی]] و کەسایەتییە ئەکادیمیکەکان بەڕێوەچوو، سەبارەت بە ڕەوشی سیاسی ھەرێمی کوردستان، عێراق و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست، ڕۆداوەکانی ھەنووکەییی ڕۆژھەڵاتی ناوین وەکوو [[شەڕی ئیسرائیل و حەماس ۲۰۲۳|جەنگی ئیسرائیل و حەماس]]، کێشەکانی ئاسایش لە وڵاتانی عێراق، سوریا، یەمەن، لوبنان و وڵاتانی دەوروبەر، و پرسی سەقامگیریی لە ئایندەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست باس و ڕاوێژ کرا.<ref name="جەماوەر ۱">[https://www.jamawarnews.com/detailnews.aspx?jimare=19586&cor=1&related=2#gsc.tab=0 جەماوەر نیوز: ''وەزیری شەھیدان بەشداری کۆڕبەندی ئاشتی و ئاسایشی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست دەکات'' (بە سۆرانی)، نووسراو لە ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣؛] سەردان لە ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣.</ref> == ئەمەش ببینە == * [[زانکۆی ئەمریکیی کوردستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:سیاسەتی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژھەڵاتی ناوین]] dnosyx2l63wfj2nfq70mion2fzn6cph 0 244518 1698385 1535547 2026-10-31T19:39:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698385 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵکوژیی زیندانی بادووش''' کۆمەڵکوژییەکە لە مانگی [[حوزەیران]]ی [[٢٠١٤]] دا ڕوویدا کاتێک [[داعش]] دەستی بەسەر شاری [[مووسڵ]] و [[زیندانی بادووش]]دا گرت لە ناحیەی [[بادووش]] لە باکووری شاری مووسڵ و بە پاساوی تائیفی زیاتر لە ٦٧٠ کەس کوژران.<ref>https://web.archive.org/web/20170423053311/http://khabaar.net/index.php/permalink/26210.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20170725061508/http://burathanews.com/arabic/reports/251650</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|عێراق|دەیەی ٢٠١٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} 9770oquvopk4ij4tg6e65kcrafcebve 0 244525 1698434 1134587 2026-10-31T22:33:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698434 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵکوژیی شەنگال''' کۆمەڵکوژییەکە لە مانگی ئابدا لەلایەن [[داعش]] دژی کەمینەی [[ئێزیدی]] لە [[عێراق]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە شاری [[شەنگال]] و دەوروبەری ئەنجامدرا، ھەندێک خەمڵاندن بۆ قوربانیانی کۆمەڵکوژییەکە گەیشتە نزیکەی ٢٠٠٠–٥٠٠٠ کەس، ڕێکخراوەکە بەم کۆمەڵکوژییە ڕازی نەبوو، بۆیە کچانی ئێزیدی وەک کۆیلە لە بازاڕەکانی [[مووسڵ]] و [[ڕەققە]] و ناوچەکانی دیکە کە لەلایەن ڕێکخراوەکەوە کۆنتڕۆڵکرابوون فرۆشران. ئەم کۆمەڵکوژییە لەدوای کشانەوەی ھێزەکانی [[پێشمەرگە]] بوو لە شارەکانی شەنگال و دەوروبەری لەگەڵ فراوانبوونی ڕێکخراوەکە بۆ ناو [[ھەرێمی کوردستان]]، دواتر دانیشتووانی شارەکە ھەڵھاتن بۆ [[چیای شنگال|چیای شەنگال]] بۆ ئەوەی خۆیان بپارێزن، چەند ھەفتەیەک لەوێ مانەوە، و زۆرێکیان بەھۆی برسێتی و نەخۆشییەوە گیانی لەدەستدا تا ھێزەکانی [[یەپەگە]] و [[پەکەکە]] و پێشمەرگە بە پاڵپشتی نێونەتەوەیی ھاوپەیمانی نێونەتەوەیی باقی ئێزیدییەکانیان لەسەر چیای شەنگال ڕزگار کرد و گواستیانەوە بۆ ناوچە ئارامەکان. بە وتەی نووری عەبدولڕەحمان، بەرپرسی بەشی ھەماھەنگی و بەدواداچوون لە [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]، ڕێکخراوەکە ویستوویەتی گۆڕانکاری لە دیمۆگرافیای ناوچەکەدا بکات و زۆربەی [[کوردەکان]] لە ناوچە ستراتیژییەکان دوور بخاتەوە و [[عەرەب]]ە گوێڕایەڵەکانی داعش بھێنرێت.<ref>https://web.archive.org/web/20140807191105/http://www.cnn.com/2014/08/07/world/meast/stopping-isis</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171127040132/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/islamic-state/11160906/Isil-carried-out-massacres-and-mass-sexual-enslavement-of-Yazidis-UN-confirms.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160531052121/http://www.radiosawa.com/content/iraq-isis-peshmerga-kurds--/254573.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171019105304/http://rudaw.net/mobile/english/interview/29122014</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان|شەڕ|دەیەی ٢٠١٠}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:٢٠١٤ لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:ململانێکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی گرووپە ڕەگەزییەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە سووریا]] tvu8d05wtosee2oe713mkff7hheviue 1698637 1698434 2026-11-01T09:13:19Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698637 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵکوژیی شەنگال''' کۆمەڵکوژییەکە لە مانگی ئابدا لەلایەن [[داعش]] دژی کەمینەی [[ئێزیدی]] لە [[عێراق]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە شاری [[شەنگال]] و دەوروبەری ئەنجامدرا، ھەندێک خەمڵاندن بۆ قوربانیانی کۆمەڵکوژییەکە گەیشتە نزیکەی ٢٠٠٠–٥٠٠٠ کەس، ڕێکخراوەکە بەم کۆمەڵکوژییە ڕازی نەبوو، بۆیە کچانی ئێزیدی وەک کۆیلە لە بازاڕەکانی [[مووسڵ]] و [[ڕەققە]] و ناوچەکانی دیکە کە لەلایەن ڕێکخراوەکەوە کۆنتڕۆڵکرابوون فرۆشران. ئەم کۆمەڵکوژییە لەدوای کشانەوەی ھێزەکانی [[پێشمەرگە]] بوو لە شارەکانی شەنگال و دەوروبەری لەگەڵ فراوانبوونی ڕێکخراوەکە بۆ ناو [[ھەرێمی کوردستان]]، دواتر دانیشتووانی شارەکە ھەڵھاتن بۆ [[چیای شنگال|چیای شەنگال]] بۆ ئەوەی خۆیان بپارێزن، چەند ھەفتەیەک لەوێ مانەوە، و زۆرێکیان بەھۆی برسێتی و نەخۆشییەوە گیانی لەدەستدا تا ھێزەکانی [[یەپەگە]] و [[پەکەکە]] و پێشمەرگە بە پاڵپشتی نێونەتەوەیی ھاوپەیمانی نێونەتەوەیی باقی ئێزیدییەکانیان لەسەر چیای شەنگال ڕزگار کرد و گواستیانەوە بۆ ناوچە ئارامەکان. بە وتەی نووری عەبدولڕەحمان، بەرپرسی بەشی ھەماھەنگی و بەدواداچوون لە [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]، ڕێکخراوەکە ویستوویەتی گۆڕانکاری لە دیمۆگرافیای ناوچەکەدا بکات و زۆربەی [[کوردەکان]] لە ناوچە ستراتیژییەکان دوور بخاتەوە و [[عەرەب]]ە گوێڕایەڵەکانی داعش بھێنرێت.<ref>https://web.archive.org/web/20140807191105/http://www.cnn.com/2014/08/07/world/meast/stopping-isis</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171127040132/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/islamic-state/11160906/Isil-carried-out-massacres-and-mass-sexual-enslavement-of-Yazidis-UN-confirms.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20160531052121/http://www.radiosawa.com/content/iraq-isis-peshmerga-kurds--/254573.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20171019105304/http://rudaw.net/mobile/english/interview/29122014</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان|شەڕ|دەیەی ٢٠١٠}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:٢٠١٤ لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:ململانێکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی گرووپە ڕەگەزییەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردەکان لە سووریا]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] [[پۆل:چەوساندنەوەی کوردان لە عێراق]] ffka4g6z5u034dt2z8yfx2rx2ud0zkp 0 244586 1698461 1543079 2026-10-31T22:38:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1698461 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس|وێنە=East African Community (orthographic projection).svg}} '''کۆمەڵگای ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا''' ڕێکخراوەیەکی نێونەتەوەیییە کە لە ھەشت وڵاتی ھەڵکەوتوو لە ناوچەکانی [[دەریاچە گەورەکانی ئەفریقا|دەریاچە گەورەکان]] و [[قۆچی ئەفریقا]] لە [[ڕۆژھەڵاتی ئەفریقا]] پێکھاتووە. وڵاتانی ئەندام بریتین لە [[کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ]]، [[سۆماڵیا]]، [[بوروندی]]، [[کینیا]]، [[ڕواندا]]، [[سوودانی باشوور]]، [[ئووگاندا]] و [[تانزانیا]]. [[سالڤا کیر مایاردیت]] سەرۆک کۆماری باشووری سوودان، سەرۆکی ئێستای کۆمەڵگای ڕۆژھەڵاتی ئەفرقایە. ئەم ڕێکخراوە لە ساڵی ١٩٦٧دا دامەزرا و لە ساڵی ١٩٧٧دا ڕووخا و لە ٧ی تەممووزی ٢٠٠٠دا زیندوو کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=East African Community – Quick Facts|ناونیشان=http://www.eac.int/about-eac/quick-facts.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090319013530/http://www.eac.int/about-eac/quick-facts.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Eac.int|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئەفریقا|ئابووری|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|East African Community}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکانی ئەفریقا]] [[پۆل:یەکێتیی ئەفریقا]] [[پۆل:ڕۆژھەلاتی ئەفریقا]] 6yqgfudghmx238k4slamk673qzqyltq 0 244651 1698293 1554892 2026-10-31T16:38:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1698293 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Computer lab showing desktop PCs warwick.jpg }} '''کۆمپیوتەری سەرمێز''' ({{بە ئینگلیزی |Desktop Computer}}) ئامێرێکی ئەلیکترۆنییە کە داتای خاو دەگۆڕێت بۆ داتای تێگەیشتوو و دیزاین کراوە بۆ بەکارھێنان لەسەر مێز لە ماڵەوە یان لە شوێنی کار، بە پێچەوانەی کۆمپیوتەرە گەورەکانی وەک لاپتۆپ و PDA. کۆمپیوتەری سەر مێزیش پێی دەوترێت مایکرۆکۆمپیوتەر. کۆمپیوتەری سەر مێز چوار جۆر ھەیە: کۆمپیوتەری ماڵەوە، یان کۆمپیوتەری کەسی، وێستگەی کارکردن، سێرڤەری ئینتەرنێت و کۆمپیوتەری تایبەت بە پەیوەندییەکان. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|تەکنۆلۆژیا|وڵاتەکان|زانست|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Desktop computers}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمپیوتەری تایبەت]] ehf6521sdcy6qaietnia2tt1yz3hpvr 0 245095 1698439 1535558 2026-10-31T22:34:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698439 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵکوژیی مووسڵ''' یان '''بۆردوومانی ئاسمانیی مووسڵ'''؛ ڕۆژی ھەینی ١٧ی ئازاری ٢٠١٧، فڕۆکەکانی ھاوپەیمانی نێونەتەوەیی بە سەرکردایەتی [[ئەمەریکا]] بۆردوومانی گەڕەکەکانی مووسڵی نوێیان کرد لە ڕۆژاوای شاری [[مووسڵ]]، ئەو ھەڵمەتانە بوونە ھۆی کوژرانی نزیکەی ٧٠٠ ھاووڵاتی مەدەنی. بە کوشندەترین ھێرش دادەنرێت بۆ ھاووڵاتیانی مەدەنی لەنێو ھەموو ئەو ئۆپەراسیۆنە ئاسمانییانەی کە سوپای ئەمریکا لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣|داگیرکردنی عێراقەوە لەساڵی ٢٠٠٣]] ئەنجامیانداوە، لەکاتێکدا [[سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سوپای ئەمریکا]] دانی بەوەدانا کە تەنیا ٢٠٠ ھاووڵاتی مەدەنی کوشتووە.<ref>https://web.archive.org/web/20180808073104/http://www.aljazeera.net/news/arabic/2017/3/31/%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B9-%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D9%82%D8%AA%D9%84%D9%89-%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%AC%D8%A7%D8%B1-%D8%AD%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%AF%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D8%A5%D9%84%D9%89-700</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|شەڕ|مافەکانی مرۆڤ}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شەڕی مووسڵ (٢٠١٦–٢٠١٧)]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ]] 3guzz8ft5y91nsr9iqxhhz67phdshy0 0 245100 1698438 1535557 2026-10-31T22:34:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698438 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''کۆمەڵکوژیی قوتابخانەی وەلا لە مووسڵ''' کۆمەڵکوژییەکە لە [[٤ی ئایار|٤ی ئایاری]] ٢٠١٧ لە [[پارێزگای مووسڵ]] ڕوویدا، کە ھێزەکانی ھاوپەیمانان [[قوتابخانە]]یەکیان بۆردوومان کرد کە تێیدا خەڵکی مەدەنی ھەبوون، مووشەکێک کەوتە سەر قوتابخانەکە و بەھۆیەوە ٨١ کەس گیانیان لەدەستدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=مجزرة مدرسة الولاء بالموصل.. عملية إبادة جماعية وجريمة حرب|ناونیشان=https://yaqinnews.net/politics/31429|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210111192048/https://yaqinnews.net/politics/31429|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=وكالة يقين للأنباء|زمان=ar|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|شەڕ|مافەکانی مرۆڤ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} pny91idvxol4lzql1m9bd7tscr32bot 0 245186 1698685 1629196 2026-11-01T10:38:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698685 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆڕی جیھانیی پەرەپێدەران (WWDC)''' ({{بە ئینگلیزی |Worldwide Developers Conference}}) چالاکییەکی ساڵانەیە کە لەلایەن کۆمپانیای [[ئەپڵ]]ەوە بەڕێوەدەچێت و گەشەپێدەران و ئەندازیاران و پیشەگەرەکانی دیکە لە سەرانسەری جیھان کۆدەکاتەوە بۆ ئەوەی بزانن دەربارەی نوێترین پێشکەوتنەکانی بەرھەمە [[نەرمامێر]] و [[ڕەقامێر]]ەکانی ئەپڵ. کۆڕەکە بە شێوەیەکی گشتی لە مانگی حوزەیران بەڕێوەدەچێت و لە ناوەندی کۆڕی مەکینێری لە سان خۆسێ لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://manmadecycle.com.au/blogs/news/wwdc-2022|سەردێڕ=WWDC 2022: New rumours, new OS software, and new devices|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٢|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Macro|یەکەم=Ashleigh|سەردێڕ=Complete guide to scoring WWDC 2019 tickets|ناونیشان=https://www.macworld.co.uk/how-to/wwdc-2019-tickets-3510253/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Macworld UK}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Haslam|یەکەم=Karen|سەردێڕ=Everything Apple announced at WWDC 2020|ناونیشان=https://www.macworld.co.uk/news/wwdc-2020-3782252/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Macworld UK}}</ref> لە کۆڕی جیھانیی پەرەپێداران، ئەپڵ نوێترین سیستەمی کارپێکردنی خۆی نمایش دەکات، لەوانە [[ئای ئۆ ئێس]] بۆ [[ئایفۆن]] و [[ئایپاد]]، [[مەک ئۆ ئێس]] بۆ [[کۆمپیوتەر]]ەکانی ماک، وۆچ ئۆ ئێس بۆ ئەپڵ وۆچ، و تی ڤی ئۆ ئێس بۆ ئەپڵ تیڤی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=WWDC18 Registration and Attendance Policy|ئیش=Apple Developer|بڵاوکەرەوە=Apple|ڕێکەوت=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://developer.apple.com/wwdc/policy/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Scholarships|ئیش=Apple Developer|بڵاوکەرەوە=Apple|ڕێکەوت=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://developer.apple.com/wwdc/scholarships/}}</ref> ھەروەھا چالاکییەکە کۆبوونەوە و وۆرک شۆپ لەخۆدەگرێت کە ئامادەبووان دەتوانن فێری ئامرازە نوێیەکانی پەرەپێدان و باشترین ڕێکخستن و تەکنیکەکانی دروستکردنی ئەپ و نەرمامێر بۆ سەکۆکانی ئەپڵ ببن. جگە لە دانیشتنە تەکنیکییەکان، کۆڕی جیھانیی پەرەپێدەران پێشکەشکردنی سەرەکیش پێشکەش دەکات کە تێیدا بەڕێوەبەران و ئەندازیارانی ئەپڵ پەردە لەسەر بەرھەم و [[تەکنۆلۆژیا]]ی نوێ لادەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=WWDC 2018 keynote: Apple to stop Facebook tracking on iOS 12 – as it happened|یەکەم=Alex|دوایین=Hern|ئیش=[[The Guardian]]|ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.theguardian.com/technology/live/2018/jun/04/apple-wwdc-2018-keynote-ios-12-iphone-update-macbook-macos-1014-tim-cook-siri-live?page=with:block-5b157170e4b0033069063c09#block-5b157170e4b0033069063c09}}</ref> ئەم وتارە سەرەکیانە زۆرجار بریتین لە ڕاگەیاندنی ڕەقامێری نوێ، نوێکردنەوەی نەرمامێر و داھێنانی دیکە کە داھاتووی [[ئیکۆسیستەم]]ی ئەپڵ لە قاڵب دەدەن. یەکێک لە گرینگترین شتەکانی کۆڕی جیھانیی پەرەپێدەران خەڵاتی دیزاینی ئەپڵە کە دان بە دیزاینی ئەپ و داھێنانی نایاب دەنێت.<ref name="Schedule">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Schedule|ئیش=Apple Developer|بڵاوکەرەوە=Apple|ڕێکەوت=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://developer.apple.com/wwdc/schedule/}}</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://archive.org/details/Apple-Orchard-v4n7-1983-Oct |سەردێڕ=Apple Orchard v4n7 1983 Oct |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٨٣|پەڕەکان=١٠–١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Apple Independent Software Developers Conference 1983|ناونیشان=https://apple.fandom.com/wiki/Apple_Independent_Software_Developers_Conference_1983|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Apple Wiki|زمان=en}}</ref> خەڵاتەکان باشترین ئەپ و یارییەکان پیشان دەدەن کە لەلایەن پەرەپێدەرانەوە بە بەکارھێنانی تەکنەلۆژیاکانی ئەپڵ دروستکراون، براوەکانیش بەھۆی داھێنان و نایابییان لە دیزاینکردندا ئاھەنگ دەگێڕدرێن. ھەروەھا کۆڕەکە دەرفەت بۆ تۆڕکردن و ھاوکاریکردن دەڕەخسێنێت، چونکە پەرەپێدەران و پیشەیییەکانی پیشەسازی کۆدەبنەوە بۆ ھاوبەشکردنی بیرۆکەکان، گفتوگۆکردن لەسەر ئاستەنگەکان و گەڕان بەدوای ھاوبەشییە ئەگەرییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Calore |یەکەم=Michael |ناونیشان=https://www.wired.com/2008/01/macworld-the-st/ |سەردێڕ=Macworld: The Stevenote by the numbers. |magazine=[[Wired (magazine)|Wired]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref> کۆڕی جیھانیی پەرەپێدەران دەرفەتێکی بەنرخە بۆ پەرەپێدەران بۆ پەیوەندیکردن لەگەڵ پسپۆڕانی ئەپڵ و بەدەستھێنانی تێگەیشتن لە نوێترین ڕەوت و ستراتیژییەکانی دروستکردنی ئەپ و نەرمامێرە سەرکەوتووەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=McCracken|یەکەم=Harry|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٢|سەردێڕ=A Brief History of Apple's WWDC Keynotes, 1997-Present|زمان=en-US|magazine=Time|ناونیشان=https://techland.time.com/2012/06/11/wwdc-keynote-video/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢١|issn=0040-781X|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220615132815/https://techland.time.com/2012/06/11/wwdc-keynote-video/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆڕی جیھانیی پەرەپێدەران ڕووداوێکی زۆر چاوەڕوانکراوە لە پیشەسازی تەکنەلۆژیادا، دەرفەتێکی ناوازە پێشکەش بە پەرەپێدەران دەکات بۆ بەدەستھێنانی زانیاری بەنرخ، پەیوەندی لەگەڵ ھاوتاکانیان، و بینینی چاوێکی یەکەم لە داھاتووی بەرھەم و تەکنەلۆژیاکانی ئەپڵ.<ref name="Special">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Special Events|ئیش=Apple Developer|بڵاوکەرەوە=Apple|ڕێکەوت=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://developer.apple.com/wwdc/special-events/}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Consultation Labs|ئیش=Apple Developer|بڵاوکەرەوە=Apple|ڕێکەوت=٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشان=https://developer.apple.com/wwdc/consultations/}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەپڵ|ئابووری|کالیفۆڕنیا}} {{پۆلی کۆمنز|Worldwide Developers Conference}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٨٣ لە کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:ڕووداوەکانی حوزەیران]] juyj8o3w575hwre92aupp73tt1r0nx3 0 245237 1698658 1695919 2026-11-01T10:34:40Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698658 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ‏{{Infobox person|name=کاران برار|image=Karan Brar (50091153148) (cropped).jpg|image_size=|alt=|caption=برار لە ساڵی ٢٠١٥|birth_name=|birth_date={{Birth date and age|1999|01|18}}|birth_place=واشنگتۆن، ئەمریکا|nationality=<!-- per infobox person instructions, used only if can't be inferred from the birthplace -->|other_names=|occupation=ئەکتەر|years_active=چالاکە لە ٢٠١٠|signature=|signature_size=}} '''کاران برار''' ({{بە ئینگلیزی|Karan brar}}) (لەدایکبووی ١٨ی شوباتی ١٩٩٩) ئەکتەری ئەمریکییە. == سەرەتای ژیانی == کاران برار لە ١٨ی شوباتی ١٩٩٩ لە شاری ڕیدمۆند لە واشنتۆن لەدایکبووە، لە دایک و باوکێک کە بە ڕەچەڵەک ھیندین.<ref name="KaranBrar.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Karan Brar's Official Website|ناونیشان=http://www.karanbrar.com/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201102155045/http://www.karanbrar.com/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ئیش=KaranBrar.com}}</ref><ref name="DisneyChannelMedianet.com">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Karan Brar - "Ravi Ross"|ناونیشان=http://www.disneychannelmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=900077&type=brar|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131020105635/http://www.disneychannelmedianet.com/web/showpage/showpage.aspx?program_id=900077&type=brar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ئیش=DisneyChannelMedianet.com}}</ref><ref name="NWSource.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ=Eastsider Karan Brar, age 11, has key role in 'Wimpy Kid'|ناونیشان=http://seattletimes.nwsource.com/html/movies/2011372266_wimpy21.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100323011928/http://seattletimes.nwsource.com/html/movies/2011372266_wimpy21.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ئیش=The Seattle Times}}</ref><ref name="Bothell Reporter">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١١|سەردێڕ=Bothell's kid: Brar scores acting success with 'Diary of a Wimpy Kid' films|ناونیشان=http://www.bothell-reporter.com/news/119494954.html?mobile=true|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151007094627/http://www.bothell-reporter.com/news/119494954.html?mobile=true|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠١٢|ئیش=Bothell Reporter}}</ref> == پیشە == برار دەستیکرد بە ڕۆڵی سەرەکی لە ڕاڤی ڕۆس کە تەمەنی ١٠ ساڵە و ھیندییە لە زنجیرە کۆمیدییەکانی کەناڵی دیزنی جێسی لە ئەیلوولی ٢٠١١.<ref name="DaemonsTV.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=Interview: Disney Channel's "Jessie" cast tells all|ناونیشان=http://www.daemonstv.com/2011/09/30/interview-disney-channels-jessie-debby-ryan-and-the-cast-tell-all-video/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111009225244/http://www.daemonstv.com/2011/09/30/interview-disney-channels-jessie-debby-ryan-and-the-cast-tell-all-video/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ئیش=DaemonsTV.com}}</ref> ئەمریکای باشوور، بەڵام دەرھێنەرانی کاستینگ لە کاتی پرۆسەی ئاودیوکردندا سەرسام بوون بە برار و لە کۆتاییدا بڕیاریاندا ئەو ڕۆڵە بۆی دروست بکەنەوە بە باشتر.<ref name="New Faces">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١١|سەردێڕ=Disney's New Show 'Jessie' Casting Starring Roles|ناونیشان=http://www.newfaces.com/auditions/Television-Commercial-casting-calls_13418|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160409094049/http://www.newfaces.com/auditions/Television-Commercial-casting-calls_13418|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ئیش=New Faces}}</ref><ref name="PopCulturePassionistas.com 1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=An interview with Cameron Boyce from "Jessie"|ناونیشان=https://www.youtube.com/user/PCPassionistas?feature=mhee#p/u/4/GovWKWXKV7E|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190708224536/https://www.youtube.com/user/PCPassionistas?feature=mhee#p/u/4/GovWKWXKV7E|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ئیش=PopCulturePassionistas.com}}</ref><ref name="PopCulturePassionistas.com 2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=An Interview with Karan Brar from "Jessie"|ناونیشان=https://www.youtube.com/user/PCPassionistas?feature=mhee#p/u/9/gtDA7iumtC4|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190708224536/https://www.youtube.com/user/PCPassionistas?feature=mhee#p/u/9/gtDA7iumtC4|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ئیش=PopCulturePassionistas.com}}</ref> == ژیانی تایبەتی == برار لەگەڵ دایک و باوکی و خوشکە گەورەکەی لە ناوچەی لۆس ئەنجلۆس ژیاوە، تاوەکو لەگەڵ ھاوڕێ ئەکتەرەکانی کامیرۆن بۆیس و سۆفی رینۆڵدز لە مانگی ئایاری ٢٠١٩دا کۆچیان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brar|یەکەم=Karan|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=oh and btw we're roommates now.|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/Bxc9T1eBrqN/|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230422040806/https://www.instagram.com/p/Bxc9T1eBrqN/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=[[Instagram]]|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}{{cbignore}}</ref><ref name="Anokhi">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Thevarajah|یەکەم=Gayathiri|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=Karan Brar Makes Waves In The World Of Disney|ناونیشان=http://anokhimagazine.com/online-exclusives/child-actor-karan-brar-makes-waves-world-disney|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140714140302/http://anokhimagazine.com/online-exclusives/child-actor-karan-brar-makes-waves-world-disney|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Anokhi Magazine}}</ref> نەخۆشی خەمۆکی سەرەکی و ھاتنە توشبوو ئەمەش کردی بە دووڕەگەز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=How I Found Myself|ناونیشان=https://www.teenvogue.com/story/karan-brar-how-i-found-myself|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Teen Vogue|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Karan Brar}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دیزنی}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:مناڵە کوڕە ئەکتەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دووڕەگەزخوازی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەری کۆمیدی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خەڵکی دیزنی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:دەرھێنەرە ئێڵ جی بی تییەکان]] qsiz3zse2iz7d6bv3h64s6aozcv2r0q 0 245292 1698601 1543052 2026-11-01T07:36:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1698601 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|وێنە=IFC_tokyo.jpg}} '''کۆنگرەی ئازادی عێراق''' ({{بە عەرەبی|مؤتمر حرية العراق}}) ڕێکخراوێکی سیاسیی [[سۆشیالیزم|سۆسیالیستی]] [[لیبرالیزم|ئازادیخواز]] و پێشکەوتنخواز و [[دیموکراسی]] و [[عەلمانی]]یە. کۆنگرەکە لە ساڵی ٢٠٠٥ لەلایەن گرووپە کرێکارییەکان و گرووپەکانی ژنان و خوێندکاران و گرووپە کۆمەڵایەتیەکانەوە پێکھێنرا کە لە خەمی بابەتگەلێکی وەک توندوتیژی تائیفی و [[بەعسیزم]] و [[ئیسلامیزم]] و [[ناسیۆنالیزم]] و داگیرکاری [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣|ئەمریکا بۆ سەر عێراق]] بوون.<ref>https://www.workersliberty.org/node/4160</ref><ref>https://www.yesmagazine.org/issue/issues-5000-years-of-empire/2006/05/04/in-iraq-a-place-to-be-human-first</ref> کۆنگرەی ئازادی لە ناڕەزایەتی و پرسەکانی وەک ئاسایش لە سەردەمی دوای داگیرکاری و پشکنینەکان چالاک بوو.<ref>https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748704150604576165753206284360</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|عێراق|دەیەی ٢٠٠٠|کۆمۆنیزم|سیاسەت}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:حیزبەکان، دامەزرانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:حیزبە سۆسیالیستییەکانی عێراق]] 00o5o24ukouiurrjfmpt0k900fqtcca 0 245438 1698326 1697941 2026-10-31T17:10:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1698326 wikitext text/x-wiki {{Infobox character | name = کۆرا |image=Korra The Legend of Korra.jpg | series = [[ئەفسانەی کۆرا]] | first = [[ئەفسانەی کۆرا (وەرزی یەکەم)|وەرزی یەکەم]] | creator = [[مایکڵ دانتێ دیمارتینۆ]]{{ھن}}[[برایان کۆنێتزکۆ]] | designer = برایان کۆنێتزکۆ، مایکڵ دانتێ دیمارتینۆ | species = [[مرۆڤ]] لە ڕۆحی [[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#کەسایەتییەکانی جیھانی ڕۆح|ڕاڤا]] | gender = مێ | title = ئەڤەتار | relatives = [[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#ھۆزەکانی ئاو|ئۆنالاک]](مام){{ھن}}[[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#ھۆزەکانی ئاو|دێسنا و ئێسکا]] (ئامۆزا) | nationality = [[ھۆزی ئاو#ھۆزی ئاوی باشوور|ھۆزی ئاوی باشوور]] [[پەڕگە:WaterTribeEmblem.png|18px]] | lbl21 = ئاژەڵی ماڵی | data21 = [[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#ناگا|ناگا]] | lbl22 = ملکەچپێکردنەکان: | data22 = زەوی، ئاو، ئاگر، ھەوا، ڕۆح، چارەسەرکردنی ڕۆحی، وزە، کانزا (ئاسن)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sired|یەکەم=James|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Avatar: 10 Most Powerful Characters In The Legend of Korra, Ranked|ناونیشان=https://gamerant.com/avatar-most-powerful-characters-in-the-legend-of-korra/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Game Rant|زمان=en}}</ref> |family=[[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#ھۆزەکانی ئاو|تۆنراک]] (باوک){{ھن}}[[کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا#ھۆزەکانی ئاو|سینا]] (دایک) |data23=* ١٧ لە [[ئەفسانەی کۆرا (وەرزی یەکەم)|پەڕتووکی یەکەم]] * ١٨ لە [[ئەفسانەی کۆرا (وەرزی دووەم)|پەڕتووکی دووەم]] و [[ئەفسانەی کۆرا (وەرزی سێیەم)|پەڕتووکی سێیەم]] * ٢١ لە [[ئەفسانەی کۆرا (وەرزی چوارەم)|پەڕتووکی چوارەم]] و کۆمیکەکانی دواتر |lbl23=تەمەن |color=blue}} '''ئەڤەتار کۆرا''' یاخود بە تەنھا '''کۆرا''' (Korra) کارەکتەری سەرەکی [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی]] ئەنیمەیشنی [[ئەفسانەی کۆرا]]یە کە درێژەی زنجیرە ڕەسەنەکەیەتی بە ناوی [[ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]]، لەسەر پەخشی [[نیکلۆدیۆن]]. کۆرا وەک جەستەی ئەڤەتار ڕاڤا وێنا کراوە، کە بەرپرسیارێکی ڕۆحییە لە ھاوسەنگی جیھان و پاراستنی ئاشتی لە جیھاندا. دەستبەجێ دوای مردنی [[ئانگ|ئەڤەتار ئانگ]] ئەو وەک ئەڤەتار ناسرا. کارەکتەرەکە لەلایەن [[مایکڵ دانتێ دیمارتینۆ]] و [[برایان کۆنێتزکۆ]] دروست کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Korra|ناونیشان=https://avatar.fandom.com/wiki/Korra|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Avatar Wiki|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Legend of Korra (TV Series) (2012)|ناونیشان=https://screenrant.com/tag/legend-of-korra/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ScreenRant|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Legend of Korra – Nickelodeon Animation|ناونیشان=https://nickanimation.com/content/the-legend-of-korra/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=nickanimation.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231210213200/https://www.nickanimation.com/content/the-legend-of-korra/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دەرکەوتنەکان == === زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی [[ئەفسانەی کۆرا]] === دوای مردنی [[ئانگ|ئەڤەتار ئانگ]]، کۆرا لە ھۆزی ئاوی باشوور لەدایک دەبێت، توانای ملکەچپێکردنی ئاو و خاک و ئاگر لە تەمەنی ٤ ساڵیدا دەردەکەوێت، بەمەش دەبێتە ئەڤەتاری نوێی جیھانەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Legend of Korra|ناونیشان=https://avatar.fandom.com/wiki/The_Legend_of_Korra|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Avatar Wiki|زمان=en}}</ref> ==== پەڕتووکی یەکەم: ھەوا ==== {{وتاری سەرەکی|ئەفسانەی کۆرا (وەرزی یەکەم)}} [[پەڕگە:Korra Welcome to Republic City.png|وێنۆک|ئەڤەتار کۆرا لە یەکەم دیمەنی [[کۆماری یەکگرتووی نەتەوەکان#شاری کۆمار|شاری کۆمار]]]] لە پەڕتووکی یەکەم، کۆرا تەمەنی ١٧ ساڵە و شارەزای سێ لە توخمە سەرەکییەکانە (ئاو، ئاگر، خاک) و دەیەوێت فێری ملکەچپێکردنی ھەواش ببێت، بۆ ئەو مەبەستە [[تێنزن]] دەکات بە ڕاھێنەری خۆی لە ''شاری کۆمار''.{{ژێدەر پێویستە|date=ئەیلوولی ٢٠٢٤}} لەو نێوەندەدا لە شاری کۆمار، کۆرا پەیوەندی دەکات بە تیمێکی یاریکردنی ملکەچپێکەرەکان لەگەڵ ھاوڕێ نوێیەکانی بە ناوی [[ماکۆ (کارەکتەر)|ماکۆ]] و [[بۆڵین]]، دوای ڕووبەڕوو بوونەوەی کۆرا بەرامبەر ئۆنالاک کۆرا لەلایەن ئۆنالاک دەستگیر دەکرێت، لە کاتی ھێرشی یەکسانیخوازەکان ھەڵدێت. ''یەکسانیخوازەکان'' بە سەرکردایەتی ئاموون دەیانەوێت توانای ملکەچپێکردن لە ھەموو ملکەچپێکەرەکان وەربگرنەوە. تا دێت لایەنگرانی یەکسانیخوازەکان زیاتر دەبن و شاری کۆمار کۆنتڕۆڵ دەکەن. کۆرا ھێزەکەی لەلایەن ئاموونەوە لێ وەردەگیرێتەوە، بەڵام کۆرا ھێشتا توانای ملکەچپێکردنی ھەوای ھەبوو. کۆرا دەتوانێت ڕووبەڕووی ئاموون ببێتەوە و کۆتایی بە شۆڕشی یەکسانیخوازەکان بھێنێت. ==== پەڕتووکی دووەم: ڕۆحەکان ==== {{وتاری سەرەکی|ئەفسانەی کۆرا (وەرزی دووەم)}} دوای شەش مانگ لە شۆڕشی دژە ملکەچپێکەرەکان کە بە یەکسانیخوازەکان ناسرابوون، کۆرا ڕاھێنانەکانی لەگەڵ [[تێنزن]] کۆتایی پێدێنێت و لەبری ئەوە داوای ڕێنمایی لە ئۆنالاکی مامی دەکات. لەگەڵ زیاتر بوونیی گرژییەکان لە نێوان ھۆزەکانی ئاو، کۆرا شەڕێکی ناوخۆ ھەڵدەگیرسێنێت و خۆی لە جیھانی ڕۆحەکان گیر دەخوات. بە ھاتنەوەی دۆخی ئەڤەتار، کۆرا لە یەک کاتدا ڕووبەڕووی ڕۆحی تاریک ''ڤاتوو'' و ئۆنالاک دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Muñoz|یەکەم=Daniel Pacheco|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Every Avatar we know about (so far)|ناونیشان=https://wegotthiscovered.com/tv/every-avatar-we-know-about-so-far/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=We Got This Covered|زمان=en-US}}</ref> لە کۆتاییدا کۆرا ئۆنالاک دەبەزێنێت و ڤاتوو زیندانی دەکاتەوە و ھاوسەنگی دەگەڕێنێتەوە جیھانی مرۆڤەکان و ڕۆحەکان. ==== پەڕتووکی سێیەم: گۆڕان ==== {{وتاری سەرەکی|ئەفسانەی کۆرا (وەرزی سێیەم)}} دوابەدوای ڕووداوەکانی پەڕتووکی دووەم لە وەرزی دووەمی زنجیرەکە، جیھان گۆڕانکارییەکی گەورەی بەسەردا دێت. کۆرا دەروازەی ڕۆحەکان بە جیھانی مرۆڤەکان دەکاتەوە، بەمەش ڕێگە بە ڕۆحەکان دەدات بە ئازادی لە جیھانی مرۆڤەکاندا بسووڕێنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Legend Of Korra|ناونیشان=https://iview.abc.net.au/show/legend-of-korra|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ABC iview|زمان=en}}</ref> بەڵام ئەم گۆڕانکارییە دەبێتە ھۆی ئەوەی ھەوا ملکەچپێکەرەکان دەربکەونەوە، لەوانە زاھیر، کە تاوانبارێکی مەترسیداری جیھانەکەیە و دەستگیر کراوە، خاوەنی بیروباوەڕی [[ئەنارکیزم|ئەنارکیستییە]]. کۆرا ڕووبەڕووی دەبێتەوە و کۆتایی بە ھەڕەشەی زاھیر دەھێنێت بەڵام تووشی ژەھراویبوون دەبێت. ==== پەڕتووکی چوارەم: ھاوسەنگی ==== {{وتاری سەرەکی|ئەفسانەی کۆرا (وەرزی چوارەم)}} لە وەرزی کۆتایی [[ئەفسانەی کۆرا]]، کۆرا لە ڕووی جەستەیییەوە چاک دەبێتەوە بەڵام دۆخی ئەڤەتاری لەدەست دەدات و ناتوانێت پەیوەندی بکات بە ئەڤەتارەکانیی پێش خۆی. بە یاوەری ڕۆحێک کۆرا دەگات بە [[تۆف بیفۆنگ]] بۆ لابردنی ژەھرەکەی نێو جەستەی. کۆرا سەردانیی زاھیر دەکات لە زینداندا تا یارمەتی بدات، ئەویش یارمەتی دەدات لە جیھانی ڕۆحەکاندا بە کۆکردنەوەی ڕۆحەکان و یەکخستنەوەیان. بەمشێوەیە کۆرا ڕووبەڕووی [[کوڤیرا]] دەبێتەوە و خراپەکارییەکانی کۆتایی پێدێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=7 Surprising Facts About The Legend of Korra|ناونیشان=https://www.mentalfloss.com/article/627133/the-legend-of-korra-tv-series-facts|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Mental Floss|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=List of The Legend of Korra episodes|ناونیشان=https://avatar.fandom.com/wiki/List_of_The_Legend_of_Korra_episodes|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Avatar Wiki|زمان=en}}</ref> == درەختی خێزان == {{Water Tribe–Air Nomad family tree}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ئەنیمەیشن|ژن|تەلەڤیزیۆن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠|کۆمەڵگەی پەلکەزێڕینە|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|The legend of Korra}} {{جیھانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:کارەکتەرەکانی ئەڤەتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]] [[پۆل:کارەکتەری منداڵ لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئاڤاتار: دوایین ملکەچپێکەری ھەوا]] [[پۆل:سووپەرھیرۆ منداڵەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاگر یان گەرمییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای ئاویان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە توانای کارەبایی یان موگناتیسییان ھەیە]] [[پۆل:کەسایەتییە خەیاڵییەکان کە تووشی نەخۆشی فشاری دەروونی دوای کارەسات بوون]] [[پۆل:خانمە ھونەرمەندە خەیاڵییە جەنگییەکان]] [[پۆل:ئەفسانەی کۆرا]] pugjpj064efm0hdvg9dgjup7ypq7a01 0 245456 1698588 1549162 2026-11-01T07:33:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، میسر-کۆلکە) 1698588 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئەفریقا (CAF)''' {{تێبینی|{{lang-fr|link=yes|Confédération Africaine de Football}}, {{lang-ar|link=yes|الاتحاد الأفريقي لكرة القدم|al-Ittiḥād al-Afrīqī li-Kurat al-Qadam}}}} تایبەتە بە بەڕێوەبردنی یارییەکانی، [[تۆپی پێ]] و تۆپی پێ کەنار دەریا و فوتساڵە لە [[ئەفریقا]]. لە ٨ی شوباتی ١٩٥٧ لە ''ھۆتێلی گراند''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alegi|یەکەم=Peter|سەردێڕ=African Soccerscapes|ناونیشان=https://archive.org/details/africansoccersca0000aleg|ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[Ohio University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٦٨٠-٢٧٨-٠|پەڕەکان=[https://archive.org/details/africansoccersca٠٠٠٠aleg/page/n٨٤ ٦٥]}}</ref> لە [[خەرتووم]]، [[سوودان]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dunmore|یەکەم=Tom|سەردێڕ=Historical Dictionary of Soccer|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٠٨-٧٣٩٥-٧|پەڕە=٢١}}</ref> لەلایەن میسر، [[ئیتیۆپیا]]، [[ئەفریقای باشوور]] و سودان دامەزراوە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=udBgtzFSlBIC&q=Confederation+of+African+Football&pg=PA169|سەردێڕ=International Sport Management|بڵاوکەرەوە=Human Kinetics|ساڵ=٢٠٢٠|ژپنک=٩٧٨-١-٤٥٠٤-٢٢٤١-٣|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History of CAF|ناونیشان=https://www.cafonline.com/about-us/caf-history/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CAFOnline.com}}</ref> وەک ئەندامی [[فیفا]] ساڵانە یان دووساڵ جارێک پێشبڕکێکانی تایبەت بە ھەڵبژاردەکان و یانەکان ڕێکدەخات و سەرپەرشتی پارەی خەڵات و مافی پەخشکردنی ئەو چالاکییە وەرزشیانە دەکات. لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|ساڵی ٢٠٢٦]] ەوە لە [[جامی جیھانیی فیفا]] ٩ پلەی بۆ تەرخان دەکرێت و دەتوانێت دەرفەتی ١٠ خاڵی ھەبێت بە زیادکردنی پاڵەوانێتی پلەی ئۆفی نێوان کیشوەرەکان کە ٦ ھەڵبژاردە بەشداری تێدا دەکەن بۆ یەکلاییکردنەوەی کۆتا ٢ پلەی مۆندیال (٤٦+٢). بارەگای سەرەکی یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا سەرەتا لەناو ئۆفیسەکانی یەکێتی تۆپی پێی سودان لە خەرتوم بوو تاوەکو ئاگرکەوتەوە و دواتر تا ساڵی ٢٠٠٢ گواسترایەوە بۆ شارۆچکەیەکی نزیک [[قاھیرە]] لە میسر. یوسف محەممەد یەکەم سکرتێری گشتی و عەبدولعەزیز عەبدوڵڵا سالم یەکەم سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CAF president|ناونیشان=https://www.cafonline.com/about-us/caf-president/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=CAFOnline.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.cafonline.com/}} {{In lang|en|fr|ar}} * [http://soccerlens.com/caf-confederation-of-african-football/31184/ Overview of CAF and its competitions] via Soccerlens.com * [https://www.youtube.com/watch?v=tkT1USKRs2s The CAF Anthem] since 2007 {{پۆلی کۆمنز|Confederation of African Football}} {{تووڵی دەروازە|ئەفریقا|وەرزش|تۆپی پێ|میسر}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:وێبگەی فەرمی لە ویکیدراوە و ویکیپیدیا جیاوازە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} 2p7e9ny1wexp5ypm48kpc3fh4glra89 0 245478 1698479 1477443 2026-11-01T01:33:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1698479 wikitext text/x-wiki '''کۆمەڵگەی هەڵدانی بۆشایی ئاسمان ٣٧''' <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=McDowell|یەکەم=Jonathan|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ١٩٩٨|سەردێڕ=Issue 350|ناونیشان=http://planet4589.org/space/jsr/back/news.350|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100503232748/http://planet4589.org/space/jsr/back/news.350|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئایاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Jonathan's Space Report|بڵاوکەرەوە=Jonathan's Space Page}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Delta-IV Heavy to launch last DSP satellite|ناونیشان=http://www.afspc.af.mil/news/story_print.asp?id=123074967|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110930065914/http://www.afspc.af.mil/news/story_print.asp?id=123074967|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|وێبگە=www.afspc.af.mil|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> ( '''SLC-37''' )، پێشتر '''کۆمپلێکسی هەڵدانی بۆشایی ئاسمان ٣٧''' ( '''LC-37''' )، کۆمەڵگەیەکی هەڵدانی بۆشایی ئاسمانە لەسەر وێستگەی هێزی بۆشایی ئاسمانی کیپ کاناڤێرال ، فلۆریدا. لە ساڵی ١٩٥٩ دەستی بە دروستکردنی دەستیپێکرد و شوێنەکە لەلایەن [[ناسا]] وەرگیرا بۆ پشتگیریکردنی پرۆگرامی [[ساتورن ١|ساتورنی یەکەم]] <ref name="FAS">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Complex 37 -- Cape Canaveral Air Station|ناونیشان=https://fas.org/spp/military/facility/ccas-lc-37.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080420093207/http://www.fas.org/spp/military/facility/ccas-lc-37.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Federation of American Scientists (www.fas.org)}}</ref> کۆمەڵگایەکە لە دوو شوێنی هەڵدانی مووشەکی پێکهاتووە، ئەوانیش: (LC-37A) کە هەرگیز بەکارنەهێنراوە، بەڵام (LC-37B) گەشتە بێ تیمەکانی ساتورن ١ەوە دەستپێکرد (١٩٦٤ تا ١٩٦٥) و دەستکاری کرا و گەشتەکانی [[ساتورن IB]] ی دەستپێکرد (١٩٦٦ تا ١٩٦٨)، لەنێویاندا یەکەم تاقیکردنەوەی (بێ تیم)ی [[مانگنشینی ئەپۆڵۆ|مۆدیۆلی مانگی ئەپۆلۆ]] لە بۆشایی ئاسمان ( ئەپۆلۆ ٥ ). <ref name="FAS" /> لە ساڵی ١٩٧٢ ناچالاک کرا. لە ساڵی ٢٠٠١ دەستکاری کرا وەک شوێنی هەڵدانی کۆمپانیای Delta IV کە سیستەمێکی هەڵدانی لەلایەن [[یوونایتێد لۆنچ ئەیلیانس|یونایتد لاونچ ئەلاینسەوە]] بەڕێوەدەبرا . شێوازی سەرەتایی کۆمەڵگەی هەڵدانی یەک پێکهاتەی خزمەتگوزاری مۆبایلی تێدابوو کە دەتوانرا بەکاربهێنرێت بۆ خزمەتگوزاری یان جووتکردنی موشەکێک لەسەر هەریەک لە LC-37A یان 37B، بەڵام لەسەر هەردووکیان لە یەک کاتدا نەبوو. تاوەری خزمەتگوزاری مۆبایلی دێڵتا IV {{Convert|330|ft}} یە بەرزە، و گونجاوە بۆ خزمەتکردنی هەموو پێکهاتەکانی Delta IV، لەوانەش Delta IV Heavy . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٠٠|سەردێڕ=Boeing, Raytheon Top Off Nation's Newest Launch Tower|ناونیشان=http://www.boeing.com/news/releases/2000/news_release_000302h.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081202004817/http://www.boeing.com/news/releases/2000/news_release_000302h.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Boeing|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == مێژووی دەستپێکردن == === زوحەل === هەموو ئەو گەشتانەی کە لەلایەن ناسا ئەنجام دەدرێن. [[پەڕگە:Apollo_5_on_pad.jpg|چەپ|وێنۆک| ئەپۆلۆ ٥ لە LC-37B لە ساڵی ١٩٦٨]] {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="2" style="margin: 1em 1em 1em 0; background: #f9f9f9; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;" !ڕێکەوت ! ئۆتۆمبێلی هەڵدانی ! باری سوودبەخش ! ئەرک/کارکرد ! تێبینی |- | ٢٩ی ژانویەی ١٩٦٤ | زوحەل یەکەم | ''هیچ'' | SA-5 | یەکەم لایڤ S-IV قۆناغی دووەم |- | ٢٨ی ئایاری ١٩٦٤ | زوحەل یەکەم | BP-13 بۆیلەرپلێت [[ژووری ڕاژە و فەرماندەری ئاپۆلۆ|CSM]] | A-101 (SA-6) | یەکەم بۆیلەرپلێت CSM |- | ١٨ی ئەیلوولی ١٩٦٤ | زوحەل یەکەم | BP-15 بۆیلەرپلێت CSM | A-102 (SA-7) | |- | ١٦ی شوباتی ١٩٦٥ | زوحەل یەکەم | پێگاسۆس A و BP-16 بۆیلەرپلێت CSM | A-103 (SA-9) | پێگاسۆس لێکۆڵینەوەی لە کاریگەرییەکانی مایکرۆمیتیۆرۆید کردووە |- | ٢٥ی ئایاری ١٩٦٥ | زوحەل یەکەم | Pegasus B و BP-26 بۆیلەرپلێت CSM | A-104 (SA-8) | |- | ٣٠ی تەمموزی ١٩٦٥ | زوحەل یەکەم | Pegasus C و BP-9A بۆیلەرپلێت CSM | A-105 (SA-10) | |- | ٥ی تەمموزی ١٩٦٦ | زوحەل ئای بی | ''هیچ'' | [[ئەی ئێس ٢٠٣|AS-203]] | تاقیکردنەوەی S-IVB ; بە شێوەیەکی نافەرمی پێی دەوترێت ئەپۆلۆ ٣ |- | ٢٢ی ژانویەی ١٩٦٨ | زوحەل ئای بی | LM-1 | ئەپۆلۆ ٥ | تاقیکردنەوەی یەکەم مۆدیۆلی مانگ |- |} === دێلتا === لە ساڵی ١٩٩٨ کۆمپانیای بۆینگ مافی بەکارهێنانی SLC-37ی بۆ هەڵدانی خێزانی موشەکی Delta IV مسۆگەر کرد. گۆڕانکاری لە ئاسانکارییەکان بۆ SLC-37B کرا و یەکەم هەڵدانی لە ساڵی ٢٠٠٢ ڕوویدا. ئامێری Delta IV Medium لە ساڵی ٢٠٠٢ تا ساڵی ٢٠٢٢ لە SLC-37ەوە هەڵدرا، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Delta IV Medium’s well-earned retirement with GPS finale|ناونیشان=https://www.nasaspaceflight.com/2019/08/delta-iv-medium-retirement-gps-finale/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=NASASpaceflight}}</ref> و Delta IV Heavy لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە لە SLC-37ەوە هەڵدراوە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Launch Complex 37|ناونیشان=https://ccspacemuseum.org/facilities/launch-complex-37/|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Cape Canaveral Space Force Museum}}</ref> == وێنەکان == <gallery widths="320px" perrow="2"> پەڕگە:LC-37.jpg|alt=Map of Launch Complex 37 of the 1960s, with original Mobile Service Structure|نەخشەی کۆمەڵگەی لانچ ٣٧ی لەگەڵ شەستەکان، ساڵان لەگەڵ مۆبایلی ڕەسەن پەڕگە:Launch_Complex_37.jpg|alt=LC-37B in 2010, with current Mobile Service Tower|LC-37B لە ساڵی 2010، لەگەڵ تاوەری مۆبایل ئێستا </gallery> == هەروەها تەماشای == * لیستی گەشتە ئاسمانییەکان بەپێی ساڵ * لیستی شوێنەکانی هەڵدانی کیپ کاناڤێرال و دوورگەی مێری * [[بەرنامەی ئەپۆلۆ|پرۆژەی ئەپۆلۆ]] * کۆمەڵگەی هەڵدانی کیپ کاناڤێرال 34 == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == <templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|28.531986|-80.566821|region:US-FL_type:landmark}} * [https://web.archive.org/web/20060928205134/http://www.boeing.com/defense-space/space/delta/delta4/delta4.htm ماڵپەڕی بۆینگ دێڵتا IV] {{پۆلی کۆمنز|Cape Canaveral Space Launch Complex 37}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:بەرنامەی ئەپۆلۆ]] s5mhfwnsnpgrx5o6bv0pmq3ubj345p9 0 246046 1698177 1697685 2026-10-31T12:14:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698177 wikitext text/x-wiki {{Infobox chef <!-- for more information see [[:Template:Infobox chef/doc]] -->|name=میشێل ڕو <br /> <small>[[نیشانی فەرمی ئیمپراتۆریەتیی بەریتانی|OBE]]</small>|image=Michel Roux.jpg|imagesize=|caption=میشێل لە ٢٠٠٨|birth_date={{birth date|df=yes|1941|4|19}}|birth_place=چارلۆس، فەڕەنسا|death_date={{death date and age|df=yes|2020|3|11|1941|4|19}}|death_place=بێرکشایەر، ئینگڵتەرا|ratings={{plainlist| *[[ئەستێرەی میشێلین]] {{Michelinstar|3|3}} (١٩٧٤&ndash;٢٠٠٢) }}|prevrests={{plainlist| *[[لی گاڤرۆش]] {{Michelinstar|2|3}} (پێشووتر {{Michelinstar|3|3}}) *[[میوانخانەی واتەرساید]] {{Michelinstar|3}} }}|awards={{plainlist| *[[میلەر ئۆڤەر دی فڕەنسا]] *خەڵاتی ھەمیشەیی لە ساڵی ٢٠٠٨ لەلایەن گۆڤاری تاتلەر'' *خەڵاتی ھەمیشەیی لە ساڵی ٢٠١١ 'ڕۆژنامەی چاودێری خۆراکی مانگانە'' }}|website={{Official URL|http://www.michelroux-obe.com}}}} '''میشێل ڕو''' (لەدایکبووی ١٩ی نیسانی ١٩٤١ تا ١١ ئازاری ٢٠٢٠) شێفێکی فەڕەنسی<ref name="zesouffle">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Cooke|یەکەم=Rachel|سەردێڕ='I love ze souffle, eet reminds me of ze boobs of ze woman'|ناونیشان=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2004/jul/11/foodanddrink.features9|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=The Observer|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٠٤}}</ref> و خاوەن رێستوڕانست بوو کە لە بەریتانیا کاری دەکرد. لەگەڵ براکەی ئەلبێرت. کە ڕێستوڕانتی لی گاڤرۆشی کردەوە<ref name="zesouffle" />، کە دواتر بووە یەکەم ڕێستوڕانتی سێ ئەستێرەی میشێلین لە بەریتانیا کە یەکەم ڕێستوڕانت بوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Michelin stars in London|ناونیشان=http://www.michelinonline.co.uk/travelshop/star-history/rg-lon.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130114023315/http://www.michelinonline.co.uk/travelshop/star-history/rg-lon.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Michelin Online}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Michelin stars in England|ناونیشان=http://www.michelinonline.co.uk/travelshop/star-history/rg-eng.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130421061436/http://www.michelinonline.co.uk/travelshop/star-history/rg-eng.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Michelin Online}}</ref> لە دەرەوەی فەرەنسا بۆ ماوەی ٢٥ ساڵ بتوانێت سێ ئەستێرە بھێڵێتەوە بەخۆیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Michel and Alain Roux celebrate 25 years of three Michelin stars at the Waterside Inn|ناونیشان=http://www.caterersearch.com/blogs/guide-girl/2010/05/michel-and-alain-roux-celebrate-25-years-of-three-michelin-stars-at-the-waterside-inn-1.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=Guide Girl|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120816090924/http://www.caterersearch.com/blogs/guide-girl/2010/05/michel-and-alain-roux-celebrate-25-years-of-three-michelin-stars-at-the-waterside-inn-1.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> میشێل بەدوای براکەیدا ڕۆیشت<ref name="zesouffle" /> و بوو بە شێفی شیرینی و دووبارە بۆ ئینگلتەرا بۆ ئەوەی یەکەم ڕێستوڕانتیان بکەنەوە.<ref name="zesouffle3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Cooke|یەکەم=Rachel|سەردێڕ='I love ze souffle, eet reminds me of ze boobs of ze woman'|ناونیشان=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2004/jul/11/foodanddrink.features9|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=The Observer|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٠٤}}</ref> ئەو دووە "بە پێشەنگی خواردنی مۆدێرن لە ڕێستوڕانتەکانی بەریتانیا" وەسفراون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=In the September issue: Tatler Restaurant Awards|ناونیشان=http://www.tatler.com/bystander/events/2012/july/tatler-restaurant-awards#/8219/image/1|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=Tatler|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> و میشێل دوو خەڵاتی بۆ دەستکەوتی تەواوی ژیان لە بڵاوکراوە جیاوازەکانەوە وەرگرت. و لە ماوەی خزمەتێکی نیشتمانی بۆ فەرەنسا چەندین خەڵاتی وەرگرت. == پیشە == میشێل بە شوێن برا گەورەکەی ڕۆیشت (پێشووتر شێفی شیرینی بوو) بۆ ئەم بەشە لە تەمەنی ١٤ ساڵیییەوە. و لە ڕێستوڕانتێک دەبێتە فێرخواز لە پاریس کە لە ھەفتەیەک حەڤدە کاتژمێر کاری دەکرد و دواتر کارەکەی کۆتایی پێدێت و براکەی کە لە باڵیۆزخانەی پاریس کاری دەکرد وەک شێفی سۆس، میشێلیش دەچێت لای ئەو کاردەکات وەک چێشلێنەری شیرینی لە باڵیۆزخانەکە کاردەکات.<ref name="zesouffle" /> لە نێوان ساڵانی ١٩٦٠ و ١٩٦٢ خزمەت بە وڵاتەکەی دەکات (سەربازی).<ref name="debretts">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Michel Roux, Esq, OBE|ناونیشان=http://www.debretts.com/people/biographies/browse/r/7775/Michel+Andr%C3%A9.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131105104811/http://www.debretts.com/people/biographies/browse/r/7775/Michel+Andr%C3%A9.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Debretts}}</ref> میشێل زۆری نەمابوو واز لە چێشتلێنان بھێنێت بۆ ئەوەی ببێتە گۆرانیبێژی ئۆپێڕا<ref name="radiolegacy">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Webb|یەکەم=Claire|سەردێڕ=The Roux Legacy revealed|ناونیشان=http://www.radiotimes.com/news/2012-02-05/the-roux-legacy-revealed|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=Radio Times|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180604032709/http://www.radiotimes.com/news/2012-02-05/the-roux-legacy-revealed/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام لەجیاتی ئەوە شوێن ئەلبێرتی برای کەوت بۆ لەندەن، جگە لەوەی نەیدەتوانی بە ئینگلیزی قسە بکات.<ref name="zesouffle" /> لە ١٩٦٧ ھەردوو براکە چێشتخانەی تایبەتی خۆیان کردەوە بەناوی لی گاڤرۆش لە لەندەن.<ref name="zesouffle" /> ئاهەنگی کردنەوەی ڕێستوڕانتەکە لەلایەن کەسانی بەناوبانگەوە ڕووی تێکرا وەکوو [[چارڵی چاپلن]] و ئاڤا گاردنەر <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Observer classic|ناونیشان=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2002/may/12/foodanddrink.features9|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=The Observer|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٠٢}}</ref> لە ١٩٧٢ ھەردوو براکە دووەم لقی ڕێستوڕانتەکەیان لە میوانخانەی واتەرساید، لە بێرکشایەر کردەوە (گوندێک لە ئینگڵتەڕا)،<ref name="zesouffle" /> و دەستیان بە بزنسی خۆراک دابینی کردن کرد کە خۆراک دابین دەکرێت بۆ بۆنە و ئاھەنگ و کۆبونەوەکان.<ref name="albmichbio2005c&hk">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Albert and Michel Roux|ناونیشان=http://www.caterersearch.com/Articles/19/05/2005/300524/Albert-and-Michel-Roux.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=Caterer and Hotelkeeper|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٠٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120820072546/http://www.caterersearch.com/Articles/19/05/2005/300524/Albert-and-Michel-Roux.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٩٧٤ کاتێک بۆ یەکەمجار ئەستێرەی میشێلین لە شانشینی یەکگرتوو بەخشرا، ڕێستوڕانتیی لی گاڤرۆش و واتەرساید ھەردووکیان ئەستێرەیان بردەوە و کە ژمارەیەک لە ڕێستوڕانتەکان ئەو ئستێرەیەیان بردەوە ھەردوو ڕێستوڕانتەکەی میشێل لەنێوان ئەواندا بوو. دواتر ڕێستوڕانتەکە گوازرایەوە بۆ شوێنییکی نوێ لە مەیفەیر ناوەڕاستی لەندەن لە ساڵی ١٩٨٢، و لەھەمان ساڵدا لە شانشینیی یەکگرتوو دەبێتە یەکەم ڕێستوڕانت کێ ئەستێرەی مێشیلین بباتەوە. ھەمان ڕەیتینگیش بۆ میوانخانەی واتەرسایدیش ڕوویدا لە ١٩٨٥، بەڵام لی گاڤرۆش لە ١٩٩٣ بووەوە بە دوو ئەستێرەو نەبوەوە خاوەنی سێ ئەستێرەکەی پێشووی.لە ٢٠١٠ واتەرساید یەکەم ڕێستوڕانت بوو کە توانی بۆ ماوەی ٢٥ ساڵی ڕێک سێ ئەستێرەکەی خۆی بگرێت و بپارێزێت لە دەرەوەی فەڕەنسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Michelin stars in London|ناونیشان=http://www.michelinonline.co.uk/travelshop/star-history/rg-lon.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130114023315/http://www.michelinonline.co.uk/travelshop/star-history/rg-lon.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Michelin Online}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Michelin stars in England|ناونیشان=http://www.michelinonline.co.uk/travelshop/star-history/rg-eng.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130421061436/http://www.michelinonline.co.uk/travelshop/star-history/rg-eng.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Michelin Online}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Michel and Alain Roux celebrate 25 years of three Michelin stars at the Waterside Inn|ناونیشان=http://www.caterersearch.com/blogs/guide-girl/2010/05/michel-and-alain-roux-celebrate-25-years-of-three-michelin-stars-at-the-waterside-inn-1.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=Guide Girl|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120816090924/http://www.caterersearch.com/blogs/guide-girl/2010/05/michel-and-alain-roux-celebrate-25-years-of-three-michelin-stars-at-the-waterside-inn-1.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دواتر میشێل و براکەەی شوێنێک بەناوی میشێل بڕازەرس سکۆلەرشیپ دەکەنەوە کە پێشبڕکێیەکی ساڵانیە تیایدا یەک شێف تیایدا دەردەچێت و وەک قوتابی دەنێردرێت بۆ شوێنێک<ref name="albmichbio2005c&hk" /> یەکەم براوە ئەندرو فەیرڵای بوو، دواتریش لە ساڵانی دواتر سات بەینس لە ١٩٩٩ و سایمۆن ھەڵستۆن بوو لە ٢٠٠٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Past Winners|ناونیشان=http://www.rouxscholarship.co.uk/roux_scholarship_winners.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120319215457/http://www.rouxscholarship.co.uk/roux_scholarship_winners.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=The Roux Scholarship}}</ref> لە ١٩٨٦ ھەردوو براکە کار و بازرگانییەکانیان دابەشکرد لەنێوان خۆیان، ئەلبێرت لی گاڤرۆشی برد، و میشێل میوانخانەی واتەرسایدی برد<ref name="albmichbio2005c&hk" /> میشێل بۆ ماوەی بیسیت ساڵ ڕاوێژکار بوو بۆ کۆمپانیای (British Airways) لەنێوان ساڵانی ١٩٨٣ و ٢٠٠٣، و بۆ چەندین کۆمپانیای تری وەکوو (Celebrity Cruises) لەوەتەی ١٩٩٠ لەگەڵ ئەلبێرت وەک ڕاوێژکار کاریان کردووە.<ref name="albmichbio2005c&hk" /> کوڕی میشێل، بەناوی ئالان میشێل، لەئێستادا میوانخانەی واتەرساید بەرێوەدەبات. لەوەتەی ٢٠٠٢وە خاوەنی میوانخانەکەیە.<ref name="albmichbio2005c&hk" /><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Ruddick|یەکەم=Peter|سەردێڕ=Alain Roux on three Michelin stars: Things are never for life|ناونیشان=http://www.bighospitality.co.uk/People/Alain-Roux-on-three-Michelin-stars-Things-are-never-for-life|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=Big Hospitality|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> لەوەتەی ٢٠١٤وە میشێل کاری لەگەڵ کۆمپانیایەکی نانخانەی بەریتانی دەکرد وەک راوێژکار کە تیایدا پێداچوونەوەی بە شێوازی ئامادەکردنی خواردنەکان دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Bakedin Baking Club|ناونیشان=https://bakedin.co.uk/pages/baking-club|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180705175617/https://bakedin.co.uk/pages/baking-club|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === کاری تەلەڤیزیۆنی === میشێل لە دژی چەن بەرنامەیەکی تەلەڤیزیۆنی سەبارەت بە چێشتلێنان لێدوانی دابوو وەکوو بەرنامەیەکی گاڵتەئامێزی چێشتلێنان لە دەیەی ١٩٩٠ بەناوی "ناتوانم چێشت لێبنێم، و لێشی نانێم"، و لێدوانی داو وتی: ئەو شێوازەی ئەوان مامەڵە لەگەڵ خۆراک دەکەن تاوانە. ئەوان تەنانەت شتە بنەڕەتیییەکانیش لەسەر خۆراک نازانن. سەرەنجێکی کەم دەدەنە وردەکارییەکان. لەجیاتی ئەوە، گاڵتە و گەپ دەکەن. ئەتوانن ئەم کارانە بکەن بەبێ تێوەگلانی خۆراکیش".<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Cooking up a storm in the TV kitchen|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/entertainment/186941.stm|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٨}}</ref> === خەڵات و جێماوە === میشێل و براکەی پێیان دەوترا " پێشەنگی خواردنی مۆدێرن لە ڕێستوڕانتەکانی بەریتانیا" لەلایەن گۆڤاری "Caterer and Hotelkeeper"، لەکاتێکدا گۆڤاری "The Observer Food Monthly" ئەوی وەک "ڕەنگە باشترین چێشتلێنەری شیرینی بێت کە ئەم وڵاتە تا ئێستا ھەیبووبێت" وەسف کردووە. و کە لە ٢٠١١ خەڵاتێکی بۆ دەستکەوتی تەواوی ژیان وەرگرت<ref name="lifetime2011">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hopkinson|یەکەم=Simon|سەردێڕ=Observer Food Monthly Awards 2011 Lifetime Achievement: Michel Roux Snr|ناونیشان=https://www.theguardian.com/lifeandstyle/2011/oct/16/ofm-awards-lifetime-michel-roux|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=The Observer|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١}}</ref>، میشێل پێشووتریش لە ٢٠٠٨ خەڵاتێکی تری ھەمان چەشنەی وەرگرتبوو لەلایەن گۆڤاری تاتلەر.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=In the September issue: Tatler Restaurant Awards|ناونیشان=http://www.tatler.com/bystander/events/2012/july/tatler-restaurant-awards#/8219/image/1|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=Tatler|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> لە ڕاپرسییەکدا کە لەلایەن گۆڤاری کاتەرەر و هۆتێلکیپەرەوە لە ساڵی ٢٠٠٣ ئەنجامدرا، میشێل و براکەی وەک کاریگەرترین شێفی وڵاتەکە هەڵبژێردران.<ref name="albmichbio2005c&hk" /> زۆرێک لە چێشتلێنەرە ناسراوەکان لەلایەن میشێل یان براکەی ڕاھێنانیان پێکراوە، میشێل کە لە ساڵی ٢٠١٠دا خەمڵاندنی کردووە کە "نیوەی خاوەن ئەستێرەکانی میشێلین لە بەریتانیا یان لە ڕێستوڕانتی براکەم یان ڕێستوڕانتی منەوە هاتووە".<ref name="gordontruth">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rowe|یەکەم=Michelle|سەردێڕ=The truth about Gordon|ناونیشان=http://www.theaustralian.com.au/life/food-wine/the-truth-about-gordon/story-e6frg8jo-1225827047282|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=The Australian|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160408074735/http://www.theaustralian.com.au/life/food-wine/the-truth-about-gordon/story-e6frg8jo-1225827047282|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەوانیش بریتین لە [[گۆردن ڕەمزی]]، [[مارکۆ پیێر وایت]]،<ref name="gordontruth3">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rowe|یەکەم=Michelle|سەردێڕ=The truth about Gordon|ناونیشان=http://www.theaustralian.com.au/life/food-wine/the-truth-about-gordon/story-e6frg8jo-1225827047282|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|newspaper=The Australian|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی نیسانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160408074735/http://www.theaustralian.com.au/life/food-wine/the-truth-about-gordon/story-e6frg8jo-1225827047282|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و [[پیێر کۆفمان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Michel Roux Snr|ناونیشان=http://goodfood.uktv.co.uk/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190909211520/https://goodfood.uktv.co.uk/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Good Food}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20200316174106/http://www.michelroux-obe.com/ وێبگەی فەرمی (ئەرشیڤ کراو)] * {{IMDb name|2465672}} {{پۆلی کۆمنز|Michel Roux (French chef)|میشێل ڕو}} {{authority control}}{{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|خۆراک|شانشینی یەکگرتوو|تەلەڤیزیۆن|کۆمپانیا|فەڕەنسا}} [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:سەرۆک شێفەکانی ڕێستوڕانتی خاوەن ئەستێرەی میشێلین]] [[پۆل:ئەفسەرە فەخرییەکانی نیشانی ئیمپڕاتۆریەتی بەڕیتانی]] [[پۆل:خاوەن ڕێستوڕانتەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی]] [[پۆل:خێزانی ڕو]] [[پۆل:شێفە فەڕەنسییەکان]] 4j6tsxndf9jw0gwbekkg6li9buj9bap 0 246115 1698313 1672850 2026-10-31T17:03:50Z CommonsDelinker 62 "Miranda_Cosgrove_NickRewind_2022.jpg" سڕاوە؛ [[c:User:Yann|Yann]] ئەم پەڕگەی لەسەر کامانز سڕیەوە بە ھۆی: per [[:c:COM:NETCOPYVIO|]].. 1698313 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox person|name=میراندا کۆسگرۆڤ|image=|caption=کۆسگرۆڤ لە نیسانی ٢٠٢٢|birth_name=میراندا تایلۆر کۆسگرۆڤ|birth_date={{birth date and age|1993|5|14}}<ref name=allmusic/>|birth_place=لۆس ئەنجلێس, کالیفۆڕنیا, یو.ئێس.<ref name=bdate>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tvguide.com/celebrities/miranda-cosgrove/259256 |سەردێڕ=Miranda Cosgrove |ئیش=[[TV Guide]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151126064740/http://www.tvguide.com/celebrities/miranda-cosgrove/259256 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|death_date=|death_place=|alma_mater=زانکۆی باشووری کالیفۆرنیا|occupation={{flatlist| * ئەکتەر * گۆرانیبێژ }}|years_active=١٩٩٦–ئێستا|awards=خەڵاتەکانی میراندا|module={{Infobox musical artist|embed=yes | genre           = {{flatlist| * ئاوازی پۆپ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.allmusic.com/artist/miranda-cosgrove-mn0000996972/biography|سەردێڕ=Miranda Cosgrove|بڵاوکەرەوە=[[AllMusic]]|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190406172217/https://www.allmusic.com/artist/miranda-cosgrove-mn0000996972/biography|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.commonsensemedia.org/music-reviews/dancing-crazy-cd-single |سەردێڕ="Dancing Crazy" (CD single) by Miranda Cosgrove - Music Review " |بڵاوکەرەوە=Commonsensemedia.org |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110202015324/http://www.commonsensemedia.org/music-reviews/dancing-crazy-cd-single |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی شوباتی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> }} | instruments     = ژێی دەنگ | label           = {{flatlist| * ستۆدیۆی کۆڵۆمبیا * ستۆدیۆی نیکلۆدیەن }} | associated_acts = {{flatlist| * جۆش پێک, جێری ترەینەر, درەیک بێل, نەتان کریس, جنێت مکوردی }} }}|signature=Miranda Cosgrove's signature.png}} '''میراندا تایلۆر کۆسگرۆڤ''' ({{بە ئینگلیزی|Miranda Cosgrove}}؛ لە دایکبووی ١٤ی ئایاری ١٩٩٣<ref name="allmusic">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Bio|ناونیشان=https://www.allmusic.com/artist/miranda-cosgrove-mn0000996972/biography|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190406172217/https://www.allmusic.com/artist/miranda-cosgrove-mn0000996972/biography|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[AllMusic]]}}</ref>، ئەکتەر و گۆرانیبێژی ئەمریکییە. لە ساڵی ٢٠١٢دا بەرزترین مووچەی منداڵان ھەبووە و لە ساڵی ٢٠٢٢دا لە لیستی "٣٠ ساڵانی ژێر ٣٠ ساڵ"ی گۆڤاری فۆربێسدا ھاتووە<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Voytko|یەکەم=Lisette|سەردێڕ=JoJo Siwa, Bella Thorne & Miranda Cosgrove: The 30 Under 30 Hollywood Class Of 2022 Breaks The Rules|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/maggiemcgrath/2021/12/01/jojo-siwa-bella-thorne-miranda-cosgrove-the-30-under-30-hollywood-class-of-2022-breaks-the-rules/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Forbes|زمان=en}}</ref>، بە کارەکانی لە تەلەفزیۆنەکاندا ناسراوە، بەتایبەتی بە کارەکانی لە بەرھەمھێنانی درامای کۆمیدی و ڕیکلام و میوانداریکردن. کۆسگرۆڤ لە تەمەنی حەوت ساڵییەوە دەستی بە کاری ھونەری کردووە و چەندین جار لە ڕیکلامە تەلەفزیۆنییەکاندا دەرکەوتووە. دواتر یەکەم کاری نواندن وەک سامەر ھاثاوەی لە فیلمی کۆمیدی ڕیچارد لینکلتەری خوێندنگای ئاوازی ڕۆک (٢٠٠٣) ڕۆڵی بینیوە. دواتر ژمارەیەک ڕۆڵی بچووکی تەلەفزیۆنی بینی پێش ئەوەی ڕۆڵی مێگان پارکەر لە فیلمی سیتکۆم درەیک و جۆش (٢٠٠٤-٢٠٠٧) ببینێت ئەمەش وەک ئەکتەری منداڵ دامەزراند و بە بینەرێکی فراوانتری ناساند. ''' کۆسگرۆڤ زیاتر بەرزبووەوە بۆ ناوبانگ بە ڕۆڵی کارلی شای لە فیلمی سیتکۆمی ھەرزەکاران ئایکارلی (٢٠٠٧-٢٠١٢)، کە چەندین خەڵاتی بەدەستھێنا، لەوانە دوو خەڵاتی ھونەرمەندی گەنج و چوار خەڵاتی ھەڵبژاردەی منداڵان. یەکەم جار لە ساڵی ٢٠٠٨دا بە ئەلبوومی دەنگی سەرەکی بۆ زنجیرەکە دەرکەوت کە چوار گۆرانی تێدا پێشکەش کرد. لە ساڵی ٢٠٠٩ یەکەم شانۆگەری درێژخایەنی خۆی بە ناوی دەربارەی ئێستا  دەربارەی تۆی پێشکەشکرد.<ref name="album">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Beavers|یەکەم=Danielle|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Plans Solo Album After Conquering TV And Web With 'iCarly'|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/articles/1591500/20080724/cosgrove__miranda.jhtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100426045903/http://www.mtv.com/news/articles/1591500/20080724/cosgrove__miranda.jhtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=[[MTV News]]|بڵاوکەرەوە=[[Viacom (2005–present)|Viacom]]}}</ref> یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی بەناوی سپارکس فلای لە نیسانی ٢٠١٠ بڵاوکرایەوە، ئەلبوومەکە گۆرانی "ماچکردنی تۆ"ی تێدابوو کە پلەی ٥٤ی لە بیلبۆرد ھۆت ١٠٠ بەدەستھێنا و بڕوانامەی زێڕی بەدەستھێنا. دووەم شانۆگەری درێژخایەنی بە ناوی چاککردنەوەی بەرز ساڵی دواتر بڵاوکرایەوە. کۆسگرۆڤ دەنگی مارگۆیە لە زنجیرە فیلمی ئەنیمەیشنی منی چەپەڵ، کە زۆرترین داھاتی فیلمی ئەنیمەیشنە و پازدەھەمین زنجیرە فیلمی ئەنیمەیشنە ھەمیشەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Despicable Me Becomes Highest-Grossing Animated Franchise Ever; Beats…|ناونیشان=https://deadline.com/2017/08/despicable-me-highest-grossing-animated-franchise-all-time-shrek-illumination-universal-box-office-1202143599/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20210826024413/https://deadline.com/2017/08/despicable-me-highest-grossing-animated-franchise-all-time-shrek-illumination-universal-box-office-1202143599/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=archive.ph}}</ref> ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمەکانی بیانیەکان (٢٠١٥)، ٣٠٢٢ (٢٠١٩) و باکووری ھۆلیوود (٢٠٢١) ڕۆڵی سەرەکی بینیوە.  لەگەڵ میراندا کۆسگرۆڤ میوانداری بەرنامەی تەلەفزیۆنی سی بی ئێس دەکات بەناوی ئەرکی ئەستەم، کە بووە ھۆی ئەوەی پاڵێوراو بێت بۆ خەڵاتی ئیمی ڕۆژانە. ئەو ڕۆڵی کارلی شای لە زنجیرەی زیندووکردنەوەی ئایکارلی بە ھەمان ناو (٢٠٢١-٢٠٢٣) دووبارە کردەوە، کە ھەروەھا بەرھەمھێنەری جێبەجێکاری بوو. == ژیانی سەرەتایی == کۆسگرۆڤ لە شاری لۆس ئەنجلۆس لەدایکبووە، دایک و باوکی ناویان تۆم کۆسگرۆڤە کە خاوەنی کارێکی وشککردنەوە بووە<ref name="Parents">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ingrassia|یەکەم=Lisa|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Miranda Cosgrove – Nickelodeon, iCarly: Music From and Inspired by the Hit TV Show, iCarly, Miranda Cosgrove|ناونیشان=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20214041,00.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110108030128/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20214041,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٠|ئیش=People}}</ref> و کریس کە خاوەن ماڵە.<ref name="Parents2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ingrassia|یەکەم=Lisa|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Miranda Cosgrove – Nickelodeon, iCarly: Music From and Inspired by the Hit TV Show, iCarly, Miranda Cosgrove|ناونیشان=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20214041,00.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110108030128/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20214041,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٠|ئیش=People}}</ref> ئەو ژنە وتوویەتی کە بە ڕەچەڵەک ئێرلەندی و ئینگلیزی و فەرەنسییە.<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|دوایین=Cosgrove|یەکەم=Miranda|بەستەری نووسەر=Miranda Cosgrove|بەکارھێنەر=MirandaCosgrove|ژمارە=٤٥٦١٥١٠٢٥٤|ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=@GreenPinkBlack Im Irish,English, and French. People always think im a lot of different nationalities though which I think is pretty cool :)|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220720070212/https://twitter.com/mirandacosgrove/status/4561510254|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تاکە منداڵە و لە پۆلی شەشەمەوە لە ماڵەوە خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Miranda Cosgrove: Lets Loose!|ناونیشان=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20306321,00.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131213191310/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20306321,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ئیش=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref name="usatodayfilm">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Miranda Cosgrove goes from 'iCarly' to college|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/life/people/2012/11/25/cosgrove-icarly-college/1720135/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130202123024/http://www.usatoday.com/story/life/people/2012/11/25/cosgrove-icarly-college/1720135/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[USA Today]]}}</ref> لە منداڵیدا لەگەڵ شێوەی جەستەدا کێشەی ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Haas|یەکەم=Mariah|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Admits She Used to Struggle with Body Image: I Was Scared of Pool Parties|ناونیشان=https://people.com/bodies/miranda-cosgrove-reveals-struggles-with-body-confidence/|magazine=[[People (magazine)|People]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Opens Up About Her Body Image Struggles|ناونیشان=https://www.celebuzz.com/2016-05-19/miranda-cosgrove-body-image-struggles/|وێبگە=[[Celebuzz]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210124150512/https://www.celebuzz.com/2016-05-19/miranda-cosgrove-body-image-struggles/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێش ئەوەی ببێتە ئەکتەر، ویستویەتی ببێتە پزیشکی ڤێتێرنەری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Formichelli|یەکەم=Linda|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠١٠|سەردێڕ=Miranda Cosgrove's Healthy Take on Teen Stardom|ناونیشان=https://www.webmd.com/a-to-z-guides/features/miranda-cosgrove-teen-stardom|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=[[WebMD]]|زمان=en}}</ref> == پیشە == === ١٩٩٦-٢٠٠٣ سەرەتای ساڵەکانی و بەناوبانگبوون === لە تەمەنی سێ ساڵیدا لەلایەن بریکارێکی بەھرەمەندەوە<ref name="Parents3">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ingrassia|یەکەم=Lisa|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Miranda Cosgrove – Nickelodeon, iCarly: Music From and Inspired by the Hit TV Show, iCarly, Miranda Cosgrove|ناونیشان=http://www.people.com/people/archive/article/0,,20214041,00.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110108030128/http://www.people.com/people/archive/article/0,,20214041,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٠|ئیش=People}}</ref> لەکاتی گۆرانی وتن و سەماکردن لە چێشتخانەی لۆس ئەنجلۆس تاست ئۆف لۆس ئەنجلۆس زانی کە بەھرەی ھەیە.<ref name="cineconinterview">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Chau|یەکەم=Thomas|سەردێڕ=An interview with the kids of ''School of Rock''|ناونیشان=http://www.cinecon.com/interviews/schoolofrockkids.shtml|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070927190221/http://www.cinecon.com/interviews/schoolofrockkids.shtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=Cinema Confidential|بڵاوکەرەوە=UGO|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پاشان لە چەندین ڕیکلامی تەلەفزیۆنیدا بۆ ماکدۆناڵدز<ref name="star">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cosgrove|یەکەم=Miranda|سەردێڕ=Interview with The Star Scoop|ناونیشان=http://www.thestarscoop.com/2006dec/miranda-cosgrove.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090925083100/http://www.thestarscoop.com/2006dec/miranda-cosgrove.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|شوێن=Los Angeles, California}}</ref> و مێلۆ یێڵۆ<ref name="Biography Today2">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/biographytodayge0000unse_v4q3/page/26|سەردێڕ=Biography Today|بڵاوکەرەوە=Omnigraphics|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٠٨-١٠٥٠-١|شوێن=Detroit, Michigan|پەڕە=[https://archive.org/details/biographytodayge٠٠٠٠unse_v٤q٣/page/٢٦ ٢٦]}}</ref> بەشداری کردووە<ref name="Biography Today">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/biographytodayge0000unse_v4q3/page/26|سەردێڕ=Biography Today|بڵاوکەرەوە=Omnigraphics|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٠٨-١٠٥٠-١|شوێن=Detroit, Michigan|پەڕە=[https://archive.org/details/biographytodayge٠٠٠٠unse_v٤q٣/page/٢٦ ٢٦]}}</ref>، ھەروەھا مۆدێلی بۆ براندە جیاوازەکان کردووە. لە تەمەنی حەوت ساڵیدا دەستی کرد بە تاقیکردنەوە بۆ ڕۆڵی شانۆ و تەلەفزیۆنی.<ref name="star2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cosgrove|یەکەم=Miranda|سەردێڕ=Interview with The Star Scoop|ناونیشان=http://www.thestarscoop.com/2006dec/miranda-cosgrove.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090925083100/http://www.thestarscoop.com/2006dec/miranda-cosgrove.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|شوێن=Los Angeles, California}}</ref> یەکەم دەرکەوتنی لە تەلەفزیۆنی لە ساڵی ٢٠٠١ بوو کاتێک دەنگی لانا لانگی گەنجی لە ئەڵقەی تاقیکاری فیلمی سمۆڵڤیلدا دابین کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Miranda's Cosgrove Timeline|ناونیشان=https://prezi.com/ahtu3szc5k7e/mirandas-cosgrove-timeline/|وێبگە=prezi.com}}</ref> کۆسگرۆڤ یەکەم فیلمی لە فیلمی خوێندنگای ئاوازی ڕۆک (٢٠٠٣) دەرھێنا کە لەلایەن ڕیچارد لینکلتەرەوە دەرھێنرا. لە فیلمەکەدا ڕۆڵی سامەر ھاثاوەی دەگێڕێت، کچێکی گەنج و خاوەنی تەماح و زۆر بەڕێزە و خۆی دەبینێتەوە کە خۆی لەگەڵ سروشتی ڕۆحی ئازادی مامۆستا نوێیەکەی (جاک بلاک)دا دەگونجێنێت. خوێندنگای ئاوازی ڕۆک ھەم سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە بۆکس ئۆفیسدا، داھاتی زیاتر لە ١٣٠ ملیۆن دۆلاری لە سەرانسەری جیھاندا بەدەستھێنا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=School of Rock (2003)|ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=schoolofrock.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=[[Box Office Mojo]]|بڵاوکەرەوە=Amazon.com}}</ref>، ھەم سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستھێنا، ھەم نمرەی ٩١%ی لە بەشی ڕۆتن تەمەیتۆ بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=School of Rock Movie Reviews, Pictures|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/m/school_of_rock/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091130015753/http://www.rottentomatoes.com/m/school_of_rock/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> نواندنی کۆسگرۆڤ لە فیلمەکەدا ستایشی زۆری کرا، دەیڤید ئەنسن لە کۆمپانیای نیوزویک بە "سپۆت ئۆن" وەسفی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ansen|یەکەم=David|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٣|سەردێڕ=A Is for Awesome|ناونیشان=http://www.newsweek.com/id/60256|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091217183154/http://www.newsweek.com/id/60256|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=Newsweek}}</ref> ئەو ئەو دیمەنەی کە کارەکتەرەکەی ھەوڵی گۆرانی وتن دەدات بە تایبەتی سەختی ھێنایەوە: "[من] نزیکەی پێنج ساڵ بوو وانەکانی گۆرانی گوتنم دەخوێند، بۆیە گەیشتن بە گۆرانی وتن بە شێوەیەکی خراپ شتێکی نوێ بوو. دەرھێنەرەکە بەردەوام دەیگوت، 'ھەوڵبدە خراپتر گۆرانی بڵێیت، میراندا دەڵێت،' بۆیە سەیر بوو."<ref name="Biography Today3">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/biographytodayge0000unse_v4q3/page/26|سەردێڕ=Biography Today|بڵاوکەرەوە=Omnigraphics|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٠٨-١٠٥٠-١|شوێن=Detroit, Michigan|پەڕە=[https://archive.org/details/biographytodayge٠٠٠٠unse_v٤q٣/page/٢٦ ٢٦]}}</ref> === ٢٠٠٤-٢٠٠٦: بەرزبوونەوەی بۆ ناوبانگ و درەیک و جۆش === لە ساڵی ٢٠٠٤ کۆسگرۆڤ یەکەم ڕۆڵی سەرەکی خۆی لە زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنیدا نیشتەوە کاتێک لە زنجیرەی نیکلۆدیۆن درەیک و جۆش ڕۆڵی بینی، شانبەشانی درەیک بێل و جۆش پێک. لە زنجیرەکەدا ڕۆڵی مێگان پارکەری گێڕاوە کە خوشکی بچووکی خراپەکاری کارەکتەرە سەرەکییەکان بووە. لە ساڵی ٢٠٠٥ کۆسگرۆڤ ڕۆڵی مونچی لە فیلمی کارتۆن نێتۆرک  لێرەدا پیتەر کۆتۆنتایل دێت: فیلمەکە پێبەخشرا. لە فیلمەکەدا کۆسگرۆڤ مشکێکی مێینەی نیشان دەدات کە لەلایەن جونیۆر و فلۆتەرەوە لە پەپوولەیەک ڕزگار دەکرێت و دواتر لەگەڵیان دەبێت لە سەکەشیەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=A Mouse Tale|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/m/a_mouse_tale|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref> ھەروەھا کۆسگرۆڤ ڕۆڵی میوانی دوو ئەڵقەی کۆمیدیای ئەنیمەیشنی بە ناوی لیلو و ستیچ: دراماکە بینیوە. ھەروەھا دووەم ڕۆڵی سەرەکی خۆی لە فیلمێکی شانۆیی وەرگرت کاتێک شانبەشانی ھاوئەستێرەی درەیک و جۆش درەیک بێڵ لە فیلمی کۆمیدی ھی تۆ, ھی من و ھی ئێمە ڕۆڵی بینی.<ref>{{Allmovie title|325914|Yours, Mine and Ours}}</ref> فیلمەکە لە بۆکس ئۆفیسدا ئاستێکی سوکی پێشکەش کرد. فیلمی ھی تۆ, ھی من و ھی ئێمە لە پلەی سێیەمدا ھات و لە یەکەم کۆتایی ھەفتەدا ١٧ ملیۆن دۆلاری لە بۆکس ئۆفیسی ئەمریکادا بەدەستھێنا.<ref name="Weekend Gross">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yours, Mine and Ours (2005) – Weekend Box Office Results|ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&id=yoursmineandours.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081209055830/http://www.boxofficemojo.com/movies/?page=weekend&id=yoursmineandours.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|ئیش=[[Box Office Mojo]]}}</ref> سێیەم فیلمی شانۆیی کۆسگرۆڤ بەناوی بەردەوام بوون لەگەڵ شێتەکان لە ساڵی ٢٠٠٦ نمایشکرا، بەگشتی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە پێداچوونەوەی نەرێنی لێکرا و لە بۆکس ئۆفیسدا ئاستێکی خراپی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Keeping Up with the Steins (2006) – Weekend Box Office Results|ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/movies/?id=keepingupwiththesteins.htm|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|ئیش=[[Box Office Mojo]]}}</ref><ref name="rottentomatoes.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=Keeping Up with the Steins Movie Reviews, Pictures|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/m/keeping_up_with_the_steins/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101207081730/http://www.rottentomatoes.com/m/keeping_up_with_the_steins|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ئیش=[[Rotten Tomatoes]]}}</ref> === ٢٠٠٧-٢٠١٣: ئایکارلی و ڕیکۆردکردنی گۆرانی === کۆسگرۆڤ لە ژمارەیەک زنجیرەی نیکلۆدیۆن وەک میوان بەشداری کرد، یەکەمیان زۆی ١٠١ بوو، دواتر کۆسگرۆڤ وەک میوان ڕۆڵی سەرەکی لە ئەڵقەیەکی فیلمی ئەنفابیلەس بینی کە ئیما ڕۆبەرتس ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. کۆسگرۆڤ وەک کارەکتەری سەرەکی لە فیلمی سیتکۆمی ئایکارلیدا ڕۆڵی گێڕا، کە بۆ یەکەمجار لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wayback Machine|ناونیشان=https://web.archive.org/web/*/www.icarly.com/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org}}</ref> بینەران دەتوانن ڤیدیۆی خۆیان پێشکەش بکەن و لە دراماکەدا جێگیر بکرێن.<ref name="autogenerated1">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/biographytodayge0000unse_v4q3/page/31|سەردێڕ=Biography Today|بڵاوکەرەوە=Omnigraphics|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٠٨-١٠٥٠-١|شوێن=Detroit, Michigan|پەڕە=[https://archive.org/details/biographytodayge٠٠٠٠unse_v٤q٣/page/٣١ ٣١]}}</ref> کۆتا ئەڵقەی درەیک و جۆش لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ پەخشکرا. تا ھاوینی ٢٠٠٨، ئایکارلی سێیەم زنجیرەی پڕبینەرترین ڕیزبەندی بوو لە دیمۆگرافیای ٩-١٤. بەرنامەی تایبەتی "ئایکارلی تەلەفزیۆن ڕزگار دەکات" بووە زۆرترین بینەری لە تەلەفزیۆنی کەیبڵ لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٨.<ref name="Biography Today"/> یەکەم دەرکەوتنی کۆسگرۆڤ وەک ھونەرمەندی تۆمارکردن بە گۆرانی سەرەکی ئایکارلی "ھەمووی بۆ خۆمدابنێن" <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=iTunes – Leave It All to Me (Theme from iCarly) – Single|ناونیشان=https://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewAlbum?i=269886466&id=269886452&s=143441&uo=4|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=[[iTunes Store]]|بڵاوکەرەوە=[[Apple Inc.]]}}</ref>دەستی پێکرد، کە درەیک بێڵی تێدابوو و وەک تاکە گۆرانی لە ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧ بڵاوکرایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Miranda Cosgrove – Leave It All To Me (iCarly Theme Song) – Music Charts|ناونیشان=http://acharts.us/song/31371|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920104610/http://acharts.us/song/31371|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=aCharts.us}}</ref>، لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٨دا کۆمپانیای کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز تراکی دەنگی ئایکارلی بڵاوکردەوە، کە چوار گۆرانی تێدابوو گۆرانییەکانی لەلایەن کۆسگرۆڤەوە پێشکەشکرا و بۆ یەکەمجار لە پلەی یەکەمی چارتی ئەلبوومەکانی بیلبۆرد منداڵاندا دەرکەوت<ref name="icarlyreview">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Erlewine|یەکەم=Stephen Thomas|بەستەری نووسەر=Stephen Thomas Erlewine|سەردێڕ=iCarly: Music from and Inspired by the Hit TV Show > Review|ناونیشان={{AllMusic|class=album|id=r1385020|pure_url=yes}}|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Macrovision Corporation]]}}</ref><ref name="autogenerated3">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/biographytodayge0000unse_v4q3/page/33|سەردێڕ=Biography Today|بڵاوکەرەوە=Omnigraphics|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٠٨-١٠٥٠-١|شوێن=Detroit, Michigan|پەڕە=[https://archive.org/details/biographytodayge٠٠٠٠unse_v٤q٣/page/٣٣ ٣٣]}}</ref> "خۆشەویستم بمێنەرەوە" وەک تاکە گۆرانییەکی بانگەشە لە ئەلبوومەکەدا بڵاوکرایەوە. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨، بەرگێکی گۆرانی جەژن "پێچانی کریسمس" بڵاوکرایەوە بۆ بانگەشەکردنی گۆرانی تایبەتی جەژنی کریسمستان پیرۆز، درەیک و جۆش کە ماوەی یەک کاتژمێر دەخایەنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=iTunes – Christmas Wrapping – Single|ناونیشان=http://a1.phobos.apple.com/us/r1000/037/Music/fa/e3/a8/mzi.ctreoceh.60x60-50.jpg|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110122213713/http://a1.phobos.apple.com/us/r1000/037/Music/fa/e3/a8/mzi.ctreoceh.60x60-50.jpg|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=iTunes Store|بڵاوکەرەوە=Apple Inc}}</ref> لە ٢٨ی کانوونی دووەم ٢٠٠٩، کۆسگرۆڤ گۆرانی "ئێستا دەربارەی تۆ"ی وەک تاکە گۆرانی سەرەکی لە یەکەم شانۆنامەی درێژکراوەی داھاتووی خۆی بە ھەمان ناو بڵاوکردەوە، کە لە ٣ی شوباتی ٢٠٠٨ بڵاوکرایەوە.<ref name="ayn">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٠٩|سەردێڕ=iTunes – About You Now – EP|ناونیشان=https://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewAlbum?i=303331617&id=303331593&s=143441&uo=4|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=iTunes Store|بڵاوکەرەوە=Apple Inc.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Album & Song Chart History|ناونیشان={{BillboardURLbyName|artist=miranda cosgrove|chart=all}}|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|magazine=Billboard}} {{بەستەری مردوو|url=http://www.billboard.com/artist/ |date=ئەیلوولی ٢٠٢٦ }}</ref> بۆ پەرەپێدانی فیلمی ئەنیمەیشنی ٢٠٠٩ ھەور لەگەڵ چانسی کوبەی گۆشت، کۆمپانیای کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز گۆرانی بانگەشەیی "باراناوی خۆر"ی لەگەڵ کلیپێکی ھاوڕێی لە مانگی ئابی ٢٠٠٩ بڵاوکردەوە<ref name="newep">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Vena|یەکەم=Jocelyn|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Talks New EP ''About You Now''|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/articles/1603673/20090128/cosgrove__miranda.jhtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101208173706/http://www.mtv.com/news/articles/1603673/20090128/cosgrove__miranda.jhtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=MTV News|بڵاوکەرەوە=Viacom}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Raining Sunshine – Single|ناونیشان=https://itunes.apple.com/WebObjects/MZStore.woa/wa/viewAlbum?i=327594014&id=327593913&s=143441&uo=4|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=iTunes Store|بڵاوکەرەوە=Apple Inc.}}</ref> کۆسکرۆڤ بووە یەکێک لە منداڵە پۆپەکان لە ئێم تی ڤیدا لە ٢٠٠٩دا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=The Female Pop Rookies Of 2009|ناونیشان=http://www.mtv.com/videos/news/331008/the-female-pop-rookies-of-2009.jhtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091001110306/http://www.mtv.com/videos/news/331008/the-female-pop-rookies-of-2009.jhtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=MTV}}</ref> کە ڕۆڵی ھەبووە لە فیلمی ڕاستەوخۆ بۆ دیڤیدی ئەسپی کێوی (٢٠٠٩). لە ١٧ی ئازاری ٢٠١٠، ڕاگەیاندرا کە کۆسگرۆڤ گرێبەستێکی واژۆ کردووە، کە بەپێی زانیارییەکان لە "مەودای نزم بۆ ناوەڕاستی حەوت ژمارە"دایە بۆ ئەوەی ٢٦ ئەڵقەی دیکەی ئایکارلی ئەنجام بدات.<ref>Andreeva, Nellie and Matthew Belloni. ''The Hollywood Reporter'', March 17, 2010, "[https://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3i56ed42b9a46f85549d87fed66ad17af3 Miranda Cosgrove signs on for more 'iCarly'] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100323013342/http://www.hollywoodreporter.com/hr/content_display/news/e3i56ed42b9a46f85549d87fed66ad17af3|date=March 23, 2010}}".</ref> ھەروەھا کۆسگرۆڤ دەنگی مارگۆی داوە لە فیلمە ئەنیمەیشنی سێ ڕەھەندییەکەی یونێڤێرساڵ ستۆدیۆدا بەناوی منی چەپەڵ کە لە تەمموزی ٢٠١٠ بڵاوکرایەوە، لە ساڵی ٢٠١٠ کۆسگرۆڤ لەگەڵ گۆرانیبێژانی ماتریکس و دکتۆر لوک و ماکس مارتن<ref name="newep2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Vena|یەکەم=Jocelyn|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Talks New EP ''About You Now''|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/articles/1603673/20090128/cosgrove__miranda.jhtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101208173706/http://www.mtv.com/news/articles/1603673/20090128/cosgrove__miranda.jhtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ئیش=MTV News|بڵاوکەرەوە=Viacom}}</ref> و لیا ھایوود و دانیال جەیمس کاریان کردووە بۆ یەکەم ئەلبوومی ستۆدیۆیی خۆی ، دواتر ئاشکرا بوو کە ناوی سپارکس فلای بووە. "ماچکردنی تۆ" وەک تاکە گۆرانی لە سپارکس فلای بڵاوکرایەوە و بۆ یەکەمجار لە بەرنامەی ڕادیۆیی ڕایان سیکرێست لە ١٢ی ئازاری ٢٠١٠ نمایشکرا<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|دوایین=Cosgrove|یەکەم=Miranda|بەستەری نووسەر=Miranda Cosgrove|بەکارھێنەر=MirandaCosgrove|ژمارە=١٠٣٣٥٨٧١٦٥٤|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٠|سەردێڕ=I just found out that my single "Kissin U" comes out on iTunes March 23rd!!!|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160810210051/https://twitter.com/MirandaCosgrove/status/10335871654|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>، "ماچکردنی تۆ" بوو بە پڕفرۆشترین تاکە گۆرانی کۆسگرۆڤ، لە پلەی ٥٤ی بیلبۆرد ھۆت ١٠٠ و بڕوانامەی بەدەستھێنا زێڕ.<ref name="KissinUGold">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=American single certifications – MIRANDA COSGROVE – KISSIN U|ناونیشان=https://www.riaa.com/gold-platinum/?tab_active=default-award&ar=MIRANDA+COSGROVE&ti=KISSIN+U&format=Single&type=#search_section|بڵاوکەرەوە=[[Recording Industry Association of America]]}}</ref><ref name="KissinUChart">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Chart History (Hot 100)|ناونیشان=https://www.billboard.com/artist/miranda-cosgrove/chart-history/hsi/|بڵاوکەرەوە=[[Billboard (magazine)|Billboard]]}}</ref> ئەلبوومی سمارکس فلای لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠١٠ بڵاوکرایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Martin|یەکەم=Denise|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=TCA Press Tour: 'iCarly' meets 'Victorious'? Nickelodeon says it will happen|ناونیشان=http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/01/tca-press-tour-icarly-meets-victorious-it-will-happen.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100120064507/http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/01/tca-press-tour-icarly-meets-victorious-it-will-happen.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٠|ئیش=Los Angeles Times}}</ref> و پلەی ھەشتەمی چارتی بیلبۆرد ٢٠٠ی ئەمریکای بەدەستھێنا. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١١، کۆسگرۆڤ ئاشکرای کرد کە EP داھاتووی بە ناوی چاککردنەوەی بەرز دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Martin|یەکەم=Denise|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=TCA Press Tour: 'iCarly' meets 'Victorious'? Nickelodeon says it will happen|ناونیشان=http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/01/tca-press-tour-icarly-meets-victorious-it-will-happen.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100120064507/http://latimesblogs.latimes.com/showtracker/2010/01/tca-press-tour-icarly-meets-victorious-it-will-happen.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٠|ئیش=Los Angeles Times}}</ref> یەکەم تاکە گۆرانی لە EP بە ناوی "سەماکردنی شیتانە" لەلایەن ماکس مارتن و شێڵباک و ئەڤریل لاڤین نووسراوە و لەلایەن مارتن و شێلباکەوە بەرھەم ھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Miranda Cosgrove is 'Dancing Crazy' on her Avril Lavigne-Written Track|ناونیشان=http://idolator.com/5717421/miranda-cosgrove-is-dancing-crazy-on-her-avril-lavigne-written-track|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://www.webcitation.org/5v4XZonvU?url=http://idolator.com/5717421/miranda-cosgrove-is-dancing-crazy-on-her-avril-lavigne-written-track|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Idolator}}</ref> تاکە گۆرانییەکە لە پلەی ١٠٠ی بیلبۆرد ھۆت ١٠٠ گەیشتە لوتکە.<ref name="singlen">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Miranda Cosgrove – High Maintenance|ناونیشان=http://www.femalefirst.co.uk/music/popmusic/Miranda+Cosgrove-14987.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110211120032/http://www.femalefirst.co.uk/music/popmusic/Miranda+Cosgrove-14987.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Female First}}</ref> لە ٢٤ی کانوونی دووەم ٢٠١١ دەستی بە گەشتی  ئەلبوومی "سەماکردنی شێتانە" کرد. گەشتەکە لە ویلایەتی میزۆری دەستیپێکرد و بە سەرتاسەری ئەمریکادا گەشت و لە ئۆھایۆ کۆتایی ھات. لە ١٥ی تەمموزی ٢٠١١، گەشتەکە بەردەوام بوو بە ناونیشانی، گەشتی ھاوینەی "سەمای شێتانە" کۆسگرۆڤ گەشتێکی بە ئەمریکا و کەنەدا کردووە و لە فێستیڤاڵە میوزیکییەکان و پێشانگە ویلایەتییەکان نمایشی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Pittman, Sarah Marie|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١١|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Dances Into Summer|ئیش=Pollstar|agency=Associated Press|ناونیشان=http://www.pollstar.com/blogs/news/archive/2011/04/20/764627.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110426200412/http://www.pollstar.com/blogs/news/archive/2011/04/20/764627.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١١}}</ref> لە ١٧ی ئایاری ٢٠١٢ ڕاگەیەندرا کە شەشەمین وەرزی ئایکارلی دوا وەرزی دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Exclusive: iCarly Is Coming to an End, Cast to Film Together for Final Time in June&nbsp;– Today's News: Our Take|ناونیشان=https://www.tvguide.com/News/iCarly-Series-Finale-1047581.aspx|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120520031153/http://www.tvguide.com/News/iCarly-Series-Finale-1047581.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=TVGuide.com}}</ref> کۆتایی زنجیرەکە بە ناوی "ماڵائاوای دەکەم" لە ٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ پەخشکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rogers|یەکەم=Chris|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ='iCarly' & Miranda Cosgrove Say 'iGoodbye' To Fans With Series Finale|ناونیشان=http://hollywoodlife.com/2012/11/24/icarly-series-finale-igoodbye-miranda-cosgrove/}}</ref>، لە ٢٤ی کانوونی دووەم ٢٠١٢، کۆسگرۆڤ لە تراکی دەنگی ئایکارلی دا بەشداری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=iCarly: iSoundtrack II- Music From And Inspired By The Hit TV Show: iCarly: Music|ناونیشان=https://www.amazon.com/iCarly-iSoundtrack-Music-Inspired-Show/dp/B005WOAEA0/ref=sr_1_2?s=music&ie=UTF8&qid=1325974855&sr=1-2|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٢|وێبگە=Amazon}}</ref> دوای وێنەگرتنی کۆتایی فیلمی ئایکارلی لە مانگی حوزەیرانی ٢٠١٢، کۆسگرۆڤ دەستی بە گەشتێکی نوێ کرد بە ناوی گەشتی ھاوینە لە مانگەکانی تەمموز و ئابی ٢٠١٢. === ٢٠١٣–٢٠٢١: فراوانبوونی پیشەیی === لە ١٥ی شوباتی ٢٠١٣، ماڵپەڕی دێدلاین بڵاویکردەوە، کۆسگرۆڤ ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت لە فیلمی خۆشەویست کە بێھۆشە، زنجیرەیەکی تەلەفزیۆنی لەلایەن  لیز بریکسیوس  بۆ کەناڵی NBC نووسراوە و لە ڕۆمانی ھەمان ناونیشانی  دۆگلاس کوپلاند وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Andreeva|یەکەم=Nellie|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Christina Ricci Exits NBC Pilot 'Girlfriend In A Coma'|ناونیشان=https://www.deadline.com/2013/03/christina-ricci-exits-nbc-pilot-girlfriend-in-a-coma/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٣|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> بەڵام دوای کێشەی بەرھەمھێنان، پڕۆژەکە ھەڵوەشایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Andreeva|یەکەم=Nellie|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠١٣|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Joins NBC's 'Girlfriend In A Coma'; 'Holding Patterns' & 'Hostages' Also Add To Casts|ناونیشان=https://www.deadline.com/2013/02/miranda-cosgrove-joins-nbcs-girlfriend-in-a-coma-holding-patterns-hostages-also-add-to-casts/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٣|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> کۆسگرۆڤ جارێکی تر دەنگی مارگۆی لە فیلمی منی چەپەڵ بەشی ٢ دا کە لە ٥ی حوزەیران بڵاوکرایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kit|یەکەم=Borys|سەردێڕ=Steve Coogan Joining Voice Cast for 'Despicable Me 2' (Exclusive)|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/steve-coogan-despicable-me-sequel-318736|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠١٢|newspaper=[[The Hollywood Reporter]]|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120506053614/http://www.hollywoodreporter.com/heat-vision/steve-coogan-despicable-me-sequel-318736|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>، لە ساڵی ٢٠١٣ لە کورتە فیلمی ئەنیمەیشنی  ویلەکانی ڕاھێنان وەک مارگۆ و کچانی گرو وەک ساڤانا دەرکەوت. لە مانگی کانوونی دووەمدا لە بەرنامەی ئەمڕۆ ڕایگەیاند کە ئەلبوومێکی نوێ تۆمار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Is Releasing New Music|ناونیشان=http://www.j-14.com/posts/miranda-cosgrove-is-releasing-new-music-18569|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=J-14 Magazine|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161126003413/http://www.j-14.com/posts/miranda-cosgrove-is-releasing-new-music-18569|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Miranda Cosgrove confirma estar gravando novo álbum e fará novo filme|ناونیشان=http://febreteen.com.br/2013/12/miranda-cosgrove-confirma-estar-gravando-novo-album-e-fara-novo-filme/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161126004530/http://febreteen.com.br/2013/12/miranda-cosgrove-confirma-estar-gravando-novo-album-e-fara-novo-filme/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ئیش=Febre Teen}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ کۆسگرۆڤ کاری دەنگی لە فیلمی ئەنیمەیشنی چیرۆکی مشکێکدا ئەنجامدا، کە لە ١٠ی شوباتی ٢٠١٥ بڵاوکرایەوە<ref>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=9IcXPTn9Scs|سەردێڕ=A MOUSE TALE Official Trailer (2015) - Miranda Cosgrove, Drake Bell|بڵاوکەرەوە=Grindstone Official|via=[[YouTube]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220318042630/https://www.youtube.com/watch?v=9IcXPTn9Scs|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>، ھەروەھا کۆسگرۆڤ لەگەڵ ئۆستین باتلەر ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمی ترسناک بیانیەکان بینی، ڕۆڵی ڕۆز ھالشفۆردیان بینی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Lindstrand|یەکەم١=Courtney|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١٥|سەردێڕ=Miranda Cosgrove's Latest Project is WAY Different Than 'iCarly'…and It Might Give You Nightmares|ناونیشان=http://www.teenvogue.com/story/miranda-cosgrove-the-intruders-interview|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٥|وێبگە=[[Teen Vogue]]}}</ref> کۆسگرۆڤ لە فیلمی سیتکۆمی ئین بی سی کراودد کە لە ١٥ی ئازار تا ٢٢ی ئایاری ٢٠١٦ پەخشکرا، کۆسگرۆڤ جارێکی دیکە ڕۆڵی مارگۆی لە فیلمی منی چەپەڵ بەشی ٣ی وەرگرتەوە کە لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٧ بڵاوکرایەوە<ref name=":0b">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Despicable Me 3 and Dr. Seuss' How the Grinch Stole Christmas Set for 2017|ناونیشان=https://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=113587|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=[[ComingSoon.net]]|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141031111215/http://www.comingsoon.net/news/movienews.php?id=113587|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>، لە ساڵی ٢٠١٩ کۆسگرۆڤ دەرکەوت لە فیلمی زانستی خەیاڵی نێتفلێکسی بودجەی سنووردار ٣٠٢٢.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sippell|یەکەم=Margeaux|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Talks Filming That Gory Scene in '3022': 'It Was Actually Kind of Fun'|ناونیشان=https://www.thewrap.com/miranda-cosgrove-talks-filming-that-gory-scene-in-3022-it-was-actually-kind-of-fun/|وێبگە=[[TheWrap]]}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩ەوە، پێشکەشکاری بەرنامەی ئەرکی ئەستەم بووە لەگەڵ میراندا کۆسگرۆڤ، بەرنامەیەک کە لە کەناڵی سی بی ئێس پەخش دەکرێت<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Rice|یەکەم=Lynette|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=From 'iCarly' to showcasing STEM careers: What Miranda Cosgrove is doing now|ناونیشان=https://ew.com/tv/icarly-miranda-cosgrove-mission-unstoppable-cbs/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٠|magazine=[[Entertainment Weekly]]|زمان=EN}}</ref> و پاڵێوراوانی خەڵاتی ئیمی ڕۆژانەی بۆ ئەو خانمە ئەکتەرە بەدەستھێنا لە ساڵی ٢٠٢٠.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Schneider|یەکەم١=Michael|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Geena Davis' Educational Series 'Mission Unstoppable' Returns to CBS For Season 2 (EXCLUSIVE)|ناونیشان=https://variety.com/2020/tv/news/geena-davis-miranda-cosgrove-mission-unstoppable-1234827215/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Variety}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١، کۆسگرۆڤ ڕۆڵی ڕەچەڵەک لە فیلمی سەربەخۆی باکووری ھۆلیوود بینی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Talks Working on 'North Hollywood' and Her Return to 'iCarly'|ناونیشان=https://www.complex.com/pop-culture/icarly-miranda-cosgrove-north-hollywood-interview|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Complex|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230406193201/https://www.complex.com/pop-culture/icarly-miranda-cosgrove-north-hollywood-interview|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ٢٠٢١–ئێستا: ھاتنەوەی ئایکارلی و فیلمی زیاتر === کۆسگرۆڤ ڕۆڵی خۆی وەک کارلی شای دووبارە دەکاتەوە لە ھاتنەوەی ئایکارلی، کە بۆ یەکەمجار لە پارامۆنت+ لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢١ نمایشکرا<ref name="S2Premiere2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ng|یەکەم=Philiana|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ='iCarly' Season 2 Trailer Teases Josh Peck and Possible Carly-Freddie Romance (Exclusive)|ناونیشان=https://www.etonline.com/icarly-season-2-trailer-teases-carly-freddie-romance-and-josh-peck-exclusive-180091|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Entertainment Tonight}}</ref>، و وەرزی دووەمی بۆ یەکەمجار لە نیسانی ٢٠٢٢ تەمەنی گەنجی چۆن بەرھەمھێنەری جێبەجێکاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Burrell|یەکەم=Joshua|سەردێڕ=Miranda Cosgrove Details Her Transition From Child Star To Executive Producer|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/joshuaburrell/2021/10/11/miranda-cosgrove-details-the-her-transition-from-child-star-to-executive-producer/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Forbes|زمان=en}}</ref> بەرنامەکە زۆر بە باشی توانی بڕیار لەسەر نزیکەی ھەموو لایەنێک بدات، ئێستا من قسە دەکەم لەھەموو شتێکدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Forbes 30 Under 30 2022: Hollywood & Entertainment|ناونیشان=https://www.forbes.com/30-under-30/2022/hollywood-entertainment/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=Forbes|زمان=en}}</ref>." وەرزی یەکەم لە ١٠٠% ڕیزبەندی لە کۆمپانیای ڕۆتن تۆماتۆز وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=iCarly|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/tv/icarly_2021/s01|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[Rotten Tomatoes]]|زمان=en}}</ref> کۆسگرۆڤ لە ٩ی نیسانی ٢٠٢٢ شانبەشانی ڕۆب گرۆنکۆڤسکی میوانداری خەڵاتی ھەڵبژاردەی منداڵانی ساڵی ٢٠٢٢ی کرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Erik Pedersen|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Kids' Choice Awards Nominations Set; Miranda Cosgrove & Rob Gronkowski To Host Show|ناونیشان=https://deadline.com/2022/03/kids-choice-awards-2022-nominations-hosts-miranda-cosgrove-rob-gronkowski-1234974061/|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئازاری ٢٠٢٢|ئیش=[[Deadline Hollywood]]}}</ref>، کە تێیدا خەڵاتی ئەستێرەی تەلەفزیۆنی مێینەی دڵخوازی بەدەستھێنا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gajewski|یەکەم=Ryan|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Kids' Choice Awards: 'Spider-Man: No Way Home' Wins Big; Dr. Jill Biden Speaks|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/kids-choice-awards-2022-winners-list-1235127819/|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en-US}}</ref>، ئەمەش دووەم سەرکەوتنی بوو لە خەڵاتی ھەڵبژاردەی منداڵان. ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢٢دا لە لیستی "٣٠ ژێر ٣٠ ساڵ"ی گۆڤاری فۆربێسدا ھاتبوو.<ref name=":2"/> کۆسگرۆڤ ڕۆڵی مارگۆ لە فیلمی منی چەپەڵ بەشی ٤ دووبارە دەکاتەوە کە بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٤ نمایش بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Grobar|یەکەم=Matt|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Illumination & Universal Set Dates For Animated Films 'Migration' & 'Despicable Me 4'|ناونیشان=https://deadline.com/2022/02/despicable-me-4-migration-get-release-dates-from-illumination-universal-1234956816/|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline|زمان=en-US}}</ref> == ژیانی تایبەتی == کۆسگرۆڤ لە ساڵی ٢٠١٢ لە زانکۆی باشووری کالیفۆرنیا خوێندوویەتی.<ref name="schoolmtv">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Miranda Cosgrove: From 'iCarly' Starlet To USC Student|ناونیشان=http://www.mtv.com/news/articles/1685861/miranda-cosgrove-icarly-college-usc.jhtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120726200409/http://www.mtv.com/news/articles/1685861/miranda-cosgrove-icarly-college-usc.jhtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٢|وێبگە=[[MTV]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Oldenburg|یەکەم١=Ann|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١١|سەردێڕ=Where will Miranda Cosgrove go to college?|newspaper=[[USA Today]]|ناونیشان=http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/04/where-will-miranda-cosgrove-go-to-college/1#.VcZ-E_n2RX4|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190406173327/http://content.usatoday.com/communities/entertainment/post/2011/04/where-will-miranda-cosgrove-go-to-college/1#.VcZ-E_n2RX4|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> ئەو لایەنگرێکی چالاکە لە نەخۆشخانەی توێژینەوەی منداڵانی سانت جود لە شاری مەمفیس لە ویلایەتی تێنسی.<ref name="stjude">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.parade.com/celebrity/2011/08/miranda-cosgrove.html|سەردێڕ=Miranda Cosgrove: 'Everybody Can Make a Difference'|newspaper=Parade: Entertainment, Recipes, Health, Life, Holidays|ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=[[Parade (magazine)|Parade]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130202104421/http://www.parade.com/celebrity/2011/08/miranda-cosgrove.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی شوباتی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا سەردانی نەخۆشخانەکانی تری منداڵان دەکات و پەروەردە لە ڕێگەی مۆسیقاوە بە یەکێک لە ڕێکخراوە خێرخوازییە دڵخوازەکانی دەزانێت.<ref name="educationcharity">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Miranda Cosgrove - Area Codes: (310) Miranda Cosgrove|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=VgZMZK_0FTc&t=5m24s|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231107185637/https://www.youtube.com/watch?v=VgZMZK_0FTc&t=5m24s|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[YouTube]]}}{{cbignore}}</ref> ئەو وتەبێژی نیشتمانییە لە ڕێکخراوی ڕۆیشتنی شەوان ڕوونبکەرەوە کە ڕێکخراوێکە ھۆشیاری بۆ شێرپەنجەی خوێن دروست دەکات.<ref name="lightthenight">{{بیرخستنەوەی تویت|نووسەر=Light The Night|بەستەری نووسەر=Light The Night|بەکارھێنەر=LightTheNightMD|ژمارە=٣١٤٠٤٩٦٠٩٠٨٧٤٥٩٣٣٠|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=Check out our PSA featuring our National Spokesperson, Miranda Cosgrove. http://t.co/7OCoQUT7Gp http://t.co/btY9nu9lnD|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤دا، کۆسگرۆڤ لە دادگای لۆس ئەنجلۆسەوە فەرمانی خۆگرتنی بۆ دەرچوو لە دژی شوێنکەوتویەک کە گوایە بەدوایدا ڕۆیشتووە و دیاریی نەخوازراوی بۆ ناردووە و ھەڕەشەی خۆکوشتنی لێ کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Zwecker|یەکەم١=Bill|سەردێڕ=Miranda Cosgrove gets restraining order against stalker|ناونیشان=https://chicago.suntimes.com/2014/9/21/18473036/miranda-cosgrove-gets-restraining-order-against-stalker|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ئیش=[[Chicago Sun-Times]]|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤|زمان=en}}</ref> دواتر ئەو پیاوە بەھۆی پێشێلکردنی ئەو فەرمانە دەستگیرکرا و سزای سێ ساڵ تاقیکردنەوەی بەسەردا سەپێندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Wenn|سەردێڕ=Actress Miranda Cosgrove's stalker sentenced|ناونیشان=https://www.hollywood.com/general/actress-miranda-cosgroves-stalker-sentenced-60259518|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ئیش=[[Hollywood.com]]|ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦ پیاوێک کە خەریکی داوێنپیسی کۆسگرۆڤ بوو، تەقەی لە ژنێک کرد کە لەناو ئۆتۆمبێلێکدا بوو لە نزیک ماڵی کۆسگرۆڤ، پێش ئەوەی ئاگر لە خۆی بەربدات و لە حەوشەی کۆسگرۆڤ تەقەی لە خۆی بکات. ئەو کەسە لە شوێنی ڕووداوەکە بە مردوویی دۆزرایەوە.<ref>{{cite podcast|url=https://www.youtube.com/watch?v=Yb6OWBE9uiY|title=Ep #41: MIRANDA COSGROVE|work=Good For You|publisher=Kast Media|host=[[Whitney Cummings|Cummings, Whitney]]|date=August 14, 2020|time=|access-date=June 12, 2023}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{پۆلی کۆمنز|Miranda Cosgrove}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|فیلم|فەڕەنسا|مۆسیقا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژنە گۆرانیبێژە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی لۆس ئەنجلەس]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییە ئەمریکییەکان لە کایە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ژنی پۆپی ئەمریکی]] [[پۆل:مۆسیقاژەنە پۆپە مناڵەکان]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کۆڵۆمبیا ڕیکۆردز]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی]] [[پۆل:خەڵکی نیکلۆدیۆن]] [[پۆل:سۆپرانۆ ئەمریکییەکان]] dzzrk2zqptbebjuvl3rmr6f2nm9bsmd 0 246247 1698600 1547116 2026-11-01T07:35:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، پۆڵەندا-کۆلکە) 1698600 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox country | native_name = Królestwo Polskie ([[پۆڵەندی]]) {{ھن}} Царство Польское ([[ڕووسی]]) | conventional_long_name = شانشینی پۆڵەندا | common_name = پۆڵەندا | iso3166code = omit | status = ژێردەستە | empire = ئیمپڕاتۆریی ڕووسیا | p1 = جێنشینی وارشۆ | image_p1 = [[File:Grand_Coat_of_Arms_of_Duchy_of_Warsaw.svg|30px|link=Duchy of Warsaw]] | flag_p1 = Grand Coat of Arms of Duchy of Warsaw.svg | p2 = | image_p2 = | flag_s1 = Flag of the German Empire.svg | flag_s2 = Flag of the Habsburg Monarchy.svg | flag_s4 = Flag of Russia.svg | flag_s3 = Banner of the Kingdom of Poland from the Sejm Chamber (November Uprising).svg | life_span = ١٨١٥–١٩١٥ | event_start = [[کۆنگرەی ڤیێنا]] | image_flag = Royal Standard of the Tsar of Poland (1815–1830).svg | flag = Flag of Congress Poland | image_flag2 = Military ensign of Vistula Flotilla of Congress Poland.svg | flag_type = Top: Royal Standard<br/>Bottom: Brown-Water Navy Ensign | image_coat = Герб Царства Польского 1882.svg | image_map = Congress Poland 1815.svg | image_map2 = CongressPoland1914Map.png | map_caption2 = ناوچە بەڕێوەبەریییەکانی کۆنگرێسی پۆڵەندا | government_type = [[پاشایەتی دەستووری]] (١٨١٥–١٨٣٢)<br/>[[پاشایەتی|پاشایەتی نادەستووری]] (١٨٣٢–١٩١٥) | | capital = [[وارشۆ]] | national_motto = ''Z nami Bóg!''<br /><small>"خودا لەگەڵماندایە!"</small> | national_anthem = ''Pieśń narodowa za pomyślność króla''{{ھن}}(سروودی نیشتمانی بۆ باشیی پاشا) | official_languages = [[پۆڵەندی]], [[ڕووسی]] (لە ١٨٦٧ەوە)<ref name="Kamusella"/> | population_census = ٩٫٤٠٢٫٢٥٣ | population_census_year = ١٨٩٧ | demonym = [[پۆڵەندا|پۆڵەندی]] }} '''کۆنگرێسی پۆڵەندا''' ({{بە پۆڵەندی|Królestwo Kongresowe}}؛ {{بە ڕووسی|Конгрессовая Польша|Kongressovaya Pol'sha}}) '''ئەنجومەنی شانشینی پۆڵەندا''' یان '''پۆڵەندای ڕووسی'''، بە شێوەیەکی فەرمی بە '''شانشینی پۆڵەندا''' ناسراوە، حوکومەتێکی سیاسیی ناوچەکە بوو کە لە ساڵی ١٨١٥ لەلایەن [[کۆنگرەی ڤیێنا]] وەک [[دەوڵەت]]ێکی نیمچە سەربەخۆی [[پۆڵەندا|پۆڵەندی]] دروست کرا. کاتێک دامەزرا کە [[ئیمپراتۆریەتیی یەکەمی فەڕەنسا|فەرەنسییەکان]] بەشێک لە خاکی پۆڵەندایان بەخشی بە [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا]] دوای شکستی فەرەنسا لە [[شەڕەکانی ناپلیۆن|جەنگەکانی ناپلیۆن]]. لە ساڵی ١٩١٥ لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا، شانشینی ڕیجێنسی{{تێبینی|بە شانشینێک دەوترا کە ڕاسپاردەی بخرێتە سەر و کارەکانی لەلایەن دەوڵەتێکی دیکەوە بەڕێوە ببرێت}} کە لەژێر کۆنترۆڵی [[ئیمپراتۆریەتیی ئاڵمانی|ئەڵمانیادا]] بوو، جێگەی گرتەوە تاوەکو پۆڵەندا لە ساڵی ١٩١٨ سەربەخۆیی وەرگرتەوە. دوای دابەشبوونی پۆڵەندا لە کۆتایی سەدەی ھەژدەیەمدا، پۆڵەندا بۆ ماوەی ١٢٣ ساڵ وەک نەتەوەیەکی سەربەخۆ، بوونی نەما. خاکەکە بە دانیشتووانی ڕەسەنی خۆیەوە دابەش بوون بەسەر دەسەڵاتی پاشایەتی ھابسبورگ و [[شانشینی پرووسیا]] و ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا. لە دوای ساڵی ١٨٠٤، ھاوتای کۆنگرێسی پۆڵەندا لەناو ئیمپراتۆرییەتی نەمسادا شانشینی گالیسیا و لۆدۆمێریا بوو، کە بە " پۆڵەندای نەمسایی " ناسراو بوو.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Everett-Heath|یەکەم=John|سەردێڕ=Congress Kingdom of Poland|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780191905636.001.0001/acref-9780191905636-e-9688|ئیش=Concise Oxford Dictionary of World Place Names|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|زمان=en|doi=10.1093/acref/9780191905636.001.0001/acref-9780191905636-e-9688|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-١٩٠٥٦٣-٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>{{ژێدەر پێویستە|date=ئەیلوولی ٢٠٢٤}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/j.ctv1hm8j64|سەردێڕ=Polin: Studies in Polish Jewry Volume 27: Jews in the Kingdom of Poland, 1815-1918|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Liverpool University Press|ژپنک=٩٧٨-١-٩٠٦٧٦٤-٢١-٠}}</ref> شانشینی پۆڵەندا بە شێوەیەکی کاریگەر، بە پاشەکشەیەکی گەورەی ھێزەکانی ڕووسیا لە ساڵی ١٩١٥ کۆتایی ھات و دوای ئەوە حکوومەتی گشتیی وارشۆ جێگای گرتەوە کە لەلایەن ئەڵمانییەکانەوە دامەزرا. لە ساڵی ١٩١٧ بەشێک لەم ناوە گۆڕدرا بۆ شانشینی پۆڵەندا کە تەمەنێکی کورتی ھەبوو، دەوڵەتێکی کاتیی [[ھێزەکانی ناوەند|زلھێزە ناوەندییەکان]] بوو، کە لەبری پاشا، ئەنجومەنی ڕاسپاردنی ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wcislo|یەکەم=Frank|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=: Imperial Russian Rule in the Kingdom of Poland, 1864–1915|ناونیشان=https://www.journals.uchicago.edu/doi/10.1086/725957|journal=The Journal of Modern History|زمان=en|بەرگ=٩٥|issue=3|پەڕەکان=٧٦٣–٧٦٥|doi=10.1086/725957|issn=0022-2801}}</ref> == ناو == ھەرچەندە ناوی فەرمی دەوڵەتەکە ''شانشینی پۆڵەندا'' بوو ({{بە پۆڵەندی|Królestwo Polskie}})، بۆ ئەوەی لە [[مێژووی پۆڵەندا|شانشینییەکانی تری پۆڵەندا]] جیا بکرێتەوە، بە «کۆنگرێسی پۆڵەندا» ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Poland - Partitioned Poland|ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Poland|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠١٩|وێبگە=Encyclopedia Britannica}}</ref> == ئابوری == [[پەڕگە:Bronisław_Wilkoszewski_–_Fabryka_Tow._Ak._Poznańskiego.jpg|وێنۆک|250x250پیکسڵ| وێنەیەکی سەرەتایی کارگەیەکی قوماش لە شاری لۆدزی پۆڵەندا، شارەکە بە یەکێک لە گەورەترین ناوەندەکانی پیشەسازی قوماش لە ئەورووپا دادەنرا و نازناوی ''[[مەنچستر|مانچستەری]] پۆڵەندی'' لێنرا بوو.]] سەرەڕای ئەوەی کە بارودۆخی ئابووری لە ھەندێک کاتدا جیاواز بوو، بەڵام کۆنگرێسی پۆڵەندا خاوەنی یەکێک لە گەورەترین ئابوورییەکانی جیھان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=Home Maddison|ناونیشان=http://www.ggdc.net/maddison/oriindex.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190216033959/http://www.ggdc.net/MADDISON/oriindex.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ناوەڕاستی ساڵانی ١٨٠٠ ناوچەکە بە شێوەیەکی [[شۆڕشی پیشەسازانە|پیشەسازیانە]] پەرەی سەند،<ref name="sciaga.pl">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://sciaga.pl/slowniki-tematyczne/698/zycie-gospodarcze-krolestwa-polskiego-w-latach-1815-1830/|سەردێڕ=Życie gospodarcze Królestwa Polskiego w latach 1815-1830|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> بەڵام کشتوکاڵ ھێشتا ڕۆڵێکی سەرەکی لە ئابووریدا ھەبوو<ref name="sciaga.pl1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://sciaga.pl/tekst/47160-48-gospodarka_w_krolestwie_polskim_od_roku_1815_do_poczatku_xix_wieku|سەردێڕ=Gospodarka w Królestwie Polskim od roku 1815 do początku XIX wieku.|ئیش=Sciaga.pl|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی نیسانی ٢٠١٧}}</ref> جگە لەوەش ھەناردەکردنی [[گەنم]] و [[چاودار]] و بەرھەمەکانی دیکە لە سەقامگیرکردنی بەرھەمی داراییدا ڕۆڵی کاریگەری ھەبوو.<ref name="sciaga.pl1"/> ھاوبەشێکی بازرگانی گرنگی کۆنگرێسی پۆڵەندا [[بەریتانیای مەزن|بەریتانیا]] بوو کە بە بڕێکی زۆر کاڵای ھاوردە دەکرد. لە ساڵی ١٨٩٩دا کۆمپانیای ''FOS'' (''Fabryka Przyrządów Optycznych'' ‒ "کارگەی ئامێری بینایی") لە وارشۆ دامەزرا. تاکە کۆمپانیا بوو لە ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیادا کە [[کامێرا]] و [[تەلەسکۆپ]] و ئامێرەکان دروست بکات و بەرھەمە داھێندراوەکانی دەخستە بازاڕەوە. دوای سەرھەڵدانی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، کارگەکە گواسترایەوە بۆ [[سەنت پیتەرزبورگ]]. == سەرژمێری و دانیشتووان == بەپێی سەرژمێری ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا لە ساڵی ١٨٩٧، ژمارەی دانیشتووانی کۆنگرێسی پۆڵەندا ٩٬٤٠٢٬٢٥٣ کەس بووە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей.|ناونیشان=http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97.php?reg=2|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=www.demoscope.ru}}</ref> {| class="wikitable sortable" |+پێکھاتەی زمانەکانیی کۆنگرێسی پۆڵەندا لە ساڵی ١٨٩٧<ref name=":0"/> !زمان ! قسەکەرانی زمانی دایکی ! % |- | [[زمانی پۆڵەندی|پۆڵەندی]] | align="right" | ٦٬٧٥٥٬٥٠٣ | align="right" | 71.85 |- | [[زمانی یدیش|ییدیش]] | align="right" | ١٫٢٦٧٫١٩٤ | align="right" | 13.48 |- | [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]] | align="right" | ٤٠٧ ھەزار و ٢٧٤ | align="right" | 4.33 |- | ڕووسیی بچووک | align="right" | ٣٣٥ ھەزار و ٣٣٧ | align="right" | 3.57 |- | [[زمانی لیتوانی]] | align="right" | ٣٠٥ ھەزار و ٣٢٢ | align="right" | 3.25 |- | [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] | align="right" | ٢٦٧ ھەزار و ١٦٠ | align="right" | 2.84 |- | [[زمانی بیلاڕووسی|بێلاڕوسی]] | align="right" | ٢٩ ھەزار و ٣٤٧ کەس | align="right" | 0.31 |- | ئەوانی تر | align="right" | ٣٥ ھەزار و ١١٦ | align="right" | 0.37 |- ! کۆ ! ٩٬٤٠٢٬٢٥٣ ! ١٠٠٫٠٠ |} {{Historical populations|١٨١٤|٢٬٨١٥٬٠٠٠|١٨٢٠|٣٬٥٢٠٬٣٥٥|١٨٢٥|٣٬٩١١٬٠٠٠|١٨٣٠|٣٬٩٩٨٬٠٠٠|١٨٣٥|٤٬١٨٨٬١١٢|١٨٤٠|٤٬٤٨٨٬٠٠٩|١٨٤٥|٤٬٧٩٨٬٦٥٨|١٨٥٠|٤٬٨١٠٬٧٣٥|١٨٥٥|٤٬٦٧٣٬٨٦٩|١٨٦٠|٤٬٨٤٠٬٤٦٦|١٨٦٥|٥٬٣٣٦٬٢١٠|١٨٧٠|٦٬٠٧٨٬٥٦٤|١٨٧٥|٦٬٥١٥٬١٥٣|١٨٨٠|٧٬١٠٤٬٨٦٤|١٨٨٥|٧٬٦٨٧٬٨٩٣|١٨٩٠|٨٬٢٥٦٬٥٦٢|١٨٩٧|٩٬٤٠٢٬٢٥٣|١٩٠٤|١١٬٥٨٨٬٥٨٥|١٩٠٩|١١٬٩٣٥٬٣١٨|١٩١٣|١٣٬٠٥٨٬٠٠٠}} == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|پۆڵەندا|ڕووسیا|وڵاتەکان|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Congress Poland}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{پۆڵەندا-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٨١٥]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٨٦٧]] [[پۆل:دابەشکارییەکانی ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ڕووسی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی پۆڵەندی]] 88gjh0hdzaolfgp7uyd0o56apo84fsn 0 246273 1698695 1695762 2026-11-01T10:42:22Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698695 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Cardi B interview.jpg|وێنۆک|کاردی بی ]] '''کاردی بی''' ناوی تەواوی بێلکالیس مارلینیس ئەلمانزار سیفوس ( لەدایکبووی ١١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢)، لە ڕووی پیشەییەوە بە کاردیبی ناسراوە، ڕاپەر و ئەکتەری [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ئەمریکییە]]. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Cardi B|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cardi_B&oldid=1190517413|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>وەک یەکێک لە سەرکەوتووترین ژنە ڕاپەرەکانی نەوەی ئێسا  لە ڕووی [[بازرگانی|بازرگانییەوە]] دادەنرێت. لەشاری [[نیویۆرک]] لەدایکبووە و گەورە بووە، بۆ یەکەمجار لە ڕێگەی ئەو ڤیدیۆیانەی کە لە [[ڤاین (خزمەتگوزاری)|ڤاین]] و ئینستاگرام بڵاوکراونەتەوە، ناوبانگێکی زۆریبەدەستهێناوە. لە ساڵی ٢٠١٥ تا سەرەتای ساڵی ٢٠١٧ وەک ئەندامێکی کاستی ئاسایی لە زنجیرە تەلەفزیۆنییە  VH1 Love & Hip Hop: New York دەرکەوت، کە وێناکردنی بەدواداچوون بۆ ئاواتەکانی مۆسیقا بوو<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Cardi B|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Cardi_B&oldid=1190517413|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>، و ناساندنی زیاتری بەدەستهێنا بە بڵاوکردنەوەیدوو میکستەیپەکەی: Gangsta Bitch مۆسیقا، بەرگی یەکەم. ١ (٢٠١٦) و بەرگی دووەم. ٢ (٢٠١٧). == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Cardi B}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ژنە ئەمریکییە نووسەرەکانی سەدەی ٢١ەکەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:کەسایەتییە تەلەڤیزیۆنییە ژنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی ھیپ ھۆپی کەناری ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:بەشداریکەران لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ڕاستی ئەمریکی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە دەنگییەکانی ئەمریکا]] sfoiy9p4a3vv9vll760bubqfqaze9pb 0 246290 1698160 1697907 2026-10-31T12:08:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698160 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations|ھەرێمی کوردستان‒ئیسپانیا|Kurdistan Region|Spain}} '''پەیوەندییەکانی ھەرێمی کوردستان و ئیسپانیا''' پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان [[ھەرێمی کوردستان]] و [[ئیسپانیا]]یە.{{Refn|While Kurdistan Region refers to the autonomous Kurdish region in Northern Iraq, [[Iraqi Kurdistan]] is a geographical term referring to the Kurdish area of [[Iraq]]}} ھەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٠ەوە لە ڕێگەی نوێنەرایەتییەکەوە لە [[مەدرید]]، پایتەختی ئیسپانیا پەرە بە پەیوەندییەکانی دەدات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=KRG Mission to the European Union|ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=210&l=12&r=364|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170103165307/http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=210&l=12&r=364|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=Department of Foreign Relations - Kurdistan Regional Government}}</ref> لەکاتێکدا ئیسپانیا ھیچ نوێنەرایەتییەکی لە ھەرێمی کوردستاندا نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Promoting Spanish Investment|ناونیشان=https://investingroup.org/interview/151/daban-shadala-krg/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٨|ئیش=Invest in Group|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220522223425/https://investingroup.org/interview/151/daban-shadala-krg/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ [[مەسعوود بارزانی]]، سەرۆکی حوکومەتی ھەرێمی کوردستان ڕایگەیاندبوو، کوردستان بەھای پەیوەندییەکانی لەگەڵ ئیسپانیا بەرز دەنرخێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Prime Minister Barzani and Spain’s ambassador discuss fight against ISIS|ناونیشان=http://www.krgspain.org/prime-minister-barzani-and-spains-ambassador-discuss-fight-against-isis/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> == پەیوەندی سیاسی == ئیسپانیا سیاسەتێکی وردی بەرامبەر بە ناوچە کوردنشینییەکان ھەبووە، ئیسپانیا نایەوێت کورد جوداخواز بێت، ئەمەش لەبەر ئەوەیە ئیسپانیا خۆی کێشەی جوداخوازی نێوخۆیی ھەیە، کە کەتەلۆنییەکان و گروپەکانی دیکەن. نوێنەری حوکومەتی ھەرێمی کوردستان لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٤دا دەریخست کە پەیوەندییە ئابوورییەکانی نێوان ئیسپانیا و ھەرێم کەمترین ئاست بووە و تەنیا کۆمپانیایەکی کەمی ئیسپانیا لە ناوچەکەدا چالاکن. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Alexandra Di Stefano Pironti|سەردێڕ=Spain Lags Behind in Business and Political Ties With Kurdistan|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/business/11012014|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٨|ئیش=Rûdaw|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> لە مانگی ئابی ھەمان ساڵدا، دوای لەشکرکێشی داعش بۆ سەر عێراق، گارسیا مارگالۆ وەزیری دەرەوەی ئیسپانیا ڕایگەیاند، پشتیوانی سەربازی بۆ ھەرێمی کوردستان ھەمیشە بە ڕەزامەندی حکومەتی ناوەندی لە بەغدا دەبێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=La UE respalda que sus miembros envíen armas a los kurdos de Irak|ناونیشان=http://www.elmundo.es/internacional/2014/08/15/53ee1d54268e3ee20a8b457d.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٨|ئیش=El Mundo|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> دواتر باس لەوە کرا کە ئیسپانیا خۆی لە ھاوکاریکردنی ھێزە کوردییەکان بەدوور گرتووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rajoy rehúsa una implicación directa de España contra los yihadistas|ناونیشان=https://www.libertaddigital.com/internacional/oriente-medio/2014-09-05/rajoy-rehusa-una-implicacion-directa-de-espana-contra-los-yihadistas-1276527510/|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٨|agency=Libertad Digital|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٤}}</ref> حکومەتی ئیسپانیا [[گشتپرسیی سەربەخۆییی باشووری کوردستان (٢٠١٧)|ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی کوردی]] ڕەتکردەوە کە لە ئەیلوولی ٢٠١٧ بەڕێوەچوو <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=España rechaza también el referéndum independentista organizado por Kurdistán|ناونیشان=https://www.abc.es/espana/abci-espana-rechaza-tambien-referendum-independentista-organizado-kurdistan-201709151730_noticia.html|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٨|ئیش=ABC España|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> == پەیوەندییەکانی کەتەلۆنیا و کوردەکان == دوای ئەنجامدانی ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی کوردستان لە ئەیلوولی ٢٠١٧، سەرۆکی کەتەلۆنیا پیرۆزبایی لە دەسەڵاتدارانی کوردی کرد بۆ ئەنجامدانی ڕیفراندۆمەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Catalan President Congratulates Barzani on Kurdistan’s Referendum|ناونیشان=http://www.basnews.com/index.php/en/news/kurdistan/381208|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> ھەروەھا سەرۆکی پارتی دیموکراتی ئەوروپای کەتەلۆنیا و سەرۆکی پێشووی [[کەتەلۆنیا]] ڕایگەیاند کە پشتگیری لە ھەوڵی سەربەخۆیی کوردەکان دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://defensenews-alert.blogspot.com/2017/09/catalonia-kurdistan-defending-democracy.html|سەردێڕ=Catalonia, Kurdistan ‘defending democracy’: former Catalan leader|بڵاوکەرەوە=Defense News}}</ref> [[فەلاح مستەفا|فەلاح مستەفا بەکر]] وەزیری دەرەوەی ھەرێمی کوردستان لە مانگی ئایاری ٢٠١٧ بە مەبەستی پتەوکردنی پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان کوردستان و کەتەلۆنیا سەردانی کەتەلۆنیای کرد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئیسپانیا|سیاسەت}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:کەتەلۆنیا]] [[پۆل:ئیسپانیا]] 9xku7pegu2xf7c48p4oj7zfm2c4xkf4 0 246919 1698458 1407693 2026-10-31T22:37:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1698458 wikitext text/x-wiki '''کۆمەڵگای سەرھەڵدانی کوردستان''' (بە [[کوردیی باکووری]]: Cemîyeta Tealîya Kurdistanê<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Mewlanzade Rifat Rojnameya Serbestî|ناونیشان=https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/416614|زمان=ku, en|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref>) ناسراو بە '''کۆمەڵەی پێشکەوتنی کوردستان''' (کورت دەکرێتەوە بۆ SAK)، لە ٦ی تشرینی دووەمی ١٩١٧ بە نھێنی لە [[ئەستەمبوڵ|قوستەنتینیە]] دامەزراوە،<ref name=":07">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ozoglu|یەکەم=Hakan|سەردێڕ=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٠٧٩١٤٥٩٩٣٤|پەڕەکان=١٤٧}}</ref> و بە فەرمی وەک ڕێکخراو خۆی ڕاگەیاند لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٩١٨.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Özoğlu|یەکەم=Hakan|سەردێڕ=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٥٩٩٤-٢|پەڕەکان=٨٨–٨٩|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Özoğlu|یەکەم=Hakan|ڕێکەوت=2001|سەردێڕ="Nationalism" and Kurdish Notables in the Late Ottoman–Early Republican Era|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/259457|journal=International Journal of Middle East Studies|بەرگ=٣٣|issue=3|پەڕەکان=٣٨٧|doi=10.1017/S0020743801003038|issn=0020-7438|jstor=259457}}</ref> بارەگا سەرەکییەکەی لە [[ئەستەمبوڵ]] بوو، بە ئامانجی دروستکردنی دەوڵەتێکی سەربەخۆی [[کورد]]ی لە [[باکووری کوردستان]].<ref name="knm">[https://books.google.com/books?id=9edug343oJMC&dq=%22Society+for+the+Rise+of+Kurdistan%22&pg=PA1 ''The Kurdish nationalist movement: opportunity, mobilization, and identity''], by David Romano, p.28.</ref> ئەم بزووتنەوەیە، لێدوانی بۆ [[کوردستان]]ێکی سەربەخۆ یان نیمچە‒سەربەخۆ دابوو لەسەر بنەمای [[پەیمانی سیڤەر]] و ئەو [[چواردە خاڵەکەی ویڵسن|چواردە خاڵەی]] کە [[ودرۆ ویلسۆن]] دیاری کردبوو.<ref name=":2">Robert W.Olson (1989), p.28–29</ref> کۆمەڵگاکە چەندین پشت پێبەستی ناوخۆیی لە پارێزگاکانی ڕۆژھەڵاتی تورکیادا پێک ھێنا.<ref name=":2" /> == سەرکردایەتی == سەرکردایەتی کۆمەڵگاکە نزیکەی ھاوشێوەی سەرکردایەتی کۆمەڵگای پێش خۆی بوو کە دە ساڵ پێشتر بوو، لە نێویاندا ھەردوو [[شێخ عەبدولقادر شەمزینی]]<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Chaliand|یەکەم=Gérard|سەردێڕ=A People Without a Country: The Kurds and Kurdistan|بڵاوکەرەوە=Zed Books|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=١٨٥٦٤٩١٩٤٣|پەڕەکان=٣٢}}</ref> و [[ئەمین عالی بەدرخان]]<ref name=":3" /> لەگەڵ [[شەریف پاشا]] کە ئاوارە ببوو و نوێنەرەکەی فوئاد پاشای برای بوو.<ref name=":3" /> [[پەڕگە:Prens-emin-ali-bedirxan.jpg|وێنۆک| جێگری سەرۆکی کۆمەڵگا، ئەمین عەلی]] پێکھاتەی سەرکردایەتی کۆمەڵگاکە: * سەرۆک: [[شێخ عەبدولقادر شەمزینی]] * جێگری سەرۆک: [[ئەمین عالی بەدرخان]] * جێگری دووەمی سەرۆک: فوئاد پاشا * ئەمینداری گشتی: حەمدی پاشا * گەنجینەدان: عەبدوڵڵا ئەفەندی<ref name=":07" /> == مێژوو == لە مانگی یەکی ساڵی ١٩١٩ کۆمەڵگاکە لە نامەیەکدا ئامانجەکانی خۆی بۆ حکومەتی بەریتانیا خستەڕوو لە ڕێگەی کۆمیساری باڵای خۆیان لە قوستەنتینیە، نامەکە لە چوار خاڵی سەرەکی پێکھاتبوو: # ناوچەیەکی خاکی دیاریکراوی جوگرافی بۆ کورد دیاری بکرێت.<ref name=":42">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Güneş|یەکەم=Murat Tezcür|سەردێڕ=A Century of Kurdish Politics: Citizenship, Statehood and Diplomacy|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٢٠|ژپنک=٩٧٨-١٠٠٠٠٠٨٤٤٩|پەڕەکان=١٦}}</ref> # کورد سوپاسگوزار دەبێت کە ھەمان ماف و پێبەخشین و ھەمان مامەڵەی بەدەستی ھاوپەیمانانی ھەبێت، وەک ئەوانەی کە بە عەرەب و ئەرمەن و کلدان و ئاشووری و نەتەوە بچووکەکانی دیکە بەبێ جیاوازی ڕەگەز و ئایین بەخشراون.<ref name=":42" /> # پێویستە خۆبەڕێوەبەری بە کورد بدرێت. # کورد بە تایبەتی لە حکومەتی بەریتانیا داوا دەکات کە بە میھرەبانییەوە پارێزگاری لە ماف و بەرژەوەندییەکانی خۆی بکات، ھاوکارییان بکات بە ڕێگای شارستانییانە و پێشکەوتن خوازییانە.<ref name=":42" /> کۆمەڵگاکە لە حوزەیرانی ساڵی ١٩١٩ لە کۆنفرانسی ساڵانەی خۆیدا، دەنگی دا بە دانانی [[چواردە خاڵەکەی ویڵسن|چواردە خاڵی]] ویلسۆنی لە ناوەندی بەرنامەی سیاسی خۆیدا، و ھۆشداریدا لەوەی کە ئەگەر کورد لە دەستەبەرکردنی مافە نەتەوەییەکانی خۆیدا شکست بھێنێت، ئەوا بە چەوساوەیی و بێبەش لە مافەکانی دەمێنێتەوە، و لەوانەیە بۆ چەندین سەدە لە زیندانی داگیرکراواندا بمێنێتەوە. ھەروەھا لە کۆنفرانسەکەدا ڕاگەیەندا کە کورد مافی ھەڵبژاردنی ئیدارەی خۆی لە نیشتمانەکەیدا ھەیە و جێی خۆیەتی کە ئەوانیش کار بۆ گەیشتن بە مافە نەتەوەییەکانی خۆیان بکەن وەک نەتەوەکانی تر و پێکھاتەکانی دراوسێیان. کۆمەڵگاکە لە کۆبوونەوەیەکدا لە بارەگای قوستەنتینیە، بە کۆی دەنگ پێشنیارێکی ئەندامەکانیان پەسەند کرد کە [[شەریف پاشا]] وەک تاکە نوێنەری نەتەوەی کورد لە [[کۆنگرەی ئاشتیی پاریس]] لە ساڵی ١٩١٩ دابندرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Theolin|یەکەم=Sture|سەردێڕ=The Swedish Palace in Istanbul: A Thousand Years of Cooperation Between Turkey and Sweden|بڵاوکەرەوە=YKY|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٥٠٨٠٢٥٨٦|پەڕەکان=١١٤}}</ref> == ئەندامەکان == ئەندامانی دیکەی دیار و بەرچاوی کۆمەڵگاکە بە گشتی ١٧٦ کەس بوون.<ref name=":07">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ozoglu|یەکەم=Hakan|سەردێڕ=Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٠٧٩١٤٥٩٩٣٤|پەڕەکان=١٤٧}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFOzoglu2004">Ozoglu, Hakan (2004). ''Kurdish Notables and the Ottoman State: Evolving Identities, Competing Loyalties, and Shifting Boundaries''. SUNY Press. p.&nbsp;147. [[ژمارەی پێوانەییی نێودەوڵەتیی کتێب|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0791459934|<bdi>0791459934</bdi>]].</cite></ref> لەوانیش [[مستەفا پاشای یاموڵکی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سیاسەت|تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Society for the Rise of Kurdistan}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوە کوردییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:بزووتنەوەی سەربەخۆییی کوردستان]] 990tst8w40nbt6ob3rdddk7udfw16hw 0 247138 1698231 1556010 2026-10-31T13:38:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1698231 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|conventional_long_name=کۆماری کوردی لاچین|native_name=Komara Kurdî ya Laçînê|image_flag=Flag of Kurdistan.svg|image_map=Kalbajar-Lachin Economic Region.png|map_caption=کۆماری کوردی لاچین لە ١٩٩٢|capital=[[لاچین]]|government_type=کۆمار|leader_title1=سەرۆک|leader_name1=وەکیل مستەفایێڤ}} '''کۆماری کوردی لاچین''' (بە [[کوردیی باکووری]]: ''Komara Kurdî ya Laçîn'') دەوڵەتێکی دانپێدانەنراوی تەمەن کورت بوو کە لەلایەن [[کوردایەتی|ناسیۆنالیستە کوردەکانەوە]] لەسەر خاکی [[کوردستانی سوور]]ی پێشوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Reviving a Forgotten Threat: The PKK in Nagorno-Karabakh|ناونیشان=https://jamestown.org/program/reviving-a-forgotten-threat-the-pkk-in-nagorno-karabakh/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ٢٠ی ئایاری ١٩٩٢، لە سەردەمی شەڕی یەکەمی ناگۆرنۆ‒قەرەباغدا ڕاگەیەندرا، و لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢ ھەڵوەشایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Red Kurdistan|ناونیشان=https://kurdishpeople.org/red-kurdistan/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=KurdishPeople.Org|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=English|یەکەم=Duvar|ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=Red Kurdistan in Nagorno-Karabakh|ناونیشان=https://www.duvarenglish.com/columns/2020/10/03/red-kurdistan-in-nagorno-karabakh|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=https://www.duvarenglish.com/columns/2020/10/03/red-kurdistan-in-nagorno-karabakh|زمان=tr-TR}}</ref> == پشت ڕووداوەکان == لە ساڵی ١٩٢٣ حکوومەتی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] یەکەیەکی کارگێڕی دروست کرد کە بە [[کوردستانی سوور|یوزەیدی کوردستان]] یان «کوردستانی سوور» لە چوارچێوەی یەکێتی سۆڤیەتی ئازەربایجان ناسرابوو. پێکھاتبوو لە قەزاکانی [[قەزای لاچین|لاچین]] و قوبادلی و زەنگیلان کە پایتەختەکەشی لە [[لاچین]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kreyenbroek|یەکەم=Philip G.|سەردێڕ=The Kurds: a contemporary overview|ناونیشان=https://archive.org/details/kurds00pkre|دوایین٢=Sperl|یەکەم٢=Stefan|ڕێکەوت=١٩٩٢|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٠٧٢٦٥-٦|زنجیرە=Routledge-SOAS politics and culture in the Middle East series|شوێن=London}}</ref> بەپێی سەرژمێری ساڵی ١٩٢٦، ٧٣٪ی دانیشتووانەکەی کورد بوون و ٢٦٪ ئازەربایجانی بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Курдистанский уезд 1926|ناونیشان=http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/kurdistan26.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.ethno-kavkaz.narod.ru}}</ref> یوزەیدی کوردستان لە ساڵی ١٩٣٠ بۆ ماوەیەکی کورت ڕێکخرایەوە بۆ ئۆکروگی کوردستان و دواتر ھەڵوەشایەوە؛ دوای ئەمەش کۆمەڵێک ڕاگواستن و ئاوارەکردنی کوردەکان دەستی پێکرد لە ناوچەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ПАРТИЗАНЫ НА ПОВОДКЕ|ناونیشان=http://www.hist.ru/kurdy.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.hist.ru}}</ref> لە سەردەمی [[پەرەسترۆیکا]] لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، سەرھەڵدانەوەی خواستە ناسیۆنالیستییەکانی کوردانی سۆڤیەت ھاتە ئاراوە، کە بووە ھۆی پێکھێنانی ڕێکخراوی [[یەکبوون]] لە ساڵی ١٩٨٩، کە ئامانجی دووبارە دامەزراندنەوەی ئۆتۆنۆمی کورد بوو. حکوومەتی یەکێتی سۆڤیەت لە سەردەمی [[میخائیل گۆرباچۆڤ|گۆرباچۆڤ]] ھەوڵیدا ھاوکاری یەکبوون بکات بۆ دانوستان کردن، بۆ دووبارە دامەزراندنەوە و نۆژەنکردنەوەی کوردستانی سوور. سەرەڕای ئەوەش، داڕمانی یەکێتی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١ لەگەڵ دوژمنایەتی [[تورکیا]] بەرامبەر بەم پلانە، کۆتایی ھێنا بە ھەموو خواستەکانی دەوڵەتی کوردی سەربەخۆ لە ناو یەکێتی سۆڤیەت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Özerk Kızıl Kürdistan'a Türkiye nasıl engel oldu?|ناونیشان=https://www.gazeteduvar.com.tr/forum/2019/11/07/1991de-ozerk-kizil-kurdistana-turkiye-nasil-engel-oldu/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191218125244/https://www.gazeteduvar.com.tr/forum/2019/11/07/1991de-ozerk-kizil-kurdistana-turkiye-nasil-engel-oldu/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admina|ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=May 16-18, 1992: Lachin Falls, Red Kurdistan between Armenia and Karabakh|ناونیشان=https://www.aniarc.am/2022/08/29/lachin-falls-red-kurdistan-between-armenia-and-karabakh/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Aniarc|زمان=en-US}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[کوردانی ئازەربایجان]] * [[پێرستی خانەدان و وڵاتە کوردییەکان]] * [[کوردستانی سوور]] * [[یەکبوون]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:کوردستانی گەورە]] [[پۆل:کوردانی ئەرمەنستان]] if2yyac97p2enasvtruiqqkcn6nczty 0 247160 1698446 1444961 2026-10-31T22:35:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1698446 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵکوژیی پینارجیک''' کوشتنی ٢٤ ژن و منداڵێک و ھەشت پاسەوانی گوند بوو لە ٢٠ی حوزەیرانی ١٩٨٧، لە گوندی پینارچیک لە [[پارێزگای ماردین]] لە [[تورکیا]]، لەلایەن [[ھێزەکانی پاراستنی گەل]]ی سەر بە [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]. کوژراوەکان لە ١٦ منداڵ و ھەشت پاسەوانی گوند و ھەشت ژن پێکھاتبوون. ئەلیزا مارکۆس پسپۆڕی ململانێکان بە «دڕندانەترین ھێرشی پەکەکە بۆ سەر گوندنشینان لەوەتەی میلیشیاکە لەلایەن دەوڵەتەوە چاودێری دەکرێت» وەسفی دەکات.<ref name="(M. Aliza, 2007)">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aliza|یەکەم=Marcus|سەردێڕ=The PKK and the Kurdish Fight for Independence|بڵاوکەرەوە=New York University Press|ساڵ=٢٠٠٧|شوێن=NY, USA|پەڕەکان=١١٥–١٢٠}}</ref><ref name="NYT">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|agency=Reuters News|سەردێڕ=Kurdish Rebels Kill 20 In 2 Villages in Turkey|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1987/07/10/world/kurdish-rebels-kill-20-in-2-villages-in-turkey.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=تەممووزی ١٩٨٧}}</ref><ref name="satana">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Satana|یەکەم=Nil S.|ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=The Kurdish Issue in June 2011 Elections: Continuity or Change in Turkey's Democratization?|journal=Turkish Studies|بڵاوکەرەوە=Routledge|بەرگ=١٣|issue=2|پەڕەکان=١٦٩–١٨٩|doi=10.1080/14683849.2012.686575|وتەگێڕانەوە=In those years, the PKK committed several "crimes against humanity" such as the Pınarcık massacre in 1987 in which 8 village guards, 16 children and 8 women were slaughtered in a raid on a village in Mardin province.|hdl-access=free}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|تورکیا|دەیەی ١٩٨٠|مارکسیزم}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای مێردین]] [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] b2besj8ajr05nyeoyrsz3u1w7uolxnf 0 247379 1698580 1686934 2026-11-01T05:50:52Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698580 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ٩٩٩''': نۆ کاتژمێر، نۆ کەس، نۆ دەرگا''' ({{بە ئینگلیزی |999: Nine Hours, Nine Persons, Nine Doors}})یەکەم قۆناغی زنجیرەی «[[سفر ھەڵھاتن (زنجیرەی کایەی ڤیدیۆیی)|ھەڵھاتنی سفر]]»ە، کە لەلایەن کۆمپانیای [[سپایک چەنسۆفت]]ەوە پەرەی پێدراوە. یارییەکە لە ساڵی ٢٠٠٩ بۆ نینتێندۆ دی ئێس بڵاوکرایەوە و دواتر گواسترایەوە بۆ پلاتفۆرمەکانی تر، یارییەکە ڕۆمانێکی بینراو و سەرگەرمی مەتەڵە کە یاریزانەکانی بە گێڕانەوەی ئاڵۆز و میکانیکی یارییە ناوازەکانی سەرسام کرد. چیرۆکەکە بەدوای جونپێی پاڵەواندا دەگەڕێت کە خۆی لەگەڵ ھەشت تاکی دیکەدا لەناو کەشتییەکی نوقمبوودا گیری خواردووە. ناچارن بەشداری لە یارییەکی کوشندەدا بکەن کە لەلایەن کەسایەتییەکی نھێنی بەناوی سفرەوە ڕێکدەخرێت.<ref name="Characters">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aksysgames.com/game-series/zero-escape-series/ |سەردێڕ=Zero Escape Series |بڵاوکەرەوە=[[Aksys Games]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150326063719/http://www.aksysgames.com/game-series/zero-escape-series/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> گرووپەکە دەبێت زنجیرەیەک مەتەڵە ئاڵۆزەکان چارەسەر بکەن و بڕیاری ژیان یان مردن بدەن بۆ ئەوەی لە ماوەی نۆ کاتژمێردا لە کەشتییەکە ڕزگاریان بێت. یەکێک لە تایبەتمەندییە سەرنجڕاکێشەکانی کایەی "٩٩٩" پێکھاتەی گێڕانەوەی لقدارییەتی. یاریزانەکان ھەڵبژاردەیەکیان پێشکەش دەکرێت کە کاریگەرییەکی بەرچاویان لەسەر ئاراستەی چیرۆکەکە ھەیە، کە دەبێتە ھۆی چەندین کۆتایی و دەرئەنجام.<ref name="USgamer Gameplay">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Davison|یەکەم=Pete|ناونیشان=http://www.usgamer.net/articles/jpgamer-in-search-of-door-number-9|سەردێڕ=JPgamer: In Search of Door Number 9|وێبگە=[[USgamer]]|بڵاوکەرەوە=Gamer Network|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160809220428/http://www.usgamer.net/articles/jpgamer-in-search-of-door-number-9|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> یارییەکە ھانی دووبارە یاریکردنەوە دەدات لەکاتێکدا یاریزانەکان ھەوڵدەدەن ھەموو ڕێگاکانی چیرۆکی ئەگەری ئاشکرا بکەن و ئەو نھێنییانەی لەناو گێڕانەوەکەدا شاراوەن، ھەڵبکەنەوە.<ref name="Kotaku">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Schreier|یەکەم=Jason|بەستەری نووسەر=Jason Schreier|ناونیشان=http://kotaku.com/5950889/2010s-best-adventure-game-is-on-sale-for-under-20|سەردێڕ=2010's Best Adventure Game Is On Sale For Under $20|ئیش=[[Kotaku]]|بڵاوکەرەوە=[[Gizmodo Media Group]]|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160402013901/http://kotaku.com/5950889/2010s-best-adventure-game-is-on-sale-for-under-20|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|شەڕ|مێژوو|ژاپۆن|وێژە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:یارییەکانی ئای ئۆ ئێس]] [[پۆل:یارییەکانی پلەی ستەیشن ٤]] [[پۆل:کایەکانی پلەی ستەیشن ڤیتا]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:ئەو یارییە ڤیدیۆییانەی لە ژاپۆن گەشەپیان پێدراوە]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە بەشداریی کەسایەتیی سەرەکیی مێ]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:کایەکانی چەنسۆفت]] [[پۆل:کایەکانی نینتێندۆ دی ئێس]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سپایک چەنسۆفت]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە کایەکانی مەرگ]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە تەلەپاتی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان سەبارەت بە گەشتی کات]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لەلایەن شینجی ھۆسۆی تۆمارکراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ٢٠٢٧ داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە نێڤادا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا داندراون]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان بە وێنەی سێ ڕەھەندیی پێشوەخت-ئامادەکراو]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییەکان کە لەلایەن کۆتارۆ یووچیکۆشی نووسراون]] [[پۆل:کایەکانی ئێکس بۆکس کڵاود گەیمینگ]] [[پۆل:زیرۆ ئیسکەیپ]] ahhriicp3fwxhtv39z1dygetwegkpms 0 247469 1698234 1535415 2026-10-31T13:39:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1698234 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox country|conventional_long_name=کۆماری کەتەلۆنیا|native_name={{native name|ca|República Catalana}}|common_name=کەتەلۆنیا|government_type=کۆمارییە یەکگرتووەکان|image_flag=Flag of Catalonia.svg|image_coat=<!-- Default: Coat of arms of {{{common_name}}}.svg -->|symbol_type=<!-- Displayed text for link under symbol. Default "Coat of arms" -->|national_motto=<!--in inverted commas and wikilinked if link exists-->|national_anthem=|royal_anthem=<!--in inverted commas and wikilinked if link exists-->|image_map=Catalana 1931-1934.png|capital=[[بارسێلۆنا]]|demonym=کەتەلۆنی|currency=<!-- Titles and names of the first and last leaders and their deputies -->|legislature=<!-- Name of legislature -->}} '''کۆماری کەتەلۆنیا''' (بە [[زمانی کەتەلۆنی|کەتەلۆنی]]: ''República Catalana'') دەوڵەتێک بوو کە لە ساڵی ١٩٣١ لەلایەن فرانسیسک ماسیا وەک "کۆماری کەتەلۆنیا لەناو فیدراسیۆنی ئیبیریا" ڕاگەیەندرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ١٩٣٢|سەردێڕ=Spain: Macià's Catalonia|ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,753330,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101027054941/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,753330,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Esculies|یەکەم=Joan|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=El cavaller de l'ideal|journal=Sàpiens|بەرگ=١٢١|پەڕەکان=٢٢–٢٨|ref=1695-2014}}</ref> لە چوارچێوەی ڕاگەیاندنی کۆماری دووەمی ئیسپانیادا. لە ١٤ی نیسانی ١٩٣١ ڕاگەیەندرا، و سێ ڕۆژ دواتر، لە ١٧ی نیسان، لەلایەن سەرکردایەتی کەتەلۆنیا، دامەزراوەی خۆبەڕێوەبەری کەتەلۆنی لە ناو کۆماری ئیسپانیا جێگەی گرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=República Catalana|ناونیشان=https://www.enciclopedia.cat/EC-GEC-0054960.xml|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=enciclopèdia.cat}}</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Proclamació_Segona_República_Francesc_Macià._Amadeu_Aragay._14_abril_1931.jpg|ڕاست|وێنۆک| ڕاگەیاندنی کۆماری کەتەلۆنیا لە پلاسا دی سانت خاوم لەلایەن فرانسیسک ماسیا، بەرشەلۆنە، ١٤ی نیسانی ١٩٣١]] [[پەڕگە:Francesc_Macia.JPG|ڕاست|وێنۆک|244x244پیکسڵ| فرانسیسک ماسیا ئی لویسیا]] [[پەڕگە:Ban_de_proclamació_de_la_República_Catalana.pdf|وێنۆک|276x276پیکسڵ| کۆپی جاڕنامەی کۆماری کەتەلۆنیا کە پاش نیوەڕۆی ١٤ی نیسان بڵاوکرایەوە]] دوای دیکتاتۆری پریمۆ دی ڕیڤێرا، پارتە کۆمارییەکانی ئیسپانیا لە ڕێگەی پەیماننامەی سان ساباستیان (١٧ی ئابی ١٩٣٠) ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی خۆیان بۆ گۆڕینی ڕژێم ئامادە بکەن لە ئەگەری سەرکەوتن لە ھەڵبژاردنەکانی داھاتوودا. لەم پڕۆژەیەدا بڕگەیەک بۆ ئۆتۆنۆمی سیاسی کەتەلۆنیا، لەناو کۆماری ئیسپانیادا ھەبوو. لە ١٢ی نیسانی ١٩٣١، ھەڵبژاردنە ناوخۆیییەکان زۆرینەیەکی گەورە و چاوەڕواننەکراویان لە کەتەلۆنیا (بە بارسێلۆناشەوە) بەخشییە چەپە کۆمارییەکانی کەتەلۆنیا،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Soler Becerro|یەکەم=Raimon|ناونیشان=https://issuu.com/municipals1934/docs/2-eleccions_municipals_de_1931|سەردێڕ=Les eleccions municipals de 1934 a Catalunya. Apèndix 1: Les eleccions municipals de 1931|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230718161058/https://issuu.com/municipals1934/docs/2-eleccions_municipals_de_1931|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پارتێک کە سێ ھەفتە پێشتر لەلایەن یەکێتی لایەنگری سەربەخۆیی ماسیا (Estat Català)، پارتی کۆماری کەتەلۆنیا دامەزراوە. دوای دوو ڕۆژ (١٤ی نیسان)، چەند کاتژمێرێک پێش ڕاگەیاندنی کۆماری دووەمی ئیسپانیا لە مەدرید، سەرۆکی ERC، فرانسیسک ماسیا، لە باڵکۆنی بینای سەرکردایەتی (ئەوکات نوێنەرایەتی پارێزگاکە بوو) لە بارسێلۆنا «کۆماری کەتەلۆنیا»ی ڕاگەیاند، ھەروەھا سەرکردایەتی «پێشبینی ئەوە دەکەن کە گەلانی دیکەی ئیسپانیا خۆیان وەک کۆمار ڕابگەیەنن، بۆ ئەوەی کۆنفیدڕاڵی ئیبیری دابمەزرێنن».<ref>Juliá, Santos (2009).</ref> پێش ڕاگەیاندنەکەی ماسیا لە باڵکۆنی ھۆڵی شارەوە ڕاگەیاندنی کۆماری ئیسپانیا لەلایەن ئەندامێکی دیکەی ERC بە ناوی کۆمپانیای (Lluís Companys) ڕاگەیاندرا و ئاڵاکانی کۆماری کەتەلۆنیا و کۆماری ئیسپانیا لە باڵکۆنەکەوە بەرزکرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ١٩٣١|سەردێڕ=Edición del miércoles, 15 abril 1931, página 6|ناونیشان=http://hemeroteca.lavanguardia.com/preview/1931/04/15/pagina-6/33162334/pdf.html|journal=La Vanguardia|پەڕە=٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ١٩٣١|سەردێڕ=Edición del jueves, 16 abril 1931, página 1|ناونیشان=http://hemeroteca.lavanguardia.com/preview/1931/04/15/pagina-1/33162859/pdf.html?search=bandera|journal=La Vanguardia|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> فرانسیس ماسیا خۆی بە سەرۆکی کەتەلۆنیا ڕاگەیاند،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stone|یەکەم=Peter|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=v8ehi--t7EYC&pg=PA311|سەردێڕ=Frommer's Barcelona|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٠-٠٩٦٩٢-٥|پەڕە=٣١١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> و لەم پۆستەدا لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی ھەڵبژێردراوی باسێلۆنای پەسەند کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pitarch|یەکەم=Ismael E.|ناونیشان=https://www.parlament.cat/document/nom/FrancescMacia.pdf|سەردێڕ=El president Macià i el Parlament de Catalunya|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Parlament de Catalunya. Departament d'edicions|edition=First|شوێن=Barcelona|پەڕە=١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> لە ١٧ی نیسان، سێ ڕۆژ دوای ڕاگەیاندنەکە، حکوومەتی کاتی کۆماری نوێی ئیسپانیا کە نیگەران بوو لەم ڕاگەیاندنە و لیژنەیەکی دروست کرد بۆ ڕۆیشتن بەرەو بارسێلۆنا، بە مەبەستی دانوستان لەگەڵ ماسیا و حکوومەتی کاتی کەتەلۆنیا. دوای چەند کاتژمێرێک لە گفتووگۆیەکی چڕ، ماسیا لەگەڵ سێ وەزیرەکەدا گەیشتە ڕێککەوتنێک،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Mata|یەکەم=Jordi|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=La República dels 3 dies|journal=El Triangle|بەرگ=٧٧٥|پەڕەکان=٣٦–٣٧}}</ref> کە تێیدا حکوومەتی کۆماری کەتەلۆنیا ناوی گۆڕدرا بۆ سەرکردایەتی کەتەلۆنیا (کەتەلۆنی: ''Generalitat de Catalunya'')، بووە دامەزراوەیەکی کەتەلۆنی خۆبەڕێوەبەری لە ناوخۆیی کۆماری ئیسپانیا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Torra|یەکەم=Quim|بەستەری نووسەر=Quim Torra|سەردێڕ=L'últim acte de la República Catalana|ناونیشان=http://www.elpuntavui.cat/politica/article/17-politica/529836-lultim-acte-de-la-republica-catalana.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ئیش=El Punt Avui|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠١٢|زمان=ca}}</ref><ref>Carr, Raymond.</ref> کە لە ساڵی ١٩٣٢ دوای ھەڵبژاردن بۆ پەرلەمانی ئیسپانیا (Cortes Generales) پەیڕەوی ناوخۆی سەربەخۆیی پێدەدرا.<ref>{{Harvard citation no brackets|Fontana|2014}}</ref> فرانسیس ماسیا دەبێتە سەرۆکی گشتیی کەتەلۆنیا (بە فەرمی لە تشرینی دووەمی ١٩٣٢ لەلایەن پەرلەمانی تازە ھەڵبژێردراوی کەتەلۆنیا دەستنیشان کرا)، لە پۆستدا مایەوە تا مردنی لە ٢٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٣.<ref>{{Harvard citation no brackets|Fontana|2014}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20061011133838/http://www.racocatala.cat/imat_temes/republica_cat_20.jpeg سێیەم کۆماری کەتەلۆنیا لە ''ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز''] * [https://www.raco.cat/index.php/Eines/article/viewFile/141956/193462 Una reconsideració مێژوونووسی لە سیاسەت] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|مێژوو}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی کەتەلۆنیا]] [[پۆل:ویلایەتەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٣١]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی کەتەلۆنی]] [[پۆل:کەتەلۆنیا]] [[پۆل:ئیسپانیا]] [[پۆل:کۆمارەکان]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکان]] hse68yzul6co01w7ayato653ce6l8j6 0 247504 1698233 1547124 2026-10-31T13:39:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1698233 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox country|native_name={{native name|ca|República Catalana}}|conventional_long_name=کۆماری کەتەلۆنیا|common_name=کەتەلۆنیا|government_type=کۆماری <!-- Rise and fall, events, years and dates --> <!-- only fill in the start/end event entry if a specific article exists. Don't just say "abolition" or "declaration" -->|image_flag=|image_coat=<!-- Royal arms of Aragon (Crowned).svg -->|symbol_type=<!-- Coat of arms -->|national_motto=<!--in inverted commas and wikilinked if link exists-->|national_anthem=|royal_anthem=<!--in inverted commas and wikilinked if link exists-->|image_map=NASA Satellite Catalonia.jpg|capital=[[بارسێلۆنا]]|demonym=کەتەلۆنی|currency=کڕۆت و ئەوانی تر|legislature=یونتا دی براسۆس}} '''کۆماری کەتەلۆنیا''' (بە [[زمانی کەتەلۆنی|کەتەلۆنی]]: ''República Catalana'') دەوڵەتێکی سەربەخۆی تەمەن کورت بوو، لەژێر پاراستنی فەرەنسادا لە ساڵی ١٦٤١ لەلایەن یونتا دی براسۆسی میرنشینی کەتەلۆنیا بە سەرۆکایەتی پاو کلاریس ڕاگەیەندرا، لە کاتی جەنگی دروێنەکاران (١٦٤٠–١٦٥٢).<ref>Gelderen, Martin van; Skinner, Quentin (2002). [https://books.google.com/books?id=H1ZgD7vlFLYC&pg=PA284 Republicanism: Volume 1, Republicanism and Constitutionalism in Early Modern Europe: A Shared European Heritage]. Cambridge University Press. p. 284. {{ISBN|9781139439619}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Una República efímera i difusa, la catalana de 1641|ناونیشان=https://www.eltemps.cat/article/16703/una-republica-efimera-i-difusa-la-catalana-de-1641|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=El Temps|زمان=Catalan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=República Catalana {{!}} enciclopedia.cat|ناونیشان=https://www.enciclopedia.cat/gran-enciclopedia-catalana/republica-catalana-0|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.enciclopedia.cat}}</ref> لەگەڵ پەرەسەندنی ململانێیەکان لەگەڵ دەسەڵاتی پاشایەتی ئیسپانیا، یونتا دی براسۆس «دەوڵەتە گشتییەکان»ی کەتەلۆنیا بە سەرۆکایەتی سەرۆکی نوێنەری ژەنەراڵی کەتەلۆنیا (یان سەرکردایەتی) پاو کلاریس، لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٦٤١ کۆماری کەتەلۆنیای ڕاگەیاند. لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٦٤١ ''ژەنەڕاڵەکانی براسۆس'' بە سەرۆکایەتی پاو کلاریس [[لویسی سێزدەھەم|لویسی سێزدەھەمی فەرەنسایان]] وەک چاودێریکەری بارسێلۆنا ڕاگەیاند و میرنشینی کەتەلۆنیایان خستە ژێر فەرمانی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Catà i Tur|یەکەم=Josep|ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=La Republica Catalana de Pau Clarís|ناونیشان=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6246806|journal=Annals del Patronat d'Estudis Històrics d'Olot i Comarca|issue=27|پەڕەکان=٢٤٣–٢٥٧|issn=0211-8424}}</ref> لە ساڵی ١٦٤٣دا لویسی سێزدەھەم لە دوای مردنی [[لویی چواردەیەم|لویس چواردەھەم]] جێگەی گرتەوە، کە تا ساڵی ١٦٥٢ وەک چاودێری بارسێلۆنا مایەوە، کاتێک کەتەلۆنیا خرایەوە ناو دەسەڵاتی پاشایەتی ئیسپانیاوە. == مێژوو == [[پەڕگە:Pau_Claris_i_Casademunt.jpg|ڕاست|وێنۆک| پاو کلاریسی کاسادێمونت]] [[پەڕگە:Blaeu_1641.png|ڕاست|وێنۆک| نەخشەی ئەورووپا لەگەڵ کۆماری کەتەلۆنیا (نزیکەی ساڵانی ١٦٤١)]] لە کاتی جەنگی دروێنەکاران کە لە ساڵی ١٦٤٠ دەستی پێکرد (و وەک بەشێک لە جەنگی فەرەنسا-ئیسپانیای سەیر دەکرا) دەوڵەتە گشتییەکانی کەتەلۆنیا، و ئەنجومەنێکی نایاسایی نوێنەرانی دادگاکانی کەتەلۆنیا (بەبێ پاشا)، کە لەلایەن سەرکردایەتییەوە بانگھێشت کرابوون، پشتگیرییان لە فەرەنسا کرد، لە ٢٩ی ئابی ١٦٤٠ ناوچەکە وەک دەسەڵاتی تەواوی پاشای فەرەنسا دەستنیشان کرا. لە ٢٧ی تشرینی یەکەمدا دواجار ڕێککەوتنێک کرا بۆ بەدەستھێنانی پێداویستی سەربازی دژی سوپای پاشایەتی ئیسپانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Una República efímera i difusa, la catalana de 1641|ناونیشان=https://www.eltemps.cat/article/16703/una-republica-efimera-i-difusa-la-catalana-de-1641|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=El Temps|زمان=Catalan}}</ref> بە سەرکەوتنی سوپای مارکیزی لۆس ڤێلێز لە تاراگۆنا لە ٢٣ی کانوونی دووەمدا، ئیسپانییەکان بەردەوام بوون لە پێشڕەوی خۆیان بەرەو [[بارسێلۆنا]]، لەکاتێکدا سوپای فەرەنسی لە سەرەتای مانگی یەکی ساڵی ١٦٤١دا کەتەلۆنیایان بەجێھێشت و بەرەو فەرەنسا ھەڵھاتن. دانوستانەکان لەگەڵ فەرەنسییەکان چڕتر بووەوە، لە ٣ی کانوونی دووەم شاندێکی سێ کەسی کەتەلۆنی لەگەڵ [[ئارماند دی ڕیشیلۆ|کاردیناڵ ڕیشیلۆ]] کۆبووەوە کە دڵنیایی دا لە پاراستنیان ئەگەر کۆمارێکی سەربەخۆی وەک کۆمارەکانی دیکە ببینن.<ref>Coll i Alentorn, Miquel (1992). Història I. L'Abadia de Montserrat. p. 427 {{ISBN|9788478262991}}</ref> لە ئەنجامی دانوستانەکەدا، لە ١٦ی کانوونی دووەم، پاو کلاریس پێشنیارێکی پێشکەش بە یونتا دی براسۆس کرد کە بەھۆیەوە پاشای فەرەنسا ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر ئەوەی میرنشینەکە بخاتە ژێر پاراستنی خۆیەوە ئەگەر کەتەلۆنیا حکوومەتەکەی بگۆڕێت بۆ [[کۆمار]]ی.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Crown of Aragon: A Singular Mediterranean Empire|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشان=https://brill.com/display/title/34072|ئیش=The Crown of Aragon|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=en|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٤٩٦١-٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٦٤١، یونتا دی براسۆس بۆ یەکەمجار لە مێژوودا کۆماری کەتەلۆنیای لەژێر پاراستنی فەرەنسادا ڕاگەیاند؛ بەڵام دوای ھەفتەیەک، شکستی سوپای کەتەلۆنیا لە نزیک بارسێلۆنا، پلیسیس بەسانسۆن توانی دەسەڵاتدارانی کەتەلۆنیا ڕازی بکات کە ئەو یارمەتییەی کە پێویستیانە تەنھا لە فەرەنسا دەتوانرێت بەدەستبھێنرێت، ئەویش ئەگەر لویسی سێزدەھەمی فەرەنسا بە سەروەری خۆیان بناسێنن. پاو کلاریس لە ٢٣ی کانوونی دووەم، لویسی سێزدەھەمی وەک چاودێری بارسێلۆنا ناساند و میرنشینی کەتەلۆنیای خستە ژێر سەروەری فەرەنسا. لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٦٤١، لە کۆتایی شەڕی مۆنتخویک، سوپای فیلیپی چوارەم لەلایەن سوپای فەرەنسا و کەتەلۆنییەکانەوە شکستی ھێنا و ناچار بوون بکشێنەوە؛<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Soler|یەکەم=Núria Florensa i|ڕێکەوت=٢٠٠٤|سەردێڕ=La República catalana de 1641: un foc d'encenalls|ناونیشان=https://www.semanticscholar.org/paper/La-República-catalana-de-1641:-un-foc-d'encenalls-Soler/b621eee58a1d0abaed77b35fa1ed8825f18e77ab}}</ref> پاو کلاریس دوای مانگێک کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pau Claris i Casademunt - Spouse, Children, Birthday & More|ناونیشان=https://playback.fm/person/pau-claris-i-casademunt|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Playback.fm|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Newstalk|سەردێڕ=Moments In History: The Catalonian Revolt|ناونیشان=https://www.newstalk.com/talking-history/moments-in-history-the-catalonian-revolt-62529-523025|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Newstalk|زمان=en}}</ref> ڕێککەوتنێکی فەرمی یەکێتی لە نێوان کەتەلۆنیا و فەرەنسا لە ١٩ی ئەیلوولی ١٦٤١ بە [[Treaty of Peronne (١٩ ئەیلوول ١٦٤١)|پەیمانی پێرۆن]] پەسەند کرا. لویسی چواردەھەم لە ساڵی ١٦٤٣دا وەک چاودێری بارسێلۆنا لە دوای باوکی، خۆی ناساند. لە کۆتاییدا، ئەو وێرانکاریانەی کە بەھۆی برسێتی و تاعونەوە دروست بوو، ئەو بەڵێنانەی کە فیلیپی چوارەم دابووی بۆ ڕێزگرتن لە دەستوور و دامەزراوەکانی کەتەلۆنیا؛ وەرگرتنەوەی بارسێلۆنا لەلایەن سوپای فیلیپەوە کۆتایی بە شەڕەکە ھێنا لە ساڵی ١٦٥٢، و میرنشینی کەتەلۆنیا خرایەوە نێو دەسەڵاتی پاشایەتی ئیسپانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Florensa i Soler|یەکەم=Núria|سەردێڕ=La declinación de la monarquía hispánica en el siglo XVII|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Univ. de Castilla La Mancha|ژپنک=٨٤٨٤٢٧٢٩٦٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=1641, 1873, 1931 i 1934: les quatre repúbliques catalanes|ناونیشان=https://www.elnacional.cat/ca/cultura/marc-pons-republica-catalana_194631_102.html|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ElNacional.cat|زمان=ca}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://archive.today/20130111223838/http://www.grec.net/cgibin/hecangcl.pgm?&USUARI=&SESSIO=&NDCHEC=0054959&PGMORI=E یەکەم کۆماری کەتەلۆنیا] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئیسپانیا}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:شەڕی سی ساڵە]] [[پۆل:مێژووی کەتەلۆنیا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی کەتەلۆنی]] [[پۆل:کەتەلۆنیا]] [[پۆل:ئیسپانیا]] jkbt2l05364yn6ddlo4co5hvslq6ual 1698410 1698233 2026-10-31T20:08:04Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698410 wikitext text/x-wiki {{Infobox country|native_name={{native name|ca|República Catalana}}|conventional_long_name=کۆماری کەتەلۆنیا|common_name=کەتەلۆنیا|government_type=کۆماری <!-- Rise and fall, events, years and dates --> <!-- only fill in the start/end event entry if a specific article exists. Don't just say "abolition" or "declaration" -->|image_flag=|image_coat=<!-- Royal arms of Aragon (Crowned).svg -->|symbol_type=<!-- Coat of arms -->|national_motto=<!--in inverted commas and wikilinked if link exists-->|national_anthem=|royal_anthem=<!--in inverted commas and wikilinked if link exists-->|image_map=NASA Satellite Catalonia.jpg|capital=[[بارسێلۆنا]]|demonym=کەتەلۆنی|currency=کڕۆت و ئەوانی تر|legislature=یونتا دی براسۆس}} '''کۆماری کەتەلۆنیا''' (بە [[زمانی کەتەلۆنی|کەتەلۆنی]]: ''República Catalana'') دەوڵەتێکی سەربەخۆی تەمەن کورت بوو، لەژێر پاراستنی فەرەنسادا لە ساڵی ١٦٤١ لەلایەن یونتا دی براسۆسی میرنشینی کەتەلۆنیا بە سەرۆکایەتی پاو کلاریس ڕاگەیەندرا، لە کاتی جەنگی دروێنەکاران (١٦٤٠–١٦٥٢).<ref>Gelderen, Martin van; Skinner, Quentin (2002). [https://books.google.com/books?id=H1ZgD7vlFLYC&pg=PA284 Republicanism: Volume 1, Republicanism and Constitutionalism in Early Modern Europe: A Shared European Heritage]. Cambridge University Press. p. 284. {{ISBN|9781139439619}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Una República efímera i difusa, la catalana de 1641|ناونیشان=https://www.eltemps.cat/article/16703/una-republica-efimera-i-difusa-la-catalana-de-1641|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=El Temps|زمان=Catalan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=República Catalana {{!}} enciclopedia.cat|ناونیشان=https://www.enciclopedia.cat/gran-enciclopedia-catalana/republica-catalana-0|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.enciclopedia.cat}}</ref> لەگەڵ پەرەسەندنی ململانێیەکان لەگەڵ دەسەڵاتی پاشایەتی ئیسپانیا، یونتا دی براسۆس «دەوڵەتە گشتییەکان»ی کەتەلۆنیا بە سەرۆکایەتی سەرۆکی نوێنەری ژەنەراڵی کەتەلۆنیا (یان سەرکردایەتی) پاو کلاریس، لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٦٤١ کۆماری کەتەلۆنیای ڕاگەیاند. لە ٢٣ی کانوونی دووەمی ١٦٤١ ''ژەنەڕاڵەکانی براسۆس'' بە سەرۆکایەتی پاو کلاریس [[لویسی سێزدەھەم|لویسی سێزدەھەمی فەرەنسایان]] وەک چاودێریکەری بارسێلۆنا ڕاگەیاند و میرنشینی کەتەلۆنیایان خستە ژێر فەرمانی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Catà i Tur|یەکەم=Josep|ڕێکەوت=٢٠١٦|سەردێڕ=La Republica Catalana de Pau Clarís|ناونیشان=https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=6246806|journal=Annals del Patronat d'Estudis Històrics d'Olot i Comarca|issue=27|پەڕەکان=٢٤٣–٢٥٧|issn=0211-8424}}</ref> لە ساڵی ١٦٤٣دا لویسی سێزدەھەم لە دوای مردنی [[لویی چواردەیەم|لویس چواردەھەم]] جێگەی گرتەوە، کە تا ساڵی ١٦٥٢ وەک چاودێری بارسێلۆنا مایەوە، کاتێک کەتەلۆنیا خرایەوە ناو دەسەڵاتی پاشایەتی ئیسپانیاوە. == مێژوو == [[پەڕگە:Pau_Claris_i_Casademunt.jpg|ڕاست|وێنۆک| پاو کلاریسی کاسادێمونت]] [[پەڕگە:Blaeu_1641.png|ڕاست|وێنۆک| نەخشەی ئەورووپا لەگەڵ کۆماری کەتەلۆنیا (نزیکەی ساڵانی ١٦٤١)]] لە کاتی جەنگی دروێنەکاران کە لە ساڵی ١٦٤٠ دەستی پێکرد (و وەک بەشێک لە جەنگی فەرەنسا-ئیسپانیای سەیر دەکرا) دەوڵەتە گشتییەکانی کەتەلۆنیا، و ئەنجومەنێکی نایاسایی نوێنەرانی دادگاکانی کەتەلۆنیا (بەبێ پاشا)، کە لەلایەن سەرکردایەتییەوە بانگھێشت کرابوون، پشتگیرییان لە فەرەنسا کرد، لە ٢٩ی ئابی ١٦٤٠ ناوچەکە وەک دەسەڵاتی تەواوی پاشای فەرەنسا دەستنیشان کرا. لە ٢٧ی تشرینی یەکەمدا دواجار ڕێککەوتنێک کرا بۆ بەدەستھێنانی پێداویستی سەربازی دژی سوپای پاشایەتی ئیسپانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Una República efímera i difusa, la catalana de 1641|ناونیشان=https://www.eltemps.cat/article/16703/una-republica-efimera-i-difusa-la-catalana-de-1641|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=El Temps|زمان=Catalan}}</ref> بە سەرکەوتنی سوپای مارکیزی لۆس ڤێلێز لە تاراگۆنا لە ٢٣ی کانوونی دووەمدا، ئیسپانییەکان بەردەوام بوون لە پێشڕەوی خۆیان بەرەو [[بارسێلۆنا]]، لەکاتێکدا سوپای فەرەنسی لە سەرەتای مانگی یەکی ساڵی ١٦٤١دا کەتەلۆنیایان بەجێھێشت و بەرەو فەرەنسا ھەڵھاتن. دانوستانەکان لەگەڵ فەرەنسییەکان چڕتر بووەوە، لە ٣ی کانوونی دووەم شاندێکی سێ کەسی کەتەلۆنی لەگەڵ [[ئارماند دی ڕیشیلۆ|کاردیناڵ ڕیشیلۆ]] کۆبووەوە کە دڵنیایی دا لە پاراستنیان ئەگەر کۆمارێکی سەربەخۆی وەک کۆمارەکانی دیکە ببینن.<ref>Coll i Alentorn, Miquel (1992). Història I. L'Abadia de Montserrat. p. 427 {{ISBN|9788478262991}}</ref> لە ئەنجامی دانوستانەکەدا، لە ١٦ی کانوونی دووەم، پاو کلاریس پێشنیارێکی پێشکەش بە یونتا دی براسۆس کرد کە بەھۆیەوە پاشای فەرەنسا ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر ئەوەی میرنشینەکە بخاتە ژێر پاراستنی خۆیەوە ئەگەر کەتەلۆنیا حکوومەتەکەی بگۆڕێت بۆ [[کۆمار]]ی.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=The Crown of Aragon: A Singular Mediterranean Empire|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشان=https://brill.com/display/title/34072|ئیش=The Crown of Aragon|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=en|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-٣٤٩٦١-٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ١٧ی کانوونی دووەمی ١٦٤١، یونتا دی براسۆس بۆ یەکەمجار لە مێژوودا کۆماری کەتەلۆنیای لەژێر پاراستنی فەرەنسادا ڕاگەیاند؛ بەڵام دوای ھەفتەیەک، شکستی سوپای کەتەلۆنیا لە نزیک بارسێلۆنا، پلیسیس بەسانسۆن توانی دەسەڵاتدارانی کەتەلۆنیا ڕازی بکات کە ئەو یارمەتییەی کە پێویستیانە تەنھا لە فەرەنسا دەتوانرێت بەدەستبھێنرێت، ئەویش ئەگەر لویسی سێزدەھەمی فەرەنسا بە سەروەری خۆیان بناسێنن. پاو کلاریس لە ٢٣ی کانوونی دووەم، لویسی سێزدەھەمی وەک چاودێری بارسێلۆنا ناساند و میرنشینی کەتەلۆنیای خستە ژێر سەروەری فەرەنسا. لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٦٤١، لە کۆتایی شەڕی مۆنتخویک، سوپای فیلیپی چوارەم لەلایەن سوپای فەرەنسا و کەتەلۆنییەکانەوە شکستی ھێنا و ناچار بوون بکشێنەوە؛<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Soler|یەکەم=Núria Florensa i|ڕێکەوت=٢٠٠٤|سەردێڕ=La República catalana de 1641: un foc d'encenalls|ناونیشان=https://www.semanticscholar.org/paper/La-República-catalana-de-1641:-un-foc-d'encenalls-Soler/b621eee58a1d0abaed77b35fa1ed8825f18e77ab}}</ref> پاو کلاریس دوای مانگێک کۆچی دوایی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pau Claris i Casademunt - Spouse, Children, Birthday & More|ناونیشان=https://playback.fm/person/pau-claris-i-casademunt|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Playback.fm|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Newstalk|سەردێڕ=Moments In History: The Catalonian Revolt|ناونیشان=https://www.newstalk.com/talking-history/moments-in-history-the-catalonian-revolt-62529-523025|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Newstalk|زمان=en}}</ref> ڕێککەوتنێکی فەرمی یەکێتی لە نێوان کەتەلۆنیا و فەرەنسا لە ١٩ی ئەیلوولی ١٦٤١ بە [[Treaty of Peronne (١٩ ئەیلوول ١٦٤١)|پەیمانی پێرۆن]] پەسەند کرا. لویسی چواردەھەم لە ساڵی ١٦٤٣دا وەک چاودێری بارسێلۆنا لە دوای باوکی، خۆی ناساند. لە کۆتاییدا، ئەو وێرانکاریانەی کە بەھۆی برسێتی و تاعونەوە دروست بوو، ئەو بەڵێنانەی کە فیلیپی چوارەم دابووی بۆ ڕێزگرتن لە دەستوور و دامەزراوەکانی کەتەلۆنیا؛ وەرگرتنەوەی بارسێلۆنا لەلایەن سوپای فیلیپەوە کۆتایی بە شەڕەکە ھێنا لە ساڵی ١٦٥٢، و میرنشینی کەتەلۆنیا خرایەوە نێو دەسەڵاتی پاشایەتی ئیسپانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Florensa i Soler|یەکەم=Núria|سەردێڕ=La declinación de la monarquía hispánica en el siglo XVII|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Univ. de Castilla La Mancha|ژپنک=٨٤٨٤٢٧٢٩٦٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=1641, 1873, 1931 i 1934: les quatre repúbliques catalanes|ناونیشان=https://www.elnacional.cat/ca/cultura/marc-pons-republica-catalana_194631_102.html|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ElNacional.cat|زمان=ca}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://archive.today/20130111223838/http://www.grec.net/cgibin/hecangcl.pgm?&USUARI=&SESSIO=&NDCHEC=0054959&PGMORI=E یەکەم کۆماری کەتەلۆنیا] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئیسپانیا}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:شەڕی سی ساڵە]] [[پۆل:مێژووی کەتەلۆنیا]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی کەتەلۆنی]] [[پۆل:کەتەلۆنیا]] [[پۆل:ئیسپانیا]] 7f3p2p5s9a4zkrnx6fydmip7cnzpetx 0 247745 1698535 1367869 2026-11-01T04:35:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1698535 wikitext text/x-wiki '''کۆمەڵەی یەکەمی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣]]''' پێکهاتووە لە [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی چین|چین]] و [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی لوبنان|لوبنان]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قەتەر|قەتەری]] میوانداری و [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی تاجیکستان|تاجیکستان]] . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=#AsianCup2023 Groups Finalised|ناونیشان=https://www.the-afc.com/en/national/afc_asian_cup/news/asiancup2023_groups_finalised.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=the-AFC|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ="Match Schedule – AFC Asian Cup Qatar 2023"|ناونیشان=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/AC23MATCHSCHEDULEFINAL.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=the-afc.com|بڵاوکەرەوە=Asian Football Confederation|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230801222926/https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/AC23MATCHSCHEDULEFINAL.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یارییەکانی ئەم کۆمەڵەیە لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ دەستپێدەکەن تا ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤. == هەڵبژاردەکان == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |پێگە ! rowspan="2" | هەڵبژاردە ! rowspan="2" | زۆن ! rowspan="2" | به‌رواری<br />لێهاتوویی ! rowspan="2" | ژمارەی بەشدارییەکان ! rowspan="2" | دوایین بەشداری ! rowspan="2" | باشترین ئەنجام ! colspan="2" | [[ڕیزبەندیی جیھانیی فیفا|ڕیزبەندی فیفا]] |- ! نیسانی ٢٠٢٣ {{Refn|The rankings of April 2023 were used for [[2023 AFC Asian Cup#Draw|seeding for the final draw]].|group=nb}} ! کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |- | 1 | style="white-space:nowrap" |{{Fb|QAT}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئاسیا|WAFF]] | data-sort-value="1" | ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ | یازدەیەم | [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | data-sort-value="1.1" | '''براوەکان''' ( [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] ) | 61 | 58 |- | 2 | style="white-space:nowrap" |{{Fb|CHN}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژهەڵاتی ئاسیا|EAFF]] | data-sort-value="9" | ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١ | ١٣یەم | [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | data-sort-value="1.2" | پلەی دووەم ( 1984, [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٤|2004]] ) | 81 | 79 |- | 3 | style="white-space:nowrap" |{{Fb|TJK}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیای ناوەندی|کافا]] | data-sort-value="19" | ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | یەکەم | — | data-sort-value="1.4" | یەکەم جارە | 109 | 106 |- | 4 | style="white-space:nowrap" |{{Fb|LBN}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئاسیا|WAFF]] | data-sort-value="1.3" | ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١ | سێیەم | [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | data-sort-value="1.3" | قۆناغی گروپی ( [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٠|2000]], [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|2019]] ) | 99 | 107 |} '''تێبینی'''{{Reflist}} == ڕیزبەندی == {{خشتەی قۆناغی کۆمەڵەکانی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣|Group A}} == یارییەکان == {{Hatnote|All match times are local, [[Arabia Standard Time|AST]] ([[UTC+03:00|UTC+3]]).}} === قەتەر vs لوبنان === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2024|1|12|df=y}} |time = 19:00 |team1 = {{fb-rt|QAT}} |score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group A#Qatar vs Lebanon|٣-٠}} |team2 = {{fb|LBN}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Lusail Stadium]], [[Lusail]] |attendance = |referee = |report = }} === چین vs تاجیکستان === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2024|1|13|df=y}} |time = 17:30 |team1 = {{fb-rt|CHN}} |score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group A#Qatar vs Lebanon|٠–٠}} |team2 = {{fb|TJK}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Abdullah bin Khalifa Stadium]], [[Doha]] |attendance = |referee = |report = }} === لوبنان vs چین === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2024|1|17|df=y}} |time = 14:30 |team1 = {{fb-rt|LBN}} |score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group A#Lebanon vs China|٠-٠}} |team2 = {{fb|CHN}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Al Thumama Stadium]], [[Doha]] |attendance = |referee = |report = }} === تاجیکستان vs قەتەر === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2024|1|17|df=y}} |time = 17:30 |team1 = {{fb-rt|TJK}} |score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group A#Tajikistan vs Qatar|٠-١}} |team2 = {{fb|QAT}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Al Bayt Stadium]], [[Al Khor (city)|Al Khor]] |attendance = |referee = |report = }} === قەتەر vs چین === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2024|1|22|df=y}} |time = 18:00 |team1 = {{fb-rt|QAT}} |score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group A#Tajikistan vs Qatar|١-٠}} |team2 = {{fb|CHN}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Khalifa International Stadium]], [[Al Rayyan (city)|Al Rayyan]] |attendance = |referee = |report = }} === تاجیکستان vs لوبنان === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2024|1|22|df=y}} |time = 18:00 |team1 = {{fb-rt|TJK}} |score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group A#Tajikistan vs Lebanon|٢-١}} |team2 = {{fb|LBN}} |goals1 = |goals2 = |stadium = [[Jassim bin Hamad Stadium]], [[Al Rayyan (city)|Al Rayyan]] |attendance = |referee = |report = }} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.the-afc.com/en/national/afc_asian_cup/home.html}} <references group="nb" />{{جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} 6qouugz9pq3wvu6dfwo6bo2rkobj00c 0 247834 1698497 1535623 2026-11-01T01:36:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1698497 wikitext text/x-wiki '''کۆمەڵەی دووەمی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣]]''' لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوسترالیا|ئوسترالیا]] و [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان|ئۆزبەکستان]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوریا|سوریا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھیندستان|هیندستان]] پێکهاتووە . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=#AsianCup2023 Groups Finalised|ناونیشان=https://www.the-afc.com/en/national/afc_asian_cup/news/asiancup2023_groups_finalised.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=the-AFC|زمان=en}}</ref>یارییەکانی ئەم کۆمەڵەیە لە ١٣ی کانوونی دووەم تا ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ دەستپێدەکەن .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ="Match Schedule – AFC Asian Cup Qatar 2023"|ناونیشان=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/AC23MATCHSCHEDULEFINAL.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=the-afc.com|بڵاوکەرەوە=Asian Football Confederation|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230801222926/https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/AC23MATCHSCHEDULEFINAL.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == تیمەکان == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |پێگەی بکێشە ! rowspan="2" | تیم ! rowspan="2" | زۆن ! rowspan="2" | به‌رواری<br />لێهاتوویی ! rowspan="2" | ژمارەی بەشدارییەکان ! rowspan="2" | دوایین<br />بەشداریی ! rowspan="2" | باشترین ئەنجام ! colspan="2" | [[ڕیزبەندیی جیھانیی فیفا|ڕیزبەندی فیفا]] |- ! نیسانی ٢٠٢٣ {{Refn|The rankings of April 2023 were used for [[2023 AFC Asian Cup#Draw|seeding for the final draw]].|group=nb}} ! کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |- | B1 | style="white-space:nowrap" |{{Fb|AUS}} | ئەی ئێف ئێف | data-sort-value="5" | ١١ی حوزەیرانی ٢٠٢١ | پێنجەم | [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | data-sort-value="2.1" | '''براوەکان''' ( ٢٠١٥ ) | 29 | 25 |- | B2 | style="white-space:nowrap" |{{Fb|UZB}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیای ناوەندی|کافا]] | data-sort-value="15" | ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | هەشتەم | [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | data-sort-value="2.2" | پلەی چوارەم ( [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١١|2011]] ) | 74 | 68 |- | B3 | style="white-space:nowrap" |{{Fb|SYR}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئاسیا|WAFF]] | data-sort-value="3" | ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١ | حەوتەم | [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | data-sort-value="2.3" | قۆناغی گروپی ( 1980, 1984, [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٨٨|1988]], [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٩٦|1996]], [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١١|2011]], [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|2019]] ) | 90 | 91 |- | B4 | style="white-space:nowrap" |{{Fb|IND}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی باشووری ئاسیا|SAFF]] | data-sort-value="17" | ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | پێنجەم | [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | data-sort-value="2.4" | پلەی دووەم ( ١٩٦٤ ) | 101 | 102 |} == ڕیزبەندی ==  |Group B={{#invoke:Sports table|main|style=WDL|class_rules=[[2023 AFC Asian Cup#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]]|source=the-afc.com<ref name="AFC2023">{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=AFC Asian Cup Fixtures 2023 | وێبگە=the-AFC | ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣| ناونیشان=https://www.the-afc.com/en/national/afc_asian_cup/fixtures__standings.html | ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> <!--Update team positions below (check tiebreakers)-->|team_order=AUS, UZB, IND, SYR <!--Update team results below (including date)-->|update=future|start_date=13 January 2024|win_AUS=0|draw_AUS=0|loss_AUS=0|gf_AUS=0|ga_AUS=0|status_AUS=|win_UZB=0|draw_UZB=0|loss_UZB=0|gf_UZB=0|ga_UZB=0|status_UZB=|win_IND=0|draw_IND=0|loss_IND=0|gf_IND=0|ga_IND=0|status_IND=|win_SYR=0|draw_SYR=0|loss_SYR=0|gf_SYR=0|ga_SYR=0|status_SYR=<!--Team definitions-->|name_AUS={{fb|AUS}}|name_UZB={{fb|UZB}}|name_IND={{fb|IND}}|name_SYR={{fb|SYR}} <!--Qualification column definitions-->|res_col_header=Q|result1=KO|result2=KO|result3=3rd|col_KO=green1|text_KO=Advance to [[2023 AFC Asian Cup knockout stage|knockout stage]]|col_3rd=blue1|text_3rd=Possible [[2023 AFC Asian Cup knockout stage|knockout stage]]}} == یارییەکان == == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.the-afc.com/en/national/afc_asian_cup/home.html}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} 88exqaphobawg5af7ga7f5vfr4am92n 0 248263 1698504 1367843 2026-11-01T01:37:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1698504 wikitext text/x-wiki '''کۆمەڵەی سێیەمی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣]]''' لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران|ئێران]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] و [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی هۆنگ کۆنگ|هۆنگ کۆنگ]] و [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی فەلەستین|فەلەستین]] پێکهاتووە . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=#AsianCup2023 Groups Finalised|ناونیشان=https://www.the-afc.com/en/national/afc_asian_cup/news/asiancup2023_groups_finalised.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=the-AFC|زمان=en}}</ref> یارییەکانی ئەم کۆمەڵەیە لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ تا ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ بەڕێوەچوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ="Match Schedule – AFC Asian Cup Qatar 2023"|ناونیشان=https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/AC23MATCHSCHEDULEFINAL.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=the-afc.com|بڵاوکەرەوە=Asian Football Confederation|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230801222926/https://assets.the-afc.com/2023_AFC_Asian_Cup/Downloads/AC23MATCHSCHEDULEFINAL.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == تیمەکان == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" |پێگەی بکێشە ! rowspan="2" | تیم ! rowspan="2" | زۆن ! rowspan="2" | به‌رواری لێهاتوویی ! rowspan="2" | ژمارەی بەشدارییەکان ! rowspan="2" | دوایین بەشداری ! rowspan="2" | باشترین ئەنجام ! colspan="2" | [[ڕیزبەندیی جیھانیی فیفا|ڕیزبەندی فیفا]] |- ! نیسانی ٢٠٢٣ {{Refn|The rankings of April 2023 were used for [[2023 AFC Asian Cup#Draw|seeding for the final draw]].|group=nb}} ! کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |- | ج-1 | style="white-space:nowrap" |{{Fb|IRN}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیای ناوەندی|کافا]] | data-sort-value="6" | ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١ | ١٥ـەم | [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | data-sort-value="3.1" | '''براوەکان''' ( ١٩٦٨ ، ١٩٧٢ ، ١٩٧٦ ) | 24 | 21 |- | ج-٢ | style="white-space:nowrap" |{{Fb|UAE}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئاسیا|WAFF]] | data-sort-value="8" | ١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١ | یازدەیەم | [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | data-sort-value="3.2" | پلەی دووەم ( [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٩٦|1996]] ) | 72 | 64 |- | ج-3 | style="white-space:nowrap" |{{Fb|HKG}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژهەڵاتی ئاسیا|EAFF]] | data-sort-value="18" | ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | چوارەم | ١٩٦٨ | data-sort-value="3.4" | پلەی سێیەم ( ١٩٥٦ ) | 147 | 150 |- | ج4 | style="white-space:nowrap" |{{Fb|PLE}} | [[یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئاسیا|WAFF]] | data-sort-value="14" | ١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ | سێیەم | [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | data-sort-value="3.3" | قۆناغی گروپی ( 2015, [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|2019]] ) | 93 | 99 |}  خشتەی کۆمەڵەکانی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣ == ڕیزبەندی == {{خشتەی قۆناغی کۆمەڵەکانی جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣|Group C}} == ئەنجامی یارییەکان == === میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان و هۆنگ کۆنگ === <section begin=C1 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2024|1|14|df=y}} |time = 17:30 |team1 = {{fb-rt|UAE}} |score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group C#United Arab Emirates vs Hong Kong|3–1}} |team2 = {{fb|HKG}} |goals1 = *[[سوڵتان عادل|عادل]] {{goal|34|pen.}} *[[زەید سوڵتان|سوڵتان]] {{goal|52}} *[[یەحیا غەسانی|غەسانی]] {{goal|90+5|pen.}} |goals2 = *[[چان سیو کوان]] {{goal|49}} |stadium = [[یاریگای نێونەتەوەییی خەلیفە]], [[ڕەیان]] |attendance = 15,586 |referee = [[محەممەد تەقی (ناوبژیوان)|محەممەدتەقی]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی سەنگاپوورە|سەنگاپوورە]]) |report = https://www.the-afc.com/en/matches/afc-asian-cup/2023/2363535 }}<section end=C1 /> === ئێران و فەلەستین === <section begin=C2 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2024|1|14|df=y}} |time = 20:30 |team1 = {{fb-rt|IRN}} |score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group C#Iran vs Palestine|4–1}} |team2 = {{fb|PLE}} |goals1 = *[[کەریم ئەنساریفارد|ئەنساریفارد]] {{goal|2}} *[[شوجاع خەلیلزادە|خەلیلزادە]] {{goal|12}} *[[مێهدی قائیدی|قائیدی]] {{goal|38}} *[[سەردار ئازموون|ئازموون]] {{goal|55}} |goals2 = *[[تامەر سیام|سیام]] {{گۆڵ|45+6}} |stadium = [[یاریگای شاری پەروەردەیی]]، [[ڕەیان]]. |attendance = 27,691 |referee = [[عەبدولڕەحمان جاسم]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی قەتەر|قەتەر]]) |report = https://www.the-afc.com/en/matches/afc-asian-cup/2023/2363536 }}<section end=C2 /> === فەلەستین و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان === <section begin=C3 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2024|1|18|df=y}} |time = 20:30 |team1 = {{fb-rt|PLE}} |score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group C#Palestine vs United Arab Emirates|1–1}} |team2 = {{fb|UAE}} |goals1 = *[[بەدر ناسر (یاریزانی تۆپی پێی ئیماراتی)|ناسر]] {{گۆڵ|50|گۆڵی پێچەوانە}} |goals2 = *[[سوڵتان عادل|عادل]] {{گۆڵ|23}} |stadium = [[یاریگای ئەلجنوب]], [[ئەلوەکرا]] |attendance = 41,986 |referee = [[ئەحمەد عەلی]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی کووەیت|کووەیت]]) |report = https://www.the-afc.com/en/matches/afc-asian-cup/2023/2363537 }}<section end=C3 /> === هۆنگ کۆنگ و ئێران === <section begin=C4 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2024|1|19|df=y}} |time = 20:30 |team1 = {{fb-rt|HKG}} |score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group C#Hong Kong vs Iran|0–1}} |team2 = {{fb|IRN}} |goals1 = |goals2 = *[[مێهدی قائیدی|قائیدی]] {{goal|24}} |stadium = [[یاریگای نێونەتەوەییی خەلیفە]], [[ڕەیان]] |attendance = 36,412 |referee = [[حەننان خەتتاب]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی سوریا|سوریا]]) |report = https://www.the-afc.com/en/matches/afc-asian-cup/2023/2363538 }}<section end=C4 /> === ئێران و میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان === <section begin=C5 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی | date = {{Start date|2024|1|23|df=y}} | time = 18:00 | team1 = {{fb-rt|IRN}} | score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group C#Iran vs United Arab Emirates|2–1}} | team2 = {{fb|UAE}} | goals1 = *[[ مەهدی تارمی|تارمی]] {{گۆڵ|26||65}} | goals2 = *[[یەحیا غەسانی|غەسانی]] {{گۆڵ|90+3}} | stadium = [[یاریگای شاری پەروەردەیی]]، [[ڕەیان]]. | attendance = 34,259 | referee = [[ئیلگز تانتاشێڤ]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئوزبەکستان|ئوزبەکستان]]) | report = https://www.the-afc.com/en/matches/afc-asian-cup/2023/2363540 }}<section end=C5 /> === هۆنگ کۆنگ و فەلەستین === <section begin=C6 />{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date = {{Start date|2024|1|23|df=y}} |time = 18:00 |team1 = {{fb-rt|HKG}} |score = {{score link|2023 AFC Asian Cup Group C#Hong Kong vs Palestine|0–3}} |team2 = {{fb|PLE}} |goals1 = |goals2 = *[[ئودەی دەباغ|دەباغ]] {{goal|12||60}} *[[زەید قونبەر|قونبەر]] {{گۆڵ|48}} |stadium = [[ یاریگای عەبدوڵڵا بن خەلیفە]]، [[دەوحە]] |attendance = 6,568 |referee = [[شۆن ئیڤانس (ناوبژیوان)|شۆن ئیڤانس]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئوسترالیا|ئوسترالیا]]) |report = https://www.the-afc.com/en/matches/afc-asian-cup/2023/2363539 }}<section end=C6 /> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.the-afc.com/en/national/afc_asian_cup/home.html}} {{جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} 76ynmawtds5hp7bhi4zpretr47ju8ls 0 248274 1698220 1570907 2026-10-31T13:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1698220 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی وڵات|ناو_خۆماڵی=Azərbajcan Sosjalist Зyra Cumhyrijjəti{{ھن}}Азербайджанская([[زمانی ئازەربایجانی|زمانی ئازەری]]) Социалистическая Советская Республика([[ڕووسی]])|ئاڵا_وێنە=Flag of Azerbaijan SSR.svg|ناو_فەرمی=کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئازەربایجان|ناوی_باو=ئازەربایجانی سۆڤیەت|نیشانی_نەتەوەیی_وێنە=Emblem of the Azerbaijan Soviet Socialist Republic (1978–1991), Emblem of Azerbaijan (1991–1993).svg|پایتەخت=[[باکوو]]|دروشمی_نەتەوەیی=''"کرێکارانی جیھان، یەک بگرن"''|سروودی_نیشتمانی=سروودی نیشتیمانیی ئازەربایجانی سۆڤیەت|نەخشە_وێنە=Azerbaijan SSR in the Soviet Union.svg|نەخشە_سەردێڕ=شوێنی ئازەربایجانی سۆڤیەت (سوور) لە یەکێتیی سۆڤیەتدا|شار_گەورەترین=باکوو|زمانەکان_فەرمی=[[زمانی ئازەربایجانی]]، [[ڕووسی]]|زمانەکان=[[زمانی ئەرمەنی]]، [[زمانی تاڵشی]]، لەزگی، تات|ڕەگەز_گرووپەکان=[[ئازەرییەکان|ئازەر]]، [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەن]]، [[کورد]]|جۆری_زمانەکان=زمانەکانی تر|مەزەندەی_ژمارەی_دانیشتووان=٧٫٠٣٧٫٨٦٧}} '''کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئازەربایجان''' ({{بە ئازەربایجانی|Azərbajcan Sosjalist Зyra Cumhyrijjəti}}؛ {{بە ڕووسی|Азербайджанская Социалистическая Советская Республика}}) کە بە '''ئازەربایجانی سۆڤیەت''' ناسراوە، یەکێک بووە لە کۆمارە پێکھێنەرەکانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە نێوان ساڵانی ١٩٢٢ و ١٩٩١، لە ٢٨ی نیسانی ١٩٢٠ دامەزراوە، دوو ساڵی یەکەمی ئازەربایجانی سۆڤیەتی وەک وڵاتێکی سەربەخۆ بوو، تا پێکھێنانی [[کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز|کۆماری سۆڤیەتی ترانسقەوقاز]] بە یەکگرتنی لەگەڵ کۆمارەکانی [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان|کۆماری سۆڤیەتی ئەرمینیا]] و [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی گورجستان|کۆماری سۆڤیەتی جۆرجیا]]. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٢٢دا، ترانسقەوقاز بوو بە بەشێک لە یەکێتیی سۆڤیەتی نوێ پێکھاتوو. دەستووری ئازەربایجانی سۆڤیەت لەلایەن نۆیەمین کۆنگرەی سەرتاسەری ئازەربایجانی سۆڤیەت لە ١٤ی ئازاری ١٩٣٧ پەسەندکرا. لە ٥ی شوباتی ١٩٩١، ئازەربایجان ناوی گۆڕدرا بۆ [[ئازەربایجان|کۆماری ئازەربایجان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Milli Meclis|ناونیشان=https://meclis.gov.az/cat-az.php?cat=92&lang=en#:~:text=The%20Parliament%20of%20Azerbaijan,%20too,Azerbaijan%20on%2018%20October%201991.|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=meclis.gov.az}}</ref> بەپێی بڕیاری ژمارە ١٦‒١٢ی سۆڤیەتی باڵا، بڕیارەکە پەسەند کرا. دەستووری یەکێتی سۆڤیەتی ئازەربایجان لە ساڵی ١٩٩٥دا بوونی نەما، لەگەڵ پەسەندکردنی دەستووری نوێی ئازەربایجان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Soviet republics|ناونیشان=https://rulers.org/sovrep.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=rulers.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.etutor.pl/slownik-angielskiego?q=Azerbaijan+SSR&popupmode=etutor|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.etutor.pl}}</ref> == مێژوو == {{وتاری سەرەکی|مێژووی کۆماری ئازەربایجان}} === دامەزراندن === کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئازەربایجان لە ٢٨ی نیسانی ١٩٢٠ دوای ڕادەست بوونی حکوومەتی کۆماری دیموکراتی ئازەربایجان بە بەلشەفییە ناوخۆییەکانی وڵاتەکە، بە سەرۆکایەتی میرزا داود حوسێنۆڤ و نەریمان نەریمانۆڤ و لەشکرکێشی سوپای سووری بەلشەفییەکان دامەزراوە. لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٢١ کۆمارەکانی سۆڤیەتی ڕووسیا، ئەرمینیا، ئازەربایجان و جۆرجیا ڕێککەوتنێکیان لەگەڵ تورکیا واژوو کرد کە بە [[پەیمانی قەرس]] ناسرا. ھەروەھا کۆماری سۆسیالیستی ناخچیڤان کە پێشتر سەربەخۆ بوو، بەپێی پەیمانی قەرس دەبێتە ھەرێمێکی خۆبەڕێوەبەریی ئازەربایجان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nakhchivan Autonomous Republic|ناونیشان=https://nakhchivan.preslib.az/en_b1.html#l4|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=nakhchivan.preslib.az}}</ref> سنوورەکانی ئازەربایجان و ئەرمینیا وەک شوێنەکانی دیکەی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] چەند جارێک کێشرانەوە، بەڵام ھیچ کام لە لایەنەکانی ھەردوولا بە تەواوی لە ئەنجامی سنوورەکان ڕازی نەبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Azerbaijani Turks: Power and Identity under Russian Rule|ناونیشان=https://www.hoover.org/research/azerbaijani-turks-power-and-identity-under-russian-rule|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Hoover Institution|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Wilson Center|ناونیشان=https://www.wilsoncenter.org/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.wilsoncenter.org|زمان=en}}</ref> === کۆماری سۆسیالیستی ترانسقەوقاز === لە ١٢ی ئازاری ١٩٢٢ سەرکردەکانی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئازەربایجان و ئەرمەنستان و جۆرجیا یەکێتییەکیان دامەزراند، کە بە [[کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز|کۆماری سۆڤیەت فیدڕاڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز]] (TSFSR) ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Azerbaijan {{!}} History, People, & Facts {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Azerbaijan|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> ئەمە یەکەم ھەوڵی یەکێتی کۆمارەکانی سۆڤیەت بوو، پێش یەکێتیی سۆڤیەت. ئەنجومەنی یەکێتی TSFSR بە نوێنەرانی سێ کۆمار پێکھاتبوو: نەریمان نەریمانۆڤ (ئازەربایجان)، پۆلیکارپ مدیڤانی (جۆرجیا)، و ئەلێکساندەر فیۆدۆرۆڤیچ میاسنیکیان (ئەرمینیا). سکرتێری یەکەمی پارتی کۆمۆنیستی ترانسکۆقازیا سێرگۆ ئۆردزۆنیکیدزێ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Azerbaijan SSR - Azerbaijan|ناونیشان=https://www.azerbaijans.com/content_358_en.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.azerbaijans.com}}</ref> لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٢٢ TSFSR ڕەزامەندی دەربڕی لەسەر بەشداریکردنی یەکێتییەکە لەگەڵ [[ڕووسیا]] و [[ئوکراینا|ئۆکرانیا]] و [[بیلاڕووس|بێلاڕووس]]، بەم شێوەیە [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەت]] دامەزرا و پێکھێندرا، کە تا ساڵی ١٩٩١ بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Parliament of the Azerbaijan Democratic Republic (1918-1920)|ناونیشان=https://meclis.gov.az/news.php?id=14|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=The Parliament of the Azerbaijan Democratic Republic (1918-1920)|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=USSR established {{!}} December 30, 1922|ناونیشان=https://www.history.com/this-day-in-history/ussr-established|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=HISTORY|زمان=en}}</ref> بەڵام TSFSR زۆری نەخایاند. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٣٦ یەکێتیی ترانسقەوقاز ھەڵوەشایەوە، کاتێک سەرکردەکانی ئەنجومەنی یەکێتییەکە نەیانتوانی لەسەر چەند پرسێک ڕێکبکەون. پاشان ئازەربایجان و ئەرمینیا و جۆرجیا ڕاستەوخۆ و بە شێوەیەکی فەرمی بوونە بەشێک لە کۆماری یەکێتی سۆڤیەت. === ھەڵوەشانەوە === ئازەربایجانی سۆڤیەت لە ساڵی ١٩٩١ سەربەخۆیی لە یەکێتیی سۆڤیەت بەدەستھێنا و بەتەواوەتی بووە کۆمارێکی سەربەخۆ، بە ھۆکارەکانی وەک: [[پەرەسترۆیکا|چاکسازییەکانی گۆرباچۆڤ]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gorbachev and Perestroika {{!}} History of Western Civilization II|ناونیشان=https://courses.lumenlearning.com/suny-hccc-worldhistory2/chapter/gorbachev-and-perestroika/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=courses.lumenlearning.com}}</ref> [[پان تورکیزم|بزووتنەوە ناسیۆنالیستەکان]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Yilmaz|یەکەم=Harun|ڕێکەوت=٢٠١٣|سەردێڕ=The Soviet Union and the Construction of Azerbaijani National Identity in the 1930s|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/24482865|journal=Iranian Studies|بەرگ=٤٦|issue=4|پەڕەکان=٥١١–٥٣٣|issn=0021-0862}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=A Brief Description of Azerbaijani Nationalism from its Inception to Today - Baku Research Institute|ناونیشان=https://bakuresearchinstitute.org/en/a-brief-description-of-azerbaijani-nationalism-from-its-inception-to-today/,%20https://bakuresearchinstitute.org/en/a-brief-description-of-azerbaijani-nationalism-from-its-inception-to-today/,%20https://bakuresearchinstitute.org/en/a-brief-description-of-azerbaijani-nationalism-from-its-inception-to-today/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=bakuresearchinstitute.org|زمان=en-US}}{{بەستەری مردوو|url=https://bakuresearchinstitute.org/en/a-brief-description-of-azerbaijani-nationalism-from-its-inception-to-today/,%20https://bakuresearchinstitute.org/en/a-brief-description-of-azerbaijani-nationalism-from-its-inception-to-today/,%20https://bakuresearchinstitute.org/en/a-brief-description-of-azerbaijani-nationalism-from-its-inception-to-today/ |date=شوباتی ٢٠٢٤ }}</ref> [[شەڕی ناگۆرنۆ-قەرەباغ (٢٠٢٠)|ململانێی ناگۆرنۆ‒قەرەباغ]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Nagorno-Karabakh issue|ناونیشان=https://www.mfa.am/en/nagorno-karabakh-issue|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.mfa.am|زمان=hy|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240127125900/https://www.mfa.am/en/nagorno-karabakh-issue|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتی سۆڤیەت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=46. Azerbaijan/Nagorno-Karabakh (1991-present)|ناونیشان=https://uca.edu/politicalscience/home/research-projects/dadm-project/europerussiacentral-asia-region/azerbaijannagorno-karabakh-1991-present/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=uca.edu|زمان=en-US}}{{بەستەری مردوو|url=https://uca.edu/politicalscience/home/research-projects/dadm-project/europerussiacentral-asia-region/azerbaijannagorno-karabakh-1991-present/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=cluster:6222: OneLook Thesaurus|ناونیشان=https://www.onelook.com/thesaurus/?s=cluster:6222|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.onelook.com}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[کۆماری سۆڤیەت فیدراڵی سۆسیالیستی ترانسقەوقاز]] * [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان]] * [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی گورجستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|جوگرافیا|سیاسەت|مێژوو|وڵاتەکان|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|Azerbaijan Soviet Socialist Republic}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:ئازەربایجان لە ١٩٩٢]] [[پۆل:ئازەربایجان لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٩١]] [[پۆل:ئازەربایجان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٢٠]] [[پۆل:کۆمارە سۆسیالیستییەکانی پێشوو]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ئاسیا]] [[پۆل:یەکێتیی سۆڤیەت]] [[پۆل:کۆمارەکانی یەکێتی سۆڤیەت]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٢]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٣٦]] leogc6erayk34xotydn49geu1f02y23 0 249083 1698175 1697724 2026-10-31T12:13:23Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698175 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی تەلەڤیزیۆن |ناو= کچە بەھێزەکە کانگ نام-سوون |ناو٢= کچە بەھێزەکە نام-سوون |وێنە=پەڕگە:Strong Woman Gang Nam-soon.jpg |جۆر= {{Plainlist| * [[فیلمی ئەکشن|ئەکشن]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Crime thriller, romance series set to roll out in October|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2023/10/688_360367.html|وێبگە=The Korea Times|دوایین=Lee|یەکەم=Gyu-lee|ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231004002132/http://www.koreatimes.co.kr/www/art/2023/10/688_360367.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[فیلمی کۆمیدی|کۆمیدی]]<ref name="genre">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:'도봉순' 세계관 확장...'힘쎈여자 강남순' 10월 7일 첫 방송 [공식입장]|trans-title=Expansion of 'Do Bong-soon' world view...'Strong Woman Gang Nam-soon' premieres on October 7th [Official Position]|ناونیشان=https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0001633494|سەردێڕ='도봉순' 세계관 확장…'힘쎈여자 강남순' 10월 7일 첫 방송 [공식입장]|via=Naver|بڵاوکەرەوە=X-ports News|زمان=ko|دوایین=Yoon|یەکەم=Hyun-ji|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230831021750/https://entertain.naver.com/read?oid=311&aid=0001633494|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[فیلمی تاوان|تاوان]]<ref name="genre" /> * [[دراما (تەلەڤیزیۆن و فیلم)|درامای خێزانی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:'힘쎈여자 강남순', 글발 쎈 작가 백미경의 파라다이스|trans-title='Strong Woman Gang Nam-soon', the paradise of Baek Mi-kyung, a strong writer|ناونیشان=https://entertain.naver.com/read?oid=465&aid=0000007216|سەردێڕ='힘쎈여자 강남순', 글발 쎈 작가 백미경의 파라다이스|via=Naver|بڵاوکەرەوە=Ize|زمان=ko|دوایین=Shin|یەکەم=Yoon-jae|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231116161200/https://entertain.naver.com/read?oid=465&aid=0000007216|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> }} |نووسەر= بایک می-کیونگ |دەرھێنەر= لیم جۆنگ-ھوا، سیۆ وو-سیک، بایک می-کیونگ |وڵات= [[File:Flag of South Korea.svg|Flag of South Korea|22px]][[کۆریای باشوور]] |زمان= [[زمانی کۆری|کۆری]] |ژمارەی_ئەڵقەکان= ١٦ |کەناڵ= JTBC |ڕێکەوتی_یەکەم_پەخش= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |سەردێڕ=پۆستەری زنجیرە درامای کچە بەهێزەکە کانگ نام-سوون|bgcolour=green|color text=yellow|colour text=Lime|ڕەنگی نووسین=}}'''کچە بەھێزەکە کانگ نام-سوون''' ({{بە کۆری|힘쎈여자 강남순}}) یان '''کچە بەھێزەکە نام-سوون''' زنجیرە درامایەکی [[دراما (تەلەڤیزیۆن و فیلم)|دراما]]، [[فیلمی تاوان|تاوان]]، [[فیلمی کۆمیدی|کۆمیدی]] و [[فیلمی ئەکشن|ئەکشن]]ی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]، کە لە ٧ی تشرینی یەکەم ھەتا ٢٦ی تشرینی دووەمی ساڵی ٢٠٢٣ لە کەناڵی [[JTBC]] پەخشکرا و بە وەرزی دووەمی درامای [[کچە بەھێزەکە بۆنگ-سون|کچە بەھێزەکە بۆنگ سوون]] دادەنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website}} {{in lang|ko}} * {{Netflix title}} * {{IMDb title}} * {{HanCinema drama}} {{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور|فیلم|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی کۆری]] emmlngtcceb2j8tldx8eixhsadp8spv 0 249325 1698569 1688273 2026-11-01T05:47:56Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698569 wikitext text/x-wiki {{Infobox film awards |award=خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بەریتانی |number=٧٧ |date={{Start date|df=yes|٢٠٢٤|٠٢|١٨}} |site {{nowrap|[[ھۆڵی ڕۆیاڵ فێستیڤاڵ]]، [[لەندەن]]، [[شانشینی یەکگرتوو]]}} |host=[[دیڤید تێنانت]] |best_film='''''[[ئۆپنھایمەر (فیلم)|ئۆپنھایمەر]]''''' |best_british='''''[[ناوچەی تامەزرۆیی (فیلم)|ناوچەی تامەزرۆیی]]''''' |best_actor='''[[کیلیان مێرفی]]''' |best_actor_film=''[[ئۆپنھایمەر (فیلم)|ئۆپنھایمەر]]'' |best_actress='''[[ئێما ستۆن]]''' |best_actress_film=''[[شتە بێچارەکان (فیلم)|شتە بێچارەکان]]'' |most_wins='''''[[ئۆپنھایمەر (فیلم)|ئۆپنھایمەر]]''''' (٧) |most_nominations='''''[[ئۆپنھایمەر (فیلم)|ئۆپنھایمەر]]''''' (١٣) |last=[[٧٦ەمین خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بەریتانی|٧٦ەمین]] |next=[[٧٨ەمین خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بەریتانی|٧٨ەمین]] }} '''٧٧ەمین خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بەریتانی''' کە زیاتر وەکوو [[خەڵاتەکانی فیلمی ئەکادیمیای بەریتانی|بافتا]] ناسراوە، لە ١٨ی شوباتی ٢٠٢٤دا لە [[ھۆڵی ڕۆیاڵ فێستیڤاڵ]]، [[ناوەندی ساوسبانک]]، [[لەندەن]] بەڕێوەچوو، کە تێیدا ڕێز لە باشترین فیلمە نیشتمانی و بیانییەکانی ساڵی [[فیلمەکان لە ٢٠٢٣|٢٠٢٣]] گیرا. لەلایەن [[ئەکادیمیای ھونەرەکانی فیلم و تەلەڤیزیۆنی بەریتانی]] ڕێزلێنان بۆ باشترین فیلمی درێژ و بەڵگەنامەیی لە ھەر نەتەوەیەکدا دابەشکرا کە لە ساڵی ٢٠٢٣دا لە سینەماکانی بەریتانیا نمایش کرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ntim|یەکەم=Zac|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=BAFTA Sets 2024 Film Awards Date|ناونیشان=https://deadline.com/2023/05/bafta-2024-film-awards-date-1235383365/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240117191038/https://deadline.com/2023/05/bafta-2024-film-awards-date-1235383365/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=EE British Academy Film and Television Arts Awards (BAFTA Awards) 2024|ناونیشان=https://www.cornucopia-events.co.uk/bafta-awards/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231222112735/https://www.cornucopia-events.co.uk/bafta-awards/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Cornucopia Events}}</ref><ref name="Key Dates">{{cite press release |url=https://www.bafta.org/media-centre/press-releases/bafta-sets-out-key-dates-for-the-2024-film-awards |title=BAFTA sets out key dates for the 2024 Film Awards |publisher=BAFTA |date=31 May 2023 |access-date=22 December 2023 |archive-date=4 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240104020628/https://www.bafta.org/media-centre/press-releases/bafta-sets-out-key-dates-for-the-2024-film-awards |url-status=live}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=BAFTA Awards 2024: The Complete List of Winners and Nominees|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-68332535|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240218152731/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-68332535|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=BBC}}</ref> ئاھەنگەکە بۆ یەکەمجار لەلایەن [[دەیڤید تێنانت]]ەوە میوانداری کرا؛ تێنانت ڕای گەیاند: «دڵخۆشم کە داوام لێکرا میوانداریی خەڵاتەکانی فیلمی بافتا بکەم و یارمەتیدەر بم لە ئاھەنگگێڕان بەبۆنەی باشترین فیلمەکانی ئەمساڵ و ئەو کەسە درەوشاوانەی کە ئەوانە بەدیدێنن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ritman|یەکەم=Alex|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=David Tennant to Host BAFTA Film Awards|ناونیشان=https://variety.com/2024/awards/global/david-tennant-host-bafta-film-awards-1235861782/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240105000125/https://variety.com/2024/awards/global/david-tennant-host-bafta-film-awards-1235861782/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Variety}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Clarke|یەکەم=Naomi|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=David Tennant says BAFTA Film Awards will be 'evening of generosity and joy'|ناونیشان=https://www.standard.co.uk/showbiz/david-tennant-southbank-centre-catherine-tate-scottish-london-b1138650.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240212142114/https://www.standard.co.uk/showbiz/david-tennant-southbank-centre-catherine-tate-scottish-london-b1138650.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Evening Standard}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Fox|یەکەم=Hilary|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=One actor won't be nervous at the BAFTA Film Awards. That's David Tennant, the host|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/david-tennant-ap-bradley-cooper-london-martin-scorsese-b2495474.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240215000025/https://www.independent.co.uk/news/david-tennant-ap-bradley-cooper-london-martin-scorsese-b2495474.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=The Independent}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ritman|یەکەم=Alex|ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=David Tennant on How the Golden Globes Informed His BAFTAs Hosting Stint: 'Don't Diss' Taylor Swift|ناونیشان=https://variety.com/2024/film/global/david-tennant-bafta-host-taylor-swift-1235906980/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240217233900/https://variety.com/2024/film/global/david-tennant-bafta-host-taylor-swift-1235906980/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Variety}}</ref> پەخشەکە ڕاستەوخۆ لە کەناڵەکانی [[بی بی سی وان]] و [[ئایپلەیر]] لە بەریتانیا لە کاتژمێر ١٩:٠٠ بۆ ٢١:٠٠ بە [[کاتی گرێنچ]] پەخش کرا، ھەروەھا لە [[بریتبۆکس|بریتبۆکس ئینتەرنەشناڵ]] لە کەنەدا، دانیمارک، فینلاند، نەرویژ، ئەفریقای باشوور، سوێد و ویلایەتە یەکگرتووەکان پەخش کرایەوە. پێڕستە درێژەکانی بافتا لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤دا پەردەیان لەسەر لادرا.<ref name="Longlists">{{cite press release |url=https://www.bafta.org/media-centre/press-releases/longlists-2024-ee-bafta-film-awards |title=BAFTA announces Longlists for the 2024 EE BAFTA Film Awards |publisher=BAFTA |date=5 January 2024 |access-date=5 January 2024 |archive-date=20 January 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240120012544/https://www.bafta.org/media-centre/press-releases/longlists-2024-ee-bafta-film-awards |url-status=live}}</ref> پاڵێوراوەکان لە ڕێگەی [[لایڤ ستریمینگ|لایڤستریم]]ەوە لەلایەن پاڵێوراوانی پێشووی [[خەڵاتی ئەستێرەی دەرکەوتووی بافتا|خەڵاتی ئەستێرەی دەرکەوتوو]]، [[نائۆمی ئاکی]] و [[کینگسلی بن عەدیر]] لە ناوەندی خێرخوازیی ھونەر لە ١٩٥ پیکادیلی لە لەندەن لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤دا ڕاگەیەندران؛ ھەروەھا لایڤستریمەکە لە ھەژمارەکانی [[تویتەر]] و [[یووتیووب]]ی بافتا بۆ بینین بەردەست بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ntim|یەکەم=Zac|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=BAFTA Awards Nominations: Watch the Livestream Here|ناونیشان=https://deadline.com/2024/01/how-to-watch-2024-bafta-awards-nomination-livestream-1235795247/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240118001355/https://deadline.com/2024/01/how-to-watch-2024-bafta-awards-nomination-livestream-1235795247/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=BAFTA Nominations 2024: The Full List of Film Contenders|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-68016520|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240118122604/https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-68016520|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=BBC}}</ref><ref name="Nominees">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ntim|یەکەم=Zac|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ='Oppenheimer' & 'Poor Things' Lead 2024 BAFTA Nominations — The Complete List|ناونیشان=https://deadline.com/2024/01/bafta-awards-nominations-list-2024-1235796022/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240119130711/https://deadline.com/2024/01/bafta-awards-nominations-list-2024-1235796022/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Deadline Hollywood}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=EE BAFTA Film Awards 2024 {{!}} Nominations Announcement|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=euNdpQgyn8E|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240209134102/https://www.youtube.com/watch?v=euNdpQgyn8E|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|via=YouTube}}</ref> پاڵێوراوانی ئەستێرەی دەرکەوتوو کە تاکە پۆلە کە لەلایەن خەڵکی بەریتانیاوە دەنگی پێدراوە، لە ١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤دا پەردەیان لەسەر لادرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ritman|یەکەم=Alex|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Jacob Elordi, Ayo Edebiri, Phoebe Dynevor Among BAFTA Rising Star Nominees|ناونیشان=https://variety.com/2024/film/awards/bafta-rising-star-jacob-elordi-ayo-edebiri-phoebe-dynevor-1235867319/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240110110335/https://variety.com/2024/film/awards/bafta-rising-star-jacob-elordi-ayo-edebiri-phoebe-dynevor-1235867319/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Variety}}</ref> براوەکان لە ١٨ی شوباتی ٢٠٢٤دا ڕاگەیەندران.<ref name="Key Dates"/> فیلمی ''[[ئۆپنھایمەر (فیلم)|ئۆپنھایمەر]]'' بە سێزدە پاڵێوراو، زۆرترین پاڵێوراو و بە حەوت سەرکەوتن، زۆرترین سەرکەوتنی بەدەستھێناوە.<ref name="Winners">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Shoard|یەکەم=Catherine|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ='Oppenheimer' takes top BAFTAs – but 'Poor Things' and 'Zone of Interest' also triumph|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2024/feb/18/baftas-2024-oppenheimer-takes-awards-but-poor-things-and-zone-of-interest-also-triumph|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240218205233/https://www.theguardian.com/film/2024/feb/18/baftas-2024-oppenheimer-takes-awards-but-poor-things-and-zone-of-interest-also-triumph|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=The Guardian}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFShoard2024">Shoard, Catherine (18 February 2024). [https://www.theguardian.com/film/2024/feb/18/baftas-2024-oppenheimer-takes-awards-but-poor-things-and-zone-of-interest-also-triumph "'Oppenheimer' takes top BAFTAs – but 'Poor Things' and 'Zone of Interest' also triumph"]. ''[[گاردیان|The Guardian]]''. [https://web.archive.org/web/20240218205233/https://www.theguardian.com/film/2024/feb/18/baftas-2024-oppenheimer-takes-awards-but-poor-things-and-zone-of-interest-also-triumph Archived] from the original on 18 February 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 February</span> 2024</span>.</cite></ref><ref name="Deadline">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tartaglione|یەکەم=Nancy|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=BAFTAs: 'Oppenheimer' Named Best Film, Leads Night with 7 wins Including Christopher Nolan Best Director, Cillian Murphy Best Actor; 'Poor Things' Emma Stone Takes Best Actress – Complete Winners List|ناونیشان=https://deadline.com/2024/02/bafta-film-awards-2024-winners-list-1235829754/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240218170603/https://deadline.com/2024/02/bafta-film-awards-2024-winners-list-1235829754/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Deadline Hollywood}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFTartaglione2024">Tartaglione, Nancy (18 February 2024). [https://deadline.com/2024/02/bafta-film-awards-2024-winners-list-1235829754/ "BAFTAs: 'Oppenheimer' Named Best Film, Leads Night with 7 wins Including Christopher Nolan Best Director, Cillian Murphy Best Actor; 'Poor Things' Emma Stone Takes Best Actress – Complete Winners List"]. ''[[دوا وادە هۆلیوود|Deadline Hollywood]]''. [https://web.archive.org/web/20240218170603/https://deadline.com/2024/02/bafta-film-awards-2024-winners-list-1235829754/ Archived] from the original on 18 February 2024<span class="reference-accessdate">. Retrieved <span class="nowrap">18 February</span> 2024</span>.</cite></ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yossman|یەکەم=K.J.|دوایین٢=Shafer|یەکەم٢=Ellise|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=BAFTA Awards: 'Oppenheimer' and 'Poor Things' Win Big as 'Barbie' and 'Maestro' Are Shut Out — Full Winners List|ناونیشان=https://variety.com/2024/film/awards/bafta-film-awards-2024-winners-list-1235913491/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=Variety}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Yorgos Lanthimos' film 'Poor Things' scoops multiple awards at the BAFTAs|ناونیشان=https://greekherald.com.au/news/yorgos-lanthimos-film-poor-things-scoops-multiple-awards-at-the-baftas/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=The Greek Herald}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Polish-British-US film 'Zone of Interest' wins three BAFTA Awards|ناونیشان=https://www.polskieradio.pl/395/7789/Artykul/3337188,polishbritishus-film-zone-of-interest%C2%A0wins%C2%A0three-bafta-awards|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Radio Poland}}</ref> == براوەکان == [[پەڕگە:Christopher_Nolan_Cannes_2018.jpg|وێنۆک|212x212پیکسڵ|[[کریستۆفەر نۆلان]]، ھاوبراوەی باشترین فیلم و براوەی باشترین دەرھێنەر]] [[پەڕگە:Cillian_Murphy-2014.jpg|وێنۆک|219x219پیکسڵ|[[کیلیان مێرفی]]، براوەی باشترین ئەکتەر]] [[پەڕگە:Emma_Stone_at_the_39th_Mill_Valley_Film_Festival_(cropped).jpg|وێنۆک|206x206پیکسڵ|[[ئێما ستۆن]]، براوەی باشترین خانمەکتەر]] [[پەڕگە:Robert_Downey_Jr_2014_Comic_Con_(cropped).jpg|وێنۆک|213x213پیکسڵ|[[ڕۆبێرت داونی جوونیەر]]، براوەی باشترین ئەکتەری پاڵپشت]] [[پەڕگە:Da'Vine_Joy_Randolph_The_Holdovers_Q&A_BFI_Southbank,_January_2024.jpg|وێنۆک|190x190پیکسڵ| [[داڤین جۆی ڕادندۆلف]]، براوەی باشترین خانمەکتەری پاڵپشت]] [[پەڕگە:Mstyslav_Chernov_par_Claude_Truong-Ngoc_septembre_2022.jpg|وێنۆک|225x225پیکسڵ|[[مستیسلاڤ چێرنۆڤ]]، ھاوبراوەی باشترین فیلمی بەڵگەنامەیی]] [[پەڕگە:ZoneIntrestBFILFF121023_(7_of_31)_(53255110321)_(cropped)_2.jpg|وێنۆک|185x185پیکسڵ|[[جۆناتان گلازێر]]، باشترین فیلمی زمانی نائینگلیزی و ھاوبراوەی فیلمی نایابی بەریتانی]] [[پەڕگە:Ludwig_Göransson_2018_Interview_(cropped).jpg|وێنۆک|200x200پیکسڵ|[[لودوینگ گۆرانسۆن]]، براوەی باشترین نمرەی سەرەکی]] [[پەڕگە:Mia_mckenna_bruce_2022_1.jpg|وێنۆک|206x206پیکسڵ|[[میا مەکینا برووس]]، براوەی خەڵاتی ئەستێرەی دەرکەوتوو]] پێڕستە درێژەکانی بافتا لە ٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ ڕاگەیەندرا.<ref name="Longlists"/> کاندیدایەکان لە ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ ڕاگەیەندران.<ref>{{cite press release |url=https://www.bafta.org/media-centre/press-releases/2024-ee-bafta-film-awards-nominations-announced |title=Nominations Announced for the 2024 EE BAFTA Film Awards |publisher=BAFTA |date=18 January 2024 |access-date=18 January 2024 |archive-date=1 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240201093428/https://www.bafta.org/media-centre/press-releases/2024-ee-bafta-film-awards-nominations-announced |url-status=live}}</ref> براوەکان لە ١٨ی شوباتی ٢٠٢٤ ڕاگەیەندران.<ref>{{cite press release |url=https://www.bafta.org/media-centre/press-releases/winners-announced-ee-bafta-film-awards |title=Winners Announced: EE BAFTA Film Awards |publisher=BAFTA |date=18 February 2024 |access-date=18 February 2024 |archive-date=19 February 2024 |archive-url=https://web.archive.org/web/20240219041613/https://www.bafta.org/media-centre/press-releases/winners-announced-ee-bafta-film-awards |url-status=live}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Official website|https://www.bafta.org}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|شانشینی یەکگرتوو}} {{فیلم-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} 086h0t7ko2pii948qv7z4s7v4tixgsu 0 249477 1698576 1686931 2026-11-01T05:50:02Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698576 wikitext text/x-wiki {{نامەی ڕوونکردنەوە|ژمارە تەلەفۆنی فریاگوزاریی ٩١١|٩١١ (ڕوونکردنەوە)}} [[پەڕگە:American police car 9-1-1.jpg|وێنۆک|ژمارەی فریاگوزاریی ٩١١ لەسەر ئۆتۆمبێلێکی پۆلیس]] [[پەڕگە:Emergency telephone numbers in the world.svg|وێنۆک|بەکارھێنانی جیھانیی ژمارە تەلەفۆنییە فریاگوزارییەکان کە لەلایەن [[یەکێتیی نێونەتەوەییی پەیوەندییەکان]]ەوە پەسەند کراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.theverge.com/2012/12/12/3758760/itu-911-112-standard-emergency-numbers|سەردێڕ= "٩١١ و ١١٢ ژمارەی ستانداردی فریاگوزاری جیهانن،}}</ref> (ڕەنگە ئەم نەخشەیە بە تەواوی ڕاست نەبێت):{{legend|blue|١١٢}}{{legend|yellow|٩١١}}{{legend|green|١١٢ و ٩١١}}{{legend|black|ژمارەی تر، ھیچ ئاڕاستەکردنەوەیەک نییە تەنیا بۆ مۆبایل}}]] '''٩١١''' (بە یەکسانی دەخوێندرێتەوە: '''نۆ، یەک، یەک''') ژمارەی فریاگوزارییە کە لە ساڵی ١٩٦٨ەوە لە [[ئەمریکای باکوور]] بەکاردەھێنرێت. ٩١١ بەشێکە لە پلانی ژمارەدانانی ئەمریکای باکوور و یەکێکە لە ھەشت کۆدی ئێن١١. لە ساڵی ٢٠٢٠دا، ژمارەکە نزیکەی ٦٥٠ ھەزار جار لە ڕۆژێکدا لە ئەمریکا بەکارھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.canada.com/topics/news/national/story.html?id=32990300-f406-4286-a296-e7179cfe4ee7|سەردێڕ=کانويست (ئۆکتۆبەری ٢٠٠٧). "ئەگەری دەستگیرکردنی زیاترە لە پەیوەندییە گاڵتەجاڕییەکانی ٩١١دا".|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150929151510/http://www.canada.com/topics/news/national/story.html?id=32990300-f406-4286-a296-e7179cfe4ee7|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cbc.ca/canada/ottawa/story/2007/10/26/ot-fake-calls-071026.html|سەردێڕ="پۆلیس هەرزەکاری چوارەمی گرت دوای پەیوەندییە ساختەکانی ٩١١". سی بی سی نیوز|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100311214705/http://www.cbc.ca/canada/ottawa/story/2007/10/26/ot-fake-calls-071026.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> لە ئەورووپا ١١٢ وەک ژمارەی فریاگوزاری بەکاردێت، ھەرچەندە ئەو وڵاتانە ژمارەی پێشوویان نەسڕیوەتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|911 (emergency telephone number)}} * [https://crtc.gc.ca/eng/phone/911/ ماڵپەڕی خزمەتگوزارییەکانی ٩١١ لە کەنەدا] * [https://www.911.gov/ ماڵپەڕی پرۆگرامی ٩١١ لە ئەمریکا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240227173450/https://www.911.gov/ |date=٢٧ی شوباتی ٢٠٢٤ }} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پەرستاری|پۆلیس|کەنەدا|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} c52nhu59wbe3te92kxuo1qv7n1s9nxz 0 249596 1698380 1583323 2026-10-31T19:38:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئازەربایجان-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1698380 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵکوژیی خۆجالی''' ({{بە ئازەربایجانی|Xocalı soyqırımı}}) کوشتارێکی بەکۆمەڵی خەڵکی مەدەنیی [[ئازەربایجانییەکان|ئازەربایجانی]] بوو کە لەلایەن [[ھێزە چەکدارەکانی ئەرمەنستان]] و ھەتا ئاستێک [[دەوڵەتانی سەربەخۆی ھاوقازانج]] لە شارۆچکەی [[خۆجالی]] لە ٢٦ی شوباتی ١٩٩٢دا ئەجام درا.<ref name="deWaal">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=de Waal|یەکەم=Thomas|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pletup86PMQC&pg=PA172|سەردێڕ=Black garden: Armenia and Azerbaijan through peace and war|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٠-٨١٤٧-١٩٤٥-٧|پەڕەکان=١٧٢–١٧٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160603030851/https://books.google.com/books?id=pletup86PMQC&pg=PA172|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10611FF3C5D0C708CDDAA0894DA494D81|سەردێڕ=New York Times – massacre by Armenians Being Reported|شوێن=Commonwealth of Independent States; Azerbaijan; Khojaly (Armenia); Armenia|بڵاوکەرەوە=Select.nytimes.com|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ١٩٩٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070311133234/http://select.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F10611FF3C5D0C708CDDAA0894DA494D81|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٠٧}}</ref><ref>Small Nations and Great Powers: A Study of Ethnopolitical Conflict in the Caucasus By Svante E. Cornell</ref> ئەم کارەساتە بووە گەورەترین کۆمەڵکوژی لە سەرانسەری سەردەمی [[ناکۆکیی ناگۆرنۆ-قەرەباغ]].<ref name="eurasiadenialism">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=<!--Not stated-->|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Armenian and Azerbaijani leaders embrace denialism|ناونیشان=https://eurasianet.org/armenian-and-azerbaijani-leaders-embrace-denialism|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=eurasianet.org|بڵاوکەرەوە=Eurasianet}}</ref> خۆجالی شارۆچکەیەک بە دانیشتووانی ئازەربایجانی بوو کە نزیکەی ٦٣٠٠ کەسی تێدابوو و لە [[پارێزگای خۆبەڕیوەبەری ناگۆرنۆ-قەرەباغ]]، [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئازەربایجان|ئازەربایجانی سۆڤیەت]] ھەڵکەوتبوو کە تاکە فڕۆکەخانەی ناوچەکەی لە ساڵی ١٩٩٢دا تێدابوو.<ref name="memorial1992">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=<!--Not stated-->|سەردێڕ=ДОКЛАД ПРАВОЗАЩИТНОГО ЦЕНТРА «МЕМОРИАЛ» О МАССОВЫХ НАРУШЕНИЯХ ПРАВ ЧЕЛОВЕКА, СВЯЗАННЫХ С ЗАНЯТИЕМ НАСЕЛЕННОГО ПУНКТА ХОДЖАЛЫ В НОЧЬ С 25 НА 26 ФЕВРАЛЯ 1992 г. ВООРУЖЕННЫМИ ФОРМИРОВАНИЯМИ|ناونیشان=https://memohrc.org/sites/all/themes/memo/templates/pdf.php?pdf=/sites/default/files/402_source_0.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=memohrc.org|6=Memorial|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210919221442/https://memohrc.org/sites/all/themes/memo/templates/pdf.php?pdf=/sites/default/files/402_source_0.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شارۆچکەکە لە کاتی [[یەکەمین شەڕی ناگۆرنۆ-قەرەباغ|شەڕی یەکەمی ناگۆرنۆ-قەرەباغ]]دا لەلایەن ھێزەکانی ئەرمەنستانەوە گەمارۆی خرابوو سەر و ڕۆژانە تۆپباران دەکرا. بەبێ دابینکردنی کارەبا، گاز و ئاو، لەلایەن ھێزە ناوخۆیییەکان کە پێکھاتبوون لە نزیکەی ١٦٠ پیاوی چەکدار بەرگریی لێدەکرا. ھێزەکانی ئەرمەنستان لەگەڵ ھەندێک لە سەربازانی فەوجی ٣٦٦ی دەوڵەتانیانی سەربەخۆی ھاوقازانج لە سەرەتای ساڵی ١٩ا د٢ دەستیان بە ھێرش کرد و نزیکەی ھەموو دانیوشتوانی ئازەربایجانی ئەو ناوینەیاەیان ناچار کھەڵبێنیان. ئەو کۆمەڵکوژییە یەکێک بوو لە خاڵە وەرچەرخانەکانی سەردەمی شەڕی یەکەمی ناگۆرنۆ-قەرەباغ. ژمارەی مردووان لەلایەن دەسەڵاتدارانی ئازەربایجانەوە ٦١٣ کەسی مەدەنی کە ١٠٦یان ژن و ٦٣یان منداڵن ڕاگەیەندرا. بەپێی [[ڕوانگەی مافەکانی مرۆڤ]]، لانیکەم ٢٠٠ ئازەربایجانی لە کاتی کۆمەڵکوژییەکەدا کوژراون، ھەرچەندە ڕەنگە ٥٠٠ بۆ ١٠٠٠ کەس گیانیان لەدەستدابێت.<ref name="hrwresponsibility">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=<!--Not stated-->|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ١٩٩٧|سەردێڕ=Response to Armenian Government Letter on the town of Khojaly, Nagorno-Karabakh|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/1997/03/23/response-armenian-government-letter-town-khojaly-nagorno-karabakh|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=hrw.org|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|وتەگێڕانەوە=Yet we place direct responsibility for the civilian deaths with Karabakh Armenian forces.}}</ref><ref name="memorial">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Report of Memorial Human rights center (In Russian)|ناونیشان=http://www.memo.ru/hr/hotpoints/karabah/Hojaly/index.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140622134115/http://www.memo.ru/hr/hotpoints/karabah/Hojaly/index.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Memo.ru}}</ref> ئەو ژمارەیە، چەکدارەکان و ئەو کەسانە دەگرێتەوە کە بەھۆی سەرما گیانیان لەدەستداوە.<ref>The Black Garden, Thomas de Waal, {{ISBN|0-8147-1944-9}}, Page 171</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Khojaly massacre}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|مافەکانی مرۆڤ|ئازەربایجان|ئەرمەنستان|یەکێتیی سۆڤیەت|دەیەی ١٩٩٠}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٩٢]] [[پۆل:ئازەربایجان لە ١٩٩٢]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی لە ئازەربایجان]] 1cl796snriql8h0c3f3begfa0s7qxlu 0 250301 1698450 1535576 2026-10-31T22:36:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698450 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵکوژیی کەرکووک لە ساڵی ١٩٥٩''' کۆمەڵکوژی [[تورکمانەکانی عێراق]] بوو لە [[کەرکووک|کەرکوک]]، [[عێراق]] کە لە ١٤ی ئاب تا ١٦ی ئابی ١٩٥٩ بەردەوام بوو.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=www.fildisiajans.com.tr|یەکەم=Fildişi Ajans, Danışmanlık ve Yazılım|سەردێڕ=ORSAM-Center for Middle Eastern Studies|ناونیشان=https://www.orsam.org.tr/en/what-remains-after-14th-july-1959-of-the-massacre-of-turkmens/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ORSAM-Center for Middle Eastern Studies|زمان=en}}</ref> تاوانباران [[کورد]]ی [[حیزبی شیووعیی عێراقی|حزبی شیوعی عێراق]] بوون، ھەروەھا ئەو کۆمەڵکوژییە پەیوەندییە ئەرێنییەکانی پێشووی تورکمان و کوردی لە عێراق گۆڕی و چەواشەکارییەکی درێژخایەنی لەسەر بنەمای نەتەوەیی دروست کرد. ئەم ڕووداوە ڕەگ و ڕیشەی لە یادەوەری بەکۆمەڵی تورکمانەکانی عێراقدا داکوتاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Anderson|یەکەم=Liam|سەردێڕ=Crisis in Kirkuk: The Ethnopolitics of Conflict and Compromise|دوایین٢=Stansfield|یەکەم٢=Gareth|بڵاوکەرەوە=University of Pennsylvania Press|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٢٢-٠٦٠٤-٣|edition=2nd|پەڕە=٦٤}}</ref> کۆمەڵکوژییەکە بە قەومی وەسف دەکرێت، نەک گرژی سیاسی. == پاشخان == کەرکووک یەکێکە لە شارە گەورەکانی عێراق، پێشتر دوو پێکھاتەی سەرەکی ھەبووە پێش حەفتاکان، ئەوانیش کورد و تورکمانن. ھەردووکیان ئیدیعای شارەکەیان دەکرد،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Othman|یەکەم=Ali|ساڵ=٢٠١٧|سەردێڕ=Kirkuk, Iraq's Next War: What Options Does Turkey Have?|ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26300555|journal=Insight Turkey|بڵاوکەرەوە=Sakarya University|بەرگ=١٩|issue=4|پەڕەکان=٢٩–٤٢|doi=10.25253/99.2017194.02|jstor=26300555}}</ref> ھەرچەندە بە پێچەوانەی کورد و [[عەرەب|عەرەبەکانەوە]]، تورکمانەکان بەشدارییان لە خەباتی نەتەوەیی-ناسیۆنالیستەکاندا نەکرد، ھەرچەندە ھێشتا ھەوڵیان دەدا ناسنامەی نەتەوەیی و کولتووری خۆیان بپارێزن.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rubin|یەکەم=Barry|سەردێڕ=The Middle East: A Guide to Politics, Economics, Society and Culture|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٤٥٥٧٨-٣|پەڕە=٥٢٩}}</ref> بە گوتەی مەنسوور تورکمانەکان «لە تەقەی نێوان دوو گروپە گەورەکەدا گیراون».<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mansoor|یەکەم=Peter|سەردێڕ=Baghdad at Sunrise: A Brigade Commander's War in Iraq|ناونیشان=https://archive.org/details/baghdadatsunrise0000mans_q3a4|بڵاوکەرەوە=Yale University Press|ساڵ=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٠-١٤٢٦٣-١|edition=2nd|پەڕە=[https://archive.org/details/baghdadatsunrise٠٠٠٠mans_q٣a٤/page/١٥٢ ١٥٢]|زمان=English}}</ref> کورد بۆ خۆپاراستن لە ئابوری سەختی لادێکان ڕووی لە کەرکووک کرد،<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gibson|یەکەم=Bryan|سەردێڕ=Sold Out? US Foreign Policy, Iraq, the Kurds, and the Cold War|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan|ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٧-٥١٧١٥-٩|پەڕە=٢٢}}</ref> بەھۆی پیشەسازی نەوتەوە ژمارەیان لە کەرکووک زیاد کرد، لەم نێوەندەدا ژمارەی تورکمانەکان بەرەو دابەزین دەچوو. دوابەدوای ئەو گۆڕانکارییە دیمۆگرافییە بە دانانی کوردی نەتەوەیی لە زۆرێک لە پۆستە گرنگەکانی شارەکەدا ھات، کە گرنگییەکی مێژوویی بۆ تورکمانەکان ھەبوو. ئەمەش وای لێکردن ھەست بکەن کە پەراوێزخراون و دەرکراون.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Robson|یەکەم=Laura|سەردێڕ=Minorities and the Modern Arab World: New Perspectives|بڵاوکەرەوە=Syracuse University Press|ساڵ=٢٠١٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٥٣٥٥-٤|پەڕە=١١٤}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFRobson2016">Robson, Laura (2016). ''Minorities and the Modern Arab World: New Perspectives''. Syracuse University Press. p. &nbsp;114. [[ژمارەی پێوانەییی نێودەوڵەتیی کتێب|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/9780815653554|<bdi>9780815653554</bdi>]].</cite></ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|پارێزگای کەرکووک|کوردستان|عێراق|سیاسەت|شەڕ|مێژوو|کۆمەڵگا|تورکیا}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:پارێزگای کوردستان]] [[پۆل:شەڕی سارد]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیی گرووپە ڕەگەزییەکان]] snwo5bgbtwdslmpf0imkg8zt24kmnhc 0 250697 1698514 1535645 2026-11-01T01:39:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، خۆراک-کۆلکە) 1698514 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''کۆمەڵەی نێونەتەوەییی بۆ پاراستنی خۆراک''' ('''IAFP''') کە لە ساڵی ١٩١١ دامەزراوە، کۆمەڵەیەکی [[ڕێکخراوەی سوودنەخواز|قازانج نەویستە]] کە پێکھاتووە لە پیشەیییەکانی [[سەلامەتیی خۆراک|سەلامەتی خۆراک]] و بنکەکەی لە شاری دێسمۆین لە ویلایەتی ئایۆوایە. ڕێکخراوەکە ئیدیعای ئەندامێتی زیاتر لە ٣ ھەزار ئەندامی لە ٥٠ وڵاتەوە دەکات. ئەرکی IAFP بریتییە لە دابینکردنی مەکۆیەک بۆ پیشەیییەکانی سەلامەتی خۆراک لە سەرانسەری جیھان بۆ ئاڵوگۆڕی زانیاری لەسەر [[ئاسایشی خۆراک|پاراستنی]] [[ئاسایشی خۆراک|دابینکردنی خۆراک]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|خۆراک|خواردنەوە|کۆمەڵگا|وڵاتەکان|کۆمپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|International scientific organizations}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{خۆراک-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩١١]] 4n4dfa7tuwxnrfdn1tuer8twof9gtpt 0 251497 1698238 1547123 2026-10-31T13:39:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1698238 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ڕێکخراوە|name=کۆمبات ١٨|image=SS Totenkopf Fahne.svg|caption=C18 کەللەسەر وەک ھێمای ڕێکخراوەکە بەکاردەھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| ناونیشان=https://www.counterextremism.com/supremacy/combat-18 | سەردێڕ=Combat 18 |ئیش=[[Counter Extremism Project]] | ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠| ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠| ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠| ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201011135149/https://www.counterextremism.com/supremacy/combat-18 | ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|abbreviation=C18, 318|formation=١٩٩٢|founders=دەیڤد میات{{ھن}}چارلی سێرگنت{{ھن}}ھارۆڵد کاڤێنتن|founding_location={{flagdeco|United Kingdom}} [[شانشینی یەکگرتوو]] (وڵاتی سەرچاوە گرتوو)|type=* [[توندوتیژیخوازی]] * [[نیۆفاشیزم]] * [[نیۆنازیزم]] * [[ناسیۆنالیزمی سپی]] * [[سپی ویستی]] * [[دژە ھاوڕەگەزخوازی]] * [[دژە زایۆنیزم]]|status=چالاک{{ھن}} قەدەغە کراوە لە [[ئەڵمانیا]]|headquarters=* {{flagdeco|United Kingdom}} [[شانشینی یەکگرتوو]] * {{flagdeco|Germany}} [[ئەڵمانیا]] * {{flagdeco|Canada}} [[کەنەدا]] * {{flagdeco|Spain}} [[ئیسپانیا]]|affiliations={{flagicon image|Flag of the Order of Nine Angles.svg}} ڕیزبەندە نۆ فریشتەکان<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lowles|یەکەم=Nick|سەردێڕ=White Riot: The Violent Story of Combat 18|بڵاوکەرەوە=Milo Books|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=١-٩٠٣٨٥٤-٠٠-٨}}</ref>|location={{flagdeco|United Kingdom}} [[شانشینی یەکگرتوو]]}} '''کۆمبات ١٨''' ('''C18''' یان '''318''')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=318|ناونیشان=https://www.adl.org/education/references/hate-symbols/318|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190927214016/https://www.adl.org/education/references/hate-symbols/318|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=Anti-Defamation League|زمان=en}}</ref> ڕێکخراوێکی [[تیرۆریزم|تیرۆریستی]] نیۆنازییە کە لە ساڵی ١٩٩٢ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Atkins|یەکەم=Stephen E.|ناونیشان=https://archive.org/details/encyclopediaofmo0000atki|سەردێڕ=Encyclopedia of Modern Worldwide Extremists and Extremist Groups|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٢٤٨٥-٧|پەڕە=[https://archive.org/details/encyclopediaofmo٠٠٠٠atki/page/٦٧ ٦٧]|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> لە [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] سەرچاوەی گرتووە و پەیوەندی بە جوڵانەوەکانی [[کەنەدا]] و [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکاوە]] ھەیە. لەو کاتەوە تا ئێستاش بۆ وڵاتانی تریش تەشەنەی کردووە، لەوانەش [[ئەڵمانیا]]. گومان دەکرێت ئەندامانی کۆمبات ١٨ بەشداربن و ڕاستەوخۆ بەرپرسیار بن لە مردنی ژمارەیەکی زۆر لە کۆچبەران، نا سپیپێستەکان، ناڕازییەکان و سیاسەتمەداری ئەڵمانی واڵتەر لوبکێ و ھەروەھا کوشتنی نێوان ئەندامانی کۆمبات ١٨.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/panorama/1672100.stm|ئیش=BBC News|سەردێڕ=Ex-Combat 18 man speaks out|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070526211452/http://news.bbc.co.uk/1/hi/programmes/panorama/1672100.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠٠٧}}</ref> لە ٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٩، حکوومەتی کەنەدا کۆمبات ١٨ (لە پاڵ ڕێکخراوی Blood & Honor)ی زیاد کرد بۆ لیستی ڕێکخراوە تیرۆریستییەکانی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=About the listing process|ناونیشان=https://www.publicsafety.gc.ca/cnt/ntnl-scrt/cntr-trrrsm/lstd-ntts/crrnt-lstd-ntts-en.aspx#60|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161005193024/https://www.publicsafety.gc.ca/cnt/ntnl-scrt/cntr-trrrsm/lstd-ntts/crrnt-lstd-ntts-en.aspx#60|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Public Safety Canada}}</ref> کە یەکەمجار بوو کە گرووپێکی ڕاستڕەوی توندڕەو زیادکرا بۆ لیستەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Canada adds neo-Nazi groups Blood & Honour, Combat 18 to list of terror organizations|ناونیشان=https://globalnews.ca/news/5432851/canada-adds-neo-nazi-groups-blood-honour-and-combat-18-to-list-of-terror-organizations|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190703065231/https://globalnews.ca/news/5432851/canada-adds-neo-nazi-groups-blood-honour-and-combat-18-to-list-of-terror-organizations/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|وێبگە=Global News}}</ref> ئەندامانانی ڕێکخراوەکە لە بەریتانیا ڕێگرییان لێدەکرێت پەیوەندی بە خزمەتگوزاری زیندانەکانی بەریتانیا و ھێزە چەکدارەکان و پۆلیسەوە بکەن. لە ٢٣ی یەکی ٢٠٢٠ حکوومەتی ئەڵمانیا قەدەغەکردنی لقی ئەڵمانیای کۆمبات ١٨ی ڕاگەیاند. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|کەنەدا|ئەڵمانیا|ئیسپانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Combat 18}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٩٢]] [[پۆل:تیرۆریزم]] gdy20zdo7g3zayzymuvuiup438afcmy 0 251832 1698298 1535489 2026-10-31T16:38:53Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1698298 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆمیدیای ئیتاڵی''' ({{بە ئینگلیزی| Italian-style}}) ئاماژەیە بۆ چەشنی کۆمیدی تەقلیدی کە لە ئیتاڵیا بەناوبانگە، زۆرجار کۆمیدیای ئیتاڵی لە ڕێگەی تەنز و [[کۆمیدیا]]وە بەدواداچوون بۆ پرسە کۆمەڵایەتییەکان دەکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھونەرەکان||ھۆڵیوود}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فیلم-کۆلکە}} gf88ed7ztqcprc5qq4io9xhmreg5m9l 0 251834 1698299 1535491 2026-10-31T16:39:03Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1698299 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆمیدیای برۆمانتیک''' ({{بە ئینگلیزی| bromantic comedy}}) تیشک دەخاتە سەر دۆستایەتی و ھاوڕێیەتی نزیکی نێوان دوو کارەکتەری پیاو، زۆرجار نوکتە و ساتە دڵخۆشییەکان و تەوەری دڵسۆزی و ھاوڕێیەتی لەخۆدەگرێت. ئەم فیلمانە بە شێوەیەکی گشتی توخمەکانی کۆمیدی و ڕۆمانسییەت و چیرۆکگێڕانی دڵسۆزانە تێکەڵ دەکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھونەرەکان|ھۆڵیوود|کۆمیدیا}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] sg07h3s690x4fvfrx3pqm0rhcxhhhj9 0 251838 1698306 1535500 2026-10-31T16:40:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1698306 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆمیدیای ھاوسەرگرتنەوە''' ({{بە ئینگلیزی| Comedy of remarriage}}) ژێر چەشنێکی کۆمیدیای ڕۆمانسییە کە تیشک دەخاتە سەر ھاوسەرە جیابووەوەکان کە دواجار ئاشت دەبنەوە و دووبارە ھاوسەرگیری دەکەنەوە. ئەم فیلمانە بە شێوەیەکی کۆمیدیا لە تەوەرەکانی چانسی دووەم و گەشەی کەسایەتی و ئاڵۆزییەکانی پەیوەندییەکان دەکۆڵنەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھونەرەکان||ھۆڵیوود}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] aqba6s1lgi270f2431rdogpgd3hrra7 0 251839 1698303 1548935 2026-10-31T16:39:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1698303 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمیدی سکروبۆڵ''' ({{بە ئینگلیزی| Screwball Comedy}}) چەشنێکی فیلمە کۆمیدییەکانە کە لە ساڵانی ١٩٣٠ و ١٩٤٠دا سەریھەڵداوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھونەرەکان||ھۆڵیوود}} {{پۆلی کۆمنز|Screwball comedy}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] 41s47vwzl71j1boukd1mrvwclz346f5 0 251840 1698300 1535493 2026-10-31T16:39:13Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1698300 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Safetylast-1.jpg|وێنۆک| ھارۆڵد لۆید لە فیلمی دوایین ''سەلامەتی!'' (١٩٢٣)]] '''کۆمیدیای بێدەنگ''' شێوازێکی [[فیلم|فیلمە]]، پەیوەندی بە mimeەوە ھەیە بەڵام جیاوازە لەو، بەو مەبەستە داھێنراوە بۆ ھێنانی [[کۆمیدیا]] بۆ ناو میدیای فیلم لە سەردەمی [[فیلمی بێدەنگ]] (1900s &#x2013; 1920s). == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٧ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|کۆمیدیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فیلم-کۆلکە}} ijfudg646ml5vk2jojgyswb1i78i1v8 0 251904 1698387 1535550 2026-10-31T19:39:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سووریا-کۆلکە) 1698387 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''کۆمەڵکوژیی بەندیخانەی سەیدنایە''' ({{بە عەرەبی|مجزرة سجن صيدنايا}}) کۆمەڵکوژییەکە لە ڕۆژی شەممە ٥ی [[تەممووز]]ی ٢٠٠٨ لە [[زیندانی سەیدنایە|زیندانی سەربازیی سەیدنایە]] لە [[سووریا]] لە ئەنجامی نافەرمانییەک کە لەلایەن دەستبەسەرکراوانی ئیسلامییەوە ئەنجامدرا. بەگوێرەی ڕووانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ، زیندانییە ئیسلامییەکان ئەوانە بوون کە ئاژاوەگێڕییەکانیان دەستپێکردووە. دەیان زیندانی و پاسەوانی زیندان بوونە قوربانی ئەم کۆمەڵکوژییە.<ref>http://news.bbc.co.uk/hi/arabic/middle_east_news/newsid_7492000/7492086.stm</ref> == ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤ == لە ڕاگەیەندراوێکدا کە ڕووانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ بڵاویکردووەتەوە، ئاماژەی بەوەکردووە کە دوای ئەوەی پۆلیسی سەربازی فیشەکی زیندوویان ئاراستەی زیندانیان کردووە لایەنی کەم ٢٥ کەس گیانیان لەدەستداوە. ھەر لەو چوارچێوەیەدا، سەرۆکی ڕێکخراوی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ [[موھەننەد حەسەنی]] ڕای گەیاند، شایەتحاڵەکان باسیان لە بوونی دووکەڵێک کردووە کە لە ھەندێک شوێنی زیندانەکەوە بەرزبووەتەوە بێ ئەوەی بزانن بەھۆی ئاگرکەوتنەوە بووە یان گازی فرمێسکڕێژ.<ref>https://web.archive.org/web/20120125082120/http://www.aljazeera.net/NR/exeres/50BB6016-2A08-4E9E-8D50-17DA96D1BDFA.htm</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مافەکانی مرۆڤ|سووریا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سووریا-کۆلکە}} 9x78c2l75ar364wkvl3e9zsfphbpuhq 0 252200 1698599 1535734 2026-11-01T07:35:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (چین-کۆلکە) 1698599 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:کنگفوو.jpg|وێنۆک| کۆنگ فوی شاوڵین]] '''کۆنگ فوی شاوڵین''' ئاماژەیە بۆ کۆمەڵەیەکی گەورەی [[ھونەرە جەنگییەکانی چین|ھونەری جەنگی چینی]] کە بانگەشەی ئەوە دەکەن کە میراتگری ڕاستەقینەی [[ھونەری جەنگی|ھونەرە جەنگییە]] چینییەکانن کە لە پەرستگای شاوڵین دامەزراون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|چین}} {{پۆلی کۆمنز|Shaolin quan}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:ھونەرە جەنگییە چینییەکان]] 010bat9wfdes2xi98m2ox3bl2ed91wf 0 252272 1698593 1535717 2026-11-01T07:34:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە) 1698593 wikitext text/x-wiki '''کۆنفیدراسیۆنی باکوور، ئەمریکای ناوەندی، و تۆپی پێی کاریبی'''،<ref>"The organization shall be called 'The Confederation of North, Central America and Caribbean Association Football' or 'Concacaf' and shall be composed of national associations belonging to [[Northern America]], [[Central America]] (including [[Mexico]]) and the [[Caribbean]]." [http://www.concacaf.com/wp-content/uploads/2015/05/CONCACAF-Statutes-Draft-2015-FINAL.pdf STATUTES OF THE CONFEDERATION OF NORTH, CENTRAL AMERICA AND CARIBBEAN ASSOCIATION FOOTBALL. Edition 2015. Article 1, Section 1] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150905102251/http://www.concacaf.com/wp-content/uploads/2015/05/CONCACAF-Statutes-Draft-2015-FINAL.pdf|date=5 September 2015}}. Retrieved 18 January 2016.</ref> (کورتکراوە: '''کۆنکاکاف''')، یەکێک لە شەش کۆمەڵەکانی [[تۆپی پێ|تۆپی پێیە]]. کۆنکاکاف پێکدێت لە ٤١ ئەندام کە نوێنەرایەتی چەند وڵاتێک یان ناوچەیەک دەکەن، بە گشتی دەکەونە باکووری ئەمریکا، ناوچە [[کاریبی|کاریبییەکان]] و [[ئەمریکای ناوەندی]]. ھەروەھا ناوچەی [[گویانا]]، [[سوورینام]]، و [[گویانای فەڕەنسی]] (دەکەوێتە دەرەوەی فەڕەنسا)<ref>[http://www.concacaf.com/page/NationalAssociations/0,,12813,00.html Concacaf Main | CONCACAF Home | About Us | National Associations] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121004133131/http://www.concacaf.com/page/NationalAssociations/0,,12813,00.html|date=4 October 2012}}. Concacaf.com. Retrieved on 14 October 2011.</ref> لەخۆگرتووە. ئامانجی سەرەکی کۆنکاکاف بریتییە لە ڕێکستنی پاڵەوانییەتی بۆ ھەڵبژاردە و یانەکان، و بەڕێوبردنی یاری گەیشتن بە [[جامی جیھانیی فیفا]]ی پیاوان و ژنانە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|وەرزش|فیفا|ئەمریکای باکوور}} {{پۆلی کۆمنز|CONCACAF}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} o9h4h7sc7v57gjyo13j34v19peifsij 0 252289 1698591 1535715 2026-11-01T07:34:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە) 1698591 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox organization|name=کۆنمیبۆڵ|logo=|logo_size=200|image=Hotel Bourbon-Conmebol (frente).JPG|image_size=250|caption=بارەگای سەرەکی کۆنمیبۆڵ لە [[لوکی]]،{{ھن}}[[پاراگوای]]، ساڵی ٢٠١٤|map=CONMEBOL.svg|abbreviation=CONMEBOL{{ھن}}CSF|formation={{ڕێکەوتی دامەزران|١٩١٦|٠٧|٠٩|df=y}}|founding_location=[[بوێنس ئایریس]]، [[ئەرجەنتین]]|type=ڕێکخراوی تۆپی پێ|membership=[[#ئەندامەکان|١٠ ئەندام]]|headquarters=[[لوکی]] ([[گران ئاسونسیۆن]])، [[پاراگوای]]|coords={{Coord|25|15|38|S|57|30|58|W|region:CH-ZH_type:landmark}}|region_served=[[باشووری ئەمریکا]]|leader_title=[[List of presidents of CONMEBOL|President]]|leader_name=[[ئالێھاندرۆ دۆمینگوێز (بەرێوبەری تۆپی پێ)|ئالێھاندرۆ دۆمینگوێز]]|languages=[[زمانی پورتوگالی|پورتوگالی]]{{ھن}}[[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]]|leader_title2=سەرۆک وەزیرانەکان|leader_name2=لاوریانۆ گۆنزالێز (یەکەم){{ھن}}[[کلاودیۆ تاپیا]] (دووەم){{ھن}}ڕامۆن ھێسورۆن (سییەم)<ref name=comite21>[https://www.conmebol.com/es/laconmebol/el-comite-ejecutivo El Comité Ejecutivo] on Conmebol (updated, 14 Sep 2021)</ref>|leader_title3=General Secretary|leader_name3=خۆسێ ئەستیگاراگا<ref>[https://www.conmebol.com/es/conmebol-nombra-jose-manuel-astigarraga-como-nuevo-secretario-general CONMEBOL nombra a José Manuel Astigarraga como nuevo Secretario General], 1 Nov 2016</ref>|leader_title4=Treasurer|leader_name4=رۆلاندۆ لۆپێز|parent_organization=[[فیفا]]|website={{url|https://www.conmebol.com/|conmebol.com}}}} '''فیدراسیۆنی تۆپی پێی باشووری ئەمریکا''' (کورتکراوە: '''کۆنمیبۆڵ'''، {{IPAc-en|'|k|ɒ|n|m|ᵻ|b|ɒ|l}}) یەکێکە لە شەش کۆمەڵە کیشوەرییەکانی فیفا. کۆنمیبۆڵ سەرپەرشتی چەند وڵاتێکی تۆپی پێی باشووری ئەمریکا دەکات، بێجگە لە [[گویانا]]، [[سوورینام]]، و [[گویانای فەڕەنسی]] کە لەلایەن کۆنکاکافەوە سەرپەرشتی دەکرێن. کۆنمیبۆڵ کۆنترین کۆمەڵەی کیشوەریی تۆپی پێیە، و بارەگای سەرەکییان دەکەوێتە لوکی، [[پاراگوای]]، نزیک [[ئاسونسیۆن]]. کۆنمیبۆڵ لە ١٠ ئەندام پێکدێت، کە کەمترینە لە سەرجەم کۆمەڵەکانی فیفا، و پاڵەوانێتییەکانی تۆپی پێی باشووری ئەمریکا بەڕێودەبەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەمریکای لاتین|تۆپی پێ|وەرزش|فیفا}} {{پۆلی کۆمنز|CONMEBOL}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} 3v4ncehib6wtdu7ohci6hhqgabp8ea7 0 252293 1698587 1535711 2026-11-01T07:33:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1698587 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization|name=کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا|logo=Oceania Football Confederation logo.svg|logo_size=210px|type=[[Sports governing body|ڕێکخراوی وەرزشی]]|membership=[[List of men's national association football teams#OFC (Oceania)|١٣ ئەندام (١١ ئەندام کە پەیوەندی تەواویان هەیە)]]|language=[[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]|abbreviation=OFC|formation={{Start date and age|1966|df=y}}<!-- most likely not 15 November, although on that day was an OFC Congress in 2006 and they had the 40th year anniversary, but the OFC was approved by FIFA already on 6 June 1966-->|map=OFC.svg|mcaption=|headquarters=[[ئۆکلاند]]، [[نیوزیلاند]]|region_served=[[ئۆقیانووس]]|leader_title=[[List of presidents of OFC|سەرۆک]]|leader_name=[[لامبێرت مالتۆک]]|leader_title2=جێگری سەرۆک|leader_name2=[[تیێری ئاریۆتیما]]<br />[[کاپی ناتۆ جۆن]]<br />[[لۆرد ڤیهالا]]|leader_title3=سکرتێری گشتی|leader_name3=[[فرانک کاستیلۆ]]|parent_organization=[[فیفا]]|website={{URL|https://www.oceaniafootball.com/|oceaniafootball.com}}}} '''کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆقیانووسیا''' یەکێکە لە شەش کۆمەڵە نێونەتەوەییەکانی تۆپی پێ. کۆنفیدراسیۆنەکە لە ١٣ ئەندام پێکهاتووە، ١١ لەو ئەندامانە پەیوەندییان لەگەڵ [[فیفا]] هەیە، و دووەکەی دیکە پەیوەندییان لەگەڵ فیفا نییە. کۆمەڵەکە سەرپەرشتی یارییەکانی ئۆقیانووسیا دەکەن، و یارمەتی ساز دەکەن بۆ ئەندامانی کۆنفیدراسیۆنەکە بۆ گەیشتن بە [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیهانیی فیفا]]. لە نیسانی ٢٠١٨ تاوەکوو ئێستا، لامبێرت مالتۆک سەرۆکی ڕێکخراوەکەیە. جێگری سەرۆک بریتین لە تیێری ئاریۆتیما، کاپی ناتۆ جۆن، لۆرد ڤیهالا، و فرانک کاستیلۆ وەک سکرتێری گشتی کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oceania Football Confederation – OFC Home|ناونیشان=https://www.oceaniafootball.com/governance/executive-committee/|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Oceania Football Confederation}}</ref> بارەگای گشتی دەکەوێتە [[ئۆکلاند]]، [[نیوزیلاند]]. == مێژوو == ڕێکخراوەکە لە ساڵی ١٩٦٦ دامەزراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Sh - Ofc|ناونیشان=http://www.sportshistory.club/2asoif13foo7ofc.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Sportshistory.club|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220522005113/http://www.sportshistory.club/2asoif13foo7ofc.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمەش دوای ئەوەی [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆسترالیا|هەڵبژاردەی ئوسترالیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نیوزیلاند|نیوزیلاند]] بۆ چەند جارێک شکستیان هێنا لە بوونە ئەندامی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا]]. دامەزرێنەرەکانی کۆمەڵەکە بریتیبوون لە:<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=r_Ujf9-TmBUC&q=Oceania+Football+Confederation+formed+in+1966&pg=PA332|سەردێڕ=A Dictionary of Sports Studies|ژپنک=٠١٩٩٢١٣٨١X|زمان=en}}</ref> * ڕێکخراوی تۆپی پێی ئوسترالیا * تۆپی پێی نیوزیلاند * یەکێتیی تۆپی پێی فیجی * یەکێتیی تۆپی پێی پاپوا گینێی نوێ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Oceania Football Confederation}} {{تووڵی دەروازە|ئۆقیانووسیا|تۆپی پێ|نیوزیلاند}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} anfjh51v62w9pdddxx4za89q7hu1w2t 0 252431 1698224 1535374 2026-10-31T13:37:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (یاسا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1698224 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Map_Germany_Länder-de.svg|وێنۆک|کۆماری فیدراڵی ئەڵمانیا لە ساڵی ١٩٩٠]] '''کۆماری فیدراڵ''' ({{بە ئینگلیزی |Federal Republic}}) بریتییە لە کۆمەڵگەی دەوڵەتان کە حکوومەتێکی [[کۆمار|جەماوەرییان]] ھەیە. لە کۆماری فیدراڵیدا دەسەڵات لە نێوان حکوومەتی فیدراڵی و دەوڵەتە پێکھێنەرەکانیدا دابەش دەکرێت. کۆماری فیدراڵی فیدراسیۆنێکە کە فۆرمێکی کۆماریی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=republic|ناونیشان=http://www.merriam-webster.com/dictionary/republic}}</ref> مانای ڕستەیی وشەی کۆمار، کاتێک بۆ ئاماژەدان بە فۆرمێکی حکوومەت بەکاردەھێنرێت، بە واتای: "وڵاتێک کە لەلایەن نوێنەرانی ھەڵبژێردراو و لەلایەن سەرکردەیەکی ھەڵبژێردراوەوە بەڕێوەدەبرێت (وەک [[سەرۆک کۆمار|سەرۆک]]) نەک پاشا یان شاژن ." == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =٣ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|یاسا|سیاسەت}} {{یاسا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمارە فێدراڵەکان]] d2jd55oigjusee8hbcnb1imo3fisdsm 0 252463 1698608 1535749 2026-11-01T07:37:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (یاسا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698608 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:WDC_Capitol_1.jpg|وێنۆک|280x280پیکسڵ| بینای کاپیتوڵ شوێنی کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە.]] {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} '''کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا''' ({{بە ئینگلیزی |United States Congress}}) لقی یاسادانانی [[حکوومەتی فیدراڵی ئەمریکا|حکومەتی فیدراڵی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە،]] کە پێکھاتەیەکی دوو پەرلەمانی ھەیە کە [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|ئەنجومەنی پیران]] و [[ئەنجومەنی نوێنەرانی ویلایەتە یەکگرتووەکان|ئەنجومەنی نوێنەران]] لەخۆدەگرێت. ئێستا کۆنگرەی ١١٧ی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە دانیشتندایە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =٤ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|یاسا|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States Congress}} {{یاسا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:ئەنجومەنەکانی یاسادانانی دوو ئەنجومەنی]] [[پۆل:ئەنجومەنەکانی یاسادانانی نەتەوەیی]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٧٨٩ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] snvbqxxccd8b857pv881sjs1eh3snsf 0 252584 1698513 1367852 2026-11-01T01:39:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەڕەنسا-کۆلکە) 1698513 wikitext text/x-wiki [[File:International Association of Universities logo.svg|thumb|لۆگۆی کۆمەڵەی نێودەوڵەتی زانکۆکان]] '''کۆمەڵەی نێودەوڵەتیی زانکۆکان''' (کورتکراوە: '''IAU''') [[ڕێکخراوەی ناحکوومی|ڕێکخراوێکی ناحکومییە]] و لە بواری خوێندنی باڵادا کار دەکات. زیاتر لە ٦٠٠ دامەزراوە و ڕێکخراوەی خوێندنی باڵا لە زیاتر لە ١٣٠ وڵات پێکدێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=IAU - International Association of Universities - Building a Worldwide Higher Education Community|ناونیشان=https://iau-aiu.net/|وێبگە=iau-aiu.net}}</ref> IAU ھاوبەشێکی فەرمی یونسکۆیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=International Association Of Universities|ناونیشان=https://en.unesco.org/partnerships/non-governmental-organizations/international-association-universities|وێبگە=UNESCO}}</ref> بەڕێوەبەرایەتیی IAU لە [[پاریس|پاریسە]] و دەکەوێتە بارەگای سەرەکیی [[یوونێسکۆ]]. == مێژوو == IAU لەژێر چاودێری [[یوونێسکۆ]] لە ٩ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠ لە میانی کۆنفرانسی نێودەوڵەتی زانکۆکان لە لە شاری [[نیس]]ی [[فەڕەنسا]] دامەزرا. ئامانجی ھاندان و ھاوکاری بوو لە نێوان دامەزراوەکانی خوێندنی باڵا لە سەرانسەری جیھاندا. == بەڕێوەبردن == دەستە بەڕێوەبەرییەکانی IAU بریتین لە ئەنجومەنی گشتی و دەستەی کارگێڕی. کۆنفرانسی گشتی کە پێنج ساڵ جارێک دەکرێت، دەنگ دەداتە دەستەیەکی کارگێڕی کە لە سەرۆک و ١٤ ئەندام پێکبێت.<ref>The Editors of Encyclopaedia Britannica (2024). "International Association of Universities." ''The Encyclopaedia Britannica'', retrieved [https://www.britannica.com/topic/International-Association-of-Universities online] 11.02.2024.</ref> == ئەندامان == تا ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢، کۆمەڵەی نێودەوڵەتی زانکۆکان زیاتر لە ٦٠٠ ئەندامی (دامەزراوە، ڕێکخراو، لق و ھاوکار) لە زیاتر لە ١٣٠ وڵاتی جیھاندا ھەیە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.iau-aiu.net/ ماڵپەڕ] * [http://www.whed.net/home.php بنکەدراوەی خوێندنی باڵای جیھانی] * [https://www.iau-hesd.net/ دەروازەی جیھانی IAU بۆ پێشخستنی خوێندنی باڵا و توێژینەوە بۆ گەشەپێدانی بەردەوام] {{پۆلی کۆمنز|International Association of Universities}} {{تووڵی دەروازە|زانکۆکان|پاریس|فەڕەنسا}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕێکخراوەکان، دامەزرانی ١٩٥٠]] [[پۆل:فێرکاری لە پاریس]] [[پۆل:فەڕەنسا]] [[پۆل:ڕێکخراوە ناحکومیەکان]] n5j07c34i8ccptcwk9m4szusynq50lv 0 252698 1698598 1543055 2026-11-01T07:35:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1698598 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kong Skull Island poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم ]] '''''کۆنگ: دوورگەی ئێسکی سەر''''' ({{بە ئینگلیزی |Kong: Skull Island}}) فیلمێکی ئەھریمەنیی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٧ لە دەرھێنانی جۆردن ڤۆگت-ڕۆبەرتسە. بەرھەمھێنانی لەلایەن کۆمپانیای لێجێندەری پیکچەرز و دابەشکردنی لەلایەن [[وارنەر برۆس پیکچەرز|وارنەر برۆس پیکچەرزەوە]] بۆ کراوە، دووبارە دەستپێکردنەوەی فیملێکە لە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Williams|یەکەم=Trey|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Kong: Skull Island is Step 1 in Warner Bros. reboot of 1933 classic as monster franchise|ناونیشان=https://www.marketwatch.com/story/warner-bros-is-rebooting-the-king-kong-franchise-with-skull-island-2017-03-10|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180616204332/https://www.marketwatch.com/story/warner-bros-is-rebooting-the-king-kong-franchise-with-skull-island-2017-03-10|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠١٨|وێبگە=Market Watch}}</ref> زنجیرەی کینگ کۆنگ و دووەم فیلمە لە مۆنستەرڤێرس، کە وەک ١١ھەمین فیلم لە زنجیرەی کینگ کۆنگ داندراوە. لەم فیلمەدا [[تۆم ھیدڵستن|تۆم ھیدلستۆن]] و [[ساموێل ئێل. جاکسن|ساموێل ئێڵ جاکسۆن]] و جۆن گودمان و [[بری لارسن|بری لارسۆن]] و [[جینگ تیان]] و تۆبی کیبێل و جۆن ئۆرتیز و کۆری ھۆکینز و جەیسۆن میچڵ و شیا ویگام و تۆماس مان و تێری نۆتاری و [[جۆن ڕایلی|جۆن سی ڕێیلی]] ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن. فیلمەکە لە ساڵی ١٩٧٣دا داندراوە و بەدوای تیمێکی زانا و سەربازانی [[شەڕی ڤیێتنام|جەنگی ڤێتنامدا]] دەگەڕێت کە گەشت دەکەن بۆ دوورگەی کەللەسەر کە نەخشەیان بۆ کراوە و چاویان بە کۆنگ کەوتووە، کە مەیموونێکی زەبەلاحە کە دوا جۆری خۆیەتی، لە نزیکەوە بوونەوەرە ترسناکەکانی دیکە تووشی ئەم تیمە دەبنەوە. == کورتە == کۆمەڵێک زانا کیشوەرێکی پڕ نھێنی و ترسناک دەدۆزنەوە کە لە ناوچەی «کۆنگ» دایە، بۆیە پێویستە پێش ئەوەی زیانیان پێ بگات ئەو شوێنە جێبێڵن == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =٨ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|ھۆڵیوود|شەڕ|ژاپۆن|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Kong: Skull Island}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ژاپۆنییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە پێشبڕکێیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی دان گیلرۆی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنییە زەبەلاحەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن]] [[پۆل:فیلمەکانی لێجندەری پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی کینگ کۆنگ]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە زەریای ھێمن ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شیکاگۆ داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە بانکۆک داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ھێنری جاکمانەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکانی دیوون ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دووبارە دروستکردنەوەی فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٧]] [[پۆل:فیلمە ئەھریمەنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە فەنتازییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] fpxtayfadgu2g6fok8su49qcuu414g6 0 252748 1698670 1407748 2026-11-01T10:36:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698670 wikitext text/x-wiki {{نوێکردنەوە}} {{Infobox international football competition |tourney_name=کۆپا ئەمریکای|year=٢٠٢٤ |other_titles= |image= 2024 Copa América logo.svg | caption = ''Vibra el Continente''<br />''[[زمانی کوردی|کوردی]]: کیشوەری لەرزین'' |country=ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا |dates=٢٠ی حوزەیران - ١٤ی تەممووز |num_teams=١٦ |confederations=٢ |venues=١٤ |cities=١٤ |champion={{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرژەنتین]] (١٦مین جار) |second={{ئاڵا|کۆلۆمبیا}}[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆلۆمبیا|کۆلۆمبیا]] |third={{ئاڵا|ئوروگوای}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای|ئوروگوای]] |fourth={{ئاڵا|کەنەدا}} [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەنەدا|کەنەدا]] |matches=٣٢ |goals= ٧٠ (٢،١٩ بۆ هەر یارییەک) |attendance=|top_scorer={{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[لاوتارۆ مارتینێز]] (٥ گۆڵ) |player= {{ئاڵا|کۆلۆمبیا}} [[خامێس ڕۆدریگێز]] |young_player=|goalkeeper={{ئاڵا|ئەرژەنتین}} [[ئێمیلیانۆ مارتینێز]] |fair_play=| prevseason=[[کۆپا ئەمریکای ٢٠٢١|٢٠٢١]] |nextseason=[[کۆپا ئەمریکای ٢٠٢٨|٢٠٢٨]] }} '''کۆپا ئەمریکای ٢٠٢٤''' ٤٨ەمین پاڵەوانێتیی [[کۆپا ئەمریکا|کۆپا ئەمریکایە]]، پاڵەوانێتییەکە چوار ساڵ جارێک لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئەمریکای باشوور، یاخوود بە کورتکراوی [[کۆنمیبۆڵ]]، بەڕێوە دەجێت.<ref name="auto2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Copa América 2024: cuándo es, dónde y todo lo que hay que saber &#124; Goal.com|ناونیشان=https://www.goal.com/es/noticias/copa-america-2024-cuando-es-donde-y-todo-lo-que-hay-que/3r80fxu4mr2k10x1umj0bnhox|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230320214904/https://www.goal.com/es/noticias/copa-america-2024-cuando-es-donde-y-todo-lo-que-hay-que/3r80fxu4mr2k10x1umj0bnhox|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=www.goal.com}}</ref> ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا میوانداریی پاڵەوانێتییەکەیان کرد، کە لەلایەن کۆمەڵەی [[کۆنکاکاف|کۆنکاکافەوە]] ساز کرابوو.<ref name="concon2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=CONMEBOL and Concacaf sign strategic collaboration agreement|ناونیشان=https://www.concacaf.com/news/conmebol-and-concacaf-sign-strategic-collaboration-agreement/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230317114746/https://www.concacaf.com/news/conmebol-and-concacaf-sign-strategic-collaboration-agreement/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=CONCACAF.com}}</ref> ئەمە دووەم جار بوو لە مێژوودا کە ویلایەتە یەکگرتووەکان میوانداریی کۆپا ئەمریکا بکەن، دوای [[کوپا ئەمریکای سەدە|کۆپا ئەمریکای ٢٠١٦]].<ref name="concon">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=CONMEBOL and Concacaf sign strategic collaboration agreement|ناونیشان=https://www.concacaf.com/news/conmebol-and-concacaf-sign-strategic-collaboration-agreement/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230317114746/https://www.concacaf.com/news/conmebol-and-concacaf-sign-strategic-collaboration-agreement/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=CONCACAF.com}}</ref> پاڵەوانێتییەکە لە ٢٠ی حوزەیران تا ١٤ی تەممووزی ٢٠٢٤ بەردەوام بوو. بڕیارە براوەی کۆپا ئەمریکا ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرژەنتین]]) بەرامبەر براوەی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) لە [[جامی کۆنمیبۆڵ-یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپای|جامی کۆنمیبۆڵ-یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپای ٢٠٢٥]] بەرەنگاری یەک ببنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Copa América de 2024 en Estados Unidos se jugará del 20 de junio al 14 de julio|ناونیشان=https://us.as.com/futbol/copa-america-de-2024-en-estados-unidos-se-jugara-del-20-de-junio-al-14-de-junio-n/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230624134953/https://us.as.com/futbol/copa-america-de-2024-en-estados-unidos-se-jugara-del-20-de-junio-al-14-de-junio-n/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=AS.com|زمان=ES}}</ref> ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین توانییان لە دوایین پاڵەوانێتیی کۆپا ئەمریکا ببنە پاڵەوان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Copa America 2021 Final Highlights: Argentina beat Brazil 1–0, Messi wins first senior International trophy|ناونیشان=https://indianexpress.com/article/sports/football/copa-america-2021-final-live-score-argentina-vs-brazil-live-score-streaming-7398292/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210711014514/https://indianexpress.com/article/sports/football/copa-america-2021-final-live-score-argentina-vs-brazil-live-score-streaming-7398292/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=The Indian Express}}</ref> یاریی کۆتایی پاڵەوانێتییەکە لە بەرواری ١٤ی تەمووزی ٢٠٢٤، لە یاریگای ھارد رۆک، لە میامی گاردنز، [[فلۆریدا]]، ئەنجام درا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kaufman|یەکەم=Michelle|بەستەری نووسەر=Michelle Kaufman|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Golazo Miami! 2024 Copa America final to be held at Hard Rock Stadium next summer|ناونیشان=https://www.miamiherald.com/sports/mls/inter-miami/article282095248.html|ئیش=[[Miami Herald]]|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240214040206/https://www.miamiherald.com/sports/mls/inter-miami/article282095248.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تیایدا ئەرژەنتین لە کاتی زیادکراوی یارییەکە بە ئەنجامی ١-٠ توانیان سەربکەون بەسەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆلۆمبیا|ھەڵبژاردەی کۆڵۆمبیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Burrows|یەکەم=Ben|سەردێڕ=Argentina beats Colombia to win record-breaking Copa America title|ناونیشان=https://www.nytimes.com/athletic/5637691/2024/07/15/argentina-colombia-result-copa-america-final/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|ئیش=[[The New York Times]]|issn=0362-4331}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rosenstein|یەکەم=Greg|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Argentina wins the 2024 Copa América title over Colombia with a late goal|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/news/sports/argentina-wins-2024-copa-america-title-colombia-late-goal-rcna161821|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=[[NBC News]]}}</ref> == یاریگایەکان == یەکەم یاریی پاڵەوانێتییەکە لە یاریگای مێرسێدس بێنز لە [[ئەتڵانتا]]، [[جۆرجیا (ویلایەت)|جۆرجیا]] ئەنجام درا. یاریی کۆتایی لە یاریگای ھارد رۆک لە میامی گاردنز، فلۆریدا بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CONMEBOL Announces Host Venues for Opening and Final matches of the CONMEBOL Copa America 2024|ناونیشان=https://copaamerica.com/news/conmebol-anuncia-las-sedes-de-los-partidos-de-apertura-y-final-de-la-conmebol-copa-america-2024%ef%b8%8f/?lang=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231120202539/https://copaamerica.com/news/conmebol-anuncia-las-sedes-de-los-partidos-de-apertura-y-final-de-la-conmebol-copa-america-2024%EF%B8%8F/?lang=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> ھەر دوو یاریگایەکان لە ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ ڕاگەیەندران. ھەموو یاریگاکانی دیکە لە ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ بە فەرمی ڕاگەیەندران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CONMEBOL announces venue cities, stadiums and schedule of the CONMEBOL Copa America 2024.|ناونیشان=https://copaamerica.com/news/conmebol-anuncia-ciudades-sedes-estadios-y-calendario-de-la-conmebol-copa-america-2024/?lang=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231204214225/https://copaamerica.com/news/conmebol-anuncia-ciudades-sedes-estadios-y-calendario-de-la-conmebol-copa-america-2024/?lang=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> {| |{{Anchor|Cities}} {| class="wikitable" style="text-align:center" |+یاریگایەکانی کۆپا ئەمریکای ٢٠٢٤ !ئارلینگتۆن، تێکساس !ئەتلانتا، جۆرجیا !ئۆستن، تێکساس |- |یاریگای دالاس کاوبۆیس |یاریگای مێرسێدس بێنز |یاریگای کیو٢ |- |قەبارە: '''٨٠،٠٠٠''' |قەبارە: '''٧١،٠٠٠''' |قەبارە: '''٢٠،٧٣٨''' |- |[[پەڕگە:Cowboysstadium_js.jpg|224x224پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Mercedes_Benz_Stadium_time_lapse_capture_2017-08-13.jpg|بێچوارچێوە|227x227پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Austin_FC_VS_FC_Dallas_by_cornfield948_(20210830150614).jpg|ناوەڕاست|224x224پیکسڵ]] |- !شارلۆت، کارۆلاینای باکوور !ئیست رەدەرفۆرد، نیو جێرزی !ھیوستن، تێکساس |- |یاریگای بانقی ئەمریکا |یاریگای مێتلایف |یاریگای ئێن ئار جی |- |قەبارە: '''٧٤،٧٦٧''' |قەبارە: '''٨٢،٥٦٦''' |قەبارە: '''٧٢،٢٢٠''' |- |[[پەڕگە:Bank_of_America_Stadium_soccer.jpg|225x225پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Metlife_stadium_(Aerial_view).jpg|بێچوارچێوە|229x229پیکسڵ]] |[[پەڕگە:NRG_stadium_prepared_for_Super_Bowl_Li_(32513086661).jpg|226x226پیکسڵ]] |- !ئینگڵوود، کالیفۆرنیا !سانتا کلارا، کالیفۆرنیا !گلێندەیڵ، ئاریزۆنا |- |یاریگای سۆفای |یاریگای لێڤای |یاریگای ستەیت فارم |- |قەبارە: '''٧٠،٢٤٠''' |قەبارە: '''٦٨،٥٠٠''' |قەبارە: '''٦٣،٤٠٠''' |- |[[پەڕگە:SoFi_Stadium_2023.jpg|233x233پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Entering_Levi's_Stadium.JPG|227x227پیکسڵ]] |[[پەڕگە:State_Farm_Stadium_2022.jpg|230x230پیکسڵ]] |- !لاس ڤێگاس، نیڤادا !کانزاس سیتی، میزووری !کانزاس سیتی، کانزاس |- |یاریگای ئەلیجنت |یاریگای ئارۆھێد |یاریگای چیڵدرنز مێرسی |- |قەبارە: '''٦١،٠٠٠''' |قەبارە: '''٧٦،٤١٦''' |قەبارە: '''١٨،٤٦٧''' |- |[[پەڕگە:Las_Vegas_(5152659900-Cropped).jpg|233x233پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Arrowhead_Stadium_(October_27,_2019_-_4).jpg|بێچوارچێوە|224x224پیکسڵ]] |[[پەڕگە:Livestrong_Sporting_Park_-_Sporting_KC_v_New_England_Revolution.jpg|ناوەڕاست|214x214پیکسڵ]] |- !میامی گاردنز، فلۆریدا ! colspan="2" |ئۆرلاندۆ، فلۆریدا |- |یاریگای ھارد رۆک | colspan="2" |یاریگای ئێکسپلۆریا |- |قەبارە: '''٦٤،٧٦٧''' | colspan="2" |قەبارە: '''٢٥،٥٠٠''' |- |[[پەڕگە:200127-H-PX819-0092.jpg|بێچوارچێوە|236x236پیکسڵ]] | colspan="2" |[[پەڕگە:Orlando_City_Stadium_(04-21-18)_2.jpg|ناوەڕاست|300x300پیکسڵ]] |} | valign="top" | |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Copa América 2024}} {{تووڵی دەروازە|ئەمریکای باشوور|وەرزش|تۆپی پێ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} f3tp4ci0zu5vitgl16s9ydznf9e39g7 0 252924 1698349 1367767 2026-10-31T19:33:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1698349 wikitext text/x-wiki '''کۆمیدیای ھەستبزوێن''' چەشنێکی تێکەڵە کە بەگشتی بابەتەکان لە [[کۆمیدیا]] و [[چەشنی ھەستبزوێن|ھەستبزوێنەکان]] وەردەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=What Is a Thriller?|ناونیشان=https://celadonbooks.com/what-is-a-thriller/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=Celadon Books|زمان=en-US}}</ref> == پێوەر == زۆرجار چینێکی تاریکتر، بە بەراورد بە چەشنەکانی تر، لە نوکتە لەخۆ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=So what exactly is a comedy thriller?|ناونیشان=https://www.linkedin.com/pulse/so-what-exactly-comedy-thriller-philip-brady|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=www.linkedin.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:فیلم لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلم لە دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلم لە دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلم لە دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلم لە دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:فیلم لە دەیەی ١٩٦٠]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەیەی ١٩٣٠]] [[پۆل:کۆمیدیا]] [[پۆل:چەشنە شانۆییەکان]] [[پۆل:چەشنەکانی فیلم]] [[پۆل:ھەستبزوێنەکان]] 1b73zkyakqjvfjb21r2yhciwmwznxb6 0 252954 1698664 1535782 2026-11-01T10:35:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1698664 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:FantasticAdventures.jpg|وێنۆک|گۆڤاری ''سەرکێشییە فەنتازییەکان'']] {{لایەنەکانی خەیاڵی بیرکردنەوەیی}} '''گۆڤاری فەنتازیا''' یان '''کۆواری فەنتازیا''' [[کۆوار|گۆڤارێکە]] کە بە پلەی یەکەم [[فەنتازیا|چیرۆکی خەیاڵی]] بڵاودەکاتەوە. بەگشتی گۆڤارەکانی منداڵان کە چیرۆکیان لەسەر کارەکتەرەکانی وەک [[بابانۆئێل|بابا نوئێل]] ھەیە، لەم پۆلەدا نین. ھەروەھا گۆڤارە گەورەساڵانەکان سەبارەت بە فانتازیا ورووژێنەکان لەم بابەتەدا نین. زۆرێک لە گۆڤارەکانی فانتازیا، جگە لە چیرۆکە خەیاڵییەکان، تایبەتمەندی دیکەیان ھەیە وەک ھونەر، کارتۆن، پێداچوونەوە. ھەروەھا ھەندێک لە گۆڤارەکانی فانتازیا [[خەیاڵی زانستی|زانستی خەیاڵی]] و [[وێژەی ترسناک|خەیاڵی ترسناک]] بڵاودەکەنەوە بۆیە ھەمیشە جیاوازییەکی ڕوون لە نێوان گۆڤاری فانتازیا و گۆڤاری زانستی خەیاڵیدا نییە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٢ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|خەیاڵی زانستی|وێژە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{وێژە-کۆلکە}} e1vlw03xoadkv88cmnh9nsvtorf2z1l 0 252968 1698686 1535816 2026-11-01T10:39:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1698686 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Hugo_2005_2.JPG|وێنۆک| براوەی خەڵاتی ھوگۆ لە وۆرلدکۆن ٢٠٠٥ لە گلاسکۆ، ئابی ٢٠٠٥.]] {{لایەنەکانی خەیاڵی بیرکردنەوەیی}} '''کۆڕی خەیاڵی زانستی''' کۆبوونەوەیەکی ھەوادارانی چەشنی [[خەیاڵی بیرکردنەوەیی]]، [[خەیاڵی زانستی|زانستی خەیاڵییە]]. لە ڕووی مێژوویییەوە، ڕێکەوتننامەکانی زانستی خەیاڵی بە پلەی یەکەم لەسەر ئەدەب بوو، بەڵام مەودای زۆرێکیان درێژدەبێتەوە بۆ ڕێگاکانی تری دەربڕین وەک [[فیلمی خەیاڵی زانستی|فیلم]]، تەلەڤیزیۆن، کۆمیک، [[ئەنیمەیشن]] و یارییەکان. فۆرماتەکە دەتوانێت جیاواز بێت بەڵام مەیلی ئەوەی دەبێت کە چەند تایبەتمەندییەکی ھاوشێوەی ھەبێت وەک بانگێشتکردنی میوان، پانێڵی گفتوگۆ، خوێندنەوە و بۆنە تایبەتە گەورەکان وەک ئاھەنگی کردنەوەی/داخستنی و ھەندێک جۆری ئاھەنگ یان کات بەسەربردن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٢ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|خەیاڵی زانستی|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Science fiction conventions}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:کلتووری گەمژە]] th4d7k1is3ux59c63x1tsolsnwrqkt8 0 252974 1698684 1543048 2026-11-01T10:38:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1698684 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Colombia_terror_fest_2018.jpg|وێنۆک| ھەوادارانی فیلمی ترسناک لە فێستیڤاڵی تیرۆری کۆڵۆمبیا ٢٠١٨.]] {{لایەنەکانی خەیاڵی بیرکردنەوەیی}} '''کۆنفرانسە ترسناکەکان''' بریتین لە کۆبوونەوەی کۆمەڵگەی ھەوادارانی جۆرە جیاوازەکانی ترسناک لەوانە [[فیلمی ترسێنەر|سینەمای ترسناک]]، و ناوبەناو [[خەیاڵی زانستی|زانستی خەیاڵی]] و [[فەنتازیا|فانتازیا]]. لە ڕووی مێژوویییەوە تەرکیز لەسەر فۆڕمی سینەمایی بووە نەک ئەدەب و ھونەر، بەڵام ئەمە لەم ساڵانەی دواییدا فراوانتر بووە و ھەموو فۆرمەکان دەگرێتەوە. ئەو کەسانەی کە لە کۆنفرانسی ترسناکدا ئامادە دەبن، بە شێوەیەکی نەریتی وەک ''ئەندامی'' کۆنفرانسی ناسراون؛ کەسایەتییە ناودارە بانگھێشتکراوەکان لەوانەش [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنەرانی سینەما]] و ئەستێرەکان بە شێوەیەکی باو وەک ''میوانی'' کۆنفرانسەکە ناسراون، ھەرچەندە زۆرێک لە کەسایەتییە پیشەگەرەکان لەنێویاندا دەرھێنەران بە سادەیی وەک ئەندام بەشداری دەکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٢ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|خەیاڵی زانستی|وێژە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:خەیاڵی ترسناک]] ltisalau55w8iqqa48jr2gov58fgjx4 0 252975 1698662 1535780 2026-11-01T10:35:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1698662 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{لایەنەکانی خەیاڵی بیرکردنەوەیی}} '''گۆڤاری خەیاڵی ترسناک''' [[کۆوار|گۆڤارێکە]] کە بە پلەی یەکەم [[وێژەی ترسناک|چیرۆکی خەیاڵی ترسناک]] بە مەبەستی سەرەکی ترساندنی خوێنەر بڵاودەکاتەوە. گۆڤاری ترسناک دەتوانێت بە چاپ و ئینتەرنێت یان ھەردووکی بێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٢ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|خەیاڵی زانستی|وێژە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{وێژە-کۆلکە}} tnith5ntc050ayj1fy4yld9bayg2a3n 0 252987 1698663 1535781 2026-11-01T10:35:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1698663 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Imagination_195602.jpg|وێنۆک|291x291پیکسڵ| بەرگی گۆڤاری زانستی ''خەیاڵی'' لە ساڵی ١٩٥٦.]] {{لایەنەکانی خەیاڵی بیرکردنەوەیی}} '''کۆواری خەیاڵی زانستی''' بڵاوکراوەیەکە کە بە شێوەیەکی سەرەکی ناوەڕۆکی [[خەیاڵی زانستی|زانستی خەیاڵی]] بە شێوازی کۆپی ڕەق یان ئۆنلاین پێشکەش دەکات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٢ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|خەیاڵی زانستی|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Magazines about science fiction}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:گۆڤارەکان]] cby8o4nwldxu2smx1e9nmnsjbtf5u0y 0 253032 1698359 1543086 2026-10-31T19:35:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1698359 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} {{زانیاریدانی ڕۆژاوایییەکان}} '''کۆمیکە ڕۆژاوایییەکان''' بریتییە لە کتێبی [[کۆمیک]] کە چیرۆکی تێدایە کە لە [[ڕۆژاوای ئەمریکا]]دا ڕوودەدات. زۆرجار کارەکتەری وەک چەکدار، یاسادانەر و لەیاسا دەرچوو لەخۆدەگرن و بە شێوەیەکی گشتی بابەتگەلێکی ھاوشێوەی فیلم و بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ڕۆژاوایییەکان پەیڕەو دەکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٣ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|جوگرافیا|وێژە|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Western comics}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی کۆمیک]] n8oljaoi25tlhtwhmdmngi4msrytr7i 1698397 1698359 2026-10-31T20:02:34Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698397 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} {{زانیاریدانی ڕۆژاوایییەکان}} '''کۆمیکە ڕۆژاوایییەکان''' بریتییە لە کتێبی [[کۆمیک]] کە چیرۆکی تێدایە کە لە [[ڕۆژاوای ئەمریکا]]دا ڕوودەدات. زۆرجار کارەکتەری وەک چەکدار، یاسادانەر و لەیاسا دەرچوو لەخۆدەگرن و بە شێوەیەکی گشتی بابەتگەلێکی ھاوشێوەی فیلم و بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ڕۆژاوایییەکان پەیڕەو دەکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٣ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|جوگرافیا|وێژە|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Western comics}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی کۆمیک]] pfv0kkvtmzmlnkb6qi2glewx0y5fjp7 0 253056 1698680 1648651 2026-11-01T10:38:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698680 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆچەکی گەورە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کوجکي الکبری}}<br>{{lang-en| Graet Kochak}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای کەرکووک.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای کەرکووک]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.5663|44.4349}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کۆچەکی گەورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.5663|44.4349 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٠١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆچەکی گەورە''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شاری [[کەرکووک]] بە دووری (٢٦کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی کۆچەکی گەورە ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قزلقایە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[یاروەلی]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سوورەدێی خواروو]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سەقزلی]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/9467108129#map=13/35.5670/44.4457</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٦٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشوری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٤٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] * [[کۆچەکی بچووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] hvlxxswnf4zqefqyi7sndegd92ik619 0 253057 1698679 1648652 2026-11-01T10:37:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698679 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆچەکی بچووک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کوجکي الصغری}}<br>{{lang-en| Littel Kochak}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای کەرکووک.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای کەرکووک]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.55427| 44.46364}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کۆچەکی بچووک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.55427| 44.46364 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٩٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆچەکی بچووک''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شاری [[کەرکووک]] بە دووری (١٧کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی کۆچەکی بچووک ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[گۆگجە، کەرکووک|گۆگجە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[دووحێلە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[شۆڕجە، قەرەھەنجیر|شۆڕجە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سێکانیان، کەرکووک|سێکانیان]].<ref>https://www.openstreetmap.org/way/1221677106</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٩٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشوری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(١٠٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] * [[کۆچەکی گەورە]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 0i2otdl6ns2fool1sn3cts50k0f5dkd 0 253660 1698615 1535759 2026-11-01T07:38:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698615 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Movie Connie and Carla.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم]] '''''کۆنی و کارلا''''' ({{بە ئینگلیزی |Connie and Carla}}) [[فیلمی کۆمیدی|فیلمێکی کۆمیدی]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٤ لە دەرھێنانی مایکل لێمبێکە، و نیا ڤاردالۆس و [[تۆنی کۆلێت]] و دەیڤید دوچۆڤنی ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن. سیناریۆی فیلمەکە لەلایەن ڤاردالۆسەوە نووسراوە. فیلمەکە لە [[ڤانکۆڤەر|شاری ڤانکۆڤەر]] وێنەگیراوە و ژمارەیەک دراگ کوین(Drag queen)ە ناوخۆیییەکانی تێدا بەشداربوون لەوانە جوان-ئی، جەستن تایم، کارلۆتا گورل، سامەر کلیرانس، دیڤانا دیمیل، سیمۆر ئیلوزیۆن و ھێلێنا ھاندباگ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تۆم ھەنکس}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|کۆمیدیا|دەیەی ٢٠٠٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە پەیوەندیدارەکان بە ترانسجێندەر]] [[پۆل:فیلمەکانی سپایگلاس ئینتەرتەینمەنت]] [[پۆل:فیلمەکان لە ڤانکۆڤەر وێنەگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن ڕۆجەر بیرنباومەوە بەرھەم ھێنراوە]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی پەیوەست بە ئێڵ جی بی تی]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھاوڕێییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] 5xvx3vej90854gmedzjp02qfh164jfq 0 253666 1698207 1407627 2026-10-31T13:34:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، پاکستان-کۆلکە) 1698207 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Islamic republics.png|وێنۆک|300px|نەخشەی ئەو وڵاتانەی کە لە ئێستادا حکوومەتەکەیان ناوناوی کۆماری ئیسلامی بەکاردێنێت: [[پاکستان]]، [[ئێران]] و [[مۆریتانیا]].]] '''کۆماری ئیسلامی''' وەک دەستەواژەیەک بە شێوەی جیاواز بەکارھاتووە. ھەندێک لە سەرکردە ئایینییە موسڵمانەکان وەک ناوێک بەکاریان ھێناوە بۆ جۆرێکی تیۆری لە حکومەتی [[سیۆکراسی|سیۆکراتیک]]ی ئیسلامی کە [[شەریعەتی ئیسلامی|شەریعەت]] یان یاساکانی گونجاو لەگەڵ شەریعەت جێبەجێ دەکات. ھەروەھا ئەم زاراوەیە بۆ [[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی سەروەر]] بەکارھاتووە کە ھەڵوێستی ڕێککەوتن لە نێوان [[خەلافەت]]ێکی تەواو ئیسلامی و [[کۆمار]]ێکی [[سیکولاریزم]] و [[ناسیۆنالیزم]] دەگرێتەبەر، نەک دەسەڵاتێکی [[پاشایەتیی ئیسلامی]] و نەک کۆمارێکی سیکولار. لە شێوازەکانی تردا تەنیا وەک ھێمایەک بۆ ناسنامەی کولتووری بەکاردەھێنرێت. لە ئێستادا، حکوومەتی سێ وڵاتی [[ئێران]]، [[پاکستان]] و [[مۆریتانیا]] لە کۆماری ئیسلامی پێکھاتووە. پاکستان بۆ یەکەمجار بەپێی دەستووری ساڵی ١٩٥٦ ئەم نازناوەی وەرگرتووە. مۆریتانیا نازناوەکەی لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٥٨دا پەسەند کردووە. ئێران لە دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ١٩٧٩]] کە بووە ھۆی ڕووخانی [[شانشینی پەھلەوی]] و پێکھێنانی [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامی]] نازناوەکەی بەکاردێنێت. سەرەڕای ئەوەی وڵاتەکان ناوێکی ھاوشێوەیان ھەیە، بەڵام لە حکوومەت و یاساکانیاندا جیاوازییەکی زۆریان ھەیە. ئێران و مۆریتانیا دەوڵەتی [[سیۆکراسی|سیۆکراتیک]]ی ئایینین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Theocracy Countries 2022|ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/country-rankings/theocracy-countries|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221031214658/https://worldpopulationreview.com/country-rankings/theocracy-countries|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=World Population Review}}</ref> پاکستان لە ساڵی ١٩٥٦ ئەم ناوەی وەرگرت، پێش ئەوەی ئیسلام وەک ئایینی دەوڵەت بناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lawrence Ziring|سەردێڕ=From Islamic Republic to Islamic State in Pakistan|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ساڵ=١٩٨٤}}</ref> == کۆمارە ئیسلامییەکان == {| class="sortable wikitable" style="background:white; text-align:left;" ! دەوڵەت ! وڵات ! ڕێکەوتی پەسەندکردنی ناو ! جۆر |- |{{Flagicon|Iran}} [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] | [[ئێران]] | ١ی نیسانی ١٩٧٩ | کۆماری [[سیۆکراسی|سیۆکراتیک]]ی یەکگرتوو |- |{{Flagicon|Mauritania}} [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی مۆریتانیا|کۆماری ئیسلامیی مۆریتانیا]] | [[مۆریتانیا]] | ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٥٨ | کۆماری نیمچەسەرۆکایەتیی یەکگرتوو |- |{{Flagicon|Pakistan}} [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی پاکستان|کۆماری ئیسلامیی پاکستان]] | [[پاکستان]] | ٢٣ی ئازاری ١٩٥٦ | کۆماری فیدراڵی پەرلەمانی |} == پێشتر == {| class="sortable wikitable" style="background:white; text-align:left;" ! دەوڵەت ! وڵات ! ڕێکەوت ! جۆر |- |{{ھێمای ئاڵا|Bangladesh}} [[کۆماری ئیسلامیی بەنگلادیش]] | [[بەنگلادێش]] | ١٩٧٥–١٩٩١ | کۆماری ئیسلامیی سەرۆکایەتیی یەکگرتوو لەژێر دەسەڵاتی دیکتاتۆریی سەربازیدا |- |{{ھێمای ئاڵا|Chechen Republic of Ichkeria}} [[کۆماری چیچانی ئیچکیریا]] | [[چیچان]] | ١٩٩٦–٢٠٠٠ | کۆماری ئیسلامی |- |{{Flagicon image|Flag of the Comoros (1978–1992).svg}} [[کۆماری ئیسلامیی فیدراڵی کۆمۆرۆس]] | [[دوورگەکانی قەمەر]] | ١٩٧٨–٢٠٠١ | کۆماری ئیسلامی و فیدراڵی |- |{{ھێمای ئاڵا|First East Turkestan Republic}} [[کۆماری ئیسلامیی تورکستانی ڕۆژھەڵات]] | [[تورکستانی ڕۆژھەڵات]] | ١٩٣٣–١٩٣٤ | کۆماری ئیسلامی |- |{{ھێمای ئاڵا|Afghanistan}} [[کۆماری دیموکراتیکی ئەفغانستان]] | [[ئەفغانستان]] | ١٩٨٧–١٩٩٢ | کۆماری ئیسلامیی یەکگرتووی باڵادەست |- |[[دەوڵەتی ئیسلامیی ئەفغانستان]] | [[ئەفغانستان]] | ١٩٩٢–١٩٩٦ | دەوڵەتی یەکگرتووی ئیسلامی (حکوومەتی کاتی) |- |[[ئیدارەی کاتیی ئەفغانستان]] | [[ئەفغانستان]] | ٢٠٠١–٢٠٠٤ | کۆماری ئیسلامی (حکوومەتی ڕاگوێزراو) |- |[[دەوڵەتی ئیسلامیی ڕاگوێزراوی ئەفغانستان]] | [[ئەفغانستان]] | ٢٠٠٢–٢٠٠٤ | کۆماری ئیسلامی (حکوومەتی ڕاگوێزراو) |- |[[کۆماری ئیسلامیی ئەفغانستان]] | [[ئەفغانستان]] | ٢٠٠٤–٢٠٢١ | کۆماری ئیسلامیی سەرۆکایەتیی یەکگرتوو |- |{{ھێمای ئاڵا|The Gambia}} [[کۆماری ئیسلامیی گامبیا]] | [[گامبیا]] | ٢٠١٥–٢٠١٧ | کۆماری ئیسلامیی سەرۆکایەتیی یەکگرتوو |} == ئەمانەش ببینە == * [[ئیسلامی سیاسی]] * [[دەوڵەتی ئیسلامی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئیسلام|پاکستان}} {{پۆلی کۆمنز|Islamic republics}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{پاکستان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمارە ئیسلامییەکان]] meo5hu1pxvioepw9tfl2lawfzdepnha 0 253756 1698536 1614564 2026-11-01T04:36:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1698536 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵەی یەکەمی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]''' پێکهاتووە لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سکۆتلاند|سکۆتلاند]] و مەجارستان و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سویسرا|سویس]] .لە ١٤ تا ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ یارییەکانی بەڕێوەدەچێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=UEFA Euro 2024 match schedule|ناونیشان=https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240131125945/https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == هەڵبژاردەکان == {| class="wikitable sortable" !پێگە !هەڵبژاردە !تیروپشک !شیوازی گەیشتن بە کۆمەڵەکە !بەرواری گەیشتن بە کۆمەڵەکە ! data-sort-type="number" |دەرکەوتنەکان !کۆتا دەرکەوتن !باشترین دەرکەوتنەکان !ڕیزبەندی قۆناغی گەیشتن لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣دا !ڕێزبەندی فیفا لە حوزەیرانی ٢٠٢٤دا |- |A1 | style="white-space:nowrap" |{{fb|GER}}{{refn|لە ساڵی ١٩٧٢ تاوەکو ١٩٨٨، [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]] لە ژێر ناوی [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا|هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] یارییان دەکرد.|group=nb}} |١ |ئەڵمانیا میوانداری پاڵەوانێتییەکە دەکات |٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |١٤ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="1" |'''براوە لە''' (١٩٧٢، ١٩٨٠، ١٩٩٦)|| {{N/a}} | |- |A2 | style="white-space:nowrap" |{{fb|SCO}} |٣ |لە گرووپی A بە پلەی دووەم هاتن |١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |٤ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="16" |قۆناغی گرووپ لە (١٩٩٢، ١٩٩٦، ٢٠٢٠) |١٣ | |- |A3 | style="white-space:nowrap" |{{fb|HUN}} |٢ |براوەی گرووپی G بوون |١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |٥ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="3" |پلەی سێیەم (١٩٦٤) |٦ | |- |A4 | style="white-space:nowrap" |{{fb|SUI}} |٤ |براوەی گرووپی I بوون |١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |٦ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="5" |قۆناغی چواریەکی کۆتایی ([[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]]) |٢٠ | |} == ڕیزبەندی == <onlyinclude>{{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Standings |class_rules=[[UEFA Euro 2024#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.uefa.com/euro2024/standings/ UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=GER, SUI, HUN, SCO <!--Update team results below (including date)--> |update=15 June 2024 |win_GER=1 |draw_GER=0 |loss_GER=0 |gf_GER=5 |ga_GER=1 |status_GER=H |win_HUN=0 |draw_HUN=0 |loss_HUN=1 |gf_HUN=1 |ga_HUN=3 |win_SCO=0 |draw_SCO=0 |loss_SCO=1 |gf_SCO=1 |ga_SCO=5 |win_SUI=1 |draw_SUI=0 |loss_SUI=0 |gf_SUI=3 |ga_SUI=1 <!--Team definitions--> |name_GER={{fb|GER}} |name_HUN={{fb|HUN}} |name_SCO={{fb|SCO}} |name_SUI={{fb|SUI}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Advance to [[UEFA Euro 2024#Knockout stage|knockout stage]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible [[UEFA Euro 2024#Knockout stage|knockout stage]] based on [[UEFA Euro 2024#Ranking of third-placed teams|ranking]] }}</onlyinclude> }}لە [[قۆناغی ١٦ی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|قۆناغی ١٦]] : <ref name="regulations2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Regulations of the UEFA European Football Championship, 2022–24|ناونیشان=https://documents.uefa.com/r/Regulations-of-the-UEFA-European-Football-Championship-2022-24-Online|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220516115052/https://documents.uefa.com/api/khub/maps/5tYSJw48iUOPsbIGOxQSUIw/attachments/_dSxuIv48n81YqITx97r~g/content?Ft-Calling-App=ft%2Fturnkey-|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> * * * براوەی کۆمەڵەی یەکەم سەردەکەوێت و یاری لەگەڵ پلەی دووەمی [[کۆمەڵەی سێیەمی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|کۆمەڵەی سێیەم]] دەکات. * * دووەمی کۆمەڵەی یەکەم سەردەکەوێت و یاری لەگەڵ پلەی دووەمی [[کۆمەڵەی دووەمی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|کۆمەڵەی دووەمی]] دەکات. * * ڕەنگە تیپی پلەی سێیەمی کۆمەڵەی یەکەم سەرکەوێت و یاری لەگەڵ یەکەمی [[کۆمەڵەی دووەمی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|کۆمەڵەی دووەم]] ، [[کۆمەڵەی پێنجەمی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|کۆمەڵەی پێنجەم]] یان [[کۆمەڵەی شەشەمی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|کۆمەڵەی شەشەم]] بکات. == یارییەکان == === ئەڵمانیا و سکۆتلاند === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|6|14|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|GER}} |score=٥-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036161/ |team2={{fb|SCO}} |goals1= *[[فلۆریان ڤیرتس|ڤیرتس]] {{goal|١٠}} *[[جەمال موسێلا|موسێلا]] {{goal|١٩}} *[[کای هاڤێرتس|هاڤێرتس]] {{goal|٤٥+١|لێدانی سزا}} *[[نیکلاس فیکخۆک|فیکخۆک]] {{goal|٦٨}} *[[ئێمرێ جان|جان]] {{goal|٩٠+٣}} |goals2= *[[ئەنتۆنیۆ ڕودیگەر|ڕودیگەر]] {{goal|٨٧|بە هەڵە}} |stadium=[[یاریگای ئەلیانز ئەرینا]]، [[میونشن]] |attendance= |referee=[[کلیمنت تۆرپین]] ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[جەمال موسێلا]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەلمانیا]])<ref name="MOTM">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every EURO 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=UEFA.com}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' نیکۆلاس دانۆس ([[ناوبژیوانی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) بینجامین پەیجس ([[ناوبژیوانی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) '''چوارەم ناوبژیوان:''' فڕانسوا لێتێکسیەر ([[ناوبژیوانی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' سیریل میونیێر ([[ناوبژیوانی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ژیرۆم بریسارد ([[ناوبژیوانی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ویلی دیلاژۆ ([[ناوبژیوانی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) ماسیمیلیانۆ ئیراتی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) |} === مەجارستان و سویس === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|6|15|df=y}} |time=١٦:٠٠ |team1={{fb-rt|HUN}} |score=١–٣ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036162/ |team2={{fb|SUI}} |goals1= *[[بارنەباش ڤارگا|ڤارگا]] {{goal|٦٦}} |goals2= *[[کوادۆ دووا|دووا]] {{goal|١٢}} *[[میشێل ئایبیشەر|ئایبیشەر]] {{goal|٤٥}} *[[بریل ئێمبۆلۆ|ئێمبۆلۆ]] {{goal|٩٠+٣}} |stadium=[[یاریگای ڕاین ئینێرجی]]، [[کۆلن]] |attendance=٤١،٦٧٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036162_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Hungary v Switzerland |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[سلاڤکۆ ڤینچیچ]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) }}</onlyinclude> {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[گرانیت ژاکا]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سویسرا|سویس]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' تۆماز کلانکنیک ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) ئەندراز کۆڤاچیچ ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''چوارەم ناوبژیوان:''' رەید ئۆڤرینۆڤیک ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ژور پاپرۆتنیک ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' نێج کاجتازۆڤیچ ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''ناوبزیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' بارتۆز فرانکاوسکی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) تۆماز کویاتکاوسکی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) |} === ئەڵمانیا و مەجارستان === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|١٩|df=y}} |time=١٩:٠٠ |team1={{fb-rt|GER}} |score=٢-٠ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036173/ |team2={{fb|HUN}} |goals1= *[[جەمال موسێلا|موسێلا]] {{goal|٢٢}} *[[ئیلکای گوندۆگان|گوندۆگان]] {{goal|٦٧}} |goals2= |stadium=[[یاریگای MHP]]، [[شتوتگارت]] |attendance=٥٤،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036173_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Germany v Hungary |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[دانی ماکێلی]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[ئیلکای گوندۆگان]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]])<ref name="MOTM2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' هێسیل ستیگسترا ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) یان دی ڤریس ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' سەردار گۆزوبویەک ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' یۆهان باڵدەر ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ڕۆب دیپیرینک ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' پۆل ڤان بۆیکل ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) ستوارت ئاتوێل ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) |} === سکۆتلەند و سویس === <onlyinclude>{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|6|19|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|SCO}} |score=١-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036174/ |team2={{fb|SUI}} |goals1= *[[سکۆت مەکتۆمینای |مەکتۆمینای]] {{goal|١٣}} |goals2= *[[جێردان شاکیری|شاکیری]] {{goal|٢٦}} |stadium=[[یاریگای ڕیین ئینێرجی ]]، [[کۆڵن]] |attendance=٤٢،٧١١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036174_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Scotland v Switzerland |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[ئیڤان کڕۆژلیاک]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]])}} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[مانوێل ئەکانجی]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سویسرا|سویس]])<ref name="MOTM3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' برانیسلاڤ یانکۆ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]]) یان پۆزۆر ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' عیرفان پیلیتۆ ([[یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا|بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' سیناد ئیبریسیمبیگۆڤیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا|بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' تۆماز کویاتکاوسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' بارتۆز فرانکاوسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) نێج کاجتازۆڤیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) |} === سویس و ئەڵمانیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٣|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|SUI}} |score=١-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036185/ |team2={{fb|GER}} |goals1= *[[دان ندۆی|ندۆی]] {{goal|٢٨}} |goals2= *[[نیکلاس فیکخۆک|فیکخۆک]] {{goal|٩٠+٢}} |stadium=[[یاریگای واڵد (فرانکفورت)|یاریگای واڵد]]، [[فرانکفورت]] |attendance=٤٦،٦٨٥<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036185_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Switzerland v Germany |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[دانیێل ئۆرساتۆ]] ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]])}} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' گرانیت ژاکا ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سویسرا|سویس]])<ref name="MOTM4">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' سیرۆ کاربۆن ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) ئەلێساندرۆ گیالاتینی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' مارکۆ گویدا ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' فیلیپۆ مێلی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ماسیمیلیانۆ ئیراتی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' پاولۆ ڤالێری ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) کاتالین پۆپا ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]]) |} === سکۆتلەند و مەجارستان === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٣|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|SCO}} |score=٠-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036186/ |team2={{fb|HUN}} |goals1= |goals2= *[[کێڤین چەسۆبێفت|چەسۆبێفت]] {{goal|٩٠+١٠}} |stadium=[[یاریگای MHP]]، [[شتوتگارت]] |attendance=٥٤،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036186_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Scotland v Hungary |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[فاکوندۆ تێیۆ]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرژەنتین]])}} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' ڕۆلاند سالای ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی مەجارستان|مەجارستان]])<ref name="MOTM5">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' گابریێل چەید ([[یەکێتیی تۆپی پێیئەرجەنتین|ئەرجەنتین]]) ئێزیکێل برایلۆڤسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێیئەرجەنتین|ئەرجەنتین]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' ئێسپین ئێسکاس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی نەرویژ|نەرویژ]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' یان ئێریک ئێنگان ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی نەرویژ|نەرویژ]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ئالێخاندرۆ مارتینێز مارتینێز ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' خوان مرتینێز مونوێرا ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) تیاگۆ مارتینس ([[یەکێیتی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]]) |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.uefa.com/euro2024/}} {{جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|تۆپی پێ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} tmwwnpv8elbuiy0awb7fj0nplzlxxp4 0 253757 1698498 1549179 2026-11-01T01:36:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1698498 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن|دانەر=}} '''کۆمەڵەی دووەمی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]''' پێکهاتووە لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا|کرواتیا]] و ئەلبانیا و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیای]] پاڵەوانی بەرگریکار. یارییەکانی لە ١٥تا ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=UEFA Euro 2024 match schedule|ناونیشان=https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240131125945/https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == هەڵبژاردەکان == {| class="wikitable sortable" !پێگە !هەڵبژاردە !تیروپشک !شێوازی گەیشتن بە کۆمەڵەکە !بەرواری گەیشتن بە کۆمەڵەکە ! data-sort-type="number" |دەرکەوتنەکان !کۆتا دەرکەوتن !باشترین دەرکەوتنەکان !ڕیزبەندی قۆناغی گەیشتن لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣دا !ڕیزبەندی فیفا لە حوزەیرانی ٢٠٢٤دا |- |B1 | style="white-space:nowrap" |{{fb|ESP}} |١ |براوەی گرووپی A |١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |١٢ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="1" |'''پاڵەوان''' (١٩٦٤، ٢٠٠٨، ٢٠١٢) |٣ | |- |B2 | style="white-space:nowrap" |{{fb|CRO}} |٣ |لە گرووپی D بە پلەی دووەم هاتن |٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |٧ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="5" |قۆناغی چواریەکی کۆتایی (١٩٩٦، ٢٠٠٨) |١٤ | |- |B3 | style="white-space:nowrap" |{{fb|ITA}} |٤ |لە گرووپی C بە پلەی دووەم هاتن |٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |١١ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="1" |'''پاڵەوان''' (١٩٦٨، ٢٠٢٠) |١٨ | |- |B4 | style="white-space:nowrap" |{{fb|ALB}} |٢ |براوەی گرووپی E |١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |٢ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦|٢٠١٦]] | data-sort-value="16" |قۆناغی گرووپ (٢٠١٦) |١٠ | |} == ڕیزبەندی == {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Standings |class_rules=[[UEFA Euro 2024#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.uefa.com/euro2024/standings/ UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ESP, ITA, ALB, CRO <!--Update team results below (including date)--> |update=19 June 2024 |win_ESP=1 |draw_ESP=0 |loss_ESP=0 |gf_ESP=3 |ga_ESP=0 |win_CRO=0 |draw_CRO=1 |loss_CRO=1 |gf_CRO=2 |ga_CRO=5 |win_ITA=1 |draw_ITA=0 |loss_ITA=0 |gf_ITA=2 |ga_ITA=1 |win_ALB=0 |draw_ALB=1 |loss_ALB=1 |gf_ALB=3 |ga_ALB=4 <!--Team definitions--> |name_ESP={{fb|ESP}} |name_CRO={{fb|CRO}} |name_ITA={{fb|ITA}} |name_ALB={{fb|ALB}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=3rd |col_KO=green1 |text_KO=Advance to [[UEFA Euro 2024#Knockout stage|knockout stage]] |col_3rd=blue1 |text_3rd=Possible [[UEFA Euro 2024#Knockout stage|knockout stage]] based on [[UEFA Euro 2024#Ranking of third-placed teams|ranking]] }}</onlyinclude> == یارییەکان == === ئیسپانیا و کرواتیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی|date={{Start date|٢٠٢٤|6|١٥|df=y}}|time=١٩:٠٠|team1={{fb-rt|ESP}}|score=٣-٠|report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036163/|team2={{fb|CRO}}|goals1=*[[ئەلڤارۆ مۆراتا|مۆراتا]] {{goal|٢٩}} *[[فابیان رویز|فابیان]] {{goal|٣٢}} *[[دانی کارڤاخال|کارڤاخال]] {{goal|٤٥+٢}}|goals2=|stadium=[[یاریگای ئۆلیمپیک (بەرلین)|یاریگای بەرلین]]، [[بەرلین]]|attendance=٦٨،٨٤٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036163_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Spain v Croatia |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref>|referee=[[مایکڵ ئۆلیڤەر (ناوبژیوان)|مایکڵ ئۆلیڤەر]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]])}} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' فابیان رویز ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]])<ref name="MOTM">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every EURO 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=UEFA.com}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' ستوارت بەرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) دان کووک ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' ئانتۆنی تەیلەر ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' گاری بێسویک ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ستوارت ئاتوێل ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' دەیڤد کووت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) پۆڵ ڤان بۆکل ([[یەکێتیی تۆپی پێی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) |} === ئیتاڵیا و ئەلبانیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|6|15|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|ITA}} |score=٢–١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036164/ |team2={{fb|ALB}} |goals1= *[[ئەلیساندرۆ باستۆنی|باستۆنی]] {{goal|١١}} *[[نیکۆلۆ بارێلا|بارێلا]] {{goal|١٦}} |goals2= *[[نێدیم بایرامی|بایرامی]] {{goal|١}} |stadium=[[یاریگای فێستیڤاڵ]]، [[دۆرتموند]]. |attendance=٦٠،٥١٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036164_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Italy v Albania |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[فێلیکس سڤایە]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[فێدریکۆ کیێزا]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]])<ref name="MOTM2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every EURO 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=UEFA.com}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' ستیفان لوپ ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) مارکۆ ئاشمولەر ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' دانیاڵ سیبێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''یاریدەدەری ناوبژیوانی یەدەگ:''' یان سیدڵ ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یاریدەدەر (ڤاڕ):''' باستیان دانکێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یاریدەدەر (ڤاڕ):''' کریستیان دینکێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) رۆب دیپیرینک ([[یەکێتیی تۆپی پێی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) |} === کرواتیا و ئەلبانیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|6|19|df=y}} |time=١٦:٠٠ |team1={{fb-rt|CRO}} |score=٢-٢ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036176/ |team2={{fb|ALB}} |goals1= *[[ئاندرێ کراماریچ|کراماریچ]] {{goal|٧٤}} *[[کڵاوس یاسولە|یاسولە]] {{goal|٧٦|بە هەڵە}} |goals2= *[[قازیم لاچی|لاچی]] {{goal|١١}} *[[کڵاوس یاسولە|یاسولە]] {{goal|٩٠+٥}} |stadium=[[یاریگای ڤۆڵکسپارک]]، [[هامبۆرگ]]. |attendance=٤٦،٧٨٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036176_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Croatia v Albania |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[فرانسوا لێتێکسێر]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' ئاندرێی کراماریچ ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا|کرواتیا]])<ref name="MOTM3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''نابژیوانی یاریدەدەر:''' سیریم میونیێر ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) مەهدی رەحمۆنی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' ساندرۆ شارەر ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سویس]]) '''نابژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ستێفان دی ئەلمێدا ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سویس]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ویلی دێلاژۆ ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ژیرۆم بریسارد ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) باستیان دانکێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) |} === ئیسپانیا و ئیتاڵیا === <onlyinclude>{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|٦|٢٠|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|ESP}} |score=١-٠ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036175/ |team2={{fb|ITA}} |goals1= *[[ڕیکاردۆ کالافیۆر|کالافیۆر]] {{goal|٥٥|بە هەڵە}} |goals2= |stadium=[[یاریگای ڤێلتێنس ئارێنا]]، [[گێلزنکیرشن]]. |attendance=٤٩،٥٢٨<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036175_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Spain v Italy |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[سلاڤکۆ ڤینچیچ]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[نیکۆ ویلیامس]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]])<ref name="MOTM4">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' تۆماز کلاکنیک ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) ئاندراز کۆڤاچیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' کلیمێنت تورپین ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' نیکۆلاس دانۆس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' نێج کاجتازۆڤیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' بارتۆز فرانکاوسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) تۆماز کویاتکاوسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) |} === ئەلبانیا و ئیسپانیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|٦|٢٤|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|ALB}} |score=٠-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036187/ |team2={{fb|ESP}} |goals1= |goals2=*[[فیران تۆرێس|تۆرێس]] {{goal|١٣}} |stadium=[[یاریگای مێرکور سپیێل]]، [[دوسلدۆرف]] |attendance=٤٦،٥٨٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036187_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Albania v Spain |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[گلێن نیبێرگ]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی سوێد|سوێد]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[فێران تۆرێس]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]])<ref name="MOTM5">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' ماهبۆد بێیجی ([[یەکێتیی تۆپی پێی سوێد|سوێد]]) ئاندریاس سۆدەرکڤیست ([[یەکێتیی تۆپی پێی سوێد|سوێد]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' میکۆلا بالاکین ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئوکراینا|ئوکراینا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ئۆلێکساندەر بێرکوت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئوکراینا|ئوکراینا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' کریستیان دینگێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانای|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' دەیڤد کووت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) مارکۆ فریتز ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانای|ئەڵمانیا]]) |} === کرواتیا و ئیتاڵیا === [[لوکا مۆدریچ|لوکا مۆدریچی]] یاریزانی هەڵبژاردەی کرواتیا بووە بەتەمەنترین گۆڵکەری مێژووی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Euro's oldest scorers: Modrić sets new record|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b13121fbf64-70d961d6acc0-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref>{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|٦|٢٤|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|CRO}} |score=١-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036188/ |team2={{fb|ITA}} |goals1= *[[لوکا مۆدریچ|مۆدریچ]] {{goal|٥٥}} |goals2=*[[ماتیا زاکاینی|زاکاینی]] {{goal|٩٠+٨}} |stadium=[[یاریگای ڕێد بووڵ (لایپزیگ)|یاریگای ڕێد بووڵ]]، [[لایپزیگ]] |attendance=٣٨،٣٢٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036188_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Croatia v Italy |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[دانی ماکیلی]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[لوکا مۆدریچ]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کرواتیا|کرواتیا]])<ref name="MOTM6">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' هێسیل ستیگسترا ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) یان دی ڤرایس ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' سەردار گۆزوبویوک ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' یۆهان باڵدەر ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ڕۆب دیپیرینک ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' پۆل ڤان بۆیکل ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) باستیان دانکێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.uefa.com/euro2024/}} {{جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ئەلبانیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} qg3j1928zbe9offccw3s8q7v3rild17 0 253759 1698505 1535632 2026-11-01T01:37:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1698505 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن|دانەر=}} '''کۆمەڵەی سێیەمی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]''' پێکهاتووە لە سلۆڤینیا و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دانمارک|دانیمارک]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سڕبیا|سربیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]] .یارییەکانی لە ١٦ تا ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ بەڕێوەدەچێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=UEFA Euro 2024 match schedule|ناونیشان=https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240131125945/https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == هەڵبژاردەکان == {| class="wikitable sortable" !پێگە !هەڵبژاردە !تیروپشک !شێوازی گەیشتن بە کۆمەڵەکە !بەرواری گەیشتن ! data-sort-type="number" |دەرکەوتنەکان<ref name="Draw312">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Frank Smith|سەردێڕ=England's UEFA Euro 2024 Draw|ناونیشان=https://www.englandfootball.com/articles/2023/Dec/02/uefa-euro-2024-draw-full-20231203|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=England Football}}</ref> !کۆتا دەرکەوتن<ref name="Draw312" /> !باشترین دەرکەوتنەکان<ref name="Draw312" /> !ڕیزبەندی قۆناغی گەیشتن لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣دا !ڕیزبەندی فیفا لە حوزەیرانی ٢٠٢٤دا |- |C1 | style="white-space:nowrap" |{{fb|SVN}} |٣ |لە گرووپی H بە پلەی دووەم هاتن |٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |٢ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠|٢٠٠٠]] | data-sort-value="17" |قۆناغی گرووپ (٢٠٢٠) |١٥ | |- |C2 | style="white-space:nowrap" |{{fb|DEN}} |٢ |براوەی گرووپی H بوون |١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |١٠ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="1" |'''براوە''' (١٩٩٢) |٩ | |- |C3 | style="white-space:nowrap" |{{fb|SRB}}{{refn|From 1960 to 1984, [[Serbia national football team|Serbia]] competed as [[Yugoslavia national football team|Yugoslavia]], and in 2000 as [[Serbia and Montenegro national football team|FR Yugoslavia]].|group=nb}} |٤ |لە گرووپی G بە پلەی دووەم هاتن |١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |٦ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠|٢٠٠٠]] | data-sort-value="2" |پلەی دووەم لە (١٩٦٠، ١٩٦٨) |١٩ | |- |C4 | style="white-space:nowrap" |{{fb|ENG}} |١ |براوەی گرووپی C بوون |١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |١١ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="2" |پلەی دووەم ([[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]]) |٥ | |} == ڕیزبەندی == {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Standings |class_rules=[[UEFA Euro 2024#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.uefa.com/euro2024/standings/ UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ENG, DEN, SVN, SRB <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_SVN=0 |draw_SVN=3 |loss_SVN=0 |gf_SVN=2 |ga_SVN=2 |win_DEN=0 |draw_DEN=3 |loss_DEN=0 |gf_DEN=2 |ga_DEN=2 |win_SRB=0 |draw_SRB=2 |loss_SRB=1 |gf_SRB=1 |ga_SRB=2 |win_ENG=1 |draw_ENG=2 |loss_ENG=0 |gf_ENG=2 |ga_ENG=1 <!--Team definitions--> |name_SVN={{fb|SVN}} |name_DEN={{fb|DEN}} |name_SRB={{fb|SRB}} |name_ENG={{fb|ENG}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to [[UEFA Euro 2024#Knockout stage|knockout stage]] }} == یارییەکان == === سلۆڤینیا و دانیمارک === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی|date={{Start date|٢٠٢٤|6|١٦|df=y}}|time=١٩:٠٠|team1={{fb-rt|SVN}}|score=١-١|report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036165/|team2={{fb|DEN}}|goals1=*[[ئێریک یانزا|یانزا]] {{goal|٧٧}}|goals2=*[[کریستیان ئێریکسن|ئێریکسن]] {{goal|١٧}}|stadium=[[یاریگای MHP]]، [[شتوتگارت]]|attendance=٥٤،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036165_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Slovenia v Denmark |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref>|referee=[[ساندرۆ شارەر]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سویس]])}} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' کریستیان ئێریکسن ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی دانمارک|دانمارک]])<ref name="MOTM">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' ستێفانی دی ئالمێدا ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سویس]]) بێکیم زۆگای ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سویس]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' دۆناتێس رومساس ([[یەکێتیی تۆپی پێی لیتوانیا|لیتوانیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ئەلێکساندەر رادیوس ([[یەکێتیی تۆپی پێی لیتوانیا|لیتوانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یاریدەدەر:''' فیدایی سان ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سویس]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یاریدەدەر:''' بارتۆز فرانکاوسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) تۆماز کویاتکاوسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) |} === سربیا و ئینگلتەرا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|6|16|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|SRB}} |score=٠-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036166/ |team2={{fb|ENG}} |goals1= |goals2= *[[جوود بێلینگھام|بێلینگھام]] {{goal|١٣}} |stadium=[[یاریگای ڤێلتینس ئارێنا]]، [[گێلزنکیرشن]] |attendance=٤٨،٩٥٣<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036166_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Serbia v England |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[دانیێل ئۆرساتۆ]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[جوود بێلینگھام|جوود بێلینگهام]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]])<ref name="MOTM2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' سیرۆ کاربۆن ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) ئەلێسانرۆ گیالاتینی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) '''نابژیوانی چوارەم:''' ئیڤان کروزلیاک ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' برانیسلاڤ هانکۆ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ماسیمیلیانۆ ئیراتی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' پاولۆ ڤالێری ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) کاتالین پۆپا ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]]) |} === سلۆڤینیا و سربیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٠|df=y}} |time=١٦:٠٠ |team1={{fb|SRB}} |score=١-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036177/ |team2={{fb-rt|SVN}} |goals1=*[[لوکا یۆڤیچ|یۆڤیچ]] {{goal|٩٠+٥}} |goals2= *[[ژان کارنیچنیک|کارنیچنیک]] {{goal|٦٩}} |stadium=[[یاریگای ئەلیانز ئەرینا]]، [[میونشن]] |attendance=٦٣،٠٢٨<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036177_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Slovenia v Serbia |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[ئیستڤان کۆڤاکس (ناوبژیوان)|ئیستڤان کۆڤاکس]] ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' ژان کارنیچنیک (سلۆڤینیا)<ref name="MOTM3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' ڤاسیل مارینێسکو ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]]) میهای ئۆڤیدیو ئارتین ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' ئێسپین ئێسکاس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی نەرویژ|نەرویژ]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' یان ئێریک ئێنگان ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی نەرویژ|نەرویژ]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' پۆل ڤان بۆیکل ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی ‌هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ڕۆب دیپیرینک ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی ‌هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) مارکۆ فریتز ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) |} === دانمارک و ئینگلتەرا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|6|20|df=y}} |time=١٩:٠٠ |team1={{fb-rt|DEN}} |score=١-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036178/ |team2={{fb|ENG}} |goals1= *[[مۆرتن جۆڵمێند|جۆڵمێند]] {{goal|٣٤}} |goals2= *[[ھاری کەین|کەین]] {{goal|١٨}} |stadium=[[ڤاڵدستادیۆن ]]، [[فرانکفورت]] |attendance=٤٦،١٧٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036178_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Denmark v England |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[ئارتور سوارێز دیاس]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی پورتوگال|پۆرتوگال]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' پیێر ئیمیل هۆجبێرگ ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دانمارک|دانمارک]])<ref name="MOTM4">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' پاولۆ سۆوارێس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]]) پێدرۆ ریبێرۆ ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' میکۆلۆ بالاکین ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئوکراینا|ئوکراینا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ئۆلێکساندر بێرکوت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئوکراینا|ئوکراینا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' تیاگۆ مارتینس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ئالێخاندرۆ هێرناندێز هێرناندێز ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی شەهانەی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) خوان مارتینێز مونوێرا ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی شەهانەی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) |} === ئینگلتەرا و سلۆڤینیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٥|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|ENG}} |score=٠-٠ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036189/ |team2={{fb|SVN}} |goals1= |goals2= |stadium=[[یاریگای راین ئێنێرجی]]، [[کۆلن]] |attendance=٤١،٥٣٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036189_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – England v Slovenia |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[کلێمێنت تورپین]] ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' ئادەم نێزدا سێرین ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]])<ref name="MOTM5">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' نیکۆلاس دانۆس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) بینیامین پەی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' خەلیل ئوموت میلەر ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' موستەفا ئێمری ئییسۆی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ژیرۆم بریسارد ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ویلی دیلاژۆد ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) ڕۆب دیپیرینک ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) |} === دانمارک و سربیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٥|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|DEN}} |score=٠-٠ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036190/ |team2={{fb|SRB}} |goals1= |goals2= |stadium=[[یاریگای ئەلیانز ئەرینا]]، [[میونشن]] |attendance=٦٤،٢٨٨<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036190_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Denmark v Serbia |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[فرانسوا لێتێکسیەر]] ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[کریستیان ئێریکسن]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دانمارک|دانمارک]])<ref name="MOTM6">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' سیریل میونیێر ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) مەهدی رەحمونی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' دۆناتێس رومساس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی لیتوانیا|لیتوانیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ئەلێکساندەر رادیوس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی لیتوانیا|لیتوانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' باستیان دانکێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' فیدایی سان ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سیوس]]) پۆل ڤان بۆیکل ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.uefa.com/euro2024/}} {{جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} 1gu1oewkgn5zygtfft1gu4ddnt31nyn 0 253760 1698523 1549174 2026-11-01T04:33:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1698523 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن|دانەر=}} کۆمەڵەی چوارەمی '''[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]''' پێکهاتووە لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا|هۆڵەندا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|نەمسا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەرەنسا]] .یارییەکانی لە ١٦ تا ٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ بەڕێوەدەچێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=UEFA Euro 2024 match schedule|ناونیشان=https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240131125945/https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == هەڵبژاردەکان == {| class="wikitable sortable" !پێگە !هەڵبژاردە !تیروپشک !شێوازی گەیشتن بە کۆمەڵەکە !بەرواری گەیشتن بە کۆمەڵەکە ! data-sort-type="number" |دەرکەوتنەکان !کۆتا دەرکەوتن !باشترین دەرکەوتنەکان !ڕیزبەندی قۆناغی گەیشتن لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣دا !ڕیزبەندی فیفا لە حوزەیرانی ٢٠٢٤دا |- |D1 | style="white-space:nowrap" |{{fb|POL}} |٤ |براوەی یاری یەکلاییکەرەوەی ڕێچکەی A |٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ |٥ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="5" |قۆناغی چواریەکی کۆتایی (٢٠١٦) |– | |- |D2 | style="white-space:nowrap" |{{fb|NED}} |٣ |لە گرووپی B بە پلەی دووەم هاتن |١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |١١ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="1" |'''براوە''' (١٩٨٨) |١٢ | |- |D3 | style="white-space:nowrap" |{{fb|AUT}} |٢ |لە گرووپی F بە پلەی دووەم هاتن |١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |٤ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="9" |قۆناغی ١٦ (٢٠٢٠) |١١ | |- |D4 | style="white-space:nowrap" |{{fb|FRA}} |١ |براوەی گرووپی B |١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |١١ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="1" |'''براوە''' (١٩٨٤، ٢٠٠٠) |٢ | |} == ڕیزبەندی == {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Standings |class_rules=[[UEFA Euro 2024#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.uefa.com/euro2024/standings/ UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=AUT, FRA, NED, POL <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_NED=1 |draw_NED=1 |loss_NED=1 |gf_NED=4 |ga_NED=4 |win_AUT=2 |draw_AUT=0 |loss_AUT=1 |gf_AUT=6 |ga_AUT=4 |win_FRA=1 |draw_FRA=2 |loss_FRA=0 |gf_FRA=2 |ga_FRA=1 |win_POL=0 |draw_POL=1 |loss_POL=2 |gf_POL=3 |ga_POL=6 <!--Team definitions--> |name_POL={{fb|POL}} |name_NED={{fb|NED}} |name_AUT={{fb|AUT}} |name_FRA={{fb|FRA}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to [[UEFA Euro 2024#Knockout stage|knockout stage]] }} == یارییەکان == === پۆڵەندا و هۆڵەندا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی|date={{Start date|٢٠٢٤|6|١٦|df=y}}|time=١٦:٠٠|team1={{fb-rt|POL}}|score=١-٢|report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036167/|team2={{fb|NED}}|goals1=*[[ئادەم بوکسا|بوکسا]] {{goal|١٦}}|goals2=*[[کۆدی گاکپۆ|گاکپۆ]] {{goal|٢٩}} *[[واوت ڤێگهۆرست|ڤێگهۆرست]] {{goal|٨٣}}|stadium=[[یاریگای ڤۆلکسپارک]]، [[هامبورگ]]|attendance=٤٨،١١٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036167_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Poland v Netherlands |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref>|referee=[[ئارتەر سۆوارێس دیاس]] ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]])}} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[کۆدی گاکپۆ]] ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی هۆڵەندا|هۆڵەندا]])<ref name="MOTM">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' پابلۆ سۆوارێس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]]) پێدرۆ ریبێرۆ ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' عیرفان پێلیتۆ ([[یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنیا و هەرزەگۆڤینا|بۆسنیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' سیناد ئیبریسبیگۆڤیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنیا و هەرزەگۆڤینا|بۆسنیا]]) '''نابژیوانی ڤیدیۆی یاریدەدەر:''' تیاگۆ مارتینس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]]) '''نابژیوانی ڤیدیۆی یاریدەدەر:''' کریستیان دینگێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) مارکۆ فریتز ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) |} === نەمسا و فەرەنسا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|6|17|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|AUT}} |score=٠-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036168/ |team2={{fb|FRA}} |goals1= |goals2= *[[ماکسیمیلیان ڤۆبەر|ڤۆبەر]] {{گۆڵ|٣٨|بەهەڵە}} |stadium=[[ مێرکور سپیل-ئارێنا]]، [[دوسلدۆرف]] |attendance=٤٦،٤٢٥<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036168_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Austria v France |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[خێسۆس خیل مانسانۆ]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی شاهانەی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[نگۆلۆ کانتێ]] ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]])<ref name="MOTM2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' دیێگۆ باربێرۆ سیڤیلیا ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) ئانخێل نیڤادۆ رۆدریگێز ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' میکۆلۆ بالاکین ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئوکراینا|ئوکراینا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ئۆلێکساندر بێرکوت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئوکراینا|ئوکراینا]]) '''نابژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' خوان مارتینێز مونوێرا ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) '''نابژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ئالێخاندرۆ هێرناندێز هێرناندێز ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) تیاگۆ مارتینس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]]) |} === پۆڵەندا و نەمسا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|٦|٢١|df=y}} |time=١٩:٠٠ |team1={{fb-rt|POL}} |score=١-٣ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036179/ |team2={{fb|AUT}} |goals1=*[[کریستۆڤ پیاتێک|پیاتێک]] {{goal|٣٠}} |goals2= *[[گێرنۆت تراونەر|تراونەر]] {{goal|٩}} *[[کریستۆف باومگارتنەر|باومگارتنەر]] {{goal|٦٦}} *[[مارکۆ ئارناوتۆڤیچ|ئارناوتۆڤیچ]] {{goal|٧٨|لێدانی سزا}} |stadium=[[یاریگای ئۆلیمپی (بەرلین)|یاریگای ئۆلیمپی]]، [[بەرلین]] |attendance=٦٩،٤٥٥<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036179_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Poland v Austria |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[خەلیل ئوموت میلەر]] ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' کریستۆف باومگارتنەر ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|نەمسا]])<ref name="MOTM3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' موستەفا ئێمری ئێییسۆی ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]]) کەریم ئێرسۆی ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' رەید ئۆبرینۆڤیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' یور پراپرۆتنیک ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤار):''' پاولۆ ڤالێری ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤار):''' ئالپەر ئولوسۆی ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]]) ماسیمیلیانۆ ئیراتی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) |} === هۆڵەندا و فەرەنسا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢١|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|NED}} |score=٠-٠ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036180/ |team2={{fb|FRA}} |goals1= |goals2= |stadium=[[یاریگای ڕێد بووڵ (لایپزیگ)|یاریگای ڕێد بووڵ]]، [[لایپزیگ]] |attendance=38,531<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036180_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Netherlands v France |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[ئەنتۆنی تایلۆر]] ([[یەکێتیی تۆپی پێ|ئینگلتەرا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[نگۆلۆ کانتێ]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]])<ref name="MOTM4">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' گاری بێسویک ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) ئادەم نەن ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' گلێن نیبێرگ ([[یەكێتیی تۆپی پێی سوێد|سوێد]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ماهبۆد بێیجی ([[یەكێتیی تۆپی پێی سوێد|سوێد]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ستوارت ئاتوێل ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' فیدایی سان ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سویس]]) مارکۆ فریتز ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) |} === هۆڵەندا و نەمسا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٥|df=y}} |time=١٩:٠٠ |team1={{fb-rt|NED}} |score={{score link|UEFA Euro 2024 Group D#Netherlands vs Austria|٢-٣}} |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036192/ |team2={{fb|AUT}} |goals1= *[[کۆدی گاکپۆ|گاکپۆ]] {{goal|٤٧}} *[[مەمفیس دیپای|دیپای]] {{goal|٧٥}} |goals2= *[[دۆنیڵ مالین|مالین]] {{goal|٦|بە هەڵە}} *[[ڕۆمانۆ شمید|شمید]] {{goal|٥٩}} *[[مارسێل سابیتزێر|سابیتزێر]] {{goal|٨٠}} |stadium=[[یاریگای ئۆڵۆمپی (بەرلین)|یاریگای ئۆڵۆمپی]]، [[بەرلین]] |attendance=٦٨،٣٦٣<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036192_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Netherlands v Austria |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[ئیڤان کروزلیاک]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' مارسێل سابیتزەر ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا|نەمسا]])<ref name="MOTM5">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' برانیسلاڤ هانکۆ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]]) یان پۆزۆر ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' عیرفان پێلیتۆ ([[یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا|بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' سیناد ئیبریسیمبیگۆڤیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا|بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' مارکۆ فریتز ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' کریستیان دینگێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) نێج کاجتازۆڤیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) |} === فەرەنسا و پۆڵەندا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٥|df=y}} |time=١٩:٠٠ |team1={{fb-rt|FRA}} |١-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036191/ |team2={{fb|POL}} |goals1= *[[کیلیان مباپێ|مباپێ]] {{goal|٥٦|لێدانی سزا}} |goals2= *[[ڕۆبێرت لێڤاندۆفسکی|لێڤاندۆفسکی]] {{goal|٧٩|لێدانی سزا}} |stadium=[[وێستفالێنستادیۆن]]، [[دۆرتمۆند]]. |attendance=٥٩،٧٢٨<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036191_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – France v Poland |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[مارکۆ گویدا]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) |score=١-١}} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' لوکاس سکۆروپسکی ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]])<ref name="MOTM6">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' فیلیپۆ مێلی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) جۆرجیۆ پیرێتی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' رەید ئۆبرینۆڤیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' یور پراپرۆتنیک ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ماسیمیلیانۆ ئیراتی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' کاتالین پۆپا ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]]) تیاگۆ مارتینس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]]) |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.uefa.com/euro2024/}} {{جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|فەڕەنسا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} i7hv523a6c835dhs65xuj0pxj0f12mh 0 253761 1698516 1420006 2026-11-01T01:39:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1698516 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن}} '''کۆمەڵەی پێنجەمی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]''' پێکهاتووە لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەلجیکا|وڵاتانی بەلجیکا]] و سلۆڤاکیا و ڕۆمانیا و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوکراینا|ئۆکرانیا]] .یارییەکانی لە ١٧ تا ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ بەڕێوەدەچێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=UEFA Euro 2024 match schedule|ناونیشان=https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240131125945/https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == تیمەکان == {| class="wikitable sortable" !پێگە !هەڵبژاردە !تیروپشک !شێوازی گەیشتن بە کۆمەڵەکە !بەرواری گەیشتن بە کۆمەڵەکە ! data-sort-type="number" |دەرکەوتنەکان !کۆتا دەرکەوتن !باشترین دەرکەوتنەکان !ڕیزبەندی قۆناغی گەیشتن لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣دا !ڕیزبەندی فیفا لە حوزەیرانی ٢٠٢٤دا |- |E1 | style="white-space:nowrap" |{{fb|BEL}} |ا |براوەی گرووپی F بوون |١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |٧ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="2" |پلەی دووەم ([[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٨٠|١٩٨٠]]) |٤ | |- |E2 | style="white-space:nowrap" |{{fb|SVK}}{{refn|From 1960 to 1980, [[Slovakia national football team|Slovakia]] competed as [[Czechoslovakia national football team|Czechoslovakia]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=<!--not-stated--> |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Who has qualified for UEFA EURO 2024? |ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/0286-193531eba9a8-763890f6436d-1000--who-has-qualified-for-euro/ |ئیش=UEFA |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref>|group=nb}} |٣ |لە گرووپی J بە پلەی دووەم هاتن |١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |٦ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="1" |'''براوە''' ([[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٧٦|١٩٧٦]]) |١٦ | |- |E3 | style="white-space:nowrap" |{{fb|ROU}} |٢ |براوەی گرووپی I بوون |١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |٦ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦|٢٠١٦]] | data-sort-value="5" |قۆناغی چواریەکی کۆتایی (٢٠٠٠) |٨ | |- |E4 | style="white-space:nowrap" |{{fb|UKR}} |٤ |براوەی یاری یەکلاییکەرەوەی ڕێچکەی B بوون |٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ |٤ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="5" |قۆناغی چواریەکی کۆتایی (٢٠٢٠) |– | |} == ڕیزبەندی == {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Standings |class_rules=[[UEFA Euro 2024#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.uefa.com/euro2024/standings/ UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=ROU, BEL, SVK, UKR <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_BEL=1 |draw_BEL=1 |loss_BEL=1 |gf_BEL=2 |ga_BEL=1 |win_SVK=1 |draw_SVK=1 |loss_SVK=1 |gf_SVK=3 |ga_SVK=3 |win_ROU=1 |draw_ROU=1 |loss_ROU=1 |gf_ROU=4 |ga_ROU=3 |win_UKR=1 |draw_UKR=1 |loss_UKR=1 |gf_UKR=2 |ga_UKR=4 <!--Team definitions--> |name_BEL={{fb|BEL}} |name_SVK={{fb|SVK}} |name_ROU={{fb|ROU}} |name_UKR={{fb|UKR}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to [[UEFA Euro 2024#Knockout stage|knockout stage]] }} == یارییەکان == === ڕۆمانیا و ئۆکرانیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی|date={{Start date|٢٠٢٤|6|١٧|df=y}}|time=١٦:٠٠|team1={{fb-rt|ROU}}|score=٣-٠|report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036170/|team2={{fb|UKR}}|goals1=*[[نیکۆلای ستانچیو |ستانچیو]] {{goal|٢٩}} *[[رەزڤان مارین|ر. مارین]] {{goal|٥٣}} *[[دێنیس دراگوس|دراگوس]] {{goal|٥٧}}|goals2=|stadium=[[یاریگای ئەلیانز ئەرینا]]، [[میونشن]]|attendance=٦١،٥٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036170_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Romania v Ukraine |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref>|referee=[[گلێن نیبێرگ]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی سوێد|سوێد]])}} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' نیکۆلای ستانچیو ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]])<ref name="MOTM">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' ماهبۆد بێیجی ([[یەکێتیی تۆپی پێی سوێد|سوێد]]) ئاندریاس سۆدەرکڤیست ([[یەکێتیی تۆپی پێی سوێد|سوێد]]) '''ناوژیوانی چوارەم:''' ئێسپێن ئێسکاس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی نەرویژ|نەرویژ]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' یان ئێریک ئێنگان ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی نەرویژ|نەرویژ]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یاریدەدەر (ڤاڕ):''' ڕۆب دیپێرینک ([[یەکێتیی تۆپی پێی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یاریدەدەر (ڤاڕ):''' پۆل ڤان بۆکل ([[یەکێتیی تۆپی پێی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) ژیرۆم بریسارد ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) |} === بەلجیکا و سلۆڤاکیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی|date={{Start date|٢٠٢٤|6|١٧|df=y}}|time=١٩:٠٠|team1={{fb-rt|BEL}}|score={{score link|UEFA Euro 2024 Group E#Belgium vs Slovakia|٠-١}}|report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036169/|team2={{fb|SVK}}|goals1=|goals2=*[[ئیڤان شرانز|شرانز]] {{goal|٧}}|stadium=[[یاریگای واڵد (فرانکفورت)|یاریگای واڵد]]، [[فرانکفورت]]|attendance=٤٥،١٨١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036169_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Belgium v Slovakia |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref>|referee=[[خەلیل ئوموت میلەر]] ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]])}} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' سترانیسلاڤ لۆبۆتکا ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی سلۆڤاکیا|سلۆڤاکیا]])<ref name="MOTM2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' موستەفا ئیمری ئێییسۆی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]]) کەریم ئێرسۆی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' سەردار گۆزوبویوک ([[یەکێتیی تۆپی پێی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' یۆهان باڵدەر ([[یەکێتیی تۆپی پێی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' باستیان دانکێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ئالپەر ئولوسۆی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]]) مارکۆ فریتز ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) |} === سلۆڤاکیا و ئۆکرانیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی|date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢١|df=y}}|time=١٦:٠٠|team1={{fb-rt|SVK}}|score=١-٢|report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036182/|team2={{fb|UKR}}|goals1=*[[ئیڤان شرانز|شرانز]] {{goal|١٧}}|goals2=*[[میکۆلۆ شاپارێنکۆ|شاپارێنکۆ]] {{goal|٥٤}} *[[ڕۆمان یاریمچوک|یاریمچوک]] {{goal|٨٠}}|stadium=[[یاریگای مێرکور سپیێل]]، [[دوسلدۆرف]]|attendance=٤٣،٩١٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036182_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Slovakia v Ukraine |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref>|referee=[[مایکڵ ئۆلیڤەر (ناوبژیوان)|مایکڵ ئۆلیڤەر]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]])}} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' میکۆلۆ شاپارێنکۆ ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوکراینا|ئوکراینا]])<ref name="MOTM3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' ستوارت بەرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) دان کووک ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' سەردار گۆزوبویوک ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' یۆهان باڵدەر ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' باستیان دانکێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' دەیڤد کووت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) کریستیان دینگێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) |} === بەلجیکا و ڕۆمانیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی|date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٢|df=y}}|time=٢٢:٠٠|team1={{fb-rt|BEL}}|score=٢-٠|report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036181/|team2={{fb|ROU}}|goals1=*[[یوری تیلیمانس|تیلیمانس]] {{goal|٢}} *[[کێڤن دی برۆین|دی برۆین]] {{goal|٨٠}}|goals2=|stadium=[[یاریگای راین ئێنێرجی]]، [[کۆلن]]|attendance=٤٢،٥٣٥<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036181_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Belgium v Romania |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref>|referee=[[سیزمۆن مارسینیاک]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]])}} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[کێڤن دی برۆین]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەلجیکا|بەلجیکا]])<ref name="MOTM4">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' تۆماز لیستکیویکز ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) ئادەم کوپسیک ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' دۆناتێس رومساس ([[یەکێتیی تۆپی پێی لیتوانیا|لیتوانیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ئەلێکساندەر رادیوس ([[یەکێتیی تۆپی پێی لیتوانیا|لیتوانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' تۆماز کویاتکاوسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' بارتۆز فرانکاوسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) نێج کاجتازۆڤیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) |} === سلۆڤاکیا و ڕۆمانیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٦|df=y}} |time=١٩:٠٠ |team1={{fb-rt|SVK}} |score=١-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036194/ |team2={{fb|ROU}} |goals1= *[[ئۆندرێی دودا|دودا]] {{goal|٢٤}} |goals2= *[[ڕەزڤان مارین|مارین]] {{goal|٣٧|لێدانی سزا}} |stadium=[[یاریگای واڵد (فرانکفورت)|یاریگای واڵد]]، [[فرانکفورت]] |attendance=٤٥،٠٣٣<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036194_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Slovakia v Romania |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[دانیال سیبێرت]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[سترانسیلاڤ لۆبۆتکا]] ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی سلۆڤاکیا|Slovakia]])<ref name="MOTM5">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' یان سیدیل ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) رافائیل فۆلتین ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژوانی چوارەم:''' فێلیکس زڤایەر ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' مارکۆ ئاشمولەر ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' باستیان دانکێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' کریستیان دینگێری ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) ماسیمیلیانۆ ئیراتی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) |} === ئۆکرانیا و بەلجیکا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٦|df=y}} |time=١٩:٠٠ |team1={{fb-rt|UKR}} |score=٠-٠ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036193/ |team2={{fb|BEL}} |goals1= |goals2= |stadium=[[یاریگای ئیم ئێچ پی ئارێنا]], [[شتوتگارت]] |attendance=٥٤،٠٠٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036193_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Ukraine v Belgium |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[ئەنتۆنی تایلۆر]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[کێڤن دی برۆین]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەلجیکا|بەلجیکا]])<ref name="MOTM6">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' گاری بێسویک ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) ئادەم نەن ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' گلێن نیبێرگ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سوێد|سوێد]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ماهبۆد بێیجی ([[یەکێتیی تۆپی پێی سوێد|سوێد]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ستوارت ئاتوێل ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' دەتڤد کووت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) مارکۆ فریتز ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.uefa.com/euro2024/}} {{جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] ouousqwn4m7rown4s8iohixusqd4hao 0 253762 1698507 1420009 2026-11-01T01:38:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1698507 wikitext text/x-wiki {{ئامادەکردن|دانەر=}} '''کۆمەڵەی شەشەمی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]''' پێکهاتووە لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]] و گورجستان و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری چیک|کۆماری چیک]] .یارییەکانی لە ١٨ تا ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ بەڕێوەدەچێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=UEFA Euro 2024 match schedule|ناونیشان=https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240131125945/https://editorial.uefa.com/resources/0288-1999ab91ad50-899894098aed-1000/uefa_euro_2024_match_schedule.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == تیمەکان == {| class="wikitable sortable" !پێگە !هەڵبژاردە !تیروپشک !شێوازی گەیشتن بە کۆمەڵەکە !بەرواری گەیشتن بە کۆمەڵەکە ! data-sort-type="number" |دەرکەوتنەکان !کۆتا دەرکەوتن !باشترین دەرکەوتنەکان !ڕیزبەندی قۆناغی گەیشتن لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣دا !ڕیزبەندی فیفا لە حوزەیرانی ٢٠٢٤دا |- |F1 | style="white-space:nowrap" |{{fb|TUR}} |٢ |براوەی گرووپی D |١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |٦ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="3" |یاری پێش کۆتایی (٢٠٠٨) |٧ | |- |F2 | style="white-space:nowrap" |{{fb|GEO}} |٤ |براوەی یاری یەکلاییکەرەوەی ڕێچکەی C |٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤ |١ جار |— | data-sort-value="99" |یەکەم جارە بەشداری لە پاڵەوانێتییەکەدا بکەن |– | |- |F3 | style="white-space:nowrap" |{{fb|POR}} |١ |براوەی گرووپی J |١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |٩ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="1" |'''براوە''' ([[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦|٢٠١٦]]) |١ | |- |F4 | style="white-space:nowrap" |{{fb|CZE}}{{refn|From 1960 to 1980, the [[Czech Republic national football team|Czech Republic]] competed as [[Czechoslovakia national football team|Czechoslovakia]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=<!--not-stated--> |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Who has qualified for UEFA EURO 2024? |ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/0286-193531eba9a8-763890f6436d-1000--who-has-qualified-for-euro/ |ئیش=UEFA |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref>|group=nb}} |٣ |لە گرووپی E بە پلەی دووەم هاتن |١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ |١١ جار |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | data-sort-value="1" |'''براوە''' ([[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٧٦|١٩٧٦]]) |١٧ | |} == ڕیزبەندی == {{#invoke:Sports table|main|style=WDL |section=Standings |class_rules=[[UEFA Euro 2024#Tiebreakers|Group stage tiebreakers]] |source=[https://www.uefa.com/euro2024/standings/ UEFA] <!--Update team positions below (check tiebreakers)--> |team_order=POR, TUR, GEO, CZE <!--Update team results below (including date)--> |update=complete |win_TUR=2 |draw_TUR=0 |loss_TUR=1 |gf_TUR=5 |ga_TUR=5 |win_GEO=1 |draw_GEO=1 |loss_GEO=1 |gf_GEO=4 |ga_GEO=4 |win_POR=2 |draw_POR=0 |loss_POR=1 |gf_POR=5 |ga_POR=3 |win_CZE=0 |draw_CZE=1 |loss_CZE=2 |gf_CZE=3 |ga_CZE=5 |hth_POR=خاڵەکانی بەرامبەر: پورتوگال ٣، تورکیا ٠. |hth_TUR=POR |name_TUR={{fb|TUR}} |name_GEO={{fb|GEO}} |name_POR={{fb|POR}} |name_CZE={{fb|CZE}} <!--Qualification column definitions--> |res_col_header=Q |result1=KO |result2=KO |result3=KO |col_KO=green1 |text_KO=Advance to [[UEFA Euro 2024#Knockout stage|knockout stage]] }} == یارییەکان == === تورکیا و گورجستان === [[ئاردا گولەر|ئاردا گولەری]] تورکیا بووە بچووکترین یاریزان کە بتوانێت لە قۆناغی کۆمەڵەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] گۆڵ تۆماربکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=EURO's youngest scorers: Vonlanthen, Rooney, Renato Sanches, Stojković, Arda Güler|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b131a1d2848-526b6661948b-1000--euro-s-youngest-scorers-vonlanthen-rooney-renato-sanches-/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref>{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|6|18|df=y}} |time=١٩:٠٠ |team1={{fb-rt|TUR}} |score=٣-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036171/ |team2={{fb|GEO}} |goals1= *[[مەرت مولدور|مولدور]] {{goal|٢٥}} *[[ئاردا گولەر|گولەر]] {{goal|٦٥}} *[[کەرەم ئاکتورکئۆغڵو|ئاکتورکئۆغڵو]] {{goal|٩٠+٧}} |goals2= *[[جۆرج میکاوتادزێ|میکاوتادزێ]] {{goal|٣٢}} |stadium=[[وێستفالێنستادیۆن]]، [[دۆرتمۆند]]. |attendance=٥٩،١٢٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036171_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Türkiye v Georgia |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[فاکوندۆ تێلۆ]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرژەنتین]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[ئاردا گولەر]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]])<ref name="MOTM">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' گابریێل چەید ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرژەنتین]]) ئیزیکیل برایلۆڤسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرژەنتین]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' دۆناتێس رومساس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی لیتوانیا|لیتوانیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ئەلێکساندەر رادیوس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی لیتوانیا|لیتوانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ئالێخاندرۆ هێرناندێز هێرناندێز ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' خوان مارتینێز مونوێرا ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) دەیڤد کووت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) |} === پورتوگال و کۆماری چیک === بە دەستپێکردنی یارییەکەی، [[فرێرا پێپێ|پێپێ]] یاریزانی پورتوگال بووە بەتەمەنترین یاریزان کە بەشداری لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Pepe sets new record as oldest player to appear at a EURO|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/0255-0d9f314b43c6-cc417c03547d-1000--pepe-sets-new-record-as-oldest-player-to-appear-at-a-euro/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref>{{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|2024|6|18|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|POR}} |score=٢-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036172/ |team2={{fb|CZE}} |goals1= *[[ڕۆبن هراناچ|هراناچ]] {{goal|٦٩|بە هەڵە}} *[[فرانسیسکۆ کۆنسیساو|کۆنسیساو]] {{goal|٩٠+٢}} |goals2= *[[لۆکاش پرۆڤۆد|پرۆڤۆد]] {{goal|٦٢}} |stadium=[[ڕێدبۆڵ ئارێنا)]],[[لایپزیگ]] |attendance=٣٨،٤٢١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036172_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Portugal v Czechia |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[مارکۆ گیدا]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[ڤیتینیا]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]])<ref name="MOTM2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' فیلیپۆ مێلی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) جۆرجیۆ پێرێتی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' رەید ئۆبرینۆڤیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' یور پراپرۆتنیک ([[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤینیا|سلۆڤینیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ماسیمیلیانۆ ئیراتی ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' پاولۆ ڤالێری ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]]) فیدایی سان ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سویس]]) |} === گورجستان و کۆماری چیک === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٢|df=y}} |time=١٦:٠٠ |team1={{fb-rt|GEO}} |score=١-١ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036184/ |team2={{fb|CZE}} |goals1= *[[جۆرج میکاوتادزە|میکاوتادزە]] {{goal|٤٥+٤|لێدانی سزا}} |goals2= *[[پاتریک شیک|شیک]] {{goal|٥٩}} |stadium=[[یاریگای ڤۆلکسپارک]]، [[هامبورگ]] |attendance=٤٦،٥٢٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036184_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Georgia v Czechia |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[دانیێل سیبێرت(ناوبژیوان)|دانیێل سیبێرت]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' جۆرجی مارمارداشڤێلی ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی گورجستان|گورجستان]])<ref name="MOTM3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' یان سیدل ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) رافایێل فۆلتین ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' عیرفان پێلیتۆ ([[یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا|بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' سیناد ئیبریسیمبیگۆڤیچ ([[یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا|بۆسنیا و هێرزەگۆڤینا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' مارکۆ فریتز ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' دەیڤد کووت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) پۆل ڤان بۆیکل ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) |} === تورکیا و پورتوگال === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٢|df=y}} |time=١٩:٠٠ |team1={{fb-rt|TUR}} |score=٠-٣ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036183/ |team2={{fb|POR}} |goals1= |goals2= *[[بێرناردۆ سیلڤا|ب. سیلڤا]] {{goal|٢١}} *[[سامت ئاکایدین|ئاکایدین]] {{goal|٢٨|بە هەڵە}} *[[برۆنۆ فێرناندێز|فێرناندێز]] {{goal|٥٦}} |stadium=[[یاریگای وێستفالین]]، [[دۆرتموند]] |attendance=٦١،٠٤٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036183_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Türkiye v Portugal |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[فێلیکس زڤایەر]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[بێرناردۆ سیلڤا]] ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|پورتوگال]])<ref name="MOTM4">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' ستیفان لووپ ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) مارکۆ ئاشمولەر ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' خیسوس گیل مانزانۆ ([[فیدراسیۆنی یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' دیێگۆ باربێرۆ سیڤیلیا ([[فیدراسیۆنی یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی ئیسپانیا|ئیسپانیا]]) '''نابژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' باستیان دانکێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) '''نابژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' کریستیان دینکێرت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]]) ڕۆب دیپیرینک ([[یەکێتیی تۆپی پێی شەهانەی هۆڵەندا|هۆڵەندا]]) |} === گورجستان و پورتوگال === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٦|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|GEO}} |score=٢-٠ |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036196/ |team2={{fb|POR}} |goals1= *[[خڤیچا کڤاراتسخێلیا|کڤاراتسخێلیا]] {{goal|٣}} *[[جۆرج میکاوتادزێ|میکاوتادزێ]] {{goal|٥٧|لێدانی سزا}} |goals2= |stadium=[[یاریگای ئارێنا ئاوفشالکە]], [[گێلزنکیرشن]] |attendance=٤٩،٦١٦<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036196_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Georgia v Portugal |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[ساندرۆ شێغا]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سویس]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' [[خڤیچا کڤاراتسخێلیا]] ([[هەڵبژاردەی تۆپی پێی گورجستان|گورجستان]])<ref name="MOTM5">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' ستیفان لووپ ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]) بەکیم زۆگاژ ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سویس]]) '''Fourth official:''' میکۆلۆ بالاکین ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئوکراینا|ئوکراینا]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' ئۆلێکساندەر بێرکوت ([[یەکێتیی تۆپی پێی ئوکراینا|ئوکراینا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' فیدایی سان ([[یەکێتیی تۆپی پێی سویس|سویس]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' ویلی دێلاژۆ ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) ژیرۆم بریسارد ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]]) |} === کۆماری چیک و تورکیا === {{بۆکسی تۆپی پێ/ئینگلیزی |date={{Start date|٢٠٢٤|6|٢٦|df=y}} |time=٢٢:٠٠ |team1={{fb-rt|CZE}} |score={{score link|UEFA Euro 2024 Group F#Czech Republic vs Turkey|١-٢}} |report=https://www.uefa.com/uefaeuro/match/2036195/ |team2={{fb|TUR}} |goals1= *[[تۆماس سۆچێک|سۆچێک]] {{goal|٦٦}} |goals2= *[[هاکان چالحانئۆغڵو|چالحانئۆغڵو]] {{goal|٥١}} *[[جێنک تۆسون|تۆسون]] {{goal|٩٠+٤}} |stadium=[[یاریگای ڤۆلکسپارک]]، [[هامبورگ]] |attendance=٤٧،٦٨٣<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/newsfiles/EURO/2024/2036195_FR.pdf |سەردێڕ=Full Time Report – Czechia v Türkiye |ئیش=UEFA.com |بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations |ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> |referee=[[ئیستڤان کۆڤاچ]] ([[یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]]) }} {| style="width:50%;font-size:90%" |'''پیاوی یارییەکە:''' باریش ئالپەر یەلماز ([[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا|تورکیا]])<ref name="MOTM6">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Every Euro 2024 Player of the Match|ناونیشان=https://www.uefa.com/euro2024/news/028e-1b22000e24bf-9d79cc6fc92b-1000/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ئیش=UEFA.com|بڵاوکەرەوە=Union of European Football Associations}}</ref> '''ناوبژیوانی یاریدەدەر:''' ڤاسیل مارینێسکو ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]]) میهای ئۆڤیدیو ئارتین ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]]) '''ناوبژیوانی چوارەم:''' ئێسپین ئێسکاس ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی نەرویژ|نەرویژ]]) '''ناوبژیوانی یاریدەدەری یەدەگ:''' یان ئێریک ئێنگان ([[فیدراسیۆنی تۆپی پێی نەرویژ|نەرویژ]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' تۆماز کویاتکاوسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) '''ناوبژیوانی ڤیدیۆی یارمەتیدەر (ڤاڕ):''' بارتۆز فرانکاوسکی ([[یەکێتیی تۆپی پێی پۆڵەندا|پۆڵەندا]]) پۆل ڤان بۆیکل ([[یەکێتیی تۆپی شەهانەی هۆڵەندی|هۆڵەندا]]) |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.uefa.com/euro2024/}} {{جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤}}{{DEFAULTSORT:Group F}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] 3ngsb4w7agoumtn0nnxtopl2m12enq8 0 254317 1698322 1698093 2026-10-31T17:08:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1698322 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:The Girl with All the Gifts poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم]] '''''فیلمی کچە بە ھەموو دیارییەکان''''' ({{بە ئینگلیزی |The Girl with All the Gifts}}) [[فیلمی سەرکێشی|فیلمێکی سەرکێشییە]]ی بەڕیتانیایە لە ساڵی ٢٠١٦ لەچەشنی [[کۆتاییی جیھان (وێژە)|دوای کۆتایی جیهان]] لە دەرهێنانی کۆڵم مەکارتی و لە نووسینی مایک کاری. فیلمەکە لەسەر بنەمای کتێبی هەمان ناو لەلایەن کارییەوە وەرگیراوە. فیلمەکە لە ڕۆڵی سەرەکی جیما ئارتەرتۆن و پادی کۆنسیدین و گلێن کلۆس و سێنیا نانوایە، داهاتوویەکی [[دیستۆپیا|دیستۆپیایی]] نیشان دەدات دوای تێکچوونی کۆمەڵگا دوای ئەوەی زۆربەی مرۆڤایەتی بەهۆی هەوکردنی قارچکەوە لەناو دەچێت. چیرۆکەکە تیشک دەخاتە سەر خەباتی زانایەک و مامۆستایەک و دوو سەرباز کە لەگەڵ کچێکی گەنجی تایبەت بە ناوی میلانیا دەست بە گەشتێکی مانەوە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tartaglione|یەکەم=Nancy|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٥|سەردێڕ=Glenn Close Among Cast of UK Zombie Thriller 'She Who Brings Gifts'|ناونیشان=https://deadline.com/2015/03/glenn-close-gemma-arterton-paddy-considine-cast-zombie-thriller-she-who-brings-gifts-the-girl-with-all-the-gifts-1201396934/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=[[Deadline Hollywood]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن|شانشینی یەکگرتوو|دەیەی ٢٠١٠|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ئینگلتەرا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە داھاتوودا داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مناڵان]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە دەروونییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە درامییە دەروونییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە درامییە ترسناکەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە درامایییە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] sgyq7a9mn8b3eet8uuotsnwp06ri6lu 0 254707 1698289 1535468 2026-10-31T16:37:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە) 1698289 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox company|name=کۆمپانیای ھۆڵدینگی شانشین|native_name={{قت|شركة المملكة القابضة}}|native_name_lang=ar|logo=KHClogo.svg|logo_size=180px|type=[[Joint-stock company]]|traded_as={{Saudi Stock Exchange|4280}}|area_served=|key_people={{Plainlist| * شازادە ئەلوەلید بن تەلال (سەرۆک) * ئەندازیار. تەلال ئیبراھیم ئەلمەیام (بەڕێوەبەری جێبەجێکاری کۆمپانیا) }}|industry=|products=|services=|revenue=|operating_income=|net_income=|aum=[[دۆلاری ئەمریکی]] ١٣٫٦ [[بلیۆن]] (2022)<ref>https://www.forbesmiddleeast.com/lists/top-100-listed-companies-2022/kingdom-holding-company-khc {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240103025854/https://www.forbesmiddleeast.com/lists/top-100-listed-companies-2022/kingdom-holding-company-khc/ |date= ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref>|owner={{Plainlist| * ئەلوەلید بن تەلال (٧٨٫١٣٪) * پشکی وەبەرھێنانی گشتی (١٦٫٨٧٪) }}|num_employees=|parent=|divisions=|subsid=|footnotes=|intl=<!-- Enter ''yes'' to change labels to international instead of US terminology -->|foundation={{Start date and age|1980}}|location_city=[[ڕیاز]]|location_country=سعوودیا|location=<!-- modifies "Headquarters" entry -->|locations=<!-- # of locations -->|caption=|homepage={{URL|http://www.kingdom.com.sa}}|dissolved= }} '''کۆمپانیای کینگدۆم ھۆڵدینگ''' یەکێکە لە کۆمپانیاکانی [[عەرەبستانی سعوودی|شانشینی سعودیە]]، بنکەکەی لە شاری ڕیازە. بنکەکەی لە شاری ڕیازە و بە ئاشکرا لە لیستی تەداول کە بۆرسەی سعودیە، ڕیزبەندی کراوە. لەلایەن تیمێکی پسپۆڕی بەئەزموونی وەبەرھێنانەوە بەڕێوەدەبرێت و لەلایەن دامەزرێنەر و سەرۆکەکەی شازادە ئەلوەلید بن تەلال سەرپەرشتی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Saudi Arabia is giving itself an extreme makeover with 'giga-projects.' Will it work?|ناونیشان=https://www.latimes.com/world-nation/story/2023-01-12/saudi-arabia-development-megaprojects-jeddah-tower|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Los Angeles Times|زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kingdom Holding}} {{تووڵی دەروازە|عەرەبستانی سعوودی|کۆمپانیا|ئابووری|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} d3hwf1ecfmujc88n9t0s8zc2zx41nsr 0 254748 1698148 1698024 2026-10-31T12:04:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698148 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''''کێ بەڕاستی بەلایەوە گرنگە''''' دووەم ئەلبومی گرووپی پۆپی سەربەخۆی ئەمریکیی [[تیڤی گێڕڵ]]ە. ئەلبومەکە لە ٢٦ی شوباتی ٢٠١٦ بڵاو کراوەتەوە.<ref name="bandcamp">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Who Really Cares {{!}} TV Girl|ناونیشان=https://tvgirl.bandcamp.com/album/who-really-cares|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=Bandcamp}}</ref> == پێشوازیی ڕەخنەدار == بەگوێرەی گۆڤاری باندواگۆن بێت، ئەلبومەکە «بەرھەمھێنانێکی خەیاڵاوی»ی ھەیە، و دەنگی پیتەرینگ تەواوکەرێکی نایابە بۆ ئەلبومەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Billups|یەکەم=Noel|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Album Review: T.V. Girl – Who Really Cares|ناونیشان=https://bandwagmag.com/2016/04/album-review-t-v-girl-who-really-cares|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|magazine=Bandwagon}}</ref> == گۆرانییەکان == {{Track listing|headline=پێڕستی گۆرانییەکانی «کێ بەڕاستی بەلایەوە گرنگە»|all_writing=براد پیتەرینگ|title1=وەرگرنی ئەوەی کە هی تۆ نییە|length1=٣:٢٥|title2=گۆرانی دەربارەی من|note2=لەگەڵ مادیسۆن ئاسید|length2=٤:٠٣|title3=جگەرە لە دەرەوەی پەنجەرە|length3=٣:١٨|title4=تا ئەو کاتەی کە پێم دەڵێیت جێتبێڵم|length4=٣:٢٦|title5=قەدەغە|length5=٢:٤٧|title6=وا خۆت دەربخە کە منت نەناسیوە|length6=٤:١٤|title7=وشەی پارێزراو|length7=٣:٣٦|title8=بۆ تۆ|length8=٣:٣٥|title9=مەکینەی خۆشەویستی|length9=٣:٤٧|title10=بەهەشت ژووری خەوە|length10=٤:٣٨|total_length=36:55}} == خشتەکان == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" style="text-align:center" ! scope="col" |خشتە (٢٠٢٣–٢٠٢٤) ! scope="col" |بەرزترین پێگە |- ! scope="row" |ئەلبومە لیتوانییەکان (AGATA)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=2024 1-os savaitės klausomiausi (Top 100)|ناونیشان=https://www.agata.lt/lt/naujienos/s1-2/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[AGATA (organization)|AGATA]]|زمان=lt|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240107002655/https://www.agata.lt/lt/naujienos/s1-2/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |٦ |- |ئەلبومە پۆڵەندییەکان (ZPAV) |٦٧ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مۆسیقا}} {{ئەلبوم-کۆلکە}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} gikm7207ltj149hr5ynuz2uqvin16k5 0 255627 1698279 1543097 2026-10-31T16:35:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (یاسا-کۆلکە) 1698279 wikitext text/x-wiki '''کۆمپانیای ناوخۆیی''' ({{بە ئینگلیزی |Municipal corporation}}) زاراوەی یاسایییە بۆ [[حکوومەتی ناوچەیی|دەستەیەکی حوکمڕانی ناوخۆیی]]، لەوانە (بەڵام مەرج نییە سنووردار بێت بە) [[شار|شارەکان]]، [[شارستان|پارێزگاکان]]، قەزاکان، [[شارۆچکە|شارۆچکەکان]]، [[گوند|گوندەکان]] و ناوچەکان.<ref name="Voornetal"/> ھەروەھا دەتوانرێت ئەم زاراوەیە بۆ وەسفکردنی کۆمپانیا خاوەندارێتییە ناوخۆیییەکانیش بەکاربھێنرێت.<ref name="Voornetal">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Voorn|یەکەم=Bart|دوایین٢=Van Genugten|یەکەم٢=Marieke L.|دوایین٣=van Thiel|یەکەم٣=Sandra|ساڵ=٢٠١٧|سەردێڕ=The efficiency and effectiveness of municipally owned corporations: A systematic review|ناونیشان=https://repository.ubn.ru.nl/bitstream/2066/176125/1/176125.pdf|journal=Local Government Studies|بەرگ=٤٣|issue=5|پەڕەکان=٨٢٠–٨٤١|doi=10.1080/03003930.2017.1319360|doi-access=free}}</ref><ref name="TavaresCamoes">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Tavares|یەکەم=Antonio F.|دوایین٢=Camoes|یەکەم٢=Pedro J.|ساڵ=٢٠٠٧|سەردێڕ=Local service delivery choices in Portugal: A political transaction costs network|journal=Local Government Studies|بەرگ=٣٣|issue=4|پەڕەکان=٥٣٥–٥٥٣|doi=10.1080/03003930701417544}}</ref><ref name="GrossiReichard">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Grossi|یەکەم=G.|دوایین٢=Reichard|یەکەم٢=C.|ساڵ=٢٠٠٨|سەردێڕ=Municipal corporatization in Germany and Italy|journal=Public Management Review|بەرگ=١٠|issue=5|پەڕەکان=٥٩٧–٦١٧|doi=10.1080/14719030802264275}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|یاسا|شارەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{یاسا-کۆلکە}} [[پۆل:پلاندانانی شار]] 8t02367wjyqq8jiknrl5n5bfu26to31 1698405 1698279 2026-10-31T20:06:04Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698405 wikitext text/x-wiki '''کۆمپانیای ناوخۆیی''' ({{بە ئینگلیزی |Municipal corporation}}) زاراوەی یاسایییە بۆ [[حکوومەتی ناوچەیی|دەستەیەکی حوکمڕانی ناوخۆیی]]، لەوانە (بەڵام مەرج نییە سنووردار بێت بە) [[شار|شارەکان]]، [[شارستان|پارێزگاکان]]، قەزاکان، [[شارۆچکە|شارۆچکەکان]]، [[گوند|گوندەکان]] و ناوچەکان.<ref name="Voornetal"/> ھەروەھا دەتوانرێت ئەم زاراوەیە بۆ وەسفکردنی کۆمپانیا خاوەندارێتییە ناوخۆیییەکانیش بەکاربھێنرێت.<ref name="Voornetal">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Voorn|یەکەم=Bart|دوایین٢=Van Genugten|یەکەم٢=Marieke L.|دوایین٣=van Thiel|یەکەم٣=Sandra|ساڵ=٢٠١٧|سەردێڕ=The efficiency and effectiveness of municipally owned corporations: A systematic review|ناونیشان=https://repository.ubn.ru.nl/bitstream/2066/176125/1/176125.pdf|journal=Local Government Studies|بەرگ=٤٣|issue=5|پەڕەکان=٨٢٠–٨٤١|doi=10.1080/03003930.2017.1319360|doi-access=free}}</ref><ref name="TavaresCamoes">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Tavares|یەکەم=Antonio F.|دوایین٢=Camoes|یەکەم٢=Pedro J.|ساڵ=٢٠٠٧|سەردێڕ=Local service delivery choices in Portugal: A political transaction costs network|journal=Local Government Studies|بەرگ=٣٣|issue=4|پەڕەکان=٥٣٥–٥٥٣|doi=10.1080/03003930701417544}}</ref><ref name="GrossiReichard">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Grossi|یەکەم=G.|دوایین٢=Reichard|یەکەم٢=C.|ساڵ=٢٠٠٨|سەردێڕ=Municipal corporatization in Germany and Italy|journal=Public Management Review|بەرگ=١٠|issue=5|پەڕەکان=٥٩٧–٦١٧|doi=10.1080/14719030802264275}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|یاسا|شارەکان}} {{یاسا-کۆلکە}} [[پۆل:پلاندانانی شار]] 03wyby4zjlaftnq8osjh31d7e3f5bpz 0 262850 1698255 1517898 2026-10-31T15:42:38Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698255 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''نان گرای''' ({{بە ئینگلیزی|Nan Grey}}؛ ٢٥ی تەممووزی ١٩١٨ لە [[ھیووستن]] – ٢٥ی تەممووزی ١٩٩٣ لە [[سان دییگۆ]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٣٤ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ١٩٤١ بەردەوام بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0340644}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|ژن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Nan Grey}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٣]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢١]] dv1svaka32p0sghf6lm6xy7ih1s8122 0 266395 1698644 1697377 2026-11-01T09:55:19Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698644 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Cow slaughter.jpg|وێنۆک|مانگایەکی سەربڕدراو]] '''سەربڕینی شەرعی'''، '''گۆشتی حەلال'''، '''سەربڕینی ئیسلامی''' ئەو گۆشتەیە کە بەپێی [[شەریعەتی ئیسلامی]] سەربڕدراوە و حەلالە بۆ خواردن، پێویستە لەسەر بنەماکانی ئیسلام ئاژەڵ سەرببڕدرێ، دەبێ کەسەکە موسڵمان بێ و ناوی خوا لەسەر ئاژەڵەکە بێنی، چەقوەکەی تیژ بێ و ملی ئاژەڵەکە ببڕێ و مرداری نەکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کیفیة الذبح الإسلامی|ناونیشان=https://mawdoo3.com/كيفية_الذبح_الإسلامي|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شروط الذابح وشروط المذبوح وشروط آلة الذبح|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/15372/شروط-الذابح-وشروط-المذبوح-وشروط-آلة-الذبح|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.islamweb.net|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھل ھناک نصّ فی القرآن یحرم صعق الحیوانات قبل ذبحھا؟ - الإسلام سؤال وجواب|ناونیشان=https://islamqa.info/ar/answers/12776/هل-هناك-نص-في-القران-يحرم-صعق-الحيوانات-قبل-ذبحها|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=islamqa.info|زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الطریقة الشرعیة فی الذبح|ناونیشان=https://binbaz.org.sa/fatwas/13165/الطريقة-الشرعية-في-الذبح|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=binbaz.org.sa|زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بابەتەکانی ئیسلام}} {{تد|ئیسلام|گیانلەبەران|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|Dhabiha}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:خواردنی حەلال]] [[پۆل:گۆشتی حەلال]] [[پۆل:زاراوە یاساییەکانی شەریعەت]] [[پۆل:یاسا ئیسلامییەکان]] fl2ija8pon16c9256lf3ejolz0p6a2o 0 266511 1698262 1698091 2026-10-31T16:21:46Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Kobbie Mainoo}} 1698262 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''کۆبی ماینوو''' (لەدایکبووی ١٩ی نیسانی ٢٠٠٥)یاریزانێکی پیشەگەری تۆپی پێی ئینگلیزە کە لە ھێڵی ناوەڕاستکاردا یاری بۆ یانەی [[خولی نایابی ئینگلیزی]] [[یانەی تۆپی پێی مانچستەر یونایتد|مانچستەر یونایتد]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا]] دەکات. ماینوو لە [[ستۆکپۆرت]]، لە [[مانچستەری مەزنتر]] لەدایک بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=K. Mainoo: Summary|ناونیشان=https://uk.soccerway.com/players/kobbie-mainoo/674546/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Soccerway|بڵاوکەرەوە=Perform Group}}</ref> دایک و باوکی بە ڕەچەڵەک [[گانا]]یین.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Blanche|یەکەم=Phil|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/sport/football/kobbie-mainoo-ghana-stockport-erik-ten-hag-fa-youth-cup-b2515120.html|سەردێڕ=Stockport star shining for Man Utd – England's latest call-up Kobbie Mainoo|newspaper=The Independent|شوێن=London|ڕێکەوت=١٩ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> لە سەرەتادا یاری بۆ یانەی لاوانی چیدڵ و گاتلی کردووە،<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Fay|یەکەم=Richard|سەردێڕ=Manchester United might be about to unleash their own future midfield star vs Cadiz|ناونیشان=https://www.manchestereveningnews.co.uk/sport/football/football-news/man-united-kobbie-mainoo-news-25684009|newspaper=Manchester Evening News|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> دواتر لە تەمەنی ٩ ساڵی پەیوەندی بە ئەکادیمیای مانچستەر یونایتد کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تۆپی پێ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Kobbie Mainoo}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ٢٠٠٥]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئینگلتەرا]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی لاوانی ئینگلتەرا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦]] fv3pnpdbnep1ulmsmmzt3fp0of4ixj3 0 266632 1698657 1535773 2026-11-01T10:34:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1698657 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:World_War_I_veteran_Joseph_Ambrose,_86,_at_the_dedication_day_parade_for_the_Vietnam_Veterans_Memorial_in_1982.jpg|وێنۆک| کۆنەسەربازەکانی ئەمریکای [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانی یەکەم]] بە جلوبەرگی ئەسڵی خۆیەوە]] '''کۆنەسەرباز''' (لە وشەی [[زمانی لاتینی|لاتینی]] ''vetusەوە''بە واتای ''کۆن'')<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Veteran|ناونیشان=http://www.merriam-webster.com/dictionary/veteran|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Merriam Webster Dictionary}}</ref> کەسێکە کە ئەزموونێکی درێژخایەنی لە شتێکدا ھەیە. ئەم زاراوەیە زۆرترین جار بۆ وەسفکردنی ئەو کەسانە بەکاردێت کە لە [[ھێزی سەربازی|ھێزە چەکدارەکاندا]] بوون، بە تایبەت ئەوانەی کە ناچار بوون لە جەنگێکدا شەڕ بکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Veterans}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} ip5idhy75yfuave1nis3xte4pvylpt9 14 268040 1698638 1286960 2026-11-01T09:15:01Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698638 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Nakba}} [[پۆل:کێشەی ئیسرائیل و فەلەستین]] b8sske9li9td29epsolwx757molzk2r 0 268061 1698597 1535727 2026-11-01T07:35:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە) 1698597 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Beau-ti-ful.jpg|وێنۆک|کۆنگ لەساڵی ٢٠٠٥]] '''کۆنگ''' ({{بە ئینگلیزی |Kong}}) ناوی زەبەلاحێکی خەیاڵییە کە لە زۆر فیلم و کۆمیکدا بەکارھاتووە. ئەم کارەکتەرە بۆ یەکەمجار لە فیلمی ''[[کینگ کۆنگ (فیلمی ١٩٣٣)|کینگ کۆنگ]]'' لە ساڵی ١٩٣٣ دەرکەوت. پاشان فیلمەکە لە [[کینگ کۆنگ (فیلمی ٢٠٠٥)|ساڵانی ٢٠٠٥]] و [[کۆنگ: دوورگەی ئێسکی سەر|٢٠١٧]] دووبارە دروستکرایەوە، جگە لە وەشانی لاوەکی دیکەی. بەزۆری کینگ کۆنگ پەیوەندی بە گۆریلایەکی زەبەلاحەوە ھەیە و چیرۆکەکانی لە دوورگەی کەلەسەر ڕوودەدەن. ھەروەھا کینگ کۆنگ یەکێکە لە بەناوبانگترین ئەھریمەنەکانی [[مێژووی فیلم|مێژووی سینەما]]. لە ساڵی ٢٠٢١ یەکەم زنجیرە فیلمی گۆدزیلا بەرامبەر کۆنگ بڵاوکرایەوە، کە تێیدا کینگ کۆنگ ڕاستەوخۆ ڕووبەڕووی ئەھریمەنە بەناوبانگەکەی ژاپۆنی دەبێتەوە کە گۆدزیلایە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|King Kong (character)}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فیلم-کۆلکە}} epuvanfpvk11ulz53pzggv2edhszhj4 0 268399 1698169 1697788 2026-10-31T12:11:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698169 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی دەسەڵاتدار|name=نزار ڕەیان|image=Nizar Rayyan AFP.jpg|caption=Rayan at a press conference 23 September 2005 in [[غەززە]]. ([[Agence France-Presse|AFP]])|office=سەرکرد لە حەماس|predecessor=[[ئەحمەد یاسین]]|successor=|birth_name=|birth_date={{Birth date|1959|03|06|df=y}}|birth_place=[[جەبالیا]]، کەرتی غەززە|death_date={{Death date and age|2009|01|01|1959|03|06|df=y}}|death_place=[[جەبالیا]]، کەرتی غەززە|nationality=فەلەستینی|party=[[حەماس]]|spouse=چوار ژن|children=12|alma_mater=زانکۆی ئیمام محەممەد کوڕی عەبدولوەھاب، [[Omdurman Islamic University]], زانکۆی ئوردن|religion=ئیسلام|occupation=مامۆستای قانوونی ئیسلامی}} '''نزار ڕەیان''' ({{بە عەرەبی|نزار ریان}} ٦ی ئازاری ١٩٥٩ &#x2013; ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩) سەرکردەیەکی پلە باڵای [[حەماس|بزووتنەوەی حەماس]] بووە کە وەک پەیوەندی نێوان سەرکردایەتی سیاسی ڕێکخراوی [[کەناری ڕۆژاوا و کەرتی غەززە|فەلەستینی]] و باڵە سەربازییەکەی بووە. ھەروەھا پرۆفیسۆری [[شەریعەتی ئیسلامی|یاسای ئیسلامی]] بووە، دوای مردنی [[ئەحمەد یاسین|شێخ ئەحمەد یاسین]] لە ساڵی ٢٠٠٤ بووەتە پیاوی ئایینی باڵای ئیسلامی لەناو حەماس. ڕەیان لە نێوان ساڵانی ١٩٩٤ بۆ ٢٠٠٤ پەرەپێدەرێکی بەھێزی تەقینەوە خۆکوژییەکان بوو بۆ سەر ئیسرائیل و کوڕەکەی لە یەکێک لەو ئەرکانەدا خۆی کوشت. ڕەیان و زۆربەی خێزانەکەی لە ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیلدا لە کاتی شەڕی غەززەدا کوژران. == ژیانی کەسی == ڕەیان لە ٦ی ئازاری ١٩٥٩ لە شاری [[جەبالیا]]ی [[کەرتی غەززە]] لەدایک بووە.<ref>[http://www.alarabiya.net/articles/2009/01/01/63248.html الغارات الإسرائیلیة علی قطاع غزة تودی بحیاة قیادی بارز فی حماس] (alarabiya)</ref><ref>According to ''[[The Independent]]'', Rayan was born in 1956.</ref> لە ساڵی ١٩٨٢ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئیلاھیات و خوێندنی ئایینی لە زانکۆی ئیسلامی ئیمام محەممەدی کوڕی سعودی لە [[ڕیاز]]ی [[عەرەبستانی سعوودی|سعودیە]] وەرگرتووە.<ref name="ICT0209">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ict.org.il/Articles/tabid/66/Articlsid/590/currentpage/1/Default.aspx|سەردێڕ=The Mujaheed Sheikh - Dr. Nizar Rayyan The Islamic cleric of Iz A-Din Al Qassam Brigades|دوایین=Fighel|یەکەم=Jonathan|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[International Policy Institute for Counter-Terrorism]]|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090828113901/http://www.ict.org.il/Articles/tabid/66/Articlsid/590/currentpage/1/Default.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەو کاتەی لەوێ بوو لەژێر کاریگەری [[بانگەوازی وەھابییەت|وەھابیزم]] و سەلەفیزمدا بوو.<ref name="ICT0209"/> پاشان لە زانکۆی ئوردن لە [[عەممان]] خوێندوویەتی و لە ساڵی ١٩٩٠ بڕوانامەی ماستەری ماستەر بە پلەی یەکەم وەرگرتووە.<ref name="ICT0209"/> لە ساڵی ١٩٩٤ ڕەیان دکتۆرای لە [[زانستە ئیسلامییەکان|خوێندنی ئیسلامی]] لە زانکۆی ئیسلامی ئۆمدورمان لە ئۆمدورمان [[سوودان|لە سودان]] تەواو کردووە.<ref name="ICT0209"/><ref name="Independent">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/profile-of-a-professor-who-was-prepared-for-martyrdom-1221114.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090105030307/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/profile-of-a-professor-who-was-prepared-for-martyrdom-1221114.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Profile of a professor who was prepared for martyrdom|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ئیش=The Independent|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|شوێن=London|یەکەم=Said|دوایین=Ghazali|یەکەم٢=Donald|دوایین٢=MacIntyre}}</ref> دیزەرتەیشنەکەی بە ناوی ''داھاتووی ئیسلام: شیکاری بابەتیی''.<ref name="ICT0209"/> دوای خوێندن، ڕەیان گەڕایەوە غەززە و لە چەند [[مزگەوت|مزگەوتێکدا]] وەک [[پێشنوێژ|ئیمام]] دامەزرا، مزگەوتی عیماد عەقیلی جەبەلییە (کە بە «مزگەوتی شەھیدان»یش ناسراوە) لەنێویاندا بوو.<ref name="Nizar Rayan">[https://www.theguardian.com/world/2009/jan/03/obituary-nizar-rayan-hamas Nizar Rayan] ''UK Guardian'' 3 January 2009</ref><ref name="MSNBC">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nbcnews.com/id/wbna28404637|سەردێڕ=Top Hamas figure killed in Israeli airstrike; Israel demands monitors as part of a Gaza truce|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=NBC News|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name="nydn"/> دواتر بووەتە مامۆستای [[شەریعەتی ئیسلامی|یاسای ئیسلامی]] لە [[زانکۆی ئیسلامی غەززە]].<ref name="Jazeera">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Israel kills senior Hamas figure|ناونیشان=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/01/200911133527449783.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=AlJazeera.Net}}</ref><ref name="haaretz">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://haaretz.com/hasen/spages/1051880.html|سەردێڕ=IAF kills one of Hamas' top five leaders in Gaza|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Haaretz|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090103083524/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1051880.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="Hedges">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.truthdig.com/report/item/2009010_lost_in_the_rubble/|سەردێڕ=Lost in the Rubble|دوایین=Hedges|یەکەم=Chris|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=truthdig|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}}</ref> ڕەیان دەسەڵاتدارێکی پێشەنگ بوو لەسەر [[فەرموودە]] (وتەکانی پێغەمبەری ئیسلامی محمد)، کتێبخانەیەکی پێنج ھەزار کتێبی لە ماڵەکەی خۆیدا کۆکردەوە.<ref name="JPOST"/> سەرچاوەیەکی ھەواڵگری ئیسرائیل ڕەیانی بە نەیارێکی سەرسەختی [[شیعە|ئیسلامی شیعە]] وەسف کردووە، کە دژی ڕێگەدان بە ھەر جۆرە ئیسلامییەکی شیعە بووە بۆ دامەزراندنی پێگەیەک لە غەززە و کەناری ڕۆژاوا.<ref name="ICT0209"/> لە کۆتاییدا بەپێی ھەواڵێکی ''ڕۆژنامەی ئۆرشەلیم پۆست''، ڕەیان بووە سەرکردەیەکی گرنگ لە حەماس، بەتایبەتی سەرکردەیەکی ئیسلامی باڵی سەربازی حەماس،<ref name="JPOST">[http://fr.jpost.com/servlet/Satellite?pagename=JPost/JPArticle/ShowFull&cid=1230733134624 No tears for Hamas leader in Ramallah]{{بەستەری مردوو|date=December 2017|fix-attempted=yes}} , ''Jerusalem Post'', 1 January 2009.</ref> و بەردەوام لەگەڵ میلیشیاکانی حەماس دەورییەی دەدا دوای پێشکەشکردنی وانە لە زانکۆی ئیسلامی.<ref name="nydn"/> دەتوانین بڵێین کە بووەتە دەسەڵاتی پێشەنگی ڕۆحانیی حەماس دوای ئەوەی لە ساڵی ٢٠٠٤دا ھێرشێکی ئاسمانی ئیسرائیل [[ئەحمەد یاسین|شێخ ئەحمەد یاسینی]] کوشت.<ref name="Nizar Rayan"/> ڕەیان لەگەڵ حەماس و جیھادی ئیسلامی فەلەستین بە توندی دەستیان کرد بە داکۆکیکردن لە تەقینەوە خۆکوژییەکان کە لە ساڵی ١٩٩٤ دژی ئیسرائیل ئەنجام بدرێت.<ref name="Reuters">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/topNews/idUSLS69391620090101?feedType=RSS&feedName=topNews|سەردێڕ=Israeli strike kills senior Hamas leader|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Reuters|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> بەپێی وتەی کریس ھێدجس کە چاوپێکەوتنی لەگەڵدا کردووە، ڕەیان بەردەوام دەیگوت کە حەماس، «تەنھا دوای ئەوەی نوێژخوێنە فەلەستینییەکان لە مزگەوتێکی شاری ھێبرۆن لەلایەن دانیشتوویەکی جولەکە بەناوی باروچ گۆڵدشتاینەوە دەستیکردووە بە ئامانجگرتنی ھاوڵاتیانی مەدەنی ئیسرائیل».<ref name="Hedges"/> لە ساڵی ٢٠٠١ ڕەیان کوڕە ٢٢ ساڵانەکەی نارد بۆ ئەرکێکی خۆکوژی، لەو ئەرکەدا گیانی لەدەستدا و دوو ئیسرائیلی لە شوێنی نیشتەجێبوونی پێشووی ئیسرائیل ئێلی سینای لە کەرتی غەززە کوشت.<ref name="nydn"/><ref name="Reuters"/><ref name="bbc"/><ref name="LAT">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.latimes.com/news/nationworld/world/la-fg-gaza2-2009jan02,0,2260601.story|سەردێڕ=Israeli strike kills a top Hamas leader in Gaza|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ئیش=Los Angeles Times|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|یەکەم=Ashraf|دوایین=Khalil|یەکەم٢=Ahmed|دوایین٢=Burai}}</ref><ref name="FOX">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.foxnews.com/story/0,2933,474824,00.html|سەردێڕ=Strike Kills Hamas Leader as Israel Demands Global Monitors for Truce|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=FOX News|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090104002813/http://www.foxnews.com/story/0,2933,474824,00.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="ynet_Nizar_Rayan">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-3648848,00.html|سەردێڕ=Hamas leader, 20 Palestinians killed in IAF strikes|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Ynet|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> گوایە ڕەیان ھێرشەکەی بەندەری ئەشدۆدی ساڵی ٢٠٠٤ی ئاراستە کردووە کە بووە ھۆی کوژرانی دە کەس.<ref name="ynet_Nizar_Rayan"/><ref name="AJ-profile">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://english.aljazeera.net/news/middleeast/2009/01/20091218131371179.html|سەردێڕ=Profile: Nizar Rayyan|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Al Jazeera|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name="bloomberg">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/apps/news?pid=20601087&sid=aOoQbn81BHaU&refer=home|سەردێڕ=Hamas Senior Official Rayyan Killed in Israeli Strike|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Bloomberg L.P.|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> حەماس لە ساڵی ٢٠٠٥ ھێرشە خۆکوژییەکانی دژی ئیسرائیل وەستاند،<ref name="nydn"/><ref name="haaretz"/> بەڵام ڕەیان بانگەشە بۆ نوێبوونەوەیان دەکرد دوای ئەوەی شەڕی غەززە لە ٢٠٠٨–٢٠٠٩ دەستیپێکرد.<ref>[https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/4061004/Hardline-Hamas-leader-killed-in-air-strike-on-Gaza-home.html Hardline Hamas leader killed in air strike on Gaza home] ''The Telegraph'' 1 January 2009</ref> ڕەیان یەکێک بوو لەو فەرماندە سەرەکیانەی کە سەرپەرشتی شەڕی غەززەی ساڵی ٢٠٠٧ی کرد، کە تێیدا حەماس فەتحی لە غەززە دەرکرد. ھێزە ئەمنییەکانی [[بزووتنەوەی فەتح|فەتح]] لە ڕووی سەربازییەوە شکستیان ھێنا و شەڕەکە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی ١١٥ چەکدار و ٤٠٠ ھاووڵاتی مەدەنی. ھەردوو حەماس و فەتح لە کاتی شەڕ و پێکدادانەکاندا بە دڕندەیی و ئەشکەنجەدان تۆمەتبار کرابوون.<ref name="nydn"/><ref>[http://www.theage.com.au/news/world/exposing-the-bitter-truth-of-gaza-carnage/2007/06/22/1182019365851.html?page=fullpage#contentSwap2 Exposing the bitter truth of Gaza carnage] ''The Age (Australia)'' 23 June 2007</ref><ref name="ICRC">[http://www.alertnet.org/thenews/fromthefield/220224/025f24b73a37ef712ad576eb84b22e84.htm "Gaza-Westbank–ICRC Bulletin No. 22/2007"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071116065806/http://www.alertnet.org/thenews/fromthefield/220224/025f24b73a37ef712ad576eb84b22e84.htm |date=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ }} ''Reuters'' 15 June 2007</ref> بەپێی ''ڕۆژنامەی ئۆرشەلیم پۆست''، ڕەیان «شانازی بەوە دەکات کە کەرتی غەززە 'پاککراوەتەوە' لە 'خائینەکان' 'عەلمانییەکان' و 'بریکارەکانی سی ئای ئەی' - ئەمەش ئاماژەیە بۆ عەباس و سەرۆکەکانی پێشووی ئاسایش و ھەواڵگری.» بە گوتەی وتەبێژی بزووتنەوەی حەماس، ئەگەری ئەوە ھەیە [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستین]] کە فەتح زاڵە، داوای لە ئیسرائیل کرد کە ڕەیان بکوژێت بەھۆی ڕۆڵی ڕەیان لە تێکھەڵچوونەکانی حەماس و فەتح.<ref name="JPOST"/> ئاماژەی بەوەشکردووە، ڕەیان یەکێک بووە لە ھۆکارە سەرەکییەکان کە زۆرێک لە پیاوەکانی [[مەحموود عەباس]] «شەوان بە ھیچ شێوەیەک باش نەخەوتن».<ref name="JPOST"/> ڕەیان بە توندی دژی دەوڵەتی ئیسرائیل بوو.<ref name="bbc"/> بەپێی نووسەری ئیسرائیلی-ئەمریکی جێفری گۆڵدبێرگ، لە سەردەمێکدا ڕای گەیاندووە، «ئیسلامی ڕاستەقینە ھەرگیز ڕێگە بە دەوڵەتێکی جولەکە نادات لە ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستی عەرەبی و موسڵماندا بمێنێتەوە. ئیسرائیل مەحاڵە. ئەوە تاوانێکە دژی خودا».<ref name="atlantic">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://jeffreygoldberg.theatlantic.com/archives/2009/01/nizar_rayyan_of_hamas_on_gods.php|سەردێڕ=Nizar Rayyan of Hamas on God's Hatred of Jews|دوایین=Goldberg|یەکەم=Jeffrey|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[The Atlantic]]|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> گۆڵدبێرگ ھەروەھا باسی لەوە کرد کە ڕەیان وتی پێی وایە [[جوو|جولەکەکان]] «گەلێکی نەفرەت لێکراو» ن کە ھەندێکیان لەلایەن خوای گەورەوە گۆڕدراون بۆ بەراز و مەیموون،<ref name="atlantic"/> و جوولەکەکان دەبێت پارە بدەن بۆ کوشتنی پێغەمبەرانی ئیسلام و "داخستنی [ئەوان]". گوێچکە بۆ پێغەمبەری خوا."<ref name="atlantic"/> ڕەیان ھاوسەرگیری لەگەڵ چوار ژن کردووە کە ١٢ منداڵیان لەگەڵ بووە. == دەستبەسەرداگرتنی غەززە لەلایەن حەماس == دوابەدوای دەستبەسەرداگرتنی غەززەی حەماس لە ساڵی ٢٠٠٧، ڕەیان ڕای گەیاند "چەند سەعاتێکی تر سەردەمی عەلمانی لە غەززە بێ ئەوەی ئاسەواری بەجێبھێڵێت کۆتایی دێت… ئەمڕۆ بیدعە و لادان کۆتایی دێت. ئەمڕۆ ململانێی نێوان ئیسلام و بێباوەڕانی غەیرە موسڵمانە، و بە سەرکەوتنی ئیمان کۆتایی دێت”. ئاماژەی بەوەشکرد، بارەگای ھێزە ئەمنییەکانی PA لە غەززە دەگۆڕێت بۆ مزگەوت. دوابەدوای ئەو وتارە، ئەندامانی فەتح ترسێکی زۆریان دەربڕی لەوەی حەماس غەززە بگۆڕێت بۆ میرنشینێکی [[ئیسلامەتی|ئیسلامی]] لە شێوەی [[تاڵیبان]] بە پشتیوانی سەربازی [[ئێران]] و سوریا.<ref name="tweekly">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gaza May Turn into Taliban-Style Emirate|ناونیشان=http://www.turkishweekly.net/news/46388/gaza-may-turn-into-taliban-style-emirate.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ئیش=The Journal of Turkiah Weekly|ڕێکەوت=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120612040008/http://www.turkishweekly.net/news/46388/gaza-may-turn-into-taliban-style-emirate.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="barhoom">[https://web.archive.org/web/20070701174737/http://news.xinhuanet.com/english/2007-06/14/content_6243726.htm Hamas says will not follow Taliban method in Gaza]. Xinhua, 14 June 2007</ref> == شەڕی غەززە == لە کاتی شەڕی غەززەدا زۆربەی سەرکردایەتی سیاسی حەماس چوونە ژێر زەوی، بەڵام سەرەڕای ئەوەی بەشێک نەبووە لە باڵی لیواکانی قاسم نزار خۆی لە ڕووی سەربازییەوە بەشداری لە ململانێکانەکەدا کردووە. لە چاوپێکەوتنێکدا ھەڵوێستی خۆی پاساو ھێنایەوە و وتی «بەخوا ئەگەر ھەڵیانکوتایە سەر ماڵەکەم ئایا تەنھا پێیان دەڵێم ئەندامی ئۆرگانی سیاسیم؟ ئەوان وڵاتەکەم داگیر دەکەن بۆیە ئەرکی منە شەڕیان لەگەڵ بکەم. خزمەتکردن لە سیاسەتدا بەو مانایە نییە کە ناتوانم بەرەنگاری ئەو کەسانە ببمەوە کە خۆیان بە زۆر بەسەر وڵاتەکەمدا دەبەن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=when Saturday came|ناونیشان=https://www.journeyman.tv/film/4486/when-saturday-came}}</ref> == لەناوبردنی خێزان == [[پەڕگە:Oferet-Yetzuka-F16I.jpg|وێنۆک|فڕۆکەی ئێف ١٦ی ئیسرائیلی سەر بە فەوجەکانی ١٠٧ لە کاتی شەڕی غەززەدا خۆی بۆ ھەڵفڕین ئامادە دەکات]] ڕەیان و ھەموو خێزانەکەی بە ھاوسەرەکانی و ھەموو منداڵەکانی کە لە ژیاندا مابوون لە یەکەمی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩ لە کاتی شەڕی غەززەدا لە ھێرشێکی [[ھێزی ئاسمانیی ئیسرائیل|ھێزی ئاسمانی ئیسرائیلدا]] کوژران.<ref>[https://web.archive.org/web/20120308162733/http://www.google.com/hostednews/afp/article/ALeqM5i8zRJWJeLrh3ZOH6yd-Pui1oqekA Israel raids kill Hamas leader, take Gaza death toll past 400] AFP, 1 January 2009</ref> ڕۆژێک پێش ھێرشەکە، ڕەیان بانگەشەی بۆ نوێکردنەوەی تەقینەوە خۆکوژییەکان کردبوو بۆ سەر ئیسرائیل و ڕای گەیاندبوو «تاکە زمانمان لەگەڵ جولەکەکان لە ڕێگەی بەرخۆدانی چەکداری و جیھادەوەیە».<ref name="nydn">[http://www.nydailynews.com/news/us_world/2009/01/01/2009-01-01_israel_fells_key_hamas_strongman_escalat.html "Israel fells key Hamas strongman, escalating conflict; says it's ready for ground invasion"] ''New York Daily News'' 1 January 2009</ref> بۆمبێکی ٢٠٠٠ پاوند لەلایەن فڕۆکەیەکی جەنگی [[جەنەراڵ داینامیکس ئێف ١٦ فایتینگ فالکۆن|ئێف ١٦ی]] ئیسرائیلییەوە بەسەر ماڵەکەیدا کەوتە خوارەوە و ھەروەھا ٤ ھاوسەرەکەی (ھیام عبدرحمان ڕەیان، ٤٦ ساڵ؛ ئیمان خەلیل ڕەیان، ٤٦ ساڵ؛ نەوال ئیسماعیل ڕەیان، ٤٠ ساڵ؛ و شێرین سا) کوژران عید ڕەیان تەمەن ٢٥ ساڵ) و ١١ لە منداڵەکانیان (ئەسعەد، ٢ ساڵ؛ ئوسامە ئیبن زەید، ٣ ساڵ؛ عائیشە، ٣ ساڵ؛ ڕیم، ٤ ساڵ؛ میریام، ٥ ساڵ؛ حەلیمە، ٥ ساڵ؛ عەبدولڕەحمان، ٦ ساڵ؛ عەبدولقادر، ٦ ساڵ؛ ١٢؛ ئایا، ١٢ ساڵ؛ و غەسان، ١٦ ساڵ).<ref name="Reuters"/><ref name="FOX"/><ref name="Harel">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Haaretz Correspondents and Agencies, Amos Harel and Yoav Stern|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=IDF targets senior Hamas figures|ناونیشان=http://www.haaretz.com/hasen/spages/1052052.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090122141258/http://www.haaretz.com/hasen/spages/1052052.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref name="AP">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=The Associated Press|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Child casualties mount in besieged Gaza|ناونیشان=http://www.iht.com/articles/ap/2009/01/01/news/ML-Gaza-Children-Casualties.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090213154506/http://www.iht.com/articles/ap/2009/01/01/news/ML-Gaza-Children-Casualties.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[International Herald Tribune]]}}</ref> بە پێچەوانەی سەرکردەکانی دیکەی حەماسەوە کە مەترسی ئەوەیان لەسەرە لەلایەن ئیسرائیلەوە بکرێنە ئامانج، ڕەیان دوای ئەوەی یەکەم شەڕی غەززە لەگەڵ ئیسرائیل لە کۆتایییەکانی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨ دەستیپێکرد، نەچووە ژێر زەمینی<ref name="Jazeera"/><ref name="bbc">[http://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/7807430.stm "Obituary: Nizar Rayyan"] ''BBC'' 1 January 2009</ref><ref name="ynet_Nizar_Rayan"/><ref name="RNW">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.radionetherlands.nl/currentaffairs/090102-hamas-underground|سەردێڕ=Hamas has gone underground|دوایین=Abdulrahman|یەکەم=Mohammed|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Radio Netherlands Worldwide]]|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090106032239/http://www.radionetherlands.nl/currentaffairs/090102-hamas-underground|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> بە وتەی وتەبێژی بزووتنەوەی بزووتنەوەی حەماس، [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ھێزەکانی ئیدف]] و [[شاباک|شین بێت]] بە پەیوەندیکردن بە تەلەفۆنەکەیەوە ھۆشدارییان داوەتە ڕەیان کە ھێرش بۆ سەر ماڵەکەی نزیکە.<ref name="Independent"/><ref name="nydn"/><ref name="ynet_Nizar_Rayan"/><ref name="telegraph_rayan">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/israel/4061004/Hardline-Hamas-leader-killed-in-air-strike-on-Gaza-home.html|سەردێڕ=Hardline Hamas leader killed in air strike on Gaza home|ئیش=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|شوێن=London|یەکەم=Tim|دوایین=Butcher}}</ref> وتەبێژی سەربازی ئیسرائیل کە چاوپێکەوتنی لەگەڵ ''ڕۆژنامەی ئینتەرناشناڵ ھیرالد تریبیون'' ئەنجامداوە «نەیتوانی وردەکارییەکان بدات و دیاری بکات کە ئایا خێزانەکەی ڕەیان ئاگادارکراونەتەوە یان نا».<ref name="IHT">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.iht.com/articles/2009/01/02/africa/02mideast-passcnd.php?page|سەردێڕ=As bombing continues, Israel allows some foreigners to leave Gaza|دوایین=Kershner|یەکەم=Isabel Kershner|بەستەری نووسەر=Isabel Kershner|یەکەم٢=Taghreed|دوایین٢=El Khodary|بەستەری نووسەر٢=Taghreed El-Khodary|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=International Herald Tribune|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> سەرچاوە [[ھێزەکانی بەرگریی ئیسرائیل|ئەمنییەکانی ئیسرائیل]] ڕەیانگەیاندووە کە ماڵی ڕەیان، لە کاتی ھێرشەکەدا، کۆگایەکی تەقەمەنی و ناوەندی پەیوەندییەکان بووە، و کردنەوەی تونێلێکی تێدابووە.<ref name="ynet_Nizar_Rayan"/> ھەروەھا سەرچاوەکان ڕەیانگەیاندووە کە کۆگایەکی چەک لە ماڵەکەدا ڕاستەوخۆ دوای ھێرشە ئاسمانییەکە چەندین تەقینەوەی لاوەکی لێکەوتووەتەوە.<ref name="nydn"/><ref name="AP"/> ''ڕۆژنامەی نیویۆرک دەیلی نیووز'' لە لێدوانێکدا ڕای گەیاندووە کە ڕەیان «منداڵەکانی کردووەتە قوربانی - لە ھەوڵێکی بێھودەدا بۆ پاراستنی بنکەیەکی چەک لە ژێر ماڵەکەیدا».<ref name="nydn"/> بەرپرسانی یاسایی ھێزە ئەمنییەکانی ئیسرائیل ھێرشکردنە سەر ئەو ماڵانەی کە بۆ ھەڵگرتنی چەک بەکاردەھێنرێن، کاتێک ھۆشدارییەکی تەواو دەدرێت بە دانیشتووان، بە کەوتنە سنووری [[یاسای نێودەوڵەتی|یاسا نێودەوڵەتییەکان]] و کردەوەیەکی شەڕی شەرعی دەزانن.<ref name="ict_nizar_rayan">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=The Mujaheed Sheikh - Dr. Nizar Rayyan - The Spiritual Mentor of Iz A-Din Al Qassam Brigades|ناونیشان=http://www.ict.org.il/Articles/tabid/66/Articlsid/590/currentpage/1/Default.aspx|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090210145722/http://www.ict.org.il/Articles/tabid/66/Articlsid/590/currentpage/1/Default.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=ICT}}</ref> بەڵام بە بۆچوونی ب'تسلێم (ناوەندی ئیسرائیل بۆ زانیاری مافەکانی مرۆڤ لە ناوچە داگیرکراوەکان)، تەنانەت ئەگەر ئەو تۆمەتەی ئیسرائیل کە ماڵی ڕەیان کۆگای چەک بووە، ڕاستیش بووبێت، ئەوا ئەو ژمارە زۆرەی ژیانی خەڵکی مەدەنی کە گیراوە، ھێرشەکەی کردە «ئە.» پێشێلکارییەکی گەورەی یاسای مرۆیی نێودەوڵەتییە”. ئەو ڕێکخراوە ناحکومییە ئیسرائیلییە زیادی کردووە، بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە سوپای ئیسرائیل «دەزانێت یان دەبوو بزانێت» کە خەڵکی مەدەنی ماڵی ڕەیانیان بەجێنەھێشتووە، ھۆشداری دانی ڕەیان لە ھێرشە نزیکەکە ھێزەکانی ئیسرائیلی لە بەرپرسیارێتی کوژرانی مەدەنییەکان بێبەری نەکردووە.<ref>[http://www.btselem.org/english/gaza_strip/20090104_killing_of_nizar_rian_and_13_family_member.asp The killing of Nizar Rayan and 15 members of his family] ''B'Tselem'' 4 January 2009</ref> بەپێی ڕاپۆرتی حکوومەتی ئیسرائیل کە لە مانگی تەممووزی ٢٠٠٩دا بڵاوکراوەتەوە، نزار ڕەیان ئامانجی ھێرشەکە نەبووە؛ لەبری ئەوە ئامانجی ئۆپەراسیۆنی ھێرشەکە وێرانکردنی کۆمەڵگەی ناوەندی حەماس بوو کە چەندین بینای لەخۆگرتبوو کە وەک شوێنی ھەڵگرتنی چەک کاریان دەکرد کە مووشەک و موشەکیان لەخۆگرتبوو. ڕاپۆرتەکە زیاتر باس لەوە دەکات کە پەیوەندی تەلەفۆنی تایبەت بە دانیشتووانی باڵەخانە ئامانجدارەکان کراوە، ھەروەھا سێ خولی تەقەی پێشوەختەی ئاگادارکردنەوە، ١٣ خولەک و ٩ خولەک پێش مانگرتنەکە، تەقێنراوە؛ کۆمەڵێک لەو دانیشتووانەی کە بیناکە بەجێدەھێڵن لەلایەن چاودێری IDF بینران، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی کە بیناکان چۆڵن. ئیسرائیل ئاماژەی بەوەشکردووە، لەم حاڵەتەدا یاساکانی شەڕی چەکداری پێشێل نەکراون، بەو پێیەی مانگرتنەکە ئاراستەی ئامانجی سەربازیی دروست بووە و ھاووڵاتیانی مەدەنی لە مەترسیدا ھۆشداری پێشوەختەی کاریگەریان پێدراوە.<ref name="Factual and Legal Aspects">[http://www.mfa.gov.il/NR/rdonlyres/E89E699D-A435-491B-B2D0-017675DAFEF7/0/GazaOperation.pdf Factual and Legal Aspects], IMFA, July 2009</ref> ڕەیان باڵاترین ئەندامی حەماس بوو کە لە کوشتنێکی ئامانجداردا کوژرا لەو کاتەوەی [[عەبدولعەزیز ڕەنتیسی|عەبدولعەزیز ڕانتیسی]] لە ساڵی ٢٠٠٤دا بەھۆی ھێرشی [[بۆینگ ئەی ئێچ-٦٤ ئاپاچی|ھەلیکۆپتەرێکی ئەپاچی]] ئیسرائیلییەوە کوژرا.<ref name="LAT"/> حەماس ڕای گەیاندووە کە ئیسرائیل «باجێکی قورس» دەدات بۆ مردنی.<ref name="nydn"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|فەلەستین|زانستی سیاسەت}} [[پۆل:ئەندامە تیرۆرکراوەکانی حەماس]] [[پۆل:ئاوارە فەلەستینییەکان]] [[پۆل:ئەندامانی حەماس]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:مردووان بەھۆی ھێرشە ئاسمانییەکانی ئیسرائیل]] [[پۆل:تیرۆرکردنەکان لە فەلەستین]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی شیعە]] pp0pbylvdz0nq81ywxzue412icpesiw 0 270095 1698539 1543067 2026-11-01T04:36:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698539 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆنانی وێرانکەر''' ({{بە ئینگلیزی|Conan the Destroyer}}) فیلمێکی [[فیلمی سەرکێشی|سەرکێشی]]ی [[فیلمی خەیاڵی|خەیاڵی]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٨٤. تێچووی فیلمەکە (١٨) ملیۆن دۆلار بووە، و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] (١٠٠٫٠٣) ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢٩ی حوزەیرانی ١٩٨٤) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٠٣ خولەکە. چیرۆکی فیلمەکە باس لە سەرکێشییەکانی کۆنان دەکات کە لەگەڵ گرووپێک ھاوڕێ دەچن بۆ دۆزینەوەی جامێکی جادوویی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی ئابی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٤]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن باسیل پۆلێدۆریسەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە قەڵاکاندا ڕوودەدەن]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە مەکسیک وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە براوەکانی خەڵاتی گۆڵدن ڕۆسبێری]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] 8142kpv92lmgq4rctlq07rt88k6n8k7 0 270128 1698330 1697720 2026-10-31T17:12:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1698330 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کچی پاشا''' ({{بە ئینگلیزی|The King's Daughter}}) فیلمێکی [[فیلمی سەرکێشی|سەرکێشی]]ی [[فیلمی خەیاڵی|خەیاڵی]]ی ئەمریکی-چینییە لە ساڵی ٢٠٢٢. تێچووی فیلمەکە (٤٠) ملیۆن دۆلار بووە، و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] (٣٫٧) ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٧ خولەکە. چیرۆکی فیلمەکە باس لە کچێکی پاشای فەرەنسا دەکات کە ھەوڵ دەدات دوورگەیەکی نھێنی پڕ لە پەری دەریایی بدۆزێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی ئابی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠|فەڕەنسا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمە خەیاڵییەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە سەدەی ١٧ دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە شاری میلبۆرن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە ئینگلیزییەکان]] teo421cmo51pmhy4nmq1foeu1ia0z28 0 270157 1698163 1697884 2026-10-31T12:09:23Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698163 wikitext text/x-wiki {{محەممەد}}{{ئیسلام}} '''کۆتا پێغەمبەر''' ({{بە عەرەبی|خاتم النبیین}} ; یان {{بە عەرەبی|خاتم الأنبیاء}}) نازناوێکە لە [[قورئان|قورئاندا]] و [[موسڵمان|موسڵمانان]] بەکاریدێنن بۆ دەستنیشانکردنی پێغەمبەری ئیسلامی [[محەممەد لە ئیسلامدا|محەممەد]] وەک [[دوایین پێغەمبەر|دوا پێغەمبەر]] کە لەلایەن [[خوا لە ئیسلامدا|خوداوە]] نێردراوە، لە قورئاندا{{قورئان|٣٣|٤٠|کوردی=بەڵێ}}. == خوێندنەوە جیاوازەکان == جیاوازی لە نێوان قوتابخانەکانی قورئان خوێندندا ھەیە سەبارەت بە خوێندنەوەی وشەی خاتم لە ئایەتی ٣٣:٤٠ – دەتوانرێت وەک ''خاتیم'' یان ''خاتم'' بخوێنرێتەوە. لە دە ''قیرات'' (خوێندنەوە، شێوازەکانی خوێندنەوە) کە بە ڕەسەن دادەنرێت – حەوت ''''موتەواتیر'''' و سێ ''مەشھور'' – ھەموویان لەم ئایەتەدا خاتم دەخوێننەوە بە ''کەسڕەیەک'' لەسەر ''تاʼ'' (خاتِم، ''خاتیم'') جگە لە عاسیم کە لەگەڵ دەخوێنێتەوە ''فەتحێک'' لەسەر ''تاʼ'' (خاتَم، ''خاتم'').<ref name="friedmann">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Friedmann|یەکەم=Yohanan|ڕێکەوت=١٩٨٦|سەردێڕ=Finality of Prophethood in Sunni Islam|journal=Jerusalem Studies in Arabic and Islam|بەرگ=٧|پەڕەکان=١٧٧–٢١٥}}</ref><ref name="tabari">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=at-Tabari|ناونیشان=http://library.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=50&surano=33&ayano=40|سەردێڕ=Jami' al-Bayan fi Tafsir al-Qur'an|شوێن=33:40|زمان=ar}}</ref><ref name="qurtubi">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=al-Qurtubi|ناونیشان=http://library.islamweb.net/newlibrary/display_book.php?flag=1&bk_no=48&surano=33&ayano=40|سەردێڕ=al-Jami' al-Ahkam al-Qur'an|شوێن=33:40|زمان=ar}}</ref><ref name="nquran33_40">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Comparison of Ayat by Riwayat – Surah al-Ahzab v.30|ناونیشان=http://www.nquran.com/index.php?group=AyatCompare&sora=33&aya=40|وێبگە=nQuran.com|زمان=ar}}</ref> خوێندنەوەی حەسەن کە خوێندنەوەیەکی لاوازە، ھەروەھا ''خاتمە''.<ref name="friedmann"/><ref name="tabari"/> ئەو خوێندنەوەیەی کە ئەمڕۆ لە زۆربەی جیھاندا باو بووە، حەفس و عاسیمە – واتە ''قیرائەی'' عاسیم لە ''ڕیوایەتی'' حەفسی قوتابییەکەیدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{Wikiquote-inline}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|قورئان|ئیسلام|محەممەد}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:وشە و دەستەواژە قورئانییەکان]] [[پۆل:نازناوەکانی محەممەد]] j7g3p9jsv6k42xhfr2ne9tp4mjnf78d 0 270890 1698324 1698085 2026-10-31T17:09:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1698324 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆشکی دەروونکێشراو''' ({{بە ئینگلیزی|Haunted Mansion}}) فیلمێکی [[فیلمی کۆمیدی ترسناک|کۆمیدی ترسناک]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٢٣. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٥٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] تا ئێستا نزیکەی ١١٠٫٥ ملیۆن دۆلارە. لە ڕێکەوتی (٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٣) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١٢٣ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == دایکێکی تەنیا و کوڕەکەی کۆشکێکی کۆن دەکڕن بە نیازی کردنەوەی ھۆتێلێک، بەڵام زوو دەزانن کە کۆشکەکە پڕە لە ڕۆحی ترسناک. ئەوان کۆمەڵێک کەسایەتی سەیر و سەمەرە کۆدەکەنەوە بۆ یارمەتیدانیان لە پاککردنەوەی کۆشکەکە لە ڕۆحەکان. فیلمەکە تێکەڵەیەکە لە ترس و پێکەنین کە لەسەر بنەمای سواری ناسراوی دیزنیلاند بەھەمان ناو دروست کراوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠|کۆمیدیا|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٣]] [[پۆل:فیلمەکانی فۆڕ دی ئێکس]] [[پۆل:فیلمە جنۆکەییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە سەروو سروشتییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە خەم]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خاوەندارێتی ڕۆح]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی جادووگەری]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیو ئۆرلینز وێنەکەی گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دووبارە دروست کراوەتنەوە]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە منداڵەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی دۆڵبی سینەما]] [[پۆل:فیلمە وێنەگیراوەکان لە ستۆدیۆکانی تریلیت]] 3twvipom3eecz32dsydn4vhhm2xu2kp 0 270984 1698566 1524628 2026-11-01T05:47:14Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698566 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''٧٠٠ یەکشەممە''' ({{بە ئینگلیزی|700 Sundays}}) فیلمێکی [[فیلمی کۆمیدی|کۆمیدی]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٤. تێچووی فیلمەکە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] بەردەست نییە. لە ڕێکەوتی (٥ی نیسانی ٢٠١٤) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ١١٨ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٤]] [[پۆل:فیلمە تەلەڤیزیۆنییە کۆمیدییە ئەمریکییەکان]] hmip4dj2uka7apuzafno394lxnkgpam 0 271072 1698272 1535440 2026-10-31T16:34:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، خۆراک-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698272 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox company|name=کۆمپانیای تارگێت|logo=Target (2018).svg|logo_size=140px|logo_caption=|logo_alt=A red bullseye with one ring.|image=Target Plaza, cropped.JPG|image_size=170px|image_caption=بارەگای کۆمپانیا, [[تارگێت پلازا]], لە [[مینیاپۆڵیس]]|former_names={{ubl|class=nowrap | Goodfellow Dry Goods | (١٩٠٣–1903) | Dayton's Dry Goods Company | (١٩٠٣–١٩١٠) | Dayton Company | (١٩١٠–١٩٦٢) | Dayton Corporation | (١٩٦٢–١٩٦٩) | Dayton-Hudson Corporation | (١٩٦٩–٢٠٠٠) }}|type=[[کۆمپانیای گشتی]]|traded_as={{ubl|class=nowrap|{{NYSE|TGT}}|[[S&P 100]] پێکهاتەی|[[S&P 500]] پێکهاتەی}}|industry=تاکەکەسی|founded={{ubl|{{start date and age|١٩٠٢|٠٦|٢٤}} (کۆمپانیا)|{{start date and age|١٩٦٢|٥|١}} (فرۆشگا)}}|founders={{ubl|[[George Dayton]] (corporation)|[[Douglas Dayton]] and [[John Geisse]] (store)}}|hq_location={{ubl|[[تارگێت پلازا]]|[[مینیاپۆڵیس]], مینیسۆتا, ویلایەتە یەکگرتوەکان}}|num_locations={{increase}} ١،٩٦٥ فرۆشگا ({{CURRENTYEAR}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Target's Locations |ناونیشان=http://corporate.target.com/about/locations |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Target Corporate |زمان=en}}</ref>|area_served=ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا, کەنەدا|key_people=[[Brian C. Cornell]]<br />(سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکار)|products=جل و بەرگ، دیزاینەر، پێڵاو، ئیکسسوارات، زێڕینگەریی، بەرهەمی جوانکاری، خواردن، بەقاڵی، خواردنەوە، ئەلیکترۆنیات، کەلوپەلی ناوماڵ، ئامێر، جێگەی نوستن، گەرماو، مۆبیلیات، دیکۆری ماڵ، کتێب، یاری منداڵان، یاری (بە گشتی)، فیلم، مۆسیقا، چەم و باخچە، پێداویستی ئاژەڵە ماڵییەکان ، بەرهەمی تەندروستی و پاکوخاوێنی، دیاری، بینایی، خواردنی کەم، و دەرمانخانە|brands=|revenue={{decrease}} {{US$|١٠٧.٤&nbsp;ملیار |link=no}} (٢٠٢٣)|operating_income={{increase}} US$٥.٧٠٧&nbsp;ملیار (٢٠٢٣)|net_income={{increase}} US$٤.١٣٨&nbsp;ملیار (٢٠٢٣)|assets={{increase}} US$٥٥.٣٦&nbsp;ملیار (٢٠٢٣)|equity={{increase}} US$١٣.٤٣&nbsp;ملیار (٢٠٢٣)|num_employees=٤١٥،٠٠٠ (٢٠٢٤)|parent={{ubl|[[Dayton's|Dayton Corporation]]&nbsp;(١٩٦٢–١٩٦٩)|Dayton-Hudson Corporation (١٩٦٩–٢٠٠٠)}}|subsid=[[Shipt]]|website={{ubl|class=nowrap|{{URL|https://target.com/}}|{{URL|https://corporate.target.com/}}}}|footnotes=<ref name=10K-2023>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/27419/000002741924000032/tgt-20240203.htm|سەردێڕ=US SEC: Form 10-K Target Corporation|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref>}} '''کۆمپانیای تارگێت''' کۆمپانیایەکی فرۆشتنی تاکەکەسی ئەمریکییە کە [[زنجیرەفرۆشگە|زنجیرەیەک]] فرۆشگای گەورە و ھایپەرمارکێتی داشکاندن بەڕێوەدەبات، بارەگا سەرەکییەکەی لە [[مینیاپۆڵیس|شاری مینیاپۆلیس]] لە ویلایەتی [[مینیسۆتا|مینیسوتا]]. حەوتەم گەورەترین فرۆشیاری تاکەکەسییە لە [[ئەمریکا]]، و پێکھاتەیەکی پێوەرەکانی S&amp;amp;P 500 یە. کۆمپانیاکە یەکێکە لە گەورەترین خاوەنکارە تایبەتەکان لە ئەمریکا. کۆمپانیاکە لە شاری مینیاپۆلیس لەلایەن بازرگان (جۆرج دەیتۆن) لە ساڵی ١٩٠٢ دامەزراوە، و بەدرێژایی ساڵان لە ڕێگەی فراوانکردن و کڕینەوە گەشەی کردووە. تارگێت کە یەکەم فرۆشگای داشکاندنی کۆمپانیاکە و دواجار ناوی کۆمپانیاکە بوو، لە ساڵی ١٩٦٢ کرایەوە. کۆمپانیاکە بووە کۆمپانیای دەیتۆن-ھادسن دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٦٩ لەگەڵ کۆمپانیای جەی ئێڵ ھادسن یەکیگرت و پێشتر خاوەندارێتی چەندین زنجیرە فرۆشگای گەورەی کردووە لەوانە دەیتۆن، ھادسۆن، مارشاڵ فیڵد و مێرڤین. کۆمپانیای سەرەکی لە ساڵی ٢٠٠٠ ناوی گۆڕدرا بۆ کۆمپانیای تارگێت. سەرەڕای لۆگۆ و ناو و جۆری ھاوشێوەی فرۆشگاکان، کۆمپانیای تارگێت کۆرپۆریشن پەیوەندی بە تارگێت ئوسترالیا نییە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپانیا|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|Target Corporation}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وردەفرۆشە سەرھێڵەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان ھاتووە]] qluollhld63yj82wha98is63kxhtf97 1698408 1698272 2026-10-31T20:07:04Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1698408 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox company|name=کۆمپانیای تارگێت|logo=Target (2018).svg|logo_size=140px|logo_caption=|logo_alt=A red bullseye with one ring.|image=Target Plaza, cropped.JPG|image_size=170px|image_caption=بارەگای کۆمپانیا, [[تارگێت پلازا]], لە [[مینیاپۆڵیس]]|former_names={{ubl|class=nowrap | Goodfellow Dry Goods | (١٩٠٣–1903) | Dayton's Dry Goods Company | (١٩٠٣–١٩١٠) | Dayton Company | (١٩١٠–١٩٦٢) | Dayton Corporation | (١٩٦٢–١٩٦٩) | Dayton-Hudson Corporation | (١٩٦٩–٢٠٠٠) }}|type=[[کۆمپانیای گشتی]]|traded_as={{ubl|class=nowrap|{{NYSE|TGT}}|[[S&P 100]] پێکهاتەی|[[S&P 500]] پێکهاتەی}}|industry=تاکەکەسی|founded={{ubl|{{start date and age|١٩٠٢|٠٦|٢٤}} (کۆمپانیا)|{{start date and age|١٩٦٢|٥|١}} (فرۆشگا)}}|founders={{ubl|[[George Dayton]] (corporation)|[[Douglas Dayton]] and [[John Geisse]] (store)}}|hq_location={{ubl|[[تارگێت پلازا]]|[[مینیاپۆڵیس]], مینیسۆتا, ویلایەتە یەکگرتوەکان}}|num_locations={{increase}} ١،٩٦٥ فرۆشگا ({{CURRENTYEAR}})<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Target's Locations |ناونیشان=http://corporate.target.com/about/locations |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Target Corporate |زمان=en}}</ref>|area_served=ویلایەتە یەکگرتوەکانی ئەمریکا, کەنەدا|key_people=[[Brian C. Cornell]]<br />(سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکار)|products=جل و بەرگ، دیزاینەر، پێڵاو، ئیکسسوارات، زێڕینگەریی، بەرهەمی جوانکاری، خواردن، بەقاڵی، خواردنەوە، ئەلیکترۆنیات، کەلوپەلی ناوماڵ، ئامێر، جێگەی نوستن، گەرماو، مۆبیلیات، دیکۆری ماڵ، کتێب، یاری منداڵان، یاری (بە گشتی)، فیلم، مۆسیقا، چەم و باخچە، پێداویستی ئاژەڵە ماڵییەکان ، بەرهەمی تەندروستی و پاکوخاوێنی، دیاری، بینایی، خواردنی کەم، و دەرمانخانە|brands=|revenue={{decrease}} {{US$|١٠٧.٤&nbsp;ملیار |link=no}} (٢٠٢٣)|operating_income={{increase}} US$٥.٧٠٧&nbsp;ملیار (٢٠٢٣)|net_income={{increase}} US$٤.١٣٨&nbsp;ملیار (٢٠٢٣)|assets={{increase}} US$٥٥.٣٦&nbsp;ملیار (٢٠٢٣)|equity={{increase}} US$١٣.٤٣&nbsp;ملیار (٢٠٢٣)|num_employees=٤١٥،٠٠٠ (٢٠٢٤)|parent={{ubl|[[Dayton's|Dayton Corporation]]&nbsp;(١٩٦٢–١٩٦٩)|Dayton-Hudson Corporation (١٩٦٩–٢٠٠٠)}}|subsid=[[Shipt]]|website={{ubl|class=nowrap|{{URL|https://target.com/}}|{{URL|https://corporate.target.com/}}}}|footnotes=<ref name=10K-2023>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.sec.gov/ix?doc=/Archives/edgar/data/27419/000002741924000032/tgt-20240203.htm|سەردێڕ=US SEC: Form 10-K Target Corporation|بڵاوکەرەوە=[[U.S. Securities and Exchange Commission]]|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref>}} '''کۆمپانیای تارگێت''' کۆمپانیایەکی فرۆشتنی تاکەکەسی ئەمریکییە کە [[زنجیرەفرۆشگە|زنجیرەیەک]] فرۆشگای گەورە و ھایپەرمارکێتی داشکاندن بەڕێوەدەبات، بارەگا سەرەکییەکەی لە [[مینیاپۆڵیس|شاری مینیاپۆلیس]] لە ویلایەتی [[مینیسۆتا|مینیسوتا]]. حەوتەم گەورەترین فرۆشیاری تاکەکەسییە لە [[ئەمریکا]]، و پێکھاتەیەکی پێوەرەکانی S&amp;amp;P 500 یە. کۆمپانیاکە یەکێکە لە گەورەترین خاوەنکارە تایبەتەکان لە ئەمریکا. کۆمپانیاکە لە شاری مینیاپۆلیس لەلایەن بازرگان (جۆرج دەیتۆن) لە ساڵی ١٩٠٢ دامەزراوە، و بەدرێژایی ساڵان لە ڕێگەی فراوانکردن و کڕینەوە گەشەی کردووە. تارگێت کە یەکەم فرۆشگای داشکاندنی کۆمپانیاکە و دواجار ناوی کۆمپانیاکە بوو، لە ساڵی ١٩٦٢ کرایەوە. کۆمپانیاکە بووە کۆمپانیای دەیتۆن-ھادسن دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٦٩ لەگەڵ کۆمپانیای جەی ئێڵ ھادسن یەکیگرت و پێشتر خاوەندارێتی چەندین زنجیرە فرۆشگای گەورەی کردووە لەوانە دەیتۆن، ھادسۆن، مارشاڵ فیڵد و مێرڤین. کۆمپانیای سەرەکی لە ساڵی ٢٠٠٠ ناوی گۆڕدرا بۆ کۆمپانیای تارگێت. سەرەڕای لۆگۆ و ناو و جۆری ھاوشێوەی فرۆشگاکان، کۆمپانیای تارگێت کۆرپۆریشن پەیوەندی بە تارگێت ئوسترالیا نییە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆمپانیا|خۆراک}} {{پۆلی کۆمنز|Target Corporation}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:وردەفرۆشە سەرھێڵەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ئەو کۆمپانیانەی لە بۆرسەی نیویۆرکدا ناویان ھاتووە]] hcxtczkr8q43qg24zcio4ht655iektd 0 271398 1698331 1697715 2026-10-31T17:12:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1698331 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کچی جادوویی''' ({{بە ئینگلیزی|Magical girl}}) چەشنێکی ئەنیمێ و مانگایە کە تێیدا کچان ھێزی جادوویی بەکاردەھێنن بۆ بەرەنگاربوونەوەی خراپە. ئەم ژانرە زۆر بەناوبانگە و کاریگەری لەسەر کەلتووری پۆپی ژاپۆن ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|Magical girl anime and manga}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:چەشنەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:زاراوەکانی ئەنیمێ و مانگا]] [[پۆل:جۆرەکانی فەنتازیا]] [[پۆل:کچان]] [[پۆل:فەنتازیای زانستی]] l4333ez5o4oubflcrsxhtvku44pqt08 0 271469 1698590 1407732 2026-11-01T07:34:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698590 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Democratic confederalism.png|وێنۆک| ئاڵای [[کۆما جڤاکێن کوردستان|کەجەکە]]، زۆرجار لەلایەن کۆنفیدرالیستە دیموکراتەکانەوە بەکاردەھێنرێت]] '''کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک'''{{Sfn|Öcalan|2011}}{{Sfn|Öcalan|2005}} ({{بە کوردیی باکووری|Konfederalîzma demokratîk}})، ناسراویشە بە '''کۆمۆناڵیزمی کوردی''' یان '''ئاپۆیزم'''،{{Refn|Followers of Öcalan and members of the PKK are known by his diminutive name as ''Apocu'' (Apo-ites), and his movement is known as ''Apoculuk'' (Apoism).{{sfn|Mango|2005|p=٣٢}}}} [[فەلسەفەی سیاسی|چەمکێکی سیاسییە]] کە لەلایەن [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] ڕێبەری پەکەکەوە داندراوە سەبارەت بە سیستەمێکی خۆڕێکخستنی دیموکراسی{{Sfn|Öcalan|2008}} لەگەڵ تایبەتمەندییەکانی [[کۆنفیدراڵی|کۆنفیدڕاڵی]] لەسەر بنەماکانی وەک [[ئۆتۆنۆمی]]، دیموکراسی ڕاستەوخۆ، ئیکۆلۆژیای سیاسی، [[فێمینیزم]]، فرە کلتوری، بەرگریکردن لە خۆ، [[خۆبەڕێوەبەری]] و توخمەکانی ئابووری ھاوبەش.{{Sfn|Öcalan|2011}}{{Sfn|Öcalan|2008}} {{Sfn|Dirik|2016}} کاریگەری ئیکۆلۆژی کۆمەڵایەتی، شارەوانی ئازادیخواز. ئۆجەلان چەمکەکە وەک چارەسەرێکی سیاسی بۆ خواستە [[سەرەتاکانی ناسیۆنالیزمی کوردی|نەتەوەیییەکانی کورد]]، ھەروەھا کێشە بنەڕەتییەکانی دیکەی وڵاتانی ناوچەکە کە ڕەگێکی قووڵی لە [[چینی کۆمەڵایەتی|کۆمەڵگەی چینایەتیدا]] ھەیە، و وەک ڕێگایەک بۆ [[ئازادی]] و دیموکراتیکردن بۆ مرۆڤەکان لە سەرانسەری جیھاندا دەخاتە ڕوو.{{Sfn|Öcalan|2011}}{{Sfn|Öcalan|2008}}<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Dockstader|یەکەم=Jason|دوایین٢=Mûkrîyan|یەکەم٢=Rojîn|ڕێکەوت=2022|سەردێڕ=Kurdish liberty|journal=[[Philosophy & Social Criticism]]|بەرگ=٤٨|issue=8|پەڕەکان=١١٧٤–١١٩٦|doi=10.1177/01914537211040250|doi-access=free}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Fadaee|یەکەم=Simin|دوایین٢=Brancolini|یەکەم٢=Camilla|ڕێکەوت=2019|سەردێڕ=From national liberation to radical democracy: Exploring the shift in the Kurdish liberation movement in Turkey|journal=[[Ethnicities (journal)|Ethnicities]]|بەرگ=١٩|issue=5|پەڕەکان=٨٥٨–٨٧٥|doi=10.1177/1468796819826146|doi-access=free}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ئۆتۆنۆمیخواز]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پەراوێزەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mango |یەکەم=Andrew |بەستەری نووسەر=Andrew Mango |سەردێڕ=Turkey and the War on Terror: For Forty Years We Fought Alone |ساڵ=٢٠٠٥|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Q9lfQvRL7J4C&pg=PA32 |بڵاوکەرەوە=[[Taylor & Francis]] |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2005 |پەڕە=٣٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٣٥٠٠٢-٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|زمان=en}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ئۆجەلان |یەکەم=عەبدوڵڵا |بەستەری نووسەر=عەبدوڵڵا ئۆجەلان |translator=International Initiative Freedom for Abdullah Ocalan |سەردێڕ=Democratic Confederalism |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=http://www.freeocalan.org/wp-content/uploads/2012/09/Ocalan-Democratic-Confederalism.pdf |شوێن=London |بڵاوکەرەوە=Transmedia Publishing |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2011 |پەڕە=٤٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٥٦٧٥١٤-٢-٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|زمان=en}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ئۆجەلان |یەکەم=عەبدوڵڵا |بەستەری نووسەر=عەبدوڵڵا ئۆجەلان |translator=International Initiative Freedom for Abdullah Ocalan |سەردێڕ=War and Peace in Kurdistan |ناونیشان=http://www.freeocalan.org/wp-content/uploads/2012/09/Ocalan-War-and-Peace-in-Kurdistan.pdf |شوێن=London |بڵاوکەرەوە=Transmedia Publishing |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2008 |پەڕە=٤٦|ژپنک=٩٧٨-٣٩٤٢٩٦١٠٥٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|زمان=en}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://ocalanbooks.com/downloads/democratic-confederalism.pdf مانیفێستی کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک] (بە [[پی دی ئێف|PDF]]) {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سیاسەت|فەلسەفە|سۆشیالیزم|ژن}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان]] [[پۆل:ژینگەناسی]] [[پۆل:ئەنارکیزم]] [[پۆل:ئاپۆییزم]] [[پۆل:عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] biv2cv4bw6jip1g44bhsdcdle3cba6s 1698629 1698590 2026-11-01T09:05:02Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698629 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Democratic confederalism.png|وێنۆک| ئاڵای [[کۆما جڤاکێن کوردستان|کەجەکە]]، زۆرجار لەلایەن کۆنفیدرالیستە دیموکراتەکانەوە بەکاردەھێنرێت]] '''کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک'''{{Sfn|Öcalan|2011}}{{Sfn|Öcalan|2005}} ({{بە کوردیی باکووری|Konfederalîzma demokratîk}})، ناسراویشە بە '''کۆمۆناڵیزمی کوردی''' یان '''ئاپۆیزم'''،{{Refn|Followers of Öcalan and members of the PKK are known by his diminutive name as ''Apocu'' (Apo-ites), and his movement is known as ''Apoculuk'' (Apoism).{{sfn|Mango|2005|p=٣٢}}}} [[فەلسەفەی سیاسی|چەمکێکی سیاسییە]] کە لەلایەن [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] ڕێبەری پەکەکەوە داندراوە سەبارەت بە سیستەمێکی خۆڕێکخستنی دیموکراسی{{Sfn|Öcalan|2008}} لەگەڵ تایبەتمەندییەکانی [[کۆنفیدراڵی|کۆنفیدڕاڵی]] لەسەر بنەماکانی وەک [[ئۆتۆنۆمی]]، دیموکراسی ڕاستەوخۆ، ئیکۆلۆژیای سیاسی، [[فێمینیزم]]، فرە کلتوری، بەرگریکردن لە خۆ، [[خۆبەڕێوەبەری]] و توخمەکانی ئابووری ھاوبەش.{{Sfn|Öcalan|2011}}{{Sfn|Öcalan|2008}} {{Sfn|Dirik|2016}} کاریگەری ئیکۆلۆژی کۆمەڵایەتی، شارەوانی ئازادیخواز. ئۆجەلان چەمکەکە وەک چارەسەرێکی سیاسی بۆ خواستە [[سەرەتاکانی ناسیۆنالیزمی کوردی|نەتەوەیییەکانی کورد]]، ھەروەھا کێشە بنەڕەتییەکانی دیکەی وڵاتانی ناوچەکە کە ڕەگێکی قووڵی لە [[چینی کۆمەڵایەتی|کۆمەڵگەی چینایەتیدا]] ھەیە، و وەک ڕێگایەک بۆ [[ئازادی]] و دیموکراتیکردن بۆ مرۆڤەکان لە سەرانسەری جیھاندا دەخاتە ڕوو.{{Sfn|Öcalan|2011}}{{Sfn|Öcalan|2008}}<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Dockstader|یەکەم=Jason|دوایین٢=Mûkrîyan|یەکەم٢=Rojîn|ڕێکەوت=2022|سەردێڕ=Kurdish liberty|journal=[[Philosophy & Social Criticism]]|بەرگ=٤٨|issue=8|پەڕەکان=١١٧٤–١١٩٦|doi=10.1177/01914537211040250|doi-access=free}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Fadaee|یەکەم=Simin|دوایین٢=Brancolini|یەکەم٢=Camilla|ڕێکەوت=2019|سەردێڕ=From national liberation to radical democracy: Exploring the shift in the Kurdish liberation movement in Turkey|journal=[[Ethnicities (journal)|Ethnicities]]|بەرگ=١٩|issue=5|پەڕەکان=٨٥٨–٨٧٥|doi=10.1177/1468796819826146|doi-access=free}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ئۆتۆنۆمیخواز]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == پەراوێزەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Mango |یەکەم=Andrew |بەستەری نووسەر=Andrew Mango |سەردێڕ=Turkey and the War on Terror: For Forty Years We Fought Alone |ساڵ=٢٠٠٥|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Q9lfQvRL7J4C&pg=PA32 |بڵاوکەرەوە=[[Taylor & Francis]] |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2005 |پەڕە=٣٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٣٥٠٠٢-٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|زمان=en}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ئۆجەلان |یەکەم=عەبدوڵڵا |بەستەری نووسەر=عەبدوڵڵا ئۆجەلان |translator=International Initiative Freedom for Abdullah Ocalan |سەردێڕ=Democratic Confederalism |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان=http://www.freeocalan.org/wp-content/uploads/2012/09/Ocalan-Democratic-Confederalism.pdf |شوێن=London |بڵاوکەرەوە=Transmedia Publishing |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2011 |پەڕە=٤٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٥٦٧٥١٤-٢-٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|زمان=en}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ئۆجەلان |یەکەم=عەبدوڵڵا |بەستەری نووسەر=عەبدوڵڵا ئۆجەلان |translator=International Initiative Freedom for Abdullah Ocalan |سەردێڕ=War and Peace in Kurdistan |ناونیشان=http://www.freeocalan.org/wp-content/uploads/2012/09/Ocalan-War-and-Peace-in-Kurdistan.pdf |شوێن=London |بڵاوکەرەوە=Transmedia Publishing |ڕێکەوتی بڵاوکردنەوە=2008 |پەڕە=٤٦|ژپنک=٩٧٨-٣٩٤٢٩٦١٠٥٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|زمان=en}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://ocalanbooks.com/downloads/democratic-confederalism.pdf مانیفێستی کۆنفیدراڵیزمی دیموکراتیک] (بە [[پی دی ئێف|PDF]]) {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سیاسەت|فەلسەفە|سۆشیالیزم|ژن}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:بیردۆزە سیاسییەکان]] [[پۆل:ژینگەناسی]] [[پۆل:ئەنارکیزم]] [[پۆل:ئاپۆییزم]] [[پۆل:عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] [[پۆل:دژە ناسیۆنالیزم]] 22qgpozzpd5jr4iolnjvj7e9jbs9bz8 0 272714 1698274 1535445 2026-10-31T16:34:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە) 1698274 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمپانیای خاوەندار''' ({{بە ئینگلیزی|Holding company}}) جۆرێکە لە کۆمپانیا کە خاوەندارییەتی بەشی زۆری پشکەکانی کۆمپانیاکانی تر دەکات. ئەم جۆرە کۆمپانیایە بەڕێوەبردنی ڕاستەوخۆی کۆمپانیاکانی ژێر دەستی ناکات، بەڵکو کۆنترۆڵی دارایی و ستراتیجی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Holding companies}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|کۆمپانیا}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەکانی کاسبی]] dd1bdnz9kvz8yk53ztje61q7direhbz 0 276080 1698545 1535675 2026-11-01T04:37:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (شەتڕەنج-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1698545 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆنترۆڵی کات''' ({{بە ئینگلیزی|Time Control}}) میکانیزمێکە لە یاری پێشبڕکێی نزیکەی ھەموو یارییە دوو-یاریزانییەکانی [[کایەی تەختەیی]]، بۆ ئەوەی ھەر خولێکی پێشبڕکێکە لە کاتێکی گونجاودا کۆتایی پێ بێت و پێشبڕکێکە بتوانێت بەردەوام بێت. بۆ یارییە نۆرە-بەنۆرەکان وەک [[شەتڕەنج]]، شۆگی یان [[گەو (کایە)|گەو]]، کۆنترۆڵی کات بە گشتی لە ڕێگەی کاتژمێری یارییەوە جێبەجێ دەکرێت، کە کاتی بەسەربراو لەسەر نۆرەی ھەر یاریزانێک بە جیا دەژمێرێت. یاریزانێک کە کاتی زیاتر لەوەی کۆنترۆڵی کات ڕێگەی پێدەدات بەکار بھێنێت، سزا دەدرێت، زۆربەی کات بە دۆڕاندنی یارییەکە. فشاری کات (یان کێشەی کات یان Zeitnot) ئەو بارودۆخەیە کە تێیدا یاریزانێک کاتێکی زۆر کەمی لەسەر کاتژمێرەکەی ماوە بۆ تەواوکردنی جووڵە ماوەکانی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|شەتڕەنج}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{شەتڕەنج-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} rfy86en68lww3ltqk518lvq6ez80br0 0 276200 1698206 1407626 2026-10-31T13:34:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1698206 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆماری ئایرلەندا''' (Poblacht na hÉireann یان Saorstát Éireann)<ref name=Laffan1999>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Laffan |یەکەم=Michael |سەردێڕ=The Resurrection of Ireland |ڕێکەوت=1999 |بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٩-٤٢٦٢٩-٩|پەڕەکان=٣٥٠|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zbz6p-O39aoC&pg=PA350 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191224081133/https://books.google.com/books?id=zbz6p-O39aoC&pg=PA350 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەوڵەتێکی شۆڕشگێڕی دان پێدانەنراو بوو کە لە مانگی کانوونی دووەمی ١٩١٩ سەربەخۆیی خۆی لە شانشینی یەکگرتووی بەریتانیای مەزن و [[ئیرلەند]] ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Anglo-Irish War, 1916–1921: A People's War |دوایین=Kautt |یەکەم=William Henry |ساڵ=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٧٥-٩٦٣١١-٨|پەڕە=٧١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=3e9GS8cYrWkC&pg=PA71 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181224183234/https://books.google.com/books?id=3e9GS8cYrWkC&pg=PA71 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کۆمارەکە داوای دەسەڵاتی بەسەر ھەموو دوورگەی ئایرلەندادا دەکرد، بەڵام لە ساڵی ١٩٢٠ کۆنترۆڵی کرداریی سنووردار بوو بۆ تەنھا ٢١ لە ٣٢ ویلایەتی ئایرلەندا،<ref>M.E. Collins, ''Ireland'', p. 252.</ref> و ھێزەکانی دەوڵەتی بەریتانیا لە بەشێکی زۆری باکووری ڕۆژھەڵات، ھەروەھا کۆرک، [[دبلن]] و شارە گەورەکانی تر بوونیان ھەبوو. کۆمارەکە لە ناوچە گوندنشینەکاندا بەھێزتر بوو، و لە ڕێگەی ھێزە سەربازییەکانییەوە توانی کاریگەری لەسەر دانیشتووانی ناوچە شارنشینەکان دابنێت کە ڕاستەوخۆ کۆنترۆڵی نەدەکردن. سەرەتاکانی دەگەڕێتەوە بۆ ڕاپەڕینی جەژنی پاک لە ساڵی ١٩١٦، کاتێک کۆماریخوازانی ئایرلەندی دەستیان بەسەر چەند شوێنێکی سەرەکی لە دوبلن داگرت و کۆماری ئایرلەندایان ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Berresford Ellis |یەکەم١=Peter |سەردێڕ=The Celtic Revolution: A Study in Anti-imperialism |ڕێکەوت=1985 |بڵاوکەرەوە=Y Lolfa |شوێن=Talybont |ژپنک=٠-٨٦٢٤٣-٠٩٦-٨|پەڕەکان=١٠١–١٠٢|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=cfQRcvqSW7UC&pg=PA102 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191227150925/https://books.google.com/books?id=cfQRcvqSW7UC&pg=PA102 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕاپەڕینەکە سەرکوت کرا، بەڵام ڕزگاربووان لەژێر پارتی چاکسازیکراوی شین فێن یەکیان گرت بۆ ھەڵمەتکردن بۆ کۆمارێک. پارتەکە زۆرینەیەکی ڕوونی کورسییە بێ کێبڕکێیەکانی لە ھەڵبژاردنی گشتی ١٩١٨ بەدەستھێنا، و یەکەم دایلی (پەرلەمانی) ئایرلەندای لە دوبلن لە ٢١ی کانوونی دووەمی ١٩١٩ پێکھێنا. پاشان کۆماریخوازەکان حکوومەتێک، سیستەمێکی دادگا و ھێزێکی پۆلیسیان دامەزراند. لە ھەمان کاتدا، خۆبەخشە ئایرلەندییەکان، کە کەوتنە ژێر کۆنترۆڵی دایل و بە سوپای کۆماری ئایرلەندی ناسران، دژی ھێزەکانی دەوڵەتی بەریتانیا لە [[شەڕی سەربەخۆییی ئیرلەندا]] جەنگان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Irish Republic}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٢٢]] mar0k2ngstpp3xxafg9q38jbrve4hrv 0 276601 1698443 1535566 2026-10-31T22:35:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1698443 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''کۆمەڵکوژیی پاریس لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦١''' یان '''(ساڵڕۆژی خۆپیشاندانەکانی ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦١)''' کە لە کاتی [[شەڕی جەزائیر|جەنگی جەزائیر (١٩٥٤–١٩٦٢)]] ڕوویدا، ئاماژەیە بۆ ھێرشی ھێزەکانی پۆلیسی فەڕەنسا بۆ سەر [[خۆپیشاندان|خۆپیشاندانێکی]] ئاشتییانە کە لەلایەن نزیکەی ٦٥ ھەزار جەزائیرییەوە ڕێکخرابوو. خۆپیشاندانەکە بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر قەدەغەی ھاتوچۆ بەسەر [[جەزائیرییەکان]] لە پایتەختی [[فەڕەنسا]] ئەنجامدرا و لەژێر ڕێنمایی سەرۆکی پۆلیسی ئەوکاتەی [[پاریس]]، مۆریس پاپۆن، پۆلیس بە زۆر ڕووبەڕووی خۆپیشاندەران بووەوە. لە ساڵی ١٩٩٨ حکوومەتی فەڕەنسا دانی بەوەدانا کە ٤٠ کەس لە ئەنجامی ئەم سەرکوتکردنەدا گیانیان لەدەستداوە، بەڵام خەمڵاندنەکانی دیکە ئاماژە بەوە دەکەن کە ژمارەی قوربانییەکان ڕەنگە بگاتە ٣٠٠ کەس.<ref>Swedenburg, Ted. 2002. "Islamic Hip-Hop versus Islamophobia" in Mitchell, Tony (ed) ''Global Noise''. p.77</ref> مێژوونووس ژان لووک ئاینۆدی سەلماندی کە ھێرشەکە بە مەبەست بووە، و لە ساڵی ١٩٩٩دا لە داوای یاسایی دژی مۆریس پاپۆن سەرکەوتنی بەدەستھێنا. شایەنی باسە پاپۆن لە ساڵی ١٩٩٨ بە [[تاوانەکانی دژی مرۆڤایەتی|تاوانی دژی مرۆڤایەتی]] سزا درا بەھۆی ڕۆڵی لە [[فەڕەنسای ڤیشی|ڕژێمی ڤیشی]] کە ھاوکاری [[ئەڵمانیای نازی]] کرد لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]]. بەڵگەنامە و ئیفادە فەرمییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە مۆریس پاپۆن بووە کە پۆلیسی ئاڕاستە کردووە توندوتیژی سەرکوت بکات، تەنانەت ئەفسەرەکانیشی ھانداوە کە ھێز بەکاربھێنن لەگەڵ گرنتی پارێزگاری لە لێپێچینەوە.<ref name="Bataille2">{{Fr icon}} Jean-Luc Einaudi: "La bataille de Paris: 17 octobre 1961", 1991,</ref> دوای چل ساڵ لە کۆمەڵکوژییەکە، لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١، بێرتراند دیلانۆ، سەرۆکی شارەوانی سۆسیالیستی پاریس تابلۆیەکی یادگاری لەسەر پردی [[پۆنت سانت میشێل]] دانا.<ref name="LDH">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١|سەردێڕ=Le 17 octobre 1961, la réalité d'un massacre face à un mensonge d'Etat (17 October 1961, the reality of a massacre against a state lie)|زمان=fr|بڵاوکەرەوە=[[لو موند]]|ناونیشان=https://menepi.net/article.php3?id_article=124|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئایاری ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060310141101/http://www.ldh-toulon.net/article.php3?id_article=124|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠٠٦}}</ref> بۆ یادی قوربانیان. سەرەڕای نەبوونی خەمڵاندنی وردی فەرمی، لە لافیتەدا ئاماژە بە بیرەوەری زۆرێک لە [[جەزائیرییەکان]] کراوە کە لەکاتی سەرکوتکردنی خوێناوی خۆپیشاندانی ئاشتییانە لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦١دا کوژراون. لە ١٨ی شوباتی ٢٠٠٧ (ڕۆژی دوای مردنی پاپۆن) داواکاری پێشکەشکرا بۆ گۆڕینی ناوی وێستگەی میترۆی پاریس کە لە شاری جنێڤیلی دروستکرابوو بۆ ئەوەی ناوی «١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦١»ی لەسەر بێت بۆ یادی کۆمەڵکوژییەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.saphirnews.com/Une-station-de-metro-17-Octobre-1961-_a6043.html|سەردێڕ=Une station de métro « 17 Octobre 1961 » ? |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211113942/http://www.saphirnews.com/Une-station-de-metro-17-Octobre-1961-_a6043.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|زمان=fr}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Une station de métro près de Paris baptisée "17-Octobre-1961"?|ئیش=Liberté (Algeria),|ناونیشان=http://www.liberte-algerie.com/edit.php?id=72469|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070927231343/http://www.liberte-algerie.com/edit.php?id=72469|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}} (also {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://chelhab.football.fr/2007/02/18/207-une-station-de-metro-pres-de-paris-baptisee-17-octobre-1961|سەردێڕ=Football.fr - FootZone - Ce blog n'existe pas ou a été désactivé |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070804231122/http://chelhab.football.fr/2007/02/18/207-une-station-de-metro-pres-de-paris-baptisee-17-octobre-1961 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠٠٧}}) {{Fr icon}}</ref> ڕووداوەکان لە ڕێگەی کۆمەڵێک وێنە و بەشێکی زۆریان بە وێنەکێشان بەڵگەدار کران. == زانیاری سەرەتایی == کۆمەڵکوژییەکەی ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٦١ لە چوارچێوەی شۆڕشی ڕزگاریخوازی جەزائیردا (١٩٥٤–١٩٦٢) ڕوویدا، کە بە تێپەڕبوونی کات توندوتیژییەکان زیادی کرد، بەتایبەتی دوای گەیشتنی چارڵز دیگۆل بۆ دەسەڵات لەکاتی قەیرانی ئایاری ١٩٥٨دا ئەم گۆڕانکارییە لە سەرکردایەتی لەگەڵ گۆڕانکارییەکی لەناکاوی سیاسەتی گشتیدا بوو بەرەو پرسی سەربەخۆیی جەزائیر. لە بەرامبەر پەرەسەندنی داواکارییەکانی سەربەخۆیی، ڕێکخراوی سوپای نھێنی (OAS) ھەموو ئامرازە بەردەستەکانی بەکارھێنا بۆ بەرەنگاربوونەوەی بەرەی ڕزگاری نیشتمانیی جەزائیر کە بە ھاوکاری ھەندێک لە چالاکوانانی وەک تۆڕی جینزۆن. بەڵام ئەو سەرکوتکردنەی کە دەسەڵاتدارانی فەڕەنسا چ لە [[جەزائیر]] و چ لە فەڕەنسای شارە گەورەکاندا ئەنجامیاندا، لەڕادەبەدەر دڵڕەقانە بوو. == ئامارەکان == * ٦٥ ھەزار خۆپیشاندەر. * ٤٠-٣٠٠ کەس کوژراون. * دیارنەمانی ٨٠٠ کەس، فڕێدراونەتە ناو کەناڵە ئاوە پیسەکان و ڕووباری سێن. * حەوت ھەزار بریندار. * ٣٤ ھەزار و ٦١٤ کەس دەستبەسەر کراون و ٢١ ھەزار و ٦١٩ کەسیان ڕەوانەی جەزائیر کراون و خراونەتە شوێنەکانی دەستبەسەرکردن و زیندانەکانەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|جەزائیر|دەیەی ١٩٥٠|دەیەی ١٩٦٠|پاریس|مێژوو|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Paris massacre of 1961}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} 3lccctqtkm3ejvjf7067m5itbuli033 0 276671 1698216 1543108 2026-10-31T13:36:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، ئەفغانستان-کۆلکە) 1698216 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''کۆماری دیموکراتی ئەفغانستان''' ([[پەشتۆ]]: د افغانستان دمکراتی جمهوریت) کە لە ساڵی ١٩٨٦ ناوەکەی گۆڕدرا بۆ کۆماری ئەفغانستان، لە ساڵی ١٩٧٨ تا ١٩٩٢ بوونی ھەبوو، ئەو کاتەی ئەفغانستان لەلایەن حیزبی دیموکراتی گەلانی ئەفغانستانەوە حوکمڕانی دەکرد. حیزبی دیموکراتی گەلانی ئەفغانستان لە ڕێگەی کودەتایەکی سەربازییەوە کە بە شۆڕشی تۆر ناسراوە و حکوومەتی محەممەد داوود خانی ڕووخاند و ھاتە سەر دەسەڵات. داوود نوور محەممەد تورکی لە ٣٠ی نیسانی ١٩٧٨ لە شوێنی وەک سەرۆکی دەوڵەت و حکوومەت گرتەوە، تورکی و حافیزوڵڵا ئەمین ڕێکخەری شۆڕشی ساور لە ماوەی حوکمڕانی خۆیاندا چەندین چاکسازیی مشتومڕاوییان ھێنایە ئاراوە، وەک چاکسازیی زەوی و ھاوسەرگیری. ئەمین چاکسازییەکانی دیکەی بۆ چاکسازییەکانی داوود زیاد کرد، وەک پەروەردەی گشتگیر و مافی یەکسان بۆ ژنان. ململانێی دەسەڵات دەستی پێکرد، دوای ماوەیەکی کەم لە دامەزراندنی، لە نێوان فراکسیۆنی خەڵق بە سەرۆکایەتی تورکی و ئەمین و فراکسیۆنی بەرجام بە سەرۆکایەتی بابراک کەرماڵ. خەڵقییەکان سەرکەوتنیان بەدەستھێنا و بەرجامەکان لە حیزبەکە دەرکران. دیارترین سەرکردەکانی بەرجام دەربەدەر کران بۆ بلۆکی ڕۆژھەڵات و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. == ڕووخان ١٩٨٩–١٩٩٢ == پاکستان بە سەرکردایەتی محەمەد زیائولحەق بەردەوام بوو لە پشتیوانیکردنی موجاھیدانی ئەفغانستان، ھەرچەندە ئەمە پێشێلکردنی [[پەیماننامەی جنێڤ|ڕێککەوتننامەکانی جنێڤ]] بوو. سەرەتا زۆربەی چاودێران چاوەڕوانی ئەوە بوون کە حکوومەتەکەی نەجیبوڵڵا دەستبەجێ بڕووخێت و حکوومەتێکی ئیسلامی بناژۆخواز لە شوێنیدا بگرێتەوە. سی ئای ئەی لە ڕاپۆرتێکدا ڕای گەیاندووە کە حکوومەتی نوێ نامۆ دەبێت لە لایەنگرێتیدا، یان لەوەش خراپتر دووژمنایەتی دەبێت بەرامبەر ئەمریکا. شەڕی جەلال ئاباد، ڕاستەوخۆ دوای کشانەوەی سۆڤیەت، لە نێوان ھێزەکانی حکوومەتی ئەفغانستان و موجاھیدەکاندا ڕوویدا، ھێزەکانی حکوومەت بە پێچەوانەی ئەوەی کە زۆر کەس چاوەڕێیان دەکرد، ھێرشەکەیان بەرپەرچ دایەوە و شەڕەکەیان بردەوە. ئەم دۆخە درێژەی نەکێشا و تا ھاوینی ساڵی ١٩٩٠ ھێزەکانی حکوومەتی ئەفغانستان دیسانەوە لە بەرگریدا بوون. تا سەرەتای ١٩٩١ حکوومەت تەنھا ١٠٪ی ئەفغانستانی کۆنتڕۆڵ کرد، گەمارۆی یازدە ساڵەی خوست بە سەرکەوتنێکی موجاھیدان کۆتایی ھات و دواجار ورەی سوپای ئەفغانستان داڕما. جیابوونەوەی و ھەڵوەشانەوەی یەکێتیی سۆڤیەت بەسوود نەبوو، چونکە سەدان ملیۆن دۆلاری ساڵانەی ھاوکاری ئابووری لە مۆسکۆوە بۆ حکوومەتەکەی نەجیبوڵڵا وەستا. لە مانگی ئازاری ١٩٩٢ نەجیبوڵڵا پێشنیازی دەستلەکارکێشانەوەی دەستبەجێی حکوومەتەکەی کرد و دوای ڕێککەوتن لەگەڵ نەتەوە یەکگرتووەکان حکوومەتەکەی بە حکوومەتێکی کاتی گۆڕدرا. لە ناوەڕاستی مانگی نیساندا، نەجیبوڵڵا پلانی نەتەوە یەکگرتووەکانی بۆ ڕادەستکردنی دەسەڵات بە ئەنجومەنێکی حەوت کەسی قبوڵ کرد. دوای چەند ڕۆژێک و لە ١٤ی نیساندا، نەجیبوڵڵا ناچار بوو دەست لەکار بکێشێتەوە، لەسەر فەرمانی حیزبی نیشتمانی، بەھۆی لەدەستدانی کۆنترۆڵی بنکەی ئاسمانی بەگرام و شارۆچکەی چاریکار. عەبدولڕەحیم ھاتیف دوای دەستلەکارکێشانەوەی نەجیبوڵڵا بوو بە سەرۆکی دەوڵەت بە وەکالەت. ماوەیەکی کەم پێش ڕووخانی کابوول، نەجیبوڵڵا داوای لێبوردنی لە نەتەوە یەکگرتووەکان کرد و لێبوردنەکەی پێدرا. نەجیبوڵڵا لەلایەن عەبدولڕەشید دۆستومەوە ڕێگری لێکرا لە ھەڵھاتن و نەجیبوڵڵاش لە بارەگای ناوخۆیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کابوول داوای پەناگەیەکی کرد. شەڕی ئەفغانستان بە ڕووخانی نەجیبوڵڵا کۆتایی نەھات و تا ئێستاش بەردەوامە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمۆنیزم|دەیەی ١٩٧٠|دەیەی ١٩٨٠|دەیەی ١٩٩٠|مێژوو|ئیسلام|وڵاتەکان|ئەفغانستان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}} {{پۆلی کۆمنز|Democratic Republic of Afghanistan}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ئەفغانستان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەفغانستان لە دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:ئەفغانستان لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:بلۆکی ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ناوەڕاستی ئاسیا]] [[پۆل:کۆمارە سۆسیالیستییەکانی پێشوو]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٩٢]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٨]] [[پۆل:دەوڵەتە دیکتاتۆرەکان]] q8npc17ezx6vj5vccayc84z0wbicpqo 1698412 1698216 2026-10-31T20:09:04Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698412 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''کۆماری دیموکراتی ئەفغانستان''' ([[پەشتۆ]]: د افغانستان دمکراتی جمهوریت) کە لە ساڵی ١٩٨٦ ناوەکەی گۆڕدرا بۆ کۆماری ئەفغانستان، لە ساڵی ١٩٧٨ تا ١٩٩٢ بوونی ھەبوو، ئەو کاتەی ئەفغانستان لەلایەن حیزبی دیموکراتی گەلانی ئەفغانستانەوە حوکمڕانی دەکرد. حیزبی دیموکراتی گەلانی ئەفغانستان لە ڕێگەی کودەتایەکی سەربازییەوە کە بە شۆڕشی تۆر ناسراوە و حکوومەتی محەممەد داوود خانی ڕووخاند و ھاتە سەر دەسەڵات. داوود نوور محەممەد تورکی لە ٣٠ی نیسانی ١٩٧٨ لە شوێنی وەک سەرۆکی دەوڵەت و حکوومەت گرتەوە، تورکی و حافیزوڵڵا ئەمین ڕێکخەری شۆڕشی ساور لە ماوەی حوکمڕانی خۆیاندا چەندین چاکسازیی مشتومڕاوییان ھێنایە ئاراوە، وەک چاکسازیی زەوی و ھاوسەرگیری. ئەمین چاکسازییەکانی دیکەی بۆ چاکسازییەکانی داوود زیاد کرد، وەک پەروەردەی گشتگیر و مافی یەکسان بۆ ژنان. ململانێی دەسەڵات دەستی پێکرد، دوای ماوەیەکی کەم لە دامەزراندنی، لە نێوان فراکسیۆنی خەڵق بە سەرۆکایەتی تورکی و ئەمین و فراکسیۆنی بەرجام بە سەرۆکایەتی بابراک کەرماڵ. خەڵقییەکان سەرکەوتنیان بەدەستھێنا و بەرجامەکان لە حیزبەکە دەرکران. دیارترین سەرکردەکانی بەرجام دەربەدەر کران بۆ بلۆکی ڕۆژھەڵات و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. == ڕووخان ١٩٨٩–١٩٩٢ == پاکستان بە سەرکردایەتی محەمەد زیائولحەق بەردەوام بوو لە پشتیوانیکردنی موجاھیدانی ئەفغانستان، ھەرچەندە ئەمە پێشێلکردنی [[پەیماننامەی جنێڤ|ڕێککەوتننامەکانی جنێڤ]] بوو. سەرەتا زۆربەی چاودێران چاوەڕوانی ئەوە بوون کە حکوومەتەکەی نەجیبوڵڵا دەستبەجێ بڕووخێت و حکوومەتێکی ئیسلامی بناژۆخواز لە شوێنیدا بگرێتەوە. سی ئای ئەی لە ڕاپۆرتێکدا ڕای گەیاندووە کە حکوومەتی نوێ نامۆ دەبێت لە لایەنگرێتیدا، یان لەوەش خراپتر دووژمنایەتی دەبێت بەرامبەر ئەمریکا. شەڕی جەلال ئاباد، ڕاستەوخۆ دوای کشانەوەی سۆڤیەت، لە نێوان ھێزەکانی حکوومەتی ئەفغانستان و موجاھیدەکاندا ڕوویدا، ھێزەکانی حکوومەت بە پێچەوانەی ئەوەی کە زۆر کەس چاوەڕێیان دەکرد، ھێرشەکەیان بەرپەرچ دایەوە و شەڕەکەیان بردەوە. ئەم دۆخە درێژەی نەکێشا و تا ھاوینی ساڵی ١٩٩٠ ھێزەکانی حکوومەتی ئەفغانستان دیسانەوە لە بەرگریدا بوون. تا سەرەتای ١٩٩١ حکوومەت تەنھا ١٠٪ی ئەفغانستانی کۆنتڕۆڵ کرد، گەمارۆی یازدە ساڵەی خوست بە سەرکەوتنێکی موجاھیدان کۆتایی ھات و دواجار ورەی سوپای ئەفغانستان داڕما. جیابوونەوەی و ھەڵوەشانەوەی یەکێتیی سۆڤیەت بەسوود نەبوو، چونکە سەدان ملیۆن دۆلاری ساڵانەی ھاوکاری ئابووری لە مۆسکۆوە بۆ حکوومەتەکەی نەجیبوڵڵا وەستا. لە مانگی ئازاری ١٩٩٢ نەجیبوڵڵا پێشنیازی دەستلەکارکێشانەوەی دەستبەجێی حکوومەتەکەی کرد و دوای ڕێککەوتن لەگەڵ نەتەوە یەکگرتووەکان حکوومەتەکەی بە حکوومەتێکی کاتی گۆڕدرا. لە ناوەڕاستی مانگی نیساندا، نەجیبوڵڵا پلانی نەتەوە یەکگرتووەکانی بۆ ڕادەستکردنی دەسەڵات بە ئەنجومەنێکی حەوت کەسی قبوڵ کرد. دوای چەند ڕۆژێک و لە ١٤ی نیساندا، نەجیبوڵڵا ناچار بوو دەست لەکار بکێشێتەوە، لەسەر فەرمانی حیزبی نیشتمانی، بەھۆی لەدەستدانی کۆنترۆڵی بنکەی ئاسمانی بەگرام و شارۆچکەی چاریکار. عەبدولڕەحیم ھاتیف دوای دەستلەکارکێشانەوەی نەجیبوڵڵا بوو بە سەرۆکی دەوڵەت بە وەکالەت. ماوەیەکی کەم پێش ڕووخانی کابوول، نەجیبوڵڵا داوای لێبوردنی لە نەتەوە یەکگرتووەکان کرد و لێبوردنەکەی پێدرا. نەجیبوڵڵا لەلایەن عەبدولڕەشید دۆستومەوە ڕێگری لێکرا لە ھەڵھاتن و نەجیبوڵڵاش لە بارەگای ناوخۆیی نەتەوە یەکگرتووەکان لە کابوول داوای پەناگەیەکی کرد. شەڕی ئەفغانستان بە ڕووخانی نەجیبوڵڵا کۆتایی نەھات و تا ئێستاش بەردەوامە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمۆنیزم|دەیەی ١٩٧٠|دەیەی ١٩٨٠|دەیەی ١٩٩٠|مێژوو|ئیسلام|وڵاتەکان|ئەفغانستان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}} {{پۆلی کۆمنز|Democratic Republic of Afghanistan}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{ئەفغانستان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەفغانستان لە دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:ئەفغانستان لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:بلۆکی ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:وڵاتە پێشووەکانی ناوەڕاستی ئاسیا]] [[پۆل:کۆمارە سۆسیالیستییەکانی پێشوو]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، ھەڵوەشانەوەی ١٩٩٢]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩٧٨]] [[پۆل:دەوڵەتە دیکتاتۆرەکان]] qutmj5kzng6vj45uwa3spms5qlbf6ue 0 276867 1698557 1535705 2026-11-01T04:39:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1698557 wikitext text/x-wiki '''کۆنسێپتوالیزم''' یا '''تێگەیشتەییخوازی''' تیۆرییەکە لەبارەی [[تێکڕایی|تێکڕایییەکانەوە]]، بۆ نموونە لەبارەی [[تایبەتمەندی (فەلسەفە)|تایبەتمەندییەکان]] و [[پەیوەندی (فەلسەفە)|پەیوەندییەکانەوە]]، کە دەڵێ ئەمانە، واتە تێکڕایییەکان، [[تێگەیشتە|تێگەیشتەی]] ناو [[زەین|زەینن]] و، بە ھیچ شێوەیەک نین لە دنیای دەرەوەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Foundations of mathematics - Universals, Axioms, Logic {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/science/foundations-of-mathematics/Universals |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> کۆنسێپتوالیزم دژایەتیی [[نۆمینالیزم]] و [[ڕیالیزمی فەلسەفی|ڕیالیزم]] دەکا. بە گوێرەی نۆمینالیزم، تیکڕایی ھەر نییە، ئەوەی کە ھەیە ناوە و وشە. بە گوێرەی ڕیالیزم، تێکڕایی ھەیە (لە دنیای دەرەوەدا) و ھەبوونیشی ھەڵنەواسراوە بە زەینەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Dictionary of philosophy|بڵاوکەرەوە=Penguin Books|پەڕەکان=١١٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} gd2jmit2a3xlrncdh6xajtxjm4l4zr3 0 276947 1698483 1535602 2026-11-01T01:34:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698483 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:UNO_graduate_students_visit_Louisiana_National_Guard_Museum,_Jackson_Barracks_150410-A-QM174-008.jpg|وێنۆک|کارتی یاریکردن کە وێنەی داواکراوانی عێراقی لەسەر مێزێک بڵاوکراونەتەوە لە بەشی ئەرشیفی مۆزەخانەی سوپای نیشتمانی لە ویلایەتی لویزیانای ئەمریکا.]] دوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣|لەشکرکێشی ئەمریکا بۆ سەر عێراق]] لە ساڵی ٢٠٠٣، دەزگای ھەواڵگری بەرگری ئەمریکا کارتی یاریکردنی بۆ سەربازەکان پەرەپێدا بۆ ئەوەی یارمەتیان بدات لە ناسینەوەی زۆرترین ئەندامانی داواکراوی [[حکوومەت|حکوومەتەکەی]] [[سەددام حوسێن|سەددام حوسێن]]، کە زۆربەیان سەرۆک و کەسایەتی باڵای [[حیزبی بەعس|حیزبی سۆسیالیستی عەرەبی بەعس]] یان ئەندام بوون لە ئەنجومەنی فەرماندەیی شۆڕش. ئەم کارتە بە فەرمی ناوی "کارتی یاریکردنی ناسینەوەی ناسنامە"یە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}} {{پۆلی کۆمنز|Most-wanted Iraqi playing cards}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 8k99otfnvjomxurywte8dzn1g9isavm 0 277055 1698366 1583324 2026-10-31T19:36:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1698366 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''کۆمەڵکوژی حەما''' کۆمەڵکوژییەکە کە لە شوباتی ساڵی ١٩٨٢ ڕوویدا، کاتێک ھێزە چەکدارەکانی سووریا و لیواکانی بەرگری سووریا بە فەرمانی سەرۆکی وڵاتەکە، [[حافز ئەسەد|حافز ئەسەد]]، بۆ ماوەی ٢٧ ڕۆژ گەمارۆی شاری [[حەما|حەما]]ی دا بۆ سەرکوتکردنی ڕاپەڕینی [[ئیخوان موسلمین|ئیخوان موسلمین]] کە دژی حکوومەت بوون. ئەو [[کۆمەڵکوژی| کۆمەڵکوژییەی]] سوپای سووریا بە فەرماندەیی لیوا [[ڕیفعەت ئەسەد]] ئەنجامدرا، بە شێوەیەکی کاریگەر کۆتایی بەو ھەڵمەتە ھێنا کە لە ساڵی ١٩٧٦ لەلایەن گرووپە ئیسلامییە سوننەکانەوە بە سەرۆکایەتی ئیخوان موسلمین دژی ڕژێم دەستیپێکرد. ڕاپۆرتە دیپلۆماسییە سەرەتاییەکانی [[جیھانی ڕۆژاوایی|وڵاتانی ڕۆژاوایی]] باس لەوە دەکەن کە لە ماوەی ئەم کۆمەڵکوژییەدا ھەزار کەس گیانیان لەدەستداوە؛<ref name="time1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://time.com/time/magazine/article/0,9171,921108,00.html|سەردێڕ=Syria: Bloody Challenge to Assad|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ١٩٨٢|ئیش=[[تايم (مجلة)|Time]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130825181531/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,921108,00.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=أكتوبر 2020}}</ref> <ref name="New York Times, 12 February 1982">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=JOHN KIFNER, Special to the New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1982/02/12/world/syrian-troops-are-said-to-battle-rebels-encircled-in-central-city.html|سەردێڕ=Syrian Troops Are Said To Battle Rebels Encircled In Central City|شوێن=Hama (Syria); Syria|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ١٩٨٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190616201109/https://www.nytimes.com/1982/02/12/world/syrian-troops-are-said-to-battle-rebels-encircled-in-central-city.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> لە کاتێکدا ئەو خەمڵاندنانەی دواتر دەرچوون جیاواز بوون، بەڵام باس لەوە کرا کە لەکاتی ھەڵمەتەکەدا دوو ھەزار ھاووڵاتی سووریا کوژراون، ژمارەیەک کە لەلایەن ژمارەیەک میدیای حکوومەتەوە پەسەند کران. لە کاتێکدا ھەندێکی تر بە سەرۆکایەتی ڕۆبەرت فیسک مەزەندەیان کرد کە ژمارەی قوربانییەکان گەیشتووەتە ٢٠ ھەزار کەس؛ و لیژنەی مافی مرۆڤی سووریا ڕای گەیاند کە ژمارەی کوژراوان ٤٠ ھەزار کەسی تێپەڕاندووە.<ref name="fisk2010" /> لە میانی ئۆپەراسیۆنەکەدا نزیکەی ھەزار سەربازی سووریاش کوژران و بەشێکی زۆری شاری کۆنیش وێران کران. ئەم ھێرشە بە یەکێک لە خوێناویترین کردەوەکان وەسف کرا کە حکوومەتێکی عەرەبی دژی گەلەکەی خۆی لە مێژووی ھاوچەرخی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدا ئەنجامی داوە.<ref name="fisk2010" /> ئۆپۆزسیۆنی سووریا دەڵێ زۆرینەی ڕەھای قوربانییەکان خەڵکی مەدەنی بوون،<ref>Fisk, Robert. 1990. Pity the Nation. London: Touchstone, {{ISBN|0-671-74770-3}}.</ref> و ڕژێمەکە تۆمەتبار دەکات بەوەی کە بووەتە ھۆکاری ھەموو ئەو شتانەی ڕوویانداوە، لەکاتێکدا میدیاکانی حکوومەتی سووریا ئەو لێدوانانە ڕەتدەکەنەوە و تەنھا بە "تۆمەت"ی دەزانن. == پاش کۆمەڵکوژی == [[پەڕگە:After_Hama_Massacre_18.jpg|وێنۆک|نووسینێکی سەر دیواری [[حەما]] پاش کۆمەڵکوژییەکە نووسراوە «ھیچ خودایەک نییە جگە لە نیشتمان و ھیچ پێغەمبەرێک نییە جگە لە [[بەعس]]»]] دوای ڕاپەڕینی حەما؛ ڕژێمی سووریا سەرکەوتوو بوو لە شکاندنی "یاخیبوونی ئیسلامی" و لەو کاتەوە ئیخوان موسلمین لە دەربەدەریدا چالاکییان کردووە لە کاتێکدا لایەنەکانی دیکە خۆیان ڕادەست کردووە یان بە تەواوی لە گۆڕەپانەکە کشاونەتەوە. پێگەی حکوومەت لە سووریا لەکاتی ڕاپەڕیندا بە شێوەیەکی بەرچاو تووند بووەوە؛ حافز ئەسەد زیاتر پشتی بە سەرکوت کردن بەستبوو نەک تاکتیکی سیاسی. دوای کۆمەڵکوژییەکە؛ ئاژاوەگێڕی لە نێوان گرووپە ئۆپۆزسیۆنەکاندا ڕوویدا تەنانەت ھەندێک فراکسیۆن شایەتی دابەشبوونی توندوتیژی ناوخۆیی بوون کە کاریگەری لەسەر دۆزی سەرەکییان ھەبوو و بێدەنگی باقی شار و پارێزگاکان کاریگەری زۆری لەسەر نەیاران ھەبوو. زۆربەی ئەندامانی "گرووپە یاخیبووەکان" یان لە وڵات ھەڵھاتن یان لە لەژێرزەمیندا ماونەتەوە؛ بە تایبەتی لە [[ئوردن]] و [[عێراق]]، ھەندێکی تریش چوونە [[ئەمریکا]] و [[بەریتانیا]] و [[ئەڵمانیا]]. سەبارەت بە ئیخوان موسلمین - گەورەترین گرووپی ئۆپۆزسیۆن - دابەش بوو بۆ دوو فراکسیۆن: یەکێکیان وازی لە بیرۆکەی "خەباتی چەکداری" ھێنا لە ھەوڵێکدا بۆ وەرگرتنی پێگەیەکی میانڕەوتر و لە کۆتاییدا بارەگای خۆی لە [[شانشینی یەکگرتوو]] کرد، لە کاتێکدا دووەمیان بەردەوام بوو لە باوەڕبوون بە بیرۆکەی شۆڕش لە دژی ڕژێم و ڕووخاندنی، بەڵام ئەندامەکانی ڕوویان لە عێراق کرد و ساڵانێک لەوێ مانەوە پێش ئەوەی بچنە ناو ڕەوتی سەرەکی [[لەندەن]]. لێرەدا شایەنی باسە کە کۆمەڵکوژیی حەما زۆرجار باس دەکرێت کاتێک باس لە تۆماری خراپی حکوومەتی حافز ئەسەد دەکرێت لە بواری مافەکانی مرۆڤدا.<ref>US Dept. of State, country profile</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.globalpolitician.com/ |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٠٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070529125957/http://globalpolitician.com/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>Human Rights Watch, 2010</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|1982 Hama massacre}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|مافەکانی مرۆڤ|سووریا|مێژوو}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} 6tucn9f79zkzrnlmr9ozj8kyahdbt8a 0 277059 1698377 1543082 2026-10-31T19:38:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سووریا-کۆلکە) 1698377 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''کۆمەڵکوژیی پردی شوغور ١٩٨٠''' ڕووداوی خوێناوین کە لە شاری [[جسر شوغور]]ی [[سووریا]] (کە دەکەوێتە نێوان [[لازقیە]] و [[حەلەب]]) لە ٩ی ئازاری [[١٩٨٠|١٩٨٠ی]] زایینیدا بە مانگرتن و خۆپیشاندان دەستیان پێکرد و بەدوایدا ڕووبەڕووبوونەوە لە نێوان ھێزەکانی ڕژێمی بەعسی سووریا و [[ئیخوان موسلمین|ئیخوان موسلیمین]] بەھۆی چەکدارانی ئیخوان موسلیمین ھێرشیان کردە سەر پادگانی سەربازی و نووسینگەکانی [[حیزبی بەعس]] لە شارەکەدا لە چوارچێوەی ناڕەزایەتییەکانی دژە حکوومەت لە [[سووریا]]. == ڕووداوەکانی کۆمەڵکوژیی == ھێزەکانی یەکینەکانی تایبەت بە سەرۆکایەتی فەریق عەلی حەیدەر گەمارۆی شاری جسر شوغوریان دا و بە ھاوەن و مووشەک لە ھێلیکۆپتەرەکانەوە بۆردوومانیان کرد و ماڵ و دووکانەکانیان وێران کرد پاشان لە ١٠ی ئازاری ١٩٨٠ ھێرشیان کردە سەری و ٩٧ ھاووڵاتی، پیاو، منداڵ و ژنیان دوورخستەوە. فەرمانی بە ئەندامەکانی کرد کە تەقەیان لێ بکەن، تۆفیق سالحە، ئەندامی سەرکردایەتی ناوچەیی حیزبی بەعس، شایەتحاڵی ئەم کۆمەڵکوژییە بوو، و حەیدەر و سالحە فەرمانی دەرکرد بە وێرانکردنی خانووەکان و سووتاندیان لە ئەنجامدا ۳۰ ماڵیان ڕووخاند و فەرمانیان کرد بە تێکدانی لاشەکان لەبەردەم خەڵکیدا. لە ئەنجامدا دەیان کەس کوژران و بریندار بوون و لایەنی کەم دوو سەد کەسیش دەستگیر کران. ڕۆژی دواتر دادگای سەربازیی بڕیاری لەسێدارەدانی زیاتر لە سەد دەستگیرکراوی دەرکرد.<ref>https://web.archive.org/web/20171010200228/https://books.google.com/books?id=6D9EiJKRTHcC</ref><ref>https://archive.org/details/bub_gb_N-xjxWYWnlwC</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سووریا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:سووریا لە ١٩٨٠]] ifob3rxtn8qi56hj7eogdr69afm5xrd 1698395 1698377 2026-10-31T20:01:34Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698395 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''کۆمەڵکوژیی پردی شوغور ١٩٨٠''' ڕووداوی خوێناوین کە لە شاری [[جسر شوغور]]ی [[سووریا]] (کە دەکەوێتە نێوان [[لازقیە]] و [[حەلەب]]) لە ٩ی ئازاری [[١٩٨٠|١٩٨٠ی]] زایینیدا بە مانگرتن و خۆپیشاندان دەستیان پێکرد و بەدوایدا ڕووبەڕووبوونەوە لە نێوان ھێزەکانی ڕژێمی بەعسی سووریا و [[ئیخوان موسلمین|ئیخوان موسلیمین]] بەھۆی چەکدارانی ئیخوان موسلیمین ھێرشیان کردە سەر پادگانی سەربازی و نووسینگەکانی [[حیزبی بەعس]] لە شارەکەدا لە چوارچێوەی ناڕەزایەتییەکانی دژە حکوومەت لە [[سووریا]]. == ڕووداوەکانی کۆمەڵکوژیی == ھێزەکانی یەکینەکانی تایبەت بە سەرۆکایەتی فەریق عەلی حەیدەر گەمارۆی شاری جسر شوغوریان دا و بە ھاوەن و مووشەک لە ھێلیکۆپتەرەکانەوە بۆردوومانیان کرد و ماڵ و دووکانەکانیان وێران کرد پاشان لە ١٠ی ئازاری ١٩٨٠ ھێرشیان کردە سەری و ٩٧ ھاووڵاتی، پیاو، منداڵ و ژنیان دوورخستەوە. فەرمانی بە ئەندامەکانی کرد کە تەقەیان لێ بکەن، تۆفیق سالحە، ئەندامی سەرکردایەتی ناوچەیی حیزبی بەعس، شایەتحاڵی ئەم کۆمەڵکوژییە بوو، و حەیدەر و سالحە فەرمانی دەرکرد بە وێرانکردنی خانووەکان و سووتاندیان لە ئەنجامدا ۳۰ ماڵیان ڕووخاند و فەرمانیان کرد بە تێکدانی لاشەکان لەبەردەم خەڵکیدا. لە ئەنجامدا دەیان کەس کوژران و بریندار بوون و لایەنی کەم دوو سەد کەسیش دەستگیر کران. ڕۆژی دواتر دادگای سەربازیی بڕیاری لەسێدارەدانی زیاتر لە سەد دەستگیرکراوی دەرکرد.<ref>https://web.archive.org/web/20171010200228/https://books.google.com/books?id=6D9EiJKRTHcC</ref><ref>https://archive.org/details/bub_gb_N-xjxWYWnlwC</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سووریا}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:سووریا لە ١٩٨٠]] jrljv7uq5z0kcbknm1y2uzckghvj4k5 0 277060 1698373 1535532 2026-10-31T19:37:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سووریا-کۆلکە) 1698373 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''کۆمەڵکوژیی بووستان ئەلقەسر لە حەلەب''' کۆمەڵکوژییەک بوو لە گەڕەکی بووستان قەسر لە شاری [[حەلەب|حەلەبی]] سووریا لە سەردەمی سەرۆک کۆماری [[حافز ئەسەد]] لە ١٢ی ٨ی ١٩٨٠، کە دووەم ڕۆژی جەژنی ڕەمەزان بوو. (دوای کۆمەڵکوژیی گەڕەکی ئەلمەشاریقە کە لە یەکەم ڕۆژی جەژنی ڕەمەزاندا ڕوویدا). لە ئەنجامدا کۆمەڵکوژییەکە ٣٥ ھاووڵاتی کوژران. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سووریا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سووریا-کۆلکە}} fb98dk7yeso65qdbq3tiw42tt6weetm 0 277062 1698372 1535531 2026-10-31T19:37:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سووریا-کۆلکە) 1698372 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}}'''کۆمەڵکوژیی بازاڕی ئەلئەحەد''' لە شاری [[حەلەب]]ی [[سووریا]] ڕوویدا لە ١٣ی ٧ی ١٩٨٠ لە سەردەمی [[حافز ئەسەد]]. بیست ئۆتۆمبێلی پڕ لە سەرباز ھێرشیان کردە سەر بازاڕەکە، کە قەرەباڵغ بوو لە کەسانی سادە، لەوانە کرێکار، جووتیار، ژن و منداڵ، کە سەردانی ئەم بازاڕە بەناوبانگەیان کرد کە دەکەوێتە ناوچەیەکی بەناوبانگی شاری حەلەب، بە مەبەستی کڕینی پێویستی خۆیان لە فرۆشیارانی سەر شەقامەکان لەسەر عەرەبانە و حەسیرەکان. ئەم توخمە چەکدارانە بە شێوەیەکی ھەڕەمەکی دەستیان کرد بە تەقەکردن لە خەڵک و ١٩٢ کەس کوژران و بریندار بوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سووریا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سووریا-کۆلکە}} l3aucif7mjfikiej6idnwa40dwmecsj 0 277082 1698437 1535556 2026-10-31T22:34:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1698437 wikitext text/x-wiki '''کۆمەڵکوژیی قوتابخانەی تۆپخانەی حەلەب''' کە لە ڕۆژی شەممە [[١٦ی حوزەیران|١٦ی]] حوزەیرانی [[١٩٧٩]] لە [[قوتابخانە|قوتابخانەی]] تۆپخانە کە دەکەوێتە ناوچەی ڕامۆسە لە شاری [[حەلەب|حەلەبی]] [[سووریا|سوریا]] ڕوویدا و لە ئەنجامدا ٥٠ بۆ ٨٢ خوێندکاری قوتابخانە گیانیان لەدەستدا کە زۆربەیان خەڵکی مەزهەبی عەلەوی بوون و نزیکەی ٥٤ خوێندکار بریندار بوون، بەپێی وەشانی فەرمی بەپێی گێڕانەوەی پێشڕەوی شەڕکەر (الطلیعە المقاتلە) کە ئەبوو مووسعەب ئەلسووری عومەر عەبدولحەکیم لە کتێبەکەیدا "شۆڕشی ئیسلامیی جیھادی لە سووریا" باسی کردووە، ٢٥٠ خوێندکاران کوژران. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.shrc.org/en/?p=19785|سەردێڕ=The Massacre of the Military Artillery School at Aleppo – Special Report |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180627173310/http://www.shrc.org/en/?p=19785 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wiedl|یەکەم=Kathrin Nina|ناونیشان={{كتب جوجل |plainurl=yes |id=-2jCN5Ur6yUC |پەڕە=٨}}|سەردێڕ=The Hama Massacre: Reasons, Supporters of the Rebellion, Consequences|بڵاوکەرەوە=GRIN Verlag|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٣-٦٣٨-٧١٠٣٤-٣|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠١٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|مێژوو|سووریا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} i490a4h8ig1ggdmbf8mu3qw6sbgt2z4 0 277114 1698386 1547880 2026-10-31T19:39:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1698386 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''کۆمەڵکوژیی زیندانی تەدمۆر''' کۆمەڵکوژییەکە لە [[زیندانی تەدمۆر]] کە دەکەوێتە شاری بیابانی [[تەدمور|تەدمۆر]] نزیکەی ٢٠٠ کیلۆمەتر لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[دیمەشق|دیمەشقی]] پایتەختی سووریاوە دوورە و لە سەرەتای ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا ڕوویدا. کۆمەڵکوژییەکە لە سەردەمی سەرۆک کۆماری کۆچکردوو [[حافز ئەسەد]] ڕوویدا، بە تایبەتی لە ٢٧ی حوزەیرانی ١٩٨٠، کاتێک سەدان زیندانی لە ئاستە کۆمەڵایەتی و سیاسییە جیاوازەکاندا گیانی لەدەستدا، کە زۆرینەیان سەر بە ئیخوان موسلمینی ئۆپۆزسیۆن بوون. == ژمارەی قوربانیان == بەھۆی بەردەوامی نھێنی کۆمەڵکوژییەکە لەلایەن دەسەڵاتدارانەوە، خەمڵاندنەکان سەبارەت بە ژمارەی قوربانیان جیاوازن لە کاتێکدا ھەندێک لە خەمڵاندنەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە ٦٠٠ کەسی تێپەڕاندووە، بەڵام خەمڵاندنە نێونەتەوەیییەکانی دیکە ئاماژە بەوە دەکەن کە ژمارەیان لە ھەزار کوژراو تێدەپەڕێت. ھەندێک لە سەرچاوەکانی مافی مرۆڤ باس لەوە دەکەن کە ژمارەی کوژراوان دەگاتە ھەزار و ٢٠٠ کەس. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|شەڕ|سیاسەت|مافەکانی مرۆڤ|سووریا|ئاسیا|مێژوو}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:سووریا لە ١٩٨٠]] b0b2s1cak67h5p6r013w7qpzx5y9ajo 0 277942 1698568 1688274 2026-11-01T05:47:45Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698568 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ٧٥٥٤ یارییەکی ڤیدیۆیی تەقەکەری کەسی یەکەمە، لەلایەن کۆمپانیای ڤێتنامیی ئیمبۆی گەیمز لە ساڵی ٢٠١١ بەرهەم هێنراوە و پەرەی پێدراوە. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠١٠|کایەی ڤیدیۆیی}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:تەقەکەری کەسی یەکەم]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:یارییەکانی ئۆنڵی-ویندۆز]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] fbif6d6pt5g0p3s8lywyysise4a2xv9 0 277959 1698544 1567496 2026-11-01T04:37:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1698544 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}} '''کۆنتڕۆڵی پلەیستەیشن''' ({{بە ئینگلیزی|PlayStation Controller}}) فەرمی [[پلەیستەیشن ١]] بەرھەمھێنانی لە ساڵی ١٩٩٤ دەستیپێکردووە و لە ساڵی ١٩٩٧ وەستاوە. ==دیزاین== لەسەر بنەمای پێکھاتەی بنەڕەتیی [[دوگمە]]کان کە لەگەڵ دەستەی «[[سووپەر نێس]]»ی [[نینتێندۆ]]دا دانرابوو، دەستەی [[پلەیستەیشن]] جووتێکی تری دوگمەی شانەی بۆ پەنجەکانی ناوەڕاست زیاد کرد. بە مەبەستی نوێکردنەوەی گەیم پادەکە بۆ گەڕان لەناو ژینگە [[سێ ڕەھەندی]]یەکاندا، وەک ئەوانەی پلەیستەیشن بۆ دروستکردنیان دیزاین کرابوو، بیرۆکەی پشت ھەبوونی دوگمەکانی شانە بۆ ھەردوو پەنجەی دۆشاوکە و پەنجەی ناوەڕاست بریتی بوو لە جێبەجێکردنی کۆنتڕۆڵەکانی قووڵایی ئاڕاستەی دوو لایەنە بە بەکارھێنانی دوو کۆمەڵە دوگمە. بۆ قەرەبووکردنەوەی گرتنی کەمتر جێگیر بەھۆی گۆڕینی شوێنی پەنجەکانی ناوەڕاست بۆ سەر شانەکان، دەسکی گرتن بۆ دەستەکە زیاد کرا. بە بەکارھێنانی شێوە ئەندازەییە سادەکانی سێگۆشەیەکی [[سەوز]]، بازنەیەکی [[سوور]]، [[خاچ]]ێکی [[شین]]، و چوارگۆشەیەکی [[پەمەیی]] ([[File:PlayStationTriangle.svg|16px|Triangle]], [[File:PlayStationCircle.svg|16px|Circle]], [[File:PlayStationX.svg|16px|Cross]], [[File:PlayStationSquare.svg|16px|Square]]) بۆ ناونانی دوگمەکانی چالاکییەکەی لەبری پیت یان ژمارە باوەکان، دەستەی پلەیستەیشن نیشانەیەکی بازرگانیی دامەزراند کە بە شێوەیەکی زۆر خرایە ناو براندی پلەیستەیشنەوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ «تێیۆ گۆتۆ»، دیزاینەری دەستەی ڕەسەنی [[پلەیستەیشن]]، ڕوونی کردەوە کە سیمبوولەکان چی دەگەیەنن: بازنە و خاچ نوێنەرایەتی «بەڵێ» و «نەخێر» دەکەن بە ڕیزبەندی (وەک لە [[چاند]]ی [[ژاپۆن]]یدا باوە، ئەمەش بەکارھێنانی باویان وەک «پەسەندکردن» و «ھەڵوەشاندنەوە» لە زۆربەی [[کایە]]کانی پلەیستەیشنی ژاپۆنیدا ڕوون دەکاتەوە و بە ھەمان شێوەی دوگمەکانی A و B لەسەر دەستەی سووپەر نێس دانراون کە ئەرکی ھاوشێوەیان ھەبوو)؛ سێگۆشەکە [[ھێما]]یە بۆ خاڵی بینین و چوارگۆشەکەش ھاوتای لاپەڕەیەکی کاغەزە کە بۆ دەستگەیشتن بە [[پێڕست]]ەکان بەکاردێت. لە وەشانە ڕۆژاواییەکاندا، ئەرکەکانی بازنە و خاچ زۆرجار پێچەوانە دەکرێنەوە (بازنە بۆ ھەڵوەشاندنەوە، خاچ بۆ پەسەندکردن) یان دەدرێنە دوگمەیەکی تر (خاچ بۆ پەسەندکردن، سێگۆشە بۆ ھەڵوەشاندنەوە). [[کۆنسووڵ]]ی [[پلەیستەیشن]] ٢ توانای کارپێکردنی دەستەی پلەیستەیشنی ڕەسەنی ھەیە چونکە ھەمان بەستەر و پڕۆتۆکۆڵی کۆنسووڵی پلەیستەیشنی ڕەسەن بەکار دەھێنێت، ئەمەش بەھۆی گونجانی کۆنسووڵەکە لەگەڵ پاشکۆکانی پلەی ستەیشنی ڕەسەن. بەڵام کارکردنی لە زۆرێک لە کایەکانی [[پی ئێس ٢]]دا سنووردارە بەھۆی نەبوونی دوگمە [[ئانالۆگ]]ەکان و دوگمە ھەستیارەکان بە پەستان.<ref>"An interview with Ken Kutaragi", Next Generation, vol. 1, no. 6, Burlingame, California: Imagine Publishing, p. 53, June 1995, ISSN 1078-9693</ref><ref>https://web.archive.org/web/20110705174449/http://www.1up.com/news/playstation-1-design</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|PlayStation Controller}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|ژاپۆن}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو بەرھەمانەی لە ساڵی ١٩٩٤ خراونەتەڕوو]] 820pcodb7f18soedt7nmtgjs5g31y1h 0 278266 1698688 1672947 2026-11-01T10:39:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1698688 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆڕێ | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کوري }}<br>{{lang-en| Kore }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[شارەدێ]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Maps of Pirmam, Shaqlawa & Harir districts.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەریر|ھەریر]]، [[قەزای شەقڵاوە|شەقڵاوە]]، [[قەزای پیرمام|پیرمام]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12|coord={{Coord|36.39491| 44.23895 }}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شارەدێی کۆڕێ''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.39491| 44.23895 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای پیرمام]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کۆڕێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = [[٢٠٢٤]] | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٣٫٦ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٦٣ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٩٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆڕێ''' یەکێکە لە شارەدێیەکانی [[قەزای پیرمام]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]]. کۆڕێ ناوەندی [[ناحیەی کۆڕێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = نەخشەی ھەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ | نووسەر = ناوەندی زانیارییە مرۆییە ھاوبەشەکان | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124053955/https://www.kurdipedia.org/files/relatedfiles/2018/148438/0001.PDF?ver=131678453340000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یەکە کارگێڕیەکانی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان، لەسەر ئاستی پارێزگا و قەزا و ناحیە و ژینگە گەڕەک/گوند | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/a212.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = دەستەی ئاماری حکوومەتی ھەرێمی کوردستان |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = رووپێوی دیمۆگرافی لە ھەرێمی کوردستان 2017 | ناونیشان = https://krso.gov.krd/content/upload/1/root/080519013929.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = IOM |زمان = [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ | نووسەر = د.عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شارەدێی کۆڕێ لە شارۆچکەی [[پیرمام]] (٦کم) دوورە، وە دووری لە شاری [[ھەولێر]] (٣٤کم) کیلۆ مەتر دەبێت. .<ref> https://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=18419&Jor=4</ref> == ناو == * کۆڕ/کۆڕەکە: لە [[زمانی کوردی]]دا بە شوێنێکی نزم، دۆڵ، یان دەشتاییەکی دەورەدراو بە [[چیا]] دەوترێت "کۆڕ" یان "کۆڕێ". لەبەرئەوەی کۆڕێ خۆی دەکەوێتە نێوان چەند بەرزایی و چیایەک و وەک حەوزێک یان دۆڵێکی نزم وایە، ئەم ناوەی بەسەردا بڕاوە. * کۆڕی ئاو: ھەندێک پێیان وایە بەھۆی کۆبوونەوەی ئاو یان سەرچاوە ئاوییەکان لەو دۆڵەدا، بەو شوێنە وتراوە کۆڕێ. * دەوترێت لە ڕابردوودا ئەم شوێنە مەڵبەند یان شوێنی کۆبوونەوەی پیاوان، سەرۆک ھۆزەکان، یان ڕێبواران بووە کە تێیدا "کۆڕ" (کۆبوونەوە یان دیوەخان) بەستراوە بۆ چاوپێکەوتن، چارەسەرکردنی کێشەکان، یان پشوودان. بەھۆی دووبارەبوونەوەی ئەم کۆڕانە، شوێنەکە بە "کۆڕێ" ناسراوە. * کۆڕێ پێش ئەوەی ببێتە ناحیە، گوندێکی مێژوویی کۆن بووە. لە پرۆسەی گۆڕانی زمانەوانیدا، زۆرجار ناوی شوێنەکان بەپێی شێوەزار یان کورتکردنەوە دەگۆڕێن، بەڵام بنچینەکەی ھەر دەگەڕێتەوە سەر کۆبوونەوە (کۆڕ) یان شێوازی دۆڵاوتی زەوییەکە. * وشەی کۆڕێ، وشەیەکی لێکدراوە(کۆ + ڕێ)، کۆ بە واتای سەرجەم، ڕێ بەواتای [[ڕێگە|ڕێگا]] واتای کۆی ڕێکان یان کۆی ڕێگاکان، ئەمەش لە سروشتی ھەڵکەوتەی شارەدێی کۆڕێوە وەرگیراوە کە لە دۆڵێکدایە و چەند ڕێگایەکی دەچێتەوە سەر وەک چوار ڕێیانێک وایە بە تایبەت دەکەوێتە سەر ڕێگای [[ھەولێر]]-[[پیرمام]]-[[شەقڵاوە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = أصول أسماء المدن و المواقع العراقیة؛ الجزء الاول | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 | نووسەر = جەمال بابان | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20230224093119/https://www.kurdipedia.org/files/books/2019/369547.PDF?ver=132115590250000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == شارەدێی '''کۆڕێ''' ھاوسنوورە لەگەڵ؛ * لە باکوورەوە گوندی [[ناوکەندانی سەروو]]. * لە باشوورەوە گوندی [[گڕاو، بەستۆڕە|گراو]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[گردەچاڵ]]. * لە ڕۆژاواوە شارۆچکەی [[پیرمام]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/2488259985#map=12/36.3999/44.2369</ref> == مێژوو == کۆڕێ تاوەکوو ساڵی ٢٠٢٤ گوندێک بوو سەر بە [[قەزای پیرمام|ناحیەی پیرمام]]، بەڵام لەدوای ئەو بەروارەوە بووە شارەدێ و ناوەندی [[ناحیەی کۆڕێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = بەیانی ژمارە(٤)ی ساڵی ٢٠٢٤ | ناونیشان = https://govkrd.b-cdn.net/Ministries/Ministry%2520of%2520Interior/Kurdish/%D8%A8%DA%B5%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/2024/%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%2520%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%2520(%D9%A4)%DB%8C%2520%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C%2520%D9%A2%25D9%25A0%D9%A2%D9%A4%D8%8C%2520%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%95%2520%D9%88%2520%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C%2520%DA%86%DB%95%D9%86%D8%AF%2520%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%DB%95%2520%D9%88%2520%DA%AF%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%2520%D9%84%DB%95%2520%D8%B3%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%2520%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8E%D8%B2%DA%AF%D8%A7%DB%8C%2520%D9%87%DB%95%D9%88%D9%84%DB%8E%D8%B1.pdf | نووسەر = بەیاننامەی وەزارەتی ناوخۆ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20241104045053/https://govkrd.b-cdn.net/Ministries/Ministry%20of%20Interior/Kurdish/%D8%A8%DA%B5%D8%A7%D9%88%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%88%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86/2024/%D8%A8%DB%95%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%DA%98%D9%85%D8%A7%D8%B1%DB%95%20%28%D9%A4%29%DB%8C%20%D8%B3%D8%A7%DA%B5%DB%8C%20%D9%A2%D9%A0%D9%A2%D9%A4%D8%8C%20%D9%87%DB%8E%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%95%DA%A9%D8%A7%DB%8C%DB%95%20%D9%88%20%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D8%B2%D8%A7%D9%86%D8%AF%D9%86%DB%8C%20%DA%86%DB%95%D9%86%D8%AF%20%D9%86%D8%A7%D8%AD%DB%8C%DB%95%20%D9%88%20%DA%AF%D9%88%D9%86%D8%AF%DB%8E%DA%A9%20%D9%84%DB%95%20%D8%B3%D9%86%D9%88%D8%B1%DB%8C%20%D9%BE%D8%A7%D8%B1%DB%8E%D8%B2%DA%AF%D8%A7%DB%8C%20%D9%87%DB%95%D9%88%D9%84%DB%8E%D8%B1.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی کۆڕێ]] * [[قەزای پیرمام]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای پیرمام}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{پارێزگای ھەولێر}} {{شارەکانی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] ctnwc9zb4szndwtan750sf2djsc1ep8 0 279152 1698378 1585554 2026-10-31T19:38:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، ئێران-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698378 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict||conflict=کۆمەڵکوژیی جوانڕۆ ١٩٥٠|partof=[[پێرستی ڕاپەڕینی کوردان|ڕاپەڕینی کوردان]]|casus=ڕاپەڕینی خێڵی جوانڕۆ دژی دەسەڵاتی شانشینی ئێران|image=|image_size=|caption=[[مستەفا کەمال ئەتاتورک]] لەگەڵ [[سەبیحە گۆکچەن]] (١٧ی تشرینی دووەمی ١٩٣٧، لەبەردەم [[پێرتاگە]]، ئەنجومەنی خەڵک)|date=١٩٥٠|place=پارێزگای کرماشان|result=سەرکەوتنی دەسەڵاتی شانشینی ئێران * دەستەی ڕاپەڕیوەکان شکستیان ھینا|combatant1={{flagicon|Iran}} [[ئێران]]|combatant2=تیرەکانی جوانڕۆ|commander1=|commander2=|strength1=|strength2=|casualties1=٢٠٠٠ کوژراو|casualties2=|casualties3=}} '''کۆمەڵکوژیی جوانڕۆ''' کوشتاری کوردانی خێڵی جوانڕۆ بوو لە ناوچەی [[کرماشان]] لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان (ئێران) لەلایەن ڕژێمی شانشینی ئێران بە سەرکردایەتیی محەممەد ڕەزا پەھلەوی. ئەم کوشتارە کە لەلایەن دەوڵەتی ئێرانەوە ئەنجام درا لە دوای شۆڕشی جوانڕۆیییەکان لە ڕۆژھەڵاتی کوردستان لە ساڵی ١٩٥٠دا. ژمارەی کوژراوان بە نادیاری ماوەتەوە بەھۆی ئەوەی دەوڵەتی ئێران ھەرگیز بواری بۆ توێژینەوە لەو بارەیەوە نەڕەخساندووە؛ بەڵام بەپێی دەزگای سی ئای ئەی ئەمریکی، دوای شۆڕشەکە خەڵکی جوانڕۆ بە فڕۆکەی ھەریکان بۆمباران کران و ٢٠٠٠ خەڵکی سڤیل کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٥١ |سەردێڕ=Javanrudi Uprising |ناونیشان=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CLAIMS%20US%20INSTIGATED%20JAVA%5B15784420%5D.pdf |ڕەوشی ناونیشان=https://www.cia.gov/readingroom/docs/CLAIMS%20US%20INSTIGATED%20JAVA%5B15784420%5D.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=وێبگەی سەرەکیی سی ئای ئەی}}</ref> == پێشھاتەکان == === سەردەمی کۆماری کوردستان لە مەھاباد === '''کۆماری کوردستان''' یان '''کۆماری مەھاباد'''، لە ٢٢ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لەسەر دەستی [[حیزبی دێموکراتی کوردستانی ئێران|حیزبی دیموکراتی کوردستان]] دامەزرێنرا، و پێشەوا [[قازی محەممەد]] وەک [[سەرۆککۆمار]] سوێندی یاسایی خوارد، وڵاتێکی کوردی تەمەن کورت بوو، کە لە سەدەی بیستدا و لە دوای [[کۆماری ئارارات]] لە [[باکووری کوردستان]] دامەزرا. پایتەختەکەی شاری [[مەھاباد]] بوو، کە دەکەوێتە باکووری خۆراوای ئێران. دامەزران و لەناوچوونی کۆمار بەشێک بوو لەو [[قەیرانی ١٩٤٦ی ئێران|قەیرانەی ئێرانی]] تێی کەوتبوو، ئەو ململانێیەی لەنێوان [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] و [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتیی سۆڤیەتدا]]ھەبوو کە [[شەڕی سارد|جەنگی ساردی]] لێکەوتەوە، بەڵام خواستی لەمێژینە و ئاواتی [[کورد|گەلی کورد]] بوو بۆ دامەزراندنی دەوڵەت و وڵاتێک بەناوی [[کوردستان]]، پێشینە لە مانگی ئابی ١٩٤١، ڕاپەڕینێکی مەزن جڵەوی ناوچە کوردییەکانی لە دەستی [[میری]] ناوەندیی ئێران دەرھێنا. لە شاری مەھاباد، کۆمیتەیەک لە کەسانی چینی ناوەند بە پشتگیری سەرۆک خێڵەکان دەسەڵاتی ناوچەکەیان گرتە دەست. پارتێکی [[ڕامیاری]] بەناوی [[کۆمەڵەی ژیانەوەی کوردستان]] (ژێ کاف) دامەزرێنرا. [[قازی محەممەد]]، سەرۆکی بنەماڵەی قازی، بە سکرتێریی پارتەکە ھەڵبژێردرا. کۆمیتەکە بە سەرکردایەتیی قازی محەممەد ناوچەکەیان بە لێھاتوویی و سەرکەوتنێکی بەرچاوەوە بۆ ماوەی ٥ ساڵ تا ڕووخانی کۆمار بەڕێوەبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=کۆماری کوردستان کەی و چۆن دامەزرا؟ |ناونیشان=http://www.wishe.net/details.aspx?=hewal&jmare=111987&Jor=4 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=www.wishe.net}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |سەردێڕ=کۆماری کوردستان و وانەکانی |ناونیشان=https://kurdistanukurd.com/?p=70819 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ |وێبگە=کوردستان و کورد |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240123195721/https://kurdistanukurd.com/?p=70819 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <references responsive="0"/> {{پۆلی کۆمنز|Dersim rebellion|کۆمەڵکوژیی دێرسیم}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|ئێران|شەڕ|کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} l7u0ds7i2eqg1o8zv8bc9czlwjjk43x 0 279633 1698270 1535437 2026-10-31T16:34:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە) 1698270 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆمپانیای بوتڵکردن'''، [[کاسبی|دامەزراوەیەکی]] [[بازرگانی|بازرگانییە]] کە بەرھەمەکەی [[بوتڵ]]کردنی [[خواردنەوە]]یە بۆ دابەشکردن. زۆربەی کۆمپانیاکانی بوتڵکردن فرانچایزی کۆمپانیاکانی وەک [[کۆکا کۆلا]] و پێپسی کۆلان کە خواردنەوەکان لە ناوچەیەکی جوگرافی دیاریکراودا دابەش دەکەن. ھەندێک لە کۆمپانیاکانی بوتڵکردن لەوانەیە خواردنەوە ناوخۆیییەکانی تریش بوتڵ بکەن وەک [[بیرە]] یان [[شەراب]]ی ھەرێمی. بوتڵکەر کۆمپانیایەکە کە پێکھاتەکانی خواردنەوەکە تێکەڵ دەکات و قوتوو و بوتڵەکان پڕ دەکات لە خواردنەوەکە. پاشان بوتڵکەرەکە بەرھەمی کۆتایی بۆ فرۆشیارە کۆمەڵەکان لە ناوچەیەکی جوگرافیدا دابەش دەکات. کۆمپانیا گەورەکان وەک [[کۆکا کۆلا (کۆمپانیا)|کۆمپانیای کۆکاکۆلا]] بەرھەمەکەیان دەفرۆشن بە بوتڵکەرەکان وەک کۆمپانیای بوتڵکردنی کۆکاکۆلا، کە ئەوانیش بوتڵی دەکەن و دابەشی دەکەن. بە شێوەیەکی ئاسایی، جۆرێک لە [[ئایۆناندن|تیشکی ئایۆنی]] کە پێی دەوترێت [[تیشکی گاما]] بەکاردەھێنرێت بۆ پشکنینی ئەوەی کە ئایا بوتڵەکان پڕن لە کارگەی بوتڵکردندا. ئەمە دەکرێت بە دانانی سەرچاوەیەکی تیشکی گاما لە لایەکی بوتڵەکە و ئامێرێکی ھەستیار لە لایەکەی تر. تیشکی گاما لە ماددەکە و شلەمەنییە پڕکراوەکەوە دەپەڕێتەوە، و ئامێری ھەستیارەکە بڕی ئەو تیشکە تۆمار دەکات کە دەردەچێت. ئەگەر بوتڵەکە بەتاڵ بێت، تیشکی زیاتر تۆمار دەکرێت لەوەی کە بوتڵەکە پڕ بێت، چونکە شلەمەنییەکە ھەندێک لە تیشکەکە ھەڵدەمژێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئابووری|کۆمپانیا|خواردنەوە}} {{پۆلی کۆمنز|Bottling plants}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} qpiue8n8eeuuyush5980g450d9nw5j3 0 279644 1698470 1648661 2026-10-31T22:39:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698470 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەی کبریتی بچووک | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.56016| 44.24529}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''کۆمەڵگەی کبریتی بچووک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.56016| 44.24529 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی یایچی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەی کبریتی بچووک''' (''{{lang-ar| مجمع کبریت الصغیر}})، ({{lang-en| Little Kbrit Complex }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی یایچی]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[یایچی]] بە دووری (١٩)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کۆمەڵگەی کبریتی بچووک''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قوتانی بچووک]]. * لە باشوورەوە گوندی [[عەلاوە مەحموود]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[کۆمەڵگەی کبریتی گەورە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[ئیدریس تەمر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کۆمەڵگەی کبریتی بچووک | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/558460617#map=14/35.56561/44.24924 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٣٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی یایچی]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 988ql6c764fy0fozxnqic4t7cu5p0wc 0 279645 1698471 1648660 2026-10-31T22:40:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698471 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەی کبریتی گەورە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.55585| 44.25252}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''کۆمەڵگەی کبریتی گەورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.55585| 44.25252 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی یایچی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەی کبریتی گەورە''' (''{{lang-ar| مجمع کبریت الکبیر}})، ({{lang-en| Great Kbrit Complex }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی یایچی]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[یایچی]] بە دووری (١٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کۆمەڵگەی کبریتی گەورە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قوتانی بچووک]]. * لە باشوورەوە گوندی [[عەلاوە مەحموود]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[سێکانیان، کەرکووک|سێکانیان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[کۆمەڵگەی کبریتی بچووک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کۆمەڵگەی کبریتی گەورە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/558460617#map=14/35.56561/44.24924 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٦٣٥) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی یایچی]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] dk6lfq3lh7wj9cmlt3ohakujg1zmf4g 0 279673 1698460 1543080 2026-10-31T22:38:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1698460 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵگای ڕوەکی''' بریتییە لە کۆمەڵێک یان ھاوبەندییەک لە جۆرە ڕوەکەکان لە ناو یەکەیەکی جوگرافی دیاریکراودا، کە پارچەیەکی تاڕادەیەک یەکگرتوو پێکدەھێنێت و لە پارچەکانی دەوروبەری کە جۆری ڕووەکی جیاوازیان ھەیە جیادەکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Plant communities}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ژینگەناسیی ڕوەکی]] [[پۆل:بایۆجوگرافیا]] 6uwk7csw4qxlbqynpa8pjjopmbovml2 0 279783 1698466 1648665 2026-10-31T22:39:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698466 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەی دیبەگ تەپە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.42864| 44.27859}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''کۆمەڵگەی دیبەگ تەپە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.42864| 44.27859 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی یایچی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٩٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەی دیبەگ تەپە''' (''{{lang-ar| مجمع دیبک تبە}})، ({{lang-en| Dibag Tapa Compex }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی یایچی]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[یایچی]] بە دووری (١٠)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کۆمەڵگەی دیبەگ تەپە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[دیبەگ تەپە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[تۆپزاوای حەسەن بەگ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە شاری [[کەرکووک]]. * لە ڕۆژئاواوە شارەدێی [[یایچی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کۆمەڵگەی دیبەگ تەپە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11380239248#map=14/35.42854/44.27846 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی یایچی]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 8qpuv0bsq8l88n805beiw9c5w2pvw3g 0 279873 1698677 1535809 2026-11-01T10:37:31Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1698677 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''کۆچیلا''' شارێکە لە دەڤەری ڕیڤەرسایدی کالیفۆرنیا، لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. ئەو شارەیە کە ناوی دۆڵی کۆچیلای لێ نراوە و دوورترین شاری ڕۆژھەڵاتی دۆڵەکەیە لە بیابانی کۆلۆرادۆی باشووری کالیفۆرنیا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کالیفۆڕنیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Coachella, California}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:شار و شارۆچکەکانی کالیفۆرنیا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٨٧٦]] lluaejqt7z3i8kz2c1pldahx9jg5nr4 0 280932 1698578 1669550 2026-11-01T05:50:22Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698578 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''٩٢ەمین ئاھەنگی خەڵاتی ئۆسکار''' کە لەلایەن ئەکادیمیای ھونەر و زانستی فیلمی جووڵاو (AMPAS) پێشکەش کرا، لە ٩ی شوباتی ٢٠٢٠ لە شانۆی دۆلبی لە ھۆلیوود لە لۆس ئەنجلۆس بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٩ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:92nd Academy Awards]] o25o6r0c3akpczizs8pzqfd8j0nbwbm 0 280936 1698572 1669554 2026-11-01T05:49:08Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698572 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''٨٨ەمین ئاھەنگی خەڵاتی ئۆسکار''' کە لەلایەن ئەکادیمیای ھونەر و زانستی فیلمی جووڵاو (AMPAS) پێشکەش کرا، لە ٢٨ی شوباتی ٢٠١٦ لە شانۆی دۆلبی لە ھۆلیوود لە لۆس ئەنجلۆس بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٩ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:88th Academy Awards]] [[پۆل:خەڵاتەکانی ٢٠١٥]] jx95xih7hipmp28coct2muhg5cqnjjy 0 280975 1698564 1524474 2026-11-01T05:46:28Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698564 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''٦٥ەمین ئاھەنگی خەڵاتی ئۆسکار''' کە لەلایەن ئەکادیمیای ھونەر و زانستی فیلمی جوڵاو (AMPAS) پێشکەش کرا، لە ٢٩ی ئازاری ١٩٩٣ لە سەنتەری دۆروتی چاندلەر لە لۆس ئەنجلۆس بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٠ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:65th Academy Awards]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} tcba737kudg3ky13r9vtty3ubxlyivf 0 281296 1698561 1524308 2026-11-01T05:45:48Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698561 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''٥ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ١٩٨٩ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:5th Artios Awards]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} gogxfd6tyyxfv48zegi0tsn67dxwcpl 0 281297 1698565 1524614 2026-11-01T05:47:04Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698565 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''٦ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ١٩٩٠ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:6th Artios Awards]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} gr597ymyvjec5borya2xbr345eeg6z3 0 281298 1698570 1669555 2026-11-01T05:48:20Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698570 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''٧ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ١٩٩١ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:7th Artios Awards]] ge95kfij34d30u1ojd7lirekpo4p18r 0 281299 1698573 1669553 2026-11-01T05:49:31Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698573 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''٨ەمین ئاھەنگی خەڵاتەکانی ئارتیۆس'''، لە ساڵی ١٩٩٢ لە ھۆڵی Beverly Hilton لە لۆس ئەنجلس بەڕێوەچوو. لەو ساڵەدا کۆمەڵەی کاستینگی ئەمریکا باشترین کاستینگ دایرێکتەرەکانی ھەڵبژارد لە بوارەکانی فیلمی درامی و کۆمیدی و زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١١ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[en:8th Artios Awards]] n9lctetr09ff0te58atw4hzqv161e1u 0 283189 1698473 1648658 2026-10-31T22:40:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698473 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەی گەرمیان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای داقووق.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای داقووق]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.10156| 44.4704}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''کۆمەڵگەی گەرمیان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.10156| 44.4704 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای داقووق]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەی گەرمیان''' (''{{lang-ar| مجمع الکرمیان}})، ({{lang-en| Garmian Collective }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]]، [[قەزای داقووق]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[داقووق]] بە دووری (٦)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''کۆمەڵگەی گەرمیان''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[چەورکەی تازە]]. * لە باشوورەوە گوندی [[حەفتەغاری دارا بەگ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[قەڵغانلوی گەورە]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[تۆپزاوا، داقووق|تۆپزاوا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = کۆمەڵگەی گەرمیان | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/11393404581 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٨٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای داقووق]] * [[قەزای داقووق]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای داقووق}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] hsfs8snp3ubiu420ensgn4hfths4ne1 0 283764 1698524 1436822 2026-11-01T04:34:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە) 1698524 wikitext text/x-wiki {{Infobox company}} '''کۆمەڵەی ڕۆتانا''' ({{بە ئینگلیزی|Rotana Group}}) کۆمپانیایەکی کات بەسەربردنە، کە بە تەواوی خاوەندارێتی دەکرێت لە لایەن شازادەی سعودیە، ئەلوەلید بن تەلال ئال سعود.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Al-jazirah |ناونیشان=https://www.al-jazirah.com/2003/20030511/at4.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=www.al-jazirah.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=روتانا {{!}} Rotana |ناونیشان=https://rotana.net/ar/about |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=روتانا {{!}} Rotana |زمان=ar-SA}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{تووڵی دەروازە|عەرەبستانی سعوودی|تەلەڤیزیۆن|کۆمپانیا|مۆسیقا}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} [[پۆل:میدیای بەکۆمەڵی عەرەبی]] [[پۆل:کەناڵە تەلەڤیزیۆنییەکانی زمانی عەرەبی]] gv19yachlpgti1uzov5ltgypq7oto7j 0 283810 1698266 1535434 2026-10-31T16:33:43Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، کۆمپانیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1698266 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''کۆمپانیای ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی نیشتمانی کە''' بە کورتی بە '''SNRT'''، تۆڕێکی ڕادیۆیی و تەلەڤیزیۆنی مەغریبییە کە لە ئێستادا زۆربەی ناوچەکانی شانشینی مەغریب دەگرێتەوە و لە سنوورەکانی خاکی نیشتمانییەوە درێژدەبێتەوە بۆ ناوچە جیاوازەکانی جیھان. بەلەمی وەرگرەکانی ڕادیۆ و تەلەڤیزیۆنی مەغریب گەشەیەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە و ڕادیۆیەک بۆ سێ ھاووڵاتی و تەلەڤیزیۆنێک بۆ شەش ھاووڵاتی لەخۆدەگرێت. ھەروەھا کەرتی بینراو و بیستراوی نیشتمانی بە گواستنەوەی ڕۆژانەی لە ڕێگەی مانگی دەستکردی [[نایلسات]]ی بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە مەغریبییەکانەوە جیا دەکرێتەوە، کە بە دەیان ملیۆن بینەر لە کیشوەرە جیاوازەکاندا ئێستا دەتوانن بەرنامەکانی یەکەم کەناڵی تەلەڤیزیۆنی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Société Nationale de Radiodiffusion et de Télévision}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژنامەوانی|ئینتەرنێت|مەغریب|تەلەڤیزیۆن|ڕادیۆ|کۆمپانیا|مۆسیقا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} iuuyvry9l2du870ytm9mros3phnztro 0 283961 1698176 1697695 2026-10-31T12:13:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698176 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کوێتە'''، یان '''کوێتا''' ({{بە بەلۆچی|کوٹه}}، {{بە ئوردوو|کوئٹه}}) پایتەخت و گەورەترین شاری [[پارێزگای بەلۆچستان]] لە [[پاکستان]]ە. ئەمە نۆیەمین شاری گەورەی پاکستانە، بە دانیشتووانێکی مەزەندەکراو کە لە ١٫٦ ملیۆن کەس زیاترە لە ساڵی ٢٠٢٤دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Quetta Population 2024 |ناونیشان=https://worldpopulationreview.com/world-cities/quetta-population |وێبگە=worldpopulationreview.com}}</ref> لە باشووری ڕۆژاوای وڵاتدا ھەڵکەوتووە، لە ناو دۆڵێکدایە کە لە ھەموو لایەکەوە شاخ دەوریان داوە. کوێتا لە بەرزایییەکی ناوەندی ١٬٦٨٠ مەتر (٥٬٥١٠ پێ) لەسەر ئاستی دەریا ھەڵکەوتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://population.mongabay.com/population/pakistan/1167528/quetta|سەردێڕ=Mongabay -environmental science and conservation news|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304052058/http://population.mongabay.com/population/pakistan/1167528/quetta |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> کە دەیکات بە بەرزترین شاری سەرەکی پاکستان. شارەکە بە «باخی میوەی پاکستان» ناسراوە بەھۆی چەندین باخی میوە لە ناو و دەوروبەری شارەکە و جۆرە زۆر و فرە جۆرەکانی میوەی تازە و وشک کە لەوێ بەرھەم دەھێنرێن.<ref name="Quetta fruit garden of Pakistan">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bolnews.com/trending/2020/01/winter-destinations-mesmerizing-places-in-pakistan/|سەردێڕ=Winter destinations – Mesmerizing places in Pakistan|ئیش=[[Bol News]]|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624133958/https://www.bolnews.com/trending/2020/01/winter-destinations-mesmerizing-places-in-pakistan/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Quetta}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|پاکستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{پاکستان-کۆلکە}} [[پۆل:ناوچە شارییەکانی پاکستان]] sj697msao2i4ehw6d1ks7rffalrgpiy 0 284374 1698291 1480021 2026-10-31T16:37:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، ماتماتیک-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1698291 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:GalvesLocherbach_-_Low_resolution.gif|alt=Computer simulation|وێنۆک|وێناکردنی کۆمپیوتەر (سیمولەیشن)، یەکێکە لە شێوازە سەرەکییەکانی کۆمپیوتەرکاری سەرانسەرییە.]] '''کۆمپیوتەرکاری''' ھەر چالاکییەکی ئامانجدارە کە پێویستی بە ئامێری کۆمپیوتەر ھەیە، یان دروستکاری [[کۆمپیوتەر|ئامێری کۆمپیوتەر]] بێ.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dl.acm.org/ccs|سەردێڕ=Computing Classification System |وێبگە=Digital Library}}</ref> لێکۆڵینەوە و تاقیکردنەوەی پرۆسەی [[ئەلگۆریتم]] لەخۆ دەگرێت، ھەروەھا پەرەپێدانی ھەردوو [[ڕەقامێر]] و نەرمامێریش. کۆمپیوتەرکاری لایەنی زانستی، ئەندازیاری، بیرکاری، تەکنۆلۆژی و کۆمەڵایەتی ھەیە. بەشە سەرەکییەکانی کۆمپیوتەرکاری بریتین لە [[ئەندازیاریی کۆمپیوتەر]]، [[زانستی کۆمپیوتەر]]، [[ئاسایشی کۆمپیوتەر]]، [[زانستی داتا]]، سیستمی زانیاری، [[تەکنۆلۆژیای زانیاری]] و [[ئەندازیاریی نەرمامێر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://ceric.ca/wpdm-package/computing-careers-disciplines-a-quick-guide-for-prospective-students-and-career-advisors/|سەردێڕ=Computing Careers & Disciplines: A Quick Guide for Prospective Students and Career Advisors (2nd edition, ©2020) |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=CERIC |زمان=en-US}}</ref> زاراوەی ''کۆمپیوتەرکاری'' [[ھاوواتا]]ی [[ژماردن]] و لێکدانە. لە سەردەمی پێشوودا، بە ئاماژەدان بەو کردارە بەکاردەھێنرا کە لەلایەن ئامێرە میکانیکییەکانی کۆمپیوتەرەوە ئەنجام دەدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mason.gmu.edu/~montecin/computer-hist-web.htm|سەردێڕ=The History of Computing |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٩|وێبگە=mason.gmu.edu}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ژیریی دەستکرد]] * [[کۆمەڵە فەرمان]] * [[ڕاستیی خەیاڵی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپیوتەر|زانست|ماتماتیک|تەکنۆلۆژیا|زانستی کۆمپیوتەر}} {{پۆلی کۆمنز|Computing}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ژمێراندن]] [[پۆل:کۆمپیوتەر]] tln50mkqfbhfndixaxc258y9tsjd6ek 0 284396 1698435 1547119 2026-10-31T22:34:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (شیعە-کۆلکە) 1698435 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''کۆمەڵکوژیی عەدرا''' کوژرانی لایەنی کەم ٣٢ مەدەنی مەزھەبی [[عەلەوییەکان (مەزھەب)|عەلەوی]] و [[مەسیحی]] و [[درووز|درووز]] و [[ئیسماعیلیە|ئیسماعیلی]] بوو لە شاری پیشەسازی عەدرا لە [[سووریا]] لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ لە کاتی [[شەڕی ناوخۆییی سووریا|شەڕی ناوخۆیی سووریا]].<ref name="barrel">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.news.com.au/world/syrian-regime-drops-barrel-bombs-in-air-attack-in-aleppo-78-dead-include-28-children/news-story/6d5fb5bf162b37e0d46d072180258991|سەردێڕ=Barrel bomb attack kills 78, 25 kids |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161030103033/http://www.news.com.au:80/world/syrian-regime-drops-barrel-bombs-in-air-attack-in-aleppo-78-dead-include-28-children/story-fndir2ev-1226783680713 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=NewsComAu}}</ref> بە گوتەی حکوومەت و چالاکوانان لەلایەن [[بەرەی نوسرە]] ئەنجامدراوە. <ref name="pottsmerc">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pottsmerc.com/news/syrian-troops-launch-offensive-after-dozens-killed/article_69a40cb2-7184-587f-8d7e-1360807e3dd7.html|سەردێڕ=Syrian troops launch offensive after dozens killed |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180617165209/http://www.pottsmerc.com/general-news/20131213/syrian-troops-launch-offensive-after-dozens-killed |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016}}</ref> [[وەزارەتی کاروباری دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا]] کۆمەڵکوژییەکانی سووریای سەرکۆنە کرد و لە دوایین ڕاپۆرتیشدا ئەو کۆمەڵکوژییەی سەرکۆنە کرد کە لە عەدرا دژی خەڵکی مەدەنی ڕوویداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.state.gov/press-releases/|سەردێڕ=Press Releases |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171109070202/https://www.state.gov/r/pa/prs/ps/2013/218664.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016 |وێبگە=U.S. Department of State}}</ref> لە ١١ی کانوونی یەکەمدا گرووپە ئۆپۆزسیۆنەکانی بەرەی ئیسلامی و [[بەرەی نوسرە]] دزەیان کردە ناو ناوچەی پیشەسازی لە شاری عەدرا لە باکووری ڕۆژھەڵاتی [[دیمەشق]] و ھێرشیان کردە سەر ئەو باڵەخانانەی کە کرێکاران و خێزانەکانیان تێدا نیشتەجێیە. گوایە شەڕڤانان عەلەوی و دروز و مەسیحی و شیعەیان کردووەتە ئامانج و بە ھۆکاری تائیفی کوشتوویانن. ھەندێک کەس بە گوللە کوژراون و ھەندێکی تریش سەریان بڕیون.<ref name="pottsmerc">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pottsmerc.com/news/syrian-troops-launch-offensive-after-dozens-killed/article_69a40cb2-7184-587f-8d7e-1360807e3dd7.html|سەردێڕ=Syrian troops launch offensive after dozens killed |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180617165209/http://www.pottsmerc.com/general-news/20131213/syrian-troops-launch-offensive-after-dozens-killed |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016}}</ref> کوشتنەکان تا ڕۆژی دواتر بەردەوام بوون. <ref name="alawiteanddruze" /> [[ڕووانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ|ڕوانگەی سووری بۆ مافەکانی مرۆڤ]] مردنی ١٥-١٩ ئەندامی گرووپە کەمینەکانی بەڵگە کردووە، لە کاتێکدا ئەو بانگەشانە دەکرێت کە نزیکەی ٤٠ کەس کوژراون. <ref name="pottsmerc" /> <ref name="alawiteanddruze" /> ھەروەھا ١٨ ئەندامی میلیشیای لایەنگری حکوومەت کوژران، <ref name="expel">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/89044/World/Region/Syria-army-aims-to-expel-rebels-from-town-on-road-.aspx|سەردێڕ=Syria army aims to expel rebels from town on road to capital - Region - World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190521043141/http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/89044/World/Region/Syria-army-aims-to-expel-rebels-from-town-on-road-.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016}}</ref> کە پێنج ئەندامی [[سوپای ڕزگاریی فەلەستین|سوپای ڕزگاریخوازی فەلەستین]] بوون. چەند کەسایەتییەکی ئۆپۆزسیۆن کوژران، کاتێک پیاوێکی شیعە نارنجۆکێکی دەستی تەقاندەوە، دوای ئەوەی ئۆپۆزسیۆن ھەوڵی کوشتنیان دا، خۆی و خێزانەکەی و ئۆپۆزسیۆنی کوشت. <ref name="pottsmerc" /> لە ١٣ی کانوونی یەکەمدا سوپا گەمارۆی عەدرای دا <ref name="pottsmerc">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pottsmerc.com/news/syrian-troops-launch-offensive-after-dozens-killed/article_69a40cb2-7184-587f-8d7e-1360807e3dd7.html|سەردێڕ=Syrian troops launch offensive after dozens killed |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180617165209/http://www.pottsmerc.com/general-news/20131213/syrian-troops-launch-offensive-after-dozens-killed |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016}}</ref> و دەستیان بە ئۆپەراسیۆنێک کرد بۆ دەرکردنی یاخیبووان لە ناوچەکە، <ref name="expel">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/89044/World/Region/Syria-army-aims-to-expel-rebels-from-town-on-road-.aspx|سەردێڕ=Syria army aims to expel rebels from town on road to capital - Region - World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190521043141/http://english.ahram.org.eg/NewsContent/2/8/89044/World/Region/Syria-army-aims-to-expel-rebels-from-town-on-road-.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016}}</ref> بە ڕۆژ پێشڕەوییان کرد بۆ ناو شارەکە. <ref name="pottsmerc" /> تا ڕۆژی دواتر ئۆپەراسیۆنەکە ھێشتا بەردەوام بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2013/Dec-14/241107-syria-rebel-commander-freezes-to-death-monitor.ashx#axzz2nTHkoZHH|سەردێڕ=Syria rebel commander freezes to death: activists |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190521210143/http://www.dailystar.com.lb/News/Middle-East/2013/Dec-14/241107-syria-rebel-commander-freezes-to-death-monitor.ashx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016 |وێبگە=The Daily Star Newspaper - Lebanon}}</ref> تا ١٥ی کانوونی یەکەم، ژمارەی ئەو مەدەنییانەی کەمینەکان کە لە ھێرشی ئۆپۆزسیۆندا پشتڕاستکراونەتەوە، بۆ ٣٢ کەس بەرزبووەتەوە. دەیان کەسی دیکەش بێسەروشوێن بوون. <ref name="barrel">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.news.com.au/world/syrian-regime-drops-barrel-bombs-in-air-attack-in-aleppo-78-dead-include-28-children/news-story/6d5fb5bf162b37e0d46d072180258991|سەردێڕ=Barrel bomb attack kills 78, 25 kids |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161030103033/http://www.news.com.au:80/world/syrian-regime-drops-barrel-bombs-in-air-attack-in-aleppo-78-dead-include-28-children/story-fndir2ev-1226783680713 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=NewsComAu}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="true">[https://web.archive.org/web/20161030103033/http://www.news.com.au:80/world/syrian-regime-drops-barrel-bombs-in-air-attack-in-aleppo-78-dead-include-28-children/story-fndir2ev-1226783680713 "Syrian regime drops barrel bombs in air attack in Aleppo; 78 dead include 28 children"]. ''NewsComAu''. مؤرشف من [https://www.news.com.au/world/syrian-regime-drops-barrel-bombs-in-air-attack-in-aleppo-78-dead-include-28-children/news-story/6d5fb5bf162b37e0d46d072180258991 الأصل] في 2016-10-30.</cite></ref> سوپای سووریا بانگەشەی کرد کە زیاتر لە ٨٠ کەس بە دەستی یاخیبووانی ئیسلامی کوژراون<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.upi.com/Top_News/World-News/2013/12/16/Opposition-government-trade-accusations-of-slaughter-in-Syria/52361387200081/?spt=rln&or=2&ur3=1|سەردێڕ=Government claims Islamic rebels executed civilians in Adra [UPDATE] - UPI.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181111000111/https://www.upi.com/Top_News/World-News/2013/12/16/Opposition-government-trade-accusations-of-slaughter-in-Syria/UPI-52361387200081/?spt=rln&or=2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016 |وێبگە=UPI}}</ref> لە کاتێکدا وەزارەتی دەرەوەی سووریا مەزەندەی کرد کە زیاتر لە ١٠٠ کەس گیانیان لەدەستداوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=17 ديسمبر 2013 |ناونیشان=http://www.xinhuanet.com//english/world/2013-12/17/c_125869068.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161018125900/http://news.xinhuanet.com/english/world/2013-12/17/c_125869068.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> . لە ٣٠ی کانوونی یەکەمدا، ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کرد کە سوپای سووریا نزیکەی ٥ ھەزار کەسی لە عەدرا چۆڵکردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rt.com/news/syria-5000-evacuated-adra-955/|سەردێڕ=Syrian govt evacuates 5,000 from town besieged by Islamist rebels |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190113232308/https://www.rt.com/news/syria-5000-evacuated-adra-955/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016}}</ref> لە کاتێکدا لە ٣١ی کانوونی یەکەمدا، ئاژانسی ھەواڵی حکوومی ڕای گەیاند کە خەڵکی زیاتر چۆڵکراون، بەمەش کۆی ژمارەی ئەو کەسانەی چۆڵکراون بۆ زیاتر لە شەش ھەزار کەسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://sana.sy/eng/21/2013/12/31/520266.htm|سەردێڕ=Syrian Arab news agency - SANA - Syria : Syria news :: |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140614032758/http://sana.sy/eng/21/2013/12/31/520266.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016}}</ref> بەپێی زانیارییەکان تا ناوەڕاستی مانگی کانوونی دووەم، حکوومەتی سووریا ناوچەی پیشەسازی عەدرای کۆنترۆڵکردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-geneva-ii-talks-scepticism-streets-al-qa-ida-poses-peacemaker-9084078.html|سەردێڕ=Syria Geneva II talks: Scepticism on the streets as al-Qa’ida poses |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150925194342/http://www.independent.co.uk/news/world/middle-east/syria-geneva-ii-talks-scepticism-on-the-streets-asalqaida-poses-as-peacemaker-9084078.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016 |وێبگە=The Independent}}</ref> لە کۆتایی مانگی ئەیلولی ساڵی ٢٠١٤، سوپا کۆنترۆڵی شارۆچکەکەی کردەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://uk.news.yahoo.com/syria-army-takes-key-rebel-held-town-near-163042573.html|سەردێڕ=Syria army takes key rebel-held town near capital |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019120546/https://uk.news.yahoo.com/syria-army-takes-key-rebel-held-town-near-163042573.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=31 مارس 2016 |وێبگە=AFP}}</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|شەڕ|شیعە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{شیعە-کۆلکە}} tjlq1s5p3wjz5f934diz6j5vxyjlcba 0 284878 1698442 1535563 2026-10-31T22:35:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698442 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''کۆمەڵکوژیی مووسڵ لە ساڵی ٢٠٠٧''' کوشتنێکی بەکۆمەڵ بوو کە لە [[٢٣ی نیسان|٢٣ی نیسانی]] [[٢٠٠٧]] لە نزیک [[مووسڵ]] لە باکووری [[عێراق|عێراق ڕوویدا،]] وەک تۆڵەسەندنەوەیەک لە کوشتنی [[دوعا خەلیل ئەسوەد|دووعا خەلیل ئەسووەد]] کە تێیدا ٢٣ [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]] کوژران. == ڕووداوەکانی ئۆپەراسیۆنەکە == ڕۆژی ٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٠٧ دانیشتووانی شارۆچکەی [[بەعشیقە]]ی سەر بە [[پارێزگای نەینەوا]] دوای ئەوەی [[دوعا خەلیل ئەسوەد|دووعا خەلیل ئەسووەد]] بە تۆمەتی [[زینا]] تۆمەتبارکرا، بەردبارانیان کرد و کوژران. ئەمەش وایکرد دەنگۆیەک لە ماڵپەڕە ئیسلامییەکان بڵاوببێتەوە کە کچەکە بەھۆی موسڵمانبوونییەوە بەردبارانکراوە و داوای تۆڵەسەندنەوە لە مردنەکەی سەریھەڵدا. ڕۆژی ٢٣ی نیسانی ھەمان ساڵ، چەند چەکدارێک کە دەوترێت سەر بە گرووپێکی چەکداریی [[سوننە]] بوون، پاسێکیان ڕفاند کە کرێکارانی تێدابوو لە کارگەیەکی قوماش لە نزیک [[مووسڵ]]. دوای پشکنینی ناسنامەی سەرنشینەکان، ڕفێنەرەکان داوایان لە سەرنشینە موسڵمان و مەسیحییەکان کردووە پاسەکە بەجێبھێڵن. ئەو ٢٣ کرێکارەی کە مابوونەوە کە سەرجەمیان ئێزدی بوون، بردیانە ناوچەیەکی چۆڵ لە ڕۆژھەڵاتی مووسڵ، لەوێ فەرمانیان پێکرا لە بەردەم دیوارێکەوە ڕاکشێن و تەقەیان لێدەکرێت. ھێرشەکە وێنەگیراوە و لە چەندین ماڵپەڕدا دەرکەوتووە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥∕ ١٣ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}} {{شریتی دەروازە|عێراق|دەیەی ٢٠٠٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} ffrigjwjrmu60mwaot0mszbi7x7105j 1698636 1698442 2026-11-01T09:12:40Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698636 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''کۆمەڵکوژیی مووسڵ لە ساڵی ٢٠٠٧''' کوشتنێکی بەکۆمەڵ بوو کە لە [[٢٣ی نیسان|٢٣ی نیسانی]] [[٢٠٠٧]] لە نزیک [[مووسڵ]] لە باکووری [[عێراق|عێراق ڕوویدا،]] وەک تۆڵەسەندنەوەیەک لە کوشتنی [[دوعا خەلیل ئەسوەد|دووعا خەلیل ئەسووەد]] کە تێیدا ٢٣ [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]] کوژران. == ڕووداوەکانی ئۆپەراسیۆنەکە == ڕۆژی ٧ی نیسانی ساڵی ٢٠٠٧ دانیشتووانی شارۆچکەی [[بەعشیقە]]ی سەر بە [[پارێزگای نەینەوا]] دوای ئەوەی [[دوعا خەلیل ئەسوەد|دووعا خەلیل ئەسووەد]] بە تۆمەتی [[زینا]] تۆمەتبارکرا، بەردبارانیان کرد و کوژران. ئەمەش وایکرد دەنگۆیەک لە ماڵپەڕە ئیسلامییەکان بڵاوببێتەوە کە کچەکە بەھۆی موسڵمانبوونییەوە بەردبارانکراوە و داوای تۆڵەسەندنەوە لە مردنەکەی سەریھەڵدا. ڕۆژی ٢٣ی نیسانی ھەمان ساڵ، چەند چەکدارێک کە دەوترێت سەر بە گرووپێکی چەکداریی [[سوننە]] بوون، پاسێکیان ڕفاند کە کرێکارانی تێدابوو لە کارگەیەکی قوماش لە نزیک [[مووسڵ]]. دوای پشکنینی ناسنامەی سەرنشینەکان، ڕفێنەرەکان داوایان لە سەرنشینە موسڵمان و مەسیحییەکان کردووە پاسەکە بەجێبھێڵن. ئەو ٢٣ کرێکارەی کە مابوونەوە کە سەرجەمیان ئێزدی بوون، بردیانە ناوچەیەکی چۆڵ لە ڕۆژھەڵاتی مووسڵ، لەوێ فەرمانیان پێکرا لە بەردەم دیوارێکەوە ڕاکشێن و تەقەیان لێدەکرێت. ھێرشەکە وێنەگیراوە و لە چەندین ماڵپەڕدا دەرکەوتووە. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی|سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠٢٥∕ ١٣ی پووشپەڕی ٢٧٢٥}} {{شریتی دەروازە|عێراق|دەیەی ٢٠٠٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکانی کوردەکان]] i4mgd7o628yfznc2b3ekxdxjs9hu567 0 284961 1698369 1438757 2026-10-31T19:36:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تورکیا-کۆلکە) 1698369 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[پەڕگە:AdanaChristianQuarter.jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ|یەکێک لە گەڕەکە ئەرمەنییەکان لە [[ئادانا|ئەدەنە]] دوای کۆمەڵکوژییەکە. وێنەیەک لە [[١٩٠٩|ساڵی ١٩٠٩]].]] '''کۆمەڵکوژیی ئادانا''' کۆمەڵکوژییەک بوو کە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە]] بە یارمەتی ھەندێک لە دانیشتووانی [[تورک]]ی [[ئادانا]] دژی دانیشتووانی [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[مەسیحی]] ئەنجامدرا.<ref name="Akçam">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Akçam|یەکەم=Taner|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-etxMiFnkXAC&lpg=PP1&pg=PT62#v=onepage&q=%E2%80%9CRight%20to%20intervene%E2%80%9D|سەردێڕ=A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility|بڵاوکەرەوە=Metropolitan Books|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٨٠٥٠-٧٩٣٢-٧|شوێن=New York|بەستەری نووسەر=Taner Akçam|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160603051357/https://books.google.com/books?id=-etxMiFnkXAC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> ئەو کۆمەڵکوژییە بووە ھۆی کوژرانی لایەنی کەم ٣٠ ھەزار [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی کە]] لە [[ئادانا]] و دەوروبەری دەژین. بەرخۆدانی دژ لە سەرەتای ساڵی ١٩٠٩ ڕوویدا، لە کۆتاییدا بووە ھۆی ڕووداوی ٣١ی ئازار لە ١٣ی نیسانی ١٩٠٩. ھەندێک لە توخمە سەربازییە کۆنەپەرستەکانی عوسمانی کە خوێندکارانی ئیسلامی پەیوەست بوون، ئامانجیان گەڕاندنەوەی کۆنترۆڵی وڵات بوو بۆ سوڵتان و حوکمڕانی [[شەریعەتی ئیسلامی|یاسای ئیسلامی]]. ئاژاوە و شەڕ لە نێوان ھێزە کۆنەپەرستەکان و ھێزەکانی [[لیژنەی یەکگرتن و پێشکەوتن]] سەریھەڵدا، تا لیژنەکە تووانی ڕاپەڕینەکە کپ بکاتەوە و سەرکردەکانی ئۆپۆزسیۆن لەلایەن دادگا سەربازییەکانەوە دادگایی بکات. لە کاتێکدا بزووتنەوەکە لە سەرەتادا حکوومەتی گەنجی تورکی کردە ئامانج، بەڵام فراوانتر بوو بۆ کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان کە وەک پشتیووانیکردن لە گەڕاندنەوەی دەستوور سەیر دەکران.<ref name="Akçam">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Akçam|یەکەم=Taner|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-etxMiFnkXAC&lpg=PP1&pg=PT62#v=onepage&q=%E2%80%9CRight%20to%20intervene%E2%80%9D|سەردێڕ=A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility|بڵاوکەرەوە=Metropolitan Books|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٨٠٥٠-٧٩٣٢-٧|شوێن=New York|بەستەری نووسەر=Taner Akçam|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160603051357/https://books.google.com/books?id=-etxMiFnkXAC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> {{Rp|68–69}} نزیکەی چوار ھەزار ھاوڵاتی مەدەنی و سەربازی تورکی بەشدارییان لەو ھێرشەدا کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://nyti.ms/2BC6Q9c|سەردێڕ=Details of Slaughter Received.|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=5 مايو 1909|ڕێکەوتی سەردان=17 فبراير 2018|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230311155402/https://nyti.ms/2BC6Q9c|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٢٣}}<br /><br /> Cited in {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Shirinian|یەکەم=George N.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SlwEDQAAQBAJ&pg=PA105|سەردێڕ=Genocide in the Ottoman Empire: Armenians, Assyrians, and Greeks, 1913–1923|ڕێکەوت=13 فبراير 2017|بڵاوکەرەوە=Berghahn Books|ژپنک=٩٧٨١٧٨٥٣٣٤٣٣٧|پەڕە=١٢١|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200126095803/https://books.google.com/books?id=SlwEDQAAQBAJ&pg=PA105|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> خەمڵاندنەکان بۆ ژمارەی ئەو ئەرمەنییانەی لە کۆمەڵکوژیی ئەدەنە کوژراون لە نێوان ١٥ ھەزار بۆ نزیکەی ٣٠ ھەزار کەسەوەیە.<ref name="Akçam" /> {{Rp|69}} <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=30,000 Killed in massacres; Conservative estimate of victims of Turkish fanaticism in Adana Vilayet|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1909/04/25/archives/30000-killed-in-massacres-conservative-estimate-of-victims-of.html|ڕێکەوت=25 أبريل 1909|ئیش=[[نيويورك تايمز]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190519091023/https://www.nytimes.com/1909/04/25/archives/30000-killed-in-massacres-conservative-estimate-of-victims-of.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> کۆمەڵکوژییەکە ڕەگ و ڕیشەی لە جیاوازییە سیاسی و ئابووری و ئایینییەکانەوە بوو. چینی ئەرمەنی لە دانیشتووانی ئادانا بە "دەوڵەمەندترین و خۆشگوزەرانترین" وەسف کرا؛ توندووتیژییەکان لەناوبردنی "[[تراکتۆر]] و ئامێرە میکانیکییەکانی دیکە"ی لەخۆگرتبوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Adana massacre}} {{شریتی دەروازە|ئەرمەنستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا]] r0si04igynqkm7gero8olm56k28qqx5 1698419 1698369 2026-10-31T21:05:40Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698419 wikitext text/x-wiki {{Databox}}[[پەڕگە:AdanaChristianQuarter.jpg|چەپ|وێنۆک|250x250پیکسڵ|یەکێک لە گەڕەکە ئەرمەنییەکان لە [[ئادانا|ئەدەنە]] دوای کۆمەڵکوژییەکە. وێنەیەک لە [[١٩٠٩|ساڵی ١٩٠٩]].]] '''کۆمەڵکوژیی ئادانا''' کۆمەڵکوژییەک بوو کە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانییەوە]] بە یارمەتی ھەندێک لە دانیشتووانی [[تورک]]ی [[ئادانا]] دژی دانیشتووانی [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی]] [[مەسیحی]] ئەنجامدرا.<ref name="Akçam">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Akçam|یەکەم=Taner|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-etxMiFnkXAC&lpg=PP1&pg=PT62#v=onepage&q=%E2%80%9CRight%20to%20intervene%E2%80%9D|سەردێڕ=A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility|بڵاوکەرەوە=Metropolitan Books|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٨٠٥٠-٧٩٣٢-٧|شوێن=New York|بەستەری نووسەر=Taner Akçam|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160603051357/https://books.google.com/books?id=-etxMiFnkXAC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> ئەو کۆمەڵکوژییە بووە ھۆی کوژرانی لایەنی کەم ٣٠ ھەزار [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنی کە]] لە [[ئادانا]] و دەوروبەری دەژین. بەرخۆدانی دژ لە سەرەتای ساڵی ١٩٠٩ ڕوویدا، لە کۆتاییدا بووە ھۆی ڕووداوی ٣١ی ئازار لە ١٣ی نیسانی ١٩٠٩. ھەندێک لە توخمە سەربازییە کۆنەپەرستەکانی عوسمانی کە خوێندکارانی ئیسلامی پەیوەست بوون، ئامانجیان گەڕاندنەوەی کۆنترۆڵی وڵات بوو بۆ سوڵتان و حوکمڕانی [[شەریعەتی ئیسلامی|یاسای ئیسلامی]]. ئاژاوە و شەڕ لە نێوان ھێزە کۆنەپەرستەکان و ھێزەکانی [[لیژنەی یەکگرتن و پێشکەوتن]] سەریھەڵدا، تا لیژنەکە تووانی ڕاپەڕینەکە کپ بکاتەوە و سەرکردەکانی ئۆپۆزسیۆن لەلایەن دادگا سەربازییەکانەوە دادگایی بکات. لە کاتێکدا بزووتنەوەکە لە سەرەتادا حکوومەتی گەنجی تورکی کردە ئامانج، بەڵام فراوانتر بوو بۆ کۆمەڵکوژیی ئەرمەنییەکان کە وەک پشتیووانیکردن لە گەڕاندنەوەی دەستوور سەیر دەکران.<ref name="Akçam">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Akçam|یەکەم=Taner|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-etxMiFnkXAC&lpg=PP1&pg=PT62#v=onepage&q=%E2%80%9CRight%20to%20intervene%E2%80%9D|سەردێڕ=A Shameful Act: The Armenian Genocide and the Question of Turkish Responsibility|بڵاوکەرەوە=Metropolitan Books|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٠-٨٠٥٠-٧٩٣٢-٧|شوێن=New York|بەستەری نووسەر=Taner Akçam|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160603051357/https://books.google.com/books?id=-etxMiFnkXAC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> {{Rp|68–69}} نزیکەی چوار ھەزار ھاوڵاتی مەدەنی و سەربازی تورکی بەشدارییان لەو ھێرشەدا کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://nyti.ms/2BC6Q9c|سەردێڕ=Details of Slaughter Received.|ئیش=The New York Times|ڕێکەوت=5 مايو 1909|ڕێکەوتی سەردان=17 فبراير 2018|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230311155402/https://nyti.ms/2BC6Q9c|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٢٣}}<br /><br /> Cited in {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Shirinian|یەکەم=George N.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SlwEDQAAQBAJ&pg=PA105|سەردێڕ=Genocide in the Ottoman Empire: Armenians, Assyrians, and Greeks, 1913–1923|ڕێکەوت=13 فبراير 2017|بڵاوکەرەوە=Berghahn Books|ژپنک=٩٧٨١٧٨٥٣٣٤٣٣٧|پەڕە=١٢١|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200126095803/https://books.google.com/books?id=SlwEDQAAQBAJ&pg=PA105|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> خەمڵاندنەکان بۆ ژمارەی ئەو ئەرمەنییانەی لە کۆمەڵکوژیی ئەدەنە کوژراون لە نێوان ١٥ ھەزار بۆ نزیکەی ٣٠ ھەزار کەسەوەیە.<ref name="Akçam" /> {{Rp|69}} <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=30,000 Killed in massacres; Conservative estimate of victims of Turkish fanaticism in Adana Vilayet|ناونیشان=https://www.nytimes.com/1909/04/25/archives/30000-killed-in-massacres-conservative-estimate-of-victims-of.html|ڕێکەوت=25 أبريل 1909|ئیش=[[نيويورك تايمز]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190519091023/https://www.nytimes.com/1909/04/25/archives/30000-killed-in-massacres-conservative-estimate-of-victims-of.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> کۆمەڵکوژییەکە ڕەگ و ڕیشەی لە جیاوازییە سیاسی و ئابووری و ئایینییەکانەوە بوو. چینی ئەرمەنی لە دانیشتووانی ئادانا بە "دەوڵەمەندترین و خۆشگوزەرانترین" وەسف کرا؛ توندووتیژییەکان لەناوبردنی "[[تراکتۆر]] و ئامێرە میکانیکییەکانی دیکە"ی لەخۆگرتبوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Adana massacre}} {{شریتی دەروازە|ئەرمەنستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا]] [[پۆل:ناسیۆنالیزمی تورکی]] o865l1jytq39dm2xaaux01nf41mb3vo 0 285006 1698388 1556655 2026-10-31T19:39:59Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698388 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''کۆمەڵکوژیی سۆریا''' کۆمەڵکوژییەکە کە لە [[١٦ی ئەیلوول|١٦ی ئەیلوولی]] [[١٩٦٩]] لە [[قەزای زاخۆ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] ڕوویدا و تێیدا ٣٨ کەس کوژران و ٢٢ کەسی دیکەش برینداربوون. ئەم کۆمەڵکوژییە لەلایەن لیوای دووەم عەبدولکەریم ئەلزوبەیدی ئەندامی [[حیزبی بەعس|پارتی سۆسیالیستی بەعسی عەرەبی]] ئەنجامدرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Giwargis |یەکەم=Michael |ناونیشان=http://nala4u.com/2019/09/16/%d9%85%d8%ac%d8%b2%d8%b1%d8%a9-%d8%b5%d9%88%d8%b1%d9%8a%d9%91%d8%a7-%d8%a7%d9%84%d8%a2%d8%b4%d9%88%d8%b1%d9%8a%d8%a9%d8%8c-%d9%85%d9%8e%d9%86-%d9%8a%d8%ad%d8%a7%d8%b3%d8%a8-%d9%85%d9%8e%d9%86/2/|سەردێڕ=مجزرة “صوريّا” الآشورية، مَن يحاسب مَن؟ {{!}} Nala4U.com {{!}} صفحة 2 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210415071734/http://nala4u.com/2019/09/16/مجزرة-صوريّا-الآشورية،-مَن-يحاسب-مَن/2/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=العراق من حرب إلى حرب}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=تاريخ الوزارات العراقية في العهد الجمهوري}}</ref> لە ڕۆژی ١٦ی ئەیلوولی ١٩٦٩ مەفرەزەیەکی [[سوپای عێراق]] گوندی سۆریای دەپشکنی و بۆمبێک لەسەر یەکێک لە زرێپۆشەکانی مەفرەزەکە تەقییەوە.<ref>عبد الرزاق الحسني. تاريخ العراق السياسي.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200928181429/https://www.zowaa.org/%D8%A7%D9%84%D8%B0%D9%83%D8%B1%D9%89-%D8%A7%D9%84%D9%80-51-%D9%84%D9%85%D8%B0%D8%A8%D8%AD%D8%A9-%D9%82%D8%B1%D9%8A%D8%A9-%D8%B5%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A7/</ref><ref>عبد الرزاق الحسني. أحداث عاصرتها.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|مێژوو|عێراق}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} 0upl4zz01ywx1bl343vsrtliklz2wib 0 285014 1698371 1696139 2026-10-31T19:37:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (یۆنان-کۆلکە) 1698371 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kosovo Albanian civilians taken prisoner in Pristina, 1912.jpg|وێنۆک|وێنەی ھاووڵاتیانی مەدەنی ئەلبانی کە لە پریستینا لە کاتی کۆمەڵکوژییەکانی سوپای سڕبیا (١٩١٢) گیراون]] '''کۆمەڵکوژیی ئەلبانییەکان لە شەڕەکانی بەڵکان''' لە چەندین شوێن لەلایەن ھێزە زەمینیەکانی [[سڕبیا]] و سوپای [[شانشینی مۆنتینیگرۆ|مۆنتینیگرۆ]] و ھێزە نیمچە سەربازییەکانەوە ئەنجامدرا لە کاتی ئەو ململانێیانەی کە لە نێوان ساڵانی ١٩١٢ و ١٩١٣ لە ناوچەکەدا ڕوویاندا.<ref name=":14">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=United States Department of State|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ADhGAQAAMAAJ&q=Serbian+troops+atrocities+1913&pg=PA115|سەردێڕ=Papers Relating to the Foreign Relations of the United States|ڕێکەوت=١٩٤٣|بڵاوکەرەوە=U.S. Government Printing Office|پەڕە=١١٥|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221202172514/https://books.google.com/books?id=ADhGAQAAMAAJ&q=Serbian+troops+atrocities+1913&pg=PA115|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> سڕبیا و مۆنتینیگرۆ لە کاتی [[جەنگی یەکەمی باڵکان]] لە ساڵانی ١٩١٢–١٩١٣ ژمارەیەک تاوانی جەنگیان دژی ئەلبانییەکان ئەنجامدا دوای ئەوەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] لە ناوچەکانی ئێستای [[ئەلبانیا|ئەلبانیا و]] کۆسۆڤۆ و [[مەقدوونیای باکوور|باکووری مەقدۆنیا]] دەرکرا. ئەم تاوانانە لەلایەن گرووپە ئۆپۆزسیۆنەکانی ئەورووپا و ئەمریکی و سڕبیا ڕاپۆرتکراون. ئاوارەبوون و کۆمەڵکوژییە زۆرەملێکان بە ئامانجی دەستکاریکردنی ئاماری پێش کۆنفرانسی باڵیۆزانی لەندەن بوو بۆ دیاریکردنی سنوورە نوێیەکانی بەڵکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.danas.rs/dodaci/vikend/otpor_okupaciji_i_modernizaciji.26.html?news_id=105029|سەردێڕ=Otpor okupaciji i modernizaciji - Društvo - Dnevni list Danas |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231206123910/https://www.danas.rs/vesti/drustvo/otpor-okupaciji-i-modernizaciji/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> <ref name="Hudson128">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hudson|یەکەم=Kimberly A.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=W4zndspbem4C|سەردێڕ=Justice, Intervention, and Force in International Relations: Reassessing Just War Theory in the 21st Century|ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|ژپنک=٩٧٨٠٢٠٣٨٧٩٣٥١|پەڕەکان=١٢٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221202172549/https://books.google.com/books?id=W4zndspbem4C|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|via=Google Books}}</ref> بەپێی گێڕانەوەی ھاوچەرخ، لە ماوەی دوو بۆ چوار مانگی یەکەمدا نزیکەی ٢٠ بۆ ٢٥ ھەزار ئەلبانی لە ویلایەتی کۆسۆڤۆ کوژراون، پێش ئەوەی توندوتیژییەکان بگاتە لوتکە. کۆی ژمارەی ئەو ئەلبانیانەی لە کۆسۆڤۆ، مەقدۆنیا، یان لە ھەموو ناوچە داگیرکراوەکان لەلایەن سڕبەکانەوە لە شەڕەکانی بەڵکان کوژراون، بە ١٢٠ ھەزار کەس یان زیاتر مەزەندە دەکرێت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Novakovic |یەکەم=Kosta |ناونیشان=http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/dok5.htm|سەردێڕ=dokument 5 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131225040933/http://www.kosova.com/arkivi1997/expuls/dok5.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> زۆرێک لە قوربانییەکان منداڵ و ژن و بەساڵاچوو بوون. <ref name=":15">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tatum|یەکەم=Dale C.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nWsbAQAAMAAJ&q=massacred|سەردێڕ=Genocide at the Dawn of the Twenty-First Century: Rwanda, Bosnia, Kosovo, and Darfur|ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٦٢١٨٩-٣|پەڕە=١١٣|زمان=en|وتەگێڕانەوە="In October 1912, Serbia, Montenegro, Bulgaria, and Greece launched an attack to dismember the decaying Ottoman Empire. This war was notable for its brutality. Acts of genocide and mayhem were committed during the war. Civilians were massacred and people’s lips and noses were severed. Thus, the relationship between Serbs and Kosovar Albanians began to spiral downward. From this battle, the Serbs gained control of Kosovo, their 'mythic land' of origin."|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221202172446/https://books.google.com/books?id=nWsbAQAAMAAJ&q=massacred|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> نەک ھەر کۆمەڵکوژی ھەبووە، بەڵکو ھەندێک لە خەڵکی سڤیل لێو و لووتیان بڕاوە. چەندین مێژوونووس و توێژەر و گێڕانەوەی ھاوچەرخ ئاماژە بە کۆمەڵکوژییەکان دەکەن وەک جینۆسایدی ئەلبانییەکان یان دانیشتووانی موسڵمانی باڵکان بە گشتی. کۆمەڵکوژی زیاتر دژی ئەلبانییەکان لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانیی یەکەمدا]] ڕوویدا و لە ماوەی نێوان جەنگەکاندا بەردەوام بوو. <ref name=":11">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alpion|یەکەم=Gëzim|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=sylOEAAAQBAJ&dq=%22120,000+albanians%22+%221912%22&pg=PA11|سەردێڕ=Mother Teresa: The Saint and Her Nation|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury|ژپنک=٩٧٨٩٣٨٩٨١٢٤٦٦|پەڕەکان=١١, ١٩|وتەگێڕانەوە="During the Balkan wars, in total '120,000 Albanians were exterminated', hundreds of villages' were shelled by artillery and 'a large number of them were burned down' across Kosova and Macedonia. The figures do not include people killed in present-day Albania and the devastated houses, villages and towns that Serbian and Montenegrin soldiers left behind when they were eventually forced to retreat.'"|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230820145852/https://books.google.com/books?id=sylOEAAAQBAJ&dq=%22120,000+albanians%22+%221912%22&pg=PA11|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> <ref name=":10">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ademi |یەکەم=Haxhi |ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=THE CASE OF THE "DISPLACEMENT" OF SERBS FROM KOSOVO DURING WORLD WAR TWO |ناونیشان=http://www.istoriecraiova.ro/wp-content/uploads/2019/04/2019_1_ANALE.pdf#page=27 |journal=Analele UniversităŃii din Craiova. Istorie |پەڕەکان=٣٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230731031017/http://www.istoriecraiova.ro/wp-content/uploads/2019/04/2019_1_ANALE.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> <ref name=":13">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Zhitia |یەکەم=Skender |ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=The Anti-Albanian Policy of the Serbian State, Programs and Methods (XIX-XX) |ناونیشان=https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1777746 |journal=Journal of History & Future |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231206124251/https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1777746 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> سوپای سڕبیا بە گوتەی فیلیپ جەی ئیستفزازی کرد. کۆھێن، ترسناکییەکان ئەوەندە گەورە بوو کە ھەندێک لە ژنانی ئەلبانی منداڵەکانیان کوشت نەک ڕێگەیان پێبدەن بکەونە دەستی سەربازە سڕبییەکان. لیژنەی کارنێگی کە ئەرکێکی نێونەتەوەیییە بۆ دۆزینەوەی ڕاستییەکان، گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە سوپای سڕبیا و مۆنتینیگرۆ توندوتیژییەکی بەرفراوانیان ئەنجامداوە بۆ ئەوەی "بە تەواوی سیمای نەتەوەیی ئەو ناوچانە بگۆڕن کە تەنھا ئەلبانییەکان تێیدا نیشتەجێن". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Cohen |یەکەم=Philip J. |ڕێکەوت=١٩٩٧|سەردێڕ=The Ideology and Historical Continuity of Serbia's Anti-Islamic Policy |journal=Islamic Studies |زمان=en |شوێن=Islamabad |بڵاوکەرەوە=Islamic Research Institute, International Islamic University |بەرگ=٣٦|issue=2/3 |پەڕەکان=٣٦١–٣٨٢|jstor=23076201 |وتەگێڕانەوە=Among the worst and most consistent offenders were the Serbs, who generated such fear that some women killed their own children, rather than let them fall into Serbian hands}}</ref> کۆھین بە پشتبەستن بە ڕاپۆرتێکی دامەزراوەی کارنێگی بۆ ئاشتی نێونەتەوەیی ڕای گەیاندووە، سەربازانی سڕبیا گوێ و لووت و زمانی ھاووڵاتیانی مەدەنی ئەلبانیایان بڕیوە و چاوەکانیان دەرھێناوە. ھەروەھا کۆھین لە زاری دوورھامەوە ڕای گەیاندووە کە سەربازانی سڕبیا بەشدارییان کردووە لە ناشتنی خەڵک بە زیندووی لە کۆسۆڤۆ. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cohen|یەکەم=Philip J.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Fz1PW_wnHYMC&pg=PA7|سەردێڕ=Serbia's Secret War: Propaganda and the Deceit of History|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Texas A&M University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩٠٩٦-٧٦٠-٧|پەڕە=٨|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221202172530/https://books.google.com/books?id=Fz1PW_wnHYMC&pg=PA7|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ٢١ ھەزار گۆڕی سەرەتایی لە کۆسۆڤۆ دۆزرایەوە کە ئەلبانییەکان لەلایەن سوپای سڕبیا کۆمەڵکوژ کران. ھێزەکانی سڕبیا لە مانگی ئاب و ئەیلوولی ساڵی ١٩١٣ ١٤٠ گوندیان وێران کرد و ٤٠ ھەزار ئەلبانی ناچار بوون ھەڵبێن. ٢٣٩،٨٠٧ ئەلبانی لە نێوان ساڵانی ١٩١٢ تا سەرەتای ١٩١٤ لە سڕبیا یکۆن دەرکراون (بەبێ ژماردنی منداڵانی خوار تەمەنی شەش ساڵ) بەپێی بەڵگەنامەکانی وەزارەتی دەرەوەی سڕبیا؛ تا کۆتایی ساڵی ١٩١٤ ئەم ژمارەیە بۆ ٢٨١ ھەزار و ٧٤٧ کەس بەرزبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢ی شوباتی ١٩١٤|سەردێڕ=Albanian Peasants Burned by Servians: New Rulers Task|پەڕە=٩|ئیش=[[British Newspaper Archive]]|ناونیشان=https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/BL/0000560/19140202/063/0009?browse=true|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221202172445/https://www.britishnewspaperarchive.co.uk/viewer/BL/0000560/19140202/063/0009?browse=true|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> بەڵام ئەم ژمارانە ھێشتا مشتومڕیان لەسەرە و توێژەران مەزەندە دەکەن کە ژمارەکە دەتوانێت بگاتە ٦٠ ھەزار کەس بەلایەنی کەم و یان ٣٠٠ ھەزار کەس بەزۆری. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Štěpánek|یەکەم=Václav|ناونیشان=https://digilib.phil.muni.cz/_flysystem/fedora/pdf/115340.pdf|سەردێڕ=Problem of colonization of Kosovo and Metohija in 1918–1945|ساڵ=٢٠١٠|پەڕەکان=٨٨|زمان=Czech|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230518124921/https://digilib.phil.muni.cz/_flysystem/fedora/pdf/115340.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٣}}</ref> کۆمیساری فریاگوزاری ئەمریکا ویلیارد ھاوارد لە چاوپێکەوتنێکیدا لە ساڵی ١٩١٤ لەگەڵ ڕۆژنامەی دەیلی میرەر ڕای گەیاند کە ژەنەڕاڵ کارلۆس پۆپۆڤیچ ھاواری کردووە: «ڕانەکەن، ئێمە برا و ھاوڕێین، ئێمە بەنیاز نین ھیچ زیانێکتان پێ بگەیەنین.» ئەو جووتیارانەی متمانەیان بە پۆپۆڤیچ ھەبوو، گوللەیان لێدرا و ھەندێکیان بە زیندووی سووتێنران و ئەو ژنە بەساڵاچووانەی کە نەیانتوانی ماڵەکانیان دەربچن، ئاگریان تێبەردرا. ھاوارد ئاماژەی بەوەشکرد، ئەم کارانە دوای کۆتاییھاتنی شەڕەکە ئەنجامدراون.<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |سەردێڕ=SERBIAN OCCUPYING WARS AND OTHER MEASURES FOR EXPULSION OF ALBANIANS (1912-1941) |ناونیشان=http://www.ess.uwe.ac.uk/Kosovo/chap2.htm |journal=The Institute of History, Prishtina |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120324104514/http://www.ess.uwe.ac.uk/Kosovo/chap2.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەلبانیا|یۆنان|مۆنتینیگرۆ|سڕبیا|جەنگ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{یۆنان-کۆلکە}} ghhq7w3ma5jomrsrnyeal6po8ezmvw7 0 285034 1698379 1535540 2026-10-31T19:38:29Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698379 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Databox}}'''کۆمەڵکوژیی حەی ئەلجیھاد''' لە ٩ی تەممووزی ٢٠٠٦ لە گەڕەکی جیھاد لە [[بەغدا|بەغدای]] پایتەختی [[عێراق]] ڕوویدا، کاتێک چەکدارانی سەر بە [[سوپای مەھدی|سوپای مەھدی]] ھێرشیان کردە سەر ماڵی ھاووڵاتیانی مەدەنی سوننە لە گەڕەکی جیھاد و لایەنی کەم ٥٠ کەسیان کوشت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/arabic/2006/7/9/%D9%85%D9%82%D8%AA%D9%84-50-%D8%B9%D9%84%D9%89-%D9%8A%D8%AF-%D9%85%D9%84%D9%8A%D8%B4%D9%8A%D8%A7%D8%AA-%D9%81%D9%8A-%D8%AD%D9%8A-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%87%D8%A7%D8%AF|سەردێڕ=مقتل 50 على يد مليشيات في حي الجهاد ببغداد|بڵاوکەرەوە=[[الجزيرة.نت]]|ڕێکەوت=9 يوليو 2006|ڕێکەوتی سەردان=21 أبريل 2017|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191213021835/http://www.aljazeera.net/news/arabic/2006/7/9/مقتل-50-على-يد-مليشيات-في-حي-الجهاد-ببغداد|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|عێراق|مافەکانی مرۆڤ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} 35stph6vyjndgc45n99t857n6fmsqzu 0 285282 1698441 1682751 2026-10-31T22:35:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە) 1698441 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''کۆمەڵکوژیی ناڤارینۆ'''<ref>William St. Clair, That Greece Might Still Be Free The Philhellenes in the War of Independence, Oxford University Press, London, 1972 p.40 {{ISBN|0-19-215194-0}}</ref> یەکێک بوو لە زنجیرە کۆمەڵکوژییەک کە دوای سەرھەڵدانی شەڕی سەربەخۆیی یۆنان ڕوویدا، کە بووە ھۆی لەناوبردنی دانیشتوانی [[تورکەکانی ئەنادۆڵ|مەدەنی تورک]] کە پێشتر لە ناوچەکە نیشتەجێ بوون. == گەمارۆدانی شارەکە == پێش تەسلیمبوونی قەڵای ناڤارینۆ، زۆرێک لە بنەماڵە تورکەکان بەھۆی برسێتییەوە ناچار بوون لەژێر بەزەیی یۆنانییەکانی ئەو گەڕەکە بن. بەڵام کوژران. تورکەکان کە لە دواییەکانی برسێتیدا بوون، پێشنیازیان کرد کە خۆیان ڕادەست بکەن. یۆنانییەکان پێشنیازی ڕێککەوتنێکیان کرد کە بەپێی ئەو ڕێککەوتنە تەسلیمبوونی تورکەکان ڕێگەیەکی سەلامەت بە [[میسر]] بدات. کاتێک تەسلیمبوونەکە تەواو بوو، تورکەکانی ناو شار دەستبەرداری ھەموو موڵک و ماڵی گشتی لە قەڵاکە و ھەموو پارەکانیان و گەوھەرەکانیان بوون. بەڵام یۆنانییەکان نە مەبەستیان وابوو و نە ئامرازێکیان ھەبوو بۆ دابینکردنی ئەم تێپەڕە سەلامەتەی بەڵێندراو بوو. یەکێک لە دانوستانکارە یۆنانییەکان، پۆنیۆپۆلۆس، ساڵانێک دواتر شانازی بە ژەنەڕاڵ تۆماس گۆردۆنەوە کرد کە کۆپی ئەو تەسلیمبوونەی کە پێشکەش بە تورکەکان کرابوو لەناوبردووە بۆ ئەوەی ھیچ بەڵگەیەک نەمێنێت تا دەرکەوێت ڕێککەوتنێکی لەو جۆرە نەکراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20170329091447/https://books.google.com/books?id=-ktoAAAAMAAJ&printsec=frontcover&dq=Finlay+a+history+of+the+greek+revolution&source=bl&ots=yHc7IEs74D&sig=SInBIF44RPi-7vfaIPUrEhZpfTk&hl=en&ei=9c6VTYixKMrp0gH5_ezkCw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CBwQ6AEwAA</ref><ref>St. Clair, p. 41</ref><ref>Finlay, p. 262</ref> == کۆمەڵکوژیی تورک == کاتێک دەروازەکان لە ١٩ی ئابی ١٨٢١ کرانەوە، یۆنانییەکان بەپەلە ھاتنە ژوورەوە و ھەموو دانیشتووانەکەیان کوشت کە نزیکەی ٣ ھەزار کەس بوون، جگە لە ١٦٠ تورک کە توانییان ھەڵبێن.<ref>St. Clair, p. 43</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|دین|ئیسلام|مێژوو|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|یۆنان|مافەکانی مرۆڤ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئیسلام-کۆلکە}} blp01o8kkaoo7smts7701rvkvi0vglv 0 286276 1698451 1547118 2026-10-31T22:36:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698451 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''کۆمەڵکوژیی گۆڕەپانی نوسوور''' [[کۆمەڵکوژی]]یەک بوو لە [[بەغدا]] کە لەلایەن کارمەندانی ئاسایشی بلاک وۆتەری ئەمریکییەوە ئەنجامدرا و بەھۆیەوە ١٧ عێراقی کوژران و ٢٠ کەسیش برینداربوون. لە ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٧، کارمەندانی کۆمپانیای سەربازی تایبەتی بلاک وۆتەر تەقەیان لە ھاووڵاتیانی مەدەنی عێراق کرد و لە گۆڕەپانی نوسوور لە [[بەغدا]] ١٧ کەس کوژران و ٢٠ کەسیش بریندار بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=David|دوایین=Johnston|بەستەری نووسەر=|دوایین٢=John M. Broder|سەردێڕ=F.B.I. Says Guards Killed 14 Iraqis Without Cause|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/11/14/world/middleeast/14blackwater.html|بڵاوکەرەوە=The New York Times|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180627090936/https://www.nytimes.com/2007/11/14/world/middleeast/14blackwater.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> <ref name="Devereaux">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Devereaux|یەکەم=Ryan|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2012/jun/05/blackwater-guards-lose-appeal-iraq-shooting|سەردێڕ=Blackwater guards lose bid to appeal charges in Iraqi civilian shooting case|ئیش=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٢|شوێن=London|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120902080522/http://www.guardian.co.uk/world/2012/jun/05/blackwater-guards-lose-appeal-iraq-shooting|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٢}}</ref> کە بووە ھۆی توڕەیی عێراقییەکان و گرژی لە پەیوەندییەکانی نێوان [[عێراق]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|و ئەمریکادا]]. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-iraq-usa/u-s-troops-in-iraq-will-need-immunity-u-s-chief-idUSTRE7711PX20110802|سەردێڕ=U.S. troops in Iraq will need immunity: U.S. chief|agency=Reuters|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151117033434/http://www.reuters.com/article/2011/08/02/us-iraq-usa-idUSTRE7711PX20110802|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤دا چوار کارمەندی کۆمپانیای بلاک وۆتەری ئەمریکی دادگایی کران. <ref name="NYT_verdict_2">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2014/10/02/us/blackwater-iraq-shooting-trial-manslaughter.html|بڵاوکەرەوە=[[نيويورك تايمز]]|سەردێڕ=Jurors’ Note Hints at Conviction in Blackwater Case|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|یەکەم=Matt|دوایین=APUZZO|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180627091219/https://www.nytimes.com/2014/10/02/us/blackwater-iraq-shooting-trial-manslaughter.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> <ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2014/10/23/us/blackwater-verdict.html|بڵاوکەرەوە=[[نيويورك تايمز]]|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|دوایین=APUZZO|یەکەم=Matt|سەردێڕ=Former Blackwater Guards Convicted in Iraq Shooting|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180627102625/https://www.nytimes.com/2014/10/23/us/blackwater-verdict.html?_r=0|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> لە دادگایەکی فیدراڵی ئەمریکا یەکێک لە کارمەندەکان بە تاوانی کوشتنی پلە یەک سزا درا و سێ کەسەکەی تریش بە تاوانی کوشتنی نا مەبەست بە چەکی ئاگرین سزا دراون. پاسەوانانی بلاک وۆتەر ئیدیعایان کردووە کە کاروانە سەربازییەکەیان کەوتە بۆسەیەکەوە و بۆ بەرگریکردن لە کاروانەکە تەقەیان لە ھێرشبەرەکان کردووە. [[حکوومەتی عێراق]] و لێکۆڵەری پۆلیسی عێراق فارس سەعدی عەبد بانگەشەی ئەوە دەکەن کە کوشتنەکە ناڕەوا بووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/10/07/world/middleeast/07cnd-iraq.html|سەردێڕ=Iraqi Inquiry Says Shooting Was Unprovoked|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٢|یەکەم=Paul|دوایین=Von Zielbauer|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170916225636/http://www.nytimes.com/2007/10/07/world/middleeast/07cnd-iraq.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧}}</ref> <ref name="Pelton">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pelton |یەکەم=Robert Young |ناونیشان=https://www.mensjournal.com/an-american-commando-in-exile|سەردێڕ=An American Commando in Exile {{!}} Men’s Journal |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120519233018/http://www.mensjournal.com/an-american-commando-in-exile |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١١|وێبگە=Men's Journal}}</ref> ڕۆژی دواتر مۆڵەتی کارکردنی کۆمپانیای بلاک وۆتەر لە [[عێراق]] بۆ ماوەیەکی کاتی ھەڵوەشایەوە. <ref name="PentProbe1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.foxnews.com/story/0,2933,298152,00.html|سەردێڕ=How presidential pardons really work: an inside look at the factors that go into it |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121113074437/http://www.foxnews.com/story/0,2933,298152,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=Fox News}}</ref> [[وەزارەتی کاروباری دەرەوەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزارەتی دەرەوەی ئەمریکا]] ڕای گەیاندووە، ژمارەی قوربانییانی ڕووداوەکە «کوژراوانی بێتاوان» بووە. <ref name="CNNBW-107">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cnn.com/2007/WORLD/meast/10/07/iraq.main/?iref=mpstoryview|سەردێڕ=Joint Iraqi-U.S. review begins in wake of Blackwater firefight - CNN.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170916184253/http://www.cnn.com/2007/WORLD/meast/10/07/iraq.main/?iref=mpstoryview |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٧|وێبگە=cnn.com}}</ref> بەپێی [[واشینگتن پۆست|واشنتۆن پۆست]]، ڕاپۆرتێکی سەربازی سەریھەڵدا کە پشتگیری لە ئیدیعاکانی [[حکوومەتی عێراق]] کرد کە بلاک وۆتەر تاوانبارە، [[حکوومەتی عێراق|حکوومەتی عێراقیش]] بەڵێنیدا سزای بلاک وۆتەر بدات. ڕووداوەکە بووە ھۆی ئەوەی پێنج لێکۆڵینەوە ئەنجام بدرێت، لەنێویاندا لێکۆڵینەوەیەک لەلایەن [[دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی|ئێف بی ئای]]. <ref name="ABCBW-107">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ABC News |ناونیشان=https://abcnews.go.com/GMA/story?id=3699197&page=1|سەردێڕ=FBI Opens Probe Into Blackwater |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180907144604/https://abcnews.go.com/GMA/story?id=3699197&page=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨|وێبگە=ABC News}}</ref> لێکۆڵینەوەکانی [[دەزگای لێکۆڵینەوەی فیدراڵی|ئێف بی ئای]] دەریخست کە لە کۆی ١٧ کەس کە لەلایەن پاسەوانەکانەوە کوژراون، لانیکەم ١٤ کەسیان بەبێ ھیچ ھۆکارێکی دیار کوژراون. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/11/14/world/middleeast/14blackwater.html|ئیش=The New York Times|سەردێڕ=F.B.I. Says Guards Killed 14 Iraqis Without Cause|یەکەم=David|دوایین=Johnston|یەکەم٢=John M.|دوایین٢=Broder|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180627090936/https://www.nytimes.com/2007/11/14/world/middleeast/14blackwater.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> لە مانگی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] پێنج پاسەوانی بلاک وۆتەر بە ١٤ تۆمەتی کوشتنی نا مەبەست و ٢٠ تۆمەتی ھەوڵدان بۆ کوشتن و پێشێلکردنی چەک تۆمەتبار کرد، بەڵام لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩دا دادوەرێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] ھەموو تۆمەتەکانی ڕەتکردەوە بە پاساوی ئەوەی کە دۆسیەی پاسەوانەکان بە شێوەیەکی نادروست دروستکراوە و کە پاسەوانەکانی کۆمپانیاکە مافی بەرگرییکردنیان ھەبووە. <ref name="Pelton">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pelton |یەکەم=Robert Young |ناونیشان=https://www.mensjournal.com/an-american-commando-in-exile|سەردێڕ=An American Commando in Exile {{!}} Men’s Journal |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120519233018/http://www.mensjournal.com/an-american-commando-in-exile |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١١|وێبگە=Men's Journal}}</ref> [[نووری مالیکی]] سەرۆک وەزیرانی عێراق بەھۆی ئەم بڕیارەوە ڕەخنەی توندی دەستپێکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Schmidt|یەکەم=Michael|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2011/04/26/world/middleeast/26blackwater.html|سەردێڕ=Reopening of Blackwater Case Confuses Iraqi Victims|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180627105925/https://www.nytimes.com/2011/04/26/world/middleeast/26blackwater.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} gbvnjjhue71jwspwwmykzut0j5cq22m 0 286305 1698172 1697739 2026-10-31T12:12:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698172 wikitext text/x-wiki {{Infobox scientist | name = فەی-فەی لی | image = Fei-Fei Li at AI for Good 2017.jpg | image_size = | caption = | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1976|7|3}} | birth_place = [[پەکین]]، [[چین]]. | nationality = چینی-ئەمریکی. | fields = [[زانستی کۆمپیوتەر]]، [[زیرەکی دەستکرد]]. | workplaces = [[زانکۆی ستانفۆرد]]. | alma_mater = [[زانکۆی پرینستۆن]]، [[کالتێک]]. | known_for = [[ImageNet]]، بینینی کۆمپیوتەری. }} '''فەی-فەی لی''' 李飞؛ لەدایکبووی ٣ی تەممووزی ١٩٧٦ لە [[پەکین]]، [[چین]]) زانایەکی کۆمپیوتەری چینی-ئەمریکییە کە بە کارە پێشەنگەکانی لە [[زیرەکی دەستکرد]]دا ناسراوە، بە تایبەتی لە [[بینینی کۆمپیوتەری]]دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gershgorn |یەکەم=Dave |ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Investment in the Technology |ناونیشان=https://hai.stanford.edu/news/godmother-ai-calls-us-moonshot-investment-technology}}</ref> ئەو بە دامەزراندنی [[ImageNet]] ناسراوە کە پێشکەوتنی خێرای بینینی کۆمپیوتەری لە دەیەی ٢٠١٠دا ئەنجامدا.<ref name="wired2018">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.wired.com/2017/05/melinda-gates-and-fei-fei-li-want-to-liberate-ai-from-guys-with-hoodies/|سەردێڕ=Melinda Gates and Fei-Fei Li Want to Liberate AI from "Guys With Hoodies"|magazine=WIRED}}</ref> لی پرۆفیسۆری [[Sequoia Capital]] ی زانستی کۆمپیوتەرە لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] و پێشتر ئەندامی ئەنجومەنی بەڕێوەبەران لە [[تویتەر]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://profiles.stanford.edu/fei-fei-li |سەردێڕ=Profiles: Fei-Fei Li |وێبگە=Stanford University}}</ref> ئەو هاوبەڕێوەبەری پەیمانگای ستانفۆرد بۆ زیرەکی دەستکردی مرۆڤ-ناوەندە و هاوبەڕێوەبەری تاقیگەی بینین و فێربوونی ستانفۆردە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hai.stanford.edu/leadership |سەردێڕ= Leadership}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://svl.stanford.edu/ |سەردێڕ=Stanford Vision and Learning Lab}}</ref> ئەو بە "دایکی گەورەی زیرەکی دەستکرد" ناوبراوە بەهۆی کاریگەرییە مێژووییەکەی لەسەر ئەم بوارە.<ref name="ai-godmother">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=AI Godmother Recognition}}</ref> == ژیان و پەروەردە == لی لە ساڵی ١٩٧٦ لە پەکین لەدایکبووە و لە تەمەنی ١٦ ساڵیدا لەگەڵ دایک و باوکی کۆچی بۆ ئەمریکا کرد, لە ماوەی تەمەنی ھەرزەکاریدا لە قوتابخانە گاڵتەی پێکراوە چونکە پێی وابووە کە کۆمپیوتەرەکانیش دەتوانن ببین. ئەو بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە فیزیا لە [[زانکۆی پرینستۆن]] لە ساڵی ١٩٩٩دا وەرگرت و دواتر دکتۆرای زانستی کۆمپیوتەری لە [[کالتێک]] لە ساڵی ٢٠٠٥دا بەدەستهێنا.<ref name="education">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Educational Background}}</ref> لە کاتی خوێندندا، ئەو کاری لە چەندین کارگە و ڕەستۆرانتدا کردووە بۆ یارمەتیدانی خێزانەکەی.<ref name="early-life">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Early Life and Immigration}}</ref> == کار == لە نێوان ٢٠١٣-٢٠١٨ بەڕێوەبەری [[تاقیگەی زیرەکی دەستکردی ستانفۆرد]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ai.stanford.edu/ |سەردێڕ=Home |وێبگە=Stanford Artificial Intelligence Laboratory |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261013194032/https://ai.stanford.edu/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> هەروەها وەک زانای سەرەکی AI/ML لە [[گووگڵ کڵاود]] لە نێوان ٢٠١٧-٢٠١٨ خزمەتی کردووە و لەوێ لەسەر پەرەپێدانی تەکنەلۆژیاکانی زیرەکی دەستکرد بۆ کڕیارەکان کاری کردووە.<ref name="google-career">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Google Cloud Career}}</ref> ئەو هەروەها وەک پرۆفیسۆری میوان لە چەندین زانکۆی بەناوبانگدا وەک زانکۆی یێل و زانکۆی ئیلینۆیس کاری کردووە.<ref name="visiting-professor">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Visiting Professorships}}</ref> == AI4ALL == لە ٢٠١٧دا [[AI4ALL]] ی هاوبنیاتنا، ڕێکخراوێکی قازانجنەویست بۆ زیادکردنی جۆراوجۆری لە خانمان و کەمینەکان لە بواری زیرەکی دەستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ai-4-all.org|سەردێڕ=AI4ALL - Official Website}}</ref> ئەم ڕێکخراوەیە ئێستا لە زیاتر لە ٣٠ زانکۆ لە ئەمریکادا چالاکە و هەزاران قوتابی کچی هاندابێت بۆ چوونە ناو بواری تەکنەلۆژیا.<ref name="ai4all-impact">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=AI4ALL Impact Report}}</ref> == World Labs == لە ٢٠٢٤دا کۆمپانیای [[World Labs]] ی دامەزراند کە ٢٣٠ ملیۆن دۆلاری بۆ گەشەپێدانی تەکنەلۆژیای تایبەت بە "زیرەکی شوێنی" وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ='AI godmother' Fei-Fei Li raises $230 million to launch AI startup |ناونیشان=https://www.reuters.com/technology/artificial-intelligence/ai-godmother-fei-fei-li-raises-230-million-launch-ai-startup-2024-09-13/}}</ref> ئەم تەکنەلۆژیایە مەبەستی ئەوەیە کە ئەی-ئای بتوانێت تێگەیشتنی قووڵی لە جیهانی سێ ڕەهەندی هەبێت و لەگەڵیدا کارلێک بکات.<ref name="spatial-intelligence">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Spatial Intelligence Technology}}</ref> == ڕێزلێنان == * [[Time 100]] AI کاریگەرترین کەسەکان (٢٠٢٣)<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Time 100 AI Most Influential People}}</ref> * خەڵاتی [[Intel]] Lifetime Achievement Innovation Award (٢٠٢٣)<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Intel Lifetime Achievement Award}}</ref> * ئەندامی [[ئەکادیمیای نیشتمانی ئەندازیاری]] (٢٠٢٠)<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Academy of Engineering}}</ref> * ئەندامی [[ئەکادیمیای نیشتمانی پزیشکی]] (٢٠٢٠)<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=National Academy of Medicine}}</ref> * ئەندامی ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ هونەر و زانست (٢٠٢١)<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=American Academy of Arts and Sciences}}</ref> * ئەندامی ئەنجومەنی ڕاوێژکاری زانستی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] (٢٠٢٣)<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=UN Scientific Advisory Board |ناونیشان=https://press.un.org/en/2023/sga2223.doc.htm |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230804104248/https://press.un.org/en/2023/sga2223.doc.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لیستی A100 ی کاریگەرترین ئاسیاییەکان (٢٠٢٤)<ref name="a100-list">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gold House A100 List 2024}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەری دەرەکی == * [https://web.archive.org/web/20190404065105/http://vision.stanford.edu/feifeili/ پەڕەی کەسی لە ستانفۆرد] {{DEFAULTSORT:لی، فەی-فەی}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٦]] [[پۆل:زانایانی کۆمپیوتەری ئەمریکی]] [[پۆل:زانایانی چینی]] [[پۆل:پرۆفیسۆرانی زانکۆی ستانفۆرد]] t5tw1mtn7t1e1ukvsxn35yu503vqf9e 0 286361 1698390 1475026 2026-10-31T19:40:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698390 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھێرش بۆ سەر خەڵکی ئاسایی|partof=[[شۆڕشی گوڵان]]، [[تێکھەڵچوونی نێوان عێراق و کوردەکان]]|وێنە=A Kurdish fighters during the 1991 Iraqi uprisings.jpg|شوێن=[[سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]]|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١|ئامانج=سەربازە گیراوەکانی سووپای عێراقی|جۆری ھێرش=کۆمەڵکوژی، لە سێدارەدان|مردنەکان=٦٠+|تاوانبار={{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[پێشمەرگە|شەڕکەرانی کورد]] (نەزانراون، بەڵام گوایە کە سەر بە [[پارتی دیموکراتی کوردستان]]ن)|شرۆڤەی وێنە=شەڕکەرانی کورد، لە ڕاپەرینەکەی ١٩٩١}} '''کۆمەڵکوژیی سەربازە عێراقییەکانی سلێمانی''' ئاماژەیە بۆ لەسێدارەدانی نزیکەی ٦٠ سەربازی بێچەکی [[خەڵکی عێراق|عێراقی]] لەلایەن چەکدارانی کوردەوە لە ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١، لە شاری [[سلێمانی]]، لە کاتی دوای ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١ لە باکووری عێراق.<ref name="Schork">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Schork|یەکەم=Kurt|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١|سەردێڕ=Kurds Kill 60 Unarmed Iraqi Soldiers|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/10/08/kurds-kill-60-unarmed-iraqi-soldiers/189598f1-07cc-410c-b5a3-dde3ee27d27d/|ئیش=The Washington Post}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.co.uk/books?id=V_LtAAAAMAAJ|سەردێڕ=The Economist|ڕێکەوت=١٩٩١|بڵاوکەرەوە=Economist Newspaper Limited|زمان=en}}</ref> == پاشخان == لە دوای شەڕی کەنداو، زنجیرەیەک ڕاپەڕین لە سەرانسەری عێراق لە ساڵی ١٩٩١ سەریھەڵدا، بەتایبەتی لە باشووری عێراق، وە لە باکووری عێراق لەلایەن کورد. ھێزە کوردییەکان ئەو دەرفەتەیان قۆستەوە بۆ پاڵنانی ئۆتۆنۆمی و چەند شارێکی باشووری کوردستانیان کۆنتڕۆڵکرد، لەنێویاندا شاری [[سلێمانی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.hrw.org/reports/1992/Iraq926.htm |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.hrw.org}}</ref> == کۆمەڵکوژییەکە == بەگوێرەی ڕاپۆرتی ھەواڵنێری ڕۆیتەرز، کورت شۆرک، کە شایەتحاڵی ڕووداوەکە بووە، سەربازە عێراقییەکان لەسەر ئەژنۆ دابوون و لە مەودایەکی نزیکەوە تەقەیان لێکراوە. <ref name="Schork">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Schork|یەکەم=Kurt|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١|سەردێڕ=Kurds Kill 60 Unarmed Iraqi Soldiers|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/10/08/kurds-kill-60-unarmed-iraqi-soldiers/189598f1-07cc-410c-b5a3-dde3ee27d27d/|ئیش=The Washington Post}}<cite class="citation news cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFSchork1991">Schork, Kurt (8 October 1991). [https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/10/08/kurds-kill-60-unarmed-iraqi-soldiers/189598f1-07cc-410c-b5a3-dde3ee27d27d/ "Kurds Kill 60 Unarmed Iraqi Soldiers"]. ''The Washington Post''.</cite></ref> لەسێدارەدانەکان بە پێشێلکردنی یاساکانی جەنگ دادەنران، بەو پێیەی سەربازەکان بێ چەک بوون و خۆیان ڕادەست کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١|سەردێڕ=Kurds Admit Backers Killed 60 Iraqi POWs|ناونیشان=https://www.deseret.com/1991/10/8/18945130/kurds-admit-backers-killed-60-iraqi-pows|ئیش=Deseret News}}</ref> == بەڵگەنامەی مافی مرۆڤ == لە کاتێکدا ئەم ڕووداوە ھەمان ئاستی سەرنجی دڕندەییەکانی دیکەی سەردەمی جەنگی بەدەست نەھێنا، بەڵام لەلایەن ڕۆژنامەنووسان و ڕێکخراوەکانی مافی مرۆڤەوە سەرنجیان درا. دواتر مافەکانی مرۆڤ لە ڕاپۆرتەکانی ساڵی ١٩٩٢دا ئاماژەی بە نەبوونی لێپرسینەوە لە دوای ئەم کوشتنانە کرد.<ref name="HRW">{{Cite report|url=https://www.hrw.org/reports/1992/Iraq926.htm|title=Human Rights in Iraq}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ڕاپەڕینی ١٩٩١|ڕاپەڕینەکانی ساڵی ١٩٩١ لە عێراق]] * [[تێکھەڵچوونی نێوان عێراق و کوردەکان|ململانێی کورد و عێراق]] * [[تاوانی جەنگی|تاوانەکانی جەنگ]] * [[پێڕستی کۆمەڵکوژییەکانی عێراق|لیستی کۆمەڵکوژییەکانی عێراق]] == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.washingtonpost.com/archive/politics/1991/10/08/kurds-kill-60-unarmed-iraqi-soldiers/189598f1-07cc-410c-b5a3-dde3ee27d27d/ تەواوی بابەتەکەی واشنتۆن پۆست] * [https://www.hrw.org/reports/1992/Iraq926.htm چاودێری مافەکانی مرۆڤ – ڕاپۆرتی عێراق ١٩٩٢] {{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|دەیەی ١٩٩٠|عێراق|کوردستان|مافەکانی مرۆڤ}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:کوردایەتی]] [[پۆل:عێراق لە ١٩٩١]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی کەرکووک]] [[پۆل:ئاسیا لە ١٩٩١]] [[پۆل:یاخیبوونی کوردان لە عێراق]] [[پۆل:ڕاپەرینەکانی ساڵی ١٩٩١ لە عێراق]] [[پۆل:ململانێی کورد و عێراق]] [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە عێراق]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] h0dgo0dmsl61m6osjrzaiv0o6szm2gp 0 287012 1698527 1535651 2026-11-01T04:34:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1698527 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''کۆمەڵەی ژنانی کۆماری ئیسلامیی ئێران''' ڕێکخراوێکی ژنانە لە [[ئێران]] کە ئامانجی پیشاندانی «فەرھەنگی ئیسلامیی ڕاستەقینە»، پشتیوانی لە «مافی ستەملێکراوان» و ڕووبەڕووبوونەوەی «زلھێزە دەرەکییەکانی» وەک ئیمپریالیزمی کولتووری، [[ڕەگەزپەرستی]] و [[زایۆنیزم| زایۆنیزم]]، و بەرەوپێشبردنی تواناکانی «زانستی، فیکری و کولتووری» ژنان، مافەکانی ژنان و «زیادکردنی بەشداری ژنان». بە «بەھێزکردنی کۆماری ئیسلامی بە سپۆنسەرکردنی کاندیدەکانی [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|ئەنجومەنی شورا]] و بەشداریکردن لە کۆنفرانسە نێونەتەوەیییەکان» وەسف کراوە. ئەم کۆمەڵەیە بە '''کۆمەڵەی ژنانی کۆماری ئیسلامیی''' و '''کۆمەڵەی ژنانی کۆماری ئیسلامیی ئێرانیش''' ناسراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20110613221702/http://www.salamiran.org/Women/Organisations/wsiri.html</ref><ref>https://web.archive.org/web/20200313102726/https://books.google.com/books?id=uXnmC1UPykQC&pg=PA257&lpg=PA257&dq=Zahra+Mostafavi+women%27s+activist&source=bl&ots=OTWyYV7MpP&sig=OqkDvSpR33RXfTBO5nd-G8gFOH4&hl=en&ei=aauRStPrM46GMYXZ5ZEK&sa=X&oi=book_result&ct=result#v=onepage&q=&f=false</ref> لە کانوونی یەکەمی ساڵی ١٩٨٧ لیژنەیەک بۆ بەرەنگاربوونەوەی «حیجابی خراپ» دامەزرا، کۆبوونەوەیەکی جەماوەری بۆ ئەم مەبەستە بەڕێوەچوو، و لیژنەی لاوەکی دامەزران بۆ ئەنجامدانی لێکۆڵینەوە لەسەر «دزەکردنی کولتووری ڕۆژاوا» و «رێگاکانی بەرەنگاربوونەوەی بانالیتی کولتووری ڕۆژاوا». ئەمینداری گشتی کۆمەڵەکە ناوی [[زەھرا خومەینی|زەھرا خومەینی]] کچی [[ڕووحوڵڵا خومەینی|ئایەتوڵڵا خومەینی]] [[ڕووحوڵڵا خومەینی|دامەزرێنەری کۆماری ئیسلامی ئێرانە]]. نیدا ئامێری فەرمی چارەگی کۆمەڵەیە. == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئێران|ژن}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ئێران-کۆلکە}} 6m2cp9u6awb844ax2wp5y03v10hyn7l 0 287258 1698445 1535568 2026-10-31T22:35:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698445 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{زانیاریدانی ھێرش بۆ سەر خەڵکی ئاسایی|سەردێڕ=کۆمەڵکوژیی پشتئاشان|شوێن=پشتئاشان|ڕێکەوت=ئایاری ١٩٨٣|ئامانج=[[حیزبی شیووعیی عێراقی|حیزبی شیووعیی عێراق]]|مردنەکان=١٥٠|تاوانبار=[[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]]}}'''کۆمەڵکوژیی پشتئاشان''' ھێرشێک بوو بۆ سەر بارەگای [[حیزبی شیووعیی عێراقی|حیزبی شیووعیی عێراق]] لە پشتئاشانی [[باشووری کوردستان]] کە تێدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] زیاتر لە ١٥٠ ئەندامی حیزبەکەی کوشت و بە شێوەیەکی بەرچاو ئەو گرووپە لاواز بوو. ئەم ڕووداوە بە یەکێک لە جددیترین پێشێلکارییەکانی [[مافەکانی مرۆڤ|مافی مرۆڤ]] دادەنرێت لە مێژووی مۆدێرنی عێراقدا و کاردانەوەی بەرچاوی لەسەر پەیوەندییە سیاسییەکانی ناوچەکە ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.beider-media.se/?p=17995|سەردێڕ=بشتاشان واقع وجريمة . - Beider Media |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240315122102/https://www.beider-media.se/?p=17995 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Beider Media |زمان=ar}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق|کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} cj10ia76uibi0p08ogmwv3a5d8sunhu 0 287604 1698579 1669549 2026-11-01T05:50:37Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698579 wikitext text/x-wiki {{Short description|تۆڕێکی میدیایی کوردی}} {{Infobox company | name = ٩٦٤ میدیا | logo = 964logo.jpg | genre = هەواڵ و زانیاری |native_name = تۆڕی میدیاییی ٩٦٤ {{ھن}}(Tora Mîdyayîya 964) | foundation = {{Start date and age|2023|03|03}} | founder = [[هیوا عوسمان]] | location = [[هەولێر]], [[هەرێمی کوردستان]], [[عێراق]] | website = کوردی سۆرانی: {{URL|ku.964media.com/}}<br />عەرەبی: {{URL|964media.com/}}<br />ئینگلیزی: {{URL|en.964media.com/}} }} '''٩٦٤ میدیا''' ({{بە ئینگلیزی|964 Media}}) دیجیتاڵ میدیایەکی کوردی، عێراقییە، بە بیرو هزری کەسانی خاوەن ئەزموون و هێزو بازوو بزێویی گەنجانی بەهرەمەندو لێوەشاوە دامەزراوە، بۆ خۆ ژیاندن پشت دەبەستێت بە وەبەرهێنە نیشتمانییەکان، بەڵام بەو مەرجی هیچ کۆت و بەندێک بەسەر کارو پەیامەکەیان بەسەردا نەسەپێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=MENAFN |سەردێڕ=964 Media: The New Digital Platform Aiming to Tell Iraq's Unheard Stories |ناونیشان=https://menafn.com/1109861049/964-Media-The-New-Digital-Platform-Aiming-to-Tell-Iraqs-Unheard-Stories |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=menafn.com |زمان=en}}</ref> هەواڵە ناوەخۆییەکانی هەرێمی کوردستان و عێراق دەگوازێتەوە و لە پاڵ ئەمەشدا چاوی لەسەر دۆسێ گەرموگوڕەکانی کوردستان و عێراق و دەرودراوسێ و جیهانە، وەک رووبەڕووبوونەوەی ساختە هەواڵ و گۆڕانکارییەکانی کەشوهەواو ئاڵنگارییەکانی بازاڕ. == مێژوو == ٩٦٤ میدیا لە ٣ی ئازاری ٢٠٢٣, لەلایەن ڕۆژنامەوان و شرۆڤەکاری میدیایی، [[هیوا عوسمان]]، دامەزرا. دەزگاکە بەو ئامانجە دامەزراوە کە هەواڵی کوچەو کۆڵان بگوازێتەوە و هیچ کۆت و بەندێک لەسەر کارو پەیامەکەیان نەبێت. ناوی "٩٦٤" ئاماژەیە بۆ [[کۆدی تەلەفۆنی+٩٦٤|+964]]، کە کۆدی تەلەفۆنی وڵاتی عێراقە، و ڕەنگدانەوەی گرنگیدانیەتی بە تەواوی وڵات.<ref>https://ku.964media.com/about/</ref> == پلاتفۆرم و ناوەڕۆک == ٩٦٤ میدیا لە ڕێگەی چەندین پلاتفۆرمی دیجیتاڵییەوە کار دەکات بۆ گەیشتن بە بینەرانی. کەناڵە سەرەکییەکانی دابەشکردنی بریتین لە ماڵپەڕە سێ زمانە سەرەکییەکەی و ئەپڵیکەیشنە تایبەتەکانی مۆبایل بۆ هەردوو سیستەمی [[ئای ئۆ ئێس]] و [[ئەندرۆید]]. هەروەها دەزگاکە چالاکی لەسەر تۆڕە کۆمەڵایەتییە سەرەکییەکان هەیە، لەوانە فەیسبووک، ئینستاگرام، ئێکس (تویتەری پێشوو)، و تیکتۆک، بۆ بڵاوکردنەوەی ناوەڕۆک و کارلێککردن لەگەڵ بەکارهێنەران.<ref>https://ku.964media.com/about/</ref> جگە لە هەواڵی ڕۆژانە، 964 میدیا ڕاپۆرتی شیکاریی قووڵ، چیرۆکی مرۆیی، دۆکیومێنتاریی ڤیدیۆیی، و پێشانگای وێنە بەرهەم دەهێنێت. هەروەها پلاتفۆرمەکە ناوەڕۆکی دەنگیش پەرە پێدەدات، لەوانە پۆدکاست، وەک بەشێک لە ستراتیژییەکەی بۆ ڕووماڵکردنی بابەتە هەمەجۆرەکان و سەرنجڕاکێشانی بینەری جیاواز.<ref>https://www.einpresswire.com/article/677670688/964media-bridging-divides-and-unveiling-hidden-stories-from-iraq</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://ku.964media.com/ ماڵپەڕی فەرمی] '''ئەپڵیکەیشنی مۆبایل''' * [https://apps.apple.com/iq/app/964/id6471904256 ٩٦٤ لە ئاپ ستۆر (بۆ ئای ئۆ ئێس)] * [https://play.google.com/store/apps/details?id=com.mediaZan.master964Application ٩٦٤ لە گووگڵ پلەی (بۆ ئەندرۆید)] [[پۆل:کۆمپانیاکانی میدیای بەکۆمەڵ لە عێراق]] [[پۆل:ڕاگەیێنەرەکانی باشووری کوردستان]] 7vuf5nvligfm9wp8qrwwi08l2hx9yel 0 287822 1698151 1698014 2026-10-31T12:05:23Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698151 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھێرش بۆ سەر خەڵکی ئاسایی|سەردێڕ=کۆمەڵکوژیی ئێزدییەکان|وێنە=The Mountains of Kuyunjik.jpeg|شرۆڤەی وێنە=تەپۆڵکەی قۆینجۆق لە نزیک مووسڵ|شوێن=ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ڕێکەوت=١٨٣٢–١٨٣٤|ھەنگاونەران={{flagicon image|Flag of the Emirate of Soran.svg}} [[میرنشینی سۆران]]|ھەنگاونەری تۆمەتبار=فەتواکانی مەلای خەتێ و مەلا یەحیای مزووری|قوربانی=[[ئێزیدییەکان|ئێزدییەکان]]|جۆری ھێرش=[[جینۆساید]]}} '''کۆمەڵکوژیی ئێزدییەکان لەلایەن میرنشینی سۆرانەوە'''،{{efn|بە '''کۆمەڵکوژیی سۆرانیش''' دەناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guest |یەکەم=John S. |ناونیشان=https://www.google.com/books/edition/Survival_Among_The_Kurds/TJUrBgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&pg=PA69 |سەردێڕ=Survival Among The Kurds |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Routledge]] |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-١٥٧٢٩-٥|زمان=en |پەڕە=٦٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Planhol |یەکەم=Xavier de |ناونیشان=https://www.google.com/books/edition/Minorit%C3%A9s_en_Islam/MhkRAQAAIAAJ?hl=en |سەردێڕ=Minorités en Islam: géographie politique et sociale |trans-title=Minorities in Islam: political and social geography |ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Flammarion |ژپنک=٩٧٨-٢-٠٨-٢١٢٨٠٩-٤|پەڕەکان=١٨١|زمان=fr}}</ref>}} ھەروەھا بە نەریتی [[ئێزیدییەکان|ئێزدی]] بە '''فەرمانی میری کۆرە''' ناسراوە، ھەڵمەتێکی کۆمەڵکوژی بوو لەلایەن میری کورد [[میر محەممەد|میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] دژی [[ئێزیدییەکان|ئێزدییەکانی]] ناوچەکانی [[میرنشینی شێخان|شێخان]]، [[شنگال]] و ناوچەکانی [[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]] لە باشووری کوردستان لە نێوان ئاداری ١٨٣٢–١٨٣٤دا.{{sfn|Ali|2019|p=86}}{{sfn|Usman|2022|pp=684–685}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.niod.nl/en/longreads/ten-years-ongoing-genocide-against-yazidis |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.niod.nl |زمان=en |سەردێڕ=Ten years of ongoing genocide against the Yazidis |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251112173343/https://www.niod.nl/en/longreads/ten-years-ongoing-genocide-against-yazidis |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{sfn|Ashraph|2023|p=730|ps=: "The Yazidis count up to seventy-four genocides in their history, including massacres of Yazidis in Sinjar in 1640, 1715, 1832 and 1890."}} ئەم ھەڵمەتە بەھۆی فەتوا ئایینییەکان و ململانێی ھۆزەکانەوە دەستی پێ کرد کە ئێزدییەکانی وەک کافر ناساند و بەھۆی ململانێی نێوان ھۆزەکانەوە گەرمتر بوو، بووە ھۆی کوشتاری بەکۆمەڵ، کۆیلەکردن لە سەرانسەری [[پێڕستی نیشتەجێبوونی ئێزیدییەکان|نیشتەجێبوونەکانی ئێزدییەکاندا]]، لەکاتێکدا زۆر لە ئێزدییەکانیش بوونە موسڵمان.{{sfn|Ali|2019|p=86}} ئەمە بە خوێناویترین ڕووداو لە مێژووی تۆمارکراوی ئێزدییەکاندا دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Tagay|یەکەم١=Sefik|ناونیشان=https://books.google.com/books/about/Die_Eziden_und_das_Ezidentum.html?id=C3leAQAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Die Eziden und das Ezidentum: Geschichte and Gegenwart einer vom Untergang bedrohten Religion|دوایین٢=Ortaç|یەکەم٢=Serhat|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Landeszentrale für Politische Bildung|ژپنک=٩٧٨-٣-٩٤٦٢٤٦-٠٢-٢|پەڕە=٤٩|زمان=de|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Edmonds|یەکەم=Cecil John|ناونیشان=https://www.google.com/books/edition/A_Pilgrimage_to_Lalish/U954AAAAMAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=a%20pilgrimage%20to%20lalish|سەردێڕ=A Pilgrimage to Lalish|ڕێکەوت=١٩٦٧|بڵاوکەرەوە=Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland|ژپنک=٩٠-٠٤-٠٤٤٢٨-٠|پەڕەکان=٦٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> خەمڵاندنەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە لە نێوان ٧٠٬٠٠٠<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Steinvorth|یەکەم=Daniel|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|زمان=de|سەردێڕ=Jagd auf den Engel Pfau|ناونیشان=https://www.nzz.ch/international/nahost-und-afrika/bedrohte-minderheiten-im-orient-jagd-auf-den-engel-pfau-ld.135327|ئیش=[[Neue Zürcher Zeitung]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦}}</ref> تا ١٣٥٬٠٠٠ ئێزدی کوژراون.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ar:التكييف القانوني للجرائم المرتكبة ضد الايزيدين |ناونیشان=http://www.hoshyary.com/detail/4211|سەردێڕ=التكييف القانوني للجرائم المرتكبة ضد الايزيدين |ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٦|زمان=ar}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |script-title=ar:مرور 193 عاما على فرمان الامير محمد الراوندوزي الاعور لاباده الايزيديين في 3/9/ 1832ج2: ب. د. خالد محمود خدر {{!}} موقع بحزاني نت |ناونیشان=https://bahzani.net/%D8%A7%D8%A8%D8%AD%D8%A7%D8%AB/150067/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٦ |وێبگە=bahzani.net |سەردێڕ=مرور 193 عاما على فرمان الامير محمد الراوندوزي الاعور لاباده الايزيديين في 3/9/ 1832ج2: ب. د. خالد محمود خدر {{!}} موقع بحزاني نت |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260424043006/https://bahzani.net/%d8%a7%d8%a8%d8%ad%d8%a7%d8%ab/150067/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ar:اقامة إمارة للأيزيديين حل منصف لقضيتهم العادلة |ناونیشان=https://albaladnews.net/article/49919 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=أخبار البلد |زمان=ar |سەردێڕ=اقامة إمارة للأيزيديين حل منصف لقضيتهم العادلة}}</ref> [[سادق دەملووجی]] ژمارەی ڕزگاربووانی کۆمەڵکوژییەکە بە نزیکەی ٥٪ی دانیشتووانە ئامانجدارەکە دادەنێت.{{sfn|Ali|2019|p=86}} == پێشینە == === میر محەممەد پاشای ڕەواندز === {{زیاتر|میر محەممەد|شۆڕشی میر محەممەد|شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)}} [[پەڕگە:Mir Muhammad.jpg|وێنۆک|273x273پیکسڵ|پۆرترەیتێکی [[میر محەممەد|میر محەممەد پاشای ڕەواندز]] لە بەڵگەنامەیەکی [[ئێرانی قاجاڕ|قاجاڕیدا]]]] [[میر محەممەد|میر محەممەد پاشای ڕەواندز]]، لە ساڵی ١٨١٣ ھاتە سەر حوکم، پاش باوکی [[مستەفا بەگ]]، میر محەممەد ھەستا بە پێشخستنی میرنشینەکەی لە ڕووی سەربازییەوە و ھەڵمەتێکی بەرفراوانی سەربازیی دەستپێکرد بۆ یەکخستنەوەی [[کوردستان|خاکە کوردییەکان]] دژی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|دەسەڵاتی عوسمانی]]، کە توانیی لە شاری [[کەرکووک|کەرکووکەوە]] تاوەکوو [[باکووری کوردستان]] یەکبخاتەوە دژی عوسمانییەکان و لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵاتەوە]] [[شەڕی سۆران و قاجاڕی (١٨٢٩–١٨٣٤)|چووە ناو]] خاکەکانی [[ئێرانی قاجاڕ|ئێرانی قاجاڕی]] و زۆر لە شارە کوردییەکانی ڕزگارکرد. === پێشینەی کۆمەڵکوژییەکە === ئەو دەیان ساڵەی پێش ئەوەی ھەڵمەتی کۆمەڵکوژییەکەی [[میر محەممەد|میر محەممەدی ڕەواندز]] ڕووبدات، بە زیادبوونی دوژمنایەتیی نێوان ئێزدییەکان و ھۆزی [[ھۆزی مزووری|مزووری]] ناسرابوو. لە ساڵی ١٧٢٤دا، پیاوی ئایینیی مزووری شێخ عەبدوڵڵا ڕەبەتکی (١٦٥٠–١٧٤٦) فەتوایەکی دەرکرد و تێیدا ئێزدییەکانی بە کافر و لادەر لە ئیسلام ناساند، و دیاریی کرد کە کوشتنیان ئەرکێکی ئایینییە و ماڵ و سامان و ئافرەتەکانیان دەستکەوتی شەرعیی جەنگن. لە ساڵی ١٨٠٢دا، ھۆزی ئەلگوشییە، کە لقێکی ھۆزی مزوورییە، ھێرشیان کردە سەر گوندی غەبارەی ئێزدی لە ڕۆژاوای ناوچەی [[قەزای شێخان|شێخان]]، نزیکەی سەد ئێزدییان کوشت، و [[لالش|پەرستگای لالشیان]] بۆ ماوەی ھەشت مانگ داگیرکرد.{{sfn|Ali|2019|pp=82–83}} لە ساڵی ١٨٠٤دا، کاتێک ھۆزی مزووری ھێرشیان کردە سەر [[ئامێدی]]، خێزانی ئەمیری [[میرنشینی بادینان|بادینان]] قوباد پاشایان گرت، خۆی و براکەییان زیندانیکرد، و شارەکەیان تاڵانکرد. ھێزە ئێزدییەکانی ھۆزی دینا وەڵامی داواکاریی ئەحمەد پاشای ئەمیری بادینانیان دایەوە بۆ ھاوکاری، مزوورییەکانیان لە ئامێدی وەدەرنا و بارودۆخەکەیان ئاسایی کردەوە.<ref>{{harvnb|Pirbari|2012|p=6}}: "{{lang|ru|Племя мзури было изгнано из Амедии, и порядок был восстановлен.}}" ["The Mizuri tribe was expelled from Amedi and order was restored."]</ref> عەلی بەگی یەکەم، کوڕی میر حەسەن بەگ، لە دەوروبەری ساڵانی ١٨٠٩–١٨٣٣ وەک [[میرنشینی شێخان|میری شێخان]] فەرمانڕەوایەتیی دەکرد. ناوەندی کارگێڕیی میرنشینەکە و شوێنی نیشتەجێبوونی گوندی [[باعەدرێ]] بوو. دوای وەرگرتنی تەخت، عەلی بەگ پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ میرە کوردە دەوروبەرەکاندا دروستکرد و لە ھەمان کاتدا پەیوەندیی پاشکۆیەتیی میرنشینەکەی لەگەڵ میرنشینی بادیناندا پاراست. ئێزدییەکان پشتیان بەم ھاوپەیمانییە دەبەست وەک جۆرێک لە پاراستن دژی ئەو [[ھۆزە کوردەکان|ھۆزە کوردە]] موسڵمانە دوژمنانەی کە بە پاساوی ئایینی ھێرشیان دەکردە سەر کۆمەڵگە ئێزدییەکان.<ref>{{harvnb|Pirbari|2012|p=6}}: "{{lang|ru|Езиды вынуждены были иметь покровителя, который их защитил бы от соседних враждебных курдских племен. Эти племена, прикрываясь религией, устраивали частые погромы. Эмир Амедии покровительствовал езидам, а их отношения были союзническими, что отбивало охоту нападения на них.}}" ["The Yazidis were forced to have a patron who would protect them from neighbouring hostile Kurdish tribes. These tribes, using religion as a cover, carried out frequent pogroms. The Emir of Amedi protected the Yazidis, and their relationship was one of alliance, which discouraged attacks against them."]</ref> گرژییەکانی نێوان عەلی بەگ و سەرکردەی مزووری عەلی ئاغا بەلاتەیی زەمینەی بۆ تیرۆرێکی ڕامیاری خۆش کرد کە ئەنجامی کارەساتباری بۆ کۆمەڵگەی ئێزدی لێکەوتەوە. محەممەد سەعید پاشای بادینان، کە ھەوڵی دەدا بەلاتەیی تیرۆر بکات و دەسەڵاتی مزوورییەکان کەم بکاتەوە، عەلی بەگی ڕاسپارد بۆ ئەنجامدانی کوشتنەکە.{{sfn|Ali|2019|p=83}} سەعید پاشا ئاشتبوونەوەیەکی نێوان ئەو دوو سەرکردەیەی ڕێک خست، کە ئیسماعیل پاشای برای، فەرمانڕەوای [[ئاکرێ]]، ڕۆڵی نێوەندگیریی دەگێڕا.{{sfn|Ali|2019|p=83}} سەرچاوەیەک باس لەوە دەکات کە ئەمیری بادینان ھەڕەشەی کوشتنی تەواوی خێزانی عەلی بەگی کردووە ئەگەر ھاوکاریی نەکات.<ref>{{harvnb|Pirbari|2012|p=6}}: "{{lang|ru|Некоторые источники указывают, что эмир Бахдинана угрожал езидскому эмиру уничтожить всю его семью, в случае если тот откажется это сделать.}}" ["Some sources indicate that the Emir of Bahdinan threatened the Yazidi Emir to destroy his entire family if he refused to do so."]</ref> وەک بەشێک لە ڕێککەوتنەکە، عەلی بەگ لە گوندی بەلاتە سەردانی بەلاتەییی کرد، دوای ئەوەش داوای لە بەلاتەیی کرد سەردانی گوندی [[باعەدرێ]] بکات بۆ تەواوکردنی ئاشتبوونەوەکە. ئەلبەلاتەیی بانگھێشتەکەی قبووڵکرد. لە ساڵی ١٨٣٢دا، لە کاتی گەشتکردن بۆ باعەدرێ، بەلاتەیی و کوڕەکەی لەلایەن عەلی بەگەوە کە پلانەکەی لەگەڵ محەممەد سەعید پاشا داڕشتبوو، کەوتنە بۆسەوە و کوژران. دوو لە پاسەوانە تایبەتییەکانی بەلاتەیی خۆشی بەشدارییان لە پیلانەکەدا کرد.{{sfn|Ali|2019|p=83}} بە بیستنی ھەواڵی تیرۆرکردنی سەرۆک ھۆزەکەیان عەلی ئاغا بەلاتەیی، چەکدارە مزوورییەکان بەتووڕەیییەوە پەرچەکرداریان نواند و دەستیان بە ئامادەکاری کرد بۆ ھێرشێکی تۆڵەسەندنەوەی بەرفراوان بۆ سەر [[باعەدرێ]]، کە ناوەندی میری ئێزدی بوو. لە چاوەڕوانیی ھێرشەکەدا، ھەزاران جەنگاوەری ئێزدی لە شوێنی نیشتەجێبوونی میرەکەیان کۆبوونەوە. ململانێی ئاشکرا بەزەحمەت ڕێگریی لێکرا کاتێک پاشای ئامێدی، ئەمیری میرنشینی بادینان و گەورەی ھەردوو ھۆزی مزووری و ئێزدییەکان، دژایەتیی خۆی بۆ ھێرشەکە ڕاگەیاند. مزوورییەکان لە ترسی ئەوەی دژایەتیکردنی فەرمانڕەوایەکی ئەوەندە بەھێز، کە خۆیشی گومانی تێوەگلان لە کوشتنەکەی لێ دەکرا، ھێزەکانی دژیان بەکاربھێنێت، کشانەوە.{{sfn|Jwaideh|2006|pp=56–57}} برازای بەلاتەیی، پیاوی ئایینیی کاریگەر مەلا یەحیا مزووری (١٧٧٢–١٨٣٩)، داوای قەرەبووی لە سەعید پاشا و ئیسماعیل پاشای برای کرد بەڵام ڕەتکرایەوە، و دواتر کوڕەکەشی لەلایەن میرەکانی بادینانەوە کوژرا. پاشان مەلا یەحیا مزووری ڕووی لە میر محەممەد پاشای ڕەواندز کرد، فەرمانڕەوای [[میرنشینی سۆران]]، و لەلای ئەو [[فەتوا|فەتوایەکی]] دەرکرد بۆ بەپیرۆزکردنی کردەوەی تۆڵەسەندنەوە و ڕێگەدان بە شەڕکردن دژی میرەکانی بادینان ئەگەر پشتگیری لە ئێزدییەکان بکەن. میر محەممەد پاشای ڕەواندزیش داوای لە [[موفتی|موفتییەکەی خۆی]]، [[مەلای خەتێ|مەلا محەممەدی خەتێ]] کرد کە فەتواکە پشتڕاست بکاتەوە کە تیایدا ھاتووە شەرعیەتدانە بە ڕشتنی خوێنی ئێزدییەکان و بردنی ماڵ و سامانیان، مەلای خەتێش فەتواکەی پشتڕاستکردەوە.{{sfn|Ali|2019|p=84}} تا سەرەتای سەدەی نۆزدەھەم، میر محەممەد پاشای ڕەواندز فەرمانڕەوایەتیی خۆی بەسەر [[میرنشینی سۆران|میرنشینی سۆراندا]] جێگیرکردبوو و گۆڕیبووی بۆ یەکێک لە بەھێزترین میرنشینە کوردییەکان لە ناوچەکەدا. دوای گرتنی جێگەی باوکی، [[مستەفا بەگ]]، لە دەوروبەری ١٨١٣–١٨١٤، کە لەوکاتەوە ھەڵمەتێکی بەرفراوانی دەستپێکردبوو بۆ یەکخستنەوەی ناوچە کوردییەکان.<ref name="Ates">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ates|یەکەم=Sabri|سەردێڕ=The Cambridge History of the Kurds|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|editor-last=Gunes|editor-first=Cengiz|پەڕەکان=٧٣–١٠٣|chapter=The End of Kurdish Autonomy: The Destruction of the Kurdish Emirates in the Ottoman Empire|editor2-last=Bozarslan|editor2-first=Hamit|editor3-last=Yadirgi|editor3-first=Veli}}</ref> کە دواتر میر محەممەد سەربەخۆییی خۆی لە [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] ڕاگەیاند لەو کاتەی کە سوڵتانی عوسمانی سەرقاڵی [[محەممەد عەلی پاشا|ڕاپەڕینی محەممەد عەلی پاشا لە میسر]] بوو، و سککەی تایبەت بە میرنشینەکەی لێدا. دوای پشتڕاستکردنەوەی فەتواکە، ئەو ئەو داواکارییەکەی قبووڵکرد و ھەڵمەتێکی سەربازیی بەرفراوانی دەست پێ کرد.{{sfn|Ali|2019|p=84}} == ھەڵمەتەکە == میر محەممەد پاشای ڕەواندز ھێزێکی سەربازیی کۆکردەوە کە مێژوونووسان بە نێوان ٤٠٬٠٠٠ بۆ ٥٠٬٠٠٠ جەنگاوەر دەری دەبڕن، و دابەشی کرد بۆ دوو گرووپ: یەکێکیان لەژێر فەرماندەییی خۆیدا و ئەوی تریان لەژێر دەستی [[ڕەسووڵ بەگ|ڕەسووڵ بەگی]] برایدا. لە سەرەتای ئاداری ١٨٣٢دا، ئەم ھێزانە لە [[زێی گەورە]] پەڕینەوە و چوونە ناو گوندی سنووریی ئێزدیی کەلەکا داسنییا، و زۆرێک لە دانیشتووانەکەیان کوژران. گوندی کەلەک، لە نزیک [[ھەولێر]]، تا سەدەی نۆزدەھەم سنووری نێوان خاکی ئێزدی و میرنشینی سۆرانی دیاری دەکرد. گرژی و دوژمنایەتیی نێوان میرنشینی سۆران و ئێزدییەکان لە سەردەمی دەسەڵاتی [[سولەیمان قانوونی|سوڵتان سلێمانی قانوونییەوە]] بوو، کە لە ساڵی ١٥٣٤دا فەرمانی کوشتنی میری سۆران، [[میر عیززەددین شێری سۆران|میر عیززەددین شێری]] دا و فەرمانڕەوای ئێزدی، [[حوسێن بەگی داسنی]] ھاتە سەر حوکمی میرنشینی سۆران و ھەولێریشی کەوتە ژێر دەست و دەستی کرد بە چەوساندنەوەی خەڵکی موسڵمانی میرنشینی سۆران. ھێزەکانی میر محەممەدی ڕەواندز گوند بە گوند بە ناو خاکی ئێزدییەکاندا پێشڕەوییان کرد و مووسا بەگ، کە یەکێک لە ئەندامەکانی بنەماڵەی میر بادینان و برای سەعید بەگی میری بادینان بوو، پەیوەندیی بە ھەڵمەتەکەی میرنشینی سۆرانەوە کرد و خۆی دایە پاڵ میر محەممەد، کە ئەمەش زیاتر بەرگریی بادینانی لاوازکرد.{{sfn|Ali|2019|p=84}}<ref>{{harvnb|Pirbari|2012|p=6}}: "{{lang|ru|Брат Бахдинанского эмира Саид-бега Муса-бег, жаждущий власти, примкнул к эмиру Сорана и выступил против своего брата.}}" ["The brother of the Bahdinan Emir Said Beg, Musa Beg, thirsting for power, joined the Emir of Soran and turned against his brother."]</ref> ھێزەکانی میر محەممەدی ڕەواندز بەرەو شێخان بەڕێکەوتن، و ھێزەکانی بەسەرکردایەتیی [[بەدرخان بەگ]] پەیوەندییان پێوە کردن.{{sfn|Açıkyılmaz|2014|p=52}}{{sfn|Henning|2018|pp=98–99}} ھێزەکانی سۆران دەستیان بەسەر گوندی [[خەتارە|خەتارەدا]] گرت، کە نزیکەی ٤٥ کیلۆمەتر لە باکووری [[مووسڵ|مووسڵەوە]] دوورە، و پاشان شارۆچکەی [[ئەلقۆش]]، کە تێیدا ڕووبەڕووی ھێزێکی ھاوبەشی ئێزدییەکان و سوپای بادینان بوونەوە بە سەرکردایەتیی یووسف عەبدۆ، فەرماندەیەکی بادینانی ئامێدی، و بابا ھورمز، سەرۆکی دێری مەسیحیی ئەلقۆش. ئەم ھێزە یەکگرتووانە بەرەو [[باعەدرێ]]، شوێنی نیشتەجێبوونی عەلی بەگ پاشەکشەیان کرد. لە سەرەتادا ھەوڵی دانووستاندن ھەبوو و عەلی بەگ ھەوڵی دانووستانی دا لەگەڵ میر محەممەد، بەڵام بەھۆی مەلا یەحیا مزووری و مەلا محەممەدی خەتێ، میر محەممەدی ڕەواندز ئەگەرەکانی ئاشتبوونەوەی ڕەتکردەوە.{{sfn|Ali|2019|p=84}} ھێزەکانی سۆران لە شێخان شکستیان بە بەرگریی ھاوبەشی ئێزدی و بادینان ھێنا.{{sfn|Ali|2019|p=84}}{{sfn|Fuccaro|1999|p=37}} دانیشتووانە ئێزدییە ھەڵاتووەکە پەنایان بۆ مووسڵی ژێر دەستی عوسمانی برد، بەڵام فەرمانڕەوای مووسڵ فەرمانی سووتاندنی پردەکەی دا بۆ ڕێگریکردن لە پەڕینەوەی ھێزەکانی میر محەممەدی ڕەواندز بۆ ناو مووسڵی عوسمانی، ئێزدییەکانی بەرەکەی تری ڕووبارەکە گیریان خوارد، کە تێیدا لەلایەن سوپا شوێنکەوتووەکانەوە پێیان گەیشتن و کۆمەڵکوژکران.<ref>{{harvnb|Pirbari|2012|p=6}}: "Обратившиеся в бегство езиды направились к Мосулу, но правитель города - Мухаммад Саид-паша, испугавшись эмира Сорана, сжег мост, чтобы беглецы не смогли перейти через него." ["The fleeing Yazidis headed towards Mosul, but the city's ruler, Muhammad Said Pasha, fearing the Emir of Soran, burned the bridge so that those fleeing could not cross it."]</ref> مژدەبەری ئینگلیزی و ڕۆژھەڵاتناس [[جۆرج پێرسی باجێر]] تۆماری کردووە کە لە ساڵی ١٨٣٢دا ھێزەکانی میر محەممەدی ڕەواندز گوندە ئێزدییەکانیان سووتاندووە، چەندین دیلیان بردووە، و چەند ھەزار کەسێکیان کۆمەڵکوژ کردووە کە بۆ گردی قۆینجۆق ھەڵاتبوون بەو ئومێدەی خەڵکی مووسڵ لە ناو دیوارەکانی شارەکەدا پەنایان بدەن.{{sfn|Ali|2019|pp=84-85}} لە کاتی گەشتە توێژینەوەیییەکانیدا لە ساڵی ١٨٤٣، گەڕیدەی ڕووسی و ڕۆژھەڵاتناس [[ئیلیا بێریزین]] ئاماژەی بەوە کردووە کە ٧٬٠٠٠ ئێزدی لەلایەن کوردەکانی [[ڕواندز|ڕەواندزەوە]] لەسەر گردەکانی [[نەینەوا]] لە نزیک [[مووسڵ]] کوژراون، ماوەیەکی کەم پێش گەیشتنی ئەو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Berezin|یەکەم=Ilya|ناونیشان=https://iiif.lib.harvard.edu/manifests/view/drs:428462247$90i|سەردێڕ=The Anthropology of Iraq|ڕێکەوت=١٩٥١|editor-last=Field|editor-first=Henry|پەڕە=٧٦|chapter=Appendix A: A visit to the Yezidis in 1843|بەستەری نووسەر=Ilya Berezin|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٩|via=iiif.lib.harvard.edu}}</ref> ھێزەکانی میر محەممەدی ڕەواندز گەیشتنە لالش و پەرستگاکەیان گرت. دوای ئەوەی ھێزەکانی میر محەممەدی ڕەواندز زۆربەی ناوچە ئێزدییەکانیان کۆنترۆڵکرد، نزیکەی ١٠٬٠٠٠ زیندانی ئێزدی، بۆ ڕەواندزی پایتەختی میرنشینی سۆران گوازرانەوە. دوای گەیشتنیان، پێشنیار بە زیندانییەکان کرا کە ئیسلام ببن. ھەندێکیان ڕەتیان کردەوە، لەوانە عەلی بەگی میری ئێزدی و ھاوەڵەکانی. لە ئەنجامدا، عەلی بەگ لە کۆتاییی ساڵی ١٨٣٣ لە [[گەلی عەلی بەگ]]، لەسێدارە درا.{{sfn|Ali|2019|p=86}}<ref>{{harvnb|Pirbari|2012|p=6}}: "{{lang|ru|Езидского эмира и тех, кто не принял другую веру, казнили неподалеку от Эрбиля в ущелье, которое после этого стали называть Галийе Али-баг, т.е. ущелье Али-бега.}}" ["The Yazidi emir and those who did not accept another faith were executed near Erbil in a gorge, which was then called Gali Ali-beg, i.e., the gorge of Ali-beg."]</ref> میر محەممەدی ڕەواندز تەرمەکەی بۆ ماوەی سێ ڕۆژ بە ھەڵواسراوی لەسەر پردی ڕەواندز بەجێھێشت.{{sfn|Ali|2019|p=86}} ئەوانی تر بوونە موسڵمان.{{sfn|Ali|2019|p=86}}<ref>{{harvnb|Pirbari|2012|p=6}}: "{{lang|ru|Войска эмира Сорана разоряли все по пути, угоняли женщин и детей, а мужчин убивали или же заставляли принять их веру.}}" ["The troops of the Emir of Soran ravaged everything along the way, carried off women and children, and killed the men or forced them to accept their faith."]</ref> کۆمەڵگە مەسیحییەکان کە لە سەر ڕێگەی سوپاکەی سۆران بوون، بوونە قوربانیی کۆمەڵکوژییەکان،{{sfn|Usman|2022|pp=683–684}}{{sfn|Jwaideh|2006|p=58}} شارۆچکە مەسیحییەکانی وەک [[کۆمەڵکوژیی ئەلقۆش|ئەلقۆش]] و [[کۆمەڵکوژیی دێری ڕەبان ھورمزد|دێری ڕەبان ھورمزد]] بەھەڵە تاڵانکران، کە سوپای سۆران وایان زانی ئەوان ئێزدین،<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wilmshurst|یەکەم=David|ناونیشان=https://archive.org/details/the-martyred-church/page/383/mode/1up|سەردێڕ=The Martyred Church: A History of the Church of the East|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=East & West Publishing Limited|ژپنک=٩٧٨-١-٩٠٧٣١٨-٠٤-٧|پەڕەکان=٣٨٣-٣٨٤|زمان=en}}</ref> سەرکردە و ڕەبانە مەسیحییەکانیش، لەوانە گابریێل دامبۆ، کوژران. دێری [[دێری مار مەتای|شێخ مەتتاش]] ھەمان چارەنووسی بەسەر ھات.{{sfn|Jwaideh|2006|p=58}} دوای ئەوەی کوردەکانی ڕەواندز [[مووسڵ|مووسڵیان]] گرت، مەسیحییەکان و جووەکانی ناوچەکە کوژران.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schneider|یەکەم=Caroline|ناونیشان=https://books.google.com/books?hl=en&lr=&id=FJ3UDwAAQBAJ&oi=fnd&pg=PA400&dq=info:Ctj5WLLqNEQJ:scholar.google.com/&ots=L9r10ee6-H&sig=XYqeXc43jByVXvowq3ttUcoktWE&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=Collective and State Violence in Turkey: The Construction of a National Identity from Empire to Nation-State|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[Berghahn Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٩٢٠-٤٥١-٣|editor1-last=Astourian|editor1-first=Stephan|پەڕەکان=٤٠٦|زمان=en|chapter=The Yazidis: Resilience in Times of Violence|editor2-last=Kévorkian|editor2-first=Raymond}}</ref> دوای کۆنترۆڵکردنی زۆربەی شێخان، میر محەممەدی ڕەواندز بەرەو میرنشینی [[میرنشینی بادینان|بادینان]] پێشڕەویی کرد. دوای گرتنی [[ئاکرێ]]، گەمارۆی [[ئامێدی|ئامێدیی]] دا، کە پایتەخت و قەڵای سەرەکیی بادینان بوو، کە لەمێژ بوو وەک یەکێک لە بەھێزترین شارۆچکە قەڵابەندەکانی ناوچەکە دەبینرا. دوای گەمارۆدانێکی کورت، شارەکە تەسلیمبوو. تەواوی ناوچەی نێوان [[خابوور (دیجلە)|خابوور]] و [[زێی گەورە]] خستە ژێر کۆنترۆڵی سۆرانەوە، لەوانەش [[زاخۆ]] و [[دھۆک]]، کە دواتر ڕێگایەک بوو بۆ پێشڕەویکردن بۆ باکووری کوردستان و شەڕکردن لەگەڵ دەوڵەتی عوسمانی. میر محەممەد، مووسا پاشا، کە خزم و ڕکابەری سەعید پاشای میری بادینان بوو، دوای ھەڵمەتەکە وەک فەرمانڕەوای ئامێدی دەستنیشانی کرد.{{sfn|Jwaideh|2006|pp=58–59}} گرتنی ئامێدی بەتایبەتی گرنگ بوو چوونکە وەک پایتەخت و قەڵای سەرەکیی میرنشینی بادینان خزمەتی دەکرد. شارۆچکەکە کە بەھۆی تاشەبەردی بەرزەوە پارێزراو بوو، لەمێژ بوو وەک یەکێک لە بەھێزترین پێگە قەڵابەندەکانی ناوچەکە دەبینرا، بەڵام بەرامبەر ھێزەکانی میر محەممەد، دوای گەمارۆدانێکی کورت تەسلیمبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|سەردێڕ=A Modern History of the Kurds|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|پەڕەکان=٤٢–٤٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Eppel|یەکەم=Michael|سەردێڕ=A People Without a State: The Kurds from the Rise of Islam to the Dawn of Nationalism|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|پەڕەکان=١٠٧–١٠٩}}</ref> دوای وێرانکردنی شێخان، میر محەممەدی ڕەواندز ھێزێکی گەورەشی بەرەو شنگال برد، کە بە پێچەوانەی شێخانەوە لەژێر دەسەڵاتی ھیچ میرنشینێکی کوردی یان عەرەبی دەوروبەریدا نەبوو. لەوێ ھێزەکانی ڕووبەڕووی بەرگریی بەردەوامی ئێزدییەکان بوونەوە، لەوانەش لەژێر سەرکردایەتیی ھاوسەری عەلی بەگدا، کە فەرماندەییی بەرگرییەکەی لە شنگال دەکرد. دوای گرتنی نزیکەی ٧٠٠ پیاو، ھێزەکانی میر محەممەدی ڕەواندز لە ساڵی ١٨٣٤دا قەزاکەیان گرت. جۆرج پێرسی باجێر دواتر نووسیویەتی کە دوای ڕووبەڕووبوونەوەی چەندین شکست میر محەممەدی ڕەواندز دواجار توانیی بەرگریی ئێزدییەکان لەوێ تێکبشکێنێت.{{sfn|Ali|2019|pp=84–85}} ڕزگاربووانی ھەڵمەتەکە لە ناوچەیەکی بەرفراواندا بڵاوبوونەوە. ھەندێکیان پەنایان بۆ ناوچەکانی [[چیای جودی|چیای جوودی]] و [[توور عەبدین|توور عابدین]] لە [[ھەرێمی ئاناتۆلیای باشووری ڕۆژھەڵات|باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ]] برد، ھەندێکی تریان بۆ [[شنگال]] یان ناوچە دوورەکان ھەڵاتن. گەڕیدە، شوێنەوارناس و دیپلۆماتکاری ئینگلیز [[ئۆستن ھێنری لایارد]]، کە ماوەیەکی کەم دوای ڕووداوەکان لە کاتی سەردانێکیدا بۆ ناوچەکە گێڕانەوەکانی ئێزدییەکانی کۆکردەوە، ئەوەی تۆمار کردووە کە بەسەر ئەو کەسانەدا ھاتووە کە گەیشتوونەتە مووسڵ:{{sfn|Ali|2019|p=85}}<blockquote>''«دانیشتووانی شێخان بەرەو مووسڵ ھەڵاتن. وەرزی بەھار بوو؛ ڕووبارەکە سەرڕێژ ببوو، و پردی بەلەمەکان لادرابوون. ھەندێکیان توانییان لە ڕووبارەکەدا بپەڕنەوە؛ بەڵام کۆمەڵێک لەسەر گردی گەورەی قۆینجۆق کۆبوونەوە. بەگی ڕەواندزیش شوێنیان کەوت. کوشتارێکی بێجیاوازیی لێکەوتەوە؛ و خەڵکی مووسڵ، لەسەر سەربانەکانیانەوە، سەیری کوشتنی ئەم پەنابەرە بەدبەختانەیان دەکرد، کە بێسوود ھاواریان بۆ یارمەتی دەکرد — چوونکە مەسیحییەکان و موسڵمانان ھەردوولا دڵخۆش بوون بە لەناوبردنی مەزھەبێکی قێزەون و کافر، و ھیچ دەستێک بۆ بەرگرییان بەرز نەبووەوە.»''</blockquote>لە نێوان ساڵانی ١٨٣٤–١٨٤٧دا دوای وەستانی شەڕی میسر و عوسمانی، ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی ھێزە سەربازییەکانی دژی میر محەممەد کۆکردەوە و ناوچەکان گەڕێندرانەوە ژێر کۆنترۆڵی تەواوی عوسمانی.{{sfn|Fuccaro|1999|p=36}} میر محەممەدی ڕەواندز تا ئەم کاتە دەوڵەتی عوسمانیی تووشی دڵەڕاوکێ کردبوو، کە موفتییەکەی سۆران، [[مەلای خەتێ|مەلا محەممەدی خەتێ]] فەتوایەکی دەرکرد و تێیدا ڕای گەیاند کە لە ڕووی ئایینییەوە شەڕکردن دژی خەلافەتی ئیسلام، خەلافەتی عوسمانی ڕێگەپێنەدراوە و بۆیە میر محەممەد خۆی ڕادەستکرد. ئەو بۆ چاوپێکەوتن لەگەڵ سوڵتان بانگکرا بۆ [[ئەستەمبوڵ|ئەستەمبووڵ]] و لە کاتی گەڕانەوەی بۆ ماڵەوە کوژرا.{{sfn|Ali|2019|p=85}} == پاشھاتەکان == خەمڵاندنەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە لە نێوان ٧٠٬٠٠٠ تا ١٣٥٬٠٠٠ ئێزدی کوژراون. قەشەی [[ئەنگلیکان]] [[ویلیام ئەینگەر ویگرام]] و براکەی ئێدگار تۆماس ئەینگەر ویگرام، لە کاتی گەشتەکانیاندا بۆ ناوچەکە لە سەرەتای سەدەی ٢٠ەمدا چیرۆکەکانی ڕووداوەکەیان کۆکردەوە،{{sfn|Wigram|Wigram|1922|p=viii}} و گوتیان کە ھەزاران کەس لەسەر ئەو گردەی سەروو کۆشکی سەنحاریب کوژراون کە بەو ھۆیەوە شوێنەکە ناوی «کوینجق»ی وەرگرتووە، کە بە واتای «کوشتارگەی مەڕەکان» دێت.{{sfn|Wigram|Wigram|1922|p=102}}{{sfn|Ali|2019|p=85}} مێژوونووس [[سادق دەملووجی]] مەزەندەی کردووە کە نزیکەی پێنج لەسەدی دانیشتووانە ئێزدییەکە لە ناوچە ئامانجدارەکاندا ڕزگاریان بووە.{{sfn|Ali|2019|p=86}} ھێزەکانی ڕەواندز ماڵ و سامانی ئێزدییەکانیان تاڵانکرد، و ژمارەیەک گوند و شارۆچکەی ئێزدی لە دوای ھەڵمەتەکە لە ڕووی دانیشتووانناسییەوە بوونە موسڵمان. گوندی کەلەکا داسنییا، کە نزیکەی ٣٠ کیلۆمەتر لە ھەولێرەوە دوورە و پێشتر سنووری نێوان خاکی ئێزدی و میرنشینی سۆرانی دیاری دەکرد، لە کاتی ھەڵمەتەکەدا بە تەواوی وێرانکرا. لە ئەنجامدا ئێزدییەکان ھەموو خاکەکەیان لەو گوندەوە تا سنووری شێخان لەدەستدا، کە کەوتە دەست کۆمەڵگە کوردییەکان.{{sfn|Ali|2019|p=86}} ناڕێکی لەسەر ئەوە ھەیە کە ئایا ئامانجی میر محەممەدی ڕەواندز لە ھەڵمەتەکەیدا دژی ئێزدییەکان و بادینان چی بووە. نووسەران کارەکتەری ئۆپەراسیۆنەکانی وەک فراوانخوازی وەسفکردووە کە لە تەماحی نەتەوەییی کوردییەوە سەرچاوەی گرتووە، کە ئەو ھەوڵی داوە دەوڵەتێکی کوردی دابمەزرێنێت.{{sfn|Ali|2019|p=86}} ئێزدییەکان لە لایەکی ترەوە ئەوی بە بەرپرسیار دەزانن لە بەرامبەر کۆمەڵکوژی دژیان و یادی ئەو ڕووداوە لە ڕێگەی نەریتی زارەکی و فۆلکلۆرییەوە لە شێوەی گۆرانیی حەماسی و مۆسیقادا دەپارێزن کە بە «ستران» ناسراوە، کە زۆرێکیان باسی ڕووداوەکانی ھەڵمەتەکە و ھێرشە مێژووییەکانی تر دەکەن.{{sfn|Ali|2019|pp=85–86}}{{sfn|Usman|2022|p=685}}{{sfn|Kreyenbroek|Rashow|2005|p=5}} داگیرکردنی بادینان بە شێوەیەکی بەرچاو میرنشینەکەی لاوازکرد، کە قەت بە تەواوی چاک نەبووەوە، کە دواتر ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی میرنشینی بادینانی لەناوبرد لە چوارچێوەی ھەڵمەتەکانی نێوەندگیریی عوسمانی و لەناوبردنی یەک بە یەکی میرنشینە کوردییەکان. == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} * وەک ھەموو سەردەمێکی ململانێکان، لەلایەن زۆر لە سەرچاوە بنەڕەتییەکانەوە، ھەم عوسمانی و ھەم ڕۆژاوایی، ھەوڵدراوە ئەم ڕووداوە کۆمەڵکوژییە یان کردەوەکانی [[میر محەممەد]] بەگشتی زیاد لە قەبارەی خۆیان گەورەتر بکرێن و کەسایەتیی میرەکە و دەسەڵاتەکەی ناشرین نیشان بدرێن لەبەرچاوی ھەموو زلھێز و لایەنەکانی دیکە، بەمەش ڕەوایەتییەکی تەواو دەدرا بۆ کۆکبوون، ھەروەھا جووڵانەوەیەکی دەستبەجێ بۆ لەناوبردنی سۆران.<ref name=":15">{{بیرخستنەوە |author-last=Mustafa |author-first=Amanj Ahmad |doi=10.31918/twejer.1923.10 |doi-access=free |سەردێڕ=سیاسه‌تی ده‌وڵه‌تی عوسمانی به‌رانبه‌ر میرنشینی سۆران له‌ سه‌رده‌می میر محه‌ممه‌دی ڕەواندزید (-) |ساڵ=٢٠١٩ |بڵاوکەرەوە=[[زانکۆی سۆران]] |زمان=ku, en}} لاپەڕە ٣٥٤</ref> == سەرچاوەکان == === ئاماژەکان === <references responsive="" /> === سەرچاوەکان === {{refbegin}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Ali |یەکەم=Majid Hassan |ڕێکەوت=٢٠١٩|سەردێڕ=Genocidal Campaigns during the Ottoman Era: The Firmān of Mīr-i-Kura against the Yazidi Religious Minority in 1832–1834 |journal=Genocide Studies International |بەرگ=١٣|پەڕەکان=٧٧–٩١|issn=2291-1847 |jstor=26986111 |ژمارە=١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Açıkyılmaz|یەکەم=Birgül|سەردێڕ=The Yezidis: The History of a Community, Culture and Religion|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[I.B. Tauris]]|ژپنک=٩٧٨-١٧٨٤٥٣٢١٦١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ashraph|یەکەم١=Sareta|سەردێڕ=The Cambridge World History of Genocide|ڕێکەوت=٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[Cambridge University Press]]|ژپنک=٩٧٨-١-١٠٨-٤٨٧٠٧-٨|editor1-last=Kiernan|editor1-first=Ben|editor1-link=Ben Kiernan|بەرگ=III: Genocide in the Contemporary Era, ١٩١٤–٢٠٢٠|پەڕەکان=٧٢٢–٧٤٥|chapter=The Yazidi Genocide|doi=10.1017/9781108767118|editor2-last=Lower|editor2-first=Wendy|editor2-link=Wendy Lower|editor3-last=Naimark|editor3-first=Norman|editor3-link=Norman Naimark|editor4-last=Straus|editor4-first=Scott|editor4-link=Scott Straus}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fuccaro|یەکەم=Nelida|سەردێڕ=The Other Kurds: Yazidis in Colonial Iraq|ڕێکەوت=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=[[I.B. Tauris]]|ژپنک=١-٨٦٠٦٤-١٧٠-٩|بەستەری نووسەر=Nelida Fuccaro}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Henning|یەکەم=Barbara|سەردێڕ=Narratives of the History of the Ottoman-Kurdish Bedirhani Family in Imperial and Post-Imperial Contexts: Continuities and Changes|ڕێکەوت=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=[[University of Bamberg Press]]|ژپنک=٩٧٨-٣-٨٦٣٠٩-٥٥٢-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jwaideh|یەکەم=Wadie|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FCbspX-dGPYC&q=Yazidis&pg=PA45|سەردێڕ=The Kurdish National Movement: Its Origins and Development|ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Syracuse University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٥٦-٣٠٩٣-٧|پەڕەکان=٥٤–٧٤|chapter=The Suppression of the Semiautonomous Regimes in Kurdistan|بەستەری نووسەر=Wadie Jwaideh}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kreyenbroek|یەکەم١=P. G.|سەردێڕ=God and Sheik Adi are Perfect|دوایین٢=Rashow|یەکەم٢=K. J.|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Harrassowitz|شوێن=Wiesbaden}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Pirbari|یەکەم=Dimitri|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠١٢|script-title=ru:Езидский правитель мира Али-Бег I|سەردێڕ=Yezidskiy pravitel' mira Ali-Beg I|trans-title=Yazidi ruler of the world Ali-Beg I|ناونیشان=https://usercontent.one/wp/portal.arsivakurd.org/wp-content/uploads/2021/08/Nerina-Nu_09-2012.pdf?media=1709107483|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ئیش=[[Novy Vzglyad]]|پەڕە=٦|زمان=ru}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Usman |یەکەم=Shakir Muhammad |ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=History of Yazidi Genocides, Mass Atrocities, Forced Conversions and Persecutions in the Middle East |ناونیشان=https://jkss.kissr.edu.iq/index.php/en/article/view/138 |journal=Journal of Kurdistani for Strategic Studies |پەڕەکان=٦٧٩–٦٩٠|doi=10.54809/jkss.viSpecial.138 |issn=2790-525X |doi-access=free}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Wigram|یەکەم١=William Ainger|ناونیشان=https://archive.org/details/cradleofmankindl00wigrrich/page/n13/mode/2up|سەردێڕ=The Cradle of Mankind: Life in Eastern Kurdistan|دوایین٢=Wigram|یەکەم٢=Edgar Thomas Ainger|ڕێکەوت=١٩٢٢|بڵاوکەرەوە=A. & C. Black|edition=2nd}} {{refend}}{{تووڵی دەروازە|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|کوردستان|عێراق|مەرگ}} [[پۆل:میرنشینی سۆران]] [[پۆل:مێژووی ئێزیدی]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] 8z35vl51w0b1kw1w6unwf8avswru31o 0 288038 1698667 1535787 2026-11-01T10:35:51Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تورکیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698667 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''کۆپ''' یان '''بولانک''' [[شارۆچکە]] و [[قەزا]]یەکە لە [[پارێزگای مووش]] [[ھەرێمی ئاناتۆلیای ڕۆژھەڵات|لە ھەرێمی ڕۆژھەڵاتی ئەنادۆڵ]] لە [[تورکیا| باکووری کوردستان]]. لە مێژوودا بە بەرھەمھێنانی [[گەنم]] و [[خوێ]] ناسراوە.<ref name="Prothero60">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=W.G.|ناونیشان=https://www.wdl.org/en/item/11768/view/1/60/|سەردێڕ=Armenia and Kurdistan|بڵاوکەرەوە=H.M. Stationery Office|ئەوانی تر=Prothero|ساڵ=١٩٢٠|شوێن=لندن|پەڕە=٦٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190625213258/https://www.wdl.org/en/item/11768/view/1/60/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref><ref name="Prothero74">{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=W.G.|ناونیشان=https://www.wdl.org/en/item/11768/view/1/74/|سەردێڕ=Armenia and Kurdistan|بڵاوکەرەوە=H.M. Stationery Office|ئەوانی تر=Prothero|ساڵ=١٩٢٠|شوێن=لندن|پەڕە=٧٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200125123844/https://www.wdl.org/en/item/11768/view/1/74/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> بەپێی دوایین سەرژمێری ژمارەی دانیشتووانی ناوەند ٤١ ھەزار کەسە و کۆی گشتی ١٣٩ ھەزار کەسە. گومان ھەیە کە ژمارەی دانیشتووان زیاتر بێت. چونکە خەڵکێکی زۆر لە ناوچەکە بێ تۆمارن. ئەم واقیعە لە سەرتاسەری [[باکووری کوردستان]] بوونی ھەیە. گومانێک ھەیە کە حکوومەتی [[تورکیا]] دەیەوێت ژمارەی [[کورد]] کەم بکاتەوە و متمانە بە ئاماری حکوومەتی تورکیا ناکرێە. لە ساڵی ١٩٢٧ بووە بە [[قەزا]]، ئابوورییەکەی زیاتر لەسەر بنەمای [[کشتوکاڵ]] دامەزراوە. [[گەنم]]، [[جۆ]]، [[نیسک]]، [[ئاوریشم]] و ھتد.. ھەروەھا [[ئاژەڵداری]]. کۆپ دەکەوێتە سەر ڕێگای مووش - [[پارێزگای ئاگری|ئاگری]]. ١٠٧ کم لە شاری [[مووش]]ەوە دوورە. ڕووبەری زەوی قەزاکە ١٧٠٦ کم و بەرزی لە ئاستی دەریاوە ١٤٨٠ م. لە ڕۆژھەڵاتەوە میلازگیر، لە ڕۆژاوا گیمگیم، لە باکووری [[ئەرزەڕۆم]] و [[شینوس]] و لە باشووریشەوە خێڵات لە [[بەدلیس]]، تەلی. لە نێوان کۆپ و میلازگر ٢٥ کم ھەیە. لە زستاندا بەفراوی و ساردە، ھاوین گەرم و وشکە. == مێژوو == [[پەڕگە:Abri Köyü,Seyyid Şeyh Aynü'lmelek Camisi.jpg|rast|وێنۆک|250x250px|مزگەوتی شێخ عەینوولمەلەک]] مێژووی کۆپ بەقەد مێژووی ناوچەکە کۆنە. [[مادەکان]]، حورییەکان، ئۆرارتییەکان، [[ئیمپراتۆریەتیی بیزەنتی|بیزەنتینییەکان]]، [[عوسمانییەکان]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسەکان]] و. حوکمڕانی ناوچەکەیان کردووە. وەک ھەموو پارچەکانی کوردستان ھەمیشە لەژێر دەسەڵاتی [[میرنشینە کوردییەکان]]دا بووە تا [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، دوای دابەشبوونی [[کوردستان]] و شکستی ڕاپەڕینەکانی کورد، دۆخەکە بۆ کورد خراپتر بوو. بەپێی ھەندێک بانگەشەی ناوچەکە لە سەردەمی ئورارتوودا بووە ھۆرھۆریکی. پێش تێرتێلێی مەسیحییەکان، مەسیحییەکانیش زۆر بوون لە ناوچەکەدا. ئەو گوندانەی کە مەسیحییەکان تێیدا دەژیا، لە ناوەکانیانەوە وەرگیراون. کورد و مەسیحی لە ناوچەکەدا پێکەوە ژیاون. لە سەردەمی [[ڕاپەڕینی ئاگری]] و لەشکرکێشی ڕووسیا و ھتد، زۆرجار کوردەکانی [[قەرس]] و ئەردەکسان و خنوسێ ئاوارەبوون بەرەو ڕۆژاوا و باشووری باکووری کوردستان. ھەروەھا بەرەو کۆپ ھاتن. == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|تورکیا|کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} n3n0tz7alwrdxz3qtj1pdzsks39eish 0 288192 1698362 1535515 2026-10-31T19:35:49Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1698362 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''کۆمێدی سێنتڕاڵ''' کەناڵێکی کەیبڵی ئەمریکییە کە لەلایەن کۆمپانیای پارامۆنت گڵۆباڵەوە خاوەندارێتی دەکرێت لە ڕێگەی یەکەی گرووپی کات بەسەربردنی ئێم-تی-ڤییەوە، کە بەشێکە لە تۆڕەکانی. بنکەی سەرەکیی کەناڵەکە لە [[مانھاتن]]ە. کەناڵەکە بەرنامەی کۆمیدی لە شێوەی زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ڕەسەن، مۆڵەتپێدراو، و سیندیککراو، لەگەڵ بەرنامەی تایبەتی کۆمیدیای ستاند-ئەپ و [[فیلمی درێژ]] پەخش دەکات. {{ھەتا ڕێکەوتی|٢٠٢٣|١١}}، کۆمێدی سێنتڕاڵ بۆ نزیکەی ٦٨ ملیۆن ماڵی بەشداربووی تەلەڤیزیۆنیی بەکرێ لە ویلایەتە یەکگرتووەکاندا بەردەست بوو—کە دابەزینێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە لە بەراورد بە لووتکەی ساڵی ٢٠١١ کە ٩٩ ملیۆن ماڵ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٢٤|ناونیشان=https://wrestlenomics.com/u-s-cable-network-households-universe-1990-2023-nielsen-data/|سەردێڕ=U.S. cable network households (universe), 1990 - 2023 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=wrestlenomics.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Comedy Central}} {{شریتی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|تەلەڤیزیۆن|کۆمپانیا|دەیەی ١٩٩٠|کۆمیدیا}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی وێبی]] [[پۆل:تۆڕە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی پیبۆدی]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی چێژبەخشی کە لە شاری نیویۆرکن]] 3fu1spi0i20yezh5gnkv663wyyxke42 0 288751 1698674 1535800 2026-11-01T10:37:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1698674 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''کۆچۆ'''<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=Li Koço goristan|زمان=ku|ئیش=Yeni Özgür Politika|ناونیشان=http://yeniozgurpolitika.net/li-koco-goristan/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191219135114/http://yeniozgurpolitika.net/li-koco-goristan/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٩|سەردێڕ=گوندی کۆچۆ شوێنە گەورەکەی کۆمەڵکوژیی ئێزدییان بوو|زمان=ku|ناونیشان=https://www.kdp.info/a/d.aspx?l=13&a=116946|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241219091826/https://www.kdp.info/a/d.aspx?l=13&a=116946|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=الياس يروي قصة نجاته من مجزرة كوجو بعد اصابته برصاصتين وفقدان جميع افراد اسرته|زمان=ar|ئیش=Kirkuk Now|ناونیشان=https://kirkuknow.com/ar/news/59193|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240625095737/https://www.kirkuknow.com/ar/news/59193|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> گوندێکە دەکەوێتە [[قەزای شنگال]] باشووری [[چیای شنگال]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[عێراق]]. بە یەکێک لە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] دادەنرێت و [[ئێزیدییەکان|ئێزیدییەکان]] تێدا نیشتەجێن.<ref name="Kizilhan">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kizilhan|یەکەم=Jan Ilhan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CJJFDwAAQBAJ&q=kocho&pg=PT125|سەردێڕ=Die Psychologie des IS: Die Logik der Massenmörder|ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Europa Verlag GmbH & Company KG|ژپنک=٩٧٨٣٩٥٨٩٠١١٥٥|زمان=de|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241228042623/https://books.google.com/books?id=CJJFDwAAQBAJ&q=kocho&pg=PT125|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو گوندە لە ساڵی ٢٠١٤ بەھۆی ئەو [[کۆمەڵکوژیی ئێزیدییەکان| جینۆسایدانەی]] [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|داعش]] لە دژی ئێزیدییەکان ئەنجامیاندا، سەرنجی نێونەتەوەیی بەدەستھێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.usnews.com/news/articles/2016-08-04/two-years-after-genocide-a-reflection-on-the-yezidi-community |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250120002308/https://www.usnews.com/news/articles/2016-08-04/two-years-after-genocide-a-reflection-on-the-yezidi-community |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=US News |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|جوگرافیا|پارێزگای نەینەوا|شەڕ|مافەکانی مرۆڤ|دەیەی ٢٠١٠}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] 690run1veuzub17p1ovhg1wvz0n4akf 0 288909 1698690 1535824 2026-11-01T10:39:41Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1698690 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:McWay_cove_1.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ|کەنداوی بچووکی مەکوەی، [[کالیفۆڕنیا|کالیفۆرنیا]]، ویلایەتە یەکگرتووەکان]] '''کەنداوی بچووک''' (Cove) بریتییە لە کەنداوێکی بچووک یان داچوونێکی کەناری. بە شێوەیەکی گشتی دەروازەی تەسک و سنوورداریان ھەیە، زۆرجار شێوەیان بازنەیی یان ھێلکەییە، و زۆربەی کات لەناو [[کەنداو|کەنداوێکی]] گەورەتردا ھەڵکەوتوون.<ref name="Atlas">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.worldatlas.com/articles/what-is-the-difference-between-a-bay-gulf-cove-and-fjord.html#:~:text=What%20Is%20A%20Cove?,include%20Lulworth%20and%20Stair%20Hole|سەردێڕ=What Is The Difference Between A Bay, Gulf, Cove, and Fjord?}}</ref> کەنداوە بچووک، تەسک و پارێزراوەکان، داچوونەکان، جۆگە ئاوییەکان، یان قووڵایییەکانی ناو کەنارێک زۆرجار بە کەنداوی بچووک دادەنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thesaurus.com/browse/cove|سەردێڕ=Thesaurus.com - The world's favorite online thesaurus! |وێبگە=Thesaurus.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dictionary.com/browse/cove|سەردێڕ=Dictionary.com {{!}} Meanings & Definitions of English Words |وێبگە=Dictionary.com}}</ref> بە شێوەی ئاخاوتن، ئەم زاراوەیە دەکرێت بۆ وەسفکردنی کەنداوێکی پارێزراو بەکاربھێنرێت. جیۆمۆرفۆلۆجی کەنداوە بچووکەکان وەک کردنەوەی بازنەیی و دیوارداری لێژ وەسف دەکات، وەک دۆڵێک کە درێژ دەبێتەوە بۆ ناوەوە یان خوارەوەی بناری شاخێک، یان لەناو بۆشایی یان سووچێکی قەراغ یان بناری شاخێکی لێژدا. کەنداوی بچووک ھەروەھا دەکرێت ئاماژە بێت بە سووچ، قوژبن، یان کون و کەلێنێک، جا لە ڕووبارێک، ڕێگایەک، یان دیوارێکدا بێت، بەتایبەتی کاتێک دیوارەکە دەگاتە زەوی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Coves}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:کۆما ئاوییەکان]] fyi8vingwofjmamsczlfguih1pwd1lr 0 290952 1698203 1691548 2026-10-31T13:34:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مۆسیقا-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698203 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Koma Amed.jpg|وێنۆک|کۆنسێرتی کۆما ئامەد لە گەڤەر، جۆلەمێرگ، ئابی ٢٠٢٦.]] '''کۆما ئامەد''' گرووپێکی مۆسیقای کوردییە، لە ساڵی ١٩٨٨ لە ئەنقەرە لەلایەن قوتابیانی بەشی پزیشکی دامەزرا.<ref>Göktürk, D. (2002). Anyone at Home? Itinerant Identities in European Cinema of the 1990s. Framework: The Journal of Cinema and Media, 43(2), 201-212.</ref><ref>Hough, C. (2010). Obscured Hybridity: The Kurdishness of Turkish Folk Music. Pacific review of ethnomusicology, 15.</ref><ref>{{Jêder|sernav=Kopîkirina arşîvê|url=http://www.kurdipedia.org/documents/88419/0001.PDF|roja-gihiştinê=2020-05-01|roja-arşîvê=2016-10-11|urlya-arşîvê=https://web.archive.org/web/20161011200333/http://www.kurdipedia.org/documents/88419/0001.PDF|rewşa-urlyê=mirî}}</ref><ref>Alexander, E. Framework 43.2 Middle Eastern Media Arts, 2002, Erişim tarihi: 16 Ağustos 2016.</ref> گرووپەکە لە پاڵ [[ناوەندی چاندی مەزۆپۆتامیا]] چالاکی کردووە. لە ساڵی ١٩٩٠، یەکەم بەرھەمیان بەناوی کولیلکا ئازادیێ بڵاوکردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=کۆما ئاماد گەڕانەوە زێدی خۆیان و کۆنسێرتی گەورە لە ئامەد سازکرد |ناونیشان=https://ku.964media.com/345432/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=+964}}</ref> گرووپەکە کۆمەڵێک کۆنسێرتی لە وڵاتانی ئەورووپا وەک ئیتالیا،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=خونچە |یەکەم=ڕاماڵ |ڕێکەوت=13 کاتژمێر لەمەوپێش |سەردێڕ=کۆما ئامەد دوای 30 ساڵ لە ئامەد کۆنسێرتێکی مێژوویی ساز کرد و سەدان هەزار کەس بەشدارییان کرد - AVA News |ناونیشان=https://www.ava.news/news/36993 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.ava.news}}</ref> بەریتانیا، فەڕەنسا، سوویسرا و ئەڵمانیا ڕێکخستووە. == ئەندامانی گرووپ == * سولەیمان چارنەوا * فیکری کوتلای<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Koma Amed to hold reunion concert in Amed |ناونیشان=https://english.anf-news.com/culture/koma-amed-to-hold-reunion-concert-in-amed-81889 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ANF News |زمان=en}}</ref> * سەرحات کاراکاش<ref name=":1"/> * مەمۆ (محەممەد) گول<ref name=":1"/> * مەزڵووم ڕەوشەن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Koma Amed yeniden bir araya geldi |ناونیشان=https://bianet.org/haber/koma-amed-yeniden-bir-araya-geldi-273633 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=bianet.org |زمان=tr}}</ref> == ئەلبوومەکان == * کولیلکا ئازادی، ١٩٩٢ * ئاگر و مرۆڤ، ١٩٩٥ * دەرگوش، ١٩٩٧ == دوورخران و گەڕانەوە == بەھۆی بڵاوبوونەوەی یەکەم بەرھەمیان و بەھۆی گوشار و قەدەغەکردن لەسەر چاند و زمانی کوردی ئەوا ئەندامانی گرووپەکە ناچار بوون باکووری کوردستان و تورکیا جێبھێڵن، بۆ ئەوەش زۆربەی ئەندامەکانی کەوتنە ئەڵمانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Exiled Kurdish band Koma Amed to perform in Diyarbakır after 30 years |ناونیشان=https://bianet.org/haber/exiled-kurdish-band-koma-amed-to-perform-in-diyarbakir-after-30-years-309769 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=bianet.org |زمان=en}}</ref><ref name=":0"/> لە ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٥، گرووپەکە ڕێگەیان پێدرا بگەڕێنەوە بۆ باکووری کوردستان و کۆنسێرتێکیان لە گۆڕەپانی نەورۆز لە ئامەد ڕێکخست، لە کۆنسێرتەکە بە سەدان ھەزار کەس ئامادەبوون و خەڵکی لە ئەورووپا و شارەکانی دیکەی باکووری کوردستان ڕۆشتن بۆ ئامەد بۆ ئامادەبوون لەم کۆنسێرتەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سەدان هەزار کەس لە کۆنسێرتەکەی کۆما ئامەد کۆبوونەوە |ناونیشان=https://sorani.anf-news.com/کوردستان/sdan-hzar-ks-l-knsrtky-kma-yamd-kbwwnw-76125 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=ANF News}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|کوردستان|مۆسیقا|مۆسیقای کوردی}} {{مۆسیقا-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] 9mg6wsnwwxnqh7hwrdlz6yidrjfilgt 0 291404 1698284 1554522 2026-10-31T16:36:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698284 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''کۆمپانیای نەوتی میسان''' [[کۆمپانیا]]یەکی [[نەوت]] و [[غاز]]ی سەر بە دەوڵەتی [[عێراق]]ە و دەکەوێتە [[پارێزگای میسان]] لە [[عێراق]]. کۆمپانیاکە تا ساڵی ٢٠٠٨ بەشێک بووە لە [[کۆمپانیای نەوتی جنووب]]، کۆمپانیاکە بە مەبەستی فراوانکردنی چالاکییە نەوتییەکان لە [[میسان]] و دامەزراندنی کۆمپانیای ھاوبەش لەگەڵ کۆمپانیا نێونەتەوەیییەکان بۆ پەرەپێدانی کێڵگە نەوتییەکانی پارێزگاکە دروست کراوە.<ref>https://web.archive.org/web/20160304051553/http://www.iraq-businessnews.com/2011/12/01/foreign-companies-keen-to-work-for-missan-oil/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20191209150201/https://uk.reuters.com/article/idUKL2856176720080628</ref> یەکێکە لە پێکھاتەکانی وەزارەتی نەوت، ئەمەش پێشەکییەک و تێڕوانینێکی گشتی مێژوویییە بۆ کۆمپانیاکە، کە کۆمپانیای ئێلفی فەڕەنسی لە سەرەتای حەفتاکانی سەدەی ڕابردووەوە چالاکییە نەوتییەکانی خۆی لە کێڵگە نەوتییەکانی میسان (کێڵگەکانی ئەلبزوورگان، فەککە، ئەبووغەرب) ئەنجامدا، و دوای ماوەیەکی کورتیش کۆمپانیایەکی نەوتی سەربەخۆ پێکھێنرا بە ناوی (کۆمپانیای ئێلف - عێراق)، کە پەیوەندییەکی ڕاستەوخۆی بە نەوتی نیشتمانیی عێراقەوە ھەیە، کۆمپانیاکە بنکەکەی لە بەغدایە. ئەم کۆمپانیایە عێراقی- فەڕەنسییە لەلایەن کارمەندانی عێراقی و فەڕەنسی بەڕێوەدەبرێت، کە بۆ ھەر پۆستێک یان پسپۆڕییەکی فەڕەنسی بەرپرسێکی عێراقی ھەیە، بەپێی ئەوەی پێی دەوترێت سیستمی (جێگر)، بەمەبەستی ئەنجامدانی کاروباری بەڕێوەبردنی ئەم کۆمپانیایە ھاوبەشە. ناوەندی سەرەکی کارەکانی کۆمپانیاکە کێڵگەی نەوتی بزوورگان و نووسینگەی نیشتەجێبوون و کۆگا و وەرشەی ھەیە، جگە لە کارەکانی نەوت و چالاکییەکانی دروستکردنی دامەزراوەکان. نووسینگەیەکی بچووک لە قەزای ئەلعەلاوییەی سەر بە [[پارێزگای بەغدا]] دانرابوو، کە مامەڵەی بەدواداچوون و ھەماھەنگی ڕاستەوخۆی لەگەڵ بارەگای کۆمپانیای نەوتی نیشتمانیی عێراق دەکرد. == سەرچاوەکان == {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق|کۆمپانیا|وزە}} {{عێراق-کۆلکە}} teesi1gsjajfwua41cnryoshh6x7y7d 0 291624 1698676 1556442 2026-11-01T10:37:21Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698676 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} '''کۆچی ئاشوورییەکان لە عێراق''' ئاماژەیە بۆ ھەڵاتنی بەکۆمەڵ و دەرکردنی [[ئاشوورییەکان|ئاشوورییە]] نەتەوەییەکان لە [[عێراق]]، پرۆسەیەک کە لە سەرەتای [[شەڕی عێراق|شەڕی عێراقەوە]] لە ساڵی ٢٠٠٣ دەستی پێ کردووە و تا ئەمڕۆش بەردەوامە. سەرکردەکانی کۆمەڵگەی [[ئاشوورییەکانی عێراق|ئاشوورییەکانی]] عێراق مەزەندە دەکەن کە ڕەنگە زیاتر لە دوو لەسەر سێی دانیشتووانی ئاشووری عێراق لە وڵاتەکە ھەڵاتبن یان ئاوارەبوون لە ناوخۆدا لە دوای لەشکرکێشییەکەی ئەمریکاوە لە ساڵی [[بەغدا|٢٠٠٣]] تا ساڵی ٢٠١١.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/05/A453003E-DEC4-491A-9069-81255C27A7FA.html2006 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20120907133733/http://www.rferl.org/featuresarticle/2007/05/A453003E-DEC4-491A-9069-81255C27A7FA.html2006 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> دوابەدوای ھەڵمەتی دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام لە مانگی ئابی ٢٠١٤، چارەکێک لە ئاشوورییەکانی عێراق کە مابوونەوە لە دەستی جیھادییەکان ھەڵھاتن و پەنایان بۆ تورکیا و [[ھەرێمی کوردستان]] برد. ڕۆژنامەی گاردیانی بەریتانی بڵاوی کردەوە، ئەو توندوتیژییەی ڕووبەڕووی ئاشوورییەکان بووەتەوە بووەتە ھۆی دابەزینی ژمارەکانیان لە عێراق لە ٨٠٠ ھەزار لە ساڵی ٢٠٠٣ بۆ ٤٠٠ ھەزار لە ساڵی ٢٠١١ و ٥٠٠ ھەزار لە ساڵی ٢٠٠٩.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/catholicalmanac200matt|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|پەڕە=[https://archive.org/details/catholicalmanac٢٠٠matt/page/٧٧ ٧٧]|وتەگێڕانەوە=assyrian exodus iraq war.|سەردێڕ=2009 Catholic Almanac|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨١٥٩٢٧٦٤٤١٩|دوایین١=Bunson|یەکەم١=Matthew|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Our Sunday Visitor, Publishing Division}}</ref> ھەندێک ژمارەی نوێکراوی ئاشوورییەکان لە عێراق تەنھا بە ٣٠٠٬٠٠٠ دەخەمڵێنن. کۆمیسیۆنی باڵای پەنابەرانی نەتەوە یەکگرتووەکان لە ساڵی ٢٠٠٧دا مەزەندەی کردووە کە یەک لەسەر سێی یەک ملیۆن و ٨٠٠ ھەزار پەنابەری عێراقی ئاشووری بوون. ڕێژەیەکی ھاوشێوەی ئەو یەک ملیۆن و ٦٠٠ ھەزار کەسەی لە ساڵی ٢٠٠٧دا لە ناوخۆی عێراق ئاوارە بوون، پێدەچێت ئاشووری بن، کە زۆربەیان لە بەغدا و بەسرە و مووسڵەوە بەرەو [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستان کە]] تاڕادەیەک سەقامگیر بوو، ھەڵاتبوون.<ref name=nytimes>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2007/05/08/opinion/08iht-edisaac.1.5618504.html?_r=0 |سەردێڕ=The assault on Assyrian Christians| newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٠٧|دوایین١=Isaac|یەکەم١=Paul}}</ref> == پێشینە == {{سەرەکی|ئاشوورییەکانی عێراق}} ڕاپۆرتێکی ساڵی ١٩٥٠ی [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی]] سەبارەت بە [[عێراق]] دەری خستووە کە [[ئاشوورییەکان]] لە ساڵانی چلەکاندا ٤٫٩٪ی دانیشتووانی عێراقیان پێکھێناوە. ڕاپۆرتەکە زیاتر دەڕوات و دەڵێت ٢٠٪ی ئاشوورییەکان لە [[بەغدا]] و ٦٠٪یان لە [[مووسڵ]] نیشتەجێ بوون. ئەنجومەنی کەمینەکانی عێراق و گرووپی نێونەتەوەیی مافی کەمینەکان مەزەندەی ئەوەیان کردووە کە ژمارەی دانیشتووانی ئاشووری لە عێراق پێش جەنگ ٨٠٠٬٠٠٠ کەس بووە.<ref>https://web.archive.org/web/20121015180905/http://www.foia.cia.gov/docs/DOC_0001252339/0001252339_0005.gif</ref><ref>https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/6293230.stm</ref> == ڕیزبەندی کاتی == === لە ماوەی جەنگی عێراقدا (٢٠٠٣–٢٠١١) === ئاشوورییەکان لە عێراقی دوای [[ڕژێمی بەعس|بەعس]]دا و لە سەرەتای دەستپێکردنی [[جەنگی عێراق]]ەوە، ڕووبەڕووی ڕێژەیەکی بەرزی چەوساندنەوە بوونەتەوە لەلایەن توندڕەوانی [[سوننە]]وە. تا سەرەتای ئابی ٢٠٠٤، ئەم چەوساندنەوەیە تەقاندنەوەی [[کڵێسا]]کان و سەپاندنی یاسا و ڕەفتاری ئیسلامی بەسەر مەسیحییەکاندا لەلایەن گرووپە توندڕەوەکانەوە دەگرتەوە، وەک قەدەغەکردنی [[مەی]] و ناچارکردنی ژنان بە باڵاپۆشی ([[حیجاب]]). توندوتیژی دژی ئەم پێکھاتەیە بووە ھۆی کۆچکردنی بەکۆمەڵی نیوەی دانیشتووانەکەیان. بەپێی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]، لەکاتێکدا ئاشوورییەکان تەنھا کەمێک زیاتر لە ٥٪ی کۆی دانیشتووانی عێراقیان پێش جەنگ پێکدەھێنا، بەڵام ڕێژەیەکی زۆر بەرزتر (تا ١٣٪) لەناو پەنابەرە عێراقییەکاندا پێکدەھێنن کە لە [[سووریا]]، [[ئوردن]]، [[لوبنان]] و [[تورکیا]] گیرساونەتەوە.<ref>https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/3529364.stm</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.yahoo.com/s/ap/20061225/ap_on_re_mi_ea/iraq_celebrating_christmas |نووسەر=Qais al-Bashir |agency=[[Associated Press]] |سەردێڕ=Iraqi Christians celebrate Christmas |بڵاوکەرەوە=[[Yahoo! News]] |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧}}{{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://rds.yahoo.com/_ylt=A0geusM03GBKm5MAw7VXNyoA;_ylu=X3oDMTByMDhrMzdqBHNlYwNzcgRwb3MDNQRjb2xvA2FjMgR2dGlkAw--/SIG=12dpb27io/EXP=1247948212/**http://www.iraqslogger.com/downloads/Iraqis_in_Jordan.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}{{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://rds.yahoo.com/_ylt=A0geuyrT32BK5qIAHqhXNyoA;_ylu=X3oDMTBybnZlZnRlBHNlYwNzcgRwb3MDMQRjb2xvA2FjMgR2dGlkAw--/SIG=12cuifo46/EXP=1247949139/**http://www3.brookings.edu/fp/projects/idp/200706iraq.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}{{dead link|date=June 2016|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> === لە ماوەی یاخیبوونی عێراقدا (٢٠١١–٢٠١٧) === تا ساڵی ٢٠١١، ژمارەیەکی زۆر لە ئاشوورییەکان پەناگەیان لە گوندەکانی خۆیان لە [[دەشتی نەینەوا]] و [[ھەرێمی کوردستان]] دۆزیبووەوە. ئەمەش وای لە ھەندێک لە ئاشوورییەکان و سیاسەتوانانی عێراقی و بیانی کرد کە داوای ھەرێمێکی سەربەخۆ ([[ئۆتۆنۆمی]]) بۆ ئاشوورییەکان لەو ناوچانەدا بکەن. بەڵام لە ساڵی ٢٠١٣ بەدواوە، سەرھەڵدانی [[داعش|دەوڵەتی ئیسلامی لە عێراق و شام (داعش)]] بووە ھۆی پاکتاوکردنی ڕەگەزیی گەلی ئاشووری، بە پەنابەرە ئاشوورییەکانیشەوە، لە عێراق و سووریا. ئەم دۆخە پاش ھێرشەکەیان بۆ سەر باکووری عێراق لە ناوەڕاستی ٢٠١٤دا توندتر بوو. زۆربەی ئەو خاکەی داعش لە باکووری عێراق داگیری کرد، بەشێک بوو لە دەشتی نەینەوا، کە تاکە ناوچە بوو لە عێراقدا مابووەوە و بۆ ئاشوورییەکان پارێزراو بوو. تا ئابی ٢٠١٤، دانیشتووانی مەسیحیی دەشتی نەینەوا بە ڕێژەی ٦٠٪ کەمی کرد، و نزیکەی ھەموو ناوەندە سەرەکییەکانی دانیشتووانی ھەرێمەکە کەوتنە دەست داعش.<ref name="Chicago Tribune">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rodriguez|یەکەم=Meredith|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Chicago-area Assyrians march against ISIS, others protest airstrikes|ناونیشان=http://www.chicagotribune.com/news/local/breaking/chi-chicagoarea-assyrians-march-against-isis-others-protest-airstrikes-20140808-story.html |newspaper=[[Chicago Tribune]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140809003132/http://www.chicagotribune.com/news/local/breaking/chi-chicagoarea-assyrians-march-against-isis-others-protest-airstrikes-20140808-story.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٤}}</ref><ref name="Guardian">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bowcott |یەکەم١=Owen |دوایین٢=Jones |یەکەم٢=Sam|ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٤|سەردێڕ=Isis persecution of Iraqi Christians has become genocide, says religious leaders|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2014/aug/08/isis-persecution-iraqi-christians-genocide-asylum|newspaper=[[The Guardian]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140809003137/http://www.theguardian.com/world/2014/aug/08/isis-persecution-iraqi-christians-genocide-asylum|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٤}}</ref><ref name="Telegraph-1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=McQuade|یەکەم=Romsin|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Iraq's persecuted Assyrian Christians are in limbo|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/11000168/Iraqs-persecuted-Assyrian-Christians-are-in-limbo.html |newspaper=[[The Daily Telegraph|The Telegraph]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140809003145/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/middleeast/iraq/11000168/Iraqs-persecuted-Assyrian-Christians-are-in-limbo.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:دانیشتووانی عێراق]] [[پۆل:کۆمەڵگای عێراقی]] 48sus1aoxp0xekkcs98h6s5zwbgmy9z 0 291699 1698463 1648668 2026-10-31T22:38:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1698463 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەھا باگێرا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 36.96646| 43.16993}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کۆمەڵگەھا باگێرا''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.96646| 43.16993 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی زاویتە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٨٩٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەھا باگێرا''' یان '''باگێرا'''، (''{{lang-ar| مجمع باکیرا}})، ({{lang-en|Bagera collective }}) یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی زاویتە]]، [[قەزای دھۆک]]، [[پارێزگای دھۆک]]، [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[زاویتە]] بە دووری (٩)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == جوگرافیا == باگێرا دەکەوێتە کۆئۆردینیاتی 36.96678°N 43.16931°E لەناو دامێنی شاخاوییەکاندا کە بە دار و لەوەڕگەی سروشتی داپۆشراون. بە چەند گوندێکی بچووک دەورە دراوە، لە کاتێکدا ڕێگا ناوخۆییەکان بە [[قەزای ئامێدی]] و گوندەکانی دراوسێی [[ناحیەی شیلادزێ]] و [[ناحیەی دێرەلووک]]ەوە دەبەستنەوە. زەوی ناوچەکە شاخاوی و گردە و دۆڵی بچووکی تێدایە کە بۆ کشتوکاڵی نەریتی و بەخێوکردنی ئاژەڵ بەکاردەھێنرێت.<ref>https://mapcarta.com/Map</ref> == مێژوو == * کۆمەڵگەھا باگێرا دوای [[شاڵاوی ئەنفال]] درووستکرا بۆ کۆکردنەوەی گوندنشینانی ڕاگوێزراو، دوو گوندیکە ھەیە بە ناوی باگێرای ژێری([[باگێرا نسارا]]) و [[باگێرا ژووری]]، لەبەرئەوەی نزیک ئەم دوو گوندە دروستکرا بۆیە ھەمان ناویان پێدا. * باگێرا یەکێکە لە شارۆچکە کۆنەکانی [[پارێزگای دھۆک]] و پێدەچێت سەرچاوەکەی بۆ کۆمەڵگە کشتوکاڵییە تەقلیدییە گوندنشینەکان بگەڕێتەوە. ھاوشێوەی باقی [[پارێزگای دھۆک|دەڤەری دھۆک]] لە ھەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا لە کاتی [[شاڵاوی ئەنفال]]دا تووشی ئاوارەبوون بووەوە و بەشێکی زۆر لە دانیشتووانی بەرەو شارە گەورەکانی وەک [[دھۆک]] و [[ھەولێر]] ڕاگوێزران. * لە ساڵی ٢٠٢٠دا لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکاندا بۆ سەر [[پارتی کرێکارانی کوردستان]] (پەکەکە)، جەرگەی شارۆچکەکە کەوتە بەر ھێرشی ئاسمانی [[تورکیا]]، ئەمەش بووە ھۆی ئاوارەبوونی کاتی بەشێک لە خێزانەکان بەرەو گوندەکانی دراوسێ.<ref>https://web.archive.org/web/20201008182900/https://www.rudaw.net/arabic/kurdistan/200620202</ref> == دانیشتوان == ژمارەی دانیشتوانی کۆمەڵگەھا باگێرا تەنھا بە چەند سەد کەسێک دەخەمڵێندرێت کە زۆربەیان سەر بە خێزانە [[کورد]]ەکانن کە خەریکی کشتوکاڵ و ئاژەڵدارین. تا ئێستا ھیچ سەرژمێرییەکی فەرمی لەو شارۆچکەیە ئەنجام نەدراوە. == پەروەردە == شارۆچکەکە قوتابخانەیەکی بچووکی سەرەتایی ھەیە کە لە دوای ساڵی ٢٠٠٣ لەلایەن [[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان]]ەوە دامەزراوە بۆ دابینکردنی خوێندنی سەرەتایی بۆ منداڵانی ئەو ناوچەیە، بەڵام بەھۆی کەمی ژمارەی دانیشتوانەکەیەوە ھێشتا خزمەتگوزاری پەروەردەیی سنووردارە.<ref>http://www.krg.org/articles/detail.asp?rnr=87&lngnr=14&anr=18675{{بەستەری مردوو|url=http://www.krg.org/articles/detail.asp?rnr=87&lngnr=14&anr=18675 |date=شوباتی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{گوندەکانی قەزای دھۆک}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] aa87hcjas5toluxn3iitzf82tpmrgjo 0 291700 1698283 1557156 2026-10-31T16:36:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1698283 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''کۆمپانیای نەوتی عێراق''' ('''IPC''') کە پێشتر بە '''کۆمپانیای نەوتی تورکی''' ('''TPC''') ناسرابوو، [[نەوت|کۆمپانیایەکی نەوتییە]] کە لە نێوان ساڵانی ١٩٢٥ بۆ ١٩٦١دا قۆرخکاریی مەجازی لەسەر ھەموو گەڕان و بەرھەمھێنانی نەوت لە وڵاتی [[عێراق|عێراقدا]] ھەبوو، بە ھاوبەشی لەلایەن ھەندێک لە گەورەترین کۆمپانیا نەوتییەکانی جیھانەوە<ref name="MetzTPC">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Iraq: A Country Study|ساڵ=١٩٨٨|editor-last=Metz, Helen Chapin|editor-link=Helen Chapin Metz|chapter=The Turkish Petroleum Company|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|chapter-url=http://countrystudies.us/iraq/53.htm}}</ref> کراوە و بارەگا سەرەکییەکەی لە [[لەندەن]]ی پایتەختی [[ئینگلتەرا]] بووە. لە مانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٧٢ حکوومەتی [[حیزبی بەعسی عێراق|بەعس]] لە [[عێراق]] کۆمپانیاکەی بە نیشتمانی کرد و کارەکانی لەلایەن کۆمپانیای نیشتمانی نەوتی عێراقەوە دەستی بەسەردا گیرا. کۆمپانیای «کۆمپانیای نەوتی عێراق» تا ئێستاش ھەر ماوەتەوە، ھەرچەندە تەنھا لەسەر کاغەز. یەک کۆمپانیای پەیوەندیدار –کۆمپانیای نەوتی ئەبووزەبی (ADPC) پێشتر (Trucial Coast) Ltd)– ھەروەھا بەردەوامە بە پشکە سەرەتاییەکانی وەک خۆی.<ref name="GT-DEX-2012-100">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.exxonmobil.com/MENA-English/PA/about_who_history.aspx|سەردێڕ=Page not found {{!}} ExxonMobil |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130307220208/http://www.exxonmobil.com/MENA-English/PA/about_who_history.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٢}}</ref><ref name="GT-DEX-2012-101">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=47870320|سەردێڕ=Abu Dhabi Petroleum Company Limited: Private Company Information - Businessweek |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130501232550/http://investing.businessweek.com/research/stocks/private/snapshot.asp?privcapId=47870320 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> '''گرووپی نەوتی عێراقی''' پەیوەندیدار، کۆمەڵەیەکی کۆمپانیاکان بوو کە ڕۆڵی سەرەکییان ھەبوو لە دۆزینەوە و پەرەپێدانی سەرچاوە نەوتییەکان لە ناوچەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] لە دەرەوەی عێراق. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Iraq Petroleum Company}} {{شریتی دەروازە|عێراق|شانشینی یەکگرتوو|کۆمپانیا|وزە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە عێراق]] k6gqp4ns0vof3g1oymk9dzyj643949u 0 292309 1698472 1648659 2026-10-31T22:40:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1698472 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەی کەورگۆسک | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مجمع کورکوسک}}<br>{{lang-en| Kawrgosk Colective}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 36.35| 43.8}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کۆمەڵگەی کەورگۆسک''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.35| 43.8 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای خەبات|خەبات]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کەورگۆسک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢٩٧ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٥ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەی کەورگۆسک''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی کەورگۆسک]] لە [[قەزای خەبات]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای خەبات}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] 1nsy8i6nccdj1dcpr95qx6687sdxmsd 0 292346 1698469 1648662 2026-10-31T22:39:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1698469 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەی کانی قڕژاڵە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| مجمع کاني قرزالة}}<br>{{lang-en| Kani Qrzhalla Collective}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 36.20646| 43.85872}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کۆمەڵگەی کانی قڕژاڵە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.20646| 43.85872 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای خەبات|خەبات]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ڕزگاری، ھەولێر|ڕزگاری]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٣٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٢٢٧ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەی کانی قڕژاڵە''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی ڕزگاری، ھەولێر|ناحیەی ڕزگاری]] لە [[قەزای خەبات]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای خەبات}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] tn1r3pnar4oh8vxpynwmqc0xslj19v5 0 292639 1698655 1648656 2026-11-01T10:34:11Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1698655 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆنەخانان | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| کونةخانان}}<br>{{lang-en| Konakhanan}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = نەخشەی قەزاکانی(ڕەواندز، سۆران، چۆمان و خەلیفان).png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ڕەواندز|ڕەواندز]]، [[قەزای سۆران|سۆران]]، [[قەزای چۆمان|چۆمان]]، [[قەزای خەلیفان|خەلیفان]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان) | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.64057| 44.87297}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کۆنەخانان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.64057| 44.87297 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای چۆمان|چۆمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٣٤٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١١٤ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆنەخانان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای چۆمان]] لە [[قەزای چۆمان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی چۆمان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:گوندەکانی چۆمان]] 9fnuupnxxbah4l4b7q8z1ws5ddhj9bd 0 292984 1698159 1697913 2026-10-31T12:08:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698159 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''چیای مێرۆن''' ({{Langx|he|הַר מֵירוֹן|Har Merón}}، ناوی لێنراوە لە گوندی پێشووی مێرۆن) کە بە '''چیای جەرمق'''یش ناسراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=http://syriatimes.sy/lebanese-resistance-attacks-is-raeli-enemys-meron-air-surveillance-base-with-62-missiles/|سەردێڕ=Lebanese resistance attacks Israeli enemy’s “Meron” air surveillance base with 62 missiles|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Syria Times]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241210021021/http://syriatimes.sy/lebanese-resistance-attacks-is-raeli-enemys-meron-air-surveillance-base-with-62-missiles/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Taleb |یەکەم=Wael |ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://today.lorientlejour.com/article/1363531/why-is-hezbollahs-hit-on-israels-meron-air-base-significant.html|سەردێڕ=Why is Hezbollah's hit on Israel's Meron air base significant? |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٢٥|وێبگە=[[L'Orient–Le Jour|L'Orient Today]]}}</ref> ({{Langx|ar|جبل الجرمق|Jabal al-Jarmaq}}) ناوی لە گوندی پێشووی جەرمقەوە ھاتووە، شاخێکە لە ناوچەی [[جەلیلی سەروو|جەلیلی سەرەوەی]] [[ئیسرائیل]]. لە نەریتی ئایینی [[جوو|جوولەکەدا]] گرنگییەکی تایبەتی ھەیە و بەشێکی وەک پارێزراوی سروشتی ناسێنراوە. {{Convert|1204|m|ft|0}} لە ئاستی دەریاوەیە، چیای مێرۆن بەرزترین لووتکەی ئیسرائیلە لە چوارچێوەی ھێڵی سەوزدا.<ref name="IsraelCountryStudy">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Federal Research Division|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Vh3qJ8O73VIC&pg=PA8|سەردێڕ=Israel A Country Study|بڵاوکەرەوە=Kessinger Publishing, LLC|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=١-٤١٩١-٢٦٨٩-X|edition=Paperback|پەڕە=٨}}</ref> {{تێبینی|Many peaks in the [[Golan Heights]], which were [[Golan Heights Law|unilaterally annexed by Israel in 1981]], are higher, with the highest being Mitzpe Hashlagim (nearby [[Mount Hermon]]) at an altitude of {{convert|2,236|m}},<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mitzpe Hashlagim - Peakbagger.com |ناونیشان=https://www.peakbagger.com/peak.aspx?pid=89864 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.peakbagger.com}}</ref> but are internationally recognized as part of [[Syria]].}} شاخ پێکھاتەیەکی سەرەکییە لە ھونەری گەڕەکی ھونەرمەندان لە سەفێد.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ofrat|یەکەم=Gideon|سەردێڕ=The Art and Artists of Safed|پەڕەکان=٨٩–٩٠|زمان=Hebrew}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{شریتی دەروازە|ئیسرائیل|چیاکان|جوگرافیا|فەلەستین}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mount Meron}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:بەرزرترین شوێنی وڵاتەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عیبری]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] qs392fgpsdtxzzi0191qmhllv7ckr95 0 293965 1698509 1574301 2026-11-01T01:38:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە) 1698509 wikitext text/x-wiki {{Databox|وێنە=All_Pakistan_Muslim_League_flag_(upscaled).jpg }}'''کۆمەڵەی موسڵمانانی پاکستان''' ({{Langx|ur|{{Nastaliq|پاکستان مسلم لیگ}}}}؛ ناسراو بە '''PML''')، ناوی چەندین پارتی سیاسی جیاوازی [[پاکستان]]ە کە زاڵ بوون بەسەر پلاتفۆرمی [[ڕاستڕەوی ناوەڕاست]] لە وڵاتەکەدا. کۆمەڵەی موسڵمانان (جێنشینی ڕەسەنی کۆمەڵەی موسڵمانانی سەرتاسەریی [[ھیندستان]]) پارتی دامەزرێنەرانی پاکستان بوو. بەڵام ھەر زوو دوای بەدەستھێنانی سەربەخۆیی [[پاکستان]] لە ساڵی ١٩٤٧دا ڕووبەڕووی چەندین شکاوی بووەوە، لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا نەما. و بووژانەوەی لە ناوەڕاستی ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە دەستی پێکرد و ئەمڕۆ چەند حیزبێک لە پاکستان ناویان لێنراوە کۆمەڵەی موسڵمانان.<ref>http://www.dawn.com/news/1310662</ref><ref>http://www.dawn.com/news/1122395</ref><ref>https://dailytimes.com.pk/215301/the-muslim-leagues-of-pakistan/</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئیسلام|سیاسەت|پاکستان|زانستی سیاسەت}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ئیسلام-کۆلکە}} ryce9ojklk38yd4xdhjwcbwmtfb61l2 0 294525 1698282 1575621 2026-10-31T16:36:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1698282 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''کۆمپانیای نەوتی ئینگلیز–ئێرانی''' (بە [[فارسی]]: شرکت نفت ایران و انگلیس) کۆمپانیایەکی [[نەوت]]ییە و لە [[١٩٠٩|ساڵی ١٩٠٩]] بە ناوی '''کۆمپانیای نەوتی ئینگلیز–فارس دامەزراوە.''' دوای دۆزینەوەی بڕێکی زۆر لە [[نەوت]] لە [[مەسجێد سولەیمان|مەسجد سولەیمان]] [[ئێران|لە ئێران]]، ناوەکە لە ساڵی ١٩٣٥ گۆڕدرا بۆ کۆمپانیای نەوتی ئینگلیز–ئێرانی، پاشان لە ساڵی ١٩٥٤ بۆ پترۆلیۆمی بەریتانی و لە ئێستادا کۆمپانیای بی پی یە. یەکەم کۆمپانیای نەوت بوو کە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] کارەکانی ئەنجامدا. لە ساڵی ١٩٥١، [[محەممەد موسەددیق|محەممەد موسەددق]] کۆمپانیاکەی بە نیشتمانی کرد، ھەنگاوێک کە ھۆکاری [[کوودەتای ١٩٥٣ی ئێران|کودەتای ساڵی ١٩٥٣]] بوو. == سەرچاوەکان == {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی ئێران]] qqwiheaxbivsz0078q7s7wb7rk5rer0 1698308 1698282 2026-10-31T17:01:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ئێران|ئێران]]، [[دەروازە:شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]]، [[دەروازە:کۆمپانیا|کۆمپانیا]] و [[دەروازە:وزە|وزە]] 1698308 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''کۆمپانیای نەوتی ئینگلیز–ئێرانی''' (بە [[فارسی]]: شرکت نفت ایران و انگلیس) کۆمپانیایەکی [[نەوت]]ییە و لە [[١٩٠٩|ساڵی ١٩٠٩]] بە ناوی '''کۆمپانیای نەوتی ئینگلیز–فارس دامەزراوە.''' دوای دۆزینەوەی بڕێکی زۆر لە [[نەوت]] لە [[مەسجێد سولەیمان|مەسجد سولەیمان]] [[ئێران|لە ئێران]]، ناوەکە لە ساڵی ١٩٣٥ گۆڕدرا بۆ کۆمپانیای نەوتی ئینگلیز–ئێرانی، پاشان لە ساڵی ١٩٥٤ بۆ پترۆلیۆمی بەریتانی و لە ئێستادا کۆمپانیای بی پی یە. یەکەم کۆمپانیای نەوت بوو کە لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] کارەکانی ئەنجامدا. لە ساڵی ١٩٥١، [[محەممەد موسەددیق|محەممەد موسەددق]] کۆمپانیاکەی بە نیشتمانی کرد، ھەنگاوێک کە ھۆکاری [[کوودەتای ١٩٥٣ی ئێران|کودەتای ساڵی ١٩٥٣]] بوو. == سەرچاوەکان == {{ئێران-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|شانشینی یەکگرتوو|کۆمپانیا|وزە}} [[پۆل:مێژووی ئێران]] 4rhbaus5ojsjdctlczf3oxeib064aah 0 295165 1698468 1584024 2026-10-31T22:39:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1698468 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵگەی کاری بی''' (کورتکراوەتەوە بۆ '''کاریکۆم''' یان '''سی سی''') [[ڕێکخراوی نێونەتەوەیی|ڕێکخراوێکی نێوان حکوومەتییە]] کە یەکێتییەکی [[ڕێکخراوی سیاسی|سیاسی]] و ئابوورییە لە ١٥ دەوڵەتی ئەندام (١٤ دەوڵەت-نەتەوە و یەک ناوچەی پاشکۆ) و پێنج ئەندامی پەیوەندیدار لە سەرانسەری [[ئەمریکاکان|ئەمریکا]]، کاریبی و ئۆقیانووسی ئەتلانتیکدا. ئامانجی سەرەکی برەودانە بە یەکگرتنی ئابووری و ھاوکاری لە نێوان ئەندامەکانیدا، دڵنیابوونەوە لەوەی کە سوودەکانی یەکگرتن بە شێوەیەکی دادپەروەرانە دابەش دەکرێن، و ھەماھەنگی لە سیاسەتی دەرەوەدا بکات. ڕێکخراوەکە لە ساڵی ١٩٧٣دا لەلایەن چوار ئەندامی دامەزرێنەرییەوە بە واژووکردنی پەیماننامەی چاگواراماس دامەزرا. بارەگای سکرتارییەتەکەی لە جۆرج تاون لە گویانایە. بە کاریکۆم پێگەی فەرمیی چاودێری لە کۆمەڵەی گشتیی نەتەوە یەکگرتووەکان دراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.un.org/en/sections/member-states/intergovernmental-organizations/index.html|سەردێڕ=Intergovernmental and Other Organizations |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170523053652/http://www.un.org/en/sections/member-states/intergovernmental-organizations/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=United Nations}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Caribbean Community}} {{شریتی دەروازە|ئابووری|جوگرافیا|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٩٧٣ لە ئەمریکای باکوور]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییە ئابوورییەکان]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئیسپانی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ھۆلەندی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 8l47qbzkebrlde85ajrrvtrs0tuv9fp 0 295321 1698530 1579969 2026-11-01T04:35:09Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1698530 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمەڵەی ھەرێمیی سەینت مارتن'''، کۆمەڵەیەکی ھەرێمیی دەرەوەی وڵاتی [[فەڕەنسا|فەڕەنسایە]] لە دوورگەکانی ھیندستانی ڕۆژاوا لە [[کاری بی]]، کە لەسەر نیوەی باکووری دوورگەی سەینت مارتن و ھەندێک دوورگەی بچووکی تەنیشتی ھەڵکەوتووە.<ref name="cia">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-martin/|سەردێڕ=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251220002047/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-martin/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> سەینت مارتن لە ڕێگەی کەناڵی ئەنگویلاوە لە دوورگەی [[ئەنگویلا]] جیا دەبێتەوە.<ref name="eb">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Saint-Martin-overseas-collectivity-France|سەردێڕ=Saint-Martin {{!}} Maps, Facts, & Geography {{!}} Britannica |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> پایتەختەکەی ماریگووەتە.<ref name="cia"/> بە ژمارەی دانیشتووانی ٣١٬٤٧٧ کەس تا کانوونی دووەمی ٢٠٢١ لەسەر ڕووبەری {{Convert|53.2|km2}}، ٦٠٪ی باکووری دوورگەی دابەشکراوی سەینت مارتن و ھەندێک دوورگەی بچووکی دەوروبەری دەگرێتەوە، کە گەورەترینیان ئیل تێنتامارەیە. ٤٠٪ی باشووری دوورگەی سەینت مارتن «سینت مارتن» پێکدەھێنێت، کە لە ساڵی ٢٠١٠وە لە دوای ھەڵوەشاندنەوەی ئەنتیلی ھۆڵەندا بووەتە [[شانشینی ھۆڵەندا|وڵاتێکی پێکھێنەری]] [[شانشینی ھۆڵەندا]]<ref name="cia">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-martin/|سەردێڕ=Spotlighting The World Factbook as We Bid a Fond Farewell - CIA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251220002047/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-martin/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٩}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20251220002047/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/saint-martin/ "CIA World Factbook – Saint Martin"]. </cite></ref> پاش ھەڵوەشاندنەوەی ئەنتیلی ھۆڵەندا. ئەمەش تاقە شوێنە لە جیھاندا کە فەڕەنسا ھاوسنوور بێت لەگەڵ ھۆڵەندا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Saint-Martin (France)}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|فەڕەنسا|خۆراک}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فەڕەنسی ئاخێو]] [[پۆل:وڵاتە دوورگەییەکان]] [[پۆل:CS1 French-language sources (fr)]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] gnk3b237ceach50f2zt9ldvr1erca5w 0 295357 1698150 1698018 2026-10-31T12:05:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698150 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} [[File:Conrad_Kohrs.jpg|وێنۆک|کۆنراد کۆھرز، نزیکی ساڵی ١٨٨٥]] [[File:Grko_engraving_1885.jpg|وێنۆک|کۆھرز ڕانچ لە دیێر لۆج، [[مۆنتانا]]ی [[ئەمریکا]]، نزیکەی ١٨٨٥]] '''کارستن کۆنراد کۆھرز''' (بە [[ئینگلیزی]]: Carsten Conrad Kohrs؛ ٥ی ئابی ١٨٣٥ – ٢٣ی تەممووزی ١٩٢٠، بەخێوکەری ئاژەڵ [[مۆنتانا|لە ویلایەتی مۆنتانای ئەمریکا]] و [[ڕامیار]] بووە. == میرات == لە ساڵی ١٩٠٢، کۆرس و ئۆگێستای ھاوسەری، [[پەرتووکخانە]]یەکیان لە دیر لۆج بە ٣٠٬٠٠٠ دۆلار دروست کرد، وەک یادگارییەک بۆ کوڕەکەیان. پەرتووکخانەی یادگاریی ویلیام کەی. کۆرس لەسەر شێوازی [[پەرتووکخانەکانی کارنێگی]] دروست کراوە. تا ساڵی ٢٠١٢، بریتییە لە «تاکە پەرتووکخانەی گشتیی تەرخانکراو لە [[پاوڵ کاونتی، مۆنتانا|پاوڵ کاونتی]]».<ref name = "missoulian">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |دوایین= Kim Briggeman |سەردێڕ= Deer Lodge library loses director amid financial struggle |ئیش= Missoulian |ڕێکەوتی سەردان= ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |ڕێکەوت= ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ |ناونیشان= http://missoulian.com/news/state-and-regional/deer-lodge-library-loses-director-amid-financial-struggle/article_87e63094-3b67-11e2-a96b-001a4bcf887a.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20121204013729/http://missoulian.com/news/state-and-regional/deer-lodge-library-loses-director-amid-financial-struggle/article_87e63094-3b67-11e2-a96b-001a4bcf887a.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کێڵگەی ماڵەوە لە نزیک [[دیر لۆج، مۆنتانا]]، لەلایەن خێزانەکەیەوە خاوەندارێتی دەکرا تا ساڵی ١٩٧٢، کاتێک نەوەکەی بە خزمەتگوزاریی پارکی نەتەوەییی فرۆشت. ئێستا بووەتە [[ناوچەی مێژووییی نەتەوەییی کێڵگەی گرانت کۆرس]].<ref>[https://web.archive.org/web/19990221063439/http://www.nps.gov/grko/home.htm Grant-Kohrs Ranch National Historic Site (U.S. National Park Service)<!-- bot-generated title -->] at www.nps.gov</ref> لە ساڵی ١٩٥٨، خرایە ناو [[ھۆڵی وێستێرنەرە مەزنەکان]]ی سەر بە [[مۆزەخانەی نەتەوەییی کاوبۆی و کەلەپووری ڕۆژاوایی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hall of Great Westerners |ناونیشان=https://nationalcowboymuseum.org/hall-of-great-westerners/ |وێبگە=National Cowboy & Western Heritage Museum |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٣٥]] [[پۆل:مردووانی ١٩٢٠]] fzt4q2wazajste7aayzm2kqn30jo9da 0 296235 1698543 1588059 2026-11-01T04:37:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە) 1698543 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''کۆنتڕۆڵکەری بێوایەری ئێکس بۆکس''' کۆنتڕۆڵکەری سەرەکیی کایەیە بۆ [[کارپێکەری کایەی ڤیدیۆیی|کارپێکەرەکانی کایەی ڤیدیۆییی]] ناوخۆییی [[ئێکس بۆکس وەن]] و [[ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس]]ی [[مایکرۆسۆفت]]، ھەروەھا کۆنتڕۆڵکەری فەرمییە بۆ بەکارھێنان لەسەر [[کۆمپیوتەری کەسی|کۆمپیوتەرە کەسییە (پی سی)]] بنچینەکراوەکانی سەر [[مایکرۆسۆفت ویندۆز|ویندۆز]]؛ ھەروەھا لەگەڵ سیستەمە کارپێکەرەکانی تری وەک [[مەک ئۆئێس]]، [[لینوکس]]، [[ئای ئۆ ئێس]] و [[ئەندرۆید]] دەگونجێت. کۆنتڕۆڵکەرەکە نەخشەی گشتیی کۆنتڕۆڵکەری ئێکس بۆکس ٣٦٠ دەپارێزێت، بەڵام بە چەندین دەستکاری لە دیزاینەکەیدا، وەک گۆڕینی شێوە، سەرلەنوێ دیزاینکردنەوەی گۆچانە ئانالۆگەکان، دوگمەکانی سەر شان و تریگەرەکان، لەگەڵ مۆتۆرە نوێیەکانی لەرزین لەناو تریگەرەکاندا بۆ ڕێگەدان بە فیدباکی ھەستیی ئاراستەیی. کۆنتڕۆڵکەرەکە سێ پێداچوونەوەی بەسەردا ھاتووە، لەگەڵ چەندین گۆڕانکاری لە دیزاین و کارکردنیدا. مایکرۆسۆفت ھەروەھا کۆنتڕۆڵکەری بێوایەری ئیلیت دەفرۆشێت، کە وەشانێکی نایابە و پارچەی گۆڕدراو و تایبەتمەندییەکانی بەرنامەبۆداڕشتن لەخۆدەگرێت. بە ھەمان شێوە، ھەر یەکێک لەو جۆرانەی ئاماژەیان پێدراوە بە ڕەنگی جۆراوجۆر پێشکەش کراون، کە ھەندێکیان دیزاینی تایبەتیان ھەیە و بە کایەیەکی دیاریکراوەوە بەستراونەتەوە. ئێکس بۆکس سیریز ئێکس و سیریز ئێس وەشانێکی نوێکراوەی کۆنتڕۆڵکەرەکەیان ناساند، لەگەڵ باشترکردنی زیاتری شێوە و ئەرگۆنۆمیکەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Xbox One controllers}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} [[پۆل:بەرھەمەکان، ناساندنی ٢٠١٣]] [[پۆل:ئێکس بۆکس وان]] [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] dtvxfpp6nwya32msekl41jg25ynvdk3 0 296845 1698592 1602840 2026-11-01T07:34:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1698592 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Konrad Zuse (1992).jpg|مینی|چەپ|250px|کۆنراد زووزە لە ساڵی ١٩٩٢، یەکێک لە باوکانی کۆمپیوتەری ھاوچەرخ]] '''کۆنراد زووزە''' (بە [[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]]: Konrad Zuse؛ ٢٢ی حوزەیرانی ١٩١٠ – ١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٥) [[ئەندازیاریی شارستانی|ئەندازیارێکی شارستانیی]] [[ئەڵمانیا|ئەڵمانی]] و یەکێک لە پێشەنگە گەورەکانی زانستی کۆمپیوتەر بوو. گرنگترین دەستکەوت و سەرکەوتنی ئەو، دروستکردنی یەکەم کۆمپیوتەری تەواو ئۆتۆماتیکی و شیاوی پرۆگرامکردن بوو لە جیھاندا بە ناوی "Z3" لە ساڵی ١٩٤١دا. == ئەمانەش ببینە == * [[کۆمپیوتەر]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. {{پۆلی کۆمنز|Konrad Zuse}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|کۆمپیوتەر|زانستی کۆمپیوتەر}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:داھێنەرانی ئەڵمانیا]] [[پۆل:زانایانی کۆمپیوتەری ئەڵمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٠]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٥]] bzxjl17h7xthpdtmci1iwidjijdno3p 0 297000 1698621 1621717 2026-11-01T07:39:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1698621 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{multiple image | align = left | image1 = Bodymorphproj mkg modA001 20070325 pos03.jpg | width1 = 150 | alt1 = | caption1 = | image2 = Bodymorphproj mkg modA001 20070325 pos04.jpg | width2 = 132 | alt2 = | caption2 = | footer = کەسێک بە حاڵەتی ئاسایی کلاینفێڵتەری (46,XY/47,XXY)، کە لە تەمەنی ١٩ ساڵیدا دەستنیشان کراوە – جێگای برینێکی [[بایۆپسی]] لەسەر مەمکی ڕاستی لە سەرووی [[گۆی مەمک]]یەوە هەیە. }} '''کۆنیشانی کلاینفێلتەر''' (بە ئینگلیزی: Klinefelter syndrome) تێکچوونێکی بۆماوەیی و [[کرۆمۆسۆم|کرۆمۆسۆمییە]] کە بەھۆی زیادبوونی (تریزۆمی) کرۆمۆسۆمە سێکسییەکان لە ڕەگەزی [[نێر|نێردا]] (پیاوان) دروست دەبێت. لە دۆخی ئاساییدا، فۆرمۆلی کرۆمۆسۆمی سێکسی پیاو بریتییە لە (XY)، بەڵام لەم نیشانەیەدا کەسەکە خاوەنی لانی کەم کرۆمۆسۆمێکی Xی زیادەیە، و لە حاڵەتی دەگمەنیشدا دەکرێت ٢ بۆ ٣ کرۆمۆسۆمی Xی زیادەی ھەبێت. ھەروەھا ئاستی ھۆرمۆنی [[ئێسترۆجین]] لە خوێنی ئەم کەسانەدا بەرزترە لە ئاستی ئاسایی. == مێژوو == ئەم سندرۆمە بە ناوی ھاری کلاینفێلتەر (Harry Klinefelter)، پسپۆڕی [[کۆئەندامی کوێرەڕژێنە]]ی ئەمریکی ناونراوە، کە لە دەیەی ١٩٤٠دا لەگەڵ ھاوکارانی لە نەخۆشخانەی گشتیی [[ماساچووسیتس|ماساچوست]] ئەم دۆخە پزیشکییەیان ناساند و دەستنیشانکرد. == نیشانەکانی == نەخۆشی کلاینفێڵتەر دەرکەوتنی جیاوازی هەیە و ئەمانە لە نەخۆشێکەوە بۆ نەخۆشێکی تر جیاواز دەبن. لە تایبەتمەندییە سەرەتاییەکانیدا نەزۆکی و کۆئەندامی زاوزێی بچووکە. زۆرجار، نیشانەکان لەوانەیە ورد بن و زۆر کەس درک بەوە ناکەن کە کاریگەرییان لەسەرە. لە حاڵەتەکانی تردا نیشانەکانی زیاتر دەردەکەون و لەوانەیە بریتی بن لە لاوازبوونی ماسولکەکان، باڵای زیاتر، خراپی هەماهەنگی جوڵە، کەمتر مووی جەستە، کۆئەندامی زاوزێ (گەشەی مەمک) و کەمبوونەوەی ئارەزووی سێکسی. لە زۆربەی حاڵەتەکاندا ئەم نیشانانە تەنها لە تەمەنی باڵغبووندا هەست پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Klinefelter Syndrome (KS): Overview |ناونیشان=https://www.nichd.nih.gov/health/topics/klinefelter |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150318011309/http://www.nichd.nih.gov/health/topics/klinefelter/Pages/default.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٥|وێبگە=nichd.nih.gov |بڵاوکەرەوە=Eunice Kennedy Shriver National Institute of Child Health and Human Development}}</ref> == دروستبوونی نەخۆشی== زاراوەی "کەمبوونەوەی کۆئەندامی زاوزێ" لە نیشانەکانی XXY زۆرجار بە هەڵە لێکدەدرێتەوە بە مانای "کۆئەندامی زاوزێی بچووک"، لەکاتێکدا لەبری ئەوە بە واتای کەمبوونەوەی هۆرمۆنی کۆئەندامی زاوزێ/کارکردی ناوپۆشی منداڵدان دێت. بەهۆی کەمبوونەوەی کۆئەندامی زاوزێی (سەرەتایی)، زۆرجار تاکەکان ئاستی تێستۆستیرۆنی سیرۆمیان نزمە، بەڵام ئاستی هۆرمۆنی هاندەری فۆلیکۆلی سیرۆم و هۆرمۆنی لوتینیزەکردن بەرزە، کەمبوونەوەی گۆنادۆتڕۆپی بەرزە.<ref name="GenePool_2005">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=GenePool |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Klinefelter syndrome |ناونیشان=http://www.library.nhs.uk/genepool/ViewResource.aspx?resID=104897 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070927011423/http://www.library.nhs.uk/genepool/ViewResource.aspx?resID=104897 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Clinical Genetics Specialist Library}}</ref> سەرەڕای ئەم تێنەگەیشتنە لەم زاراوەیە، گەشەی [[کۆئەندامی زاوزێ|کۆئەندامی زاوزێش]] دەگیرێت.<ref name="GenePool_2005">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=GenePool |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Klinefelter syndrome |ناونیشان=http://www.library.nhs.uk/genepool/ViewResource.aspx?resID=104897 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070927011423/http://www.library.nhs.uk/genepool/ViewResource.aspx?resID=104897 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Clinical Genetics Specialist Library}}</ref> لەناوچوون و هیلینکردنی بۆرییە سمێنیفێرەکان دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی کارکردنی خانەکانی سێرتۆلی و خانەکانی لیدیگ، ئەمەش دەبێتە هۆی کەمبوونەوەی بەرهەمهێنانی FSH و [[تێستۆستێرۆن|تێستۆستیرۆن]]. ئەمەش دەبێتە هۆی تێکچوونی دروستبوونی سپێرم و زیاتر تێکچوونی کارکردنی هێلکەدان.<ref name="Samplaski2014">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|vauthors=Samplaski MK, Lo KC, Grober ED, Millar A, Dimitromanolakis A, Jarvi KA |ساڵ=٢٠١٤|سەردێڕ=Phenotypic differences in mosaic Klinefelter patients as compared with non-mosaic Klinefelter patients |journal=Fertility and Sterility |بەرگ=١٠١|issue=4 |پەڕەکان=٩٥٠–٩٥٥|doi=10.1016/j.fertnstert.2013.12.051 |pmid=٢٤٥٠٢٨٩٥|doi-access=free}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[کرۆمۆسۆم]] * [[DNA]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Klinefelter's syndrome}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:نەخۆشییە بۆماوەیییەکان]] [[پۆل:کۆئەندامی زاوزێ]] thdi7rlvez3k9n78z5bdi546ty22fcb 0 297057 1698623 1594778 2026-11-01T07:39:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1698623 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} '''کۆنیشانەی ئارسکۆگ-سکۆت''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Aarskog–Scott syndrome'') نەخۆشییەکی بۆماوەیی دەگمەنە کە بە باڵاکورتی، تێکچوونی ڕوخسار، کێشەی ئێسک و ماسولکە و نائاساییبوونی کۆئەندامی زاوزێ جیادەکرێتەوە. ئەم کۆنیشانەیە زیاتر کاریگەری لەسەر نێرەکان دەبێت، ئەگەرچی مێینەکانیش دەکرێت نیشانەی سووکیان ھەبێت. نەخۆشییەکە بەھۆی بازدانی جینی FGD1 لەسەر [[کرۆمۆسۆم|کرۆمۆسۆمی X]] ڕوودەدات. == سەرچاوەکان == * بەشداربووانی ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:کۆنیشانەکان]] [[پۆل:نەخۆشییە دەگمەنەکان]] [[پۆل:نەخۆشییە جینییەکان]] ns1nnlwjnsnn8j5wyklzg23gv1t8tb1 0 297058 1698624 1594785 2026-11-01T07:39:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، پزیشکی-کۆلکە) 1698624 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} '''کۆنیشانەی ئاسە''' یان '''کۆنیشانەی ئاسە-سمیس''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''Aase syndrome'' یان ''Aase–Smith syndrome'') نەخۆشییەکی بۆماوەیی دەگمەنە کە بە [[کەمخوێنی]] لەگەڵ ھەندێک شێواوی لە جومگە و ئێسکەکاندا دەناسرێتەوە. ئەم کەمخوێنییە بەھۆی کەمگەشەکردنی مۆخی ئێسکەوە دروست دەبێت، کە شوێنی دروستبوونی خانەکانی خوێنە لە جەستەدا. == ئەمانەش ببینە == * [[کەمخوێنی]] == سەرچاوەکان == * بەشداربووانی ویکیپیدیا، «»، ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. {{تووڵی دەروازە|ئینتەرنێت|پزیشکی}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:کۆنیشانەکان]] [[پۆل:نەخۆشییە دەگمەنەکان]] [[پۆل:نەخۆشییە جینییەکان]] oqibes0m7ft9p2nzjo2m7sj7m7y13o2 0 297060 1698625 1594779 2026-11-01T07:40:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1698625 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} }} '''کۆنیشانەی ئەی-بی-سی-دی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: ''ABCD syndrome'') نەخۆشییەکی پێستی بۆماوەییی دەگمەنە. ناوەکەی کورتکراوەی نیشانە سەرەکییەکانییەتی کە بریتین لە: زالی (''albinism'')، پرچی ڕەش (''black lock'')، تێکچوونی کۆچی خانەی دەمارەکانی ڕیخۆڵە (''cell migration disorder of the neurocytes of the gut'')، و کەڕیی دەمارە-ھەستی (''sensorineural deafness''). ئەم حاڵەتە بەھۆی بازدانی جینی وەرگری ئەندۆسیلین B (EDNRB) دروست دەبێت. == ئەمانەش ببینە == * [[کەڕی]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای ئینگلیزی. سەردان لە ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:کۆنیشانەکان]] [[پۆل:نەخۆشییە پێستییەکان]] [[پۆل:نەخۆشییە دەگمەنەکان]] [[پۆل:حاڵەتە دەگمەنەکان]] oan5ou8yf53cywonezcy0jvuxv7dr6r 0 297223 1698173 1697731 2026-10-31T12:12:43Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698173 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''کوورت ڤاڵدێمار تانک''' (٢٤ی شوباتی ١٨٩٨ – ٥ی حوزەیرانی ١٩٨٣) ئەندازیارێکی [[ئەندازیاریی ھەوابۆشایی|ھەوابۆشایی]] و فڕۆکەوانی تاقیکاریی ئەڵمانی بوو کە لە ساڵانی ١٩٣١ بۆ ١٩٤٥ سەرۆکایەتیی بەشی دیزاینی لە فۆک-ڤوڵف کرد. ئەو بەرپرس بوو لە دروستکردنی چەندین فڕۆکەی لوفتڤافە لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانیی دووەمدا]]، لەوانە [[مەکۆی ئاسمانیی شەڕکەر]]ی ئێف دەبلیوو ١٩٠، مەکۆی شەڕکەر-بەربەستکاری تا ١٥٢ و [[فڕۆکەی گەشتیاری]]ی ئێف دەبلیوو ٢٠٠ کۆندۆر.<ref name="target">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Duffy|یەکەم=James P.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nVdWrzRIrQ4C&pg=PA58|سەردێڕ=Target: America: Hitler's Plan to Attack the United States|بڵاوکەرەوە=The Lyons Press|ساڵ=٢٠٠٤|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٢٢٨-٩٣٤-٩|شوێن=Guilford, CT, USA|پەڕەکان=٥٨|وتەگێڕانەوە="Tank would become one of the world's leading aircraft designers and engineers."}}</ref> دوای جەنگ، تانک دوو دەیەی بۆ دیزاینکردنی فڕۆکە لە دەرەوەی وڵات بەسەر برد، سەرەتا لە ئەرژەنتین و پاشان لە ھیندستان کاری کرد، پێش ئەوەی لە کۆتایییەکانی شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا بگەڕێتەوە بۆ [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] بۆ ئەوەی وەک ڕاوێژکار لە مێسێرشمیت-بۆڵکۆ-بلۆم (ئێم بی بی) کار بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Zukowsky |یەکەم=John |ناونیشان=http://www.britannica.com/EBchecked/topic/1518056/Kurt-Tank|سەردێڕ=Kurt Tank {{!}} Focke-Wulf Fw 190, Luftwaffe, WWII {{!}} Britannica |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Kurt Tank}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|فڕین|زانست|ئەندازیاری}} [[پۆل:مردووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] srgy218bkt49lmvfqj4ljxh04gxvwql 0 297410 1698596 1597467 2026-11-01T07:35:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1698596 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس |وێنە = Calliostoma_tigris.JPG }} '''کۆنکۆلۆژی''' (لە یۆنانیی کۆنەوە κόγχος (کۆنکۆس) بە واتای 'گوێچکەماسی' و -λογία (-لۆجیا) بە واتای 'لێکۆڵینەوە') بریتییە لە لێکۆڵینەوە لە قەپێڵکەی نەرمەوڵەکان. کۆنکۆلۆژی لایەنێکی مەلەکۆلۆژییە، کە زانستی لێکۆڵینەوەیە لە نەرمەوڵەکان؛ بەڵام مەلەکۆلۆژی لێکۆڵینەوەیە لە نەرمەوڵەکان وەک ئۆرگانیزمێکی تەواو، لەکاتێکدا کۆنکۆلۆژی تەنیا لە لێکۆڵینەوە لە قەپێڵکەکانیان سنووردار دەبێت. ئەم زانستە لێکۆڵینەوە لە قەپێڵکەی نەرمەوڵەکانی وشکانی و ئاوی شیرین، و ھەروەھا [[سەدەف|سەدەفەکانی دەریا]] دەگرێتەوە و درێژ دەبێتەوە بۆ لێکۆڵینەوە لە ئۆپێرکیولەمی [[زگپێیان|زگپێیەکان]]<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref>. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Conchology}} {{تووڵی دەروازە|ژینناسی|گیانلەبەران}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ژێربوارەکانی گیانلەبەرناسی]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] cc653bdnp11qiw52s5cnwebey4np0rj 0 297524 1698374 1600692 2026-10-31T19:37:39Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تورکیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1698374 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''کۆمەڵکوژیی بەراسۆر''' ({{Langx|tr|Başbağlar Katliamı}}) ئەو ناوەیە کە لە ٥ی تەممووزی ١٩٩٣ لە گوندی [[بەراسۆر]] (کە دواتر سووتێنرا)، کۆمەڵکوژییەک بوو لە [[پارێزگای ئەرزنگان]]ی [[باکووری کوردستان]] لە سەردەمی [[سەربزێوییەکانی کورد لە تورکیا|ململانێی کورد و تورکیادا]]، ٣٣ ھاووڵاتی مەدەنی کوژران. لە کاتێکدا ھێرشەکە لە سەرەتادا دەگەڕێتەوە بۆ [[پارتی کرێکارانی کوردستان]]، بەڵام ئەیحان چەرکین، سەربازی پێشووی ھێزە تایبەتەکانی تورکیا بانگەشەی ئەوەی کرد کە [[دەوڵەتی قووڵ لە تورکیا]] لە پشت ئەو کۆمەڵکوژییەوەیە. بەڵام دواتر وتی کە ھەموو بانگەشەکانی «تەنھا پێشبینین». <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://m.bianet.org/bianet/print/133457-katliam-degil-ongoruymus|سەردێڕ=Katliam Değil "Öngörüymüş"}}</ref> سەرۆکی پەکەکە، [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] لە کاتی زیندانیدا ڕای گەیاند کە کۆمەڵکوژی لەلایەن ئەندامێکی پەکەکە بە ناوی ڕەمزی «د. باران» ئەنجامدراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.bbc.com/turkce/haberler-turkiye-44722856|سەردێڕ=Başbağlar Katliamı: 29 yıl önce Erzincan'ın Kemaliye ilçesine bağlı köyde neler yaşandı? |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=BBC News Türkçe |زمان=tr}}</ref> ==ڕووداو== دەسەڵاتدارانی [[تورکیا]] بانگەشەی ئەوەیان کرد کە نزیکەی ١٠٠ چەکداری بە توندی چەکدار بە ناو گوندەکەدا بڵاو بوونەتەوە، ھەموو دانیشتووانی مەدەنییان بۆ گۆڕەپانی گوندەکە ڕاکێشاوە و خانوو و موڵک و ماڵیان سووتاندوون. دوای کاتژمێرێک لە دانیشتنی پڕوپاگەندە، دەیان پیاوی گوندەکە لەبەردەم خێزانەکانیاندا کوژران. پاشان چەکدارەکان دەستیان کرد بە ئاگربەردان لە تەواوی گوندەکە. ٢١٤ خانوو، [[خوێندنگە]]یەک، مزگەوتێک، کلینیکێک و ناوەندێکی کۆمەڵایەتی سووتێنران.<ref>[http://www.haber10.com/haber/129118/ "Başbağlar da 15 yıldır adalet bekliyor"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20111002103210/http://www.haber10.com/haber |date= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١ }}, Haber10, 6 July 2008. URL access date: 7 July 2008.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dailysabah.com/nation/2016/07/05/basbaglar-one-of-pkks-bloodiest-massacres-remembered|سەردێڕ=Başbağlar, one of PKK's bloodiest massacres, remembered|وێبگە=Daily Sabah|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160708151056/http://www.dailysabah.com/nation/2016/07/05/basbaglar-one-of-pkks-bloodiest-massacres-remembered|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆمەڵکوژیی «بەراسۆر» بە یەکێک لە خوێناویترین کوشتارە بەکۆمەڵەکان لە مێژووی پەکەکەدا دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hurriyetdailynews.com/Default.aspx?pageID=438&n=sorrow-of-basbaglar-massacre-will-not-be-forgotten-says-minister-2010-07-05|سەردێڕ=Turkish minister remembers victims of Başbağlar massacre|وێبگە=Hürriyet Daily News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> ==لێکۆڵینەوە== گوایە نزیکەی بیست کەس وەک بەشێک لە لێکۆڵینەوەکە دەستگیرکراون، کە تێیدا دوو کەس زیندانی کران و سزای [[زیندانی ھەتاھەتایی]]یان بەسەردا سەپێندرا بەھۆی ئەوەی ئەندامی پەکەکە بوون. دەسەڵاتدارانی تورکیا بانگەشەی ئەوەیان کردووە کە ھەرچەندە دیارە پەکەکە بەرپرسیارێتی ھێرشەکەی گرتووەتە ئەستۆ، بەڵام لە کاتی لێپرسینەوەکاندا، ڕێبەری زیندانیکراوی پەکەکە [[عەبدوڵڵا ئۆجەلان]] ڕای گەیاند کە ئاگاداری ڕووداوەکە نەبووە و ڕای گەیاند کە ئەندامێکی پەکەکە بە ناوی ڕەمزی دکتۆر باران بەرپرسیار بووە لە ڕووداوەکە. لە ساڵی ١٩٩٨ کەیسەکە داخرا.<ref>[http://www.radikal.com.tr/1998/10/24/turkiye/bas.html "Başbağlar'da geç gelen adalet" (Late justice at Başbağlar)], [[Radikal]], 24 October 1998. URL access date: 7 July 2008.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dailysabah.com/nation/2016/07/05/basbaglar-one-of-pkks-bloodiest-massacres-remembered|سەردێڕ=Başbağlar, one of PKK's bloodiest massacres, remembered|وێبگە=Daily Sabah|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160708151056/http://www.dailysabah.com/nation/2016/07/05/basbaglar-one-of-pkks-bloodiest-massacres-remembered|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ==پەرچەکردارەکان== لە ٥ی تەممووزی ٢٠١٠، وەزیری تورک [[فاروق چەلیک]] سەردانی «بەراسۆر»ی کرد بۆ یادکردنەوەی ئەو ڕۆژە، ئەو ڕای گەیاند: «گرنگ نییە چەند ساڵ بەسەر ئەم ڕووداوەدا تێپەڕێت، ئێمە ھەرگیز ئەم خەمە و ئەوانەی بوونە ھۆی، لەبیر ناکەین».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.hurriyetdailynews.com/Default.aspx?pageID=438&n=sorrow-of-basbaglar-massacre-will-not-be-forgotten-says-minister-2010-07-05|سەردێڕ=Turkish minister remembers victims of Başbağlar massacre|وێبگە=Hürriyet Daily News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|دەیەی ١٩٩٠|کوردستان}} {{تورکیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵکوژییەکان لە تورکیا]] 43sdbqk2achi2eauwa09chguhhji6kf 2 297647 1698402 1695103 2026-10-31T20:04:48Z Shaween 18477 /* بەشدارییەکان */ 1698402 wikitext text/x-wiki <div style="border: 1px solid #245A85; background-color: #E8F1FA; padding: 15px; border-radius: 8px; text-align: center;"> '''<big>بەخێربێیت بۆ پەڕەی کەسیم</big>''' </div> <div style="border: 2px solid #8064A2; background-color: #F6F2FC; padding: 20px; border-radius: 12px; text-align: right; color: #202122; line-height: 1.9;"> <div style="background-color: #E7DDF5; border-bottom: 3px solid #8064A2; padding: 12px; border-radius: 8px; text-align: center; color: #493568;"> '''<big>دەربارەی من</big>''' </div> <div style="background-color: #FFFFFF; border: 1px solid #D8C9EA; padding: 18px; margin-top: 15px; border-radius: 8px;"> ناوم ('''<span style="color: #604080;">شەوین</span>''')ە و خەڵکی پارێزگای هەولێرم لە هەرێمی کوردستان – عێراق. خاوەنی بڕوانامەی بەکالۆریۆسم لە زمانی ئینگلیزی و بڕوانامەی ماستەرم لە بەڕێوەبردنی کارگێڕی (MBA)م هەیە. ئێستا وەک بەڕێوەبەری هوتێلێکی پێنج ئەستێرە لە پارێزگای هەولێر کار دەکەم. <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> لە ساڵی ٢٠١٥ەوە بەشداریم لە کۆمەڵگای ویکیپیدیا کردووە و بە چالاکی لە پڕۆژەکانی ویکیمیدیا بەشداریم هەبووە. '''ئێستا یەکێکم لە ئەندامانی بۆردی [https://meta.wikimedia.org/wiki/Kurdish%20Wikimedians%20User%20Group یوزەرگرووپی ویکیمیدیای کوردی-Kurdish Wikimedians User Group'''] <hr style="border: 0; border-top: 1px solid #E7DDF5; margin: 15px 0;" /> ئامانجم بریتییە لە بەرەوپێشبردنی ویکیپیدیای کوردی، دەوڵەمەندکردنی ناوەڕۆکی کوردی، هاندانی بەشداری کۆمەڵگا و هاوکاری بۆ بەرزکردنەوەی کوالێتی و باوەڕپێکراوی زانیارییەکان. <div style="text-align: center; color: #493568; font-weight: bold; padding-top: 12px;"> هیوادارم هەمووان سەرکەوتوو و سەرفراز بن... 🌹 </div> </div> </div> <div style="border:1px solid #A7C5DF; background:#F8FBFE; padding:12px; border-radius:8px;"> <div style="text-align:center; color:#174A75; font-weight:bold; font-size:120%; padding-bottom:8px; border-bottom:1px solid #D5E4F1;"> وڵاتانی سەردانم کردوون </div> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; gap:16px; padding-top:10px;"> <div style="flex:1; min-width:200px;"> * {{flagu|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} * {{flagu|عەرەبستانی سعوودی}} * {{flagu|میسر}} * {{flagu|ئوردن}} * {{flagu|تورکیا}} * {{flagu|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} * {{flagu|مەجارستان}} </div> <div style="flex:1; min-width:200px;"> * {{flagu|ئەڵمانیا}} * {{flagu|ئیسپانیا}} * {{flagu|فەڕەنسا}} * {{flagu|ئیتاڵیا}} * {{flagu|سویسرا}} * {{flagu|یۆنان}} * {{flagu|کینیا}} * {{flagu|سوید}} * {{flagu|نەمسا}} </div> </div> </div> {{سەرەتای کۆکردنەوە}} {{بەکارھێنەر بەشداری|ساڵ=2015|مانگ=6|ڕۆژ=19}} {{بەکارھێنەر ئەندامی یارمەتیدەران}} {{بەکارھێنەر ژینگەپارێزی}} {{بەکارھێنەر فیلمی سینەمایی}} {{بەکارھێنەر شانازی}} {{بەکارھێنەر زەوی}} {{داڕێژە:بەکارھێنەر ھەولێر}} {{بەکارھێنەر:سب/بەکارھێنەری دایک}} {{کۆتایی کۆکردنەوە}} {{#babel:ckb-N|ar-4|en-3}} == '''بەشدارییەکان''' == بۆ بینینی ھەموو بەشدارییەکانم سەردانی [[تایبەت:بەشدارییەکان/Shaween|ئەم بەستەرە]] بکە. <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} 7i58ka63dqx1rcwjipku2jnfr17wexj 1698406 1698402 2026-10-31T20:06:26Z Shaween 18477 1698406 wikitext text/x-wiki {{شریتی لاوەکی مۆسیقا |pagename = Music of Kurdistan |region = Kurdistan |culturename = Kurdish |image = [[File:Flag of Kurdistan.svg|50px|link=|alt=Kurdish flag]] |headbgcolor = #FEBE09; color:White; |topics = * [[Music of Mesopotamia]] * [[Kurdish musical instruments|Traditional instruments]] * [[Middle Eastern music]] |traditional = * [[Hayran (vocal style)|Hayran]] * [[Dengbêj]] * [[Kurdish maqam]] ** [[Taqsim]] ** [[Arabic maqam#Maqam families|Kurd]] ** [[Arabic maqam#Maqam families|Athar Kurd]] ** [[Arabic maqam#Maqam families|Rast]] ** [[Arabic maqam#Maqam families|Bayati]] |genres = * [[Kurdish folk music|Folk]] * [[Kurdish classical music|Classic]] * [[Kurdish pop music|Pop]] * [[Kurdish rock|Rock]] * [[Kurdish hip hop|Hip hop]] |religious = * [[Yarsanism|Yarsani]] |awards = * [[Kurdish International Theater Festival|KITF]] * [[Dilan Ensemble|Dilan]] |festivals = * [[Newroz as celebrated by Kurds|Newroz]] * [[Yazidi New Year]] * [[Yalda Night]] |anthem = * [[Kurdish anthems]] ** [[Ey Reqîb]] ** [[Kurdish anthems#Her Kurd Ebin|Her Kurd Ebîn]] |othlabel = Regional styles }} <noinclude> {{Documentation|content= ==See also== *{{tl|Music of sidebar}} [[Category:Music sidebar templates|Kurdistan]] [[Category:Kurdistan sidebar templates]] }} </noinclude> <includeonly><div style="text-align: center; display: table; width: 98%; margin-bottom: 1ex"> {|cellpadding="0" cellspacing="0" style="border: 1px solid rgb(170,170,170); color: black; margin: 0 0 0.5em 0; background-color: rgb(250,250,250); padding: 5px; float: left; clear: left; text-align: left; vertical-align: top; font-size: 90%;" ! colspan="5" style="background-color:rgb(220,220,220);" | {| style="background:transparent;" align="center" width="100%" | style="background:transparent;" align="center" width="100%" | {{{ناونیشان|''ناونیشان نييه''}}} |} |- | rowspan="5" style="border-top: 1.0em solid transparent; border-right: 1.4em solid #FAFAFA; border-left: 0.5em solid #FAFAFA;" nowrap | {{#if:{{{وێنە|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە}}}{{!}}{{#if:{{{قەبارەی وێنە|}}}|{{{قەبارەی وێنە}}}px|220px}}]]| {{#if:{{{وێنە1|}}} | [[پەڕگە:{{{وێنە1|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}&nbsp;{{#if:{{{وێنە2|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە2|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}}{{#if:{{{وێنە3|}}} {{{صورة4|}}}|{{#if:{{{وێنە3|}}}|<br /><br />[[پەڕگە:{{{وێنە3|}}}{{!}}120px]]&nbsp;|<br /><br />[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]&nbsp;}}{{#if:{{{وێنە4|}}}|[[پەڕگە:{{{وێنە4|}}}{{!}}120px]]|[[پەڕگە:NotDefault.svg{{!}}120px]]}} }} }}{{#if:{{{تعليق|}}}|<div style="text-align: center; max-width: 260px; white-space: normal;">{{{تعليق}}}</div>}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پێشەوە''' : {{{ڕووی پێشەوە|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 1.0em solid transparent;" | '''ڕووی پشتەوە''' : {{{ڕووی پشتەوە|}}} |- | width="20%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''الكتلة''' <br /> {{{الكتلة|}}} | width="30%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''المعدن''' <br /> {{{المعدن|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''تيره''' <br /> {{{تيره|}}} | width="25%" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''ئەستووری ''' <br /> {{{ئەستووری|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''دیزاینەر(ون)''' <br /> {{{دیزاینەر|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid transparent;" | '''لێوارەکان''' <br /> {{{لێوارەکان|}}} |- | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | '''شێوازەکان''' <br /> {{{شێوازەکان|}}} | colspan="2" align=center style="border-top: 0.5em solid #FAFAFA;" bgcolor="#EFEFEF" | {{#if:{{{بەشی سەردێڕ|}}}|'''{{{بەشی سەردێڕ|}}}''' <br />}} {{{بەشی ناوەڕۆک|}}} |- {{#if:{{{بەڵگەنامە|}}}| {{!}} colspan="5" style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ---- {{!-}} {{!}} colspan="5" align=left style="border-top: 0.2em solid transparent;" {{!}} ''بەڵگەنامە''' – {{{بەڵگەنامە|}}} {{!-}} |}} |} </div></includeonly><noinclude>{{بەڵگەنامە}}</noinclude> {| style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #fdffe7); border: 1px solid var(--border-color-success, #fceb92); color: var(--color-base, #202122);" |rowspan="2" style="vertical-align: middle; padding: 5px;" | [[پەڕگە:Nuvola apps kalzium.svg|100px]] |style="font-size: x-large; padding: 3px 3px 0 3px; height: 1.5em;" | '''ئێدیتاسۆنی زانستیی ویکیپیدیا – ٢٠٢٦''' |- |style="vertical-align: middle; padding: 3px;" | سڵاو بەڕێز X، زۆر سپاس بۆ بەشداریکردنی بەڕێزتان لە [[ویکیپیدیا:ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026|ئێدیتاسۆنى زانستی ویکی - 2026]]دا. ھیوادارین لە پێشبڕکێ و پڕۆژەکانی داھاتووشدا دووبارە بینەری بەشدارییە بەنرخەکانی ئێوە بین. |} {| class="wikitable sortable" |- ! # !! ویکیپیدیای ئینگلیزی !! بە کوردی !! ویکیدیتا !! قەبارەی وتار !! ئەرک بۆ !! ڕەوش |- | ١ || [[:en:Lyon–Saint-Exupéry Airport|Lyon–Saint-Exupéry Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری]] |[[d:Q1547|Q1547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن سانت ئێگزوپێری}}}} | | |- | ٢ || [[:en:Lyon-Bron Airport|Lyon-Bron Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن]] |[[d:Q4102|Q4102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیۆن برۆن}}}} | | |- | ٣ || [[:en:Dong Hoi Airport|Dong Hoi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی]] |[[d:Q4156|Q4156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنگ هۆی}}}} | | |- | ٤ || [[:en:Liverpool John Lennon Airport|Liverpool John Lennon Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن]] |[[d:Q8727|Q8727]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤەرپوول جۆن لێنن}}}} | | |- | ٥ || [[:en:Newcastle International Airport|Newcastle International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ]] |[[d:Q8975|Q8975]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیوکاسڵ}}}} | | |- | ٦ || [[:en:East Midlands Airport|East Midlands Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز]] |[[d:Q8977|Q8977]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئیست میدلاندز}}}} | | |- | ٧ || [[:en:Belfast International Airport|Belfast International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست]] |[[d:Q8979|Q8979]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بێڵفێست}}}} | | |- | ٨ || [[:en:Aberdeen Airport|Aberdeen Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبەردین]] |[[d:Q8981|Q8981]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبەردین}}}} | | |- | ٩ || [[:en:Southampton Airport|Southampton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن]] |[[d:Q8988|Q8988]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوتھامپتن}}}} | | |- | ١٠ || [[:en:Jersey Airport|Jersey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جێرسی]] |[[d:Q8991|Q8991]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جێرسی}}}} | | |- | ١١ || [[:en:Glasgow Prestwick Airport|Glasgow Prestwick Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک]] |[[d:Q8992|Q8992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلاسگۆ پرێستویک}}}} | | |- | ١٢ || [[:en:George Best Belfast City Airport|George Best Belfast City Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست]] |[[d:Q8987|Q8987]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جۆرج بێست شاری بێلفاست}}}} | | |- | ١٣ || [[:en:Cardiff Airport|Cardiff Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاردیف]] |[[d:Q8994|Q8994]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاردیف}}}} | | |- | ١٤ || [[:en:Guernsey Airport|Guernsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گێرنزی]] |[[d:Q8995|Q8995]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گێرنزی}}}} | | |- | ١٥ || [[:en:Doncaster Sheffield Airport|Doncaster Sheffield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد]] |[[d:Q8996|Q8996]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دۆنکاستەر شێفیڵد}}}} | | |- | ١٦ || [[:en:Canberra Airport|Canberra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کانبێرا]] |[[d:Q14300|Q14300]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کانبێرا}}}} | | |- | ١٧ || [[:en:Adelaide Airport|Adelaide Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەدێلاید]] |[[d:Q14302|Q14302]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەدێلاید}}}} | | |- | ١٨ || [[:en:Parafield Airport|Parafield Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارافیلد]] |[[d:Q14308|Q14308]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارافیلد}}}} | | |- | ١٩ || [[:en:Seattle–Tacoma International Airport|Seattle–Tacoma International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما]] |[[d:Q14295|Q14295]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی سیاتڵ-تاکۆما}}}} | | |- | ٢٠ || [[:en:Exeter Airport|Exeter Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر]] |[[d:Q8999|Q8999]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێکسیتەر}}}} | | |- | ٢١ || [[:en:Isle of Man Airport|Isle of Man Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان]] |[[d:Q9001|Q9001]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئایل ئۆف مان}}}} | | |- | ٢٢ || [[:en:Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport|Capitán de Corbeta Carlos A. Curbelo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو]] |[[d:Q9071|Q9071]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کاپیتان دێ کۆربێتا کارلۆس ئا. کۆربیلو}}}} | | |- | ٢٣ || [[:en:Pierrefonds Airport|Pierrefonds Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پیێرفۆن]] |[[d:Q17431|Q17431]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پیێرفۆن}}}} | | |- | ٢٤ || [[:en:Albury Airport|Albury Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەلبێری]] |[[d:Q17440|Q17440]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەلبێری}}}} | | |- | ٢٥ || [[:en:Armidale Regional Airport|Armidale Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل]] |[[d:Q17441|Q17441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی ئارمیدەیل}}}} | | |- | ٢٦ || [[:en:Ballina Byron Gateway Airport|Ballina Byron Gateway Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی]] |[[d:Q17443|Q17443]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالینا بایرۆن گەیتوەی}}}} | | |- | ٢٧ || [[:en:Balranald Airport|Balranald Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بالرانالد]] |[[d:Q17445|Q17445]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بالرانالد}}}} | | |- | ٢٨ || [[:en:Ceduna Airport|Ceduna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سیدونا]] |[[d:Q14312|Q14312]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سیدونا}}}} | | |- | ٢٩ || [[:en:Cleve Airport|Cleve Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کلیڤ]] |[[d:Q14315|Q14315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کلیڤ}}}} | | |- | ٣٠ || [[:en:Coober Pedy Airport|Coober Pedy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی]] |[[d:Q14316|Q14316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووبەر پێدی}}}} | | |- | ٣١ || [[:en:Cowell Airport|Cowell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاوێل]] |[[d:Q14319|Q14319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاوێل}}}} | | |- | ٣٢ || [[:en:Kimba Airport|Kimba Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کیمبا]] |[[d:Q14322|Q14322]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کیمبا}}}} | | |- | ٣٣ || [[:en:Kingscote Airport|Kingscote Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کینگزکۆت]] |[[d:Q14324|Q14324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کینگزکۆت}}}} | | |- | ٣٤ || [[:en:Leigh Creek Airport|Leigh Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لی کریک]] |[[d:Q14327|Q14327]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لی کریک}}}} | | |- | ٣٥ || [[:en:Loxton Airport|Loxton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆکستۆن]] |[[d:Q14329|Q14329]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆکستۆن}}}} | | |- | ٣٦ || [[:en:Mount Gambier Airport|Mount Gambier Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر]] |[[d:Q14331|Q14331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماونت گامبیر}}}} | | |- | ٣٧ || [[:en:Naracoorte Airport|Naracoorte Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناراکۆرت]] |[[d:Q15100|Q15100]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناراکۆرت}}}} | | |- | ٣٨ || [[:en:Port Augusta Airport|Port Augusta Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا]] |[[d:Q15101|Q15101]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت ئاگۆستا}}}} | | |- | ٣٩ || [[:en:Port Lincoln Airport|Port Lincoln Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن]] |[[d:Q15102|Q15102]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت لینکن}}}} | | |- | ٤٠ || [[:en:Port Pirie Airport|Port Pirie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پۆرت پیری]] |[[d:Q15103|Q15103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پۆرت پیری}}}} | | |- | ٤١ || [[:en:Renmark Airport|Renmark Airport]] || [[فڕۆکەخانەی رێنمارک]] |[[d:Q15106|Q15106]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی رێنمارک}}}} | | |- | ٤٢ || [[:en:Streaky Bay Airport|Streaky Bay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستریکی بێی]] |[[d:Q15107|Q15107]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستریکی بێی}}}} | | |- | ٤٣ || [[:en:Waikerie Airport|Waikerie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایکەری]] |[[d:Q15108|Q15108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایکەری}}}} | | |- | ٤٤ || [[:en:Whyalla Airport|Whyalla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وایالا]] |[[d:Q15109|Q15109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وایالا}}}} | | |- | ٤٥ || [[:en:Wudinna Airport|Wudinna Airport]] || [[فڕۆکەخانەی وودینا]] |[[d:Q15111|Q15111]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی وودینا}}}} | | |- | ٤٦ || [[:en:Devonport Airport|Devonport Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت]] |[[d:Q15496|Q15496]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دیڤۆنپۆرت}}}} | | |- | ٤٧ || [[:en:Flinders Island Airport|Flinders Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز]] |[[d:Q15497|Q15497]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی فلیندرز}}}} | | |- | ٤٨ || [[:en:Hobart Airport|Hobart Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هۆبارت]] |[[d:Q15498|Q15498]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هۆبارت}}}} | | |- | ٤٩ || [[:en:Cambridge Aerodrome|Cambridge Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی کامبریج]] |[[d:Q15501|Q15501]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامبریج}}}} | | |- | ٥٠ || [[:en:King Island Airport|King Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ]] |[[d:Q15514|Q15514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی کینگ}}}} | | |- | ٥١ || [[:en:Launceston Airport|Launceston Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لانسستۆن]] |[[d:Q15520|Q15520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لانسستۆن}}}} | | |- | ٥٢ || [[:en:Smithton Airport|Smithton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سمیتۆن]] |[[d:Q15531|Q15531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سمیتۆن}}}} | | |- | ٥٣ || [[:en:St Helens Airport|St Helens Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز]] |[[d:Q15528|Q15528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سەینت هێڵنز}}}} | | |- | ٥٤ || [[:en:Strahan Airport|Strahan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ستراهان]] |[[d:Q15533|Q15533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ستراهان}}}} | | |- | ٥٥ || [[:en:Burnie Airport|Burnie Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێرنی]] |[[d:Q15540|Q15540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێرنی}}}} | | |- | ٥٦ || [[:en:Berbera Airport|Berbera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێربێرا]] |[[d:Q15548|Q15548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێربێرا}}}} | | |- | ٥٧ || [[:en:Boorama Airport|Boorama Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆراما]] |[[d:Q15550|Q15550]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆراما}}}} | | |- | ٥٨ || [[:en:Burao Airport|Burao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بورائۆ]] |[[d:Q15552|Q15552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بورائۆ}}}} | | |- | ٥٩ || [[:en:Erigavo Airport|Erigavo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ]] |[[d:Q15556|Q15556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێریگاڤۆ}}}} | | |- | ٦٠ || [[:en:Roland Garros Airport|Roland Garros Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس]] |[[d:Q17430|Q17430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕۆلان گارۆس}}}} | | |- | ٦١ || [[:en:Cobar Airport|Cobar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆبار]] |[[d:Q17531|Q17531]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆبار}}}} | | |- | ٦٢ || [[:en:Coffs Harbour Airport|Coffs Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر]] |[[d:Q17532|Q17532]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆفس هاربەر}}}} | | |- | ٦٣ || [[:en:Collarenebri Airport|Collarenebri Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری]] |[[d:Q17533|Q17533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆلارینێبری}}}} | | |- | ٦٤ || [[:en:Cooma – Snowy Mountains Airport|Cooma – Snowy Mountains Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی]] |[[d:Q17534|Q17534]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کووما-شاخەکانی سنۆوی}}}} | | |- | ٦٥ || [[:en:Coonabarabran Airport|Coonabarabran Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونابارابران]] |[[d:Q17535|Q17535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونابارابران}}}} | | |- | ٦٦ || [[:en:Coonamble Airport|Coonamble Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کونامبڵ]] |[[d:Q17536|Q17536]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کونامبڵ}}}} | | |- | ٦٧ || [[:en:Cootamundra Airport|Cootamundra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا]] |[[d:Q17537|Q17537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوتامۆندرا}}}} | | |- | ٦٨ || [[:en:Corowa Airport|Corowa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆرۆوا]] |[[d:Q17538|Q17538]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆرۆوا}}}} | | |- | ٦٩ || [[:en:Cowra Airport|Cowra Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاورا]] |[[d:Q17539|Q17539]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاورا}}}} | | |- | ٧٠ || [[:en:Deniliquin Airport|Deniliquin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین]] |[[d:Q17540|Q17540]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دێنیلیکوین}}}} | | |- | ٧١ || [[:en:Dubbo City Regional Airport|Dubbo City Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ]] |[[d:Q17542|Q17542]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی شاری دوبۆ}}}} | | |- | ٧٢ || [[:en:Forbes Airport|Forbes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی فۆربز]] |[[d:Q17543|Q17543]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی فۆربز}}}} | | |- | ٧٣ || [[:en:Glen Innes Airport|Glen Innes Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گلێن ئینس]] |[[d:Q17544|Q17544]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گلێن ئینس}}}} | | |- | ٧٤ || [[:en:Antwerp International Airport|Antwerp International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ]] |[[d:Q17480|Q17480]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئانتوێرپ}}}} | | |- | ٧٥ || [[:en:Bankstown Airport|Bankstown Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکستاون]] |[[d:Q17521|Q17521]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکستاون}}}} | | |- | ٧٦ || [[:en:Bathurst Airport|Bathurst Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باثێرست]] |[[d:Q17523|Q17523]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باثێرست}}}} | | |- | ٧٧ || [[:en:Bourke Airport|Bourke Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆرک]] |[[d:Q17526|Q17526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆرک}}}} | | |- | ٧٨ || [[:en:Brewarrina Airport|Brewarrina Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برێوارینا]] |[[d:Q17527|Q17527]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برێوارینا}}}} | | |- | ٧٩ || [[:en:Broken Hill Airport|Broken Hill Airport]] || [[فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل]] |[[d:Q17528|Q17528]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی برۆکەن هیل}}}} | | |- | ٨٠ || [[:en:Camden Airport|Camden Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کامدەن]] |[[d:Q17529|Q17529]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کامدەن}}}} | | |- | ٨١ || [[:en:Cessnock Airport|Cessnock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سێسنۆک]] |[[d:Q17530|Q17530]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سێسنۆک}}}} | | |- | ٨٢ || [[:en:Clarence Valley Regional Airport|Clarence Valley Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس]] |[[d:Q17546|Q17546]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی دۆڵی کلارەنس}}}} | | |- | ٨٣ || [[:en:Goulburn Airport|Goulburn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆلبێرن]] |[[d:Q17545|Q17545]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆلبێرن}}}} | | |- | ٨٤ || [[:en:Griffith Airport|Griffith Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گریفیس]] |[[d:Q17547|Q17547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گریفیس}}}} | | |- | ٨٥ || [[:en:Gunnedah Airport|Gunnedah Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گەنیدا]] |[[d:Q17548|Q17548]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گەنیدا}}}} | | |- | ٨٦ || [[:en:Hay Airport|Hay Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەی]] |[[d:Q17549|Q17549]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەی}}}} | | |- | ٨٧ || [[:en:Inverell Airport|Inverell Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل]] |[[d:Q17551|Q17551]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئینڤەرێل}}}} | | |- | ٨٨ || [[:en:Kempsey Airport|Kempsey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێمپسێی]] |[[d:Q17552|Q17552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێمپسێی}}}} | | |- | ٨٩ || [[:en:Lightning Ridge Airport|Lightning Ridge Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج]] |[[d:Q17553|Q17553]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لایتنینگ ڕیدج}}}} | | |- | ٩٠ || [[:en:Lismore Airport|Lismore Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیسمۆر]] |[[d:Q17555|Q17555]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیسمۆر}}}} | | |- | ٩١ || [[:en:Lord Howe Island Airport|Lord Howe Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو]] |[[d:Q17559|Q17559]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی لۆرد هاو}}}} | | |- | ٩٢ || [[:en:Merimbula Airport|Merimbula Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریمبولا]] |[[d:Q17560|Q17560]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریمبولا}}}} | | |- | ٩٣ || [[:en:Melun Villaroche Aerodrome|Melun Villaroche Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش]] |[[d:Q650315|Q650315]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلون ڤیلارۆش}}}} | | |- | ٩٤ || [[:en:Ufa International Airport|Ufa International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا]] |[[d:Q650285|Q650285]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئۆفا}}}} | | |- | ٩٥ || [[:en:Mariposa-Yosemite Airport|Mariposa-Yosemite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی]] |[[d:Q650454|Q650454]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریپۆسا-یۆسیمیتی}}}} | | |- | ٩٦ || [[:en:Mark Anton Airport|Mark Anton Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن]] |[[d:Q650403|Q650403]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ئانتۆن}}}} | | |- | ٩٧ || [[:en:Mark Reynolds/North Mobile County Airport|Mark Reynolds/North Mobile County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی]] |[[d:Q650457|Q650457]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارک ڕێنۆڵدز/باکووری مۆبایل کاونتی}}}} | | |- | ٩٨ || [[:en:Maryborough Airport|Maryborough Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ]] |[[d:Q650388|Q650388]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەریبەرۆ}}}} | | |- | ٩٩ || [[:en:Matawatchan Aerodrome|Matawatchan Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاواتچان]] |[[d:Q650382|Q650382]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاواتچان}}}} | | |- | ١٠٠ || [[:en:Meadowbank Aerodrome|Meadowbank Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی میدۆبانک]] |[[d:Q650442|Q650442]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدۆبانک}}}} | | |- | ١٠١ || [[:en:Merrill Field|Merrill Field]] || [[مەیدانی مێرێل]] |[[d:Q650346|Q650346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی مێرێل}}}} | | |- | ١٠٢ || [[:en:McClellan Airfield|McClellan Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان]] |[[d:Q650456|Q650456]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی مەکلیلان}}}} | | |- | ١٠٣ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |- | ١٠٤ || [[:en:Matagami Airport|Matagami Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاگامی]] |[[d:Q650535|Q650535]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاگامی}}}} | | |- | ١٠٥ || [[:en:Mattawa Airport|Mattawa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاوا]] |[[d:Q650509|Q650509]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاوا}}}} | | |- | ١٠٦ || [[:en:McGavock Lake Water Aerodrome|McGavock Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک]] |[[d:Q650522|Q650522]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوەی دەریاچەی مەکگاڤۆک}}}} | | |- | ١٠٧ || [[:en:McClellan–Palomar Airport|McClellan–Palomar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار]] |[[d:Q650767|Q650767]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکلیلان-پالۆمار}}}} | | |- | ١٠٨ || [[:en:Adak Airport|Adak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئاداک]] |[[d:Q651188|Q651188]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاداک}}}} | | |- | ١٠٩ || [[:en:Marseille Provence Airport|Marseille Provence Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس]] |[[d:Q651190|Q651190]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسی پرۆڤانس}}}} | | |- | ١١٠ || [[:en:Mbambanakira Airport|Mbambanakira Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا]] |[[d:Q651156|Q651156]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مبامباناکیرا}}}} | | |- | ١١١ || [[:en:Megiddo Airport|Megiddo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەگیدۆ]] |[[d:Q651167|Q651167]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەگیدۆ}}}} | | |- | ١١٢ || [[:en:Bancasi Airport|Bancasi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بانکاسی]] |[[d:Q80960|Q80960]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بانکاسی}}}} | | |- | ١١٣ || [[:en:Jinchang Jinchuan Airport|Jinchang Jinchuan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان]] |[[d:Q81319|Q81319]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جینچاڠ جینچوان}}}} | | |- | ١١٤ || [[:en:Zhangye Ganzhou Airport|Zhangye Ganzhou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ]] |[[d:Q81362|Q81362]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی جاڠی گانجۆ}}}} | | |- | ١١٥ || [[:en:N'zeto Airport|N'zeto Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزێتۆ]] |[[d:Q81512|Q81512]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزێتۆ}}}} | | |- | ١١٦ || [[:en:Nzagi Airport|Nzagi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نزاگی]] |[[d:Q81514|Q81514]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نزاگی}}}} | | |- | ١١٧ || [[:en:Camaxilo Airport|Camaxilo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ]] |[[d:Q81552|Q81552]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاماکسیلۆ}}}} | | |- | ١١٨ || [[:en:Catumbela Airport|Catumbela Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاتومبێلا]] |[[d:Q81569|Q81569]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاتومبێلا}}}} | | |- | ١١٩ || [[:en:Kapanda Airport|Kapanda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاپاندا]] |[[d:Q81573|Q81573]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاپاندا}}}} | | |- | ١٢٠ || [[:en:Saurimo Airport|Saurimo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساوریمۆ]] |[[d:Q81575|Q81575]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساوریمۆ}}}} | | |- | ١٢١ || [[:en:Martinique Aimé Césaire International Airport|Martinique Aimé Césaire International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر]] |[[d:Q651330|Q651330]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مارتینیک ئێمە سیزێر}}}} | | |- | ١٢٢ || [[:en:Marudi Airport|Marudi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارودی]] |[[d:Q651316|Q651316]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارودی}}}} | | |- | ١٢٣ || [[:en:Mary Airport|Mary Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماری]] |[[d:Q651297|Q651297]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماری}}}} | | |- | ١٢٤ || [[:en:Mayerthorpe Airport|Mayerthorpe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ]] |[[d:Q651346|Q651346]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایەرتۆرپ}}}} | | |- | ١٢٥ || [[:en:Maykop Airport|Maykop Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایکۆپ]] |[[d:Q651237|Q651237]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایکۆپ}}}} | | |- | ١٢٦ || [[:en:Mehamn Airport|Mehamn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەهامن]] |[[d:Q651288|Q651288]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەهامن}}}} | | |- | ١٢٧ || [[:en:Melonguane Airport|Melonguane Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی]] |[[d:Q651325|Q651325]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلۆنگوانی}}}} | | |- | ١٢٨ || [[:en:West Kutai Melalan Airport|West Kutai Melalan Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای]] |[[d:Q651307|Q651307]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلالان، ڕۆژاوای کوتای}}}} | | |- | ١٢٩ || [[:en:Blimbingsari Airport|Blimbingsari Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری]] |[[d:Q598011|Q598011]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلیمبینگساری}}}} | | |- | ١٣٠ || [[:en:Bijie Feixiong Airport|Bijie Feixiong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ]] |[[d:Q597902|Q597902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجی فێیشیۆنگ}}}} | | |- | ١٣١ || [[:en:Bilaspur Airport|Bilaspur Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلاسپور]] |[[d:Q598024|Q598024]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلاسپور}}}} | | |- | ١٣٢ || [[:en:Bislig Airport|Bislig Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسلیگ]] |[[d:Q597873|Q597873]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسلیگ}}}} | | |- | ١٣٣ || [[:en:Bismarck Memorial Airport|Bismarck Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک]] |[[d:Q597879|Q597879]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بیسمارک}}}} | | |- | ١٣٤ || [[:en:Black River Falls Area Airport|Black River Falls Area Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز]] |[[d:Q597840|Q597840]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوچەی بلاک ریڤەر فاڵز}}}} | | |- | ١٣٥ || [[:en:Blackwell–Tonkawa Municipal Airport|Blackwell–Tonkawa Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا]] |[[d:Q597854|Q597854]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاکوێل-تۆنکاوا}}}} | | |- | ١٣٦ || [[:en:Blanding Municipal Airport|Blanding Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ]] |[[d:Q597869|Q597869]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلاندینگ}}}} | | |- | ١٣٧ || [[:en:Bloomfield Municipal Airport|Bloomfield Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد]] |[[d:Q597839|Q597839]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلوومفیلد}}}} | | |- | ١٣٨ || [[:en:Blosser Municipal Airport|Blosser Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر]] |[[d:Q597891|Q597891]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی بلۆسەر}}}} | | |- | ١٣٩ || [[:en:Buffalo Niagara International Airport|Buffalo Niagara International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا]] |[[d:Q597986|Q597986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بافڵۆ نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٠ || [[:en:RAF Northolt|RAF Northolt]] || [[بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت]] |[[d:Q106119|Q106119]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی ئاسمانی نۆرسۆلت}}}} | | |- | ١٤١ || [[:en:Marina di Campo Airport|Marina di Campo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ]] |[[d:Q114345|Q114345]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارینا دی کامپۆ}}}} | | |- | ١٤٢ || [[:en:Hiroshima Airport|Hiroshima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما]] |[[d:Q82240|Q82240]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هیڕۆشیما}}}} | | |- | ١٤٣ || [[:en:Qualicum Beach Airport|Qualicum Beach Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ]] |[[d:Q93617|Q93617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کوالیکەم بیچ}}}} | | |- | ١٤٤ || [[:en:Prince Rupert Airport|Prince Rupert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت]] |[[d:Q93902|Q93902]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پرینس روپێرت}}}} | | |- | ١٤٥ || [[:en:Niagara Central Airport|Niagara Central Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا]] |[[d:Q94904|Q94904]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ناوەندی نیایاگرا}}}} | | |- | ١٤٦ || [[:en:Bajawa Soa Airport|Bajawa Soa Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا]] |[[d:Q82882|Q82882]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باجاوا سۆئا}}}} | | |- | ١٤٧ || [[:en:Bilbao Airport|Bilbao Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلباو]] |[[d:Q598197|Q598197]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلباو}}}} | | |- | ١٤٨ || [[:en:Billund Airport|Billund Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیلۆند]] |[[d:Q598121|Q598121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیلۆند}}}} | | |- | ١٤٩ || [[:en:Bob Baker Memorial Airport|Bob Baker Memorial Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر]] |[[d:Q598164|Q598164]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یادگاری بۆب بیکەر}}}} | | |- | ١٥٠ || [[:en:Laoag International Airport|Laoag International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ]] |[[d:Q598033|Q598033]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی لاواگ}}}} | | |- | ١٥١ || [[:en:Marsa Alam International Airport|Marsa Alam International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم]] |[[d:Q123222|Q123222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا عەلەم}}}} | | |- | ١٥٢ || [[:en:Alert Airport|Alert Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئالێرت]] |[[d:Q127121|Q127121]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئالێرت}}}} | | |- | ١٥٣ || [[:en:Esbjerg Airport|Esbjerg Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ]] |[[d:Q127148|Q127148]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێسبێرگ}}}} | | |- | ١٥٤ || [[:en:Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport|Ohrid "St. Paul the Apostle" Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"]] |[[d:Q127157|Q127157]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆهرید "پیر پۆڵی نێردراو"}}}} | | |- | ١٥٥ || [[:en:Billings Logan International Airport|Billings Logan International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان]] |[[d:Q598269|Q598269]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بیلینگز لۆگان}}}} | | |- | ١٥٦ || [[:en:Birsa Munda Airport|Birsa Munda Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرسا موندا]] |[[d:Q598231|Q598231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرسا موندا}}}} | | |- | ١٥٧ || [[:en:Biskra Mohamed Khider Airport|Biskra Mohamed Khider Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر]] |[[d:Q598215|Q598215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیسکرا محەمەد خیدەر}}}} | | |- | ١٥٨ || [[:en:Black Rock Airport|Black Rock Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک]] |[[d:Q598252|Q598252]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک ڕاک}}}} | | |- | ١٥٩ || [[:en:Blue Grass Airport|Blue Grass Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوو گراس]] |[[d:Q598259|Q598259]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوو گراس}}}} | | |- | ١٦٠ || [[:en:Bloemfontein Airport|Bloemfontein Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین]] |[[d:Q598282|Q598282]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلومفۆنتێین}}}} | | |- | ١٦١ || [[:en:Miyako Airport|Miyako Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میاکۆ]] |[[d:Q116725|Q116725]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میاکۆ}}}} | | |- | ١٦٢ || [[:en:Sary-Arka Airport|Sary-Arka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا]] |[[d:Q117807|Q117807]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ساری-ئارکا}}}} | | |- | ١٦٣ || [[:en:Downsview Airport|Downsview Airport]] || [[فڕۆکەخانەی داونزڤیو]] |[[d:Q118696|Q118696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی داونزڤیو}}}} | | |- | ١٦٤ || [[:en:Moorea Airport|Moorea Airport]] || [[فڕۆکەخانەی موریا]] |[[d:Q120326|Q120326]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی موریا}}}} | | |- | ١٦٥ || [[:en:Maun Airport|Maun Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماون]] |[[d:Q121760|Q121760]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماون}}}} | | |- | ١٦٦ || [[:en:Ruhnu Airfield|Ruhnu Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو]] |[[d:Q122668|Q122668]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی ڕوهنو}}}} | | |- | ١٦٧ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650085|Q650085]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٨ || [[:en:Marion Municipal Airport|Marion Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن]] |[[d:Q650124|Q650124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ماریۆن}}}} | | |- | ١٦٩ || [[:en:Marlboro County Jetport|Marlboro County Jetport]] || [[جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q650081|Q650081]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:جێتپۆرتی کاونتی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ١٧٠ || [[:en:Marlin Airport|Marlin Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلین]] |[[d:Q650113|Q650113]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلین}}}} | | |- | ١٧١ || [[:en:Mary's Harbour Airport|Mary's Harbour Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر]] |[[d:Q650108|Q650108]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماریز هاربەر}}}} | | |- | ١٧٢ || [[:en:Matheson Island Airport|Matheson Island Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن]] |[[d:Q650129|Q650129]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دوورگەی ماثیسن}}}} | | |- | ١٧٣ || [[:en:McArthur River Airport|McArthur River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر]] |[[d:Q650103|Q650103]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مەکئارسەر}}}} | | |- | ١٧٤ || [[:en:McComb-Pike County Airport|McComb-Pike County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی]] |[[d:Q650075|Q650075]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککۆمب-پایک کاونتی}}}} | | |- | ١٧٥ || [[:en:McQuesten Airport|McQuesten Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککوێستن]] |[[d:Q650155|Q650155]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککوێستن}}}} | | |- | ١٧٦ || [[:en:Medicine Hat/Schlenker Airport|Medicine Hat/Schlenker Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر]] |[[d:Q650116|Q650116]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەدیسن هات/شلێنکەر}}}} | | |- | ١٧٧ || [[:en:Melville Municipal Airport|Melville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل]] |[[d:Q650140|Q650140]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مێلڤیل}}}} | | |- | ١٧٨ || [[:en:Merillat Airport|Merillat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێریلات]] |[[d:Q650104|Q650104]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێریلات}}}} | | |- | ١٧٩ || [[:en:Marshall Don Hunter Sr. Airport|Marshall Don Hunter Sr. Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر]] |[[d:Q650231|Q650231]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارشاڵ دۆن هەنتەر سینیۆر}}}} | | |- | ١٨٠ || [[:en:Mason City Municipal Airport|Mason City Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی]] |[[d:Q650215|Q650215]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی میسۆن سیتی}}}} | | |- | ١٨١ || [[:en:McClusky Municipal Airport|McClusky Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی]] |[[d:Q650204|Q650204]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەککلاسکی}}}} | | |- | ١٨٢ || [[:en:Mekoryuk Airport|Mekoryuk Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک]] |[[d:Q650218|Q650218]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکۆریۆک}}}} | | |- | ١٨٣ || [[:en:Arturo Merino Benítez International Airport|Arturo Merino Benítez International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز]] |[[d:Q127671|Q127671]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ئارتۆرۆ مەرینۆ بینیتێز}}}} | | |- | ١٨٤ || [[:en:Midtjylland Airport|Midtjylland Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میدتیولاند]] |[[d:Q127331|Q127331]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میدتیولاند}}}} | | |- | ١٨٥ || [[:en:Bikini Atoll Airport|Bikini Atoll Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی]] |[[d:Q598311|Q598311]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەتۆڵی بیکینی}}}} | | |- | ١٨٦ || [[:en:Blackall Airport|Blackall Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکال]] |[[d:Q598324|Q598324]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکال}}}} | | |- | ١٨٧ || [[:en:Bo Airport|Bo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆ]] |[[d:Q598296|Q598296]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆ}}}} | | |- | ١٨٨ || [[:en:Big Trout Lake Airport|Big Trout Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک]] |[[d:Q598547|Q598547]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگ تراوت لەیک}}}} | | |- | ١٨٩ || [[:en:Biggar Airport|Biggar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیگار]] |[[d:Q598526|Q598526]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیگار}}}} | | |- | ١٩٠ || [[:en:Birch Hills Airport|Birch Hills Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز]] |[[d:Q598515|Q598515]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ هیلز}}}} | | |- | ١٩١ || [[:en:Bird River (Lac du Bonnet) Airport|Bird River (Lac du Bonnet) Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)]] |[[d:Q598462|Q598462]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرد ڕیڤەر (لاک دو بۆنێ)}}}} | | |- | ١٩٢ || [[:en:Bird River Water Aerodrome|Bird River Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر]] |[[d:Q598566|Q598566]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیرد ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٣ || [[:en:Black Diamond/Cu Nim Airport|Black Diamond/Cu Nim Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم]] |[[d:Q598578|Q598578]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک دایمۆند/کۆ نیم}}}} | | |- | ١٩٤ || [[:en:Black Lake Water Aerodrome|Black Lake Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک]] |[[d:Q598476|Q598476]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بلاک لەیک}}}} | | |- | ١٩٥ || [[:en:Blackbushe Airport|Blackbushe Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکبۆش]] |[[d:Q598537|Q598537]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکبۆش}}}} | | |- | ١٩٦ || [[:en:Blackie/Wilderman Farm Airport|Blackie/Wilderman Farm Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم]] |[[d:Q598489|Q598489]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاکی/وایلدەرمەن فارم}}}} | | |- | ١٩٧ || [[:en:Blue River Airport|Blue River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر]] |[[d:Q598556|Q598556]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلو ڕیڤەر}}}} | | |- | ١٩٨ || [[:en:Bissett Water Aerodrome|Bissett Water Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت]] |[[d:Q598589|Q598589]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئاوایی بیسێت}}}} | | |- | ١٩٩ || [[:en:Bloodvein River Airport|Bloodvein River Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر]] |[[d:Q598602|Q598602]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلۆدڤێن ڕیڤەر}}}} | | |- | ٢٠٠ || [[:en:Matak Airport|Matak Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتاک]] |[[d:Q651354|Q651354]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتاک}}}} | | |- | ٢٠١ || [[:en:Medicine Hat Airport|Medicine Hat Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێدیسن هات]] |[[d:Q651365|Q651365]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێدیسن هات}}}} | | |- | ٢٠٢ || [[:en:Melilla Airport|Melilla Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلیلا]] |[[d:Q651392|Q651392]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلیلا}}}} | | |- | ٢٠٣ || [[:en:M'Boki Airport|M'Boki Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئێمبوکی]] |[[d:Q651441|Q651441]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئێمبوکی}}}} | | |- | ٢٠٤ || [[:en:Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport|Mayor General FAP Armando Revoredo Iglesias Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس]] |[[d:Q651471|Q651471]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر جەنەڕاڵ FAP ئارماندۆ رێڤۆرێدۆ ئیگلیسیاس}}}} | | |- | ٢٠٥ || [[:en:Máximo Gómez Airport|Máximo Gómez Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز]] |[[d:Q651520|Q651520]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماکسیمۆ گۆمێز}}}} | | |- | ٢٠٦ || [[:en:Marsa Brega Airport|Marsa Brega Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا]] |[[d:Q651511|Q651511]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەرسا برێگا}}}} | | |- | ٢٠٧ || [[:en:Marsa Matruh International Airport|Marsa Matruh International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح]] |[[d:Q651557|Q651557]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەرسا مەترۆح}}}} | | |- | ٢٠٨ || [[:en:Matei Airport|Matei Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماتێی]] |[[d:Q651562|Q651562]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماتێی}}}} | | |- | ٢٠٩ || [[:en:McGhee Tyson Airport|McGhee Tyson Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن]] |[[d:Q651495|Q651495]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکگی تایسۆن}}}} | | |- | ٢١٠ || [[:en:Melfi Airport|Melfi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێلفی]] |[[d:Q651533|Q651533]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێلفی}}}} | | |- | ٢١١ || [[:en:Memanbetsu Airport|Memanbetsu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ]] |[[d:Q651482|Q651482]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێمانبێتسۆ}}}} | | |- | ٢١٢ || [[:en:Niuafoʻou Airport|Niuafoʻou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نیوافۆئو]] |[[d:Q651525|Q651525]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نیوافۆئو}}}} | | |- | ٢١٣ || [[:en:Biratnagar Airport|Biratnagar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیراتناگار]] |[[d:Q598652|Q598652]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیراتناگار}}}} | | |- | ٢١٤ || [[:en:Birch Mountain Airport|Birch Mountain Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن]] |[[d:Q598637|Q598637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیرچ ماونتەن}}}} | | |- | ٢١٥ || [[:en:Black Tickle Airport|Black Tickle Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلاک تیکل]] |[[d:Q598617|Q598617]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلاک تیکل}}}} | | |- | ٢١٦ || [[:en:Bob Quinn Lake Airport|Bob Quinn Lake Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک]] |[[d:Q598627|Q598627]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆب کوین لەیک}}}} | | |- | ٢١٧ || [[:en:Bobo Dioulasso Airport|Bobo Dioulasso Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ]] |[[d:Q598661|Q598661]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆبۆ دیولاسۆ}}}} | | |- | ٢١٨ || [[:en:Bintulu Airport|Bintulu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بینتولو]] |[[d:Q598738|Q598738]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بینتولو}}}} | | |- | ٢١٩ || [[:en:Bluefields Airport|Bluefields Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بلوفیلدز]] |[[d:Q598724|Q598724]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بلوفیلدز}}}} | | |- | ٢٢٠ || [[:en:Bima Airport|Bima Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیما]] |[[d:Q598749|Q598749]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیما}}}} | | |- | ٢٢١ || [[:en:Zagreb Airport|Zagreb Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زاگرێب]] |[[d:Q128016|Q128016]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زاگرێب}}}} | | |- | ٢٢٢ || [[:en:Cazombo Airport|Cazombo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ]] |[[d:Q129040|Q129040]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کازۆمبۆ}}}} | | |- | ٢٢٣ || [[:en:Chilliwack Airport|Chilliwack Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیلیواک]] |[[d:Q130189|Q130189]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیلیواک}}}} | | |- | ٢٢٤ || [[:en:Victoria International Airport|Victoria International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا]] |[[d:Q130193|Q130193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ڤیکتۆریا}}}} | | |- | ٢٢٥ || [[:en:Sofia Airport|Sofia Airport]] || [[فڕۆکەخانەی سۆفیا]] |[[d:Q127951|Q127951]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی سۆفیا}}}} | | |- | ٢٢٦ || [[:en:Mariscal Lamar International Airport|Mariscal Lamar International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار]] |[[d:Q651585|Q651585]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ماریسکال لامار}}}} | | |- | ٢٢٧ || [[:en:Mayaguana Airport|Mayaguana Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مایاگوانا]] |[[d:Q651576|Q651576]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مایاگوانا}}}} | | |- | ٢٢٨ || [[:en:Menongue Airport|Menongue Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێنۆنگ]] |[[d:Q651595|Q651595]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێنۆنگ}}}} | | |- | ٢٢٩ || [[:en:Mercer County Airport|Mercer County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر]] |[[d:Q651607|Q651607]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کۆنتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣٠ || [[:en:Mercer County Regional Airport|Mercer County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر]] |[[d:Q651629|Q651629]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی مێرسەر}}}} | | |- | ٢٣١ || [[:en:Mesquite Airport|Mesquite Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەسکیت]] |[[d:Q651637|Q651637]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٣٢ || [[:en:Mayor Buenaventura Vivas Airport|Mayor Buenaventura Vivas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس]] |[[d:Q651696|Q651696]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیۆر بوئێناڤێنتورا ڤیڤاس}}}} | | |- | ٢٣٣ || [[:en:McCarthy Airport|McCarthy Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەککارسی]] |[[d:Q651666|Q651666]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەککارسی}}}} | | |- | ٢٣٤ || [[:en:Meghauli Airport|Meghauli Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میگاولی]] |[[d:Q651687|Q651687]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میگاولی}}}} | | |- | ٢٣٥ || [[:en:Memphis Municipal Airport|Memphis Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس]] |[[d:Q651654|Q651654]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەمفیس}}}} | | |- | ٢٣٦ || [[:en:Merced Regional Airport|Merced Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد]] |[[d:Q651720|Q651720]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێرسێد}}}} | | |- | ٢٣٧ || [[:en:Mendi Airport|Mendi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێندی]] |[[d:Q651735|Q651735]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێندی}}}} | | |- | ٢٣٨ || [[:en:Mason County Airport|Mason County Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن]] |[[d:Q651940|Q651940]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاونتی مەیسن}}}} | | |- | ٢٣٩ || [[:en:Mayville Municipal Airport|Mayville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل]] |[[d:Q651877|Q651877]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەیڤیل}}}} | | |- | ٢٤٠ || [[:en:McCook Army Airfield|McCook Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک]] |[[d:Q651905|Q651905]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مەککوک}}}} | | |- | ٢٤١ || [[:en:McDermitt State Airport|McDermitt State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت]] |[[d:Q651931|Q651931]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مەکدێرمیت}}}} | | |- | ٢٤٢ || [[:en:McGehee Catfish Restaurant Airport|McGehee Catfish Restaurant Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی]] |[[d:Q651964|Q651964]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چێشتخانەی کاتفیشی مەکگەهی}}}} | | |- | ٢٤٣ || [[:en:McMinn Airport|McMinn Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەکمین]] |[[d:Q651993|Q651993]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەکمین}}}} | | |- | ٢٤٤ || [[:en:Mefford Field Airport|Mefford Field Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد]] |[[d:Q651887|Q651887]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەیدانی مێفۆرد}}}} | | |- | ٢٤٥ || [[:en:Meridian Regional Airport|Meridian Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان]] |[[d:Q651920|Q651920]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی مێریدیان}}}} | | |- | ٢٤٦ || [[:en:Mesa Del Rey Airport|Mesa Del Rey Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ]] |[[d:Q651986|Q651986]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میسا دێل رێ}}}} | | |- | ٢٤٧ || [[:en:Mary River Aerodrome|Mary River Aerodrome]] || [[فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری]] |[[d:Q652032|Q652032]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ڕووباری مێری}}}} | | |- | ٢٤٨ || [[:en:McEntire Joint National Guard Base|McEntire Joint National Guard Base]] || [[بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر]] |[[d:Q652044|Q652044]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:بنکەی هاوبەشی پاسەوانی نیشتمانی مەکئێنتایر}}}} | | |- | ٢٤٩ || [[:en:Denali National Park Airport|Denali National Park Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی]] |[[d:Q652039|Q652039]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پارکی نیشتمانی دینالی}}}} | | |- | ٢٥٠ || [[:en:Melbourne Orlando International Airport|Melbourne Orlando International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ]] |[[d:Q652030|Q652030]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی مەلبۆرن ئۆرلاندۆ}}}} | | |- | ٢٥١ || [[:en:Marshall Army Airfield|Marshall Army Airfield]] || [[مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ]] |[[d:Q652135|Q652135]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەیدانی ئاسمانی سوپای مارشاڵ}}}} | | |- | ٢٥٢ || [[:en:Martin State Airport|Martin State Airport]] || [[فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین]] |[[d:Q652112|Q652112]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی دەوڵەتی مارتین}}}} | | |- | ٢٥٣ || [[:en:Masvingo Airport|Masvingo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ]] |[[d:Q652124|Q652124]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ماسڤینگۆ}}}} | | |- | ٢٥٤ || [[:en:May Creek Airport|May Creek Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مەی کریک]] |[[d:Q652055|Q652055]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مەی کریک}}}} | | |- | ٢٥٥ || [[:en:McMinnville Municipal Airport|McMinnville Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل]] |[[d:Q652109|Q652109]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی مەکمینڤیل}}}} | | |- | ٢٥٦ || [[:en:Mesquite Metro Airport|Mesquite Metro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت]] |[[d:Q652061|Q652061]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مێترۆی مەسکیت}}}} | | |- | ٢٥٧ || [[:en:William Robert Johnston Municipal Airport|William Robert Johnston Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن]] |[[d:Q652153|Q652153]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارەوانی ویلیام ڕۆبێرت جۆنستن}}}} | | |- | ٢٥٨ || [[:en:Marion County Regional Airport|Marion County Regional Airport]] || [[فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن]] |[[d:Q652201|Q652201]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی هەرێمی کاونتی ماریۆن}}}} | | |- | ٢٥٩ || [[:en:Marlboro Airport|Marlboro Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ]] |[[d:Q652230|Q652230]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارلبۆرۆ}}}} | | |- | ٢٦٠ || [[:en:Marsabit Airport|Marsabit Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مارسابیت]] |[[d:Q652179|Q652179]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مارسابیت}}}} | | |- | ٢٦١ || [[:en:Marshfield Municipal Airport|Marshfield Municipal Airport]] || [[مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652193|Q652193]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مارشفیلد میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٢ || [[:en:McKinley Field|McKinley Field]] || [[مک‌کینلی فیلد]] |[[d:Q652165|Q652165]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مک‌کینلی فیلد}}}} | | |- | ٢٦٣ || [[:en:Memorial Field Airport|Memorial Field Airport]] || [[مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652208|Q652208]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مەمۆریاڵ فیلد ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٤ || [[:en:Mena Intermountain Municipal Airport|Mena Intermountain Municipal Airport]] || [[مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت]] |[[d:Q652222|Q652222]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:مێنا ئینتەرمەونتین میونسپاڵ ئەیرپۆرت}}}} | | |- | ٢٦٥ || [[:en:Cuneo International Airport|Cuneo International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ]] |[[d:Q130270|Q130270]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کونیۆ}}}} | | |- | ٢٦٦ || [[:en:Long Apung Airport|Long Apung Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ]] |[[d:Q130863|Q130863]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لۆنگ ئاپوونگ}}}} | | |- | ٢٦٧ || [[:en:New York Stewart International Airport|New York Stewart International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت]] |[[d:Q130864|Q130864]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی نیویۆرک ستیوارت}}}} | | |- | ٢٦٨ || [[:en:Cherepovets Airport|Cherepovets Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس]] |[[d:Q130915|Q130915]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیریپۆڤێتس}}}} | | |- | ٢٦٩ || [[:en:Chitato Airport|Chitato Airport]] || [[فڕۆکەخانەی چیتاتۆ]] |[[d:Q130927|Q130927]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی چیتاتۆ}}}} | | |- | ٢٧٠ || [[:en:Abumumbazi Airport|Abumumbazi Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی]] |[[d:Q130946|Q130946]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئەبومومبازی}}}} | | |- | ٢٧١ || [[:en:Charlo Airport|Charlo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی شارلۆ]] |[[d:Q137695|Q137695]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی شارلۆ}}}} | | |- | ٢٧٢ || [[:en:L'Aquila Preturo Airport|L'Aquila Preturo Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ]] |[[d:Q139875|Q139875]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لاکویلا پرێتورۆ}}}} | | |- | ٢٧٣ || [[:en:Keflavík Airport|Keflavík Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک]] |[[d:Q139921|Q139921]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کێفلاڤیک}}}} | | |- | ٢٧٤ || [[:en:Cagliari Elmas Airport|Cagliari Elmas Airport]] || [[فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس]] |[[d:Q139983|Q139983]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی کاگلیاری ئێلماس}}}} | | |- | ٢٧٥ || [[:en:Xi'an Xianyang International Airport|Xi'an Xianyang International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ]] |[[d:Q141677|Q141677]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی شیئان شیانیانگ}}}} | | |- | ٢٧٦ || [[:en:Blida Airport|Blida Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵیدا]] |[[d:Q598785|Q598785]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵیدا}}}} | | |- | ٢٧٧ || [[:en:Biju Patnaik Airport|Biju Patnaik Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک]] |[[d:Q598850|Q598850]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیجو پاتنایک}}}} | | |- | ٢٧٨ || [[:en:Binaka Airport|Binaka Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بیناکا]] |[[d:Q598859|Q598859]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بیناکا}}}} | | |- | ٢٧٩ || [[:en:Blackpool Airport|Blackpool Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ]] |[[d:Q598831|Q598831]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بڵاکپوڵ}}}} | | |- | ٢٨٠ || [[:en:Wuhan Tianhe International Airport|Wuhan Tianhe International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ]] |[[d:Q601091|Q601091]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ووهان تیانهێ}}}} | | |- | ٢٨١ || [[:en:Jyväskylä Airport|Jyväskylä Airport]] || [[فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا]] |[[d:Q143224|Q143224]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی یوڤاسکولا}}}} | | |- | ٢٨٢ || [[:en:Lifou Airport|Lifou Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیفوو]] |[[d:Q144278|Q144278]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیفوو}}}} | | |- | ٢٨٣ || [[:en:Pleiku Airport|Pleiku Airport]] || [[فڕۆکەخانەی پلێیکوو]] |[[d:Q151846|Q151846]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی پلێیکوو}}}} | | |- | ٢٨٤ || [[:en:Bathpalathang Airport|Bathpalathang Airport]] || [[فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ]] |[[d:Q153191|Q153191]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی باتپالاتانگ}}}} | | |- | ٢٨٥ || [[:en:Zadar Airport|Zadar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی زادار]] |[[d:Q155359|Q155359]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی زادار}}}} | | |- | ٢٨٦ || [[:en:Phu Bai International Airport|Phu Bai International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای]] |[[d:Q160094|Q160094]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی فو بای}}}} | | |- | ٢٨٧ || [[:en:Lien Khuong Airport|Lien Khuong Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ]] |[[d:Q165146|Q165146]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیین خۆنگ}}}} | | |- | ٢٨٨ || [[:en:Can Tho International Airport|Can Tho International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ]] |[[d:Q170343|Q170343]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کان تۆ}}}} | | |- | ٢٨٩ || [[:en:Tepoe Airstrip|Tepoe Airstrip]] || [[باندی فڕینی تێپۆ]] |[[d:Q601389|Q601389]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:باندی فڕینی تێپۆ}}}} | | |- | ٢٩٠ || [[:en:Mobaye Mbanga Airport|Mobaye Mbanga Airport]] || [[فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا]] |[[d:Q602178|Q602178]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی مۆبای مبانگا}}}} | | |- | ٢٩١ || [[:en:Livno Airport|Livno Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیڤنۆ]] |[[d:Q603430|Q603430]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیڤنۆ}}}} | | |- | ٢٩٢ || [[:en:La Gomera Airport|La Gomera Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا]] |[[d:Q604275|Q604275]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لا گۆمێرا}}}} | | |- | ٢٩٣ || [[:en:Oryol Yuzhny Airport|Oryol Yuzhny Airport]] || [[فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ]] |[[d:Q604872|Q604872]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی ئۆریۆڵ یۆژنێ}}}} | | |- | ٢٩٤ || [[:en:McCall Municipal Airport|McCall Municipal Airport]] || [[فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ]] |[[d:Q605739|Q605739]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی میونسپاڵی مەککاڵ}}}} | | |- | ٢٩٥ || [[:en:Liege Airport|Liege Airport]] || [[فڕۆکەخانەی لیێژ]] |[[d:Q606067|Q606067]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی لیێژ}}}} | | |- | ٢٩٦|| [[:en:Boardman Airport|Boardman Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بۆردمان]] |[[d:Q606813|Q606813]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بۆردمان}}}} | | |- | ٢٩٧ || [[:en:Bengbu Airport|Bengbu Airport]] || [[فڕۆکەخانەی بێنگبو]] |[[d:Q607086|Q607086]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی بێنگبو}}}} | | |- | ٢٩٨ || [[:en:Campo Grande International Airport|Campo Grande International Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە]] |[[d:Q607211|Q607211]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی کامپۆ گراندە}}}} | | |- | ٢٩٩ || [[:en:Gondar Airport|Gondar Airport]] || [[فڕۆکەخانەی گۆندار]] |[[d:Q608306|Q608306]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی گۆندار}}}} | | |- | ٣٠٠ || [[:en:Novi Sad Airport|Novi Sad Airport]] || [[فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد]] |[[d:Q608992|Q608992]] |{{formatnum:{{PAGESIZE:فڕۆکەخانەی نۆڤی ساد}}}} | | |} {| class="wikitable" !تسلسل!!المقالة!!ويكي بيانات |- |1||[[:ckb:ئارام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261289|لغ=ckb}} |- |2||[[:ckb:ئارام_محەممەد_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262019|لغ=ckb}} |- |3||[[:ckb:ئاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641614|لغ=ckb}} |- |4||[[:ckb:ئاری_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088636|لغ=ckb}} |- |5||[[:ckb:ئاری_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698047|لغ=ckb}} |- |6||[[:ckb:ئاریان_لەتیف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798906|لغ=ckb}} |- |7||[[:ckb:ئازاد_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794060|لغ=ckb}} |- |8||[[:ckb:ئازاد_خانەقینی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630616|لغ=ckb}} |- |9||[[:ckb:ئازاد_نەجار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q108650360|لغ=ckb}} |- |10||[[:ckb:ئاسۆ_عومەر_سوارە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113622495|لغ=ckb}} |- |11||[[:ckb:ئاسۆ_فەرەیدوون]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q26508848|لغ=ckb}} |- |12||[[:ckb:ئاسۆس_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989020|لغ=ckb}} |- |13||[[:ckb:ئالان_حەمە_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262027|لغ=ckb}} |- |14||[[:ckb:ئالان_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988810|لغ=ckb}} |- |15||[[:ckb:ئاوات_جەناب_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262047|لغ=ckb}} |- |16||[[:ckb:ئاکام_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141175635|لغ=ckb}} |- |17||[[:ckb:ئاکۆ_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798923|لغ=ckb}} |- |18||[[:ckb:ئاھی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990050|لغ=ckb}} |- |19||[[:ckb:ئوسامە_جەمیل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112968795|لغ=ckb}} |- |20||[[:ckb:ئومێد_ئاشنا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7180025|لغ=ckb}} |- |21||[[:ckb:ئیبراھیم_حەکیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798999|لغ=ckb}} |- |22||[[:ckb:ئیبراھیم_میکە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132364730|لغ=ckb}} |- |23||[[:ckb:ئیسماعیل_قەمەندار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130998193|لغ=ckb}} |- |24||[[:ckb:ئیلانا_عەلیا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q541734|لغ=ckb}} |- |25||[[:ckb:ئێران_خانم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16592662|لغ=ckb}} |- |26||[[:ckb:ئێل_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q16047774|لغ=ckb}} |- |27||[[:ckb:ئەحلام_مەنسوور]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131394240|لغ=ckb}} |- |28||[[:ckb:ئەحمەد_جۆڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120546618|لغ=ckb}} |- |29||[[:ckb:ئەحمەد_سالار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630590|لغ=ckb}} |- |30||[[:ckb:ئەحمەد_شاڵی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798962|لغ=ckb}} |- |31||[[:ckb:ئەحمەد_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990211|لغ=ckb}} |- |32||[[:ckb:ئەحمەد_فەوزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798963|لغ=ckb}} |- |33||[[:ckb:ئەحمەد_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140183632|لغ=ckb}} |- |34||[[:ckb:ئەحمەد_موختار_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990076|لغ=ckb}} |- |35||[[:ckb:ئەحمەد_یووسف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798964|لغ=ckb}} |- |36||[[:ckb:ئەختەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21034730|لغ=ckb}} |- |37||[[:ckb:ئەخۆل]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990254|لغ=ckb}} |- |38||[[:ckb:ئەرسەلان_باییز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989773|لغ=ckb}} |- |39||[[:ckb:ئەرکان_شەریف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798968|لغ=ckb}} |- |40||[[:ckb:ئەسرین_سەفەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630542|لغ=ckb}} |- |41||[[:ckb:ئەسعەد_مەحوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130936582|لغ=ckb}} |- |42||[[:ckb:ئەسیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989868|لغ=ckb}} |- |43||[[:ckb:ئەلەند_حازم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798980|لغ=ckb}} |- |44||[[:ckb:ئەمجەد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989245|لغ=ckb}} |- |45||[[:ckb:ئەمین_ئوشنوویی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127377945|لغ=ckb}} |- |46||[[:ckb:ئەمین_فەیزی_بەگ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630374|لغ=ckb}} |- |47||[[:ckb:ئەندریا_پێشڕەو_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798991|لغ=ckb}} |- |48||[[:ckb:ئەنوەر_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798995|لغ=ckb}} |- |49||[[:ckb:ئەژدەر_وەھبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798972|لغ=ckb}} |- |50||[[:ckb:ئەیام_ئەکرەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q95946586|لغ=ckb}} |- |51||[[:ckb:ئەیووب_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132798998|لغ=ckb}} |- |52||[[:ckb:ئەیووب_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260915|لغ=ckb}} |- |53||[[:ckb:بانە_شیروان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q63386313|لغ=ckb}} |- |54||[[:ckb:بورھان_جاھید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130447501|لغ=ckb}} |- |55||[[:ckb:بوشرا_کەسنەزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140444618|لغ=ckb}} |- |56||[[:ckb:بێبەش_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799163|لغ=ckb}} |- |57||[[:ckb:بێخود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990262|لغ=ckb}} |- |58||[[:ckb:بەختیار_زێوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130641683|لغ=ckb}} |- |59||[[:ckb:بەرزانی_قالەی_خەڵووز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126888483|لغ=ckb}} |- |60||[[:ckb:بەیان_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799160|لغ=ckb}} |- |61||[[:ckb:تارا_حوسێن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799319|لغ=ckb}} |- |62||[[:ckb:تارا_مامەدۆڤا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7061849|لغ=ckb}} |- |63||[[:ckb:تاریق_عەبدولڕەحمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799322|لغ=ckb}} |- |64||[[:ckb:تاھیر_بەگی_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989696|لغ=ckb}} |- |65||[[:ckb:تاھیری_شۆشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846495|لغ=ckb}} |- |66||[[:ckb:توانا_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990329|لغ=ckb}} |- |67||[[:ckb:تەلار_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799379|لغ=ckb}} |- |68||[[:ckb:تەڤگەر_شێرکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799369|لغ=ckb}} |- |69||[[:ckb:تەڵعەت_تاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131471460|لغ=ckb}} |- |70||[[:ckb:تەڵعەت_سامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799387|لغ=ckb}} |- |71||[[:ckb:تەھا_حاجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141215114|لغ=ckb}} |- |72||[[:ckb:جێگر_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592228|لغ=ckb}} |- |73||[[:ckb:جەبار_ئەحمەد_ئەربیللی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141198716|لغ=ckb}} |- |74||[[:ckb:جەلال_جەوھەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403942|لغ=ckb}} |- |75||[[:ckb:جەلال_زەنگابادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799471|لغ=ckb}} |- |76||[[:ckb:جەلال_پەرێشان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131450596|لغ=ckb}} |- |77||[[:ckb:جەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846496|لغ=ckb}} |- |78||[[:ckb:جەمال_حاجی_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379699|لغ=ckb}} |- |79||[[:ckb:جەمال_شارباژێڕی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799474|لغ=ckb}} |- |80||[[:ckb:جەمال_عیرفان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260690|لغ=ckb}} |- |81||[[:ckb:جەمال_نەبەز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q1053280|لغ=ckb}} |- |82||[[:ckb:جەمال_ھیدایەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799476|لغ=ckb}} |- |83||[[:ckb:جەمیل_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113417197|لغ=ckb}} |- |84||[[:ckb:حاجی_مەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130879424|لغ=ckb}} |- |85||[[:ckb:حسێن_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402391|لغ=ckb}} |- |86||[[:ckb:حوسێن_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q3675558|لغ=ckb}} |- |87||[[:ckb:حەبیب_محەممەد_کەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q85852805|لغ=ckb}} |- |88||[[:ckb:حەسیب_قەرەداخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990156|لغ=ckb}} |- |89||[[:ckb:حەسەن_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141196019|لغ=ckb}} |- |90||[[:ckb:حەمید_ئەفەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470140|لغ=ckb}} |- |91||[[:ckb:حەمە_جەزا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989752|لغ=ckb}} |- |92||[[:ckb:حەمە_کەریم_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q125218286|لغ=ckb}} |- |93||[[:ckb:حەمەی_نێرگز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134698046|لغ=ckb}} |- |94||[[:ckb:حەکیم_کاکەوەیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q60694231|لغ=ckb}} |- |95||[[:ckb:خادیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989630|لغ=ckb}} |- |96||[[:ckb:خالید_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262162|لغ=ckb}} |- |97||[[:ckb:خالید_ڕەشید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28856396|لغ=ckb}} |- |98||[[:ckb:خوداداد_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799577|لغ=ckb}} |- |99||[[:ckb:خورشیدە_بابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799579|لغ=ckb}} |- |100||[[:ckb:خەجێ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97611310|لغ=ckb}} |- |101||[[:ckb:خەرمان_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799596|لغ=ckb}} |- |102||[[:ckb:خەسرەو_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q115462755|لغ=ckb}} |- |103||[[:ckb:خەلیفە_کەیخەسرەوی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28592369|لغ=ckb}} |- |104||[[:ckb:دارا_ڕەشید_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262171|لغ=ckb}} |- |105||[[:ckb:دالیا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799633|لغ=ckb}} |- |106||[[:ckb:دانا_عەبدولکەریم_حەمەساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262183|لغ=ckb}} |- |107||[[:ckb:دانا_غەنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799637|لغ=ckb}} |- |108||[[:ckb:دلاوەر_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799653|لغ=ckb}} |- |109||[[:ckb:دلۆڤان_بارزانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799654|لغ=ckb}} |- |110||[[:ckb:دڵزار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261315|لغ=ckb}} |- |111||[[:ckb:دڵشاد_کوێستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799657|لغ=ckb}} |- |112||[[:ckb:دیار_غەریب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402518|لغ=ckb}} |- |113||[[:ckb:دیاری_قەرەداغی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113557506|لغ=ckb}} |- |114||[[:ckb:دینا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261479|لغ=ckb}} |- |115||[[:ckb:دەریا_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799680|لغ=ckb}} |- |116||[[:ckb:دەشتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799682|لغ=ckb}} |- |117||[[:ckb:زاھیر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799702|لغ=ckb}} |- |118||[[:ckb:زاھیر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799703|لغ=ckb}} |- |119||[[:ckb:زەبیحی_(باباسمایلی_بەرزنجی)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989950|لغ=ckb}} |- |120||[[:ckb:زەعیم_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470142|لغ=ckb}} |- |121||[[:ckb:زەینەب_خان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113219356|لغ=ckb}} |- |122||[[:ckb:سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630371|لغ=ckb}} |- |123||[[:ckb:سابیر_کوردستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q98270887|لغ=ckb}} |- |124||[[:ckb:سابیری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357693|لغ=ckb}} |- |125||[[:ckb:ساسان_عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262225|لغ=ckb}} |- |126||[[:ckb:سافیی_ھیرانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630449|لغ=ckb}} |- |127||[[:ckb:ساکار_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130403938|لغ=ckb}} |- |128||[[:ckb:ساڵح_بێچار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990067|لغ=ckb}} |- |129||[[:ckb:سمکۆ_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124751017|لغ=ckb}} |- |130||[[:ckb:سپێدە_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q4868101|لغ=ckb}} |- |131||[[:ckb:سۆلاڤ_شەیدا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799871|لغ=ckb}} |- |132||[[:ckb:سیروان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126822846|لغ=ckb}} |- |133||[[:ckb:سیمین_چایچی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799916|لغ=ckb}} |- |134||[[:ckb:سەبا_کامکار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127605721|لغ=ckb}} |- |135||[[:ckb:سەردار_سەعید_سۆفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141156564|لغ=ckb}} |- |136||[[:ckb:سەروەر_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630703|لغ=ckb}} |- |137||[[:ckb:سەرکەوت_زەکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140290912|لغ=ckb}} |- |138||[[:ckb:سەعدی_ئەحمەد_پیرە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470144|لغ=ckb}} |- |139||[[:ckb:سەفین_کانەبی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260743|لغ=ckb}} |- |140||[[:ckb:سەلاح_سەعدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7044206|لغ=ckb}} |- |141||[[:ckb:سەلام_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799896|لغ=ckb}} |- |142||[[:ckb:سەلام_کۆیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q129259501|لغ=ckb}} |- |143||[[:ckb:سەمیرە_کارزان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799898|لغ=ckb}} |- |144||[[:ckb:سەمیع]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990025|لغ=ckb}} |- |145||[[:ckb:سەڵاح_داودە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799897|لغ=ckb}} |- |146||[[:ckb:سەید_ئەحمەدی_نەقیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989483|لغ=ckb}} |- |147||[[:ckb:سەیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989641|لغ=ckb}} |- |148||[[:ckb:شازاد_سائیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989638|لغ=ckb}} |- |149||[[:ckb:شاسوار_جەلال_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q83629480|لغ=ckb}} |- |150||[[:ckb:شاکر_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261560|لغ=ckb}} |- |151||[[:ckb:شاھۆ_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799931|لغ=ckb}} |- |152||[[:ckb:شوعلە_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q30605873|لغ=ckb}} |- |153||[[:ckb:شوکروڵڵا_شێخانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799938|لغ=ckb}} |- |154||[[:ckb:شیرین_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799981|لغ=ckb}} |- |155||[[:ckb:شێخ_ئەسعەد_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6090709|لغ=ckb}} |- |156||[[:ckb:شێخ_حسامەدین_نەقشبەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q17478737|لغ=ckb}} |- |157||[[:ckb:شێخ_حسێنی_قازی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61392020|لغ=ckb}} |- |158||[[:ckb:شێخ_سەلام_عازەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799967|لغ=ckb}} |- |159||[[:ckb:شێخ_عەبدولڕەحمانی‌_تاڵەبانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630450|لغ=ckb}} |- |160||[[:ckb:شێخ_لەتیفی_حەفید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990175|لغ=ckb}} |- |161||[[:ckb:شێخ_محەممەد_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q92107726|لغ=ckb}} |- |162||[[:ckb:شێخ_نەسیم_موھاجیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989240|لغ=ckb}} |- |163||[[:ckb:شێخ_ڕەشید_لۆلانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794096|لغ=ckb}} |- |164||[[:ckb:شێرزاد_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990088|لغ=ckb}} |- |165||[[:ckb:شێرکۆ_فەتاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q78048|لغ=ckb}} |- |166||[[:ckb:شێنێ_عەزیز_ئاکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799988|لغ=ckb}} |- |167||[[:ckb:شەعبان_ھەولێری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141245868|لغ=ckb}} |- |168||[[:ckb:شەھاب_شێخ_نووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7461394|لغ=ckb}} |- |169||[[:ckb:شەھرام_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q19410742|لغ=ckb}} |- |170||[[:ckb:عاجز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500222|لغ=ckb}} |- |171||[[:ckb:عادل_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q27067370|لغ=ckb}} |- |172||[[:ckb:عادل_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131696722|لغ=ckb}} |- |173||[[:ckb:عارف_عورفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799997|لغ=ckb}} |- |174||[[:ckb:عاسی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799999|لغ=ckb}} |- |175||[[:ckb:عوسمان_یاسین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402765|لغ=ckb}} |- |176||[[:ckb:عوسمانی_حاجی_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989915|لغ=ckb}} |- |177||[[:ckb:عومەری_خاوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989033|لغ=ckb}} |- |178||[[:ckb:عەبدولخالق_مەعرووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989973|لغ=ckb}} |- |179||[[:ckb:عەبدولستار_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794010|لغ=ckb}} |- |180||[[:ckb:عەبدولوەھاب_شوانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630704|لغ=ckb}} |- |181||[[:ckb:عەبدولڕەحمان_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800010|لغ=ckb}} |- |182||[[:ckb:عەبدولڕەحیم_ڕەحمی_ھەکاری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6947449|لغ=ckb}} |- |183||[[:ckb:عەبدولڕەزاق_فەیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402769|لغ=ckb}} |- |184||[[:ckb:عەبدوڵڵا_بەگی_ھەورامان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989029|لغ=ckb}} |- |185||[[:ckb:عەبدوڵڵا_حاجی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262275|لغ=ckb}} |- |186||[[:ckb:عەتا_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262282|لغ=ckb}} |- |187||[[:ckb:عەدنان_موفتی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6943194|لغ=ckb}} |- |188||[[:ckb:عەزیزی_مەلاڕەش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133454589|لغ=ckb}} |- |189||[[:ckb:عەلی_ئەڤریکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q117769053|لغ=ckb}} |- |190||[[:ckb:عەلی_فەتاح_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800025|لغ=ckb}} |- |191||[[:ckb:عەونی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q28357695|لغ=ckb}} |- |192||[[:ckb:فارووق_جەبار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989446|لغ=ckb}} |- |193||[[:ckb:فارووق_ڕەفیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989805|لغ=ckb}} |- |194||[[:ckb:فانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130612494|لغ=ckb}} |- |195||[[:ckb:فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630612|لغ=ckb}} |- |196||[[:ckb:فایەق_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990316|لغ=ckb}} |- |197||[[:ckb:فرانسیس_یووسف_تۆما]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260762|لغ=ckb}} |- |198||[[:ckb:فرمێسک_حافزی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592998|لغ=ckb}} |- |199||[[:ckb:فەتانە_وەلیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989572|لغ=ckb}} |- |200||[[:ckb:فەتحوڵڵا_بەگی_جافرسان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988708|لغ=ckb}} |- |201||[[:ckb:فەرھاد_زیرەک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630706|لغ=ckb}} |- |202||[[:ckb:فەرھاد_شاکەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5444277|لغ=ckb}} |- |203||[[:ckb:فەریق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988856|لغ=ckb}} |- |204||[[:ckb:فەوزیە_بەشارەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130364896|لغ=ckb}} |- |205||[[:ckb:فەوزیە_ساڵح_مەنمی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800066|لغ=ckb}} |- |206||[[:ckb:قادر_حاجی_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q106947545|لغ=ckb}} |- |207||[[:ckb:قادر_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q20607917|لغ=ckb}} |- |208||[[:ckb:قەیس_محەممەد_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260779|لغ=ckb}} |- |209||[[:ckb:لارە_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133285640|لغ=ckb}} |- |210||[[:ckb:لازار_میخۆ_حەننا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260789|لغ=ckb}} |- |211||[[:ckb:لوتفی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800451|لغ=ckb}} |- |212||[[:ckb:لۆکە_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5987758|لغ=ckb}} |- |213||[[:ckb:لەتیف_ھەڵمەت]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6496070|لغ=ckb}} |- |214||[[:ckb:ماجید_شکاک]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124003157|لغ=ckb}} |- |215||[[:ckb:مارف_خەزنەدار]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q7185751|لغ=ckb}} |- |216||[[:ckb:ماریا_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135927468|لغ=ckb}} |- |217||[[:ckb:مامۆستا_شەماڵ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130213300|لغ=ckb}} |- |218||[[:ckb:ماھیر_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113551756|لغ=ckb}} |- |219||[[:ckb:محەممەد_ئەحمەد_ئەربیلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261633|لغ=ckb}} |- |220||[[:ckb:محەممەد_بامەندی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135966231|لغ=ckb}} |- |221||[[:ckb:محەممەد_ساڵح_دیلان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6932277|لغ=ckb}} |- |222||[[:ckb:محەممەد_سلێمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q137060809|لغ=ckb}} |- |223||[[:ckb:محەممەد_سەعید_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262324|لغ=ckb}} |- |224||[[:ckb:محەممەد_شێخ_حوسێن_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130752942|لغ=ckb}} |- |225||[[:ckb:محەممەد_عەباس_بارام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q134470146|لغ=ckb}} |- |226||[[:ckb:محەممەد_مورادی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989995|لغ=ckb}} |- |227||[[:ckb:محەممەد_مەولوود_مەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800479|لغ=ckb}} |- |228||[[:ckb:محەممەد_وریا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118227870|لغ=ckb}} |- |229||[[:ckb:محەممەد_ڕەئووف_کەرکووکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113558634|لغ=ckb}} |- |230||[[:ckb:محەممەد_کەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q133595683|لغ=ckb}} |- |231||[[:ckb:مزگین_حەسکۆ]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6994522|لغ=ckb}} |- |232||[[:ckb:مستەفا_خۆشناو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800490|لغ=ckb}} |- |233||[[:ckb:موحەڕەم_محەممەد_ئەمین]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130737595|لغ=ckb}} |- |234||[[:ckb:موخلیس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97500228|لغ=ckb}} |- |235||[[:ckb:موراد_کانی_کوردەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131337473|لغ=ckb}} |- |236||[[:ckb:موفتی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990368|لغ=ckb}} |- |237||[[:ckb:مژدە_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131557714|لغ=ckb}} |- |238||[[:ckb:میر_سەیفەددینی_سۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139764874|لغ=ckb}} |- |239||[[:ckb:میرا_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261649|لغ=ckb}} |- |240||[[:ckb:میران_ئەبراھام]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210459|لغ=ckb}} |- |241||[[:ckb:میران_عەلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131293810|لغ=ckb}} |- |242||[[:ckb:میران_کامەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989108|لغ=ckb}} |- |243||[[:ckb:میرزا_شەفیعی_جامەڕێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q127163314|لغ=ckb}} |- |244||[[:ckb:میللەت_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123248063|لغ=ckb}} |- |245||[[:ckb:مینە_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800600|لغ=ckb}} |- |246||[[:ckb:میھرەبان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800603|لغ=ckb}} |- |247||[[:ckb:مەدھۆش]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990203|لغ=ckb}} |- |248||[[:ckb:مەریوان_ھەڵەبجەیی_(وەرگێڕ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q23307742|لغ=ckb}} |- |249||[[:ckb:مەزڵووم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126326816|لغ=ckb}} |- |250||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_قازی_پێنجوێنی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800528|لغ=ckb}} |- |251||[[:ckb:مەلا_ئەحمەدی_نۆدشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989063|لغ=ckb}} |- |252||[[:ckb:مەلا_تەھای_مایی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989668|لغ=ckb}} |- |253||[[:ckb:مەلا_سەید_ئەحمەدی_فەیلەسووف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q12244866|لغ=ckb}} |- |254||[[:ckb:مەلا_عەلی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630746|لغ=ckb}} |- |255||[[:ckb:مەلا_محەمەدی_خاکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990074|لغ=ckb}} |- |256||[[:ckb:مەلای_جەباری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800559|لغ=ckb}} |- |257||[[:ckb:ناتیق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990196|لغ=ckb}} |- |258||[[:ckb:ناحیەی_بادینان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q10424522|لغ=ckb}} |- |259||[[:ckb:نارین_ڕۆستەم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800618|لغ=ckb}} |- |260||[[:ckb:نازک_سەلیم_نێروەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800619|لغ=ckb}} |- |261||[[:ckb:ناسلی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q13198522|لغ=ckb}} |- |262||[[:ckb:ناسیح_حەیدەری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800629|لغ=ckb}} |- |263||[[:ckb:نلیسا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988617|لغ=ckb}} |- |264||[[:ckb:نما_نەریمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q123172168|لغ=ckb}} |- |265||[[:ckb:نێعمەت_عەلی_سایە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130753039|لغ=ckb}} |- |266||[[:ckb:نەبەز_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261042|لغ=ckb}} |- |267||[[:ckb:نەجمەدین_مەلا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6960045|لغ=ckb}} |- |268||[[:ckb:نەجیبە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630426|لغ=ckb}} |- |269||[[:ckb:نەزیر_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65402988|لغ=ckb}} |- |270||[[:ckb:نەسرین_فەخری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800654|لغ=ckb}} |- |271||[[:ckb:وریا_حەمەکەریم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800668|لغ=ckb}} |- |272||[[:ckb:وشیار_ئیسماعیل_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116979459|لغ=ckb}} |- |273||[[:ckb:وەستا_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q112628168|لغ=ckb}} |- |274||[[:ckb:پشتیوان_سادق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794006|لغ=ckb}} |- |275||[[:ckb:پیرباڵ_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799298|لغ=ckb}} |- |276||[[:ckb:پێشەوا_بەرزنجی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130480823|لغ=ckb}} |- |277||[[:ckb:پێڕستی_کوردەکانی_باشووری_کوردستان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799312|لغ=ckb}} |- |278||[[:ckb:پەروین_شازادە]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q121125891|لغ=ckb}} |- |279||[[:ckb:پەروین_مستەفا_ئەحمەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799276|لغ=ckb}} |- |280||[[:ckb:پەیام_ئیبراھیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799285|لغ=ckb}} |- |281||[[:ckb:پەیوەند_جاف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q131690696|لغ=ckb}} |- |282||[[:ckb:چروستانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989824|لغ=ckb}} |- |283||[[:ckb:چەتۆ_حەسەن]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141158154|لغ=ckb}} |- |284||[[:ckb:ڕووکەن_یەڵماز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q116732179|لغ=ckb}} |- |285||[[:ckb:ڕێباز_حەملان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794017|لغ=ckb}} |- |286||[[:ckb:ڕێبوار_خالید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q124021065|لغ=ckb}} |- |287||[[:ckb:ڕێبوار_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799791|لغ=ckb}} |- |288||[[:ckb:ڕێبین_ھەردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989716|لغ=ckb}} |- |289||[[:ckb:ڕەئووف_ئاکرەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403163|لغ=ckb}} |- |290||[[:ckb:ڕەئووف_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61379688|لغ=ckb}} |- |291||[[:ckb:ڕەشید_نەجیب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989896|لغ=ckb}} |- |292||[[:ckb:ڕەعد_کوردی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q56871542|لغ=ckb}} |- |293||[[:ckb:ڕەفعەت_عەبدوڵڵا_پیرداود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q141178066|لغ=ckb}} |- |294||[[:ckb:ڕەفیقی_وێنەگر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132799742|لغ=ckb}} |- |295||[[:ckb:ڕەمزی_مەلا_مارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130760641|لغ=ckb}} |- |296||[[:ckb:ڕەنج_سەنگاوی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989837|لغ=ckb}} |- |297||[[:ckb:ڕەوا_مەجید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q118477652|لغ=ckb}} |- |298||[[:ckb:ڕەوشان_چەلیکەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97259804|لغ=ckb}} |- |299||[[:ckb:ڕەوەند_مەلا_مەحمود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138339847|لغ=ckb}} |- |300||[[:ckb:ڕەھبەر_جەلال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q111584593|لغ=ckb}} |- |301||[[:ckb:ژیار_گۆڤەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120668197|لغ=ckb}} |- |302||[[:ckb:ژیار_ھۆمەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139828005|لغ=ckb}} |- |303||[[:ckb:ڤیان_فایەق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q139902490|لغ=ckb}} |- |304||[[:ckb:ڤیان_پەیمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q61974918|لغ=ckb}} |- |305||[[:ckb:کاردۆخی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989919|لغ=ckb}} |- |306||[[:ckb:کارزان_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5896780|لغ=ckb}} |- |307||[[:ckb:کاروان_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800142|لغ=ckb}} |- |308||[[:ckb:کارۆش_تەھا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403202|لغ=ckb}} |- |309||[[:ckb:کازم_فارووق]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q128210401|لغ=ckb}} |- |310||[[:ckb:کامەران_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113586776|لغ=ckb}} |- |311||[[:ckb:کامەران_موکری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q24846497|لغ=ckb}} |- |312||[[:ckb:کانی_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630382|لغ=ckb}} |- |313||[[:ckb:کاوە_عەلی_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q22696570|لغ=ckb}} |- |314||[[:ckb:کاکەی_فەلاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990140|لغ=ckb}} |- |315||[[:ckb:کوردستان_موکریانی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630431|لغ=ckb}} |- |316||[[:ckb:کوردۆی_شاعیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135938811|لغ=ckb}} |- |317||[[:ckb:کوێستان_جەمال]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800234|لغ=ckb}} |- |318||[[:ckb:کوێستان_محەممەد_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262435|لغ=ckb}} |- |319||[[:ckb:کۆشکی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800246|لغ=ckb}} |- |320||[[:ckb:کۆمسای_(گۆرانیبێژ)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q126727824|لغ=ckb}} |- |321||[[:ckb:کیژان_ئیبراھیم_خەیات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q25630438|لغ=ckb}} |- |322||[[:ckb:کەریم_بەحری_برادۆستی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794037|لغ=ckb}} |- |323||[[:ckb:کەریم_زەند]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q48645108|لغ=ckb}} |- |324||[[:ckb:کەریم_کابان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261097|لغ=ckb}} |- |325||[[:ckb:کەمال_ئەتروشی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q107364207|لغ=ckb}} |- |326||[[:ckb:کەمال_عەبدوڵڵا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132088269|لغ=ckb}} |- |327||[[:ckb:کەمال_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6355504|لغ=ckb}} |- |328||[[:ckb:کەمال_محەممەد]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q120492003|لغ=ckb}} |- |329||[[:ckb:کەمال_محەممەد_ساڵح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262445|لغ=ckb}} |- |330||[[:ckb:کەمال_موسلیم]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97262453|لغ=ckb}} |- |331||[[:ckb:کەویار_ھەورامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q135934861|لغ=ckb}} |- |332||[[:ckb:گۆران_ئینزیبات]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q138040730|لغ=ckb}} |- |333||[[:ckb:گۆران_ڤاڵدێز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800419|لغ=ckb}} |- |334||[[:ckb:گۆڤار_ئەنوەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113571821|لغ=ckb}} |- |335||[[:ckb:گەزیزە_عومەر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97261996|لغ=ckb}} |- |336||[[:ckb:ھادی_مەحموود]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5988623|لغ=ckb}} |- |337||[[:ckb:ھانی_موجتەھیدی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990161|لغ=ckb}} |- |338||[[:ckb:ھاوڕێ_باخەوان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990131|لغ=ckb}} |- |339||[[:ckb:ھونەر_مزووری]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800708|لغ=ckb}} |- |340||[[:ckb:ھۆشیار_حەمەفەرەج]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989800|لغ=ckb}} |- |341||[[:ckb:ھۆمەر_دزەیی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989323|لغ=ckb}} |- |342||[[:ckb:ھیوا_سەعید]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q6966697|لغ=ckb}} |- |343||[[:ckb:ھیوا_قادر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5990117|لغ=ckb}} |- |344||[[:ckb:ھێلین_قاسملوو]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800751|لغ=ckb}} |- |345||[[:ckb:ھەردی_سەلامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q110445344|لغ=ckb}} |- |346||[[:ckb:ھەرێم_سەڵاح]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q113592551|لغ=ckb}} |- |347||[[:ckb:ھەواڵ_عوسمان]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800742|لغ=ckb}} |- |348||[[:ckb:ھەوراز_گوڵپی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140702999|لغ=ckb}} |- |349||[[:ckb:ھەوری_(شاعیر)]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q130549173|لغ=ckb}} |- |350||[[:ckb:ھەڵکەوت_زاھیر]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q5989403|لغ=ckb}} |- |351||[[:ckb:ھەڵکەوت_عەزیز]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q140132797|لغ=ckb}} |- |352||[[:ckb:ھەڵکەوت_مستەفا]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q97260888|لغ=ckb}} |- |353||[[:ckb:ھەڵۆ_شێرکۆ_بێکەس]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q132800734|لغ=ckb}} |- |354||[[:ckb:یاسین_عارف]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q8049903|لغ=ckb}} |- |355||[[:ckb:یوسرا_ڕەجەب]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q65403466|لغ=ckb}} |- |356||[[:ckb:یووسف_بەگی_ئیمامی]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q21238933|لغ=ckb}} |- |357||[[:ckb:یووسف_گۆران]]||{{Ill-WD2|المعرف=Q31794001|لغ=ckb}} |} 0axep495bwrnxtnigsv6t1feyoa0mra 0 297673 1698214 1599947 2026-10-31T13:36:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، پۆڵەندا-کۆلکە) 1698214 wikitext text/x-wiki {{Infobox country | conventional_long_name = کۆماری پۆڵەندا | native_name = {{native name|pl|ڕژێچپۆسپۆلیتا پۆلسکا}} | p1 = [[شانشینی پۆڵەندا (١٩١٧–١٩١٨)|شانشینی پۆڵەندا]] | flag_p1 = Flag of Poland.svg | p2 = [[کۆماری لیتوانیای ناوەندی]] | flag_p2 = Flag of Central Lithuania 1920.svg | p3 = [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانیا]] | flag_p3 = Flag of Germany (1867–1918).svg | s1 = [[بەڕێوەبەرایەتیی سەربازی لە پۆڵەندا]] | flag_s1 = War Ensign of Germany (1938–1945).svg | flag_s2 = Flag of the Soviet Union (1936–1955, gold star).svg | s2 = [[یەکێتیی سۆڤیەت]] | s3 = [[کۆماری سلۆڤاکیا (١٩٣٩–١٩٤٥)|کۆماری سلۆڤاکیا]] | flag_s3 = Flag of First Slovak Republic 1939-1945.svg | s4 = [[کۆماری لیتوانیا (١٩١٨–١٩٤٠)|کۆماری لیتوانیا]] | flag_s4 = Flag of Lithuania 1918-1940.svg | s5 = [[حکوومەتی پۆڵەندا لە تاراوگە]] | flag_s5 = Flag of Poland (1928-1980).svg | s6 = [[کۆماری لیتوانیای ناوەندی]] | flag_s6 = Flag of Central Lithuania 1920.svg | today = [[پۆڵەندا]]<br>[[بیلاڕووس]]<br>[[ئۆکرانیا]]<br>[[لیتوانیا]]<br>[[کۆماری چیک]]<br>[[سلۆڤاکیا]] | flag_s7 = Flaga PPP.svg | image_flag = Flag of Poland (1928–1980).svg | flag_type = [[ئاڵای پۆڵەندا|ئاڵا]]<br>(١٩٢٨–١٩٣٩) | symbol_type = [[نیشانی دەوڵەتیی پۆڵەندا|نیشانی دەوڵەت]]<br>(١٩٢٨–١٩٣٩) | image_coat = Coat of arms of Poland (1928–1939).svg | national_anthem = {{lang|pl|[[پۆڵەندا ھێشتا ون نەبووە|مازۆرێک دۆبرۆڤسکیێگۆ]]}}<br>(«پۆڵەندا ھێشتا ون نەبووە»)<br>(١٩٢٧–١٩٣٩)<br>{{parabr}}{{center|[[File:Mazurek Dąbrowskiego (1939; instrumental).ogg]]}} | image_map = Poland 1930.svg | image_map_caption = کۆماری دووەمی پۆڵەندا لە ١٩٣٠ | image_map2 = PolishRepublicAdminMap1930.png | map_caption2 = دابەشکارییە کارگێڕییەکانی کۆماری دووەمی پۆڵەندا لە ١٩٣٠ | capital = [[وارشۆ]]<br>{{coord|52|13|48|N|21|00|40|E|region:PL|display=inline,title}} | largest_city = پایتەخت | official_languages = [[زمانی پۆڵەندی|پۆڵەندی]] | languages_type = زمانە ناوچەیییە ناسێندراوەکان | languages = {{Collapsible list|{{nowrap|[[زمانی ئەڵمانی|ئەڵمانی]] (لە ساڵی ١٩٢٠ەوە){{efn|لە [[پارێزگای سیلێسیا (١٩٢٠–١٩٣٩)|پارێزگای سیلێسیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19200730497 |سەردێڕ=''Ustawa Konstytucyjna z dnia 15 lipca 1920 r. zawierająca statut organiczny Województwa Śląskiego'' (Dz.U. z 1920 r. nr 73, p. 497) |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211218225301/http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19200730497 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}}<br>[[زمانی بیلاڕووسی|بیلاڕووسی]] (لە ساڵی ١٩٢٤ەوە){{efn|لە پارێزگاکانی [[پارێزگای نۆڤۆگرۆدێک (١٩١٩–١٩٣٩)|نۆڤۆگرۆدێک]]، [[پارێزگای پۆلیسیا|پۆلیسیا]]، و [[پارێزگای ڤیلنۆ (١٩٢٦–١٩٣٩)|ڤیلنۆ]] (تا ١٩٢٦ [[خاکی ڤیلنۆ]]) ھەروەھا لە بەشێک لە [[پارێزگای بیاویستۆک (١٩١٩–١٩٣٩)|پارێزگای بیاویستۆک]] ([[ناوچەی گرۆدنۆ (١٩١٩–١٩٣٩)|ناوچەی گرۆدنۆ]] و [[ناوچەی ڤۆوکۆڤیسک|ناوچەکانی ڤۆوکۆڤیسک]]).<ref name="reglang">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19240730724 |سەردێڕ=Ustawa z dnia 31 lipca 1924 r. o języku państwowym i języku urzędowania rządowych i samورزیمی ران سامۆرزادۆڤیچ (Dz.U. z 1924 r. nr 73, p. 724) |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211218225300/http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU19240730724 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}}<br>[[زمانی لیتوانی|لیتوانیا]] (لە ساڵی ١٩٢٤ەوە){{efn|لە بەشێک لە [[پارێزگای ڤیلنۆ (١٩٢٦–١٩٣٩)|پارێزگای ڤیلنۆ]] (تا ١٩٢٦ [[خاکی ڤیلنۆ]])، لە [[ناوچەی شڤینچیۆنیس|ناوچەی شڤینچیۆنیس]]، و چەند شارەوانییەکی [[ناوچەی ڤیلنۆ-ترۆکی]].<ref name="reglang"/>}}<br>[[زمانی ئۆکرانی|ئۆکرانی]] (لە ساڵی ١٩٢٤ەوە){{efn|لە پارێزگاکانی [[پارێزگای لڤیڤ|لڤیڤ]]، [[پارێزگای پۆلیسیا|پۆلیسان]]، [[پارێزگای ستانیسلاڤۆڤ|ستانیسلاڤۆڤ]]، [[پارێزگای تارنۆپۆل|تارنۆپۆل]]، و [[پارێزگای ڤۆڵین (١٩٢١–١٩٣٩)|ڤۆڵین]].<ref name="reglang"/>}}}}}} | common_languages = | religion = '''زۆرینە:'''<br> {{Tree list}} * ٧٥.٣٪ [[کاتۆلیکایەتی لە پۆڵەندا|کاتۆلیکایەتی]] ** ٦٤.٨٪ [[کڵێسای لاتینی|کاتۆلیکی ڕۆمانی]] ** ١٠.٥٪ [[کڵێساکانی کاتۆلیکی ڕۆژھەڵاتی|کاتۆلیکی یۆنانی]] {{Tree list end}} {{show|کەمینەکان:|١١.٨٪ [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵات|ئۆرتۆدۆکسی ڕۆژھەڵاتی]]<br>٩.٨٪ [[مێژووی جووەکان لە پۆڵەندا|جوو]]<br>٢.٦٪ [[پرۆتێستانتیزم لە پۆڵەندا|پرۆتێستانت]]<br>٠.٥٪ مەسیحییەکانی تر<br>''٠.٠٢٪ ئەوانی تر''|style=font-size:100%;padding:0.25em 0 0;|headerstyle=text-align:left;font-weight:normal;}} | government_type = '''١٩١٨–١٩٢٦:'''<br>[[سیستم|سیستمی]] [[کۆماری پەرلەمانی]]ی یەکگرتوو<br>'''١٩٢٦–١٩٣٩:'''<br> کۆماری [[نیوەسەرۆکایەتی]]ی یەکگرتوو * لەژێر دیکتاتۆرییەکی [[دەسەڵاتخواز]]دا {{small|(١٩٣٠–١٩٣٩)}} | religion_year = ١٩٣١ | era = [[سەردەمی نێوان دوو جەنگ]] • [[جەنگی جیھانیی دووەم]] | title_leader = [[پێڕستی سەرۆک دەوڵەتەکانی پۆڵەندا|سەرۆک]] | leader1 = [[یوزێف پیڵسوودسکی]]{{efn|وەک [[ناچێلنیک پانستڤا|سەرۆکی دەوڵەت]].}} | year_leader1 = ١٩١٨–١٩٢٢ | leader2 = [[گابریل ناروتۆڤیچ]] | year_leader2 = ١٩٢٢ | leader3 = {{nowrap|[[ستانیسلاڤ ڤۆیچیێخۆڤسکی]]}} | year_leader3 = ١٩٢٢–١٩٢٦ | leader4 = [[ئیگناسی مۆسچیسکی]] | year_leader4 = ١٩٢٦–١٩٣٩ | title_deputy = [[پێڕستی سەرۆک وەزیرانەکانی پۆڵەندا|سەرۆک وەزیران]] | deputy1 = [[یێندژێی مۆراچێڤسکی]] | year_deputy1 = ١٩١٨–١٩١٩ (یەکەم) | deputy2 = {{nowrap|[[فێلیسیان ساوۆی سکۆادکۆڤسکی]]}} | year_deputy2 = ١٩٣٦–١٩٣٩ (کۆتا) | legislature = [[پەرلەمانی پۆڵەندا|پەرلەمان]] | house1 = [[ئەنجومەنی پیرانی کۆماری پۆڵەندا|ئەنجومەنی پیران]] | type_house1 = ژووری باڵا | house2 = [[سێیم]] | type_house2 = ژووری نزم | life_span = ١٩١٨–١٩٣٩ | established_event1 = کۆتاییی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]] | established_date1 = ١١ی تشرینی دووەمی ١٩١٨ | established_event2 = {{nowrap|[[پەیمانی ڤێرسای]]}} | established_date2 = ٢٨ی حوزەیرانی ١٩١٩ | established_event3 = {{nowrap|[[ئاشتیی ڕیگا]]}} | established_date3 = ١٨ی ئازاری ١٩٢١ | established_event4 = [[کوودەتای ئایار (پۆڵەندا)|کوودەتای ساناسیۆ]] | established_date4 = ١٢–١٤ی ئایاری ١٩٢٦ | established_event5 = {{nowrap|[[داگیرکاریی پۆڵەندا|داگیرکاریی ئەڵمانیا]]}} | established_date5 = ١ی ئەیلوولی ١٩٣٩ | established_event6 = [[داگیرکاریی پۆڵەندا لەلایەن یەکێتیی سۆڤیەتەوە|داگیرکاریی سۆڤیەت]] | established_date6 = ١٧ی ئەیلوولی ١٩٣٩ | established_event7 = [[گەمارۆدانی وارشۆ (١٩٣٩)|کەوتنی وارشۆ]] | established_date7 = ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٣٩ | established_event8 = {{nowrap|[[نەبەردیی کۆک (١٩٣٩)|داگیرکاریی تەواوەتی]]}} | established_date8 = ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٩ | area_km2 = ٣٨٨,٦٣٤ | stat_year1 = 1921 | stat_pop1 = 25,694,700<ref name="gus1921">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://statlibr.stat.gov.pl/exlibris/aleph/a22_1/apache_media/81QB7CFELH8SBCE3HAX9HCEJA8X337.pdf |سەردێڕ=Population of Poland according to religious denominations and nationality |بڵاوکەرەوە=First National Census of 30 September 1921 |ڕێکەوت=١٩٢٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|نووسەر=Central Statistical Office of the Polish Republic |پەڕەکان=٨٠–١٠٩}}</ref> | stat_year2 = ١٩٣١ | stat_pop2 = ٣١،٩١٥،٧٧٩<ref name="Polish Census 1931">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://statlibr.stat.gov.pl/exlibris/aleph/a18_1/apache_media/VUNVGMLANSCQQFGYHCN3VDLK12A9U5.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140317212240/http://statlibr.stat.gov.pl/exlibris/aleph/a18_1/apache_media/VUNVGMLANSCQQFGYHCN3VDLK12A9U5.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Główny Urząd Statystyczny Rzeczypospolitej Polskiej, drugi powszechny spis ludności z dn. 9. XII 1931 r. - Mieszkania i gospodarstwa domowe ludność |trans-title=Central Statistical Office of the Polish Republic, the second census dated 9 December 1931 - Abodes and household populace |زمان=pl |بڵاوکەرەوە=Central Statistical Office of the Polish Republic |ساڵ=١٩٣٨|format=PDF |پەڕە=٣٠}}</ref> | currency = {{nowrap|[[مارکای پۆڵەندی|مارکا]] (تا ١٩٢٤)<br>[[زڵۆتیی پۆڵەندی|زڵۆتی]] (دوای ١٩٢٤)}} | demonym = [[گەلی پۆڵەندا|پۆڵەندی]] }} '''کۆماری دووەمی پۆڵەندا''' (بە [[پۆڵەندی]]: II Rzeczpospolita، کورتکراوەی: II RP)، کە لەو کاتەدا بە فەرمی بە کۆماری پۆڵەندا (بە [[پۆڵەندی]]: {{lang|pl|Rzeczpospolita Polska}}، واتە: کۆمۆنوێڵسی پۆڵەندا) ناسراو بوو، دەوڵەتێکی [[پۆڵەندا|پۆڵەندی]] بوو کە لە نێوان ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩١٨ و ٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٣٩دا دوای ئەوەی لە قۆناغی کۆتاییی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]دا دامەزرا، ھەبوو. کۆماری دووەم لە ساڵی ١٩٣٩ لە ئێوارەی بیست و یەکەمین ساڵیادی دامەزراندنیدا، دوای ئەوەی لەلایەن [[ئەڵمانیای نازی]]، [[لەشکرکێشیی سۆڤیەت بۆ سەر پۆڵەندا|یەکێتیی سۆڤیەت]] و [[داگیرکاریی پۆڵەندا لەلایەن سلۆڤاکیا|کۆماری سلۆڤاکیا]]وە [[داگیرکاریی پۆڵەندا|داگیر کرا]]، دەستی بەسەردا گیرا، کە ئاماژە بوو بۆ دەسپێکی [[گۆڕەپانی ئەورووپای جەنگی جیھانیی دووەم|گۆڕەپانی ئەورووپای جەنگی جیھانیی دووەم]]. [[حکوومەتی پۆڵەندا لە تاراوگە]] لە [[پاریس]] و دواتر [[لەندەن]] دوای [[نەبەردیی فەڕەنسا|کەوتنی فەڕەنسا]] لە ساڵی ١٩٤٠ دامەزرا. کاتێک، دوای چەندین ململانێی ناوچەیی، کە لە ھەموویان گرنگتر [[جەنگی پۆڵەندا-سۆڤیەت]]ی سەرکەوتووانە بوو، سنوورەکانی دەوڵەت لە ساڵی ١٩٢٢دا جێگیر کران، دراوسێکانی پۆڵەندا پێکھاتبوون لە [[کۆماری یەکەمی چیکۆسلۆڤاکیا|چیکۆسلۆڤاکیا]]، [[کۆماری ڤایمار|ئەڵمانیا]]، [[شاری ئازادی دانزیگ]]، [[لیتوانیا]]، [[لاتڤیا]]، [[شانشینی ڕۆمانیا|ڕۆمانیا]]، و [[یەکێتیی سۆڤیەت]]. دەستڕەسیی بۆ [[دەریای باڵتیک]] ھەبوو لە ڕێگەی کەناراوێکی کورتی ناسراو بە [[کۆریدۆری پۆڵەندی]] لە ھەردوو لای شاری [[گدینیا]]. لە نێوان ئازار و ئابی ١٩٣٩دا، پۆڵەندا ھەروەھا سنووری لەگەڵ پارێزگاریی ئەوکاتی [[شانشینی مەجارستان (١٩٢٠–١٩٤٦)|مەجارستان]]ی [[کارپاتیا لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا|سوبکارپاتیا]] ھەبوو. لە ساڵی ١٩٣٨دا، کۆماری دووەم شەشەم گەورەترین وڵاتی ئەورووپا بوو. بەپێی [[سەرژمێریی ١٩٢١ی پۆڵەندا|سەرژمێریی ١٩٢١]]، ژمارەی دانیشتووان ٢٥.٧ ملیۆن کەس بوو. تا ساڵی ١٩٣٩، ڕێک پێش ھەڵگیرسانی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]، ئەم ژمارەیە بۆ خەمڵاندنێکی ٣٥.١ ملیۆن کەس زیادی کردبوو. نزیکەی سێیەکی دانیشتووان لە [[گرووپە کەمینەکان]]ەوە ھاتبوون: ١٣.٩٪ [[ئۆکرانییەکان]]؛ ١٠٪ [[جووە ئەشکەنازییەکان]]؛ ٣.١٪ [[بیلاڕووسییەکان]]؛ ٢.٣٪ [[ئەڵمانییەکان]] و ٣.٤٪ [[چیکییەکان]] و [[لیتوانییەکان]]. لە ھەمان کاتدا، ژمارەیەکی بەرچاو لە پۆڵەندییە نەتەوەیییەکان لە دەرەوەی سنوورەکانی وڵاتدا دەژیان. کۆماری دووەم پەرەسەندنێکی ئابووریی مامناوەندی پاراست. ناوەندە ڕۆشنبیرییەکانی پۆڵەندای نێوان دوو جەنگ – [[وارشۆ]]، [[کراکۆف]]، [[پۆزنان]]، [[ڤیلنیوس]]، و [[لڤیڤ]] – بوونە شارە گەورەکانی ئەورووپا و شوێنی زانکۆ نێونەتەوەیییە ناسراوەکان و دامەزراوەکانی تری خوێندنی باڵا. ھەرچەندە جووە پۆڵەندییەکان ھەندێک لە گەورەترین لایەنگرانی ڕێبەری کۆماری دووەم [[یوزێف پیڵسوودسکی]] بوون، تەنانەت دوای ئەوەی گەڕایەوە بۆ نێو ڕامیاری و [[کوودەتای ئایار (پۆڵەندا)|کوودەتایەکی لە ساڵی ١٩٢٦دا ئەنجام دا]]، دوای مردنی لە ساڵی ١٩٣٥دا [[کۆلۆنێلەکانی پیڵسوودسکی|پیڵسوودسکییەکان]] کە حوکمڕانیی کۆمارییان دەکرد، دەستیان کرد بە جیاکاریی ئاشکرا بەرامبەر بە ھاووڵاتییە جووەکانیان (و تا ڕادەیەکی کەمتر، ئۆکرانی و بیلاڕووسییەکان)، و چوونە ناو پیشەکانیان بۆ جووەکان سنووردار کرد و بەربەستیان بۆ کارە بازرگانییەکانی جووەکان دانا.<ref name="journals.uchicago.edu">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/600769?journalCode=jmh |سەردێڕ=Hagen, William W. "Before the" final solution": Toward a comparative analysis of political anti-Semitism in interwar Germany and Poland." The Journal of Modern History 68.2 (1996): pp. 351–381 |journal=The Journal of Modern History |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٩٦|بەرگ=٦٨|issue=2 |پەڕەکان=٣٥١–٣٨١|doi=10.1086/600769 |s2cid=153790671 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200108090550/https://www.journals.uchicago.edu/doi/abs/10.1086/600769?journalCode=jmh |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |دوایین١=Hagen |یەکەم١=William W. |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref><ref name="Skalmowski">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Wp1R2srxDGEC&q=ukrainophobia+poland&pg=PA54 |سەردێڕ=For East is East: Liber Amicorum Wojciech Skalmowski |یەکەم=Wojciech |دوایین=Skalmowski |ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=[[Peeters Publishers]] |via=Google Books |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٤٢٩-١٢٩٨-٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210729050712/https://books.google.com/books?id=Wp1R2srxDGEC&q=ukrainophobia+poland&pg=PA54 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="The Polish Review">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=1XBpAAAAMAAJ&q=ukrainophobia+poland |سەردێڕ=The Polish Review |ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Polish Institute of Arts and Sciences in America |via=Google Books |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210729050713/https://books.google.com/books?id=1XBpAAAAMAAJ&q=ukrainophobia+poland |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Second Polish Republic}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|سیاسەت|پۆڵەندا|وڵاتەکان}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{پۆڵەندا-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٩١٨]] [[پۆل:CS1 Polish-language sources (pl)]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئوکراینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی لیتوانی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ئەڵمانی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی بیلاڕووسی]] [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو وتارانەی بەئاشکرا دەقی ئینگلیزییان تێدایە]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی پۆڵەندی]] 9o9vncqsyk1hc851seztr8cxhe1vfj3 0 297699 1698240 1599939 2026-10-31T13:40:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1698240 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کۆمن لیسپ''' ('''سی ئێڵ''') شێوەزارێکی [[لیسپ|زمانی بەرنامەسازیی لیسپ]]ە، کە لە بەڵگەنامەی ستانداردی ئینستیتوتی نیشتمانیی ستانداردەکانی ئەمریکا (ئانسی) بە ناونیشانی ''ANSI INCITS 226-1994 (S2018)'' (پێشتر بە ناوی ''X3.226-1994 (R1999)'') بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://share.ansi.org/Shared%20Documents/Standards%20Action/2018-PDFs/SAV4952.pdf#page=10 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210412125343/https://share.ansi.org/Shared%20Documents/Standards%20Action/2018-PDFs/SAV4952.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=ansi.org}}</ref> کۆمن لیسپ ھایپەرسپێک، کە وەشانێکی [[ئێچ تی ئێم ئێڵ]]ی [[ھایپەرلینک|ھایپەرلینککراوە]]، لە ستانداردی ئانسی کۆمن لیسپەوە وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.lispworks.com/documentation/HyperSpec/Front/Help.htm#Authorship|سەردێڕ=CLHS: About the Common Lisp HyperSpec (TM) |وێبگە=lispworks.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Common Lisp}} {{تووڵی دەروازە|جاڤا|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:زمانە فرمانییەکان]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] rafu31mgt0h3hlckxnra3cobh6f7fep 0 298790 1698202 1608195 2026-10-31T13:34:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1698202 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''''کۆما''''' ({{Langx|ru|Кома}}) فیلمێکی ڕووسیی [[فیلمی ئەکشن|ئەکشنی خەیاڵی زانستیی]] ساڵی ٢٠٢٠ە کە لە دەرھێنانی نیکیتا ئارگونۆڤە. فیلمەکە لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ لەلایەن سێنتڕاڵ پارتنەرشیپەوە بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Shuravin |یەکەم=Vladislav |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|trans-title=You are the chosen one, Neo |ناونیشان=https://www.film.ru/articles/ty-izbrannyy-neo|سەردێڕ=Ты избранный, Нео: рецензия на фильм «Кома» |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=Film.ru |زمان=Russian}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕووسیا|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە نژیاروانی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] od4asmqxiun6kpzhr4qq8yzogvlb093 0 299350 1698143 1698077 2026-10-31T12:02:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698143 wikitext text/x-wiki {{نیشانی وتاری باش}}{{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=[[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر ئێران و مێزۆپۆتامیا]]، [[لەشکرکێشیی مەغۆلەکان بۆ سەر کوردستان]]|image=Siège d'Irbil 1258-1259.jpeg|caption=گەمارۆدانی مەغۆل بۆ سەر ھەولێر (١٢٥٩/١٢٥٨)، [[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]، [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|ڕەشیدەددین]]|date=١٢٥٩/١٢٥٨ (٦ مانگی خایاند)|place=[[ھەولێر]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=[[ھەولێر]] کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]|result=[[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] سەرکەوتن *ھەولێر گیرا *قەڵای ھەولێر دەستی بەسەردا گیرا *لادیوارێکی قەڵاکە ڕووخێندرا|status=|combatants_header=|combatant1={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکان]] **[[بەدرەددین لوئلوئ|شانشینی لوئلوئی]] {{Tree list/end}}|combatant2={{tree list}} *{{flagicon image|Abbasid banner.svg}} [[ھەولێر]] {{Tree list/end}}|combatant3=|commander1={{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[ھۆلاکۆ خان]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} ئەرقیۆ نۆیان{{ھن}}{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[بەدرەددین لوئلوئ]]|commander2={{flagicon image|Abbasid banner.svg}} تاجەددین سەڵایا{{Surrendered}}{{Executed}}|commander3=|units1=*{{flagicon image|Flag of the Mongol Empire 3.svg}} [[سوپای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|سوپای مەغۆل]]|units2=*ھێزە کوردییەکان|units3=|strength1=نەزانراو|strength2=نەزانراو|strength3=|casualties1=نەزانراو|casualties2=نەزانراو|casualties3=|notes=|campaignbox=}} '''گەمارۆدانی ھەولێر''' گەمارۆدانێکی سەربازی بوو لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] کە لە ساڵی ١٢٥٨ ڕوویدا. گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر]] ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]] لەلایەن مەغۆلەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[ھۆلاکۆ خان]] لە ساڵی ١٢٥٨. کاتێک [[ھۆلاکۆ خان]] لە ھەمان ساڵدا لەشکرێکی بە سەرکردایەتیی ئەرقیۆ نۆیان{{تێبینی|«ئەرقیۆ-نۆیان»؛ لە گەڵ پاشگری ''[[نۆیان]]'' (بە [[زمانی مەنگۆلی|مەنگۆلی]]: ᠨᠣᠶᠠᠨ) کە بە واتای «فەرماندە» دێت، واتا «فەرماندە ئەرقیۆ»؛ کە فەرماندەیەکی مەغۆل بوو لە ژێر دەسەڵاتی [[ھۆلاکۆ خان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=''ارقیو نویان'' و ''نویان'' |ناونیشان=https://vajehyab.com/?q=dhk,k&s=all |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=vajehyab.com |زمان=fa |type=فەرھەنگ}}</ref>}} ناردە سەر شاری ھەولێر و [[قەڵای ھەولێر|قەڵاکەی]] و ئەرکی گرتنی شارەکەی بە ئەرقیۆ دا. گەمارۆدانی شارەکە دەستی پێکرد، ئەرقیۆ و سوپای مەغۆلەکان گەمارۆی شارەکەیان دا و سەربازگە کوردییەکانی ناو قەڵای ھەولێر بەتوندی بەرگرییان کرد لە بەرامبەر ھێزی مەغۆلەکان. لە ھەوڵێکدا، بۆ دوورکەوتنەوە لە شەڕ و پێکدادان، حاکمی ھەولێر، تاجەددین سەڵایا{{تێبینی|محەممەد بن نەسڕ بن سەڵایا یەحیا تاجەددین ئەبولمەکارم بن سەڵایا ئەلھاشمی ئەلعەلەوی ({{بە عەرەبی|مُحَمَّد بْنُ نَصْر بْنُ صَلَایَا یَحْیی تَاجُ الدِّینِ أَبُو المَکَارِمِ بْنُ صَلَایَا الھَاشِمِی العَلَوِی}})، حاکم و نوێنەری خەلیفە بوو لە [[ھەولێر]]، [[ھۆلاکۆ خان]] لە نزیک [[تەورێز]] کوشتی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=صلاح الدین|یەکەم=الصفدی|ناونیشان=https://shamela.ws/book/6677/1167|سەردێڕ=الوافی بالوفیات|ساڵ=سەدەی ١٤یەم|زمان=ar|chapter=الجزء الخامس|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=تاج الدین ابن صلایا |ناونیشان=https://www.fnoor.com/main/articles.aspx?article_no=58617 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=موقع فیصل نور |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[عەبدولعەزیز تەباتەبائی]]|ناونیشان=https://ablibrary.net/book_content/13191/429|سەردێڕ=معجم أعلام الشیعة|پەڕەکان=٤٢٩|زمان=ar}}</ref>}} ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاند، بەڵام ئەرقیۆ پێداگریی کرد لەسەر خۆبەدەستەوەدانی قەڵاکە. کاتێکیش تاجەددین سەڵایا ویستی ھێزەکانی ناو قەڵاکە ڕازی بکات کە خۆیان بەدەستەوە بدەن، ھێزەکان ڕازی نەبوون و بەردەوام بوون لە شەڕکردن. ھەوڵەکان شکستی ھێنا و کاتێک تاجەددین گەڕایەوە، بۆ [[ھۆلاکۆ خان]] نێردرا و دواتریش لەسێدارەدرا. گەمارۆدانەکە بێچارە بەردەوام بوو. دواتر مەغۆلەکان ھاوکارییان لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] وەرگرت، کە ملکەچی مەغۆلەکان ببوو. سەڕەڕای ھاوکارییەکانیش، کوردەکانی ناو قەڵا توانییان لە بەرگری بەردەوام ببن و تەنانەت ھێرشی پێچەوانەش بکەن. تا دواجار دوای گەمارۆیەکی زۆر و توند، مەغۆلەکان و لەشکری مووسڵ توانییان بەرگریی قەڵاکە بشکێنن و دەست بگرن بەسەر قەڵاکە. == پێشینە == {{ھەروەھا ببینە|کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)|گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)}} [[پەڕگە:Middle east map 1250.png|وێنۆک|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٠، کە [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] (شین) و [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسیش]] (ڕەش) نیشان دەدات، پێش ئەوەی [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتە گەورەکەی دەست پێبکات بۆ داگیرکاریی زیاتر لە سنووری ڕۆژئاوای ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل و گەمارۆدانی شاری بەغدا و شاری ھەولێر لە ساڵی ١٢٥٨]] پێشتریش مەغۆلەکان چەند ھەوڵێکیان دابوو بۆ گرتنی شاری ھەولێر و قەڵاکەی؛ کە دوای ئەوەی سنوورەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] گەیشتە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] و دەوروبەری لە ساڵی ٦٢٩ی کۆچی / ١٢٣١ی زایینی، ھێزەکانی مەغۆل بەرەو [[شارەزوور]] پێشڕەوییان کرد کە ناوچەیەکی مێژووییی گەورە بوو و [[ھەولێر|ھەولێریشی]] دەگرتەوە. حاکمی ھەولێر داوای ھاوکاریی لە خەلیفەی عەبباسی [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] کرد، بۆیە خەلیفە پارەی بۆ دابینکرد و سەربازانی ئامادەکرد لە ژێر فەرمانی جەمالەددین قەشتمەر ئەلنەسیری، کە پەیوەندییان بە سەربازەکانی فەرمانڕەوای ھەولێرەوە کرد بۆ یارمەتیدانی و ھەموویان بەرەو گوندی موغان ڕێپێوانیان کرد، بەڵام نەیانتوانی لەوێ بمێننەوە، و ھێزەکانی خەلافەت بەدەست نەبوونی ئاوەوە دەیانناڵاند، بۆیە زۆرێکیان گیانیان لەدەستدا و سەربازەکان لە فەرماندەی ھێزەکانی خەلیفە بڵاوبوونەوە و کاتێک مەغۆلەکان پێشڕەوییان نەکرد بۆ شەڕکردن لەگەڵیان، بەمەش ھێزەکان گەڕانەوە بۆ [[بەغدا]].^{<ref name=":0">{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩</ref>}<ref name=":5">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Kameran |یەکەم=A. Mahmud |دوایین٢=Said |یەکەم٢=A. Mutlak |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٤ |سەردێڕ=The impact of the Mongol invasion on the city of Erbil |ناونیشان=https://muthuruk.mu.edu.iq/cgi/viewcontent.cgi?article=2484&context=journal |journal=Uruk Journal of Human Sciences |زمان=ar |بەرگ=١٧|issue=2 |پەڕەکان=٥٠٠-٥٠٤}}</ref> دواتر شاری ھەولێر کەوتە ژێر دەسەڵاتی عەبباسییەکان و مەغۆلەکان دواتر ھاتنە ھەولێر و دوای چەندین ھێرش و پێکدادان مەغۆلەکان شکان و پاشەکشەیان کرد. خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا|موستەنسیر بیللا]] فەرمانی ئامادەکردنی سەربازەکانی دەرکرد، بانگەوازێکی دەرکرد بۆ کۆکردنەوەی بەدەوییەکان لە بیابانەکانەوە، و سەربازە پیادەکان لە قەزاکانەوە، و فەرماندەی خۆی جەمالەددین قەشتمەری بەسەریاندا دانا. پاشان سوپای عەبباسییەکان بە دوای مەغۆلەکاندا ڕۆیشتن، بەڵام ئەوان ڕوویان لە بەغدا کردەوە، چوونکە مەغۆلەکان کشانەوە بۆ ئەو ناوچانەی کە لە [[ویلایەتی جیبال|شاخەکاندا]] کۆنتڕۆڵیان دەکرد.<ref name=":0" /><ref name=":5" /> دوای شکستی ھەڵمەتەکانی پێشوویان دژی [[ھەولێر]]، دواجار مەغۆلەکان بڕیاریان دا بە سی ھەزار سوارەوە داگیری بکەن، بە سەرۆکایەتیی تجتکای. لە [[زولقەعدە|زولقەعدەی]] ٦٣٤ کۆچی / ١٢٣٧ی زایینی ھاتنە ھەولێر. زۆرێکیان لە خەڵک کوشت، شارەکەیان تاڵانکرد و ئەوانەی تێیدا بوون کوشتیان و ژنانیان بەدیلگرت و دەستیان بەسەر پارەکاندا گرت، تا شارەکە وێران و پیس بوو بەھۆی زۆریی تەرمی مردوو و لاشە مردووەکانەوە. ئەو خەڵکەیشی کە دەیانتوانی لە دەستی مەغۆلەکان دەرباز ببن، پەنایان دەبردە بەر [[قەڵای ھەولێر]]، بۆیە مەغۆلەکان گەمارۆیان دا. ھاوکات لە نێو ھەواڵی ئەوەی بەسەر خەڵکی ھەولێردا ھاتووە، خەلیفە [[مەنسوور موستەنسیر بیللا]] لەشکرێکی لە سوپای خۆی بە فەرماندەییی شەرەفەددین ئیقبال ئەلشەرابی نارد بۆ ھەولێر. لەشکرەکە بەرەو [[تکریت]] ڕێپێوانیان کرد دواتر تاوەکوو باشووری ھەولێر ھاتن و کاتێکیش مەغۆلەکان ئاگاداری ھاتنی سوپای خەلافەت بوون، بڕیاریان دا واز لە گەمارۆدانی قەڵای ھەولێر بھێنن. تەنانەت ئەو پارە و غەنیمەتەشیان بەجێھێشت کە لە خەڵکی ئاسایی تاڵانیان کردبوو و کشانەوە بۆ [[تەورێز]] و سوپای عەبباسیش گەڕانەوە [[بەغدا]].^{<ref>{{بیرخستنەوە |journal=Journal of Near Eastern Studies |issue=1 |doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404 |دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |بەرگ=٣٦ |پەڕەکان=لاپەڕە ٤٩–٥١ |ساڵ=١٩٧٧}}</ref><ref>{{Cite Q|qid=Q126680995}} لاپەڕە ٩-١٠</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠٢٥ |سەردێڕ=Erbil Citadel |ناونیشان=https://www.chaldeannews.com/2025-content/2025/5/31/erbil-citadel |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=Chaldean News |زمان=en-US}}</ref>}<ref name=":5" /> [[پەڕگە:1253-1260 Mongol Invasion of Middle East.jpg|وێنۆک|داگیرکاریی مەغۆلەکان بۆ سەر [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]] (١٢٥٣-١٢٦٩) کە [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گرتنی بەغدا (١٢٥٨)]] و [[گەمارۆدانی مووسڵ (١٢٦١)|گرتنی مووسڵیش (١٢٦١)]] ئاماژەی پێدراوە]] ھەرچەندە مەغۆلەکان کشانەوە لە ھەولێر لەو کاتدا، شەڕەکانی نێوان مەغۆلەکان و عەبباسیەکان کۆتاییی نەھات، بەو پێیەی مەغۆلەکان بەردەوام بوون لە ھەوڵەکانیان بۆ داگیرکردن و تاڵانکردنی شارەکانی عێراق و کوشتنی دانیشتووانەکانیان. لە ساڵی ١٢٥٦، [[ھۆلاکۆ خان]] ھەڵمەتێکی بەرفراوانی گەورەی دەست پێکرد بۆ سەر خاکی زیاتر و فراوانتر لە سنوورەکانی ڕۆژئاوای [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، کە بەمەش ھۆلاکۆ خان توانیی لە ساڵی ١٢٥٨ ھێرش بکاتە سەر [[خەلافەتی عەباسی|خەلافەتی عەبباسی]] و [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆی بەغدا]] بدات و شارەکە وێران بکات و بەتاڵانی ببات و دوا خەلیفەی عەبباسیش [[موستەعسیم بیللا]] بکوژێت. ھەر لە ھەمان ساڵدا و لە ١٢٥٨ ھۆلاکۆ خان فەرمانی گەمارۆدانی شاری [[ھەولێر|ھەولێری]] دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ERBİL |ناونیشان=https://islamansiklopedisi.org.tr/erbil |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=İslâm Ansiklopedisi |زمان=tr}}</ref><ref name=":5" /> [[پەڕگە:The Caliph, al-Musta'ṣim, brought before Hūlāgū Khān (miniature). Folio 89v (British Library, Or 2780).jpg|ناوەڕاست|وێنۆک|280x280پیکسڵ|خەلیفە [[موستەعسیم بیللا]] بە قۆڵبەستکراوی دەبردرێت بۆ [[ھۆلاکۆ خان]]]] == گەمارۆدانەکە == [[پەڕگە:Middle East Map 1257.png|وێنۆک|428x428پیکسڵ|نەخشەی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست لە ساڵی ١٢٥٧، کە [[ھەولێر]] و [[بەغدا|بەغداشی]] تێدا دەردەکەوێت، ساڵێک پێش ئەوەی ھەردووکیان بگیرێن لەلایەن [[ھۆلاکۆ خان|ھۆلاکۆ خانەوە]]]] گەمارۆدانی شاری ھەولێر ئەو کاتە دەستی پێکرد کە [[ھۆلاکۆ خان]] فەرمانی گرتنی شارەکەی دا و ئەرکی گرتنەکەی سپارد بە فەرماندە ئەرقیۆ (ئەرقیۆ نۆیان). گەمارۆدانی ھەولێریش لە ١٢٥٨ دەستی پێکرد. دەستپێکردنی ئەم گەمارۆدانە ھاوکات بوو لەگەڵ [[گەمارۆدانی بەغدا (١٢٥٨)|گەمارۆدانی بەغدا]]. ھەر کە گەمارۆدانەکە دەستی پێکرد کوردانی ھەولێر بەرگرییەکی توندیان کرد دژ بە ھێزەکانی مەغۆل.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠٢٦ |سەردێڕ=بیداری ملی پیشرفتە در عراق پس از سقوط بغداد ۱۲۵۸ |ناونیشان=https://iraqstudy.com/history/%d8%a8%db%8c%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c-%d9%85%d9%84%db%8c-%d9%be%db%8c%d8%b4%d8%b1%d9%81%d8%aa%d9%87-%d8%af%d8%b1-%d8%b9%d8%b1%d8%a7%d9%82-%d9%be%d8%b3-%d8%a7%d8%b2-%d8%b3%d9%82%d9%88%d8%b7-%d8%a8%d8%ba/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=مطالعات عراق |زمان=fa}}</ref> بۆ زیاتر پەرەنەسەندنی شەڕ و خوێن نەڕژان، تاجەددین بن سەڵایای حاکمی ھەولێر بەتەنیا ملکەچیی خۆی ڕاگەیاند و کە چووە لای ئەرقیۆ نۆیان پێی گوت:<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[ڕەشیدەددین ھەمەدانی|رشید الدین فضل اللە ھمدانی]]|ناونیشان=https://archive.org/details/GameaAlTawarikhV02Pt01/page/n323/mode/2up|سەردێڕ=جامع التواریخ - تاریخ المغول|ساڵ=سەدەی ١٤یەم|پەڕەکان=٢٩٨-٢٩٩|زمان=ar|translator-last=محمد صادق نشأت|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦|translator-last2=محمد موسی ھنداوی|translator-last3=فؤاد عبدالمعطی الصیاد|translator-last4=یحیی الخشاب}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=موسوعة تاریخ العراق بین احتلالین {{!}} إربل الاستیلاء علیھا (قتلة ابن صلایا) |ناونیشان=https://lib.rafed.net/m/?type=c_fbook&b_id=1919&page=233 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=lib.rafed.net |پەڕەکان=٢٣٢-٢٣٣}}</ref><blockquote>باشترین ڕێگا بۆ نیشاندانی ملکەچی تەسلیمبوونی قەڵاکەیە.</blockquote> تاجەددین سەڵایا گەڕایەوە قەڵاکە و ھەوڵی ڕازیکردنی کوردەکانی دا، بەڵام ئەمەی دەست نەکەوت و گوێیان لێی نەگرت. ھەر بۆیە تاجەددین پێداگریی کرد لە تەسلیمبوون، بەڵام نەیتوانی ڕازییان بکات بۆ ملکەچی. بۆیە ناچار بوو بگەڕێتەوە بۆ لای ئەرقیۆ نۆیان و ئەویش ناردیی بۆ لای [[ھۆلاکۆ خان]]، بەڵام ھۆلاکۆ خان لێی قبووڵ نەکرد و فەرمانی کوشنی دا.<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=انتفاضات المدن العراقیة ومقاومتھا الاحتلال الایلخانی. |ناونیشان=http://almerja.com/more.php?idm=201988 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |وێبگە=almerja.com |زمان=ar}}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=محەممەد|یەکەم=ئەمین زەکی بەگ|سەردێڕ=خولاسەیەکی تاریخی کورد و کوردستان|ساڵ=١٩٣١|ژپنک=٩٧٨-٩٧٥-٨٦٣٧-٢٠-١|بەرگ=یەکەم|زمان=ku|chapter=کورد لە دەوری خوارەزمی و ئیلخانی (مەغۆل)دا|chapter-url=https://books.vejin.net/ck/text/28347}}</ref><ref name=":6" /> سەرچاوە مێژوویییەکان باسیان لەوە کردووە کە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی مووسڵ ڕق و کینەیەکی زۆری بەرامبەر تاجەددین بن سەڵایا ھەبووە لە چوارچێوەی ڕکابەرییە سیاسییەکان، وە کاتێکیش ھۆلاکۆ خان دەڕۆیشت بۆ ئازەربایجان، بەدرەددین لوئلوئ چووە خزمەتی ھۆلاکۆ خان بۆ ئەوەی پێشوازیی لێ بکات، ھەر لەو کاتەدا بوو بەدرەددین لوئلوئ ناڕەزاییی دەربڕی بەرامبەر بە تاجەددین بن سەڵایا و بەدرەددین لوئلوئ بە ھۆلاکۆ خانی ڕاگەیاند کە:<ref name=":5" /><ref name=":8">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=شمس الدین|یەکەم=الذھبی|ناونیشان=https://sources.marefa.org/تاريخ_الإسلام_للذهبى--10|سەردێڕ=تاریخ الإسلام ووفیات المشاھیر والأعلام|بەرگ=١٠|زمان=ar}}</ref><ref name=":9">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=تاج الدین صلایا العلوی |ناونیشان=https://www.masaha.org/book/view/2497/page/50 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.masaha.org |پەڕە=٥٠ |type=کتێب}}</ref><blockquote> ئەمە گەورەیەکی عەلەوییە، وە پەیوەندیشی بە خەلافەتەوە ھەیە، خەڵکی فەرمانی ئەویان پەیڕەو دەکرد، وە ئەگەر ھەڵبستێتەوە یاخود یاخی بببێت ئەوا خەڵکەکە لەگەڵ لە فەرمانی ئەودان و لەگەڵیدا ڕادەپەڕن.</blockquote>ھەر بۆیە [[ھۆلاکۆ خان]] لە نزیک شاری [[تەورێز]] لە [[ئازەربایجان (ھەرێم)|ئازەربایجان]] فەرمانی کوشتنی دەرکرد. و ھەروەھا ھۆلاکۆ خان بەڕێزەوە بەدرەددین لوئلوئی ناردەوە بۆ مووسڵ پاش ئەمە.<ref name=":5" /><ref name=":8" /><ref name=":9" />[[پەڕگە:Siege of Erbil 1258-1259.jpg|وێنۆک|350x350پیکسڵ|چیڕۆکی گەمارۆدانەکەی ھەولێر بە فارسی لە لاپەڕەی کتێبی «''[[جامیع ئەلتەواریخ|جامع التواریخ]]''»ی [[ڕەشیدەددین ھەمەدانی]]]] گەمارۆدانەکەش بەبێ چارەسەرێک بەردەوام بوو. ئەرقیۆ نۆیان بڕیاری دا کە یارمەتی لە [[بەدرەددین لوئلوئ|بەدرەددین لوئلوئی]] حاکمی [[مووسڵ]] و شانشینی لوئلوئی وەربگرێت، کە ملکەچیی خۆی بۆ مەغۆلەکان ڕاگەیاندبوو. کە لەشکرێکی بۆ نارد و یارمەتیی ھێزەکانی مەغۆلیان دا. بەڵام ھێشتا مەغۆلەکان نەیانتوانی دەست بەسەر قەڵاکەدا بگرن، تەنانەت ھێزە کوردییەکان شەوانە ھێرشیان کردە سەر ئۆردووگای مەغۆلەکان و ژمارەیەکی زۆر لە مەغۆلەکان کوژران و [[مەنجەنیق]] و کەرەستە و خێمەکانی مەغۆلەکانیان سووتاند و ئاگریان لێیان بەردا. کە ئەمەش بووە ھۆی نیگەرانییەکی ڕژد لە فەرماندایەتیی مەغۆلەکان. ئەرقیۆ نۆیان نیگەران بوو لە بەرگرییە توندەکەی قەڵاکە، ھەر بۆیە داوای لە بەدرەددین لوئلوئ کرد کە ڕاوێژی پێ بکات بۆ شکستپێھێنانی قەڵاکە و بەدوایدا نارد، بەدرەددین لوئلوئیش ڕازی بوو و ھەروەھا بە ئەرقیۆ نۆیانی وت:<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><blockquote>باشترین پلان ئەوەیە کە دەستبەسەرداگرتنی قەڵاکە بۆ وەرزێکی تر دوابخرێت، لەبەرئەوەی ئێستا کەشەکە مامناوەند و ئاسایییە، بەڵام کە گەرما ھات، کارەکە قورستر دەبێت و کوردەکان لە شەڕ بێزار دەبن و بێتوانا دەبن، لە کاتی شەڕیشدا ھەڵدێن بۆ چیاکان، لە ئێستادا لە قەڵاکەدا خاوەن ھێزێکی بەرچاو و خۆراکێکی باشن و قەڵاکە بە شێوەیەکی نائاسایی بەھێزە، بۆیە ناتوانرێت داگیر بکرێت مەگەر بە پلان و فێڵ نەبێت.</blockquote>لەسەر بنەمای ئەم ئامۆژگارییانە، ئەرکی گرتنی قەڵاکە ھاوبەشیی پێکرا لەگەڵ [[بەدرەددین لوئلوئ]] و گەمارۆی شارەکە بەردەوامبوو تا دواجار مەغۆلەکان سەرکەوتوو بوون و دەست گیرا بەسەر قەڵاکەدا و گەمارۆدانی شارەکە بەنزیکەیی شەش مانگی خایاند، کە دەشگوترێ بەدرەددین لوئلوئ لایەک لە دیواری قەڵاکەی ڕووخاندووە. تا ساڵی ١٢٥٩ ھەولێر ھاوتای شارەکانی دیکە بەتەواوەتی کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]، پێش ئەوەی ببێتە گۆڕەپانی ڕکابەریی [[ئیلخانی|ئێلخانی]] و [[مەمالیکەکان]].<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":7" /><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین١=Woods |یەکەم١=John E. |سەردێڕ=A note on the Mongol capture of Isfahān |journal=Journal of Near Eastern Studies |بەرگ=٣٦|issue=1 |پەڕەکان=٤٩–٥١|ساڵ=١٩٧٧|doi=10.1086/372531 |issn=0022-2968 |jstor=544126 |s2cid=161867404}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە |دوایین١=Nováček |یەکەم١=Karel |سەردێڕ=Research of the Arbil Citadel, Iraqi Kurdistan, First Season |journal=Památky Archeologické |بەرگ=٩٩ |پەڕەکان=٢٥٩–٣٠٢ |ساڵ=٢٠٠٨ |ناونیشان=http://www.kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&name=FileName&type=FileType&file=Data&id=IDInternet&idname=200 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |issn=0031-0506 |دوایین٢=Chabr |یەکەم٢=Tomáš |دوایین٣=Filipský |یەکەم٣=David |دوایین٤=Janiček |یەکەم٤=Libor |دوایین٥=Pavelka |یەکەم٥=Karel |دوایین٦=Šída |یەکەم٦=Petr |دوایین٧=Trefný |یەکەم٧=Martin |دوایین٨=Vařeka |یەکەم٨=Pavel |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624061343/https://kar.zcu.cz/ovp/data/blob.php?table=internet_list&name=FileName&type=FileType&file=Data&id=IDInternet&idname=200 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>J. von Hammer-Purgstall. 1842. Geschichte der Ilchane, das ist der Mongolen in Persien, Volume 1. P. 159-161.</ref> [[پەڕگە:HulaguAndDokuzKathun.JPG|ناوەڕاست|وێنۆک|311x311پیکسڵ|ھۆلاکۆ خان و ھاوسەرەکەی، [[دۆقوز خاتوون]]]] == پاشھات == [[پەڕگە:MongolEmpire.jpg|وێنۆک|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل لە ١٢٥٩{{Legend|#f0e78c|ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل}}{{Legend|#f9bfc4|دەوڵەتە ژێردەستەکان}}]]شاری ھەولێر، و قەڵاکەی کە قەڵای ھەولێرە، کەوتنە ژێر دەستی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل. پاشان ھۆلاکۆ فەرمانڕەوایەکی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریی مەسیحیی]] بۆ شارۆچکەکە دەستنیشانکرد و ڕێگە بە [[کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سوریانی|کڵێسای ئۆرتۆدۆکسی سریانی]] درا کڵێسایەک بونیاد بنێن. لەگەڵ تێپەڕبوونی کاتدا، چەوساندنەوەی بەردەوامی مەسیحییەکان، جووەکان و بوزییەکان لە سەرانسەری [[ئیلخانی|دەوڵەتی ئێلخانی]] لە ساڵی ١٢٩٥ لەژێر دەسەڵاتی ئەمیری [[ئۆیرات]] [[ئەمیر نەورۆز|نەورۆز]] بەچڕی دەستی پێ کرد، کە کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ئاشوورییە مەسیحییە ڕەسەنەکان ھەبوو.<ref name=":4">Grousset, p. 379</ref> ئەمە لە سەرەتای سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[غەزان خان|غەزان]] دەرکەوت. لە ساڵی ١٢٩٧، دوای ئەوەی غەزان ھەستی کرد بەوەی ئەوەندە بەھێزە کە بەسەر کاریگەریی نەورۆزدا زاڵ بێت، کۆتاییی بە چەوساندنەوەکان ھێنا. لە سەردەمی دەسەڵاتی ئیلخان [[محەممەد خودابەندە ئۆلجایتوو|ئۆلجایتوودا]]، دانیشتووانە [[ئاشوورییەکان]] بۆ ڕزگاربوون لە چەوساندنەوە ھاتنە نێو قەڵاکە. لە بەھاری ١٣١٠دا، [[مەلیک]] (فەرمانڕەوا)ی ناوچەکە بە ھاوکاریی کوردەکان ھەوڵی دا لێیان بستێنێتەوە. سەرەڕای ھەوڵە زۆرەکانی قەشەی تورک [[مار یەھبوڵڵای سێیەم|مار یەھبوڵڵا]] بۆ ڕێگریگرتن لەو چارەنووسە ناھەموارەی کە چاوەڕوان دەکرا، دواجار قەڵاکە دوای گەمارۆدانی لەلایەن سوپای ئێلخانی و سەرۆکخێڵە کوردەکان لە ١ی تەممووزی ١٣١٠دا گیرا، و ھەموو بەرگریکاران کۆمەڵکوژکران، زۆرێک لە دانیشتووانە ئاشوورییەکانی بەشی خوارەوەی شارەکەش بە ھەمان شێوە.<ref name="sourdel">{{بیرخستنەوە|دوایین١=Sourdel |یەکەم١=D. |سەردێڕ=Encyclopaedia of Islam, Second Edition |ساڵ=٢٠١٠|editor1-last=Bearman |editor1-first=P. |chapter=Irbil |بڵاوکەرەوە=Brill Online |oclc=٦٢٤٣٨٢٥٧٦|editor2-last=Bianquis |editor2-first=Th. |editor3-last=Bosworth |editor3-first=C.E. |editor4-last=van Donzel |editor4-first=E. |editor5-last=Heinrichs |editor5-first=W.P. |editor3-link=Clifford Edmund Bosworth}}</ref><ref name=":4" /> == ئەمانەش ببینە == * [[کەوتنی ھەولێر (١٢٣٧)]] == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == <references responsive="" />{{وتاری باش|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠٢٦}}{{تووڵی دەروازە|شەڕ|مێژوو|پارێزگای ھەولێر|کوردستان}} [[پۆل:گەمارۆدانەکان بە بەشداریی ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] [[پۆل:گەمارۆدانەکانی ھەولێر]] [[پۆل:گەمارۆدانەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی ھەولێر]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] 7ihm4oywbps41n11tru9tf5qihvsmob 2 299999 1698643 1694305 2026-11-01T09:54:50Z SakuraBot 51806 بۆت: نوێکردنەوەی پێڕستی وتارە کورتەکان دەربارەی ژنان 1698643 wikitext text/x-wiki {{Center|''ئەم پەڕەیە بە شێوەی خۆکار نوێدەکرێتەوە. ئەو وتارانەی دەربارەی ژنانن و کورتن لێرەدا ڕیز کراون، لە کورتترینەوە، بۆ ئەوەی بزانرێت کام وتار زۆرترین پێویستی بە کارکردن ھەیە. ژمارەکان بە بایتی ناوەڕۆک تەواون واتا: سەرچاوە و داڕێژە و خشتەکان ژمار ناکرێن.''}} '''کۆی وتارەکان دەربارەی ژنان:''' 2853 · '''پێویستیان بە کارکردن ھەیە:''' 200 · '''دوایین نوێکردنەوە:''' 2026-11-01 09:54 UTC {| class="wikitable sortable" style="margin:1em auto;" ! # !! وتار !! ناوەڕۆک (بایت) !! قەبارەی پەڕە !! کۆلکە؟ |- |1 |[[لۆرن ھۆڵی]] |68 |1177 |{{Green|بەڵێ}} |- |2 |[[ھان نا-نا]] |79 |1841 |{{Red|نەخێر}} |- |3 |[[سوزان رۆکێت]] |80 |581 |{{Green|بەڵێ}} |- |4 |[[ھا جی-یۆنگ]] |82 |1269 |{{Red|نەخێر}} |- |5 |[[جوونۆ]] |96 |466 |{{Green|بەڵێ}} |- |6 |[[ھۆنگ ڕی-نا]] |97 |1275 |{{Red|نەخێر}} |- |7 |[[رافایلا دێ لۆرنتیس]] |103 |765 |{{Green|بەڵێ}} |- |8 |[[مریەم بووبانی]] |109 |1477 |{{Green|بەڵێ}} |- |9 |[[ماریسۆل گۆنزالێز]] |114 |732 |{{Green|بەڵێ}} |- |10 |[[سێریس (میتۆلۆژیا)]] |117 |527 |{{Green|بەڵێ}} |- |11 |[[ھان سوو-یۆن]] |120 |1359 |{{Red|نەخێر}} |- |12 |[[ھۆنگ جی-یوون]] |120 |1414 |{{Red|نەخێر}} |- |13 |[[کیم یوو-ری]] |120 |1797 |{{Red|نەخێر}} |- |14 |[[فو جینگ]] |120 |1821 |{{Green|بەڵێ}} |- |15 |[[کیم ھێ-جون]] |122 |1912 |{{Red|نەخێر}} |- |16 |[[ڤینوس (میتۆلۆژیا)]] |124 |679 |{{Green|بەڵێ}} |- |17 |[[چۆی یوو-جونگ (خانمەکتەر)]] |124 |1672 |{{Green|بەڵێ}} |- |18 |[[ھان چی-ئاھ]] |124 |1910 |{{Red|نەخێر}} |- |19 |[[ھۆنگ یۆ-جین]] |126 |1396 |{{Red|نەخێر}} |- |20 |[[ژانگ یوچی]] |128 |1943 |{{Green|بەڵێ}} |- |21 |[[ئەڵایڤ فیلمز]] |132 |512 |{{Green|بەڵێ}} |- |22 |[[ھۆنگ سوو-ھیون]] |132 |1832 |{{Red|نەخێر}} |- |23 |[[ھیۆ یی-جەی]] |134 |1465 |{{Red|نەخێر}} |- |24 |[[چو یێ-جین]] |135 |1503 |{{Green|بەڵێ}} |- |25 |[[ھوانگ سیۆک-جیۆنگ]] |135 |1680 |{{Red|نەخێر}} |- |26 |[[ھۆنگ سیونگ-ھی]] |136 |1613 |{{Red|نەخێر}} |- |27 |[[چۆی یو-ھوا]] |137 |1353 |{{Green|بەڵێ}} |- |28 |[[ڤیرۆنیکا کووپەر]] |138 |1040 |{{Green|بەڵێ}} |- |29 |[[کیم ئیون-سووک]] |140 |1690 |{{Red|نەخێر}} |- |30 |[[ھان سونگ-یون]] |140 |1710 |{{Red|نەخێر}} |- |31 |[[بۆن مۆت پرۆداکشنز]] |141 |936 |{{Green|بەڵێ}} |- |32 |[[ھان جی-ئان]] |141 |1628 |{{Red|نەخێر}} |- |33 |[[ھۆنگ ئین-یۆنگ]] |142 |1391 |{{Red|نەخێر}} |- |34 |[[سالی بلەین]] |142 |1660 |{{Green|بەڵێ}} |- |35 |[[ستەیسی تایتڵ]] |147 |833 |{{Green|بەڵێ}} |- |36 |[[ماریا بێڵۆ]] |147 |1510 |{{Green|بەڵێ}} |- |37 |[[ئان سێر]] |149 |1741 |{{Green|بەڵێ}} |- |38 |[[یوو دا-ئین]] |149 |1864 |{{Red|نەخێر}} |- |39 |[[کیم کۆت-بی]] |149 |1904 |{{Red|نەخێر}} |- |40 |[[ئاڤا ئاکریس]] |150 |1165 |{{Green|بەڵێ}} |- |41 |[[پێگی ئەھێرن]] |150 |1310 |{{Green|بەڵێ}} |- |42 |[[ھوانگ سون-ھی]] |150 |1493 |{{Red|نەخێر}} |- |43 |[[ئان سکات]] |151 |1669 |{{Green|بەڵێ}} |- |44 |[[بانگ ئیون-جین]] |151 |1881 |{{Green|بەڵێ}} |- |45 |[[ھان یۆ-ریوم]] |152 |1525 |{{Red|نەخێر}} |- |46 |[[ھان ھێ-رین]] |152 |1943 |{{Red|نەخێر}} |- |47 |[[ڕۆبن توونی]] |153 |1572 |{{Green|بەڵێ}} |- |48 |[[ئان پوارێ]] |153 |1606 |{{Green|بەڵێ}} |- |49 |[[ئان کەلیف]] |153 |1606 |{{Green|بەڵێ}} |- |50 |[[ئان گۆدار]] |153 |1686 |{{Green|بەڵێ}} |- |51 |[[لیو ڕوشی]] |153 |1786 |{{Green|بەڵێ}} |- |52 |[[گیدیەن ئادڵن]] |154 |1646 |{{Green|بەڵێ}} |- |53 |[[لورانس ئیشێ]] |155 |1685 |{{Green|بەڵێ}} |- |54 |[[میشێل لێبر]] |155 |1835 |{{Green|بەڵێ}} |- |55 |[[ماریاما با]] |155 |1868 |{{Green|بەڵێ}} |- |56 |[[لویس لابێ]] |155 |1930 |{{Green|بەڵێ}} |- |57 |[[ئیبرۆ تیمتیک]] |156 |1349 |{{Green|بەڵێ}} |- |58 |[[کارێل مێنین]] |157 |1621 |{{Green|بەڵێ}} |- |59 |[[فاتوو دیۆمێ]] |157 |1679 |{{Green|بەڵێ}} |- |60 |[[ماری نۆئێل]] |157 |1733 |{{Green|بەڵێ}} |- |61 |[[ژی بروونۆ]] |157 |1748 |{{Green|بەڵێ}} |- |62 |[[ئانی دۆگرۆت]] |157 |1752 |{{Green|بەڵێ}} |- |63 |[[فرێد ڤارگاس]] |157 |1903 |{{Green|بەڵێ}} |- |64 |[[ماریز کۆندێ]] |157 |1904 |{{Green|بەڵێ}} |- |65 |[[ئیزابێڵا ئاکریس]] |158 |1089 |{{Green|بەڵێ}} |- |66 |[[بێڤەرڵی ئادڵەند]] |158 |1269 |{{Green|بەڵێ}} |- |67 |[[ئەلێگرا ئاکۆستا]] |158 |1281 |{{Green|بەڵێ}} |- |68 |[[ئابی وۆلکە]] |159 |1024 |{{Green|بەڵێ}} |- |69 |[[بێاتریس لێکا]] |159 |1716 |{{Green|بەڵێ}} |- |70 |[[سۆفی کۆتەن]] |159 |1864 |{{Green|بەڵێ}} |- |71 |[[ئامێلی نۆتوم]] |159 |1890 |{{Green|بەڵێ}} |- |72 |[[ماری ئێندیای]] |159 |1902 |{{Green|بەڵێ}} |- |73 |[[سەمیرا بێلیل]] |159 |1919 |{{Green|بەڵێ}} |- |74 |[[ئان-ماری سیمۆن]] |160 |1674 |{{Green|بەڵێ}} |- |75 |[[سکایلەر وایت]] |161 |738 |{{Green|بەڵێ}} |- |76 |[[میریەم سێلاسو]] |161 |900 |{{Green|بەڵێ}} |- |77 |[[نێلی ئارکان]] |161 |1447 |{{Green|بەڵێ}} |- |78 |[[بێئاتریکس بێک]] |161 |1683 |{{Green|بەڵێ}} |- |79 |[[جیۆنگ دا-بین]] |161 |1897 |{{Green|بەڵێ}} |- |80 |[[دۆمینیک ڕۆلەن]] |161 |1911 |{{Green|بەڵێ}} |- |81 |[[ماری شرایدەر]] |162 |859 |{{Green|بەڵێ}} |- |82 |[[ئەلێکس ھیرشی]] |163 |827 |{{Green|بەڵێ}} |- |83 |[[کلۆئێ دولۆم]] |163 |1049 |{{Green|بەڵێ}} |- |84 |[[ئێدیت پیاف]] |163 |1244 |{{Green|بەڵێ}} |- |85 |[[جێسیکا سترۆپ]] |163 |1358 |{{Green|بەڵێ}} |- |86 |[[فرانسواز نیمال]] |163 |1595 |{{Green|بەڵێ}} |- |87 |[[ڤیڤیەن موور]] |163 |1627 |{{Green|بەڵێ}} |- |88 |[[کیکوو یاماتا]] |163 |1669 |{{Green|بەڵێ}} |- |89 |[[مادلێن بوردووک]] |163 |1698 |{{Green|بەڵێ}} |- |90 |[[بێئاتریس ئامێر]] |163 |1729 |{{Green|بەڵێ}} |- |91 |[[کارۆلین لامارش]] |163 |1741 |{{Green|بەڵێ}} |- |92 |[[ماریلین دێبیۆل]] |163 |1760 |{{Green|بەڵێ}} |- |93 |[[ئاندرێ بروونن]] |163 |1847 |{{Green|بەڵێ}} |- |94 |[[گابریێل ڤیتکاپ]] |163 |1912 |{{Green|بەڵێ}} |- |95 |[[فرانسین دو سێلڤ]] |164 |1644 |{{Green|بەڵێ}} |- |96 |[[دێلفین دو ڤیگان]] |164 |1900 |{{Green|بەڵێ}} |- |97 |[[ماریاما ئێندوای]] |165 |1630 |{{Green|بەڵێ}} |- |98 |[[نیکۆل مالانکۆنی]] |165 |1701 |{{Green|بەڵێ}} |- |99 |[[تاوۆس ئامراوش]] |165 |1827 |{{Green|بەڵێ}} |- |100 |[[مارگۆریت ئۆدو]] |165 |1860 |{{Green|بەڵێ}} |- |101 |[[فران واڵش]] |166 |1019 |{{Green|بەڵێ}} |- |102 |[[ژانین بواسار]] |166 |1766 |{{Green|بەڵێ}} |- |103 |[[سیمۆن شڤارز-بارت]] |166 |1787 |{{Green|بەڵێ}} |- |104 |[[کلۆد پووژاد-رۆنو]] |166 |1836 |{{Green|بەڵێ}} |- |105 |[[لوییز دو ڤیلمۆرا]] |166 |1935 |{{Green|بەڵێ}} |- |106 |[[ھان سۆ-ھی]] |166 |1936 |{{Red|نەخێر}} |- |107 |[[کەتی ڕێمی]] |167 |1599 |{{Green|بەڵێ}} |- |108 |[[لوویز درێڤێ]] |167 |1762 |{{Green|بەڵێ}} |- |109 |[[ژۆنڤیێ فۆکۆنیێ]] |167 |1839 |{{Green|بەڵێ}} |- |110 |[[لیندا ماریا بارۆس]] |168 |1292 |{{Green|بەڵێ}} |- |111 |[[مێلیس دو کێرانگێل]] |168 |1819 |{{Green|بەڵێ}} |- |112 |[[ھوانگ وو-سیول-ھێ]] |168 |1924 |{{Red|نەخێر}} |- |113 |[[ڕاندی زووکەربێرگ]] |169 |1026 |{{Green|بەڵێ}} |- |114 |[[ژۆئێل برێت]] |169 |1613 |{{Green|بەڵێ}} |- |115 |[[ھا یۆن-سوو]] |169 |1841 |{{Red|نەخێر}} |- |116 |[[ڕووت ڕۆز]] |170 |948 |{{Green|بەڵێ}} |- |117 |[[ھۆنگ سوو-ئاھ]] |170 |1738 |{{Red|نەخێر}} |- |118 |[[گیل ئیون-ھێ]] |171 |1666 |{{Red|نەخێر}} |- |119 |[[ئیلا مایار]] |171 |1784 |{{Green|بەڵێ}} |- |120 |[[ڤیۆلات لۆدیوک]] |171 |1943 |{{Green|بەڵێ}} |- |121 |[[پاتی کار]] |172 |1008 |{{Green|بەڵێ}} |- |122 |[[ھۆپ بووت]] |172 |1064 |{{Green|بەڵێ}} |- |123 |[[ماری ئان باربیێ]] |172 |1699 |{{Green|بەڵێ}} |- |124 |[[لیندا ھامیڵتن]] |173 |1290 |{{Green|بەڵێ}} |- |125 |[[لێسلی کاپلان]] |173 |1873 |{{Green|بەڵێ}} |- |126 |[[مەی بەکڵی]] |174 |963 |{{Green|بەڵێ}} |- |127 |[[ماگی کیلی]] |174 |1108 |{{Green|بەڵێ}} |- |128 |[[لۆرن جۆنز]] |174 |1156 |{{Green|بەڵێ}} |- |129 |[[کاتی کێلی]] |174 |1218 |{{Green|بەڵێ}} |- |130 |[[ڕائوول دو نێڤری]] |174 |1745 |{{Green|بەڵێ}} |- |131 |[[گرێتە ھێرمان]] |174 |1892 |{{Red|نەخێر}} |- |132 |[[مێرسێدێس دێئامبرۆزیس]] |175 |977 |{{Green|بەڵێ}} |- |133 |[[ئێلین دو مۆنفێران]] |175 |1830 |{{Green|بەڵێ}} |- |134 |[[کریستی بوس]] |176 |1012 |{{Green|بەڵێ}} |- |135 |[[سابرا جۆنز]] |176 |1050 |{{Green|بەڵێ}} |- |136 |[[ستۆرم لارج]] |176 |1284 |{{Green|بەڵێ}} |- |137 |[[ژۆرژ دو بێربروون]] |176 |1835 |{{Green|بەڵێ}} |- |138 |[[ئیرێن ئاموا]] |177 |1861 |{{Green|بەڵێ}} |- |139 |[[کاترین پوتزی]] |177 |1896 |{{Green|بەڵێ}} |- |140 |[[فۆرتونا]] |178 |474 |{{Green|بەڵێ}} |- |141 |[[جۆنیکا بووت]] |178 |909 |{{Green|بەڵێ}} |- |142 |[[کینان کامپا]] |178 |1137 |{{Green|بەڵێ}} |- |143 |[[فرانسواز اوربان-منینگر]] |178 |1645 |{{Green|بەڵێ}} |- |144 |[[مەنسوورە خوجەستە باقرزادە]] |179 |1192 |{{Green|بەڵێ}} |- |145 |[[شایلا ستایلز]] |179 |1490 |{{Green|بەڵێ}} |- |146 |[[فیدجا سیمۆ]] |180 |909 |{{Green|بەڵێ}} |- |147 |[[جولی ڕۆبینسن]] |180 |958 |{{Green|بەڵێ}} |- |148 |[[جۆنستن بێنێت]] |180 |1005 |{{Green|بەڵێ}} |- |149 |[[باربارا لانگ]] |180 |1018 |{{Green|بەڵێ}} |- |150 |[[ئانیکا بۆراس]] |180 |1108 |{{Green|بەڵێ}} |- |151 |[[ئالیسن مارتن]] |180 |1313 |{{Green|بەڵێ}} |- |152 |[[ڕەی سیھۆرن]] |180 |1453 |{{Green|بەڵێ}} |- |153 |[[دیمە ئەکتا]] |180 |1694 |{{Green|بەڵێ}} |- |154 |[[بریتانی لاودا]] |181 |1359 |{{Green|بەڵێ}} |- |155 |[[ھاروکا ئابێ]] |181 |1741 |{{Green|بەڵێ}} |- |156 |[[سیۆ وو]] |181 |1921 |{{Green|بەڵێ}} |- |157 |[[نانسی کوان]] |182 |1406 |{{Green|بەڵێ}} |- |158 |[[مارسولین دێبۆردو ڤالمۆر]] |182 |1788 |{{Green|بەڵێ}} |- |159 |[[کاترین لابووبێ]] |183 |1647 |{{Green|بەڵێ}} |- |160 |[[ڕووچی سانگڤی]] |184 |782 |{{Green|بەڵێ}} |- |161 |[[لۆرا فرایزەر]] |184 |967 |{{Green|بەڵێ}} |- |162 |[[ئاریانا مادیکس]] |184 |1257 |{{Green|بەڵێ}} |- |163 |[[بێتسی بڕاندت]] |184 |1477 |{{Green|بەڵێ}} |- |164 |[[مۆنیک تۆماسێتیێ]] |184 |1653 |{{Green|بەڵێ}} |- |165 |[[فاننی کەدێو]] |184 |1714 |{{Green|بەڵێ}} |- |166 |[[لوویز ڤیکتۆرین ئاکلارمان]] |184 |1866 |{{Green|بەڵێ}} |- |167 |[[ئۆقیانووسەکان]] |185 |957 |{{Green|بەڵێ}} |- |168 |[[سۆفی فونتانێل]] |185 |1685 |{{Green|بەڵێ}} |- |169 |[[ئاتیا شیتی]] |186 |1220 |{{Green|بەڵێ}} |- |170 |[[جیۆ سۆ-مین]] |187 |1114 |{{Green|بەڵێ}} |- |171 |[[ئاروشی نیشانک]] |187 |1364 |{{Green|بەڵێ}} |- |172 |[[یاسکۆ سەواگوچی]] |187 |1449 |{{Green|بەڵێ}} |- |173 |[[بێلیندا کانۆن]] |187 |1629 |{{Green|بەڵێ}} |- |174 |[[لۆرانس کۆسێ]] |187 |1830 |{{Green|بەڵێ}} |- |175 |[[لیندسی ئێڵیس جۆنز]] |188 |1473 |{{Green|بەڵێ}} |- |176 |[[شانتال تۆما]] |188 |1895 |{{Green|بەڵێ}} |- |177 |[[لیتۆ]] |189 |677 |{{Green|بەڵێ}} |- |178 |[[سۆفی لووبیێر]] |189 |1696 |{{Green|بەڵێ}} |- |179 |[[چۆی یوو-یۆنگ]] |190 |1935 |{{Green|بەڵێ}} |- |180 |[[مارتو بیبێسکو]] |191 |1842 |{{Green|بەڵێ}} |- |181 |[[مادلێن دو سکوودێری]] |192 |1347 |{{Green|بەڵێ}} |- |182 |[[فرانسواز مال-ژۆریس]] |192 |1892 |{{Green|بەڵێ}} |- |183 |[[ئینسا]] |193 |590 |{{Green|بەڵێ}} |- |184 |[[جەین جۆزێف]] |193 |1164 |{{Green|بەڵێ}} |- |185 |[[یویوکۆ تاکێمیا]] |193 |1432 |{{Red|نەخێر}} |- |186 |[[ڤیرژینی دێپانت]] |194 |1292 |{{Green|بەڵێ}} |- |187 |[[ژیزێل پینو]] |194 |1859 |{{Green|بەڵێ}} |- |188 |[[ئاولا پۆڵسن]] |195 |816 |{{Green|بەڵێ}} |- |189 |[[ئوم ئاینگ-ڕان]] |195 |1883 |{{Green|بەڵێ}} |- |190 |[[مۆ کۆلینز]] |196 |1643 |{{Green|بەڵێ}} |- |191 |[[لین کۆلینز]] |196 |1712 |{{Green|بەڵێ}} |- |192 |[[سۆفیا ھوبلیتز]] |198 |810 |{{Green|بەڵێ}} |- |193 |[[ئێمیڵی کینی]] |198 |1458 |{{Green|بەڵێ}} |- |194 |[[لۆرن ڕیدلۆف]] |198 |1601 |{{Green|بەڵێ}} |- |195 |[[ئیدی پاتەرسن]] |199 |1240 |{{Green|بەڵێ}} |- |196 |[[پاولا لازارۆ]] |200 |952 |{{Green|بەڵێ}} |- |197 |[[ئەنجێڵ تیۆری]] |200 |1105 |{{Green|بەڵێ}} |- |198 |[[کاتلین ناکۆن]] |200 |1208 |{{Green|بەڵێ}} |- |199 |[[لەیلا ڕۆبینز]] |200 |1351 |{{Green|بەڵێ}} |- |200 |[[قەدەم خەیر]] |202 |690 |{{Green|بەڵێ}} |} d5zregpmjx1ri7uv75sxk4ynxtsvwwc 3 300330 1698520 1696012 2026-11-01T01:50:31Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت (کۆنتر لە ٢٠ ڕۆژ) بۆ [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی ١]] 1698520 wikitext text/x-wiki {{Center|''This page collects SakuraBot's notes about advanced-rights requests on Meta and Simple English Wikipedia, which used to be posted on [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|the talk page]]. New notes are added here automatically.''}} <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(20d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} == Advanced-rights requests (12 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robertsky@tetwiki|Robertsky@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Filtre antiabus@multiple projects|Filtre antiabus@multiple projects]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Sohom Datta|Sohom Datta]] — <small>Requests for regular adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Christopher Schwarzkopf (WMDE)|Christopher Schwarzkopf (WMDE)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The Discoverer@gomwiki|The Discoverer@gomwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-12</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Xmwdcytbpbzcamw@global|Xmwdcytbpbzcamw@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-10-12</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for checkuser/SHB|SHB]] — <small>Requests for CheckUser access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Gayobah13@ff.wikipedia|Gayobah13@ff.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Flipdot@ruewiki|Flipdot@ruewiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-14</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ar choler@brWiktionary|Ar choler@brWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Isma4l@sowikipedia|Isma4l@sowikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rzuwig@plwikivoyage|Rzuwig@plwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-15</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Volstand@bjnwikipedia|Volstand@bjnwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ranjithsiji@mlwikibooks|Ranjithsiji@mlwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bicolino34@ukwikisource|Bicolino34@ukwikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwiktionary|MarwanMHD@gorwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-18</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Mohammed Qays|Mohammed Qays]] — <small>Requests for translation adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Eduardogobi|Eduardogobi]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#BJ Sinaga@tet.wikipedia.org|BJ Sinaga@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwikiquote|MarwanMHD@gorwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/A826|A826]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saiphani02@tewikisource|Saiphani02@tewikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me|Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-21</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org|J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikibooks|Rulwarih@mswikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikiquote|Rulwarih@mswikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ndahiro derrick@rw.wikipedia|Ndahiro derrick@rw.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#أبو هشام@arwiktionary|أبو هشام@arwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٥:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robins7@cswikipedia|Robins7@cswikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-22</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Aesthetic of me|Global rollback for Aesthetic of me]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-10-23</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Onegaborg@olo.wikipedia|Onegaborg@olo.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-23</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Badak Jawa@bew.wikipedia|Badak Jawa@bew.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-25</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Pristome|Global rollback for Pristome]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-10-25</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Panpanchik@uzwikiquote|Panpanchik@uzwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bottoo@ptwikiquote|Bottoo@ptwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-27</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) gwad7rop7uxzmwfqc7lh55iqr3qhq7r 1698626 1698520 2026-11-01T08:00:46Z SakuraBot 51806 Bot: open advanced-rights requests 1698626 wikitext text/x-wiki {{Center|''This page collects SakuraBot's notes about advanced-rights requests on Meta and Simple English Wikipedia, which used to be posted on [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|the talk page]]. New notes are added here automatically.''}} <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(20d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} == Advanced-rights requests (12 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robertsky@tetwiki|Robertsky@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Filtre antiabus@multiple projects|Filtre antiabus@multiple projects]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Sohom Datta|Sohom Datta]] — <small>Requests for regular adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Christopher Schwarzkopf (WMDE)|Christopher Schwarzkopf (WMDE)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The Discoverer@gomwiki|The Discoverer@gomwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-12</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Xmwdcytbpbzcamw@global|Xmwdcytbpbzcamw@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-10-12</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for checkuser/SHB|SHB]] — <small>Requests for CheckUser access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Gayobah13@ff.wikipedia|Gayobah13@ff.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Flipdot@ruewiki|Flipdot@ruewiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-13</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-14</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ar choler@brWiktionary|Ar choler@brWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Isma4l@sowikipedia|Isma4l@sowikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rzuwig@plwikivoyage|Rzuwig@plwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-15</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Volstand@bjnwikipedia|Volstand@bjnwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ranjithsiji@mlwikibooks|Ranjithsiji@mlwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bicolino34@ukwikisource|Bicolino34@ukwikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwiktionary|MarwanMHD@gorwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-18</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Mohammed Qays|Mohammed Qays]] — <small>Requests for translation adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Eduardogobi|Eduardogobi]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#BJ Sinaga@tet.wikipedia.org|BJ Sinaga@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwikiquote|MarwanMHD@gorwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/A826|A826]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saiphani02@tewikisource|Saiphani02@tewikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me|Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-21</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org|J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikibooks|Rulwarih@mswikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikiquote|Rulwarih@mswikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ndahiro derrick@rw.wikipedia|Ndahiro derrick@rw.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#أبو هشام@arwiktionary|أبو هشام@arwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٥:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robins7@cswikipedia|Robins7@cswikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-22</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Aesthetic of me|Global rollback for Aesthetic of me]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-10-23</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Onegaborg@olo.wikipedia|Onegaborg@olo.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-23</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Badak Jawa@bew.wikipedia|Badak Jawa@bew.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-25</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Pristome|Global rollback for Pristome]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-10-25</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Panpanchik@uzwikiquote|Panpanchik@uzwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bottoo@ptwikiquote|Bottoo@ptwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-27</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (1 November 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ganesh Paudel@SaWikipedia|Ganesh Paudel@SaWikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-31</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bot status/Dragons Bot|Dragons Bot]] — <small>Requests for bot flags</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) kqgsy2fa187t4vagos7czyzva3hqu65 0 303060 1698555 1656652 2026-11-01T04:39:19Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1698555 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {| class="infobox float-right" style="width:22em; font-size:88%; line-height:1.5em; border:1px solid #a2a9b1; background-color:#f8f9fa; padding:5px; margin:0 0 1em 1em; text-align:right;" |- ! colspan="2" style="text-align:center; font-size:125%; font-weight:bold; background-color:#cedff2; padding:8px;" | کۆنسوڵخانەی گشتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ھەولێر |- | colspan="2" style="text-align:center; padding:5px;" | [[File:Seal of an Embassy of the United States of America.svg|90px]] [[File:United States Consulate General, Erbil.png|90px]]<br>[[File:New US Consulate General In Erbil.jpg|250px]]<br><small>نەخشەی باڵەخانەی نوێی کۆنسوڵخانە لەسەر ڕێگای مەسیف</small> |- ! style="padding:3px; vertical-align:top;" | شوێن: | style="padding:3px;" | [[ھەولێر]]، [[ھەرێمی کوردستان]] |- ! style="padding:3px; vertical-align:top;" | ناونیشان: | style="padding:3px;" | ڕێگای مەسیف، ھەولێر |- ! style="padding:3px; vertical-align:top;" | دامەزراندن: | style="padding:3px;" | ٢٠٠٨ |- ! style="padding:3px; vertical-align:top;" | گواستنەوە: | style="padding:3px;" | ٣ی کانونی یەکەمی ٢٠٢٥ |- ! style="padding:3px; vertical-align:top;" | دەسەڵات: | style="padding:3px;" | {{Flag|Kurdistan Region}} |- ! style="padding:3px; vertical-align:top;" | کۆنسوڵی گشتی: | style="padding:3px;" | وێندی گرین |- ! style="padding:3px; vertical-align:top;" | ماڵپەڕ: | style="padding:3px;" | [https://iq.usembassy.gov/erbil/ iq.usembassy.gov] |- ! style="padding:3px; vertical-align:top;" | پۆتانەکان: | style="padding:3px;" | {{coord|36.275522|44.096141|region:IQ_type:landmark|display=inline,title}} |} '''کۆنسوڵخانەی گشتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ھەولێر''' (بە ئینگلیزی: Consulate General of the United States, Erbil) نێردەیەکی دیپلۆماسیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]یە لە [[ھەرێمی کوردستان]].<ref name="Rudaw1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/kurdistan/031220252 |سەردێڕ=World's largest US Consulate set to open in Erbil |وێبگە=Rudaw |زمان=en}}</ref> کۆنسوڵی گشتیی ئێستا وێندی گرینە.<ref name="Green">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://iq.usembassy.gov/consul-general-wendy-green/ |سەردێڕ=Wendy Green, Consul General, U.S. Mission to Iraq |وێبگە=U.S. Embassy & Consulate in Iraq |زمان=en}}</ref> ئەم کۆنسوڵخانەیە گەورەترین کۆنسوڵخانەی ئەمریکایە لەسەر ئاستی جیهان و دووەم گەورەترین نوێنەرایەتیی دیپلۆماسیی ئەمریکایە لە عێراقدا دوای باڵیۆزخانەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە بەغدا.<ref name="NewArab1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=https://www.newarab.com/news/us-open-largest-middle-east-diplomatic-facility-erbil |سەردێڕ=US to open largest Middle East diplomatic facility in Erbil |ئیش=The New Arab |زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251206202211/https://www.newarab.com/news/us-open-largest-middle-east-diplomatic-facility-erbil |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆنسوڵخانەی گشتی لە ھەولێر کار و چالاکییەکانی چوار پارێزگاکەی ھەرێمی کوردستان ([[پارێزگای ھەولێر|ھەولێر]]، [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]]، [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]]، و [[پارێزگای ھەڵەبجە|ھەڵەبجە]]) دەگرێتەوە. باڵەخانەکە چەندین بەشی جیاوازی تێدا کۆکراوەتەوە لەوانە بەشەکانی پەیوەندییە سیاسییەکان، کاروباری ئابووری، خزمەتگوزاریی کۆنسوڵگەری (ڤیزا و کاروباری ھاوڵاتیان)، دیپلۆماسیی گشتی و پەیوەندییەکان، کارگێڕی، ئاسایش، و بەشی سەروەریی یاسا. جگە لەوانەش، بڕیارگە و نووسینگەی هەرێمی «ئاژانسی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ گەشەپێدانی نێودەوڵەتی» (USAID) لەخۆدەگرێت.<ref name="NewArab1" /> == مێژوو == === ٢٠٠٨–٢٠٢٥: باڵەخانەی کۆن لە عەنکاوە === ئامادەیی دیپلۆماسیی ئەمریکا لە [[ھەولێر]] لە ساڵی ٢٠٠٧ وەک «تیمی ئاوەدانکردنەوەی هەرێمی» دەستی پێکرد، و لە ساڵی ٢٠٠٨ کۆنسوڵخانەکە بە فەرمی لە گەڕەکی [[عەنکاوە]] لە هەولێر کرایەوە.<ref name="NewRegion1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://thenewregion.com/posts/3894 |سەردێڕ=Erbil's new US Consulate: Symbolism meets strategy |وێبگە=The New Region |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١دا پێگەی دیپلۆماسییەکەی بەرزکرایەوە بۆ کۆنسوڵخانەی گشتی. لە ماوەی چالاکییەکانیدا لە عەنکاوە، باڵەخانەکە چەندین جار ڕووبەڕووی ھێرشی [[مووشەک|مووشەکی]] و درۆنی لەلایەن [[میلیشیا]] چەکدارەکانی نزیک لە [[ئێران]] بووەوە.<ref name="NewArab1" /> لە ٥ی شوباتی ٢٠٢٦، کۆنسوڵخانەکە چۆڵکردنی تەواوەتی باڵەخانە کۆنەکەی عەنکاوەی ڕاگەیاند دوای زیاتر لە ١٤ ساڵ کارکردن تێیدا.<ref name="K24Ankawa">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/ckb/opinion/892204 |سەردێڕ=کونسوڵخانەی گشتیی ئەمریکا چۆڵکردنی باڵەخانەکەی لە عەنکاوە راگەیاند |وێبگە=Kurdistan24 |زمان=ckb}}</ref> === ٢٠٢٥–ئێستا: باڵەخانەی نوێ لەسەر ڕێگای مەسیف === لە ساڵی ٢٠١٨دا، بەردی بناغەی باڵەخانەی نوێ لەسەر ڕێگای مەسیف لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ھەولێر دانرا، لەسەر ڕووبەری ٢٠٦,٠٠٠ مەتر دووجا (نزیکەی ٨٢ دۆنم) بە تێچووی ٨٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی، بە مەبەستی جێگرتنەوەی باڵەخانەی عەنکاوە.<ref name="Rudaw1" /><ref name="NewRegion1" /> پڕۆژەکە لە سەرەتادا بڕیاربوو لە نیسانی ٢٠٢٢ تەواو ببێت، بەڵام بەھۆی پەتای [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]]، ڕێکارەکانی ئاسایش و گۆڕانکاری لە پێداویستییە تەکنیکی و ئامێرەکانی بەرگری پڕۆژەکە دواکەوت.<ref name="DoDReport">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/392166/slug |سەردێڕ=New US Consulate General building estimated to be completed by 2024: DoD report |وێبگە=Kurdistan24 |زمان=en}}</ref> لە ٣ی کانونی یەکەمی ٢٠٢٥، باڵەخانە نوێکەی کۆنسوڵخانەکە بە فەرمی کرایەوە.<ref name="Rudaw2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/english/kurdistan/031220253 |سەردێڕ=US opens its largest consulate compound in Erbil |وێبگە=Rudaw |زمان=en}}</ref> ڕێوڕەسمی کردنەوەکە بە ئامادەبوونی بەرپرسانی باڵای ئەمریکا و هەرێمی کوردستان بەڕێوەچوو، لەوانە: * [[مایکڵ ریگاس]]، جێگری وەزیری دەرەوەی ئەمریکا بۆ بەڕێوەبردن و سەرچاوەکان<ref name="Rudaw2" /> * [[مەسعود بارزانی]]، سەرۆکی پێشووی هەرێمی کوردستان * [[نێچیرڤان بارزانی]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان * [[مەسرور بارزانی]]، سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان * [[قوباد تاڵەبانی]]، جێگری سەرۆکی حکومەتی هەرێمی کوردستان * [[وێندی گرین]]، کۆنسوڵی گشتیی ئەمریکا لە هەولێر === ڕووداوە ئاسایشییەکان === لە کۆتایی شوباتی ٢٠٢٦، و لە کاتی گەشەسەندنی ئاڵۆزییە سەربازییەکان، باڵەخانە نوێکەی کۆنسوڵخانەکە و دەوروبەری [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ھەولێر]] کەوتنە بەر [[ھێرشە مووشەکییەکانی ئێران بۆ سەر ھەرێمی کوردستان (٢٠٢٦)|ھێرشی درۆنی و مووشەکی لەلایەن گروپە چەکدارەکانەوە]]، بەڵام سیستەمی بەرگریی ئاسمانی توانی درۆنەکان لە ئاسماندا تێکبشکێنێت.<ref name="DronesAttack">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/896852/slug |سەردێڕ=Drones Shot Down Over Erbil Near U.S. Consulate |وێبگە=Kurdistan24 |زمان=en}}</ref> == بەشەکانی کۆنسوڵخانە == کۆنسوڵخانەی گشتیی ئەمریکا لە هەولێر چەندین بەشی سەرەکی لەخۆدەگرێت کە خزمەتگوزاریی دیپلۆماسی، ئابووری و کۆنسوڵگەری پێشکەش دەکەن: * بەشی سیاسی و ئابووری: کارکردن لەسەر پەیوەندییە سیاسییەکان و ئاڵوگۆڕی بازرگانی. * بەشی کۆنسوڵگەری: پێشکەشکردنی ڤیزا و خزمەتگوزاری بۆ هاوڵاتیانی ئەمریکی لە هەرێم. * بەشی دیپلۆماسیی گشتی: پشتگیریکردنی بەرنامە پەروەردەیی، ڕۆشنبیری و ڕاگەیاندنەکان. * نووسینگەی هەرێمی ئاژانسی ویلایەتە یەکگرتووەکان بۆ گەشەپێدانی نێودەوڵەتی: پێشکەشکردنی هاوکارییە مرۆییەکان و بەرنامەکانی گەشەپێدانی ئابووری. == ئەمەش ببینە == * [[پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] * [[پێڕستی کونسوڵخانەی وڵاتان لە ھەرێمی کوردستان]] == سەرچاوەکان == <references /> {{ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|کوردستان|عێراق|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر]] mmq47k6k4gu80m9qnfbwkv32c26qion 0 304253 1698162 1697903 2026-10-31T12:09:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698162 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations|Germany–Kurdistan Region|Germany|Kurdistan Region}} '''پەیوەندییەکانی ئەڵمانیا و هەرێمی کوردستان''' پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان [[ئەڵمانیا]] و [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]].{{Refn|While Kurdistan Region refers to the autonomous Kurdish region in Northern Iraq, [[Iraqi Kurdistan]] is a geographical term referring to the Kurdish area of [[Iraq]]}}ئەڵمانیا لە ساڵی ٢٠١٢ەوە کونسوڵخانەی گشتی لە [[ھەولێر|هەولێر]] هەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=56&l=12&s=020100&r=363|سەردێڕ=Consulate General of the Federal Republic of Germany |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170601150525/http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=56&l=12&s=020100&r=363 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٧|وێبگە=Department of Foreign Relations - Kurdistan Regional Government}}</ref> و هەرێمی کوردستانیش لە ساڵی ١٩٩٢ەوە نوێنەرایەتی لە [[بەرلین]] هەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=KRG Representation in the Federal Republic of Germany|ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=212&l=12&r=364|وێبگە=Department of Foreign Relations - Kurdistan Regional Government|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161221175933/http://dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=212&l=12&r=364|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name="interview">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Long-term Collaboration|ناونیشان=http://investingroup.org/interview/150/dilshad-barzani-krg/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٧|agency=investingroup.com|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809171504/http://investingroup.org/interview/150/dilshad-barzani-krg/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چەندین کۆبوونەوەی ئاست بەرز لە نێوان هەردوولادا ئەنجام دراون، لەوانە سەردانێکی [[مەسعوود بارزانی]] ، سەرۆکی کورد لە ساڵی ٢٠٠٩ بۆ بەرلین، کە لەگەڵ [[ئەنگێلا مێرکڵ|ئەنگێلا مێرکڵ،]] ڕاوێژکاری ئەڵمانیا و [[فرانک ڤالتەر شتاینمایەر|فرانک واڵتەر شتاینمایەر]] وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا کۆبووەوە.<ref name="interview"/> لە ساڵی ٢٠١٤ سەرۆک بارزانی ئەڵمانیای بە "یەکێک لە هاوپەیمانە سەرسەختەکانی هەرێمی کوردستان لە شەڕی دژی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] " وەسف کرد. مارک ئایخۆرن کونسوڵی گشتی ئەڵمانیا پەیوەندییەکانی بە "نایاب" وەسف کرد. == مێژوو == لە ساڵی 1992 کوردەکانی عێراق نوێنەرایەتییەکیان لە بەرلین دامەزراند، پەیوەندی ڕاستەوخۆیان لەگەڵ حکومەتی ئەڵمانیا دروستکرد. جگە لەوەش، ئەرکەکە دەبوو هاوکارییە مرۆیی و گەشەپێدانەکان لە ئەڵمانیاوە بۆ هەرێمی کوردستان هەماهەنگ بکات، هەروەها ڕای گشتی و میدیاکانی ئەڵمانیا لە دۆخی گشتی کوردستان ئاگادار بکاتەوە. === پتەوکردنی پەیوەندی و هاوکارییەکانی ئەڵمانیا بۆ هەرێمی کوردستان (2014-2017) === بۆ بەرەنگاربوونەوەی پێشڕەوی دەوڵەتی ئیسلامی بۆ ناوچەکانی باکووری [[عێراق]] ، حکومەتی ئەڵمانیا بڕیاریدا هاوکاری سەربازە کوردەکان ( [[پێشمەرگە]] ) بکات لە ڕووی سەربازییەوە. شتاینمایەر ڕایگەیاندووە کە: "ناتوانین لە لایەکەوە ستایشی هێزە ئەمنییەکانی کورد بکەین، دەستیان لە پشتیان بگرین کە بەناوی هەموومانەوە شەڕی داعشیان کردووە، پاشان کاتێک داوای یارمەتی دەکەن تەنها بڵێین 'بزانە چۆن دەڕۆیت'". یەکەم یارمەتی ڕەوانەکراو کە ئامێری سەربازیی ناکوشندەی تێدابوو لە مانگی ئابی ٢٠١٤ نێردرا. لە سەرەتای مانگی ئەیلولی ئەو ساڵەدا ئەڵمانیا ئامێری کوشندە و پشتگیری لۆجستیکی نارد کە بریتی بوون لە تفەنگی هێرشبەر، دۆشکە، دەمانچە، چەکی دژە تانک، ئامێری بینینی شەوانە و ڕادیۆ. هاوکاری کە بەس بوو بۆ تەیارکردنی ٤ هەزار سەربازی کورد. هەروەها ئەڵمانیا تیمێکی پەیوەندی سەربازی لە هەولێر دامەزراند بۆ هەماهەنگی دابەشکردنی هاوکارییەکان. ئەم گەیاندنە بڕی ٨٩ ملیۆن دۆلار بووە و لە ٥ی ئەیلولدا لە لایەن دەسەڵاتدارانی کوردەوە گەیشتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.aicgs.org/issue/german-military-aid-to-the-kurdish-peshmerga/|سەردێڕ=German Military Aid to the Kurdish Peshmerga AICGS |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809172928/http://www.aicgs.org/issue/german-military-aid-to-the-kurdish-peshmerga/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٧|وێبگە=American Institute for Contemporary German Studies}}</ref> لە 28ی ئەیلولی 2014، [[ئورزولا فۆن دێر لاین|ئورسولا ڤۆن دێر لاین،]] وەزیری بەرگری ئەڵمانیا چووە هەولێر و ڕایگەیاند، ئەڵمانیا بەردەوام دەبێت لە پاڵپشتیکردنی سەربازە کوردەکان، و سەربازە ئەڵمانییەکان لە مانگی تشرینی یەکەمی ئەو ساڵە دەستیان بە مەشق و ڕاهێنانی سەربازە کوردەکان کرد. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٥، وەزیری بەرگری ڤۆن دێر لاین جارێکی دیکە سەردانی هەرێمی کوردستانی کردەوە و سەردانی کەمپێکی کرد کە سەربازە ئەڵمانییەکان مەشق و ڕاهێنانیان بە سەربازە کوردەکان دەکرد، لەوێش لێدوانی لەسەر مەشق و ڕاهێنانەکان دا و دڵنیای کردەوە کە ئەڵمانیا پاڵپشتی زیاتری کوردستان دەکات. لە میانەی کۆنفرانسی ئاسایشی میونشن لە شوباتی ٢٠١٥، بارزانی لەگەڵ مێرکڵ و ڤۆن دێر لاین وەزیری بەرگری ئەڵمانیا کۆبووەوە و سەبارەت بە هاوکارییە سەربازییەکان بۆ سەربازە کوردەکان گفتوگۆیان کرد. لە مانگی ئایاری ٢٠١٥ ئەڵمانیا هەڵبژارد ٥٠٠ [[میلان (موشەکی دژەتانک)|مووشەکی تری میلان بە ڕێنمایی دژە تانکی]]، ٣٠ موشەک هەڵگر و موشەکی panzerfaust و تفەنگی G-3 و G-36 و تەقەمەنی بنێرێت. لە مانگی نیسان تا مانگی ئایاری 2015 پێنج فڕۆکەی پڕ لە هاوکاری سەربازی بۆ هەرێمی کوردستان ڕەوانەی هەرێمی کوردستان کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.aicgs.org/issue/germany-steps-up-military-aid-to-kurdish-forces-in-iraq/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809172438/http://www.aicgs.org/issue/germany-steps-up-military-aid-to-kurdish-forces-in-iraq/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> لە مانگی تشرینی یەکەمی ساڵی ٢٠١٥، ڤۆن دێر لاین، وەزیری بەرگری تورکیا ڕایگەیاند کە چوار هەزار و ٧٠٠ سەربازی کورد مەشق و ڕاهێنانیان پێکراوە. لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠١٦، ئەڵمانیا بنکەیەکی مەشقی لە هەولێر کردەوە بۆ ئەوەی زیاتر سەربازانی کورد مەشق پێبکات. لە مانگی ئابی 2016 حکومەتی ئەڵمانیا بیری لەوە کردەوە کە هاوکاری سەربازی زیاتر بۆ هەرێمی کوردستان بنێردرێت، بەو پێیەی وتەبێژی وەزارەتی بەرگری ئەڵمانیا ڕایگەیاند کە پێشتر 70 تۆن چەک ڕەوانەی هەرێمی کوردستان کراوە. بارەکە لە سەرەتای مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لەلایەن دەسەڵاتدارانی کوردەوە پێگەیشتووە. سیگمار گابرێل، وەزیری دەرەوەی ئەڵمانیا لە مانگی نیسانی ٢٠١٧ لەگەڵ سەرۆک بارزانی کۆبووەوە و ستایشی هەوڵەکانی کورد لە دژی داعشی کرد. == هەروەها سەیری بکە == * پەیوەندییەکانی دەرەوەی ئەڵمانیا * [[پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان|پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان]] * [[پەیوەندییەکانی ئەڵمانیا و عێراق]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ئەڵمانیا|سیاسەت}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] n1ziykikwrcvs22wmqmc5b38wdq4mnn 0 304278 1698161 1697905 2026-10-31T12:08:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698161 wikitext text/x-wiki {{Infobox bilateral relations|Austria–Kurdistan Region|Austria|Kurdistan Region}} '''پەیوەندییەکانی نەمسا و هەرێمی کوردستان''' پەیوەندییە دووقۆڵییەکانی نێوان [[نەمسا]] و [[ھەرێمی کوردستان|هەرێمی کوردستانە]].{{Refn|While Kurdistan Region refers to the autonomous Kurdish region in Northern Iraq, [[Iraqi Kurdistan]] is a geographical term referring to the Kurdish area of [[Iraq]]}} نەمسا لە ساڵی 2006ەوە نوێنەرایەتی لە هەرێمی کوردستان لە ڕێگەی نووسینگەیەکی بازرگانی لە [[ھەولێر|هەولێر]] هەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=39&l=12&s=020100&r=363|سەردێڕ=Commercial Office of the Republic of Austria |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170601182517/http://www.dfr.gov.krd/p/p.aspx?p=39&l=12&s=020100&r=363 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=Kurdistan Regional Government}}</ref> لە کاتێکدا هەرێمی کوردستان لە ساڵی 2012ەوە نوێنەرایەتی لە [[ڤیێنا|ڤیەننا]] هەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.austria.krg.org/|سەردێڕ=easyname {{!}} Domain geparkt |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=German}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.krg.at/beziehungen-zwischen-der-region-kurdistan-irak-und-oesterreich/|سەردێڕ=Beziehungen zwischen der Region Kurdistan und Österreich |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|زمان=German}}</ref> == مێژوو == [[مەلا مستەفا|مستەفا بارزانی]] سەرۆکی یاخیبووانی کورد لە ساڵی 1957 لە [[مۆسکۆ]] لەگەڵ برۆنۆ کریسکی وەزیری دەرەوەی نەمسا کۆبووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Strong Vienna-Erbil Relations Founded on Decades of Good Ties|ناونیشان=http://www.rudaw.net/english/interview/01042014|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Rudaw|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> پەیوەندییەکانی نێوان نەمسا و هەرێمی کوردستان لە ساڵانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا چڕتر بووەوە کاتێک نەمسا مافی پەنابەری بە پەنابەرە کوردەکانی [[عێراق]] دا. نوێنەری کورد لە نەمسا مستەفا ڕەمەزان گۆران ڕایگەیاند کە: "لەم کاتە سەختانەدا بە درێژایی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو، حکومەتی نەمسا هەرگیز لە پشتیوانیکردنیان نەلەرزین"."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Kurdistan in Austria|ناونیشان=http://investingroup.org/interview/174/dr-mustafa-ramazan-goran-krg-in-austria/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=investingroup.com|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170510125422/http://investingroup.org/interview/174/dr-mustafa-ramazan-goran-krg-in-austria/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وەک سەرۆکی نوێی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]]، مەسعوود بارزانی لە ساڵی ١٩٧٩ سەردانی ڤیەننای کرد، لەوێ لە هەوڵی تیرۆرکردن ڕزگاری بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Profile: Massoud Barzani|ناونیشان=http://www.aljazeera.com/focus/iraqelection2010/2010/02/2010228850791212.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Al Jazeera English|ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref> لە کاتی [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ١٩٩٢|هەڵبژاردنە گشتییەکانی ساڵی ١٩٩٢]] لە هەرێمی کوردستان، نەمسا شاندێکی پلە باڵای نارد بۆ چاودێریکردنی هەڵبژاردنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.krg.at/en/beziehungen-zwischen-der-region-kurdistan-irak-und-oesterreich/|سەردێڕ=Relations between the Kurdistan Region and Austria |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=The Kurdistan Regional Government Representation in Austria |ref=27 October 2016}}</ref> دوای ئەوەی بەناو [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)|دەوڵەتی ئیسلامی]] (داعش) هاتە ناو عێراق و [[مووسڵ|موسڵی]] گرت لە کاتی [[ھێرشەکانی باکووری عێراق (حوزەیرانی ٢٠١٤)|هێرشەکانی باکووری عێراق]]، نەمسا بڕیاریدا یەک ملیۆن و 250 هەزار دۆلار بۆ حکومەتی کوردی بنێرێت بۆ ڕوبەڕوبونەوەی زیادبوونی ژمارەی ئاوارەکانی ناوخۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Austrian foreign minister in Erbil to boost ties, vows more humanitarian aid|ناونیشان=http://kurdishdailynews.org/2015/02/03/austrian-foreign-minister-in-erbil-to-boost-ties-vows-more-humanitarian-aid/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٧|agency=Kurdish Daily News|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180808233959/http://kurdishdailynews.org/2015/02/03/austrian-foreign-minister-in-erbil-to-boost-ties-vows-more-humanitarian-aid/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەردانی ئاستی بەرز == [[File:Falah_Mustafa_Bakir_Sebastian_Kurz_June_2015_(18551921804).jpg|چەپ|وێنۆک|200x200پیکسڵ| فەلاح مستەفا وەزیری دەرەوەی کورد لە ساڵی ٢٠١٥ چاوی بە سیباستیان کورز هاوتا نەمساییەکەی دەکەوێت]] == هەروەها سەیری بکە == * پەیوەندییەکانی دەرەوەی نەمسا * [[پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان|پەیوەندییەکانی دەرەوەی هەرێمی کوردستان]] * [[دانیشتووانی کورد|کورد لە نەمسا]] * [[مەسعوود بارزانی|هەوڵی تیرۆرکردنی مەسعود بارزانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی دەرەوەی ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] 3tn646c8yi9slptytx8r3oxvddsc9fi 0 304432 1698252 1692183 2026-10-31T14:11:50Z Bilalinfo 57400 ڕیما ڕامینفەر 1698252 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری ئێرانی}}{{Infobox person|name=ئەمیر جەعفەری|image=Sophie_and_the_beast_Fajr35-4.jpg|alt=|caption=ئەمیر جەعفەری لە [[بورجی میلاد]]|native_name=امیر جعفری|birth_date={{Birth date and age|1974|09|01}}|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران|ئێران]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Amir Jafari biography |ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138201170421 |وێبگە=Surah |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924150354/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?id=138201170421 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref>|death_date=<!-- {{Death date and age|YYYY|MM|DD|YYYY|MM|DD}} -->|death_place=|native_name_lang=Fa|other_names=|occupation=[[ئەکتەر]]|years_active=٢٠٠٠–ئێستا|spouse=[[ڕیما ڕامینفەر]]|height=|children=١|relatives=عەلیرەزا جەعفەری|notable_works=}} '''ئەمیر جەعفەری''' ({{langx|fa|امیر جعفری}}؛ لەدایکبووی ١ی ئەیلوولی ١٩٧٤) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. == ژیانی کەسی == [[پەڕگە:Amir_Jafari_with_his_family.jpg|وێنۆک|ئەمیر جەعفەری و [[ڕیما ڕامینفەر|خێزانەکەی]] لە ساڵی ٢٠١٤]] جەعفەری هاوسەرگیری لەگەڵ [[ڕیما ڕامینفەر]] کردووە و کوڕێکی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://saten.ir/57750/%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D9%88-%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%8BD8%A1-%D9%81%D8%B1-%D9%87%D9%85-%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-%DA%AF/ |سەردێڕ=Did Amir Jafari and Rima divorced? |بڵاوکەرەوە=Saten |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠١٥}}</ref> == فیلم و زنجیرە == === سینەما === نواندنی لە حەمید سەمەندەریان (١٩٣١ - ٢٠١٢) فێر بووە، کە یەکێک بوو لە دیارترین مامۆستایانی نواندن لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/91042213449/%D8%B4%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AD%D9%85%D9%8A%D8%AF-%D8%B3%D9%85%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%D9%8A-%D8%AE%D8%A7%D9%84%D9%8A-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D8%AF-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%B8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%86%D8%B4%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF |سەردێڕ=شاگردان حميد سمندريان جاي خالي استاد را به نظاره نشستند}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cinemacinema.ir/news/%D8%AE%D8%A7%D8%B7%D8%B1%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%AC%D8%B9%D9%81%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DA%A9%D8%A8%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D9%88-%D8%AD%D9%85%DB%8C%D8%AF-%D8%B3%D9%85/ |سەردێڕ=نخستین جشنواره تئاتر اکبر رادی &#124; پایگاه خبری تحلیلی سینما سینما}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠١ەوە دەستی بە نواندن لە سینەمادا کردووە. یەکەم فیلمی سینەمایی «نان، خۆشەویستی، ماتۆڕسکیل ١٠٠٠» بوو. === فیلم === {| class="wikitable" id="cxmwJw" style="margin-bottom: 10px;" !ساڵ !فیلم !ڕۆڵ !دەرھێنەر !بڵاوبوونەوە |- |٢٠١٦ |''ئازادبوونی مەرجدار'' | |حسێن شەهابی | |- |٢٠١٤ |''بێگانە'' | | - |٢٠١٣ |- |٢٠١٣ |''قاعیدەی تەسادوف'' | | | |- |٢٠١٢ |''سێزدە'' | |[[ھومەن سەیدی]] | |- |٢٠١١ |''گیرۆدەبوونی شەقامی باشوور'' | |سیاوەش ئەسئەدی |٢٠١٢ |- |٢٠٠٩ |''نفووزی'' | |ئەحمەد کاوەری مەهدی فەیوزی | - |- |٢٠٠٩ |''کەیفار'' | |[[حەسەن فەتحی]] |٢٠١٠ |- |٢٠٠٩ |''لەج و لەجبازی'' | |مەهدی بورقەیی |٢٠١٠ |- |٢٠٠٨ |''پۆستەچی سێ جار لە دەرگا نادات'' | |[[حەسەن فەتحی]] |٢٠٠٩ |- |٢٠٠٩ |''بنکەی پۆلیسی ناپاقژ'' | |یەدوڵڵا سەمەدی | - |- |٢٠٠٩ |''بێپووڵی'' | |حەمید نیعمەتوڵڵا |٢٠٠٩ |- |٢٠٠٥ |''تەردەست'' | |محەممەدعەلی سەجادی |٢٠٠٩ |- |٢٠٠٥ |''ماکس''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.asriran.com/fa/news/108283/%D8%B3%D8%A7%D9%86%D8%B3%D9%88%D8%B1-%DA%AF%D8%B3%D8%AA%D8%B1%D8%AF%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85 |وێبگە=asriran |سەردێڕ=سانسور گسترده فیلم سامان مقدم |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٥}}</ref> | |[[سامان موقەدەم|سامان موقەددەم]] | - |- |٢٠٠٣ |''تاوان'' | |محەممەدعەلی سەجادی | - |- |٢٠٠١ |''قارچی ژەھراوی'' | |ڕەسوول مەلاقولیپوور | - |- |٢٠٠١ |''نان و خۆشەویستی و ماتۆڕی ١٠٠٠'' | |ئەبولحەسەن داوودی | - |} [[پەڕگە:2015_Volleyball_World_League,_Iran_vs_United_States_(19_June_2015)-27.jpg|وێنۆک|سەیرکردنی خولی جیهانیی تۆپی بالەی ٢٠١٥، ئێران بەرامبەر ویلایەتە یەکگرتووەکان]] === یاریدەدەری دەرهێنەر === {| class="wikitable" style="margin-bottom: 10px;" !ساڵ !فیلم !دەرھێنەر !بڵاوبوونەوە |- |٢٠٠١ |''بۆ ژیان'' |ڕەزا سوبحانی | - |- |١٩٩٦ |''نھێنیی مینا'' |عەباس ڕافعی | - |} === زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی === {| class="wikitable" !ساڵ !سەروانە !ڕۆڵ !دەرھێنەر !تۆڕ !بڵاوبوونەوە |- |٢٠٢٤ |''[[جەنگەڵی ململانێ (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|جەنگەڵی ململانێ]]'' |ئیرەج تەڵا |پژمان تەیمورتاش |[[نەماوا]] |٢٠٢٤ |- |٢٠٢٢ |[[جەیران (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جەیران]] |میرزا ئاغا خان نووری |[[حەسەن فەتحی]] |[[فیلیمۆ]] |٢٠٢١ |- |٢٠١٧ |[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەهرزاد]] |سەرگورد ئاپەرویز |[[حەسەن فەتحی]] |لۆتۆس پلەی |٢٠١٨ |- |٢٠١٥ |''تەعبیری پێچەوانەی خەونێک''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.donya-e-eqtesad.com/news/829130/ |وێبگە=Donya-e-eqtesad |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٥|سەردێڕ=مکث - ۲۷ شهریور ۹۳}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠١٥|ناونیشان=http://isna.ir/fa/news/93120402279/%D8%AC%D8%A7%D8%B3%D9%88%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7 |سەردێڕ=Spies and love story in "Misunderstanding of a dream" |بڵاوکەرەوە=ISNA |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.mashreghnews.ir/fa/news/440100/%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%AA%D8%B9%D8%A8%DB%8C%D8%B1-%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%DB%8C%D8%A7 |سەردێڕ=زمان آغاز پخش "تعبیر وارونه یک رویا" |بڵاوکەرەوە=Mashregh news agency |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٥|ناونیشان=http://hamshahrionline.ir/details/301995/cinema/television |وێبگە=hamshahrionline |سەردێڕ=تعبیر وارونه یک رویا از توطئه‌های جاسوسی پرده برمی‌دارد |بڵاوکەرەوە=hamshahrionline |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠١٥}}</ref> | |فەرەیدوون جەیڕانی |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی ١]] |ھاوینی ٢٠١٥ |- |٢٠١٣ |پایتەخت وەرزی ٢ | |سیروس موقەددەم |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی ١]] |بەھاری ٢٠١٣ |- |٢٠١١ |چەکی بێگەڕانەوە | |سیروس موقەددەم |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی ١]] |بەھاری ٢٠١٢ |- |٢٠١١ |شەیدایی | |محەممەدمەهدی عەسگەرپوور |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی ١]] |پایزی ٢٠١١ |- |٢٠١١ |پیلاوی خێزانی | |ڕامبد جوان |کەناڵی جامی جەم 🌟 |ھاوینی ٢٠١١ |- |٢٠١٠ |ژێر هەشت | |سیروس موقەددەم |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی ١]] |ھاوینی ٢٠١٠ |- |٢٠١٠ |چوار دیواری | |سیروس موقەددەم |[[کەناڵی یەک (ئێران)|کەناڵی ١]] |بەھاری ٢٠١٠ |- |٢٠٠٧ |میوەی قەدەغەکراو | |[[حەسەن فەتحی]] |کەناڵی جامی جەم |٢٠٠٧ |- |٢٠٠٥ |بۆ کۆتا جار | |ئەکبەر مەنستوور فەلاح |کەناڵی پێنج |٢٠٠٥ |- |٢٠٠٧ |قایمکردنی پشتێنەکان | |مەهدی مەزڵوومی |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] | - |- |٢٠٠٥ |من کرێچیم | |پەریسا بەختئاوەر |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] | - |- |٢٠٠١ |بێ شیکردنەوە | |مەهدی مەزڵوومی |[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] | - |} == خەڵاتەکان == * باشترین ئەکتەر، فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی شانۆی فەجر، ١٩٩٩ * پاڵێوراو بۆ [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] بۆ باشترین ئەکتەری پیاو – درامای زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی بۆ ''جەنگەڵی ئاسفالت''، ٢٠٢٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6291653/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%8D%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF-%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%81%D8%AA-%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D9%85%D8%B4%D8%AE%D8%B5-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.mehrnews.com |سەردێڕ=بازیگران و سریال‌های نامزد دریافت تندیس حافظ را بشناسید - خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency}}</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons|category|Amir Jafari}} * {{IMDb name|2201406}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] e7tv6x3hf6tisosetb5i5ongbrzswjp 0 304562 1698563 1676891 2026-11-01T05:46:18Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698563 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} ٦٤ بیتی، مەبەست لە یەکەیەکی چارەسەرە کە لەسەر ٦٤ بیت (64bit) کار بکات. یان مەبەست لە کۆمپیوتەرێکە کە تێپەڕگەی [[دراوە|دراوەکان]]ی (databus) ئەو کۆمپیوتەرە ٦٤ بیت لە ساتێکدا بگوێزێتەوە. <ref>پەڕتووکی (پێناسە و ڕاڤەی زاراوەکانی کۆمپیوتەر) / هەولێر ٢٠١٢ - نووسینی [[بەشێک لە فەرهەنگی ڕاڤە و پێناسەی زاڕاوەکانی کۆمپیوتەر|ئاراس نوری]]</ref>. === سەرچاوە === {{سەرچاوەکان}} rx07mf5vxdpi0pqem68gwn60f8x2fbs 0 304564 1698571 1676890 2026-11-01T05:48:30Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1698571 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} ئاماژەیە بۆ یەکەی ناوەندی چارەسەر کە ٨ بیت وەکو یەکەیەک بەکار دەهێنێت لە چارەسەرکردنی دراوەکاندا. یەکەم کۆمپیوتەری کەسیی لە کۆتایی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا (وەک: Apple II, Z80) بەم شێوەیە بوون، هەموو ئەو جۆرانەش کۆچیان کرد بۆ ١٦بیتی و پاشان ٣٢ بیتی، ئەمڕۆ [[٦٤-بیت|٦٤ بیت]]ی بەربڵاوە. <ref>پەڕتووکی (پێناسە و ڕاڤەی زاراوەکانی کۆمپیوتەر) / هەولێر ٢٠١٢ - نووسینی [[بەشێک لە فەرهەنگی ڕاڤە و پێناسەی زاڕاوەکانی کۆمپیوتەر|ئاراس نوری]]</ref>. === سەرچاوە === {{سەرچاوەکان}} pxyiw6h2xuqbiy8jkv6y9ybsbp3gn6q 0 304674 1698245 1692560 2026-10-31T13:46:53Z Bilalinfo 57400 1698245 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|genre=[[تاوان|تاوانکاری]] [[فیلمی ڕازئامێز|مەتەڵ]] [[پۆلیسی]]|director=نیما حەسەنی‌نەسەب - پوویا سەعیدی - ئەمیرڕەزا ڕەشتی - ئەسما إبراھیم زادەگان - بەھداد ئەمینی -نەفیسە زارع - عەماد خودابەخش|country=ئێران|language=فارسی|producer=ڕەزا فەتحوڵڵاھپوور - نیما حەسەنی‌نەسەب|num_episodes=۱۰|starring=مەھدی ھاشمی - پووریا پوورسورخ - عەلیرەزا ثانی‌فەر - بەھار کاتوزی - ڕۆژان ڕەزوانيان - مەحمەدرەزا مالکی|first_aired=٣ی ئابی ٢٠٢٦|network=[[فیلمنێت]]|editor=عەماد خودابەخش - مەحمەدعەلی حەقپەرەست|num_seasons=۱|composer=ڕامین کوووشا|cinematography=ئامین جەعفەری - حوسێن باغبانی حەدایقی|writer=سەرپەرشتیاری نووسەران:پوویا سەعیدی - عەلی ئەمیرڕیاحی - ئەمیرڕەزا ڕەشتی - نەفیسە زارع - عاتفە ساڵحی - ڕەزا فەخاری - مینا نەزەری|last_aired=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|runtime=٥٠ خولەک|based_on=مجرم (criminal)|related=مجرم (criminal)}} '''دانی پێدا دەنێم''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: اعتراف می‌کنم) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[ئێران|ئێرانییە]] لە دەرهێنانی کۆمەڵێک دەرهێنەری جیاواز و بەرهەمهێنانی ڕەزا فەتحوڵڵاهپوور و نیما حەسەنی‌نەسەب، کە لە ٣ی ئابی ٢٠٢٦ لە تۆڕی نمایش [[فیلمنێت|فیلم‌نێت]] بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1817797-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%85-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری ایلنا |زمان=fa |سەردێڕ=«اعتراف می‌کنم» سریال جدید شبکه نمایش خانگی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=محمدپناه |یەکەم=علی |ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://gamefa.com/1343850/%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%8n-%d9%be%d8%ae%d8%b4-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%d8%a7%d8%b9%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d9%81-%d9%85%db%8c%da%a9%d9%86%d9%85-%d8%ad%d8%a7%d9%85%d8%af-%d8%a8%d9%87%d8%af%d8%a7%d8%af/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR |7=گیمفا |سەردێڕ=زمان پخش سریال جنایی «اعتراف می‌کنم» با بازی حامد بهداد اعلام شد}} {{بەستەری مردوو|url=https://gamefa.com/1343850/%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%8n-%d9%be%d8%ae%d8%b4-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%d8%a7%d8%b9%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d9%81-%d9%85%db%8c%da%a9%d9%86%d9%85-%d8%ad%d8%a7%d9%85%d8%af-%d8%a8%d9%87%d8%af%d8%a7%d8%af/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://7sobh.com/web/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%86%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-688840 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=روزنامه هفت صبح |زمان=fa |سەردێڕ=بازیگران سریال اعتراف می‌کنم + زمان پخش سریال جنایی جدید}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dana.ir/2155606/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%86%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=dana.ir |زمان=fa |سەردێڕ=بازگشت حامد بهداد با سریال «اعتراف می‌کنم» به شبکه نمایش خانگی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://filmnet.ir/news/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%86%D9%85/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=فیلم نت نیوز |زمان=fa |سەردێڕ=معرفی کارگردانان و عوامل مجموعه «اعتراف می‌کنم»}}</ref> == چیرۆک == ئەم زنجیرەیە هەر ئەڵقەی باس لە چیرۆکێکی جیاواز دەکات کە لێکۆڵینەوە و شیکردنەوە بۆ دۆسیەیەکی تاوانکاریی تایبەت دەکات و بینەران ڕووبەڕووی ئاڵۆزییەکانی شیکردنەوەی چیرۆکە پۆلیسی و یاسایییەکان دەکاتەوە. == ئەکتەران == === سەرەکی === * [[مەھدی ھاشمی]] * پووریا پوورسورخ * عەلیرەزا ثانی‌فەر * بەھار کاتوزی * ڕۆژان ڕەزوانیان * مەحمەدرەزا مالکی === میوان === * لیلا زارع * مانیا عەلیجانی * ستێرە پەسیانی * [[حامید بێھداد|حامید بێهداد]] * مەریم سەعادەت * [[بابەک حەمیدیان]] * شەبنەم دادخواه * [[ئازادە سەمەدی|ئازادە صەمەدی]] * پاشا ڕوستەمی * ڕووحوڵڵا حەقگۆ * [[عەلی موسەفا]] == ئەڵقەکان == {| class="wikitable" |+ !ئەڵقە !ناو !ئەکتەر (میوان) !دەرهێنەر !بڵاوبوونەوە |- !۱ !یاساکانی یاری !- !پوویا سەعیدی !٣ی ئابی ٢٠٢٦ |- !۲ !دەربارەی ئێلی ! !ئەمیرڕەزا ڕەشتی !١٠ی ئابی ٢٠٢٦ |- !۳ !خەوی زستانە !ستێرە پەسیانی !ئەسما إبراھیم زادەگان !١٧ی ئابی ٢٠٢٦ |- !٤ !ئاوێنەیەکی تاریک ![[حامید بێھداد|حامید بێهداد]] !بەھداد ئەمینی !٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ |- !٥ !ژنێک لە ژێر کاریگەریدا !مەریم سەعادەت !نەفیسە زارع !٣١ی ئابی ٢٠٢٦ |- !٦ !نیشانەی خراپەکاری ![[بابەک حەمیدیان]] !ئەمیرڕەزا ڕەشتی !٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |- !۷ ! !شەبنەم دادخواه ! rowspan="2" |عەماد خودابەخش !١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |- !۸ ! !'''[[ئازادە سەمەدی]]''' '''پاشا رستمی''' !٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |- !۹ ! !ڕووحوڵڵا حەقگۆ !بەھداد ئەمینی !٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |- !۱۰ ! ![[عەلی موسەفا]] !ئەسما إبراھیم زادەگان !٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |} == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * ''[https://filmnet.ir/contents/scxnjK1/Criminal-Persian-Style-1404 دانی پێدا دەنێم]'' لە [[فیلمنێت]] * {{IMDb title|tt44123117|}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:بەرهەمەکانی فیلمنێت]] 5wtvtwmq4h3178uvcvnwhzsp0rjpgf6 1698246 1698245 2026-10-31T13:47:47Z Bilalinfo 57400 ژانەری پۆلیسی 1698246 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|genre=[[تاوان|تاوانکاری]] [[فیلمی ڕازئامێز|مەتەڵ]] [[ژانەری پۆلیسی|پۆلیسی]]|director=نیما حەسەنی‌نەسەب - پوویا سەعیدی - ئەمیرڕەزا ڕەشتی - ئەسما إبراھیم زادەگان - بەھداد ئەمینی -نەفیسە زارع - عەماد خودابەخش|country=ئێران|language=فارسی|producer=ڕەزا فەتحوڵڵاھپوور - نیما حەسەنی‌نەسەب|num_episodes=۱۰|starring=مەھدی ھاشمی - پووریا پوورسورخ - عەلیرەزا ثانی‌فەر - بەھار کاتوزی - ڕۆژان ڕەزوانيان - مەحمەدرەزا مالکی|first_aired=٣ی ئابی ٢٠٢٦|network=[[فیلمنێت]]|editor=عەماد خودابەخش - مەحمەدعەلی حەقپەرەست|num_seasons=۱|composer=ڕامین کوووشا|cinematography=ئامین جەعفەری - حوسێن باغبانی حەدایقی|writer=سەرپەرشتیاری نووسەران:پوویا سەعیدی - عەلی ئەمیرڕیاحی - ئەمیرڕەزا ڕەشتی - نەفیسە زارع - عاتفە ساڵحی - ڕەزا فەخاری - مینا نەزەری|last_aired=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|runtime=٥٠ خولەک|based_on=مجرم (criminal)|related=مجرم (criminal)}} '''دانی پێدا دەنێم''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: اعتراف می‌کنم) زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنیی [[ئێران|ئێرانییە]] لە دەرهێنانی کۆمەڵێک دەرهێنەری جیاواز و بەرهەمهێنانی ڕەزا فەتحوڵڵاهپوور و نیما حەسەنی‌نەسەب، کە لە ٣ی ئابی ٢٠٢٦ لە تۆڕی نمایش [[فیلمنێت|فیلم‌نێت]] بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1817797-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D9%85-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری ایلنا |زمان=fa |سەردێڕ=«اعتراف می‌کنم» سریال جدید شبکه نمایش خانگی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=محمدپناه |یەکەم=علی |ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://gamefa.com/1343850/%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%8n-%d9%be%d8%ae%d8%b4-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%d8%a7%d8%b9%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d9%81-%d9%85%db%8c%da%a9%d9%86%d9%85-%d8%ad%d8%a7%d9%85%d8%af-%d8%a8%d9%87%d8%af%d8%a7%d8%af/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR |7=گیمفا |سەردێڕ=زمان پخش سریال جنایی «اعتراف می‌کنم» با بازی حامد بهداد اعلام شد}} {{بەستەری مردوو|url=https://gamefa.com/1343850/%d8%b2%d9%85%d8%a7%d9%8n-%d9%be%d8%ae%d8%b4-%d8%b3%d8%b1%db%8c%d8%a7%d9%84-%d8%a7%d8%b9%d8%aa%d8%b1%d8%a7%d9%81-%d9%85%db%8c%da%a9%d9%86%d9%85-%d8%ad%d8%a7%d9%85%d8%af-%d8%a8%d9%87%d8%af%d8%a7%d8%af/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://7sobh.com/web/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%86%D9%85-%D8%B2%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%BE%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%AC%D8%AF%DB%8C%D8%AF-688840 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=روزنامه هفت صبح |زمان=fa |سەردێڕ=بازیگران سریال اعتراف می‌کنم + زمان پخش سریال جنایی جدید}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dana.ir/2155606/%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DA%AF%D8%B4%D8%AA-%D8%AD%D8%A7%D9%85%D8%AF-%D8%A8%D9%87%D8%AF%D8%A7%D8%AF-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%86%D9%85-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=dana.ir |زمان=fa |سەردێڕ=بازگشت حامد بهداد با سریال «اعتراف می‌کنم» به شبکه نمایش خانگی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://filmnet.ir/news/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C%DA%A9%D9%86%D9%85/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=فیلم نت نیوز |زمان=fa |سەردێڕ=معرفی کارگردانان و عوامل مجموعه «اعتراف می‌کنم»}}</ref> == چیرۆک == ئەم زنجیرەیە هەر ئەڵقەی باس لە چیرۆکێکی جیاواز دەکات کە لێکۆڵینەوە و شیکردنەوە بۆ دۆسیەیەکی تاوانکاریی تایبەت دەکات و بینەران ڕووبەڕووی ئاڵۆزییەکانی شیکردنەوەی چیرۆکە پۆلیسی و یاسایییەکان دەکاتەوە. == ئەکتەران == === سەرەکی === * [[مەھدی ھاشمی]] * پووریا پوورسورخ * عەلیرەزا ثانی‌فەر * بەھار کاتوزی * ڕۆژان ڕەزوانیان * مەحمەدرەزا مالکی === میوان === * لیلا زارع * مانیا عەلیجانی * ستێرە پەسیانی * [[حامید بێھداد|حامید بێهداد]] * مەریم سەعادەت * [[بابەک حەمیدیان]] * شەبنەم دادخواه * [[ئازادە سەمەدی|ئازادە صەمەدی]] * پاشا ڕوستەمی * ڕووحوڵڵا حەقگۆ * [[عەلی موسەفا]] == ئەڵقەکان == {| class="wikitable" |+ !ئەڵقە !ناو !ئەکتەر (میوان) !دەرهێنەر !بڵاوبوونەوە |- !۱ !یاساکانی یاری !- !پوویا سەعیدی !٣ی ئابی ٢٠٢٦ |- !۲ !دەربارەی ئێلی ! !ئەمیرڕەزا ڕەشتی !١٠ی ئابی ٢٠٢٦ |- !۳ !خەوی زستانە !ستێرە پەسیانی !ئەسما إبراھیم زادەگان !١٧ی ئابی ٢٠٢٦ |- !٤ !ئاوێنەیەکی تاریک ![[حامید بێھداد|حامید بێهداد]] !بەھداد ئەمینی !٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ |- !٥ !ژنێک لە ژێر کاریگەریدا !مەریم سەعادەت !نەفیسە زارع !٣١ی ئابی ٢٠٢٦ |- !٦ !نیشانەی خراپەکاری ![[بابەک حەمیدیان]] !ئەمیرڕەزا ڕەشتی !٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |- !۷ ! !شەبنەم دادخواه ! rowspan="2" |عەماد خودابەخش !١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |- !۸ ! !'''[[ئازادە سەمەدی]]''' '''پاشا رستمی''' !٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |- !۹ ! !ڕووحوڵڵا حەقگۆ !بەھداد ئەمینی !٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |- !۱۰ ! ![[عەلی موسەفا]] !ئەسما إبراھیم زادەگان !٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |} == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * ''[https://filmnet.ir/contents/scxnjK1/Criminal-Persian-Style-1404 دانی پێدا دەنێم]'' لە [[فیلمنێت]] * {{IMDb title|tt44123117|}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:بەرهەمەکانی فیلمنێت]] 8f9jq0gt86yiuct5wa3s4hqqzf3i5ae 0 304714 1698464 1692394 2026-10-31T22:38:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1698464 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەھا گربیش | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|مجمع کربیش}}<br>{{lang-en| Grbish Collective }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.81001| 43.94665}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی کۆمەڵگەھا گربیش''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.81001| 43.94665 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دینارتێ|دینارتێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٧٦٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٩١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەھا گربیش''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی دینارتێ]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان= bot: unknown}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == ناوی کۆمەڵگەی گربیش لە ناحیەی دینارتێی سەر بە قەزای ئاکرێ، لە ڕووی زمانەوانی و تۆپۆنیمییەوە (ناوی شوێنەکان) بۆ شێوازی داڕشتنی ناوە ڕەسەنە کوردییەکانی دەڤەرەکە دەگەڕێتەوە: * گر (Gir): لە [[زمانی کوردی]]دا و بەتایبەت لە شێوەزاری کرمانجیی سەروودا بە مانای [[گرد]]، تەپۆڵکە، یان شوێنی بەرز دێت. * بیش / پیش (Bîş / Pêş): دوو شیکردنەوەی سەرەکیی بۆ دەکرێت: ** بێشە / دارستان (Bêşe): ئاماژەیە بۆ شوێنێکی دارستاوی، کێوی، یان تڕ و پڕ لە دار و درەخت. ** پێش (Pêş): بە مانای بەرامبەر یان ڕووکار، کەواتە «گربیش» واتە «گردی ڕووبەڕوو/پێشەوە» یان «گردی دارستاوی». وشەی «کۆمەڵگە» کە لەگەڵ ناوەکەدا دێت، بۆ ئەوە دەگەڕێتەوە کە ئەم کۆمەڵگەیە لە سەر زەوی گوندی گربیش ژووری و گربیش ژێری درووستکرا و ھەر ناوی ئەوانی ھەڵگرت. == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٤٥٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٤٨) [[خێزان]] و (١٠٩١) کەس، کە (٥٦٧) [[نێر]] و (٥٢٤) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] osfuvncs3jouyusgklkg0dn3vjg4rso 0 304743 1698167 1697850 2026-10-31T12:10:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698167 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|image=Man of three thousand faces poster.jpg|image_upright=1|caption=پۆستەری فەرمی|genre=[[کۆمیدیا]] [[کۆمەڵایەتی]] [[سیاسەت|سیاسی]]|creator=|developer=|writer=سەرپەرشتیاری نووسەران: [[میھران مودیری]] نووسەران:محەممەدئەمین فەرشادمیھر -ئەمین ئینتیزاری - ئەحمەدرەزا کازمی|director=[[میھران مودیری]]|starring=[[میھران مودیری]] - غۆلامڕەزا نیکخواه - پەروین قائیم‌مەقامی - بەھی جەدید - پەژمان بازغی - نەسروڵڵا ڕادەش - رامین ناسرنەسیر - محەممەد بەحرانی - ئارەش نووزەری - فەرزین موحدیس - مورتەزا زارع|country=ئێران|language=[[زمانی فارسی|فارسی]]|num_seasons=١|num_episodes=١٥|producer=جەواد فەرەحانی|location=[[تاران]]|runtime=۵۰ خولەک|company=[[سیما فیلم]]|channel=[[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]]|editor=ئەمیر ئادیبپەروەر|cinematography=عەلیرەزا ڕەنجبەران کەرمانی|composer=فەرەیدوون بەھرامی|first_aired=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|last_aired=ئێستا|related=''[[پیاوی ھەزارڕوو]] [[پیاوی دوو ھەزارڕوو]]''}} '''''پیاوی سێ ھەزار ڕوو''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: مرد سه‌هزارچهره) [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی|زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی]] [[ئێران|ئێرانی]] و سێیەم وەرزی سێینەی زنجیرەی [[پیاوی ھەزارڕوو]] بە دەرهێنانی [[میھران مودیری]] و بەرهەمهێنانی جەواد فەرەحانی کە لە ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ەوە لە [[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێی سیما]] پەخش دەکرێت. ئەم زنجیرەیە کە بە ڕاسپاردەی ناوەندی سیمافیلم بەرهەم هێنراوە، بەردەوامییەکی بەشەکانی زنجیرە سەرکەوتووەکانی ''[[پیاوی ھەزارڕوو]]'' (٢٠٠٨) و ''مرد دوهزارچهره'' (٢٠٠٩) ئەژمار دەکرێت.<ref name="mehr_mordad">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=10 مرداد ۱۴۰۵ |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6905481/ |سەردێڕ=«پیاوی سێ هەزار دەموچاو» لە ڕێگەی پەخشە؛ مهران مدیری دووبارە دەبێتەوە ببوو بە مەسعود شەستچی |بڵاوکەرەوە=ئاژانسی هەواڵی مێهر}}</ref> [[میھران مودیری|مهران مدیری]] لەم زنجیرەیەدا جارێکی تر ڕۆڵی مەسعود شەستچی دەگێڕێتەوە.<ref name="imna">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۵ مرداد ۱۴۰۵ |ناونیشان=https://www.imna.ir/news/994134/ |سەردێڕ=هەموو شتێک دەربارەی زنجیرە نوێیەکەی مهران مدیری / گەڕانەوەی مەسعود شەستچی بۆ شاشەی تەلەڤیزیۆن |بڵاوکەرەوە=ئاژانسی هەواڵی ئیمنا}}</ref><ref name="imna" /><ref name="nournews">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۶ مرداد ۱۴۰۵ |ناونیشان=https://nournews.ir/fa/news/337002/ |سەردێڕ=گەڕانەوەی مهران مدیری بۆ تەلەڤیزیۆن؛ شەستچی دوای مانگی سەفەر دێت |بڵاوکەرەوە=نورنیوز}}</ref> == پوختەی چیرۆک == چیرۆکی ئەم وەرزە بە کاتی هەژدە ساڵە بە بەراورد لەگەڵ کۆتایی وەرزی پێشوو دەست پێ دەکات.<ref name="fararu_ordibehesht">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵ |ناونیشان=https://fararu.com/fa/news/970970/ |سەردێڕ=مهران مدیری سێ هەزار دەموچاوی دەست پێ کردەوە |بڵاوکەرەوە=فەرارو}}</ref> مەسعود شەستچی بۆ قەرەبووکردنەوەی ساڵانی لەدەستچووی ژیانی هەوڵ دەدات بە دامەزراندنی لە ئیدارەیەکدا، هاوکاری خەرجی ژیانی باوکی بێت؛ بەڵام وەک هەمیشە بە بەدبەختییەوە، ڕووبەڕووی بەسەرهاتی چاوەڕواننەکراو و ڕووداوی کۆمیدی دەبێتەوە و لە هەڵەی نوێدا گیر دەخوات.<ref name="mehr_mordad" /> لەم وەرزەدا، شەستچی لە پێنج یان شەش ڕووداوی جیاواز و جیاوازدا دادەنرێت.<ref name="shargh">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۷ مرداد ۱۴۰۵ |ناونیشان=https://www.sharghdaily.com/fa/tiny/news-1119943 |سەردێڕ=هەرچی پێویست بوو بۆ بەڕێز مدیریمان دابین کرد / زنجیرەی پیاوی ٣ هەزار دەموچاو چۆن دروست کرا؟ |بڵاوکەرەوە=ڕۆژنامەی شەرق}}</ref> یەکێک لە گرنگترین و هەستیارترین هەڵوێستانەی دۆسیەی هەستیاری [[دانوستانەکانی ٢٠٢٥–٢٠٢٦ی ئەمریکا و ئێران|گفتوگۆکانی ئێران و ئەمریکایە]] کە کەشوهەوای کۆمیدی سیاسی و کۆمەڵایەتی تایبەت بە چیرۆکەکە دەبەخشێت.<ref name="andishe">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۵ مرداد ۱۴۰۵ |ناونیشان=https://andishemoaser.ir/ |سەردێڕ=گفتوگۆی دەرەکی بە تامێکی کۆمیدی؛ مەسعود شەستچی چۆن دەچێتە دۆسیەیەکی هەستیارەوە؟ |بڵاوکەرەوە=ئەندیشەی موعاسیر}}</ref> [[میھران مودیری|مهران مدیری]] ڕایگەیاندووە کە کەسایەتی مەسعود شەستچی لەم زنجیرەیەدا بە ئیلهاموەرگرتن لە تایبەتمەندییە ڕەفتارییەکانی باوکی خۆی (پیاوێکی هێمن، بەڕێز، شەریف و مظڵوم) ڕۆڵی گێڕاوە.<ref name="imna" /> == ئەکتەران و کەسایەتییەکان == {| class="wikitable" !ناوی ئەکتەر !ڕۆڵ !ڕوونکردنەوە |- |[[میھران مودیری|مهران مدیری]] |مسعود شصت‌چی |پیاوی هەزار ڕوو |- |غلامرضا نیکخواه |فریدون شصت‌چی |باوکی مەسعود |- |پروین قائم‌مقامی |خانم شصت‌چی |دایکی مەسعود |- |پژمان بازغی |شاهین اعتمادی |سەرھەنگی هێزی ئینتیزامی |- |نصرالله رادش |مردانی |سەربازی هێزی ئینتیزامی |- |بهی جدیدی |مهرو سبابه‌چی |دەستگیرانی مەسعود |- |فرزین محدث |همایون |خاوەنی گوڵخانە و گوڵفڕۆش |- |رامین ناصرنصیر | | rowspan="2" |پیاوانی ئاهەنگەکە |- |آرش نوذری | |- |محمد بحرانی |محمد بحرانی (خۆی) |ئەکتەری سینەما و تەلەڤیزیۆن |- |مرتضی زارع | |سەرۆکی ئیدارە |- |نوشین تبریزی |سومی |هاوسەری محەممەد بەحرانی |- |علیرضا مهران |مادروف |سەرکردەی باندەکەی تاوانباران |- |وحید آقاپور |طراوت |بەرپرسی پلەبەرز لە ڕەوشتی سیاسی |- |نادر سلیمانی | |شیرینی فڕۆش |- |وفا اسکندری |زیبا | |- |تینو صالحی |بهروز | |- |محمد طاهرخانی |جمشید | |- |مجید جوزانی |اصولی | |- |محسن حسینی | |بەرهەمهێنەری بەناوبانگ |- |شهرام صفوی | |وەرگێڕ |- |کاوه مرحمتی | |یاریدەدەری مادڕۆف |- |میثم عبدی | |منشی دادگا |} == بەرهەمهێنان == پێش‌بەرهەمهێنانی ئەم زنجیرەیە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ دەستی پێ کرد، وێنەگرتن لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ دەستی پێ کرد و لە کاتێکدا ٦ ئەڵقەی لێ بەرهەم هاتبوو بەهۆی ڕوودانی جەنگی ئێران وەستا. وێنەگرتنی ٩ ئەڵقەی دیکە لە ئایاری ٢٠٢٦ دەستی پێ کرایەوە، لە تەممووزی ٢٠٢٦ وێنەگرتن کۆتایی پێ هات و قۆناغەکانی دوای بەرهەمهێنان و مۆنتاژ دەستی پێ کرد. === پەرەپێدان و پێش‌بەرهەمهێنان === بیرۆکەی دروستکردنی وەرزی سێیەمی ئەم زنجیرەیە بە ناونیشانی ''پیاوی سێ هەزار ڕوو'' دوای خولێک لە گفتوگۆی یەک ساڵە لە نێوان [[میھران مودیری|میھران مەدیری]] و ناوەندی سیمافیلم شێوەی گرت. مهدی نقویان، سەرۆکی ناوەندی سیمافیلم، ڕایگەیاند کە مهران مدیری بیرۆکە و هەڵوێستی تایبەتی بۆ ئەم زنجیرەیە هەبووە کە کردوویەتی بە پڕۆژەیەکی مەزن.<ref name="fararu_aban">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۱۵ آبان ۱۴۰۴ |ناونیشان=https://fararu.com/fa/news/920946/ |سەردێڕ=وردەکاریی نوێی پیاوی سێ هەزار دەموچاو، زنجیرە نوێیەکەی مهران مدیری |بڵاوکەرەوە=فەرارو}}</ref> لەم وەرزەدا، بە پێچەوانەی وەرزەکانی ڕابردوو کە نووسەرانی وەک پیمان قاسم‌خانی، مهراب قاسم‌خانی و امیرمهدی ژوله نووسینی سیناریۆیان لەسەر شان بوو، لە تیمێکی نوێ (محەممەدئەمین فەرشادمیھر، ئەحمەدرەزا کازمی و ئەمین ئینتیزاری) کەڵک وەرگیراوە.<ref name="imna" /> ئامادەنەبوونی تیمی نووسەرانی پێشوو، ڕەخنە و دەنگۆی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە دەربارەی گۆڕانی تۆن و کوالێتی کۆمیدی زنجیرەکە بەدوای خۆیدا هێناوە.<ref name="fararu_azar">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=۲۰ آذر ۱۴۰۴ |ناونیشان=https://fararu.com/fa/news/931485/ |سەردێڕ=کاتی پەخشی پیاوی سێ هەزار دەموچاو دیاری کرا / ئەکتەرەکان هەمان کۆنەکانن؟ |بڵاوکەرەوە=فەرارو}}</ref> === وێنەگرتن === قۆناغەکانی پێش‌بەرهەمهێنان و وێنەگرتنی ئەم زنجیرەیە پێش دەستپێکردنی پەخشی زنجیرەی ''شەش مانگە'' دەستی پێ کرد.<ref name="fararu_azar" /> پرۆسەی وێنەگرتن لە بڕگەیەکدا بەهۆی بارودۆخی تایبەتی وڵات و ڕوودانی جەنگ وەستا، بەڵام دوای ماوەیەک دووبارە دەستی پێ کرایەوە.<ref name="fararu_ordibehesht" /> ئەم زنجیرەیە لە دەوروبەری ١٥ ئەڵقەدا بەرهەم هێنراوە و بە وتەی بەڕێوەبەرانی سیمافیلم، سەرجەم پێداویستییەکان بۆ بەرهەمهێنانی بەرهەمێک بە کوالێتی گونجاو خرابووە بەردەست تیمی بەرهەمهێنەر.<ref name="shargh" /> == پەخش == لە سەرەتادا بڕیار بوو ''پیاوی سێ هەزار ڕوو'' وەک زنجیرەی نەورۆزی کەناڵی سێ لە ساڵی ٢٠٢٦ بچێتە سەر شاشە، بەڵام بەهۆی بارودۆخی شڵەژاوی سیاسی و ماتەمینی گشتی، پەخشکردنی هەڵوەشێنرایەوە.<ref name="imna" /> لە کۆتاییدا و بە کۆتایی هاتنی قۆناغەکانی مۆنتاژ و وێنەگرتن، ڕاگەیەندرا کە ئەم زنجیرەیە دوای کۆتایی هاتنی مانگی سەفەر لە خشتەی پەخشدا دادەنرێت.<ref name="jahan">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=۱۷ مرداد ۱۴۰۵ |ناونیشان=https://www.jahannews.com/news/990852/ |سەردێڕ=سێ زنجیرە لە چاوەڕوانی پەخشدان |بڵاوکەرەوە=جەھان‌نیوز |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260809053601/https://www.jahannews.com/news/990852/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، پەخشی ئەم زنجیرەیە بە شێوەی هەفتانە لە ڕۆژانی هەینیدا دەستی پێ کرد. == پەیوەندیدار == * [[پیاوی ھەزارڕوو]] * [[سینەمای ئێران]] == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * ''[https://telewebion.net/product/0xc847d4c پیاوی سێ هەزار ڕوو]'' لە تەلوبیۆن * ''[https://tv3.ir/program/508024 پیاوی سێ هەزار ڕوو]'' لە [[کەناڵی سێ (ئێران)|کەناڵی سێ]] * {{IMDb title|2=پیاوی سێ ھەزار ڕوو}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی میھران مودیری]] 421ot475hpmrgbia192vx67hw3bmdsk 0 305073 1698465 1692634 2026-10-31T22:39:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1698465 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = کۆمەڵگەی خەلیلکان | ناوی_فەرمی ='''{{lang-ar|مجمع خلیلکان }}<br>{{lang-en| Khalilkan Collective}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.68507| 43.62401}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''کۆمەڵگەی خەلیلکان''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.68507| 43.62401 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.hewalname.com/ku/?p=2866 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای دھۆک|دھۆک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ئاکرێ|ئاکرێ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی گردەسێن|گردەسێن]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٩٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٣١٨٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|بادینانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''کۆمەڵگەی خەلیلکان''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی گردەسێن]] لە [[قەزای ئاکرێ]] لە [[پارێزگای دھۆک]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ | ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان= bot: unknown}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}</ref> == ناو == == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (-)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (–)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (٤٤٣) [[خێزان]] و (٣١٨٠) کەس، کە (١٥٩٤) [[نێر]] و (١٥٨٦) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ئاکرێ}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای دھۆک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] kk515nvmehlc9ivrl6mezvcgu366ryu 0 305212 1698641 1697509 2026-11-01T09:25:43Z Shaween 18477 1698641 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox musical artist | name = دیلان ئەنسەمبڵ | image = | landscape = yes | alt = | caption = Dilan Ensemble at green room, Rudaki Hall before the Concert, Tehran, Iran، August 2004. | origin = [[کوردستان]]، ئیران | genre = مۆسیقای کوردی، مۆسیقای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست | years_active = {{Start date|2003}}–present | label = کۆمپانیای راڤی ئازەر کیمیا | associated_acts = گئڵی زەرد، Alireza Javahery, Alex Lubet & Raphael Weinroth-Brwone | website = {{URL|dilanmusic.org}} | current_members = [[Shahriyar Jamshidi]] | past_members = Afsoon Sadeghzadeh<br />Alex Lubet<br/>Alireza Javaheri<br />Amin Ramin<br />Farbod Yadollahi<br />Fariborz Raoufi<br />Hafez Alikhani<br />Kaveh Baban<br />Leila Golbangi<br />Saber Nazargahil<br />Sahar Ebrahim<br />Sara Ahmadi<br />Saeid Vojdanpak<br />Sina Khosravi<br />Toktam Moslehi<br />Raphael Weinroth-Brwone<br />Richard Robeson<br />Masoud Abazari<br />Masoud Khezri<br />Mohsen Badri<br />Mohammad Khaledian<br />Yadollah Rahmani }} '''دیلان''' ''ئەنسەمبڵێکی مۆسیقای [[مۆسیقای کوردی|کوردییە]]'' لە کوردستانی ئێران یان ڕۆژهەڵاتی کوردستان ([[کوردیی ناوەندی|کوردی]]: ''{{Lang|ku|Rojhilatê Kurdistanê}}'', {{Lang|ar|ڕۆژھەڵاتی کوردستان}})، کە لەلایەن ژەنیاری کامەنجە و ئاوازدانەر [[شەھریار جەمشیدی|شەهریار جەمشیدی]] بە یادی برایانی مۆسیقاژەنی کورد [[قادر دیلان]] و [[محەممەد ساڵح دیلان]] لە باشووری کوردستانەوە دامەزراوە ( {{Langx|ku|باشووری کوردستان|Başûrê Kurdistanê}) لە ساڵی ٢٠٠٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|trans-title=Qadir Dilan |ناونیشان=https://knwe.org/?p=26733 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Central Kurdish}} {{بەستەری مردوو|url=https://knwe.org/?p=26733 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> == پاشخانەکان == تیشکی ئەنسەمبڵی ژووری مۆسیقای دیلان پاراستنی مۆسیقای کلاسیکی ڕەسەنی کوردی و نوێنەرایەتیکردنی گۆرانییە لیریکییەکانە. گۆرانی فۆلکلۆری کوردی و مۆسیقای مەقام لە بەشی ڕۆژهەڵاتی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستان]] سەرچاوەی سەرەکی بەرهەمەکانیان لە سەرەتاوە بوو. ئەنسەمبڵەکە یاوەری گۆرانیبێژێکی پیاو و مێینەی سێ کۆڕیان کردووە لەسەر شانۆ. لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە دووانە بۆ سنووردارکردنی قسەکردن، توندکردنەوەی بارودۆخی سیاسی و هەلومەرجی ناخۆش بە گشتی بۆ هونەرکاران بە تایبەتی بۆ گەلی کورد لە ئێران، دیلان ئەنسەمبڵ ڕێگەیان پێنەدراوە جارێکی دیکە لەسەر شانۆ کۆببنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٠٩|trans-title=A letter of Shahriyar Jamshidi about his artistic life |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=200902261703151434&lng=12|سەردێڕ=شەهریار جەمشیدی |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == نمایشەکان == ''دیلان ئەنسەمبڵ'' لەگەڵ ئۆرکێسترای تەواویان چەندین کۆنسێرتیان لە تاران پێشکەش کردووە لەوانە هۆڵی ڕوداکی و ناوەندی ڕۆشنبیری ئەرەسباران (٢٠٠٤). ئەوان وەک سێ کەسی لەسەر شانۆ دەرکەوتن و گۆرانیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستانیان بە شێوەزارێکی جیاواز [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ئێران، خوراسان لە نەخۆشخانەی مەحاک و کۆمەڵگەی چاکسازی (٢٠٠٧) پێشکەش کردووە. لە ساڵانی داهاتوودا، شەهریار جەمشیدی دیلان ئەنسەمبڵ بە زیندووی و چالاک دەهێڵێتەوە بە هاوکاری لەگەڵ هونەرمەندانی مۆسیقای جۆراوجۆر بە ڕێکخستنی چەندین پڕۆژە لە کەنەدا، ئەمریکا و ئەوروپا؛ دیلان ئەنسەمبڵ لە فێستیڤاڵی دو مۆند ئاراب دی مۆنتریال و فێستیڤاڵی تیرگان و ماکینزی هاوس و زانکۆی ماکماستەر و سەنتەری مۆسیقای وورد بچووک لە ئۆنتاریۆ لە کەنەدا ئاهەنگیان گێڕاوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٠٤|trans-title="Dilan Ensemble" will be performing at Vahdat (Roudaki) Hall |ناونیشان=https://www.farsnews.com/news/8306030113%20%20%20%20/گروه-ديلان-در-تالار-وحدت-اجراي-برنامه-مي‌كند|سەردێڕ=خبرگزاری فارس - گروه |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Persian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190306174734/https://www.farsnews.com/news/8306030113%20%20%20%20/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%AF%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D9%83%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Festival Du Monde Arabe |ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://placedesarts.com/en/event/dilan-ensemble/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220927071342/https://placedesarts.com/en/event/dilan-ensemble |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٣|trans-title=Dilan Ensemble has performed a concert in Canada |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/تیپی-مووزیی-دیلان-لە-انەدا-ۆنسێرتێی-بەڕێوە-برد |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Kurdish}} {{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%AA%DB%8C%D9%BE%DB%8C-%D9%85%D9%88%D9%88%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%A7%D9%86%DB%95%D8%AF%D8%A7-%DB%86%D9%86%D8%B3%DB%8E%D8%B1%D8%AA%DB%8E%DB%8C-%D8%A8%DB%95%DA%95%DB%8E%D9%88%DB%95-%D8%A8%D8%B1%D8%AF |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tirgan.ca/b/2013/event/dilan-ensemble.html|سەردێڕ=Dilan Ensemble {{!}} Tirgan |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref><ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sofarsounds.com/artists/dilan-ensemble|سەردێڕ=Live Music, Concerts & Music Events {{!}} Sofar Sounds |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == دیسکۆگرافی == * ''ئەلڤاناتی'' (٢٠٠٤)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=In remembrance of Yadollah Rahmani the genius of Alvanati's Themes. |ناونیشان=https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=29B6BF02&news=یادی%20از%20مرحوم%20یدالله%20رحمانی%20هنرمند%20نغمه%20های%20کوردی%20الوند|سەردێڕ=پایگاه خبری زریان موکریان - یادی از مرحوم یدالله رحمانی هنرمند نغمه های کوردی الوند |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Persian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200922145104/https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=29B6BF02&news=%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85%20%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%20%D9%86%D8%BA%D9%85%D9%87%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ''بانگەوازی شاخەکان'' (٢٠٠٨) * ''گوڵێکی زەرد'' (٢٠١٤)، بەشداری لە خەڵکی [[کۆبانی]] کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Shahriyar jamshidi will be releasing his new work. |ناونیشان=https://kurdipost1.blogspot.com/2014/06/blog-post_2068.html|سەردێڕ=شەهریار جەمشیدی نوێترین کاری هونەری خۆی بڵاودەکاتەوە ~ كوردستان |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Kurdish}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.radiozamaneh.com/190862|سەردێڕ=گل زردی برای کوبانی |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160215230936/http://www.radiozamaneh.com/190862 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> == سەرچاواکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] [[پۆل:Articles with hCards]] 9bb38ttb5058khrfj5sut4ynsx2kxhe 1698704 1698641 2026-11-01T11:34:50Z Shaween 18477 1698704 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox musical artist | name = دیلان ئەنسەمبڵ | image = | landscape = yes | alt = | caption = Dilan Ensemble at green room, Rudaki Hall before the Concert, Tehran, Iran، August 2004. | origin = [[کوردستان]]، ئیران | genre = مۆسیقای کوردی، مۆسیقای ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست | years_active = {{Start date|2003}}–present | label = کۆمپانیای راڤی ئازەر کیمیا | associated_acts = گوڵی زەرد،عەلی ڕەزا جەواهێری، ئەلەکس لوبێت، ڕافائێل واینرۆث-برۆون | website = {{URL|dilanmusic.org}} | current_members = [[Shahriyar Jamshidi]] | past_members = Afsoon Sadeghzadeh<br />Alex Lubet<br/>Alireza Javaheri<br />Amin Ramin<br />Farbod Yadollahi<br />Fariborz Raoufi<br />Hafez Alikhani<br />Kaveh Baban<br />Leila Golbangi<br />Saber Nazargahil<br />Sahar Ebrahim<br />Sara Ahmadi<br />Saeid Vojdanpak<br />Sina Khosravi<br />Toktam Moslehi<br />Raphael Weinroth-Brwone<br />Richard Robeson<br />Masoud Abazari<br />Masoud Khezri<br />Mohsen Badri<br />Mohammad Khaledian<br />Yadollah Rahmani }} '''دیلان''' ''ئەنسەمبڵێکی مۆسیقای [[مۆسیقای کوردی|کوردییە]]'' لە کوردستانی ئێران یان ڕۆژهەڵاتی کوردستان ([[کوردیی ناوەندی|کوردی]]: ''{{Lang|ku|Rojhilatê Kurdistanê}}'', {{Lang|ar|ڕۆژھەڵاتی کوردستان}})، کە لەلایەن ژەنیاری کامەنجە و ئاوازدانەر [[شەھریار جەمشیدی|شەهریار جەمشیدی]] بە یادی برایانی مۆسیقاژەنی کورد [[قادر دیلان]] و [[محەممەد ساڵح دیلان]] لە باشووری کوردستانەوە دامەزراوە ( {{Langx|ku|باشووری کوردستان|Başûrê Kurdistanê}) لە ساڵی ٢٠٠٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|trans-title=Qadir Dilan |ناونیشان=https://knwe.org/?p=26733 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Central Kurdish}} {{بەستەری مردوو|url=https://knwe.org/?p=26733 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> == پاشخانەکان == تیشکی ئەنسەمبڵی ژووری مۆسیقای دیلان پاراستنی مۆسیقای کلاسیکی ڕەسەنی کوردی و نوێنەرایەتیکردنی گۆرانییە لیریکییەکانە. گۆرانی فۆلکلۆری کوردی و مۆسیقای مەقام لە بەشی ڕۆژهەڵاتی [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|کوردستان]] سەرچاوەی سەرەکی بەرهەمەکانیان لە سەرەتاوە بوو. ئەنسەمبڵەکە یاوەری گۆرانیبێژێکی پیاو و مێینەی سێ کۆڕیان کردووە لەسەر شانۆ. لە ساڵی ٢٠٠٧ەوە دووانە بۆ سنووردارکردنی قسەکردن، توندکردنەوەی بارودۆخی سیاسی و هەلومەرجی ناخۆش بە گشتی بۆ هونەرکاران بە تایبەتی بۆ گەلی کورد لە ئێران، دیلان ئەنسەمبڵ ڕێگەیان پێنەدراوە جارێکی دیکە لەسەر شانۆ کۆببنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٠٩|trans-title=A letter of Shahriyar Jamshidi about his artistic life |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/?q=200902261703151434&lng=12|سەردێڕ=شەهریار جەمشیدی |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == نمایشەکان == ''دیلان ئەنسەمبڵ'' لەگەڵ ئۆرکێسترای تەواویان چەندین کۆنسێرتیان لە تاران پێشکەش کردووە لەوانە هۆڵی ڕوداکی و ناوەندی ڕۆشنبیری ئەرەسباران (٢٠٠٤). ئەوان وەک سێ کەسی لەسەر شانۆ دەرکەوتن و گۆرانیی ناوچە جیاجیاکانی کوردستانیان بە شێوەزارێکی جیاواز [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] لە باکووری ڕۆژهەڵاتی ئێران، خوراسان لە نەخۆشخانەی مەحاک و کۆمەڵگەی چاکسازی (٢٠٠٧) پێشکەش کردووە. لە ساڵانی داهاتوودا، شەهریار جەمشیدی دیلان ئەنسەمبڵ بە زیندووی و چالاک دەهێڵێتەوە بە هاوکاری لەگەڵ هونەرمەندانی مۆسیقای جۆراوجۆر بە ڕێکخستنی چەندین پڕۆژە لە کەنەدا، ئەمریکا و ئەوروپا؛ دیلان ئەنسەمبڵ لە فێستیڤاڵی دو مۆند ئاراب دی مۆنتریال و فێستیڤاڵی تیرگان و ماکینزی هاوس و زانکۆی ماکماستەر و سەنتەری مۆسیقای وورد بچووک لە ئۆنتاریۆ لە کەنەدا ئاهەنگیان گێڕاوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی ئابی ٢٠٠٤|trans-title="Dilan Ensemble" will be performing at Vahdat (Roudaki) Hall |ناونیشان=https://www.farsnews.com/news/8306030113%20%20%20%20/گروه-ديلان-در-تالار-وحدت-اجراي-برنامه-مي‌كند|سەردێڕ=خبرگزاری فارس - گروه |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Persian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190306174734/https://www.farsnews.com/news/8306030113%20%20%20%20/%DA%AF%D8%B1%D9%88%D9%87-%D8%AF%D9%8A%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D9%84%D8%A7%D8%B1-%D9%88%D8%AD%D8%AF%D8%AA-%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%8A%E2%80%8C%D9%83%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی ئازاری ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Festival Du Monde Arabe |ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://placedesarts.com/en/event/dilan-ensemble/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220927071342/https://placedesarts.com/en/event/dilan-ensemble |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٣|trans-title=Dilan Ensemble has performed a concert in Canada |ناونیشان=https://kurdistanmedia.com/so/news/تیپی-مووزیی-دیلان-لە-انەدا-ۆنسێرتێی-بەڕێوە-برد |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Kurdish}} {{بەستەری مردوو|url=https://kurdistanmedia.com/so/news/%D8%AA%DB%8C%D9%BE%DB%8C-%D9%85%D9%88%D9%88%D8%B2%DB%8C%DB%8C-%D8%AF%DB%8C%D9%84%D8%A7%D9%86-%D9%84%DB%95-%D8%A7%D9%86%DB%95%D8%AF%D8%A7-%DB%86%D9%86%D8%B3%DB%8E%D8%B1%D8%AA%DB%8E%DB%8C-%D8%A8%DB%95%DA%95%DB%8E%D9%88%DB%95-%D8%A8%D8%B1%D8%AF |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tirgan.ca/b/2013/event/dilan-ensemble.html|سەردێڕ=Dilan Ensemble {{!}} Tirgan |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref><ref name=":8">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.sofarsounds.com/artists/dilan-ensemble|سەردێڕ=Live Music, Concerts & Music Events {{!}} Sofar Sounds |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> == دیسکۆگرافی == * ''ئەلڤاناتی'' (٢٠٠٤)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=In remembrance of Yadollah Rahmani the genius of Alvanati's Themes. |ناونیشان=https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=29B6BF02&news=یادی%20از%20مرحوم%20یدالله%20رحمانی%20هنرمند%20نغمه%20های%20کوردی%20الوند|سەردێڕ=پایگاه خبری زریان موکریان - یادی از مرحوم یدالله رحمانی هنرمند نغمه های کوردی الوند |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Persian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200922145104/https://www.ziryanmukryan.ir/news.php?id=29B6BF02&news=%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D8%B2%20%D9%85%D8%B1%D8%AD%D9%88%D9%85%20%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87%20%D8%B1%D8%AD%D9%85%D8%A7%D9%86%DB%8C%20%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%20%D9%86%D8%BA%D9%85%D9%87%20%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%DB%8C%20%D8%A7%D9%84%D9%88%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ''بانگەوازی شاخەکان'' (٢٠٠٨) * ''گوڵێکی زەرد'' (٢٠١٤)، بەشداری لە خەڵکی [[کۆبانی]] کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |trans-title=Shahriyar jamshidi will be releasing his new work. |ناونیشان=https://kurdipost1.blogspot.com/2014/06/blog-post_2068.html|سەردێڕ=شەهریار جەمشیدی نوێترین کاری هونەری خۆی بڵاودەکاتەوە ~ كوردستان |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|زمان=Kurdish}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.radiozamaneh.com/190862|سەردێڕ=گل زردی برای کوبانی |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160215230936/http://www.radiozamaneh.com/190862 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> == سەرچاواکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:گرووپە مۆسیقییەکان، دامەزرانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:گرووپە مۆسیقییە کوردییەکان]] [[پۆل:Articles with hCards]] 7ptpva7726uq4xnvbjgxw2vx49u60x2 0 305221 1698200 1692211 2026-10-31T13:00:22Z Bilalinfo 57400 1698200 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|name=بازنده|image=Loser1403.jpg|image_size=|caption=پۆستەری دۆڕاو|alt_name=|genre=[[فیلمی ڕازئامێز|مەتەڵاوی]] [[فیلمی تاوانباری|تاوانکاری]] [[ژانەری پۆلیسی|پۆلیسی]]|creator=|based_on=هاوسێی ئەولاوە بەرهەمی شاری لاپێنا|developer=|writer=ئەمین حسێنپوور|presenter=|director=ئەمین حسێنپوور|creativi_direvtor=|starring=* [[عەلیڕەزا کەمالی]] * [[سابر ئەبەر]] * [[سارا بەھرامی]] * ڕویا جاویدنیا * [[سەدەف ئیسپەھبۆدی]] * [[پەیمان قاسمخانی]]|judges=|voices=|narrated=|theme_music_composer=|opentheme=|endtheme=|composer=پەیام ئازادی|country=[[ئێران]]|language=[[زمانی فارسی|فارسی]]|num_seasons=١|num_episodes=١١|list_episodes=|executive_producer=|producer=ئێحسان زللیپوور|editor=سیاوەش کردجان|location=[[تاران]]|cinematography=ئارەش ڕەمەزانی|animator=|camera=|runtime=٥٠ - ٦٠ خولەک|company=|distributor=|network=[[فیلیمۆ]]|picture_format=|audio_format=|first_run=|first_aired=۲۰ی ٩ی ۲۰۲٤|last_aired=۲۹ی ١١ی ۲۰۲٤|preceded_by=|followed_by=|related=|website=|website_title=|production_website=}} '''''دۆڕاو''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''بازنده'') زنجیرەیەکی [[ئێران|ئێرانییە]] لە ژانەری درامای تاوانکاری [[ژانەری پۆلیسی|پۆلیسی]] لە دەرهێنان و نووسینی ''ئەمین حسێنپوور'' و لە بەرهەمهێنانی ''ئێحسان زللیپوور''. ئەم زنجیرەیە وەرگێڕدراوی ڕۆمانی ''هاوسێی ئەولاوەیە'' کە بەرهەمی ''شاری لاپێنایە''. پەخشی ئەم زنجیرەیە لە ۲۰ی ٩ی ۲۰۲٤ لە پلاتفۆرمی [[فیلیمۆ]] دەستی پێکرد و لە ۲۹ی ١١ی ۲۰۲٤ کۆتایی هات. [[عەلیڕەزا کەمالی|عەلیرەزا کەمالی]]، [[سابر ئەبەر|سابڕ ئەبەر]]، [[سارا بەھرامی|سارا بەهرامی]]، [[سەدەف ئیسپەھبۆدی]]، ڕویا جاویدنیا و [[پەیمان قاسمخانی]] لە ئەکتەرەکانی ئەم زنجیرەیەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/5805585/علیرضا-کمالی-در-بازنده-کارآگاه-می-شود |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa |سەردێڕ=عەلیرەزا کەمالی لە «بازنده» دەبێتە کاراگا}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sevenartpedia.ir/movie/8mv5f7c88b6876e24680225319 |وێبگە=سون آرت پدیا |زمان=fa |سەردێڕ=زنجیرەی بازنده}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.rokna.net/بخش-اخبار-سلبریتی-ها-6/1030533-پوستر-بازنده-سریال-جدید-فیلیمو-رونمایی-شد-عکس-این-سریال-پلیسی-جایگزین-زخم-کاری |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=رکنا |زمان=fa |سەردێڕ=پۆستەری «بازنده» زنجیرەی نوێی فیلیمۆ ڕوونمایی کراو + وێنە / ئەم زنجیرە پۆلیسییە شوێنی «زخم کاری» دەگرێتەوە}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1403052718331/یک-سریال-پلیسی-جایگزین-زخم-کاری-می-شود |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا |زمان=fa |سەردێڕ=زنجیرەیەکی پۆلیسی شوێنی «زخم کاری» دەگرێتەوە}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ایران |یەکەم=عصر |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/999345/بازنده-این-قصه-جنایی-معمایی-کیست |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=fa |زمان=fa |سەردێڕ=دۆڕاوی ئەم چیرۆکە تاوانکاری - مەتەڵاوییە کێیە؟}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ایران |یەکەم=عصر |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/1004642/بازنده-برنده-است |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=fa |زمان=fa |سەردێڕ=بازنده، برنده است!}}</ref> == پوختەی چیرۆک == مانگێک بەسەر پەڕاوی کچە ونبووەکەی کە کوژراوە تێدەپەڕێت، حامید کیانی دوای شکستی لە پەڕاوەکەی، ئیتر خۆی سەرقاڵی پەڕاوی نوێ ناکات. ئێستا بە پەیوەندی یاریدەدەرەکەی تووشی پەڕاوێکی ئاڵۆز و سەیر دەبێت، پەڕاوێک کە پەردە لەسەر نهێنییە گەورەکان لادەبات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=نیوز |یەکەم=فیلم |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.filmnews.ir/اخبار-مهم/نگاهی-اجمالی-به-قسمت-اول-سریال-بازنده |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=فیلم‌نیوز |زمان=fa-IR |سەردێڕ=ڕوانینێکی گشتی بۆ بەشی یەکەمی زنجیرەی «بازنده» لە دروستکردنی ئەمین حەسەنپوور {{!}} یاری دەستی پێکرد}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=نیوز |یەکەم=فیلم |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.filmnews.ir/اخبار-مهم/انتشار-سریال-معمایی-بازنده-بعد-از-پا |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=فیلم‌نیوز |زمان=fa-IR |سەردێڕ=بڵاوبوونەوەی زنجیرەی مەتەڵاوی «بازنده» دوای کۆتایی «زخم کاری3» {{!}} ئاقا ڕەزا پەروانە بە «کاراگا کیانی» دەگەیات}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.qudsonline.ir/news/881362/بازنده-در-راه-است-منتظر-کارآگاه-علیرضا-کمالی-باشید |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=قدس آنلاین |زمان=fa |سەردێڕ=«بازنده» لە ڕێگەیە / چاوەڕێی کاراگا عەلیرەزا کەمالی بن}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6198294/جایگزین-زخم-کاری-مشخص-شد-پیمان-قاسم-خانی-در-سریال-پلیسی |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa |سەردێڕ=شوێنگری «زخم کاری» دیاری کرا / پەیمان قاسمخانی لە زنجیرەیەکی پۆلیسی}}</ref> == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable" !ئەکتەر !ڕۆڵ |- |[[عەلیڕەزا کەمالی|عەلیرەزا کەمالی]] |کاراگا حامید کیانی |- |[[سابر ئەبەر|سابڕ ئەبەر]] |کاوە بەدرلوو |- |[[سارا بەھرامی|سارا بەهرامی]] |ئەرغەوان ئەمینی |- |[[سەدەف ئیسپەھبۆدی]] |ئاڤا حیجازی |- |[[ڕۆیا جاویدنیا]] |ڤێنۆس ئێفتێخاری |- |[[پەیمان قاسمخانی]] |مەنسوور ڕەفیعی |- |مەهدی سەباغی |فەرهاد دیبا |- |مۆحەممەدئەلی مۆحەممەدی |پارسا ئامیری |- |کوبرای گودەرزی |مەهین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sevenartpedia.ir/movie/8mv5f7c88b6876e24680225319 |وێبگە=سون آرت پدیا |زمان=fa |سەردێڕ=زنجیرەی بازنده 2024}}</ref> |- |ئەمیر غەفارمەنەش |بەهرووز صابری |- |عەلی مەردانە |حەمید حیجازی |- |مەهدی ڕووکنی |إحسان |- |سەپیدە مەولەوی |ئافەرین |- |ئێلاهە ئێزاکاری |مەریەم |- |تەرەننوم کەرمانیان |ئەرغەوان ئەمینی (مێرمنداڵی) |- |سێتارە قەهرەمانی |فەریبا دیبا |- |ئەمیرحوسێن ڕەزازادە |تاوانناس |- |حاتەم مەشموولی |پزیشک |- |ئەمیر حاجی مۆحەممەدی |بەهنام |- |میرفەرروخ هاشمیان |سۆهراب |} == بڵاوبوونەوە == {| class="wikitable" !ژمارەی وەرز !ڕۆژ و کاتی پەخش !یەکەم پەخشی وەرز !کۆتایی وەرز !ئەڵقەکان !ژمارەی بەشەکانی وەرز !ساڵی بڵاوبوونەوە !کەناڵ |- |١ |هەینی ۰۸:۰۰ |۲۰ی سێپتەمبەری ۲۰۲۴ |۲۹ی نۆڤەمبەری ۲۰۲۴ |١١ |١١–١ |2024 |[[فیلیمۆ]] |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.filimo.com/m/134993 دۆڕاو] کە [[فیلیمۆ]] * {{IMDb title|tt33042867}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] bl7ffebuc3egjokf447ynmawt0lhrgt 1698201 1698200 2026-10-31T13:01:18Z Bilalinfo 57400 1698201 wikitext text/x-wiki {{Infobox television|name=بازنده|image=Loser1403.jpg|image_size=|caption=پۆستەری دۆڕاو|alt_name=|genre=[[فیلمی ڕازئامێز|مەتەڵاوی]] [[فیلمی تاوانباری|تاوانکاری]] [[ژانەری پۆلیسی|پۆلیسی]]|creator=|based_on=هاوسێی ئەولاوە بەرهەمی شاری لاپێنا|developer=|writer=ئەمین حسێنپوور|presenter=|director=ئەمین حسێنپوور|creativi_direvtor=|starring=* [[عەلیڕەزا کەمالی]] * [[سابر ئەبەر]] * [[سارا بەھرامی]] * [[ڕۆیا جاویدنیا]] * [[سەدەف ئیسپەھبۆدی]] * [[پەیمان قاسمخانی]]|judges=|voices=|narrated=|theme_music_composer=|opentheme=|endtheme=|composer=پەیام ئازادی|country=[[ئێران]]|language=[[زمانی فارسی|فارسی]]|num_seasons=١|num_episodes=١١|list_episodes=|executive_producer=|producer=ئێحسان زللیپوور|editor=سیاوەش کردجان|location=[[تاران]]|cinematography=ئارەش ڕەمەزانی|animator=|camera=|runtime=٥٠ - ٦٠ خولەک|company=|distributor=|network=[[فیلیمۆ]]|picture_format=|audio_format=|first_run=|first_aired=۲۰ی ٩ی ۲۰۲٤|last_aired=۲۹ی ١١ی ۲۰۲٤|preceded_by=|followed_by=|related=|website=|website_title=|production_website=}} '''''دۆڕاو''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''بازنده'') زنجیرەیەکی [[ئێران|ئێرانییە]] لە ژانەری درامای تاوانکاری [[ژانەری پۆلیسی|پۆلیسی]] لە دەرهێنان و نووسینی ''ئەمین حسێنپوور'' و لە بەرهەمهێنانی ''ئێحسان زللیپوور''. ئەم زنجیرەیە وەرگێڕدراوی ڕۆمانی ''هاوسێی ئەولاوەیە'' کە بەرهەمی ''شاری لاپێنایە''. پەخشی ئەم زنجیرەیە لە ۲۰ی ٩ی ۲۰۲٤ لە پلاتفۆرمی [[فیلیمۆ]] دەستی پێکرد و لە ۲۹ی ١١ی ۲۰۲٤ کۆتایی هات. [[عەلیڕەزا کەمالی|عەلیرەزا کەمالی]]، [[سابر ئەبەر|سابڕ ئەبەر]]، [[سارا بەھرامی|سارا بەهرامی]]، [[سەدەف ئیسپەھبۆدی]]، ڕویا جاویدنیا و [[پەیمان قاسمخانی]] لە ئەکتەرەکانی ئەم زنجیرەیەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/5805585/علیرضا-کمالی-در-بازنده-کارآگاه-می-شود |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa |سەردێڕ=عەلیرەزا کەمالی لە «بازنده» دەبێتە کاراگا}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sevenartpedia.ir/movie/8mv5f7c88b6876e24680225319 |وێبگە=سون آرت پدیا |زمان=fa |سەردێڕ=زنجیرەی بازنده}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.rokna.net/بخش-اخبار-سلبریتی-ها-6/1030533-پوستر-بازنده-سریال-جدید-فیلیمو-رونمایی-شد-عکس-این-سریال-پلیسی-جایگزین-زخم-کاری |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=رکنا |زمان=fa |سەردێڕ=پۆستەری «بازنده» زنجیرەی نوێی فیلیمۆ ڕوونمایی کراو + وێنە / ئەم زنجیرە پۆلیسییە شوێنی «زخم کاری» دەگرێتەوە}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1403052718331/یک-سریال-پلیسی-جایگزین-زخم-کاری-می-شود |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا |زمان=fa |سەردێڕ=زنجیرەیەکی پۆلیسی شوێنی «زخم کاری» دەگرێتەوە}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ایران |یەکەم=عصر |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/999345/بازنده-این-قصه-جنایی-معمایی-کیست |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=fa |زمان=fa |سەردێڕ=دۆڕاوی ئەم چیرۆکە تاوانکاری - مەتەڵاوییە کێیە؟}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=ایران |یەکەم=عصر |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/1004642/بازنده-برنده-است |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=fa |زمان=fa |سەردێڕ=بازنده، برنده است!}}</ref> == پوختەی چیرۆک == مانگێک بەسەر پەڕاوی کچە ونبووەکەی کە کوژراوە تێدەپەڕێت، حامید کیانی دوای شکستی لە پەڕاوەکەی، ئیتر خۆی سەرقاڵی پەڕاوی نوێ ناکات. ئێستا بە پەیوەندی یاریدەدەرەکەی تووشی پەڕاوێکی ئاڵۆز و سەیر دەبێت، پەڕاوێک کە پەردە لەسەر نهێنییە گەورەکان لادەبات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=نیوز |یەکەم=فیلم |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.filmnews.ir/اخبار-مهم/نگاهی-اجمالی-به-قسمت-اول-سریال-بازنده |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=فیلم‌نیوز |زمان=fa-IR |سەردێڕ=ڕوانینێکی گشتی بۆ بەشی یەکەمی زنجیرەی «بازنده» لە دروستکردنی ئەمین حەسەنپوور {{!}} یاری دەستی پێکرد}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=نیوز |یەکەم=فیلم |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.filmnews.ir/اخبار-مهم/انتشار-سریال-معمایی-بازنده-بعد-از-پا |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=فیلم‌نیوز |زمان=fa-IR |سەردێڕ=بڵاوبوونەوەی زنجیرەی مەتەڵاوی «بازنده» دوای کۆتایی «زخم کاری3» {{!}} ئاقا ڕەزا پەروانە بە «کاراگا کیانی» دەگەیات}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.qudsonline.ir/news/881362/بازنده-در-راه-است-منتظر-کارآگاه-علیرضا-کمالی-باشید |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=قدس آنلاین |زمان=fa |سەردێڕ=«بازنده» لە ڕێگەیە / چاوەڕێی کاراگا عەلیرەزا کەمالی بن}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6198294/جایگزین-زخم-کاری-مشخص-شد-پیمان-قاسم-خانی-در-سریال-پلیسی |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa |سەردێڕ=شوێنگری «زخم کاری» دیاری کرا / پەیمان قاسمخانی لە زنجیرەیەکی پۆلیسی}}</ref> == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable" !ئەکتەر !ڕۆڵ |- |[[عەلیڕەزا کەمالی|عەلیرەزا کەمالی]] |کاراگا حامید کیانی |- |[[سابر ئەبەر|سابڕ ئەبەر]] |کاوە بەدرلوو |- |[[سارا بەھرامی|سارا بەهرامی]] |ئەرغەوان ئەمینی |- |[[سەدەف ئیسپەھبۆدی]] |ئاڤا حیجازی |- |[[ڕۆیا جاویدنیا]] |ڤێنۆس ئێفتێخاری |- |[[پەیمان قاسمخانی]] |مەنسوور ڕەفیعی |- |مەهدی سەباغی |فەرهاد دیبا |- |مۆحەممەدئەلی مۆحەممەدی |پارسا ئامیری |- |کوبرای گودەرزی |مەهین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://sevenartpedia.ir/movie/8mv5f7c88b6876e24680225319 |وێبگە=سون آرت پدیا |زمان=fa |سەردێڕ=زنجیرەی بازنده 2024}}</ref> |- |ئەمیر غەفارمەنەش |بەهرووز صابری |- |عەلی مەردانە |حەمید حیجازی |- |مەهدی ڕووکنی |إحسان |- |سەپیدە مەولەوی |ئافەرین |- |ئێلاهە ئێزاکاری |مەریەم |- |تەرەننوم کەرمانیان |ئەرغەوان ئەمینی (مێرمنداڵی) |- |سێتارە قەهرەمانی |فەریبا دیبا |- |ئەمیرحوسێن ڕەزازادە |تاوانناس |- |حاتەم مەشموولی |پزیشک |- |ئەمیر حاجی مۆحەممەدی |بەهنام |- |میرفەرروخ هاشمیان |سۆهراب |} == بڵاوبوونەوە == {| class="wikitable" !ژمارەی وەرز !ڕۆژ و کاتی پەخش !یەکەم پەخشی وەرز !کۆتایی وەرز !ئەڵقەکان !ژمارەی بەشەکانی وەرز !ساڵی بڵاوبوونەوە !کەناڵ |- |١ |هەینی ۰۸:۰۰ |۲۰ی سێپتەمبەری ۲۰۲۴ |۲۹ی نۆڤەمبەری ۲۰۲۴ |١١ |١١–١ |2024 |[[فیلیمۆ]] |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.filimo.com/m/134993 دۆڕاو] کە [[فیلیمۆ]] * {{IMDb title|tt33042867}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] ge8sfbnihudp0ha8nrma4c42rl9v934 0 305292 1698247 1692055 2026-10-31T13:48:52Z Bilalinfo 57400 1698247 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ناسر هاشمی | image = Naser_Hashemi_at_32th_Fajr_(cropped).jpg | image_size = | alt = | caption = ناسر هاشمی لە ٢٠١٤ | native_name = میرناصر هاشمی قرمزی | native_name_lang = fa | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1956|4|11}} | birth_place = [[لەنگوروود]]، [[ئێران]] | death_date = | death_place = | resting_place = | resting_place_coordinates = | nationality = ایرانی | other_names = | occupation = [[ئەکتەر]]، [[دەنگبێژی]]، [[سیناریۆنووس]]، [[دەرهێنەری فیلم|دەرهێنەر]] | years_active = ١٩٨٦–اکنون | employer = | known_for = | home_town = | salary = | net_worth = | height = | weight = | television = | title = | term = | predecessor = | successor = | party = | movement = | opponents = | boards = | religion = | denomination = | criminal_charges = | criminal_penalty = | criminal_status = | spouse = سیما تیرانداز (جیابوونەوە) | partner = | children = | parents = | relatives = [[مەھدی ھاشمی]] (برا)<br />نورا هاشمی (برازا) | awards = | website = | module = }} '''ناسر ھاشمی''' یان '''میرناسر هاشمی قرمزی''' (بە فارسی: ناصر هاشمی؛ لەدایکبووی ١١ی نیسانی ١٩٥٦) [[ئەکتەر]] [[دەنگبێژی|دەنگبێژ]]، [[سیناریۆنووس]]، و [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەری]] [[ئێران|ئێرانییە]]. هەروەها برای مێهدی هاشمی، ئەکتەری [[سینەمای ئێران|سینمای ئێرانە]]. == ژیان == ناسر ھاشمی لە ١١ی نیسانی ١٩٥٦ لە [[لەنگوروود]] لەدایکبووە و دەرچووی بەشی ئەکتەری و تەلارسازیە لە [[کۆلێژی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی تاران]]. بە هاندانی براکانی، مێهدی و محمود هاشمی، ڕووی لە [[شانۆ|هونەرە شانۆییەکان]] کرد و لە سەردەمی ئامادەییدا لە چەند ڕۆڵێکی زۆر کورت لە شانۆکانی مێهدی هاشمیی براییدا ڕۆڵی گێڕا و دوای ئەوە چالاکیی پیشەگەرانەی خۆی دەستپێکرد و لە ساڵی ١٩٨٤ەوە لە چەندین [[شانۆ]]، فیلمی سینمایی و زنجیرەی تەلەڤزیۆنیدا وەک ئەکتەر، نووسەر و دەرهێنەر هاتە ناو جیهانی پیشەگەرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ژنانەیی ناصر هاشمی |ناونیشان=https://www.55online.news/%D9%85%D8%A4%D9%84%D9%81-1647-%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C |وێبگە=پایگاهی هەواڵی و شیکاریی 55 ئۆنلاین |ڕێکەوت=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|زمان=fa}}</ref> هاوسەری پێشووی سیما تیرانداز، خانمەکتەری سینما و شانۆیە. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable sortable" |- ! ساڵی بەرهەمهێنان ! ناوی بەرهەم !! دەرهێنەر |- | ٢٠٢۶ | [[بێدار (فیلم)|بێدار]] | حسین امیری دوماری |- | ٢٠٢١ | شب طلایی | یوسف حاتمی‌کیا |- | ٢٠١٩ | سرگذشت | سید جمال سیدحاتمی |- | ٢٠١٩ | [https://www.isna.ir/news/98041105504/%D8%B6%D8%A8%D8%B7-%D9%85%D8%حکام-%DB%B2-%D8%تمع-شد محکومین ۲] <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ناصر هاشمی پەیوەندی بە «مەحکومین ٢»وە کرد |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/98032209907/%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%به-%D9%85%D8%حکام-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%ست |وێبگە=ئیسنا |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|زمان=fa}}</ref> | سید جمال سیدحاتمی |- | ٢٠١٨ | آنام | جواد افشار |- | ٢٠١٧ | ''شکلاتی''|| سهیل موفق |- | ٢٠١۶ | ''خانه دیگری''|| بهنوش صادقی |- | ٢٠١۶ | ''[[براکەم خەسرەو (فیلم)|براکەم خەسرەو]]''|| احسان بیگلری |- | ٢٠١۵ | ''عموجان هیتلر''|| حمید ابراهیمی |- | ٢٠١١ | ''خانه پدری''|| کیانوش عیاری |- | ٢٠١١ | ''دزدان غیر دریایی''|| بیژن شیرمرز |- | ٢٠٠٩ | ''قاب‌های خالی''|| مرتضی احمدی هرندی |- | ٢٠٠٨ | ''روزگار قریب'' || کیانوش عیاری |- | ٢٠٠۶ | کارآگاه لطفی | حسین قناعت |- | ٢٠٠۵ | شۆنۆی «[[کالیگولا]]» || قطب‌الدین صادقی |- | ٢٠٠٢ | ''چای قندپهلو'' || ناصر هاشمی |- | ٢٠٠٠ | سایه‌ها | غلامرضا رمضانی |- | ١٩٩٩ | قصه‌های شهرک سینمایی | بابک محمدی |- | ١٩٩٨ |''بال‌های سپید''|| مێهدی هاشمی، ناصر هاشمی |- | ١٩٩۶ |''دومین انفجار''|| نادر مقدس |- | ١٩٩۵ |''داستان یک شهر''|| خسرو معصومی |- | ١٩٩۵ |''سمندون''|| ناصر هاشمی |- | ١٩٩۴ |''پدرسالار ''|| اکبر خواجویی |- | ١٩٩۴ |حمله به اچ۳ |شهریار بحرانی |- | ١٩٩١ |''مرغابی وحشی''|| مسعود کرامتی |- | ١٩٩١ |''برخورد''|| سیروس الوند |- | ١٩٩١ |''کار بزرگ سارا''<ref>گۆڤاری سینەمایی فیلم، ساڵی نۆیەم، ژمارە ١١٥، لاپەڕە ٣١، سەرماوەزی ١٩٩١</ref>|| محمد جعفری |- | ١٩٩٠ |''گربه آوازخوان''|| کامبوزیا پرتوی |- | ١٩٩٠ |''سکوت''|| علی سجادی حسینی |- | ١٩٨٩ |در جستجوی قهرمان |حمیدرضا آشتیانی‌پور |- | ١٩٨٨ |این شرح بی‌نهایت |گروهی دەرهێنان |- | ١٩٨۶–١٩٨٨ |''راویان اخبار''|| گروهی دەرهێنان |- | ١٩٨۶ |''گزارش یک قتل''|| محمدعلی نجفی (دەرهێنەر) |- | ١٩٨۳ |''ماه پنهان است''|| خسرو شایسته |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{imdb name|0368018}} * [https://web.archive.org/web/20100606181630/http://iranact.com/cinema/artists/showartist.asp?id=2204 ناصر هاشمی] لە ماڵپەڕی ئێران‌آکت * [https://web.archive.org/web/20250312071037/http://khorasanrazavi.khorasannews.com/Newspaper/MobileBlock%3FNewspaperBlockID%3D190560 چاوپێکەوتنی ناصر هاشمی لەگەڵ ڕۆژنامەی خۆراسان] {{پۆلی کۆمنز|Naser Hashemi}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] 5y6907e3e2pm6cnehqo05c23mgcz2qw 0 305359 1698249 1694757 2026-10-31T14:07:02Z Bilalinfo 57400 ڕیما ڕامینفەر 1698249 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | image = Conjugal Visit.jpg | caption = پۆستەری فیلم | director = ئومێد شەمس | writer = ئومێد شەمس <br> بهمن عارک <br> علی سرآهنگ | producer = امیر بانان | starring = [[پەریناز ئیزەدیار]] <br> [[ھووتەن شەکیبا]] | cinematography = بهرام دهقانی | distributor = شایسته فیلم | released = {{Film date|2022|02|01|[[فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]]|2023|01|04|ئێران}} | runtime = ١٢٠ خولەک | country = ئێران | language = فارسی }} '''''دیداری تایبەت''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ملاقات خصوصی) فیلمێکی درامای ڕۆمانسی ئێرانییە لە ساڵی ٢٠٢٢ بە دەرهێنانی ئومێد شەمس و نووسینی ئومێد شەمس، بەهمەن عارک و عەلی سەرئاهەنگ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=پەرەسەندنی دیداری تایبەتی هوتن شکیبا و پریناز ایزدیار بۆ گەیشتن بە فەجر|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84563904/شتاب-ملاقات-خصوصی-هوتن-شکیبا-و-پریناز-ایزدیار-برای-رسیدن-به|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ایرنا|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=دیداری تایبەت لە ڕێگای فیستیڤاڵی فەجردا|ناونیشان=https://www.ilna.news/بخش-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1164710-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%۸%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%8|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=خبرگزاری ایلنا|زمان=fa}}</ref> [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزە]] دیار و [[ھووتەن شەکیبا|هوتەن شەکیبا]] ڕۆڵی پەروانە و فەرهاد دەگێڕن؛ هاوسەرێکن کە لە ڕێگەی تەلەفۆنی فەرهادەوە لە زینداندا بە شێوەیەکی نهێنی یەکتریان ناسیوە، کاتێک فەرهاد تەلەفۆنەکەی دەداتە دەست باوکی پەروانە کە لەگەڵ فەرهاد لە زینداندایە بۆ ئەوەی پەیوەندی بە کچەکەیەوە بکات، و وردە وردە هەستیان بەرانبەر یەکدی تێدا دروست دەبێت. فیلمی ''دیداری تایبەت'' یەکەم نمایش خۆی لە بەشی کێبرکێی چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ١ی شوباتی ٢٠٢٢ ئەنجام دا و ٢ کاندیدبوونی بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=ڕوونمایی لە دەموچاوی خەمۆکی هوتن شکیبا و پریناز ایزدیار لە دیداری تایبەتدا|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1578997/عکس-رونمایی-از-چهره-غمگین-هوتن-شکیبا-و-پریناز-ایزدیار-در-ملاقات|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=خبرآنلاین|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلم سینمایی دیداری تایبەت دەستپێکرد و یەکەم وێنەی بڵاوکرایەوە|ناونیشان=http://www.sourehcinema.ir/?p=144208|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=دیداری تایبەت لەگەڵ هوتن شکیبا و پریناز ایزدیار|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1400050905849/ملاقات-خصوصی-با-هوتن-شکیبا-و-پری-ناز-ایزدیار|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}</ref> دواتر بڕیار بوو لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ نمایش بکرێت، بەڵام بەهۆی [[شۆڕشی ژینا|خۆپیشاندانەکانی ئێرانەوە]] بۆ ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ دواخرا.<ref name=":0" /> == پێشەکی == چیڕۆکەکە باسی کچێک دەکات بە ناوی پەروانە ([[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]]) کە فرۆشگایەکی عەترو بۆن لە دەوروبەری تاران بەڕێوەدەبات. باوکی پەروانە بە تۆمەتی دزی لە زینداندایە. فەرهاد ([[ھووتەن شەکیبا|هوتەن شەکیبا]])، مامۆستایەکی گەنج و هاوڕێی باوکی پەروانە، پەیوەندی بە پەروانەوە دەکات بۆ ڕاپەڕاندنی هەندێک لە کارەکانی ئیرەج. ڕۆژێک فەرهاد هەستی خۆی بۆ پەروانە دەردەبڕێت و بانگهێشتی دەکات بۆ ئەوەی لە زیندان سەردانی بکات. == ئەکتەرەکان == * [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئێزدیار]] لە ڕۆڵی پەروانە * [[ھووتەن شەکیبا|هووتەن شەکیبا]] لە ڕۆڵی فەرهاد * [[ڕیما ڕامینفەر]] لە ڕۆڵی فەریبا * ڕۆیا تەیمووریان لە ڕۆڵی دایکى پەروانە * سیاوەش چراغی پور لە ڕۆڵی ئیرەج، باوکی پەروانە * نادر فەلاح * پەیام ئەحمەدینیا * شیرین ئاغارەزاکاشی * حسێن پارسایی * جەواد قەمەتی * ئیمان شەمس لە ڕۆڵی ئیمان، براکەی پەروانە * ئامیر حسێن بەیات * عەلیرەزا زارعپەرەست * مەعسومە ئەحمەدزادە * فەرهاد شەهبازی * حسێن شەفیعی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پری ناز ایزدیار لە فیلمی دیداری تایبەتدا|ناونیشان=https://www.salamcinama.ir/news/70754/%D9%BE%D8%B1%DB%8C-%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D8%AF%DB%8C%DB%8A%D8%A7%D8%B1-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.salamcinama.ir}}</ref> == بڵاوکردنەوە == فیلمی ''دیداری تایبەت'' بۆ یەکەم جار لە ١ی شوباتی ٢٠٢٢ لە بەشی کێبرکێی چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] نمایش کرا، و کاندید کرا بۆ دوو [[سیمورغی بلوورین|سیمرغی بلوورین]]، یەکێکیان بۆ باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پشتگیریکەر بۆ پەیام ئەحمەدینیا و ئەوی تریش بۆ باشترین فیلمی یەکەم.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=دیداری تایبەت لە ڕێگای فیستیڤاڵی فەجردا |ناونیشان=https://www.ilna.news/بخش-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1164710-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%87%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%B1%D8%A7%D9%87-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B7-%D9%81%D8%AC%D8%B1 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=خبرگزاری ایلنا |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کاندیدە کۆتاییەکانی چلەمین فیستیڤاڵی فیلمی فەجر ڕاگەیەندران |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84646779/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%87%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> فیلمەکە تا ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ قەدەغە بوو، و بڕیار بوو لە ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ نمایش بکرێت، بەڵام بەهۆی خۆپیشاندانەکانی ئێران دواخرا بۆ ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دیداری تایبەت دێتە سینەماکان |ناونیشان=https://cinemacinema.ir/news/%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%A8%D8%B7-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%D9%87%D8%A7-%D9%85%DB%8C%D8%A2%DB%8C%D8%AF/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=cinemacinema.ir}}</ref> دەرهێنەر ئومێد شەمس لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ئیرنا ڕایگەیاند کە لەم کاتەدا هیچ حەزێکی نەبووە بۆ بڵاوکردنەوەی بە فراوانی فیلمەکە. هەروەها ئەوی خستەڕوو کە فیلمەکە هیچ سانسۆر نەکراوە و "نزیکەی" هەمان ئەو وەشانەیە کە لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] نمایشکرا.<ref name=":0" /> == پێشوازی == === بۆکس ئۆفیس === لە نێو ٢٢ فیلمدا، فیلمی ''دیداری تایبەت'' بوو بە پڕفرۆشترین فیلمی چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] و توانی ٨١٨ ملیۆن تمەن بەدەستبهێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=لیستی ١٠ فیلمە پڕفرۆشەکەی چلەمین فیستیڤاڵی فیلمی فەجر |ناونیشان=https://www.honaronline.ir/بخش-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-6/170192-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%5-%D9%BE%D8%B1%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B7-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%DA%گ%DB%8C%D8%B4%D8%ه-%D8%AF%D8%B1%D8%خد%D8%B4%DB%8C%D8%اف |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=خبرگزاری هنر ایران |زمان=fa}}</ref> ''دیداری تایبەت'' تەنها ڕۆژێک دوای بڵاوکردنەوەی زیاتر لە ٤٠٠٠ بلیت و ١٤٥ ملیۆن تمەنی فرۆشا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ |سەردێڕ=فرۆشتنی چوار هەزار بلیت بۆ دیداری تایبەت لە یەکەم ڕۆژی نمایشدا |ناونیشان=https://shahraranews.ir/fa/news/143623 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=fa |زمان=fa}}</ref> ئەم فیلمە لە سێ ڕۆژی یەکەمیدا لە ٢٠٠ هۆڵی سینەماییدا نمایش کرا و ٨٥٠ ملیۆن تمەنی بەدەستهێنا. فیلمەکە باشترین پێشوازی لە سێ مانگی ڕابردوودا هەبوو و دوای فیلمی ''بۆخارست'' گەیشتە پلەی دووەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەو دیدارانەی کە ٨٥٠ ملیۆن تمەنی تێچوو |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84991390/%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%DB%B8%DB%ب٥%DB%ب٠-%D9%م٥%DB%میل%D9%یون-%D8%تومان-%D8%آب-%D8%خورد |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> ئیرنا ڕایگەیاند کە نەبوونی رکابەر، جۆرێکی جیاواز لە نمایشەکانی پێشوو، ڕیکلام و ئامادەبوونی [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئێزەدیار]] و [[ھووتەن شەکیبا|هوتەن شەکیبا]] دەبێتە هۆی بەناوبانگتربوونی فیلمەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=٣ هۆکار کە دەبنە هۆی پێشوازی لە فیلمی دیداری تایبەت |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84988112/%DB%B3-%D8%AF%D9%84%DB%8C%D9%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B3%D8%A8%D8%A8-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D9%82%D8%A7%D8%A8%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> لەگەڵ ئەوەشدا، فیلمەکە فرۆشێکی زۆری لە بۆکس ئۆفیسدا بەدەست نەهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=دیداری تایبەت و چەپ ڕاست لەلایەن چەند کەسەوە بینراون؟ |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401102315482/ملاقات-خصوصی-و-چپ-راست-را-چند-نفر-دیده-اند |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=ایسنا |زمان=fa}}</ref> مەحموود گەبارلو لە ئیسنا هۆکاری لاوازی ئەنجامی فرۆشی ''دیداری تایبەت'' و ''چەپ ڕاست''ی بۆ بوونی مەودایەکی گەورە لە نێوان خواستی جەماوەر و بەرپرسانی حکوومەتدا گەڕاندەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=مۆفیای فەرهەنگی بەرگەی سینەما ناگرێت |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401110604626/مافیای-فرهنگی-تاب-تحمل-سینما-را-ندارد |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=ایسنا |زمان=fa}}</ref> === ڕەخنەکان === فیلمەکە لەلایەن گۆڤاری فیلم ئەمرۆزەوە وەک باشترین فیلمی فێستیڤاڵ دیاریکرا دوای فیلمی ''پارێزەری شەو''،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=گۆڤاری سینەمایی فیلم ئەمرۆز |ناونیشان=https://www.instagram.com/tv/CaR3BHclLmb/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Instagram |زمان=en}}</ref> هەروەها لەلایەن بەکارهێنەرانی سینەماتیکێت و سەلام سینەماوە وەک باشترین فیلمی فێستیڤاڵ ناسێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=باشترین فیلمی چلەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر لە ڕوانگەی بەکارهێنەرانی سەلام سینەماوە |ناونیشان=https://www.salamcinama.ir/news/71688/%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B7-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%FA%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣ |وێبگە=www.salamcinama.ir}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.salamcinama.ir/news/71688/%D8%A8%D9%87%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B7-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%FA%DA%86%D9%87%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%B2-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سینەماتیکێت - دیداری تایبەت بوو بە باشترین فیلمی فێستیڤاڵ لە ڕوانگەی بینەرانەوە |ناونیشان=https://www.instagram.com/p/CZ6b5A0NFLi/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Instagram |زمان=en}}</ref> === خەڵاتەکان === {| class="wikitable" !خەڵات !ساڵ !پۆل !وەرگر !ئەنجام !سەرچاوە |- | rowspan="2" |[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] | rowspan="2" |٢٠٢٢ |باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پشتگیریکەر |پەیام ئەحمەدینیا |{{Nom}} | rowspan="2" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کاندیدەکانی سیمرغی بلوورینی چلەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر ناسێنران |ناونیشان=https://www.fajrfilmfestival.com/news/3202 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=جشنواره فیلم فجر |زمان=fa |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220531072629/https://www.fajrfilmfestival.com/news/3202 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=سەرکەوتووانی چلەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر ڕاگەیەندران |ناونیشان=https://www.fajrfilmfestival.com/news/3225 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=جشنواره فیلم فجر |زمان=fa |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220626233918/https://www.fajrfilmfestival.com/news/3225 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- |باشترین فیلمی یەکەم |امید شمس |{{Nom}} |- | rowspan="5" |[[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی شار]] | rowspan="5" |٢٠٢٢ |باشترین فیلم |امیر بانان |{{Won}} | rowspan="5" |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=ڕاگەیاندنی کاندیدەکانی هەشتەمین فێستیڤاڵی فیلمی شار |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/84829010/اعلام-نامزدهای-جشنواره-هشتم-فیلم-شهر |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=ایرنا |زمان=fa}}</ref> |- |باشترین دەرهێنەر |امید شمس |{{Nom}} |- |باشترین سیناریۆ |امید شمس، بهمن عارک، علی سرآهنگ |{{Nom}} |- |باشترین ئەکتەر |[[ھووتەن شەکیبا|هوتەن شەکیبا]] |{{Nom}} |- |باشترین خانمەکتەر |[[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]] |{{Nom}} |} == کێشە و ئاڵۆزییەکان == === کشاندنەوە لە کێبرکێی فێستیڤاڵی فیلمی فەجر === فیلمەکە بۆ یەکەمجار لە بەشی کێبرکێی سەرەکی چلەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] نمایش کرا و تەنها ڕۆژێک پێش ڕێوڕەسمی کۆتایی و دابەشکردنی خەڵاتەکان، فێستیڤاڵەکە ڕایگەیاند کە بۆ یەکەمجار خەڵاتی "[[سیمورغی بلوورین|سیمرغی بلوورینی]] هەڵبژاردەی بینەران" لەم خولەدا دابەش ناکرێت. لەو کاتەدا، بەراوردی فرۆشی ٢٢ فیلمەکەی بەشی کێبرکێ نیشانی دا کە ''دیداری تایبەت'' بە فرۆشتنی ٨١٨ ملیۆن تمەن پڕفرۆشترین فیلمی فێستیڤاڵەکە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=وێنەی هاوبەشی هوتن شکیبا و پریناز ایزدیار |ناونیشان=https://www.baharnews.ir/news/344673/قاب-مشترک-جذاب-هوتن-شکیبا-پریناز-ایزدیار |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=پایگاه خبری بهار نیوز |زمان=fa}}</ref> ئەمیر بانان، بەرهەمهێنەری فیلمەکە، لە وەڵامی لابردنی خەڵاتی هەڵبژاردەی بینەران ڕایگەیاند کە ئەم بڕیارە زیانی بە شکۆی گشتی فێستیڤاڵی فەجر و ناوبانگی سینەمای ئێران گەیاندووە، و بڕیاریدا بە شێوازێکی پراکتیکی ناڕەزایەتی دەرببڕێت و داوای کرد فیلمەکەی لە هیچ بەشێکی هەڵسەنگاندندا بەشداری پێنەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کشاندنەوەی دیداری تایبەت لە بەشی هەڵسەنگاندن |ناونیشان=https://www.borna.news/بخش-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/1297083-%D8%A7%D9%86%D8%B5%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%D9%84%D8%A7%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=خبرگزاری برنا |زمان=fa}}</ref> بەهۆی ئەم ڕووداوەوە، ستافی فیلمەکە ئامادەی ڕێوڕەسمی کۆتایی نەبوون و دواتر [[ھووتەن شەکیبا|هوتەن شەکیبا]]، [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز ئیزدیار]] و ئەندامانی تری ستافی فیلمەکە پۆستێکیان لە [[ئینستاگرام]] بڵاوکردەوە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=چیرۆکی قینی سێ دەرهێنەری ناسراو لەگەڵ فێستیڤاڵی فیلمی فەجر |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1602644/ماجرای-قهر-سه-کارگردان-سرشناس-با-جشنواره-فیلم-فجر |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=خبرآنلاین |زمان=fa}}</ref> {{Blockquote|text=کۆتایی هات. ئێمە لەم فێستیڤاڵەدا هاندان و خۆشەویستی ئێوەی ئازیز، خەڵک، بینەران، هاوکاران و ڕەخنەگرانی فیلم بوو، کە بەڕاستی لەگەڵ هیچ شتێکی ئەم جیهانە بەراورد ناکرێت. چ خەڵاتێک باشتر لەوەی ببینی ئەو کارەی دروستت کردووە لە دڵی خەڵکدایە و خۆشیان دەوێت... بەڵام ئێمە هێشتا شەرمەزارین کە حساب بۆ دەنگی خەڵک نەکرا، و ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە بەشە گرنگ و خەڵاتی گەورەی فەجر کە شکۆی خۆیلەدەست دا.|author=ئەکتەرانی فیلمی ''دیداری تایبەت''}} ''دیداری تایبەت'' لە ١٠ ڕۆژی کۆتایی فێستیڤاڵەکەدا لە پلەی یەکەمی بەشی دەنگداندا بوو. لە ١٠ی شوباتی ٢٠٢٢، کاتێک کاندیدەکانی چلەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر ڕاگەیەندران، هەمووان سەرسام بوون کە فیلمەکە تەنها دوو کاندیدبوونی بۆ باشترین ئەکتەری پشتگیریکەر و باشترین فیلمی یەکەم هەبوو، و ستافەکە تووڕە بوون کە فیلمەکەیان هەڵسەنگاندنی بۆ کراوە. ئەمە بووە هۆی ئەوەی کە بەرهەمهێنەر و ئەکتەرانی تر دووبارە ناڕەزایەتی دەرببڕن، و سکرتێری فێستیڤاڵیش لە وەڵامدا ڕایگەیاند کە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=دانپێدانانی سکرتێری فێستیڤاڵی فەجر سەبارەت بە کشاندنەوەی فیلمی دیداری تایبەت |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1601948/واکنش-دبیر-جشنواره-فجر-به-اعلام-انصراف-فیلم-ملاقات-خصوصی |ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=خبرآنلاین |زمان=fa}}</ref> {{Blockquote|text=فیلمسازان، بەرهەمهێنەران و دەرهێنەران پێش ڕاگەیاندنی فیلمەکانیان بۆ فێستیڤاڵ ڕێسایەک واژۆ دەکەن. بەپێی ئەم ڕێسایە، ئەوان مافی ئەوەیان نییە تەنانەت چەند کاتژمێرێک پێش کۆتایی فێستیڤاڵەکەش فیلمەکانیان بکشێننەوە یان لاببەن.|author=مەسعوود نەقاشزادە / سکرتێری چلەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|source=}} سەڕەڕای ئەوەش، هیچ کەس لە ستاف و ئەکتەرانی فیلمەکە لە ڕێوڕەسمی کۆتاییدا ئامادە نەبوون. === سانسۆر و قەدەغەکردن === ئومێد شەمس، دەرهێنەری فیلمەکە، لە کاتی نمایشکردنیدا ڕایگەیاند:<ref name=":0" /> {{Blockquote|text=فیلمی ''دیداری تایبەت'' بۆ چەند مانگێک قەدەغە بوو -دواتر لەلایەن بەرهەمهێنەرەوە لە فێستیڤاڵ کشێنراوە- و بەرهەمهێنەر نزیکەی ٦ مانگ بەدوای مۆڵەتی نمایشدا دەگەڕا. بەڵام بەهۆی ئەو ڕووداوانەی لە کۆمەڵگەدا ڕووی دا، چاوەڕێی گۆڕانی بارودۆخەکە بووین و هێشتا نەماندەویست لەو کاتەدا بڵاوی بکەینەوە، بەڵام لە کۆتاییدا نمایش کرا.}} لە وەڵامی پرسیارێکدا کە فیلمەکە تا چەند سانسۆر کراوە، وتی:<ref name=":0" /> {{Blockquote|text=فیلمەکە بە هیچ شێوەیەک سانسۆر نەکراوە و نزیکەی هەمان ئەو وەشەیەیە کە لە فێستیڤاڵی فیلمی فەجر نمایشکرا. تەنها ئەو شتەی کە بۆ نمایش گۆڕدرا، ڕستەی "فیلمەکە لەسەر بنەمای ڕووداوێکی ڕاستەقینە دروستکراوە" بوو لە سەرەتای فیلمەکەدا، کە لە فیلمەکە لادرا.|author=امید شمس / دەرهێنەری فیلمەکە}} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{IMDb title|18073134}} [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] 5cxlzkokiypzf3llodioeds6p72hvjg 0 305391 1698708 1696179 2026-11-01T11:45:54Z Shaween 18477 1698708 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer| name=ویلیام فۆکنەر |image=Carl Van Vechten - William Faulkner (greyscale and cropped).jpg|caption=فۆکنەر له 1954|birth_name=ویلیام کوتبێرت فۆکنەر<!-- His birth name was spelled FALKNER, later, its spelling was changed to Faulkner. -->|birth_date={{birth date|1897|09|25}}|birth_place=[[نیو ئەلبانی، میسیسیپی]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].|death_date={{death date and age|1962|07|06|1897|09|25}}|death_place=بایهایلیا، میسیسیپی، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]|education=<!-- Per MOS:INFOEDU, for post-secondary graduates only -->|spouse={{marriage|Estelle Oldham|June 1929}}|children=1|notable_works={{ubl|''دەنگ و تووڕەیی'' (1929)|''وەک لەناو مردوواندا پاڵکەوتووم'' (1930)|''پەناگە (ڕۆمانی فۆکنەر)|پەناگە'' (1931)|''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (1932)|''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (1936)|''ئەفسانەیەک'' (1954)}}|awards={{ubl|[[Nobel Prize in Literature]] (1949)|[[National Book Award]] {{awrap|(1951, 1955)}}|[[Pulitzer Prize for Fiction]] {{awrap|(1955, 1963)}}}}|signature=Faulkner signature.png}}  '''ویلیام کوتبێرت فۆکنەر''' (٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧&nbsp;– ٦ی تەمموزی ١٩٦٢) نووسەرێکی ئەمریکییە. ئەو بە ڕۆمان و کورتە چیرۆکەکانی ناسراوە کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا کاونتی, [[میسیسیپی]], وەستانێکە بۆ ناوچەی لافایێت کە زۆربەی ژیانی تێدا بەسەر بردووە. براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات لە ساڵی ١٩٤٩, فۆکنەر یەکێکە لە نووسەرە بەناوبانگەکانی ئەدەبی ئەمریکی, زۆرجار بە گەورەترین نووسەری ئەدەبی باشوور دادەنرێت و وەک یەکێک لە کاریگەرترین و گرنگترین نووسەرانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. فۆڵکنەر لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە و لە شاری ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی گەورە بووە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]] پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانەی کەنەدا کرد، بەڵام لە شەڕدا خزمەتێکی نەکرد. گەڕانەوەی بۆ ئۆکسفۆرد، بۆ ماوەی سێ وەرز لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی پێش ئەوەی وازی لە خوێندن بهێنێت. ڕووی لە [[نیوئۆرلەنس|نیو ئۆرلینز]] کرد، لەوێ یەکەم ڕۆمانی ''مووچەی سەربازان'' (١٩٢٥)ی نووسی. گەڕایەوە ئۆکسفۆرد و فیلمی ''Sartorris'' (1927)ی نووسی، کە یەکەم بەرهەمی بوو لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا. لە ساڵی ١٩٢٩دا ''کتێبی دەنگ و تووڕەیی'' بڵاوکردەوە. ساڵی دواتر نووسیویەتی ''As I Lay Dying''. دواتر لەو دەیەیەدا، ''لە مانگی ئابدا نووسیویەتی Light'' ; ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' '';'' و ''زە وایلد پاڵمز''. هەروەها وەک سیناریۆنووس کاری کردووە، بەشداری کردووە لە ڕۆمانی ''(To Have and Have Not'' و<nowiki><i id="mwPA">The Big Sleep</i></nowiki> )ی هاوارد هۆکس کە لە ڕۆمانی ڕیمۆند چاندلەرەوە وەرگیراوە. ناوبانگی فۆکنەر دوای بڵاوکردنەوەی ڕۆمانی ''فۆلکنەری گەورە'' (1946)ی مالکۆم کاولی گەشەی کرد، هەروەها خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1949ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> تاکە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە کە لەدایکبووی شاری میسیسیپییە. دوو لە بەرهەمەکانی بە ''ناوەکانی ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) و ''ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) خەڵاتی پولیتزەری بۆ چیرۆکی خەیاڵی بەدەستهێنا. فۆکنەر لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە لە مانگی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی [[جەڵدەی دڵ|جەڵتەی دڵەوە]] گیانی لەدەستدا. ڕالف ئێلیسۆن بە "گەورەترین هونەرمەند کە باشوور بەرهەمی هێناوە" ناوی بردووە. == ژیان == === منداڵی و میرات === [[File:William_Clark_Falkner.jpg|وێنۆک| فۆڵکنەر لە ژێر کاریگەری چیرۆکەکانی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە باپیرە گەورەی باوکی و هاوناوی بوو.]] فۆڵکنەر لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧ لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە، یەکەم کوڕی چوار کوڕی مۆری کوتبێرت فالکنەر و مۆد باتلەر بووە.<ref name="Ole Miss">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151101145349/http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Olemiss.edu}}</ref> خێزانەکەی چینی ناوەڕاستی سەرەوە بوون، بەڵام "تەواو لە ئەرستۆکراسی پەتۆی فیۆداڵی کۆن نەبوون". دوای ئەوەی مۆد پلانی مۆری بۆ بوون بە ڕەنجەر لە تەکساس ڕەتکردەوە، خێزانەکە لە ساڵی ١٩٠٢دا ڕوویان لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی کرد، کە باوکی فۆکنەر لەوێ جێگیرخانەیەکی جل و بەرگی و فرۆشگای ڕەقەکاڵای دامەزراند پێش ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری بازرگانی زانکۆی میسیسیپی.<ref name="Minter 1980, p. 8" /> جگە لە ماوەی کورت لە شوێنەکانی تر، فۆڵکنەر تا کۆتایی ژیانی لە ئۆکسفۆرد ژیاوە.<ref name="Ole Miss" /><ref name="Nobel Prize">{{Nobelprize}}</ref> فۆکنەر تەمەنی کوڕێتی بە گوێگرتن لەو چیرۆکانەی بەسەر برد کە لەلایەن گەورەکانیەوە بۆی دەگێڕدرانەوە – چیرۆکەکان کە [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆ]] و کۆیلایەتی و [[کوو کڵەس کڵان|کو کلۆکس کلان]] و بنەماڵەی فۆکنەریان گرتەوە.<ref name="ReferenceA">Minter, David L. ''William Faulkner, His Life and Work''. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1980; {{ISBN|0-8018-2347-1}}</ref> ویلیامی گەنج زۆر کاریگەری مێژووی خێزانەکەی و ئەو ناوچەیەی کە تێیدا ژیاوە بووە. میسیسیپی هەستی نوکتەیی ئەو، هەستی پێگەی کارەساتباری [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییەکانی]] " [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ڕەش]] و [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپی]] "، تایبەتمەندی کارەکتەرە باشوورییەکان و بابەتەکانی بێ کات، لەوانەش کەسانی زیرەکی توند کە لە پشت ڕووبەری کوڕە باش و سادە و سادەکانەوە نیشتەجێن، دیاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |journal=The New Yorker |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بە تایبەتی کاریگەری چیرۆکەکانی باپیرە گەورەی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە بووبووە کەسایەتییەکی نزیک لە ئەفسانەیی لە باکووری میسیسیپی. فالکنەری گەورە لە هەژاریدا لەدایک بووە، کەسێکی توندڕەوی دیسپلین بووە و عەقیدێکی کۆنفیدڕاڵی بووە. دوو جار بە تۆمەتی کوشتن دادگایی کرا و بێتاوان دەرچوو، بووە ئەندامی ماڵی میسیسیپی و بووەتە خاوەنی بەشێکی هێڵی ئاسن پێش ئەوەی لەلایەن هاوخاوەنەکەیەوە بکوژرێت. فۆڵکنەر زۆر لایەنی ژیاننامەی باپیرە گەورەی لە بەرهەمەکانی دواتردا جێگیر کردووە. فۆڵکنەر سەرەتا لە قوتابخانەدا سەرکەوتوو بوو و پۆلی دووەمی بەجێهێشت. بەڵام لە شوێنێکەوە لە پۆلی چوارەم و پێنجەمەوە دەستی پێکرد، منداڵێکی بێدەنگتر و کشاوەتر بوو. ناوبەناو یاری وازهێنانی دەکرد و بێباک بوو لە کاری قوتابخانە. بەڵکو گرنگی بە لێکۆڵینەوە لە مێژووی میسیسیپی دا. دابەزینی ئاستی ئاستی لە قوتابخانەدا بەردەوام بوو و فۆڵکنەر کۆتایی بە دووبارەکردنەوەی پۆلەکانی یازدە و دوانزە هێنا و هەرگیز لە ئامادەیی دەرنەچوو.<ref name="ReferenceA" /> لە تەمەنی هەرزەکاریدا لە ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام (١٨٩٧-١٩٧٢) کە کچە بەناوبانگەکەی مەیجر لیموێل و لیدا ئۆلدهام بوو، هاوڕێیەتی دەکات و هەروەها پێیوابوو کە هاوسەرگیری لەگەڵ دەکات. بەڵام ئیستێل لە کاتی ڕۆمانسیەتەکەیاندا لەگەڵ کوڕانی دیکەدا هاوڕێیەتی دەکات و لە ساڵی ١٩١٨دا کۆرنێل فرانکلین (پێنج ساڵ لە فۆکنەر گەورەترە) پێش ئەوەی فۆڵکنەر پێشنیاری هاوسەرگیری بۆ بکات. ئەویش قبوڵى کرد. {{تێبینی|He proposed marriage to her before Faulkner did. Her parents insisted she marry Franklin for various reasons: he was an Ole Miss law graduate, had recently been commissioned as a major in the [[Hawaii Army National Guard]], and came from a respectable family with whom they were old friends.<ref name="Parini 2004 pp. 36"/>}} === گەشت بۆ باکوور و نووسینە سەرەتاییەکان === کاتێک تەمەنی ١٧ ساڵ بوو، فۆڵکنەر فیل ستۆن ی ناسی، کە بووە کاریگەرییەکی گرنگی سەرەتایی لەسەر نووسینەکانی. ستۆن چوار ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو و لە یەکێک لە خێزانە گەورەکانی ئۆکسفۆردەوە هاتبوو؛ خولیای ئەدەبیات بووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە [[زانکۆی یەیڵ|یێڵ]] و زانکۆی میسیسیپی هەبووە. ستۆن بەشێک لە شیعری سەرەتایی فۆڵکنەری خوێندەوە و سەرسام بوو، بوو بە یەکێک لە یەکەم کەسەکان کە بەهرەی فۆڵکنەری ناسی و هانی دا. ستۆن ڕاهێنەری فۆڵکنەری گەنج بوو، بەرهەمەکانی نووسەرانی وەک [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] ناساند کە کاریگەرییان لەسەر نووسینی فۆکنەر خۆی هەبوو. فۆڵکنەر لە سەرەتای بیستەکانی تەمەنیدا ئەو شیعر و کورتە چیرۆکانەی کە نووسیبووی بۆ ستۆن بە هیوای چاپکردنیان بەخشییە ستۆن. ستۆن ئەمانەی بۆ بڵاوکەرەوەکان نارد، بەڵام بە شێوەیەکی یەکسان ڕەتکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953">Coughlan, Robert. ''The Private World of William Faulkner'', New York: Harper & Brothers, 1953 {{ISBN|0-8154-0424-7}}</ref> لە بەهاری ساڵی ١٩١٨، فۆڵکنەر گەشتێکی کرد بۆ ئەوەی لەگەڵ ستۆن لە یێڵ بژی، کە یەکەم گەشتی بوو بۆ باکوور. لە ڕێگەی ستۆنەوە، فۆکنەر نووسەرانی وەک [[شێروود ئەندەرسۆن]] و [[ڕۆبێرت فرۆست|ڕۆبەرت فرۆست]] و [[ئێزرا پاوەند|ئێزرا پاوند]] ناسی. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ڕێکەوت=١٩١٩|ناونیشان=https://www.fold3.com/image/614970413/1567-page-260-uk-royal-air-force-airmens-service-records-1918-1940|سەردێڕ=1567 - Page 260 - UK, Royal Air Force Airmens&#039; Service Records, 1918-1940 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Fold3.com}}</ref> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> [[File:William_Faulkner_in_Toronto,_Canada_(1918).jpg|alt=Faulkner is pictured in a military uniform and cap, leaning on a cane. A caption reads "Royal Flying Corps".|وێنۆک| فۆڵکنەر وەک کادێت لە هێزی ئاسمانی کەنەدا، ساڵی ١٩١٨]] لە ٤ی ژانویەی ١٩١٩ بەهۆی کۆتایی هاتنی جەنگەوە وەک سەربازی تایبەت (پۆلی دووەم) لە کارەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی ١٧٩ ڕۆژ خزمەت دەکات.<ref name="auto" /> سەرەڕای ئەوەی لە نامەکانیدا ئیدیعای ئەوە دەکات، فۆڵکنەر مەشقی کابینەی فڕۆکەوانی وەرنەگرتووە و هەرگیز فڕینی نەکردووە. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩١٨دا کە گەڕایەوە بۆ ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر چیرۆکی جەنگی درۆینەی بۆ ناسیاوەکانی گێڕایەوە و تەنانەت برینێکی جەنگی ساختە کرد. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto" /> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩١٩ ناوی خۆی تۆمارکردووە، بۆ ماوەی سێ وەرز خوێندوویەتی پێش ئەوەی لە تشرینی دووەمی ١٩٢٠ وازی لە خوێندن هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100922051232/http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> فۆڵکنەر پەیوەندی بە برایەتی سیگما ئەلفا ئیپسیلۆنەوە کرد، و بەدوای خەونەکەیدا ڕۆیشت بۆ ئەوەی ببێتە نووسەر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Messenger|یەکەم=Christian K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|سەردێڕ=Sport and the Spirit of Play in American Fiction: Hawthorne to Faulkner|ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٥١٦٦١-٧|پەڕە=٢١٩|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302103604/https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار وانەکانی بەجێدەهێشت و لە زمانی ئینگلیزیدا نمرەی "D"ی وەرگرتووە. بەڵام هەندێک لە شیعرەکانی لە بڵاوکراوەکانی کەمپسدا بڵاوکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953" /> لە ساڵی ١٩٢٢ شیعری "پۆرترێت" لە گۆڤاری ئەدەبی نیو ئۆرلینز ''دابل دیلەر'' بڵاوکرایەوە. گۆڤارەکە دوای سێ ساڵ کۆمەڵە چیرۆکی "نیو ئۆرلینز"ی خۆی بڵاوکردەوە. دوای ئەوەی وازی لە خوێندن هێنا، کۆمەڵێک کاری سەیر و سەمەرەی وەرگرت: لە کتێبفرۆشێکی شاری نیویۆرک، وەک دارتاش لە ئۆکسفۆرد و وەک پۆستماستەری ئۆلێ میس. ئەو بەم بەیاننامەیە دەستی لە پۆستەخانە کێشایەوە: "نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم لە ژێر کاریگەری هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستەدا". === نیو ئۆرلینز و ڕۆمانە سەرەتاییەکان === {{سندووقی وتە|The peacefullest words. Peacefullest words. ''Non fui. Sum. Fui. Non sum.'' Somewhere I heard bells once. Mississippi or Massachusetts. I was. I am not. Massachusetts or Mississippi. Shreve has a bottle in his trunk. ''Aren't you even going to open it'' Mr and Mrs Jason Richmond Compson announce the ''Three times. Days. Aren't you even going to open it'' marriage of their daughter Candace ''that liquor teaches you to confuse the means with the end'' I am. Drink. I was not. Let us sell Benjy's pasture so that Quentin may go to Harvard and I may knock my bones together and together. I will be dead in. Was it one year Caddy said.}}  [[File:FQFauknerPirates.jpg|ڕاست|وێنۆک| لە ماوەی بەشێک لە کاتەکانی لە نیو ئۆرلینز، فۆکنەر لە خانوویەکدا لە گەڕەکی فەرەنسی (وێنەی ناوەڕاست زەرد) دەژیا.]] لە ساڵی ١٩٢٥ەوە، فۆڵکنەر شوقەیەکی لە شەقامی سانت پیتەر لەگەڵ تەلارساز و هونەرمەند ویلیام سپراتلینگ هاوبەش کرد. ساڵی دواتر بە شێوەیەکی تایبەت ''شێروود ئەندەرسۆن و کرێۆلە بەناوبانگەکانی دیکەیان'' بڵاوکردەوە، کە پارۆدییەک بوو لە ڕۆمانی ''شازادەی وێڵز و ئەمریکییە بەناوبانگەکانی دیکەی'' میگێل کۆڤاروبیاس، کە کاریکاتێرەکانی سپراتلینگیان لەبارەی بازنەی ئەدەبی چارەکی فەرەنسی لەگەڵ نووسین و پێشەکییەکی فۆڵکنەر تێکەڵ کرد. <ref name="Littleton2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Littleton|یەکەم=Taylor D.|سەردێڕ=William Spratling: His Life and Art|بڵاوکەرەوە=Louisiana State University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧١-٥٦٢٦-١|edition=Louisiana paperback|شوێن=Baton Rouge}}</ref> {{Rp|74–80}}<ref name="MorrillBerk1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrill|یەکەم=Penny Chittim|سەردێڕ=Mexican Silver: 20th Century Handwrought Jewelry & Metalwork|دوایین٢=Berk|یەکەم٢=Carole A.|بڵاوکەرەوە=Schiffer Publishing|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٤٣-٠٦٦٣-١|edition=Revised|شوێن=Atglen, Pennsylvania}}</ref> {{Rp|17}} لە کاتێکدا زۆربەی نووسەرانی نەوەی فۆڵکنەر گەشتیان بۆ ئەوروپا کردووە و لە ئەوروپا دەژیا، فۆڵکنەر لە ئەمریکا بە نووسین ماوەتەوە. فۆکنەر نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٢٥ی لە [[نیوئۆرلەنس|شاری نیو ئۆرلینز]] لە ویلایەتی لویزیانا بەسەر برد، کە زۆرێک لە هونەرمەندان و نووسەرانی بۆهێمی لەوێ دەژیا، بە تایبەتی لە گەڕەکی فەرەنسی کە فۆکنەر تێیدا ژیاوە لە مانگی ئازارەوە. لە ماوەی ژیانیدا لە نیو ئۆرلینز، فۆکۆسی فۆکنەر لە شیعرەوە بۆ نۆسراو گۆڕا و شێوازی ئەدەبی ئەو گۆڕانکارییەکی بەرچاوی لە ڤیکتۆریانەوە بۆ مۆدێرنیستی ئەنجامدا. ''ڕۆژنامەی تایمز-پیکایون'' چەندین کورتە بەرهەمی نۆسراوی خۆی بڵاوکردەوە. هەر لەو ماوەیەدا فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ''ناوی مووچەی سەربازەکان'' لە شاری نیو ئۆرلینز نووسی. ئەندەرسۆن یارمەتی دا لە دەستەبەرکردنی بڵاوکردنەوەی، هەروەها بڵاوکردنەوەی ''مێشوولە'', بە پێشنیارکردنی هەردوو بەرهەمەکە بۆ بڵاوکەرەوەکەی. <ref name="Faulkner 2004">Hannon, Charles. "Faulkner, William". ''The Oxford Encyclopedia of American Literature''. Jay Parini (2004), Oxford University Press, Inc. The Oxford Encyclopedia of American Literature: (e-reference edition). Oxford University Press {{Doi|10.1093/acrefore/9780190201098.013.484}}</ref> ئەمانە و بەرهەمە سەرەتاییەکانی تری فۆکنەر لە بەرهەمەکانی هاوچەرخەکانی وەک [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] و ئێف سکۆت فیتزجێراڵد دەچوو، هەندێکجار نزیک بوو لە دەستەواژەی گونجاو. خانووە بچووکەکە لە 624 Pirate's Alley، تەنها لە گۆشەی کاتدراڵی سانت لویس لە نیو ئۆرلینز، ئێستا شوێنی کتێبەکانی Faulkner House Books ە، کە هەروەها وەک بارەگای کۆمەڵەی Pirate's Alley Faulkner کاردەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.wordsandmusic.org|سەردێڕ=Words and Music – A Literary Feast in New Orleans |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120628224641/http://www.wordsandmusic.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> لە هاوینی ساڵی ١٩٢٧دا، فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی نووسی کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا ''بە ناوی ئاڵاکان لە تۆزدا'' دانرا. ئەم ڕۆمانە زۆر سوودی لە نەریت و مێژووی باشوور وەرگرتووە، کە فۆڵکنەر لە تەمەنی گەنجیدا تێیدا سەرقاڵ بووە. ئەو لەگەڵ تەواوبوونی ڕۆمانەکەدا لەڕادەبەدەر شانازی بە ڕۆمانەکەوە دەکرد و پێیوابوو کە هەنگاوێکی بەرچاوە لە دوو ڕۆمانی پێشوویدا- بەڵام کاتێک پێشکەشکرا بۆ بڵاوکردنەوە بۆ Boni &amp;amp; Liveright, ڕەتکرایەوە. فۆڵکنەر بەم ڕەتکردنەوە وێران بوو بەڵام لە کۆتاییدا ڕێگەی بە بریکاری ئەدەبی خۆی، بن واسۆن، دا دەستکاری دەقەکە بکات و ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٢٩ بە ناوی ''سارتوریس بڵاوکرایەوە.'' <ref name="Faulkner 2004" /> {{تێبینی|The original version was issued as ''[[Flags in the Dust]]'' in 1973.}} ئەم بەرهەمە جێگەی سەرنج بوو کە یەکەم ڕۆمانی بوو کە باسی شەڕی ناوخۆی دەکرد نەک جەختکردنەوە هاوچەرخەکان لەسەر جەنگی جیهانی یەکەم و میراتەکەی. لە کۆتاییدا کچەکەی فۆڵکنەر، جیل، پەیوەندی بە مامۆستای زانکۆی ڤێرجینیا دۆگلاس دەیەوە کرد سەبارەت بە گەڕاندنەوەی دەقەکە. نزیکەی یەک لەسەر چوار لە دەستنووسە ڕەسەنەکە لەلایەن واسۆنەوە بڕدرابوو بۆ ئەوەی داواکارییەکانی بڵاوکەرەوەکانی هارکۆرت، براس لە ساڵی ١٩٢٩دا جێبەجێ بکات. بە کارکردن لە تایپسکریپتێکی ماوەتەوە، دای بڕگە بڕاوەکانی گەڕاندەوە بەڵام لانیکەم بەشێکی زیادکراوی لە دەقی بڵاوکراوەدا لەخۆگرتبوو. ئەم چاپە نوێیە کە لە ساڵی ١٩٧٣ بڵاوکرایەوە، ناونیشانی ڕەسەنی فۆکنەریشی گەڕاندەوە بە ناوی ''ئاڵاکان لە تۆزدا.'' وەشانی سێیەمی نۆئێل پۆلک لەو کاتەوە جێگەی دای گرتووە و لەلایەن ڕاندۆم هاوسەوە بە دەقی یەکلاکەرەوە دادەنرێت کە بڵاوکەرەوەی ئێستای چیرۆکە خەیاڵییەکانی فۆڵکنەرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠١٢|ناونیشان=https://faulkner.drupal.shanti.virginia.edu/content/flags-dust|سەردێڕ=Flags in the Dust (Text Key 217) {{!}} The Digital Yoknapatawpha Project |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=The Digital Yoknapatawpha Project}}</ref> === ''دەنگ و توڕەیی'' === [[File:The_Sound_and_the_Fury_(1929_1st_ed_dust_jacket).jpg|وێنۆک| ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)]] لە پاییزی ساڵی ١٩٢٨، تەنها دوای ٣١ ساڵەی لەدایکبوونی، فۆکنەر دەستی کرد بە کارکردن لەسەر ''فیلمی The Sound and the Fury''. سەرەتا بە نووسینی سێ کورتە چیرۆک لەسەر کۆمەڵێک منداڵ بە ناوی کۆتایی کۆمپسۆن دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند دەستی کرد بە هەستکردن بەوەی کە ڕەنگە ئەو کارەکتەرانەی کە دروستی کردوون باشتر گونجاو بن بۆ ڕۆمانێکی تەواو. ڕەنگە لە ئەنجامی نائومێدی لە ڕەتکردنەوەی سەرەتایی فیلمی ''ئاڵاکان لە تۆزدا''، ئێستا فۆکنەر بێباک بووبوو لە بڵاوکەرەوەکانی و ئەم ڕۆمانەی بە شێوازێکی زۆر تاقیکاریتر نووسیبوو. لە وەسفکردنی پرۆسەی نووسین بۆ ئەم بەرهەمەدا، فۆڵکنەر دواتر وتی ڕۆژێک وا دیار بوو دەرگاکەم لە نێوان خۆم و هەموو ناونیشانی بڵاوکەرەوە و لیستی کتێبەکاندا داخست. بە خۆمم گوت: ئێستا دەتوانم بنووسم.' === ١٩٢٩ {{En dash}} ١٩٣١ === لە ساڵی ١٩٢٩ فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام هاوسەرگیری کرد و ئەندرۆ کوهن وەک باشترین پیاو لە ئاهەنگی هاوسەرگیرییەکەدا کاری کرد. ئیستێل دوو منداڵی هاوسەرگیری پێشووی لەگەڵ کۆرنێل فرانکلین لەگەڵ خۆی هێنا و فۆکنەر هیوای خواست وەک نووسەرێک پشتگیری خێزانە نوێیەکەی بکات. فۆکنەر و ئیستێل یەک منداڵیان پێکەوە هەبوو، کچەکەیان جیل (١٩٣٣-٢٠٠٨). لە ساڵی 1929 دەستی بە نووسینی ''As I Lay Dying'' کردووە لەکاتێکدا بە شۆفتی شەوانە لە زانکۆی میسیسیپی پاوەر هاوس کاردەکات. ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٣٠ بڵاوکراوەتەوە. لە ساڵی ١٩٣٠ەوە، فۆڵکنەر بەشێک لە کورتە چیرۆکەکانی بۆ گۆڤارە نەتەوەییە جیاوازەکان نارد. چەندین لەوانە بڵاوکرانەوە و داهاتێکی ئەوتۆیان بۆ هێنا کە بتوانێت خانوویەک لە ئۆکسفۆرد بۆ خێزانەکەی بکڕێت، کە ناوی لێنا ڕۆوان ئۆک. فۆڵکنەر بەهۆی خواستی پارە پەیداکردنەوە سووتەمەنی پێدرا، ''کتێبی سانکچەری'' نووسی. بە وەرگرتنی ڕۆیاڵیتی سنووردار لە کارەکانی، کورتە چیرۆکی لە گۆڤارەکانی وەک ''ڕۆژنامەی ئێوارەی شەممە پۆستدا'' بڵاوکردەوە بۆ تەواوکردنی داهاتەکەی. لە ساڵی ١٩٣١ یەکەم منداڵی فۆڵکنەر، کچێک کە ناویان ناوە ئەلاباما، لەدایک بوو، بەڵام دوای ٩ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al.com/entertainment/2015/09/the_tragic_tale_of_william_fau.html|سەردێڕ=The tragic tale of William Faulkner's forgotten daughter, Alabama Faulkner |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Al.com}}</ref> === ''ڕووناکی لە مانگی ئاب'' و ساڵانی هۆلیوود === [[File:Light_in_August_(1932_dust_jacket_cover).jpg|ڕاست|وێنۆک| ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢)]] تا ساڵی ١٩٣٢ فۆڵکنەر پێویستی بە پارە بوو. داوای لە واسۆن کرد مافی زنجیرەییکردنی ڕۆمانەکەی کە تازە تەواو بووە، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا''، بە گۆڤارێک بە ٥ هەزار دۆلار بفرۆشێت، بەڵام هیچیان ئەو ئۆفەرەیان قبوڵ نەکرد. پاشان [[مێترۆ-گۆلدوین-مایر|ستۆدیۆی ئێم جی ئێم]] پێشنیاری کرد بۆ فۆکنەر کار بکات وەک سیناریۆنووس لە هۆلیوود. فۆڵکنەر بینەرێکی بەئەمەکی فیلم نەبوو و ڕەخنەی هەبوو لە کارکردن لە پیشەسازی فیلمدا. وەک ئاندرێ بلایکاستن کۆمێنت دەکات، "پێویستی زۆری بە پارە بوو و هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو کە چۆن بەدەستی بهێنێت... بۆیە چووە هۆلیوود". ئاماژە بەوە کراوە کە نووسەرانی وەک فۆڵکنەر هەمیشە بەهۆی لێهاتوویی نووسینیانەوە بەکرێ نەگیراون بەڵکو "بۆ بەرزکردنەوەی شکۆمەندی ئەو...نووسەرانەی کە بەکرێیان گرتووە". <ref name="Bleikasten 2017 218" /> لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٣٢ گەیشتە [[شاری کولڤەر، کالیفۆرنیا|شاری کالڤەر سیتی لە ویلایەتی کالیفۆرنیا]]. ئەو کارە پەیوەندییەکی وردە وردەی لەگەڵ فیلمسازی و لەگەڵ کالیفۆرنیا دەستپێکرد، ئەمەش قورس بوو بەڵام بەرگەی گرت بۆ ئەوەی "مووچەیەکی بەردەوام بەدەستبهێنێت کە خێزانەکەی لە ماڵەوە پشتگیری دەکرد". <ref name="Solomon 2017 1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180140/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەتا ئارەزووی کارکردنی لەسەر کارتۆنەکانی میکی ماوس ڕاگەیاند، درکی بەوە نەکرد کە لەلایەن [[ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی|کۆمپانیای واڵت دیزنی پرۆداکشنزەوە]] بەرهەم هێنراون نەک کۆمپانیای MGM. یەکەم سیناریۆی فیلمی ''ئەمڕۆ دەژین'' بوو کە وەرگێڕانی کورتە چیرۆکەکەی بوو بە ناوی "Turnabout"، کە وەڵامێکی تێکەڵاوی وەرگرت. پاشان وەرگێڕانێکی شاشەیی لە ''فیلمی سارتوریس'' نووسی کە هەرگیز بەرهەم نەهێنرا. لە ساڵی ١٩٣٢ تا ١٩٥٤ فۆکنەر کاری لەسەر نزیکەی ٥٠ فیلم کردووە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٤، فۆڵکنەر وەرگێڕانی سیناریۆی ڕۆمانی ''(هەبێت و نەبوونی)'' ی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] نووسی. فیلمەکە یەکەم فیلم بوو کە لۆرن باکال و [[ھەمفری بۆگارت|هامفری بۆگارت]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. بۆگارت و باکال ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە ''فیلمی The Big Sleep'' ی هۆکس، کە فیلمێکی دیکەیە کە فۆڵکنەر کاری لەسەر کردووە. فۆڵکنەر ڕەخنەی زۆری لەو شتانە گرت کە لە هۆلیوود دۆزیبوویەوە و نامەی دەنووسی کە "لە تۆنێکی تونددا، وێنەیەکی نەگبەتانەی هونەرمەندێکی ئەدەبی دەکێشا کە لە بابلێکی کولتووریدا زیندانی کراوە ". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180152/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە زانایان سەرنجیان هێناوەتە سەر ئەو دووڕیانەی کە تووشی بووە و ئەو سەختییەی کە بووەتە هۆی ناخۆشییەکی جددی. <ref name="Solomon 2017 1" /> <ref name="Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Leitch, Thomas |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance |journal=Journal of Screenwriting |بەرگ=٧|issue=1 |پەڕەکان=١١٣–١٢٧|doi=10.1386/josc.7.1.113_1}}</ref> لە هۆلیوود لەگەڵ دەرهێنەر هاوارد هۆکس کاردەکات، کە بە خێرایی هاوڕێیەتی لەگەڵیدا پەرەپێدا، چونکە هەردووکیان چێژیان لە خواردنەوە و ڕاوکردن دەبینی. برای هاوارد هۆکس، ویلیام هۆکس, بوو بە بریکاری [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|هۆلیوودی]] فۆکنەر. فۆڵکنەر لە ساڵانی ١٩٣٠ تا ١٩٥٠ بەردەوام بوو لە دۆزینەوەی کارێکی جێی متمانە وەک سیناریۆنووس. <ref name="Faulkner 2004" /> لەکاتی مانەوەی لە هۆلیوود، فۆکنەر شێوازێکی ژیانی "سەرگەردان"ی گرتەبەر، لە ماوەیەکی کورتدا لە هۆتێلەکانی وەک هۆتێلی باخچەی الله دەژیا و زۆر سەردانی باڕەکەی [[ھۆتێلی ھۆڵیوود ڕۆزڤێڵت|هۆتێل ڕۆزڤێڵت]] و گریلەکەی موسۆ و فرانک دەکات کە دەوترێت بەردەوام دەچووە پشت باڕەکە بۆ تێکەڵکردنی مینت جولێپسەکەی خۆی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/|سەردێڕ=The Fascinating History of the Mint Julep |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221014115736/https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Town & Country |زمان=en-us}}</ref> ئەو پەیوەندییەکی دەرەوەی هاوسەرگیری لەگەڵ سکرتێر و کچە سیناریۆکانی هاوکس, مێتا کارپێنتەر هەبووە. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیهانی دووەم، لە ساڵی ١٩٤٢، فۆڵکنەر هەوڵیدا پەیوەندی بە [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|هێزی ئاسمانی ئەمریکاوە]] بکات بەڵام ڕەتکرایەوە. لەبری ئەوە کاری لەسەر بەرگری شارستانی ناوخۆیی کردووە. شەڕەکە فۆکنەری لە حەماسەتەکەی ڕژاند. ئەو شەڕەکەی بە "خراپ بۆ نووسین" وەسف کردووە. لەناو ئەم خاوبوونەوە داهێنەرانەدا، لە ساڵی ١٩٤٣، فۆڵکنەر دەستی بە کارکردن کرد لەسەر ڕۆمانێکی نوێ کە سەربازە نەناسراوەکەی جەنگی جیهانی یەکەمی لەگەڵ سۆز و سۆزی مەسیح تێکەڵ کرد. زیاتر لە دە ساڵ دواتر بە ناوی ''A Fable'' بڵاوکرایەوە، خەڵاتی پولیتزەری ساڵی ١٩٥٤ی بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219|سەردێڕ=Fiction {{!}} The Pulitzer Prizes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402201626/https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=The Pulitzer Prizes}}</ref> خەڵاتی فیلمی ''A Fable'' هەڵبژاردەیەکی سیاسی مشتومڕاوی بوو. لیژنەی دادوەری ''فیلمی The Last Hunt'' ی میڵتۆن لۆتیان بۆ خەڵاتەکە هەڵبژاردبوو، بەڵام پرۆفیسۆر جۆن هۆهێنبێرگ بەڕێوەبەری خەڵاتی پولیتزەری قەناعەتی بە دەستەی کارگێڕی پولیتزەر کرد کە فۆڵکنەر زۆر لەمەوبەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە بووە، سەرەڕای ئەوەی ''فیلمی A Fable'' کارێکی کەمتری ئەو بووە و دەستەی دادوەری هەڵبژاردنی دەستەی سوێندخواردنەکەی تێپەڕاندووە، ئەمەش زۆر بێزاری ئەندامەکانی کرد. تا کاتی بڵاوبوونەوەی فیلمی ''The Portable Foulkner'' {{'}} ساڵی ١٩٤٦، زۆربەی ڕۆمانەکانی لە چاپ نەمابوون. === خەڵاتی نۆبڵ و ساڵانی دواتر === [[File:William_Faulkner_1954_(2)_(photo_by_Carl_van_Vechten).jpg|alt=Faulkner is pictured in a chair before a brick well. He looks to the left.|وێنۆک| فۆکنەر لە ساڵی ١٩٥٤]] فۆڵکنەر خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ١٩٤٩ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕووی هونەرییەوە لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> لە ئاهەنگی ساڵی دواتردا لەگەڵ خەڵاتی ساڵی ١٩٥٠ بە [[بێرتراند ڕەسڵ|بێرتران ڕوسیل]] بەخشرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 1949 - Documentary |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090831134036/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> کاتێک فۆڵکنەر لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٥٠ بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەردانی ستۆکهۆڵمی کرد، لەگەڵ ئێلس جۆنسۆن (١٩١٢-١٩٩٦) ئاشنا بوو، کە بێوەژنەکەی ڕۆژنامەنووس تۆرستن جۆنسۆن بوو (١٩١٠-١٩٥٠). جۆنسۆن کە لە ساڵی ١٩٤٣ تا ١٩٤٦ پەیامنێری ''داگێنس نیهێتەر'' بوو، لە ساڵی ١٩٤٦ چاوپێکەوتنی لەگەڵ فۆکنەر کردبوو و بەرهەمەکانی بە خوێنەرانی سویدی ناساندبوو. فۆکنەر و ئێلس پەیوەندی خۆشەویستییەکیان هەبوو کە تا کۆتایی ساڵی ١٩٥٣ بەردەوام بوو. لە ئاهەنگەکەدا کە لە ساڵی ١٩٥٠دا یەکتریان بینی، بڵاوکەرەوە تۆر بۆنیەر ئێلسی وەک بێوەژنەکەی ئەو پیاوە ناساند کە بەرپرسیارە لە بەدەستهێنانی خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=En kärlekshistoria i Nobelprisklass |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=[[Dagens Nyheter]] |ناونیشان=https://www.dn.se/kultur-noje/bocker/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100410031413/http://www.dn.se/dnbok/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass-1.1023972 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |شوێن=Sweden |زمان=sv}}</ref> وتارەکەی فۆڵکنەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەبارەت بە نەمریی هونەرمەندان، هەرچەندە کورت بوو، بەڵام کۆمەڵێک ئاماژە و ئاماژە بە بەرهەمە ئەدەبیەکانی دیکەی تێدابوو. بەڵام فۆڵکنەر لەو ناوبانگ و شکۆمەندییە بێزار بوو کە لە ئەنجامی ناساندنی ئەوەوە هاتە ئاراوە. ڕق و کینەیەکەی ئەوەندە زۆر بوو کە کچە ١٧ ساڵانەکەی تەنها کاتێک ئاگاداری خەڵاتی نۆبڵ بوو کە لە ڕۆژی خوێندندا بانگکرا بۆ نووسینگەی بەڕێوەبەری قوتابخانە. <ref>Gordon, Debra. "Faulkner, William". In Bloom, Harold (ed.) ''William Faulkner, Bloom's BioCritiques''. Philadelphia: Chelsea House Publishing, 2002 {{ISBN|0-7910-6378-X}}</ref> سەرەتا بەم شێوەیە دەستی پێکرد: "هەست دەکەم ئەم خەڵاتە وەک پیاوێک بۆ من نەکراوە، بەڵکو بۆ کارەکانم دروستکراوە - کارێکی ژیانە لە ئازار و ئارەقەی ڕۆحی مرۆڤدا، نەک بۆ شکۆمەندی و کەمترین شت بۆ قازانج، بەڵکو بۆ ئەوەی لە کەرەستەی ڕۆحی مرۆڤایەتی شتێک دروست بکەم کە پێشتر بوونی نەبووە. بۆیە ئەم خەڵاتە تەنها هی منە لە متمانەدا. زەحمەت نابێت بتوانم تەرخانکردنێک بۆ بەشە پارەکەی هاوتا لەگەڵ ئامانجەکەدا بدۆزمەوە." و گرنگی سەرچاوەکەی”. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/faulkner/speech/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> بەشێک لە پارەی نۆبڵی خۆی بەخشی "بۆ دامەزراندنی سندوقێک بۆ پشتگیریکردن و هاندانی نووسەرانی خەیاڵی نوێ"، لە کۆتاییدا دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر (1960-1970)ی لێکەوتەوە. جێگای مشتومڕ، ئاماژە بەوە دەکرێت کە جارێک لە ئێوارەخوانێکی بوفێدا بە [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەری]] وتووە: "تەلەفزیۆن بۆ [[قولەڕەش|ڕەشپێستەکانە]]." ژیاننامەنووسی فۆکنەر، [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]]، ئەم تێبینییە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی فۆڵکنەر "لە دۆخێکدا بووە کە بێزاری و ناڕەزایی بەرهەمهێنابوو، و ئەو لە وەڵامدا بە زارەکی قسەی کرد. ئەو نەیدەویست لەگەڵ ئەم کەسانەدا لەوێ بێت، باسی تەلەفزیۆن یان هەر شتێکی تر بکات، و بە سادەیی بە خێرایی گفتوگۆکەی خنکاند". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Watkins |یەکەم=Floyd C. |ڕێکەوت=١٩٧٤|editor-last=Blotner |editor-first=Joseph |سەردێڕ=Faulkner, Faulkner, Faulkner |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/27542865 |journal=The Sewanee Review |بەرگ=٨٢|issue=3 |پەڕە=٥٢٤|issn=0037-3052}}</ref> ڕەخنەگر تۆماس پاوەرز ئیدیعا دەکات کە ئەم لێدوانە ئەوە نیشان دەدات کە چۆن "بۆ زۆرێک لە خەڵکی سپی پێستی باشوور [وەک فۆکنەر] هیچ شتێک لەگەڵ کۆتایی هاتنی کۆیلایەتیدا نەگۆڕاوە جگە لە کۆیلایەتی". [[File:Faulkner_headstone.jpg|وێنۆک| بەردی سەری فۆڵکنەر کە دەکەوێتە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی ئەمریکا]] لە ساڵی ١٩٥١ فۆکنەر میدالیای شیڤالیێر دی لا لێجۆن دۆنەری لە حکومەتی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] وەرگرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.today.com/news/william-faulkner-archival-material-be-sold-auction-wbna51366358|سەردێڕ=William Faulkner archival material to be sold at auction |وێبگە=Today.com}}</ref> فۆکنەر وەک یەکەم نووسەری نیشتەجێ لە زانکۆی ڤێرجینیا لە شارلۆتسڤیل لە مانگی شوبات تا حوزەیرانی ١٩٥٧ و دووبارە لە ساڵی <ref>Blotner, J. and Frederick L. Gwynn, (eds.) (1959) ''Faulkner in the University: Conferences at the University of Virginia, 1957–1958'' {{OCLC|557743504}}</ref> لە ساڵی ١٩٦١ فۆکنەر دەستی کرد بە نووسینی نۆزدەهەمین و کۆتا ڕۆمانی خۆی بە ناوی ''The Reivers''. ڕۆمانەکە بیرهێنانەوەیەکی نۆستالژیکە، کە تیایدا باپیرەیەکی بەساڵاچوو ئەڵقەیەکی گاڵتەجاڕانە دەگێڕێتەوە کە تێیدا خۆی و دوو کوڕ ئۆتۆمبێلێکیان دزیوە بۆ ئەوەی بەرەو بۆردێلۆی [[مێمفیس|مەمفیس]] لێبخوڕن. لە هاوینی ساڵی ١٩٦١ یەکەم ڕەشنووسی تەواو کرد. لەم ماوەیەدا بە زنجیرەیەک کەوتنە خوارەوە خۆی بریندار دەکات. لە ١٧ی حوزەیرانی ١٩٦٢، فۆڵکنەر بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە تووشی برینێکی سەخت بوو، کە بووە هۆی تووشبوون بە ترۆمبۆزی. لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ لە تەمەنی ٦٤ ساڵیدا لە سەناتۆریۆمی ڕایت لە شاری بیهالیای ویلایەتی میسیسیپی تووشی جەڵتەی دڵی کوشندە بوو. <ref name="Ole Miss" /> <ref name="Nobel Prize" /> فۆڵکنەر لەگەڵ خێزانەکەی لە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد بە خاک سپێردرا. <ref name="Grave Site">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jennifer Ciotta |ناونیشان=http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721091708/http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> پرسە و پرسەی فۆڵکنەر لەلایەن فۆتۆگرافەر مارتن جەی داین بەڵگەی لەسەر کراوە. == نووسین == [[File:TheFaulknerPortable.jpg|وێنۆک| یەکێک لە ئامێرە تایپییەکانی فۆکنەر]] لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە تا سەرهەڵدانی جەنگی جیهانی دووەم، فۆڵکنەر ١٣ ڕۆمان و چەندین کورتە چیرۆکی بڵاوکردەوە. ئەم جەستەی کارە بنەمای ناوبانگەکەی پێکهێنا و لە تەمەنی ٥٢ ساڵیدا خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێنا. بەرهەمە سەرسوڕهێنەرەکانی فۆکنەر بریتین لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی وەک ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)، ''وەک چۆن دەمرم'' (١٩٣٠)، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (١٩٣٢) و ''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (١٩٣٦). هەروەها نووسەرێکی بەتوانای [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆک]] بووە. یەکەم کۆمەڵە کورتە چیرۆکی فۆڵکنەر، ''ئەم ١٣'' (١٩٣١)، زۆرێک لە چیرۆکە بەناوبانگەکانی (و زۆرترین جار [[ھەڵبژاردە|ئەنتۆلۆژیست]] ) لەخۆدەگرێت، لەوانە " گوڵێک بۆ ئێمیلی "، " گەڵا سوورەکان "، " ئەو خۆری ئێوارەیە "، و " ئەیلوولی وشک ". زۆرێک لە کورتە چیرۆک و ڕۆمانەکانی لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا دانا - کە لەسەر بنەمای و نزیکەی لە ڕووی جوگرافییەوە هاوشێوەی ناوچەی لافایێت بوو (کە شارۆچکەی زێدی خۆی ئۆکسفۆرد، میسیسیپی، کورسی پارێزگاکەیە). یۆکناپاتاوفا "مۆری پۆستەی" فۆڵکنەر بوو، و بەشێکی زۆری ئەو کارانەی کە نوێنەرایەتی دەکات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە مۆنۆمێنتالترین دروستکراوەکانی خەیاڵی لە مێژووی ئەدەبدا دادەنرێت. سێ لە ڕۆمانەکانی بە ناوەکانی ''هاملێت'' و ''شارۆچکە'' و ''کۆشکەکە'' کە بە کۆمەڵ بە سێبەری سنۆپس ناسراون، شارۆچکەی جێفرسۆن و دەوروبەری بەڵگە دەکەن، وەک خێزانێکی فراوان کە فلیم سنۆپس سەرۆکایەتی دەکات خۆی دەخاتە ناو ژیان و دەروونی دانیشتوانی گشتیەوە. ناوچەی یۆکناپاتاوفا وەک دیمەنێکی دەروونی وەسف کراوە. کورتە چیرۆکەکەی " گوڵێک بۆ ئیمیلی " یەکەم چیرۆکی بوو کە لە گۆڤارێکی گەورەدا بڵاوکرایەوە، ''فۆڕم'', بەڵام لەلایەن خەڵکەوە گرنگییەکی کەمی پێدرا. دوای پێداچوونەوە و دووبارە بڵاوکردنەوەی، ناوبانگێکی زۆری بەدەستهێنا و ئێستا بە یەکێک لە باشترینەکانی دادەنرێت. فۆڵکنەر دوو بەرگی شیعری نووسی کە بە چاپی بچووک بڵاوکرانەوە بە ناوەکانی ''The Marble Faun'' (1924) و ''A Green Bough'' (1933) و کۆمەڵێک چیرۆکی نهێنی بە ''ناوی Knight's Gambit'' (1949). === ستایل و تەکنیک === کارل ڕۆلیسۆن ئاماژەی بەوە کردووە کە "وەک هونەرمەندێک"، فۆڵکنەر پێیوابووە "دەبێت لە سەرووی نیگەرانییە دونیاییەکان و تەنانەت ئەخلاقیشەوە بێت". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rollyson|یەکەم=Carl|سەردێڕ=The Life of William Faulkner|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=University of Virginia|ژپنک=٩٧٨-٠٨١٣٩٤٤٤٠١}}</ref> فۆڵکنەر بە شێوازی تاقیکارییەکەی ناسرابوو کە گرنگییەکی وردی بە دیکشن و کادەنس دانابوو. بە پێچەوانەی کەمکردنەوەی مینیمالیستی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] هاوچەرخی خۆی، فۆڵکنەر زۆرجار لە نووسینەکانیدا لە ڕژێمی هۆشیاری کەڵکی وەرگرتووە، و زۆرجار چیرۆکی زۆر سۆزداری، ورد، مێشکی، ئاڵۆز و هەندێکجاریش گۆتیک یان گرۆتێسکی لەبارەی چەندین کارەکتەری جۆراوجۆرەوە نووسیوە لەوانە کۆیلەی پێشوو یان نەوەی کۆیلەکان، سپیپێستی هەژار، کشتوکاڵی، یان چینی کرێکار باشوورییەکان، و ئەرستۆکراتی باشوور. پێشوازی ڕەخنەگرانی هاوچەرخی فۆکنەر تێکەڵ بوو، ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' ئاماژەی بەوەدا کە زۆرێک لە ڕەخنەگران کارەکانی وەک "تەختەی خاو لە ڕیالیزمی ساختە کە تاڕادەیەک شایستەیی کەمی وەک نووسینی جددی هەبووە" سەیر دەکەن. شێوازەکەی بە "پێچاوپێچێکی نەبڕاوە" وەسف کراوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ''ڕۆژنامەی پاریس ڕیڤیو'' لە ساڵی ١٩٥٦، فۆکنەر تێبینی کرد:<blockquote>با نووسەر دەست بە نەشتەرگەری یان خشتکێشان بکات ئەگەر ئارەزووی تەکنیکی هەیە. هیچ ڕێگەیەکی میکانیکی نییە بۆ ئەوەی نووسینەکە تەواو بکرێت، هیچ ڕێگایەکی کورت نییە. نووسەری گەنج گەمژە دەبێت ئەگەر تیۆرێک پەیڕەو بکات. بە هەڵەکانی خۆت فێری خۆت بکە؛ مرۆڤەکان تەنها بە هەڵە فێر دەبن. هونەرمەندی باش پێی وایە کەس ئەوەندە باش نییە کە ئامۆژگاری بکات. ئەو بێهودەیی باڵای هەیە. هەرچەندە سەرسام بێت بە نووسەرە کۆنەکە، دەیەوێت لێی بدات.</blockquote>هەر لەو چاوپێکەوتنەدا ژان شتاین دەڵێت "هەندێک کەس دەڵێن ناتوانن لە نووسینەکەت تێبگەن، تەنانەت دوای ئەوەی دوو سێ جار خوێندویانەتەوە. چ ڕێگەیەک پێشنیار دەکەیت بۆیان؟" فۆڵکنەر لە وەڵامدا دەڵێت: چوار جار بیخوێنەرەوە. کاتێک پرسیار لەبارەی کاریگەرییەکانیەوە دەکرێت، فۆکنەر دەڵێت "ئەو کتێبانەی دەیانخوێنمەوە ئەوانەن کە لە گەنجیدا دەمناسین و خۆشم دەویستن و وەک تۆ دەگەڕێمەوە بۆ هاوڕێ کۆنەکان: [[پەیمانی کۆن]], [[چارڵز دیکنز|دیکنز]], [[جۆزێف کۆنراد|کۆنراد]], [[سێرڤانتێس]], ''[[دۆن کیشۆت]] —'' ساڵانە ئەوە دەخوێنمەوە، وەک چۆن هەندێک کتێبی پیرۆز دەیکەن. [[گۆستاڤ فلۆبێر|فلۆبێرت]], [[ئۆنۆرێ دۆ بالزاک|بالزاک]] —ئەو جیهانێکی تەواو و نەگۆڕی خۆی دروستکردووە، خوێنێکی بەناودا تێدەپەڕێت." بیست کتێب- [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|دۆستۆیڤسکی]]، [[لیۆ تۆڵستۆی|تۆڵستۆی]]، [[ویلیام شێکسپیر|شکسپیر]] ناوبەناو [[ھێرمێن مێلڤێل|مێلڤیل]] و لە شاعیرەکان، [[کریستۆفەر مارلۆ|مارلۆ]]، کامپیون، [[بێن جۆنسۆن|جۆنسۆن]]، هێریک، [[جۆن دۆن|دۆن]]، کیتس و [[پێرسی بیشێ شیللی|شێلی]] دەخوێنمەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stein |یەکەم=Jean |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=The Art of Fiction No. 12 |ناونیشان=https://www.theparisreview.org/interviews/4954/the-art-of-fiction-no-12-william-faulkner |journal=[[Paris Review]] |بەرگ=Spring ١٩٥٦|issue=12}}</ref> فۆکنەر وەک هاوچەرخەکانی [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] و [[تی. ئێس. ئێلیۆت|تی ئێس ئێلیۆت]]، چیرۆک و بابەتەکانی ئەدەبیاتی کلاسیک لە چوارچێوەیەکی مۆدێرن بەکاردەهێنێت. جۆیس لە ''[[ئولیس|فیلمی یولیسسدا]]''، گەشتی پاڵەوانەکەی لیۆپۆڵد بلومی لەسەر سەرگەرمیەکانی ئۆدیسێس مۆدێل کردووە. ئێلیۆت، لە وتارەکەیدا "یولیسس، ڕێکخستن و ئەفسانە"، نووسیویەتی کە "لە بەکارهێنانی ئەفسانەدا، لە دەستکاریکردنی هاوتەریبییەکی بەردەوام لە نێوان هاوچەرخ و دێرینیدا، کاک جۆیس بەدوای میتۆدێکدا دەگەڕێت کە ئەوانی دیکە دەبێت بەدوایدا بگەڕێن. ئەوان تەقلیدکەر نابن، زیاتر لەو زانایەی کە دۆزینەوەکانی [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەنیشتاینێک]] بەکاردەهێنێت لە بەدواداچوون بۆ لێکۆڵینەوەکانی خۆی، سەربەخۆ. ئەوە بە سادەیی شێوازێکە بۆ کۆنترۆڵکردن، بۆ ڕێکخستن، بۆ پێدانی شێوە و گرنگییەک بە پانۆرامای بێئەندازەی بێهودەیی و ئانارشی کە مێژووی هاوچەرخە." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ricorso.net/rx/library/criticism/major/Joyce_JA/Eliot_TS.htm|سەردێڕ=T. S. Eliot, “Ulysses, Order, and Myth”, in The Dial (Nov 1923) |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Ricorso.net}}</ref> ئاماژەکانی فۆکنەر بۆ نووسەرانی پێشووتر بە ناونیشانەکانی بەڵگەی لەسەرە؛ ناونیشانی ''دەنگ و تووڕەیی'' لە تاکە قسەی ماکبێسەوە هاتووە: "حیکایەتێکە/ لەلایەن گەمژەیەکەوە دەگێڕدرێتەوە، پڕە لە دەنگ و تووڕەیی،/ هیچ مانایەکی نییە." کردنەوەی ڕۆمانەکە لە ڕوانگەی کەمئەندامی هزری بێنجی کۆمپسۆنەوە دەگێڕدرێتەوە. ناونیشانی کتێبی ''(As I Lay Dying)'' لە ''[[ئۆدیسە|ئۆدیسێی]]'' [[ھۆمیرۆس|هۆمەرەوە]] هاتووە، کە [[ئاگامێمنۆن]] لە کاتی ڕابردوودا قسەی کردووە: "لەکاتێکدا کە لە مردن پاڵکەوتم، ئەو ژنەی چاوی سەگەکەی چاوەکانی نەدەخستە خوارەوە کاتێک دەچوومە ناو هێدێسەوە". بە پێچەوانەوە ڕۆمانی فۆڵکنەر لە کاتی ئێستادا دەگێڕدرێتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brooks|یەکەم=Cleanth|سەردێڕ=William Faulkner: The Yoknapatawpha Country}}</ref> ناونیشانی کتێبی ( ''بڕۆ خوارەوە، موساس)'' لە ڕۆحانییەکی ئەمریکی ئەفریقاییەوە وەرگیراوە، و کتێبەکە تایبەتە بە "بۆ مامی / کارۆلین بار / میسیسیپی / [1840-1940] کە لە کۆیلایەتیدا لەدایکبووە و دڵسۆزییەکی بە خێزانەکەم بەخشی بەبێ وەستان یان حیسابکردنی پاداشت و بۆ منداڵیم پەرۆشی و خۆشەویستییەکی بێئەندازە." <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Simon |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Repudiation and Redemption in Go Down, Moses: Accounting, Settling, Gaming the System, and Justice |ناونیشان=https://muse.jhu.edu/pub/277/article/672751 |journal=The Southern Quarterly |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٣٠–٥٤|issn=2377-2050}}</ref> === تەوەر و شیکاری === فۆکنەر بانگەشە بۆ هەڵوەشاندنەوەی وردە وردەی [[جیاکردنەوەی ڕەگەزی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جیاکاری]] ڕەگەزی دەکرد <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Moss |یەکەم=Walter G. |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.laprogressive.com/racism/racism-and-rethinking-integration|سەردێڕ=Racism and Rethinking Integration - LA Progressive |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=LA Progressive |زمان=en}}</ref> و پێشوەختە ڕەگەزییەکانی کردە بابەتی ژمارەیەک بەرهەمەکانی لەوانە ''دزەپێکەر لە تۆزدا''، بەڵام ڕەخنەی لە جیاکاری زۆرەملێ یان خێرا دەگرت. لە ساڵی ١٩٥٦ لە ''گۆڤاری هارپەردا'' دژی جیاکاری قوتابخانەکان قسەی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abrameit |یەکەم=Megan |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://traffickinginstitute.org/incontext-william-faulkner/|سەردێڕ=William Faulkner: Practicing Freedom in a Divided South |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Human Trafficking Institute |زمان=en-US}}</ref> ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە [[مافی مەدەنی و سیاسی|چالاکوانانی مافە مەدەنییەکان]] دەبێ "بە هێواشی بڕۆن" و لە هەڵوێستەکانیاندا میانڕەوتر بن. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Cep |یەکەم=Casey |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New Yorker]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122111928/https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> وتارنووس و ڕۆماننووس جەیمس باڵدوین لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩٥٦دا "فۆڵکنەر و جیاکاری" لە ''پێداچوونەوەی حزبیدا''، زۆر ڕەخنەی لە بۆچوونەکانی فۆکنەر گرت لە دەوری جیاکاری ڕەگەزی، ڕەخنەی لە ئارگیومێنتەکەی "هێواشی بڕۆ" گرت "دوای زیاتر لە دوو سەد ساڵ لە کۆیلایەتی و نەوەد ساڵ لە نیمچە ئازادی" <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baldwin|یەکەم=James|ناونیشان=https://doi.org/10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|سەردێڕ=The Dixie Limited: Writers on William Faulkner and His Influence|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University Press of Mississippi|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩٦٨-٠٣٣٨-٢|editor-last=Inge|editor-first=M. Thomas|پەڕەکان=١١٤–١١٩|chapter=Faulkner and Desegregation|doi=10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> و وەک بەشێک لە کۆمەڵێک سپی پێستی خوێندەوار سەیری کرد باشوورییەکان کە بە درۆ پێیان وابوو کە دەکرێت زەمینەیەکی ناوەڕاست لە نێوان جیاکاریخوازان و یەکگرتنەوەدا هەبێت. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons" /> ڕالف ئێلیسۆن دەڵێت "کەس لە چیرۆکە خەیاڵییە ئەمریکییەکاندا ئەوەندەی نەکردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە جۆرەکانی کەسایەتی ڕەشپێستەکان وەک فۆڵکنەر". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mikics |یەکەم=David |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ellison's Invisible Man and Faulkner's Light in August: An Argument in Black and White |ناونیشان=https://academic.oup.com/litimag/article-abstract/23/2/194/6337219 |journal=[[Literary Imagination]] |بەرگ=٢٣|issue=2 |پەڕەکان=١٩٤–٢٠١|doi=10.1093/litimag/imab027 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> فەیلەسوفی فەرەنسی [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] نووسیویەتی کە فۆڵکنەر بە سەرکەوتوویی [[تراژیدیا|کارەساتی]] کلاسیکی هاوردە کردووە بۆ سەدەی بیستەم لە ڕێگەی "خولگەیەکی بێکۆتایی وشە و ڕستەی خۆی کە قسەکەر دەباتە ناو کۆتایی ئەو ئازارانەی کە لە ڕابردوودا نێژراون". ڕەخنەگرانی نوێ ئارەزووی کارەکانی فۆکنەریان کرد، کلینت بروکس ''وڵاتی یۆکناپاتاوفا'' و مایکل میلگەیت کتێبی ''دەستکەوتی ویلیام فۆکنەری'' نووسی. لەو کاتەوە ڕەخنەگران بە بەکارهێنانی ڕێبازی دیکە، وەک میتۆدی فێمینیست و دەروونشیکاری، سەیری کارەکانی فۆڵکنەریان کردووە. <ref name="Faulkner 2004" /> <ref>Wagner-Martin, Linda (2002). ''William Faulkner: Six Decades of Criticism''. East Lansing, MI: Michigan State University Press, {{ISBN|0-87013-612-7}}.</ref> بەرهەمەکانی فۆکنەر لە چوارچێوەی نەریتە ئەدەبییەکانی مۆدێرنیزم و ڕێنێسانسی باشووردا دانراون. == میرات == [[File:Rowan_Oak.JPG|alt=A white house set among trees|وێنۆک| ماڵەکەی فۆکنەر ڕۆوان ئۆک لەلایەن زانکۆی میسیسیپیەوە پارێزگاری لێدەکرێت.]] [[File:Plaque_Rue_William_Faulkner_-_Thiais_(FR94)_-_2022-04-14_-_2.jpg|وێنۆک| شەقامێکی پاریسی بە ناوی فۆڵکنەرەوە ناونراوە]] === کاریگەری === بەرهەمەکانی ویلیام فۆکنەر کاریگەرییەکی ڕوونیان لەسەر ڕۆماننووسی فەرەنسی [[کلود سیمۆن|کلۆد سیمۆن]] و و ڕۆماننووسی پورتوگالی ئەنتۆنیۆ لۆبۆ ئەنتونێس هەیە. کۆرماک مەکارتی بە "شاگردی فۆڵکنەر" وەسف کراوە. فۆڵکنەر بە شێوەیەکی بەرفراوان بە کەسایەتییەکی بەرز لە ئەدەبیاتی باشووردا دادەنرێت ; فلانێری ئۆکۆنۆر نووسیویەتی "بوونی فۆڵکنەر بە تەنیا لە ناو ئێمەدا جیاوازییەکی گەورە دروست دەکات لەوەی کە نووسەر دەتوانێت و ناتوانێت ڕێگە بە خۆی بدات. کەس نایەوێت کە کەر و عەرەبانەکەی لەسەر هەمان ڕێڕەوی ''دیکسی لیمیتەد'' کە دەقیژێنێتە خوارەوە بوەستێت". لە ساڵی ١٩٤٣ لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای وارنەر برادرز، فۆڵکنەر نامەیەکی هاندانی بۆ نووسەرێکی گەنجی میسیسیپی بە ناوی یۆدۆرا وێڵتی نووسی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=St. C. Crane |یەکەم=Joan |ڕێکەوت=١٩٨٩|سەردێڕ=William Faulkner to Eudora Welty: A Letter |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26475181 |journal=The Mississippi Quarterly |بەرگ=٤٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٢٣–٢٢٧|issn=0026-637X |jstor=26475181}}</ref> بەپێی ڕەخنەگر و وەرگێڕ ڤالێری مایڵز، کاریگەری فۆکنەر لەسەر چیرۆکی خەیاڵی ئەمریکای لاتین زۆرە، جیهانە خەیاڵییەکانی دروستکراو لەلایەن [[گابریێل گارسیا مارکێز|گابرێل گارسیا مارکێز]] ( ماکۆندۆ ) و خوان کارلۆس ئۆنێتی (سانتا ماریا) "زۆر لە دەمارەکانی" یۆکناپاتاوفادان، و کە " ''مردنی ئارتێمیۆی'' [[کاڕلۆس فوێنتێس|کارلۆس فۆنتێس]] بوونی نەدەبوو ئەگەر ''As I Lay Dying'' نەبوایە". فۆنتێس خۆی فۆڵکنەری وەک یەکێک لە نووسەرانی گرنگترین بۆی هێناوەتەوە. فۆڵکنەر کاریگەرییەکی زۆری لەسەر [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا|ماریۆ ڤارگاس لۆسا]] هەبووە، بەتایبەتی لەسەر ڕۆمانە سەرەتاییەکانی ''سەردەمی پاڵەوان'' و ''ماڵی سەوز'' و ''گفتوگۆ لە کاتدراییلدا''. ڤارگاس لۆسا ئیدیعای کردووە کە لە ساڵانی خوێندکاریدا زیاتر لە یۆکناپاتاوفا فێر بووە نەک لە پۆلەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html|سەردێڕ=The masters who influenced the Latin American Boom |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> خۆرخی لویس بۆرخێس شانازیی وەرگێڕانی کتێبی ''(The Wild Palms)'' ی فۆڵکنەر بۆ زمانی ئیسپانی دەکات، هەرچەندە دۆگلاس دەی پێی وایە مەحاڵ نییە کە ڕەنگە دایکی بۆرخێس وەرگێڕانەکەی کردبێت. هەروەها دەی پێی وایە کە ڕەنگە نوقمبوونی قووڵی بۆرخێس لە کتێبی ''دارخورما کێوییەکان'' و لێکۆڵینەوەکانیدا کاریگەری لەسەر ڕۆمانەکە هەبێت وەک فۆڕمی نووسینی خۆی کە هەڵیبژاردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Day |یەکەم=Douglas |بەستەری نووسەر=Douglas Day |ڕێکەوت=١٩٨٠|سەردێڕ=Borges, Faulkner, and The Wild Palms |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26436092?read-now=1&seq=1#page_scan_tab_contents |journal=Virginia Quarterly Review |بڵاوکەرەوە=University of Virginia |بەرگ=٥٦|issue=1 |jstor=26436092}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Vegh |یەکەم=Beatriz |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=The Wild Palms and Las palmeras salvajes: The Southern Counterpoint Faulkner/Borges |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/24907724 |journal=The Faulkner Journal |بەرگ=١١|issue=1/2 |پەڕەکان=١٦٥–١٧٩|jstor=24907724}}</ref> لە کتێبی ''توخمەکانی ستایلدا''، ئی. دواتر شێوازی فۆڵکنەر بەراورد دەکرێت لەگەڵ شێوازی [[ئێرنست ھێمینگوەی|هێمینگوای]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White|یەکەم=E. B.|سەردێڕ=[[The Elements of Style]]|ساڵ=١٩٧٥|edition=3rd|پەڕە=٢٢}}</ref> دوای مردنی، ئیستێل و کچەکەیان جیل لە ڕۆوان ئۆک ژیاون تا مردنی ئیستێل لە ساڵی ١٩٧٢. هەر لەو ساڵەدا موڵکەکە بە زانکۆی میسیسیپی فرۆشرا. خانوو و کەلوپەلەکانی زۆر وەک لە سەردەمی فۆکنەر پارێزگارییان لێدەکرێت. نووسینەکانی فۆکنەر لەسەر دیوارەکە پارێزراون، لەنێویاندا ئەو هێڵکارییە ڕۆژانەیەی کە هەفتەیەک دەگرێتەوە کە لەسەر دیوارەکانی لێکۆڵینەوە بچووکەکەی نووسیویەتی بۆ ئەوەی یارمەتی بدات ئاگاداری پێچ و پەناکانی پڵۆت بێت لە ڕۆمانی ''ئەفسانەیەکدا''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Block |یەکەم=Melissa |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south|سەردێڕ=William Faulkner's Home Illustrates His Impact On The South |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180811231059/https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=NPR.org |زمان=en}}</ref> بەشێک لە خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر بۆ دامەزراندنی دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر بووە. خەڵاتی ڕۆمانی یەکەمی دیار و بەرچاوی بەخشی؛ براوەکانی بریتی بوون لە ''ڕۆمانی'' ''ئاشتییەکی جیا'' ''لە'' ''نووسینی'' جۆن نۆلز، فیلمی ''ڤی''. لە ساڵی ١٩٨١ەوە، ئەمە بووە خەڵاتی PEN/Faulkner بۆ چیرۆکی خەیاڵی، کە لەلایەن چەندین کەسی دیکەوە، ماری لی سێتلەوە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی کتێبی نیشتمانی دامەزراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penfaulkner.org/2020/11/24/our-history/|سەردێڕ=Our History {{!}} The PEN/Faulkner Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Penfaulkner.org}}</ref> بەشێک لە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر وەرگیراون بۆ فیلم. وەڵامێکی جەمسەرگیرییان وەرگرتووە، زۆرێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر "ناتوانرێت فیلم بگیرێن". دوا بەرهەمی فۆڵکنەر بە ''ناوی The Reivers'' وەرگیرا بۆ فیلمێک لە ساڵی ١٩٦٩ کە [[ستیڤ مەکوین]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. فیلمی نیو-ڕۆژئاوایی [[تۆمی لی جۆنێس|تۆمی لی جۆنز]] ''سێ ناشتنی مێلکیادێس ئیسترادا'' بەشێکی لەسەر بنەمای فیلمی ''As I Lay Dying'' ی فۆکنەر بوو. لە کاتی داگیرکردنی فەرەنسا بە نازییەکان لە جەنگی جیهانی دووەمدا، داگیرکەرانی ئەڵمانیا ئەدەبیاتی ئەمریکییان قەدەغە کرد. بازاڕێکی ڕەشی کتێبە ئەمریکییەکان سەریهەڵدا و خوێندنەوەی بەرهەمەکانی هێمینگوای و فۆکنەر بوو بە کردەوەیەکی سەرپێچیکردن. فۆڵکنەر بە تایبەتی لە فەرەنسا بەناوبانگە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩دا لە ڕاپرسییەکدا دەریخستووە کە دووەم نووسەری بەناوبانگە (دوای تەنها [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]] ). [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆڵ سارتەری]] هاوچەرخ ڕایگەیاند کە "بۆ گەنجانی فەرەنسا، فۆکنەر خودایە"، [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆش]] وەرگێڕانێکی شانۆیی لە ''کتێبی (Requiem for a Nun)'' ی فۆکنەری شانۆگەری کردووە. لە کتێبی ''بێ هەناسەی'' ژان لوک گۆداردا، پاتریشیا ( ژان سیبێرگ ) قسەکانی لە ''کتێبی دارخورما کێوییەکان'' دەهێنێتەوە: "لە نێوان خەم و هیچدا، خەم و پەژارە وەردەگرم". <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Breathless (1960) – IMDb |ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt0053472/characters/nm0781029 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> هەروەها دووجار خەڵاتی کتێبی نیشتمانی ئەمریکای بەدەستهێناوە، بۆ ''چیرۆکە کۆکراوەکان'' لە ساڵی ١٩٥١ و ''ئەفسانەیەک'' لە ساڵی ١٩٥٥. دەزگای پۆستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٣ی ئابی ١٩٨٧دا مۆری پۆستەی ٢٢ سەنت بۆ ڕێزلێنان لێی دەرکرد فۆکنەر جارێک وەک پۆستماستەر لە زانکۆی میسیسیپی کاری کردووە و لە نامەی دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ١٩٢٣دا نووسیویەتی:<blockquote>تا لەژێر سیستەمی سەرمایەداریدا دەژیم، چاوەڕێی ئەوەم کە ژیانم لە ژێر کاریگەری داخوازییەکانی خەڵکی پارەداردا بێت. بەڵام نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم کە لە ئیمتیاز و بانگەوازی هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستە. ئەمە کاکە دەستلەکارکێشانەوەی منە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html|سەردێڕ=William Faulkner Resigns From His Post Office Job With a Spectacular Letter (1924) {{!}} Open Culture |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150325111001/http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref></blockquote>لە 10ی تشرینی یەکەمی 2019، نیشاندەرێکی مێژوویی ڕێڕەوی نووسەرانی میسیسیپی لە ڕۆوان ئۆک لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی دانرا، کە ڕێزلێنان لە بەشدارییەکانی ویلیام فۆکنەر لە دیمەنی ئەدەبی ئەمریکادا گرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Thompson |یەکەم=Jake |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/|سەردێڕ=William Faulkner marker added to Mississippi Writers Trail |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200617194407/https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=The Oxford Eagle}}</ref> فۆڵکنەر ڕێزێکی لە فلۆتی میسیسیپی هەیە بۆ 137ەمین نمایشی گوڵەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Staff |یەکەم=WXXV |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.wxxv25.com/visit-mississippi-unveils-float-for-137th-rose-parade/|سەردێڕ=Visit Mississippi unveils float for 137th Rose Parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=wxxv25.com}}</ref> === کۆکردنەوەکان === دەستنووسەکانی زۆربەی بەرهەمەکانی فۆڵکنەر، نامەنووسی، توێژینەوە کەسییەکان و زیاتر لە ٣٠٠ کتێبی کتێبخانەی کارکردنی لە کتێبخانەی کۆکردنەوە تایبەتەکانی بچووکی ئەلبێرت و شیرلی لە زانکۆی ڤێرجینیا نیشتەجێن، کە زۆربەی کاتەکانی لە ساڵانی کۆتاییدا لەوێ بەسەر بردووە. هەروەها کتێبخانەکە هەندێک لە زانیارییە کەسییەکانی نووسەر و کاغەزەکانی هاوکار و زانایانی سەرەکی فۆڵکنەری تێدایە، وەک ژیاننامەنووس [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]] و کتێبنامەنووس لینتۆن ماسی و سەرنووسەری ماڵی ڕاندۆم هاوس ئەلبێرت ئێرسکین. ماددە گرنگەکانی تری فۆکنەر لە زانکۆی میسیسیپی و سەنتەری هاری ڕانسۆم و [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک|کتێبخانەی گشتی نیویۆرک]] نیشتەجێن. هەروەها تۆمارەکانی ماڵی هەڕەمەکی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا نامەکانی فۆڵکنەر و بۆ فۆڵکنەر لەخۆدەگرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171229023255/http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ ئەکادیمیای سەربازی ئەمریکا ژوورێکی ویلیام فۆکنەری لە کتێبخانەکەیدا تەرخان کرد. == لیستی هەڵبژێردراوی بەرهەمەکان == * ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩) * ''وەک چۆن پاڵکەوتم لە مردن'' (١٩٣٠) * ''پەناگە'' (١٩٣١) * ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢) * ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' (١٩٣٦) * ''دارخورما کێوییەکان'' (١٩٣٩) * ''هاملێت'' (١٩٤٠) * ''بڕۆ خوارەوە، موسا'' (١٩٤٢) * ''دزەپێکەر لە تۆزدا'' (١٩٤٨) * ''ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) * ''شارۆچکەکە'' (١٩٥٧) * ''کۆشکەکە'' (١٩٥٩) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) == فیلمۆگرافی == * ''گۆشت'' (١٩٣٢) * ''ئەمڕۆ دەژین'' (١٩٣٣) * ''چیرۆکی تەمپڵ درەیک'' (١٩٣٣) * ''دەوریەی ژێردەریایی'' (١٩٣٨) * ''هێزی ئاسمانی'' (١٩٤٣) * ''بۆ ئەوەی هەتبێت و نەتبێت'' (1944) * ''خەوی گەورە'' (١٩٤٦) * ''خاکی فیرعەونەکان'' (١٩٥٥) * ''فریشتە لەکەدارەکان'' (١٩٥٧) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٩) === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} * {{IMDb name|0001203}} * [http://faulkner.iath.virginia.edu Digital Yoknapatawpha] * [https://faulkner.lib.virginia.edu Faulkner at Virginia: An Audio Archive] * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://egrove.olemiss.edu/mjdain/|سەردێڕ=Martin J. Dain Collection (Complete Collection) {{!}} Martin J. Dain Collection {{!}} University of Mississippi |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=eGrove Digital Collections}} * {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ناونیشان=https://oxfordlafayettemshistory.com/pictures-hdrgp-dP2ym/p/funeral-on-the-water|سەردێڕ=William Faulkner's Funeral on the Hill |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Lafayette County Digital Museum}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕۆمانەکان|شیعر|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|William Faulkner}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] sk7zf1jesu08ic20qyyi41r9fq1h5vp 1698709 1698708 2026-11-01T11:49:39Z Shaween 18477 1698709 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer| name=ویلیام فۆکنەر |image=Carl Van Vechten - William Faulkner (greyscale and cropped).jpg|caption=فۆکنەر له 1954|birth_name=ویلیام کوتبێرت فۆکنەر<!-- His birth name was spelled FALKNER, later, its spelling was changed to Faulkner. -->|birth_date={{birth date|1897|09|25}}|birth_place=[[نیو ئەلبانی، میسیسیپی]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].|death_date={{death date and age|1962|07|06|1897|09|25}}|death_place=بایهایلیا، میسیسیپی، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]|education=<!-- Per MOS:INFOEDU, for post-secondary graduates only -->|spouse={{marriage|Estelle Oldham|June 1929}}|children=1|notable_works={{ubl|''دەنگ و تووڕەیی'' (1929)|''وەک لەناو مردوواندا پاڵکەوتووم'' (1930)|''پەناگە (ڕۆمانی فۆکنەر)|پەناگە'' (1931)|''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (1932)|''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (1936)|''ئەفسانەیەک'' (1954)}}|awards={{ubl|[[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] (1949)|[[خەڵاتی کتێبی نیشتمانی]] {{awrap|(1951, 1955)}}|[[خەڵاتی پۆلیتزەر بۆ ئەدەبیات]] {{awrap|(1955, 1963)}}}}|signature=Faulkner signature.png}}  '''ویلیام کوتبێرت فۆکنەر''' (٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧&nbsp;– ٦ی تەمموزی ١٩٦٢) نووسەرێکی ئەمریکییە. ئەو بە ڕۆمان و کورتە چیرۆکەکانی ناسراوە کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا کاونتی, [[میسیسیپی]], وەستانێکە بۆ ناوچەی لافایێت کە زۆربەی ژیانی تێدا بەسەر بردووە. براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات لە ساڵی ١٩٤٩, فۆکنەر یەکێکە لە نووسەرە بەناوبانگەکانی ئەدەبی ئەمریکی, زۆرجار بە گەورەترین نووسەری ئەدەبی باشوور دادەنرێت و وەک یەکێک لە کاریگەرترین و گرنگترین نووسەرانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. فۆڵکنەر لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە و لە شاری ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی گەورە بووە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]] پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانەی کەنەدا کرد، بەڵام لە شەڕدا خزمەتێکی نەکرد. گەڕانەوەی بۆ ئۆکسفۆرد، بۆ ماوەی سێ وەرز لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی پێش ئەوەی وازی لە خوێندن بهێنێت. ڕووی لە [[نیوئۆرلەنس|نیو ئۆرلینز]] کرد، لەوێ یەکەم ڕۆمانی ''مووچەی سەربازان'' (١٩٢٥)ی نووسی. گەڕایەوە ئۆکسفۆرد و فیلمی ''Sartorris'' (1927)ی نووسی، کە یەکەم بەرهەمی بوو لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا. لە ساڵی ١٩٢٩دا ''کتێبی دەنگ و تووڕەیی'' بڵاوکردەوە. ساڵی دواتر نووسیویەتی ''As I Lay Dying''. دواتر لەو دەیەیەدا، ''لە مانگی ئابدا نووسیویەتی Light'' ; ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' '';'' و ''زە وایلد پاڵمز''. هەروەها وەک سیناریۆنووس کاری کردووە، بەشداری کردووە لە ڕۆمانی ''(To Have and Have Not'' و<nowiki><i id="mwPA">The Big Sleep</i></nowiki> )ی هاوارد هۆکس کە لە ڕۆمانی ڕیمۆند چاندلەرەوە وەرگیراوە. ناوبانگی فۆکنەر دوای بڵاوکردنەوەی ڕۆمانی ''فۆلکنەری گەورە'' (1946)ی مالکۆم کاولی گەشەی کرد، هەروەها خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1949ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> تاکە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە کە لەدایکبووی شاری میسیسیپییە. دوو لە بەرهەمەکانی بە ''ناوەکانی ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) و ''ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) خەڵاتی پولیتزەری بۆ چیرۆکی خەیاڵی بەدەستهێنا. فۆکنەر لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە لە مانگی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی [[جەڵدەی دڵ|جەڵتەی دڵەوە]] گیانی لەدەستدا. ڕالف ئێلیسۆن بە "گەورەترین هونەرمەند کە باشوور بەرهەمی هێناوە" ناوی بردووە. == ژیان == === منداڵی و میرات === [[File:William_Clark_Falkner.jpg|وێنۆک| فۆڵکنەر لە ژێر کاریگەری چیرۆکەکانی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە باپیرە گەورەی باوکی و هاوناوی بوو.]] فۆڵکنەر لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧ لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە، یەکەم کوڕی چوار کوڕی مۆری کوتبێرت فالکنەر و مۆد باتلەر بووە.<ref name="Ole Miss">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151101145349/http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Olemiss.edu}}</ref> خێزانەکەی چینی ناوەڕاستی سەرەوە بوون، بەڵام "تەواو لە ئەرستۆکراسی پەتۆی فیۆداڵی کۆن نەبوون". دوای ئەوەی مۆد پلانی مۆری بۆ بوون بە ڕەنجەر لە تەکساس ڕەتکردەوە، خێزانەکە لە ساڵی ١٩٠٢دا ڕوویان لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی کرد، کە باوکی فۆکنەر لەوێ جێگیرخانەیەکی جل و بەرگی و فرۆشگای ڕەقەکاڵای دامەزراند پێش ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری بازرگانی زانکۆی میسیسیپی.<ref name="Minter 1980, p. 8" /> جگە لە ماوەی کورت لە شوێنەکانی تر، فۆڵکنەر تا کۆتایی ژیانی لە ئۆکسفۆرد ژیاوە.<ref name="Ole Miss" /><ref name="Nobel Prize">{{Nobelprize}}</ref> فۆکنەر تەمەنی کوڕێتی بە گوێگرتن لەو چیرۆکانەی بەسەر برد کە لەلایەن گەورەکانیەوە بۆی دەگێڕدرانەوە – چیرۆکەکان کە [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆ]] و کۆیلایەتی و [[کوو کڵەس کڵان|کو کلۆکس کلان]] و بنەماڵەی فۆکنەریان گرتەوە.<ref name="ReferenceA">Minter, David L. ''William Faulkner, His Life and Work''. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1980; {{ISBN|0-8018-2347-1}}</ref> ویلیامی گەنج زۆر کاریگەری مێژووی خێزانەکەی و ئەو ناوچەیەی کە تێیدا ژیاوە بووە. میسیسیپی هەستی نوکتەیی ئەو، هەستی پێگەی کارەساتباری [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییەکانی]] " [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ڕەش]] و [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپی]] "، تایبەتمەندی کارەکتەرە باشوورییەکان و بابەتەکانی بێ کات، لەوانەش کەسانی زیرەکی توند کە لە پشت ڕووبەری کوڕە باش و سادە و سادەکانەوە نیشتەجێن، دیاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |journal=The New Yorker |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بە تایبەتی کاریگەری چیرۆکەکانی باپیرە گەورەی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە بووبووە کەسایەتییەکی نزیک لە ئەفسانەیی لە باکووری میسیسیپی. فالکنەری گەورە لە هەژاریدا لەدایک بووە، کەسێکی توندڕەوی دیسپلین بووە و عەقیدێکی کۆنفیدڕاڵی بووە. دوو جار بە تۆمەتی کوشتن دادگایی کرا و بێتاوان دەرچوو، بووە ئەندامی ماڵی میسیسیپی و بووەتە خاوەنی بەشێکی هێڵی ئاسن پێش ئەوەی لەلایەن هاوخاوەنەکەیەوە بکوژرێت. فۆڵکنەر زۆر لایەنی ژیاننامەی باپیرە گەورەی لە بەرهەمەکانی دواتردا جێگیر کردووە. فۆڵکنەر سەرەتا لە قوتابخانەدا سەرکەوتوو بوو و پۆلی دووەمی بەجێهێشت. بەڵام لە شوێنێکەوە لە پۆلی چوارەم و پێنجەمەوە دەستی پێکرد، منداڵێکی بێدەنگتر و کشاوەتر بوو. ناوبەناو یاری وازهێنانی دەکرد و بێباک بوو لە کاری قوتابخانە. بەڵکو گرنگی بە لێکۆڵینەوە لە مێژووی میسیسیپی دا. دابەزینی ئاستی ئاستی لە قوتابخانەدا بەردەوام بوو و فۆڵکنەر کۆتایی بە دووبارەکردنەوەی پۆلەکانی یازدە و دوانزە هێنا و هەرگیز لە ئامادەیی دەرنەچوو.<ref name="ReferenceA" /> لە تەمەنی هەرزەکاریدا لە ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام (١٨٩٧-١٩٧٢) کە کچە بەناوبانگەکەی مەیجر لیموێل و لیدا ئۆلدهام بوو، هاوڕێیەتی دەکات و هەروەها پێیوابوو کە هاوسەرگیری لەگەڵ دەکات. بەڵام ئیستێل لە کاتی ڕۆمانسیەتەکەیاندا لەگەڵ کوڕانی دیکەدا هاوڕێیەتی دەکات و لە ساڵی ١٩١٨دا کۆرنێل فرانکلین (پێنج ساڵ لە فۆکنەر گەورەترە) پێش ئەوەی فۆڵکنەر پێشنیاری هاوسەرگیری بۆ بکات. ئەویش قبوڵى کرد. {{تێبینی|He proposed marriage to her before Faulkner did. Her parents insisted she marry Franklin for various reasons: he was an Ole Miss law graduate, had recently been commissioned as a major in the [[Hawaii Army National Guard]], and came from a respectable family with whom they were old friends.<ref name="Parini 2004 pp. 36"/>}} === گەشت بۆ باکوور و نووسینە سەرەتاییەکان === کاتێک تەمەنی ١٧ ساڵ بوو، فۆڵکنەر فیل ستۆن ی ناسی، کە بووە کاریگەرییەکی گرنگی سەرەتایی لەسەر نووسینەکانی. ستۆن چوار ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو و لە یەکێک لە خێزانە گەورەکانی ئۆکسفۆردەوە هاتبوو؛ خولیای ئەدەبیات بووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە [[زانکۆی یەیڵ|یێڵ]] و زانکۆی میسیسیپی هەبووە. ستۆن بەشێک لە شیعری سەرەتایی فۆڵکنەری خوێندەوە و سەرسام بوو، بوو بە یەکێک لە یەکەم کەسەکان کە بەهرەی فۆڵکنەری ناسی و هانی دا. ستۆن ڕاهێنەری فۆڵکنەری گەنج بوو، بەرهەمەکانی نووسەرانی وەک [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] ناساند کە کاریگەرییان لەسەر نووسینی فۆکنەر خۆی هەبوو. فۆڵکنەر لە سەرەتای بیستەکانی تەمەنیدا ئەو شیعر و کورتە چیرۆکانەی کە نووسیبووی بۆ ستۆن بە هیوای چاپکردنیان بەخشییە ستۆن. ستۆن ئەمانەی بۆ بڵاوکەرەوەکان نارد، بەڵام بە شێوەیەکی یەکسان ڕەتکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953">Coughlan, Robert. ''The Private World of William Faulkner'', New York: Harper & Brothers, 1953 {{ISBN|0-8154-0424-7}}</ref> لە بەهاری ساڵی ١٩١٨، فۆڵکنەر گەشتێکی کرد بۆ ئەوەی لەگەڵ ستۆن لە یێڵ بژی، کە یەکەم گەشتی بوو بۆ باکوور. لە ڕێگەی ستۆنەوە، فۆکنەر نووسەرانی وەک [[شێروود ئەندەرسۆن]] و [[ڕۆبێرت فرۆست|ڕۆبەرت فرۆست]] و [[ئێزرا پاوەند|ئێزرا پاوند]] ناسی. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ڕێکەوت=١٩١٩|ناونیشان=https://www.fold3.com/image/614970413/1567-page-260-uk-royal-air-force-airmens-service-records-1918-1940|سەردێڕ=1567 - Page 260 - UK, Royal Air Force Airmens&#039; Service Records, 1918-1940 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Fold3.com}}</ref> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> [[File:William_Faulkner_in_Toronto,_Canada_(1918).jpg|alt=Faulkner is pictured in a military uniform and cap, leaning on a cane. A caption reads "Royal Flying Corps".|وێنۆک| فۆڵکنەر وەک کادێت لە هێزی ئاسمانی کەنەدا، ساڵی ١٩١٨]] لە ٤ی ژانویەی ١٩١٩ بەهۆی کۆتایی هاتنی جەنگەوە وەک سەربازی تایبەت (پۆلی دووەم) لە کارەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی ١٧٩ ڕۆژ خزمەت دەکات.<ref name="auto" /> سەرەڕای ئەوەی لە نامەکانیدا ئیدیعای ئەوە دەکات، فۆڵکنەر مەشقی کابینەی فڕۆکەوانی وەرنەگرتووە و هەرگیز فڕینی نەکردووە. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩١٨دا کە گەڕایەوە بۆ ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر چیرۆکی جەنگی درۆینەی بۆ ناسیاوەکانی گێڕایەوە و تەنانەت برینێکی جەنگی ساختە کرد. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto" /> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩١٩ ناوی خۆی تۆمارکردووە، بۆ ماوەی سێ وەرز خوێندوویەتی پێش ئەوەی لە تشرینی دووەمی ١٩٢٠ وازی لە خوێندن هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100922051232/http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> فۆڵکنەر پەیوەندی بە برایەتی سیگما ئەلفا ئیپسیلۆنەوە کرد، و بەدوای خەونەکەیدا ڕۆیشت بۆ ئەوەی ببێتە نووسەر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Messenger|یەکەم=Christian K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|سەردێڕ=Sport and the Spirit of Play in American Fiction: Hawthorne to Faulkner|ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٥١٦٦١-٧|پەڕە=٢١٩|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302103604/https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار وانەکانی بەجێدەهێشت و لە زمانی ئینگلیزیدا نمرەی "D"ی وەرگرتووە. بەڵام هەندێک لە شیعرەکانی لە بڵاوکراوەکانی کەمپسدا بڵاوکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953" /> لە ساڵی ١٩٢٢ شیعری "پۆرترێت" لە گۆڤاری ئەدەبی نیو ئۆرلینز ''دابل دیلەر'' بڵاوکرایەوە. گۆڤارەکە دوای سێ ساڵ کۆمەڵە چیرۆکی "نیو ئۆرلینز"ی خۆی بڵاوکردەوە. دوای ئەوەی وازی لە خوێندن هێنا، کۆمەڵێک کاری سەیر و سەمەرەی وەرگرت: لە کتێبفرۆشێکی شاری نیویۆرک، وەک دارتاش لە ئۆکسفۆرد و وەک پۆستماستەری ئۆلێ میس. ئەو بەم بەیاننامەیە دەستی لە پۆستەخانە کێشایەوە: "نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم لە ژێر کاریگەری هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستەدا". === نیو ئۆرلینز و ڕۆمانە سەرەتاییەکان === {{سندووقی وتە|The peacefullest words. Peacefullest words. ''Non fui. Sum. Fui. Non sum.'' Somewhere I heard bells once. Mississippi or Massachusetts. I was. I am not. Massachusetts or Mississippi. Shreve has a bottle in his trunk. ''Aren't you even going to open it'' Mr and Mrs Jason Richmond Compson announce the ''Three times. Days. Aren't you even going to open it'' marriage of their daughter Candace ''that liquor teaches you to confuse the means with the end'' I am. Drink. I was not. Let us sell Benjy's pasture so that Quentin may go to Harvard and I may knock my bones together and together. I will be dead in. Was it one year Caddy said.}}  [[File:FQFauknerPirates.jpg|ڕاست|وێنۆک| لە ماوەی بەشێک لە کاتەکانی لە نیو ئۆرلینز، فۆکنەر لە خانوویەکدا لە گەڕەکی فەرەنسی (وێنەی ناوەڕاست زەرد) دەژیا.]] لە ساڵی ١٩٢٥ەوە، فۆڵکنەر شوقەیەکی لە شەقامی سانت پیتەر لەگەڵ تەلارساز و هونەرمەند ویلیام سپراتلینگ هاوبەش کرد. ساڵی دواتر بە شێوەیەکی تایبەت ''شێروود ئەندەرسۆن و کرێۆلە بەناوبانگەکانی دیکەیان'' بڵاوکردەوە، کە پارۆدییەک بوو لە ڕۆمانی ''شازادەی وێڵز و ئەمریکییە بەناوبانگەکانی دیکەی'' میگێل کۆڤاروبیاس، کە کاریکاتێرەکانی سپراتلینگیان لەبارەی بازنەی ئەدەبی چارەکی فەرەنسی لەگەڵ نووسین و پێشەکییەکی فۆڵکنەر تێکەڵ کرد. <ref name="Littleton2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Littleton|یەکەم=Taylor D.|سەردێڕ=William Spratling: His Life and Art|بڵاوکەرەوە=Louisiana State University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧١-٥٦٢٦-١|edition=Louisiana paperback|شوێن=Baton Rouge}}</ref> {{Rp|74–80}}<ref name="MorrillBerk1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrill|یەکەم=Penny Chittim|سەردێڕ=Mexican Silver: 20th Century Handwrought Jewelry & Metalwork|دوایین٢=Berk|یەکەم٢=Carole A.|بڵاوکەرەوە=Schiffer Publishing|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٤٣-٠٦٦٣-١|edition=Revised|شوێن=Atglen, Pennsylvania}}</ref> {{Rp|17}} لە کاتێکدا زۆربەی نووسەرانی نەوەی فۆڵکنەر گەشتیان بۆ ئەوروپا کردووە و لە ئەوروپا دەژیا، فۆڵکنەر لە ئەمریکا بە نووسین ماوەتەوە. فۆکنەر نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٢٥ی لە [[نیوئۆرلەنس|شاری نیو ئۆرلینز]] لە ویلایەتی لویزیانا بەسەر برد، کە زۆرێک لە هونەرمەندان و نووسەرانی بۆهێمی لەوێ دەژیا، بە تایبەتی لە گەڕەکی فەرەنسی کە فۆکنەر تێیدا ژیاوە لە مانگی ئازارەوە. لە ماوەی ژیانیدا لە نیو ئۆرلینز، فۆکۆسی فۆکنەر لە شیعرەوە بۆ نۆسراو گۆڕا و شێوازی ئەدەبی ئەو گۆڕانکارییەکی بەرچاوی لە ڤیکتۆریانەوە بۆ مۆدێرنیستی ئەنجامدا. ''ڕۆژنامەی تایمز-پیکایون'' چەندین کورتە بەرهەمی نۆسراوی خۆی بڵاوکردەوە. هەر لەو ماوەیەدا فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ''ناوی مووچەی سەربازەکان'' لە شاری نیو ئۆرلینز نووسی. ئەندەرسۆن یارمەتی دا لە دەستەبەرکردنی بڵاوکردنەوەی، هەروەها بڵاوکردنەوەی ''مێشوولە'', بە پێشنیارکردنی هەردوو بەرهەمەکە بۆ بڵاوکەرەوەکەی. <ref name="Faulkner 2004">Hannon, Charles. "Faulkner, William". ''The Oxford Encyclopedia of American Literature''. Jay Parini (2004), Oxford University Press, Inc. The Oxford Encyclopedia of American Literature: (e-reference edition). Oxford University Press {{Doi|10.1093/acrefore/9780190201098.013.484}}</ref> ئەمانە و بەرهەمە سەرەتاییەکانی تری فۆکنەر لە بەرهەمەکانی هاوچەرخەکانی وەک [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] و ئێف سکۆت فیتزجێراڵد دەچوو، هەندێکجار نزیک بوو لە دەستەواژەی گونجاو. خانووە بچووکەکە لە 624 Pirate's Alley، تەنها لە گۆشەی کاتدراڵی سانت لویس لە نیو ئۆرلینز، ئێستا شوێنی کتێبەکانی Faulkner House Books ە، کە هەروەها وەک بارەگای کۆمەڵەی Pirate's Alley Faulkner کاردەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.wordsandmusic.org|سەردێڕ=Words and Music – A Literary Feast in New Orleans |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120628224641/http://www.wordsandmusic.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> لە هاوینی ساڵی ١٩٢٧دا، فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی نووسی کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا ''بە ناوی ئاڵاکان لە تۆزدا'' دانرا. ئەم ڕۆمانە زۆر سوودی لە نەریت و مێژووی باشوور وەرگرتووە، کە فۆڵکنەر لە تەمەنی گەنجیدا تێیدا سەرقاڵ بووە. ئەو لەگەڵ تەواوبوونی ڕۆمانەکەدا لەڕادەبەدەر شانازی بە ڕۆمانەکەوە دەکرد و پێیوابوو کە هەنگاوێکی بەرچاوە لە دوو ڕۆمانی پێشوویدا- بەڵام کاتێک پێشکەشکرا بۆ بڵاوکردنەوە بۆ Boni &amp;amp; Liveright, ڕەتکرایەوە. فۆڵکنەر بەم ڕەتکردنەوە وێران بوو بەڵام لە کۆتاییدا ڕێگەی بە بریکاری ئەدەبی خۆی، بن واسۆن، دا دەستکاری دەقەکە بکات و ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٢٩ بە ناوی ''سارتوریس بڵاوکرایەوە.'' <ref name="Faulkner 2004" /> {{تێبینی|The original version was issued as ''[[Flags in the Dust]]'' in 1973.}} ئەم بەرهەمە جێگەی سەرنج بوو کە یەکەم ڕۆمانی بوو کە باسی شەڕی ناوخۆی دەکرد نەک جەختکردنەوە هاوچەرخەکان لەسەر جەنگی جیهانی یەکەم و میراتەکەی. لە کۆتاییدا کچەکەی فۆڵکنەر، جیل، پەیوەندی بە مامۆستای زانکۆی ڤێرجینیا دۆگلاس دەیەوە کرد سەبارەت بە گەڕاندنەوەی دەقەکە. نزیکەی یەک لەسەر چوار لە دەستنووسە ڕەسەنەکە لەلایەن واسۆنەوە بڕدرابوو بۆ ئەوەی داواکارییەکانی بڵاوکەرەوەکانی هارکۆرت، براس لە ساڵی ١٩٢٩دا جێبەجێ بکات. بە کارکردن لە تایپسکریپتێکی ماوەتەوە، دای بڕگە بڕاوەکانی گەڕاندەوە بەڵام لانیکەم بەشێکی زیادکراوی لە دەقی بڵاوکراوەدا لەخۆگرتبوو. ئەم چاپە نوێیە کە لە ساڵی ١٩٧٣ بڵاوکرایەوە، ناونیشانی ڕەسەنی فۆکنەریشی گەڕاندەوە بە ناوی ''ئاڵاکان لە تۆزدا.'' وەشانی سێیەمی نۆئێل پۆلک لەو کاتەوە جێگەی دای گرتووە و لەلایەن ڕاندۆم هاوسەوە بە دەقی یەکلاکەرەوە دادەنرێت کە بڵاوکەرەوەی ئێستای چیرۆکە خەیاڵییەکانی فۆڵکنەرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠١٢|ناونیشان=https://faulkner.drupal.shanti.virginia.edu/content/flags-dust|سەردێڕ=Flags in the Dust (Text Key 217) {{!}} The Digital Yoknapatawpha Project |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=The Digital Yoknapatawpha Project}}</ref> === ''دەنگ و توڕەیی'' === [[File:The_Sound_and_the_Fury_(1929_1st_ed_dust_jacket).jpg|وێنۆک| ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)]] لە پاییزی ساڵی ١٩٢٨، تەنها دوای ٣١ ساڵەی لەدایکبوونی، فۆکنەر دەستی کرد بە کارکردن لەسەر ''فیلمی The Sound and the Fury''. سەرەتا بە نووسینی سێ کورتە چیرۆک لەسەر کۆمەڵێک منداڵ بە ناوی کۆتایی کۆمپسۆن دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند دەستی کرد بە هەستکردن بەوەی کە ڕەنگە ئەو کارەکتەرانەی کە دروستی کردوون باشتر گونجاو بن بۆ ڕۆمانێکی تەواو. ڕەنگە لە ئەنجامی نائومێدی لە ڕەتکردنەوەی سەرەتایی فیلمی ''ئاڵاکان لە تۆزدا''، ئێستا فۆکنەر بێباک بووبوو لە بڵاوکەرەوەکانی و ئەم ڕۆمانەی بە شێوازێکی زۆر تاقیکاریتر نووسیبوو. لە وەسفکردنی پرۆسەی نووسین بۆ ئەم بەرهەمەدا، فۆڵکنەر دواتر وتی ڕۆژێک وا دیار بوو دەرگاکەم لە نێوان خۆم و هەموو ناونیشانی بڵاوکەرەوە و لیستی کتێبەکاندا داخست. بە خۆمم گوت: ئێستا دەتوانم بنووسم.' === ١٩٢٩ {{En dash}} ١٩٣١ === لە ساڵی ١٩٢٩ فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام هاوسەرگیری کرد و ئەندرۆ کوهن وەک باشترین پیاو لە ئاهەنگی هاوسەرگیرییەکەدا کاری کرد. ئیستێل دوو منداڵی هاوسەرگیری پێشووی لەگەڵ کۆرنێل فرانکلین لەگەڵ خۆی هێنا و فۆکنەر هیوای خواست وەک نووسەرێک پشتگیری خێزانە نوێیەکەی بکات. فۆکنەر و ئیستێل یەک منداڵیان پێکەوە هەبوو، کچەکەیان جیل (١٩٣٣-٢٠٠٨). لە ساڵی 1929 دەستی بە نووسینی ''As I Lay Dying'' کردووە لەکاتێکدا بە شۆفتی شەوانە لە زانکۆی میسیسیپی پاوەر هاوس کاردەکات. ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٣٠ بڵاوکراوەتەوە. لە ساڵی ١٩٣٠ەوە، فۆڵکنەر بەشێک لە کورتە چیرۆکەکانی بۆ گۆڤارە نەتەوەییە جیاوازەکان نارد. چەندین لەوانە بڵاوکرانەوە و داهاتێکی ئەوتۆیان بۆ هێنا کە بتوانێت خانوویەک لە ئۆکسفۆرد بۆ خێزانەکەی بکڕێت، کە ناوی لێنا ڕۆوان ئۆک. فۆڵکنەر بەهۆی خواستی پارە پەیداکردنەوە سووتەمەنی پێدرا، ''کتێبی سانکچەری'' نووسی. بە وەرگرتنی ڕۆیاڵیتی سنووردار لە کارەکانی، کورتە چیرۆکی لە گۆڤارەکانی وەک ''ڕۆژنامەی ئێوارەی شەممە پۆستدا'' بڵاوکردەوە بۆ تەواوکردنی داهاتەکەی. لە ساڵی ١٩٣١ یەکەم منداڵی فۆڵکنەر، کچێک کە ناویان ناوە ئەلاباما، لەدایک بوو، بەڵام دوای ٩ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al.com/entertainment/2015/09/the_tragic_tale_of_william_fau.html|سەردێڕ=The tragic tale of William Faulkner's forgotten daughter, Alabama Faulkner |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Al.com}}</ref> === ''ڕووناکی لە مانگی ئاب'' و ساڵانی هۆلیوود === [[File:Light_in_August_(1932_dust_jacket_cover).jpg|ڕاست|وێنۆک| ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢)]] تا ساڵی ١٩٣٢ فۆڵکنەر پێویستی بە پارە بوو. داوای لە واسۆن کرد مافی زنجیرەییکردنی ڕۆمانەکەی کە تازە تەواو بووە، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا''، بە گۆڤارێک بە ٥ هەزار دۆلار بفرۆشێت، بەڵام هیچیان ئەو ئۆفەرەیان قبوڵ نەکرد. پاشان [[مێترۆ-گۆلدوین-مایر|ستۆدیۆی ئێم جی ئێم]] پێشنیاری کرد بۆ فۆکنەر کار بکات وەک سیناریۆنووس لە هۆلیوود. فۆڵکنەر بینەرێکی بەئەمەکی فیلم نەبوو و ڕەخنەی هەبوو لە کارکردن لە پیشەسازی فیلمدا. وەک ئاندرێ بلایکاستن کۆمێنت دەکات، "پێویستی زۆری بە پارە بوو و هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو کە چۆن بەدەستی بهێنێت... بۆیە چووە هۆلیوود". ئاماژە بەوە کراوە کە نووسەرانی وەک فۆڵکنەر هەمیشە بەهۆی لێهاتوویی نووسینیانەوە بەکرێ نەگیراون بەڵکو "بۆ بەرزکردنەوەی شکۆمەندی ئەو...نووسەرانەی کە بەکرێیان گرتووە". <ref name="Bleikasten 2017 218" /> لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٣٢ گەیشتە [[شاری کولڤەر، کالیفۆرنیا|شاری کالڤەر سیتی لە ویلایەتی کالیفۆرنیا]]. ئەو کارە پەیوەندییەکی وردە وردەی لەگەڵ فیلمسازی و لەگەڵ کالیفۆرنیا دەستپێکرد، ئەمەش قورس بوو بەڵام بەرگەی گرت بۆ ئەوەی "مووچەیەکی بەردەوام بەدەستبهێنێت کە خێزانەکەی لە ماڵەوە پشتگیری دەکرد". <ref name="Solomon 2017 1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180140/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەتا ئارەزووی کارکردنی لەسەر کارتۆنەکانی میکی ماوس ڕاگەیاند، درکی بەوە نەکرد کە لەلایەن [[ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی|کۆمپانیای واڵت دیزنی پرۆداکشنزەوە]] بەرهەم هێنراون نەک کۆمپانیای MGM. یەکەم سیناریۆی فیلمی ''ئەمڕۆ دەژین'' بوو کە وەرگێڕانی کورتە چیرۆکەکەی بوو بە ناوی "Turnabout"، کە وەڵامێکی تێکەڵاوی وەرگرت. پاشان وەرگێڕانێکی شاشەیی لە ''فیلمی سارتوریس'' نووسی کە هەرگیز بەرهەم نەهێنرا. لە ساڵی ١٩٣٢ تا ١٩٥٤ فۆکنەر کاری لەسەر نزیکەی ٥٠ فیلم کردووە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٤، فۆڵکنەر وەرگێڕانی سیناریۆی ڕۆمانی ''(هەبێت و نەبوونی)'' ی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] نووسی. فیلمەکە یەکەم فیلم بوو کە لۆرن باکال و [[ھەمفری بۆگارت|هامفری بۆگارت]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. بۆگارت و باکال ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە ''فیلمی The Big Sleep'' ی هۆکس، کە فیلمێکی دیکەیە کە فۆڵکنەر کاری لەسەر کردووە. فۆڵکنەر ڕەخنەی زۆری لەو شتانە گرت کە لە هۆلیوود دۆزیبوویەوە و نامەی دەنووسی کە "لە تۆنێکی تونددا، وێنەیەکی نەگبەتانەی هونەرمەندێکی ئەدەبی دەکێشا کە لە بابلێکی کولتووریدا زیندانی کراوە ". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180152/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە زانایان سەرنجیان هێناوەتە سەر ئەو دووڕیانەی کە تووشی بووە و ئەو سەختییەی کە بووەتە هۆی ناخۆشییەکی جددی. <ref name="Solomon 2017 1" /> <ref name="Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Leitch, Thomas |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance |journal=Journal of Screenwriting |بەرگ=٧|issue=1 |پەڕەکان=١١٣–١٢٧|doi=10.1386/josc.7.1.113_1}}</ref> لە هۆلیوود لەگەڵ دەرهێنەر هاوارد هۆکس کاردەکات، کە بە خێرایی هاوڕێیەتی لەگەڵیدا پەرەپێدا، چونکە هەردووکیان چێژیان لە خواردنەوە و ڕاوکردن دەبینی. برای هاوارد هۆکس، ویلیام هۆکس, بوو بە بریکاری [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|هۆلیوودی]] فۆکنەر. فۆڵکنەر لە ساڵانی ١٩٣٠ تا ١٩٥٠ بەردەوام بوو لە دۆزینەوەی کارێکی جێی متمانە وەک سیناریۆنووس. <ref name="Faulkner 2004" /> لەکاتی مانەوەی لە هۆلیوود، فۆکنەر شێوازێکی ژیانی "سەرگەردان"ی گرتەبەر، لە ماوەیەکی کورتدا لە هۆتێلەکانی وەک هۆتێلی باخچەی الله دەژیا و زۆر سەردانی باڕەکەی [[ھۆتێلی ھۆڵیوود ڕۆزڤێڵت|هۆتێل ڕۆزڤێڵت]] و گریلەکەی موسۆ و فرانک دەکات کە دەوترێت بەردەوام دەچووە پشت باڕەکە بۆ تێکەڵکردنی مینت جولێپسەکەی خۆی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/|سەردێڕ=The Fascinating History of the Mint Julep |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221014115736/https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Town & Country |زمان=en-us}}</ref> ئەو پەیوەندییەکی دەرەوەی هاوسەرگیری لەگەڵ سکرتێر و کچە سیناریۆکانی هاوکس, مێتا کارپێنتەر هەبووە. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیهانی دووەم، لە ساڵی ١٩٤٢، فۆڵکنەر هەوڵیدا پەیوەندی بە [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|هێزی ئاسمانی ئەمریکاوە]] بکات بەڵام ڕەتکرایەوە. لەبری ئەوە کاری لەسەر بەرگری شارستانی ناوخۆیی کردووە. شەڕەکە فۆکنەری لە حەماسەتەکەی ڕژاند. ئەو شەڕەکەی بە "خراپ بۆ نووسین" وەسف کردووە. لەناو ئەم خاوبوونەوە داهێنەرانەدا، لە ساڵی ١٩٤٣، فۆڵکنەر دەستی بە کارکردن کرد لەسەر ڕۆمانێکی نوێ کە سەربازە نەناسراوەکەی جەنگی جیهانی یەکەمی لەگەڵ سۆز و سۆزی مەسیح تێکەڵ کرد. زیاتر لە دە ساڵ دواتر بە ناوی ''A Fable'' بڵاوکرایەوە، خەڵاتی پولیتزەری ساڵی ١٩٥٤ی بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219|سەردێڕ=Fiction {{!}} The Pulitzer Prizes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402201626/https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=The Pulitzer Prizes}}</ref> خەڵاتی فیلمی ''A Fable'' هەڵبژاردەیەکی سیاسی مشتومڕاوی بوو. لیژنەی دادوەری ''فیلمی The Last Hunt'' ی میڵتۆن لۆتیان بۆ خەڵاتەکە هەڵبژاردبوو، بەڵام پرۆفیسۆر جۆن هۆهێنبێرگ بەڕێوەبەری خەڵاتی پولیتزەری قەناعەتی بە دەستەی کارگێڕی پولیتزەر کرد کە فۆڵکنەر زۆر لەمەوبەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە بووە، سەرەڕای ئەوەی ''فیلمی A Fable'' کارێکی کەمتری ئەو بووە و دەستەی دادوەری هەڵبژاردنی دەستەی سوێندخواردنەکەی تێپەڕاندووە، ئەمەش زۆر بێزاری ئەندامەکانی کرد. تا کاتی بڵاوبوونەوەی فیلمی ''The Portable Foulkner'' {{'}} ساڵی ١٩٤٦، زۆربەی ڕۆمانەکانی لە چاپ نەمابوون. === خەڵاتی نۆبڵ و ساڵانی دواتر === [[File:William_Faulkner_1954_(2)_(photo_by_Carl_van_Vechten).jpg|alt=Faulkner is pictured in a chair before a brick well. He looks to the left.|وێنۆک| فۆکنەر لە ساڵی ١٩٥٤]] فۆڵکنەر خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ١٩٤٩ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕووی هونەرییەوە لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> لە ئاهەنگی ساڵی دواتردا لەگەڵ خەڵاتی ساڵی ١٩٥٠ بە [[بێرتراند ڕەسڵ|بێرتران ڕوسیل]] بەخشرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 1949 - Documentary |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090831134036/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> کاتێک فۆڵکنەر لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٥٠ بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەردانی ستۆکهۆڵمی کرد، لەگەڵ ئێلس جۆنسۆن (١٩١٢-١٩٩٦) ئاشنا بوو، کە بێوەژنەکەی ڕۆژنامەنووس تۆرستن جۆنسۆن بوو (١٩١٠-١٩٥٠). جۆنسۆن کە لە ساڵی ١٩٤٣ تا ١٩٤٦ پەیامنێری ''داگێنس نیهێتەر'' بوو، لە ساڵی ١٩٤٦ چاوپێکەوتنی لەگەڵ فۆکنەر کردبوو و بەرهەمەکانی بە خوێنەرانی سویدی ناساندبوو. فۆکنەر و ئێلس پەیوەندی خۆشەویستییەکیان هەبوو کە تا کۆتایی ساڵی ١٩٥٣ بەردەوام بوو. لە ئاهەنگەکەدا کە لە ساڵی ١٩٥٠دا یەکتریان بینی، بڵاوکەرەوە تۆر بۆنیەر ئێلسی وەک بێوەژنەکەی ئەو پیاوە ناساند کە بەرپرسیارە لە بەدەستهێنانی خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=En kärlekshistoria i Nobelprisklass |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=[[Dagens Nyheter]] |ناونیشان=https://www.dn.se/kultur-noje/bocker/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100410031413/http://www.dn.se/dnbok/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass-1.1023972 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |شوێن=Sweden |زمان=sv}}</ref> وتارەکەی فۆڵکنەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەبارەت بە نەمریی هونەرمەندان، هەرچەندە کورت بوو، بەڵام کۆمەڵێک ئاماژە و ئاماژە بە بەرهەمە ئەدەبیەکانی دیکەی تێدابوو. بەڵام فۆڵکنەر لەو ناوبانگ و شکۆمەندییە بێزار بوو کە لە ئەنجامی ناساندنی ئەوەوە هاتە ئاراوە. ڕق و کینەیەکەی ئەوەندە زۆر بوو کە کچە ١٧ ساڵانەکەی تەنها کاتێک ئاگاداری خەڵاتی نۆبڵ بوو کە لە ڕۆژی خوێندندا بانگکرا بۆ نووسینگەی بەڕێوەبەری قوتابخانە. <ref>Gordon, Debra. "Faulkner, William". In Bloom, Harold (ed.) ''William Faulkner, Bloom's BioCritiques''. Philadelphia: Chelsea House Publishing, 2002 {{ISBN|0-7910-6378-X}}</ref> سەرەتا بەم شێوەیە دەستی پێکرد: "هەست دەکەم ئەم خەڵاتە وەک پیاوێک بۆ من نەکراوە، بەڵکو بۆ کارەکانم دروستکراوە - کارێکی ژیانە لە ئازار و ئارەقەی ڕۆحی مرۆڤدا، نەک بۆ شکۆمەندی و کەمترین شت بۆ قازانج، بەڵکو بۆ ئەوەی لە کەرەستەی ڕۆحی مرۆڤایەتی شتێک دروست بکەم کە پێشتر بوونی نەبووە. بۆیە ئەم خەڵاتە تەنها هی منە لە متمانەدا. زەحمەت نابێت بتوانم تەرخانکردنێک بۆ بەشە پارەکەی هاوتا لەگەڵ ئامانجەکەدا بدۆزمەوە." و گرنگی سەرچاوەکەی”. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/faulkner/speech/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> بەشێک لە پارەی نۆبڵی خۆی بەخشی "بۆ دامەزراندنی سندوقێک بۆ پشتگیریکردن و هاندانی نووسەرانی خەیاڵی نوێ"، لە کۆتاییدا دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر (1960-1970)ی لێکەوتەوە. جێگای مشتومڕ، ئاماژە بەوە دەکرێت کە جارێک لە ئێوارەخوانێکی بوفێدا بە [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەری]] وتووە: "تەلەفزیۆن بۆ [[قولەڕەش|ڕەشپێستەکانە]]." ژیاننامەنووسی فۆکنەر، [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]]، ئەم تێبینییە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی فۆڵکنەر "لە دۆخێکدا بووە کە بێزاری و ناڕەزایی بەرهەمهێنابوو، و ئەو لە وەڵامدا بە زارەکی قسەی کرد. ئەو نەیدەویست لەگەڵ ئەم کەسانەدا لەوێ بێت، باسی تەلەفزیۆن یان هەر شتێکی تر بکات، و بە سادەیی بە خێرایی گفتوگۆکەی خنکاند". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Watkins |یەکەم=Floyd C. |ڕێکەوت=١٩٧٤|editor-last=Blotner |editor-first=Joseph |سەردێڕ=Faulkner, Faulkner, Faulkner |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/27542865 |journal=The Sewanee Review |بەرگ=٨٢|issue=3 |پەڕە=٥٢٤|issn=0037-3052}}</ref> ڕەخنەگر تۆماس پاوەرز ئیدیعا دەکات کە ئەم لێدوانە ئەوە نیشان دەدات کە چۆن "بۆ زۆرێک لە خەڵکی سپی پێستی باشوور [وەک فۆکنەر] هیچ شتێک لەگەڵ کۆتایی هاتنی کۆیلایەتیدا نەگۆڕاوە جگە لە کۆیلایەتی". [[File:Faulkner_headstone.jpg|وێنۆک| بەردی سەری فۆڵکنەر کە دەکەوێتە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی ئەمریکا]] لە ساڵی ١٩٥١ فۆکنەر میدالیای شیڤالیێر دی لا لێجۆن دۆنەری لە حکومەتی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] وەرگرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.today.com/news/william-faulkner-archival-material-be-sold-auction-wbna51366358|سەردێڕ=William Faulkner archival material to be sold at auction |وێبگە=Today.com}}</ref> فۆکنەر وەک یەکەم نووسەری نیشتەجێ لە زانکۆی ڤێرجینیا لە شارلۆتسڤیل لە مانگی شوبات تا حوزەیرانی ١٩٥٧ و دووبارە لە ساڵی <ref>Blotner, J. and Frederick L. Gwynn, (eds.) (1959) ''Faulkner in the University: Conferences at the University of Virginia, 1957–1958'' {{OCLC|557743504}}</ref> لە ساڵی ١٩٦١ فۆکنەر دەستی کرد بە نووسینی نۆزدەهەمین و کۆتا ڕۆمانی خۆی بە ناوی ''The Reivers''. ڕۆمانەکە بیرهێنانەوەیەکی نۆستالژیکە، کە تیایدا باپیرەیەکی بەساڵاچوو ئەڵقەیەکی گاڵتەجاڕانە دەگێڕێتەوە کە تێیدا خۆی و دوو کوڕ ئۆتۆمبێلێکیان دزیوە بۆ ئەوەی بەرەو بۆردێلۆی [[مێمفیس|مەمفیس]] لێبخوڕن. لە هاوینی ساڵی ١٩٦١ یەکەم ڕەشنووسی تەواو کرد. لەم ماوەیەدا بە زنجیرەیەک کەوتنە خوارەوە خۆی بریندار دەکات. لە ١٧ی حوزەیرانی ١٩٦٢، فۆڵکنەر بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە تووشی برینێکی سەخت بوو، کە بووە هۆی تووشبوون بە ترۆمبۆزی. لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ لە تەمەنی ٦٤ ساڵیدا لە سەناتۆریۆمی ڕایت لە شاری بیهالیای ویلایەتی میسیسیپی تووشی جەڵتەی دڵی کوشندە بوو. <ref name="Ole Miss" /> <ref name="Nobel Prize" /> فۆڵکنەر لەگەڵ خێزانەکەی لە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد بە خاک سپێردرا. <ref name="Grave Site">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jennifer Ciotta |ناونیشان=http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721091708/http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> پرسە و پرسەی فۆڵکنەر لەلایەن فۆتۆگرافەر مارتن جەی داین بەڵگەی لەسەر کراوە. == نووسین == [[File:TheFaulknerPortable.jpg|وێنۆک| یەکێک لە ئامێرە تایپییەکانی فۆکنەر]] لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە تا سەرهەڵدانی جەنگی جیهانی دووەم، فۆڵکنەر ١٣ ڕۆمان و چەندین کورتە چیرۆکی بڵاوکردەوە. ئەم جەستەی کارە بنەمای ناوبانگەکەی پێکهێنا و لە تەمەنی ٥٢ ساڵیدا خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێنا. بەرهەمە سەرسوڕهێنەرەکانی فۆکنەر بریتین لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی وەک ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)، ''وەک چۆن دەمرم'' (١٩٣٠)، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (١٩٣٢) و ''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (١٩٣٦). هەروەها نووسەرێکی بەتوانای [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆک]] بووە. یەکەم کۆمەڵە کورتە چیرۆکی فۆڵکنەر، ''ئەم ١٣'' (١٩٣١)، زۆرێک لە چیرۆکە بەناوبانگەکانی (و زۆرترین جار [[ھەڵبژاردە|ئەنتۆلۆژیست]] ) لەخۆدەگرێت، لەوانە " گوڵێک بۆ ئێمیلی "، " گەڵا سوورەکان "، " ئەو خۆری ئێوارەیە "، و " ئەیلوولی وشک ". زۆرێک لە کورتە چیرۆک و ڕۆمانەکانی لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا دانا - کە لەسەر بنەمای و نزیکەی لە ڕووی جوگرافییەوە هاوشێوەی ناوچەی لافایێت بوو (کە شارۆچکەی زێدی خۆی ئۆکسفۆرد، میسیسیپی، کورسی پارێزگاکەیە). یۆکناپاتاوفا "مۆری پۆستەی" فۆڵکنەر بوو، و بەشێکی زۆری ئەو کارانەی کە نوێنەرایەتی دەکات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە مۆنۆمێنتالترین دروستکراوەکانی خەیاڵی لە مێژووی ئەدەبدا دادەنرێت. سێ لە ڕۆمانەکانی بە ناوەکانی ''هاملێت'' و ''شارۆچکە'' و ''کۆشکەکە'' کە بە کۆمەڵ بە سێبەری سنۆپس ناسراون، شارۆچکەی جێفرسۆن و دەوروبەری بەڵگە دەکەن، وەک خێزانێکی فراوان کە فلیم سنۆپس سەرۆکایەتی دەکات خۆی دەخاتە ناو ژیان و دەروونی دانیشتوانی گشتیەوە. ناوچەی یۆکناپاتاوفا وەک دیمەنێکی دەروونی وەسف کراوە. کورتە چیرۆکەکەی " گوڵێک بۆ ئیمیلی " یەکەم چیرۆکی بوو کە لە گۆڤارێکی گەورەدا بڵاوکرایەوە، ''فۆڕم'', بەڵام لەلایەن خەڵکەوە گرنگییەکی کەمی پێدرا. دوای پێداچوونەوە و دووبارە بڵاوکردنەوەی، ناوبانگێکی زۆری بەدەستهێنا و ئێستا بە یەکێک لە باشترینەکانی دادەنرێت. فۆڵکنەر دوو بەرگی شیعری نووسی کە بە چاپی بچووک بڵاوکرانەوە بە ناوەکانی ''The Marble Faun'' (1924) و ''A Green Bough'' (1933) و کۆمەڵێک چیرۆکی نهێنی بە ''ناوی Knight's Gambit'' (1949). === ستایل و تەکنیک === کارل ڕۆلیسۆن ئاماژەی بەوە کردووە کە "وەک هونەرمەندێک"، فۆڵکنەر پێیوابووە "دەبێت لە سەرووی نیگەرانییە دونیاییەکان و تەنانەت ئەخلاقیشەوە بێت". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rollyson|یەکەم=Carl|سەردێڕ=The Life of William Faulkner|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=University of Virginia|ژپنک=٩٧٨-٠٨١٣٩٤٤٤٠١}}</ref> فۆڵکنەر بە شێوازی تاقیکارییەکەی ناسرابوو کە گرنگییەکی وردی بە دیکشن و کادەنس دانابوو. بە پێچەوانەی کەمکردنەوەی مینیمالیستی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] هاوچەرخی خۆی، فۆڵکنەر زۆرجار لە نووسینەکانیدا لە ڕژێمی هۆشیاری کەڵکی وەرگرتووە، و زۆرجار چیرۆکی زۆر سۆزداری، ورد، مێشکی، ئاڵۆز و هەندێکجاریش گۆتیک یان گرۆتێسکی لەبارەی چەندین کارەکتەری جۆراوجۆرەوە نووسیوە لەوانە کۆیلەی پێشوو یان نەوەی کۆیلەکان، سپیپێستی هەژار، کشتوکاڵی، یان چینی کرێکار باشوورییەکان، و ئەرستۆکراتی باشوور. پێشوازی ڕەخنەگرانی هاوچەرخی فۆکنەر تێکەڵ بوو، ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' ئاماژەی بەوەدا کە زۆرێک لە ڕەخنەگران کارەکانی وەک "تەختەی خاو لە ڕیالیزمی ساختە کە تاڕادەیەک شایستەیی کەمی وەک نووسینی جددی هەبووە" سەیر دەکەن. شێوازەکەی بە "پێچاوپێچێکی نەبڕاوە" وەسف کراوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ''ڕۆژنامەی پاریس ڕیڤیو'' لە ساڵی ١٩٥٦، فۆکنەر تێبینی کرد:<blockquote>با نووسەر دەست بە نەشتەرگەری یان خشتکێشان بکات ئەگەر ئارەزووی تەکنیکی هەیە. هیچ ڕێگەیەکی میکانیکی نییە بۆ ئەوەی نووسینەکە تەواو بکرێت، هیچ ڕێگایەکی کورت نییە. نووسەری گەنج گەمژە دەبێت ئەگەر تیۆرێک پەیڕەو بکات. بە هەڵەکانی خۆت فێری خۆت بکە؛ مرۆڤەکان تەنها بە هەڵە فێر دەبن. هونەرمەندی باش پێی وایە کەس ئەوەندە باش نییە کە ئامۆژگاری بکات. ئەو بێهودەیی باڵای هەیە. هەرچەندە سەرسام بێت بە نووسەرە کۆنەکە، دەیەوێت لێی بدات.</blockquote>هەر لەو چاوپێکەوتنەدا ژان شتاین دەڵێت "هەندێک کەس دەڵێن ناتوانن لە نووسینەکەت تێبگەن، تەنانەت دوای ئەوەی دوو سێ جار خوێندویانەتەوە. چ ڕێگەیەک پێشنیار دەکەیت بۆیان؟" فۆڵکنەر لە وەڵامدا دەڵێت: چوار جار بیخوێنەرەوە. کاتێک پرسیار لەبارەی کاریگەرییەکانیەوە دەکرێت، فۆکنەر دەڵێت "ئەو کتێبانەی دەیانخوێنمەوە ئەوانەن کە لە گەنجیدا دەمناسین و خۆشم دەویستن و وەک تۆ دەگەڕێمەوە بۆ هاوڕێ کۆنەکان: [[پەیمانی کۆن]], [[چارڵز دیکنز|دیکنز]], [[جۆزێف کۆنراد|کۆنراد]], [[سێرڤانتێس]], ''[[دۆن کیشۆت]] —'' ساڵانە ئەوە دەخوێنمەوە، وەک چۆن هەندێک کتێبی پیرۆز دەیکەن. [[گۆستاڤ فلۆبێر|فلۆبێرت]], [[ئۆنۆرێ دۆ بالزاک|بالزاک]] —ئەو جیهانێکی تەواو و نەگۆڕی خۆی دروستکردووە، خوێنێکی بەناودا تێدەپەڕێت." بیست کتێب- [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|دۆستۆیڤسکی]]، [[لیۆ تۆڵستۆی|تۆڵستۆی]]، [[ویلیام شێکسپیر|شکسپیر]] ناوبەناو [[ھێرمێن مێلڤێل|مێلڤیل]] و لە شاعیرەکان، [[کریستۆفەر مارلۆ|مارلۆ]]، کامپیون، [[بێن جۆنسۆن|جۆنسۆن]]، هێریک، [[جۆن دۆن|دۆن]]، کیتس و [[پێرسی بیشێ شیللی|شێلی]] دەخوێنمەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stein |یەکەم=Jean |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=The Art of Fiction No. 12 |ناونیشان=https://www.theparisreview.org/interviews/4954/the-art-of-fiction-no-12-william-faulkner |journal=[[Paris Review]] |بەرگ=Spring ١٩٥٦|issue=12}}</ref> فۆکنەر وەک هاوچەرخەکانی [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] و [[تی. ئێس. ئێلیۆت|تی ئێس ئێلیۆت]]، چیرۆک و بابەتەکانی ئەدەبیاتی کلاسیک لە چوارچێوەیەکی مۆدێرن بەکاردەهێنێت. جۆیس لە ''[[ئولیس|فیلمی یولیسسدا]]''، گەشتی پاڵەوانەکەی لیۆپۆڵد بلومی لەسەر سەرگەرمیەکانی ئۆدیسێس مۆدێل کردووە. ئێلیۆت، لە وتارەکەیدا "یولیسس، ڕێکخستن و ئەفسانە"، نووسیویەتی کە "لە بەکارهێنانی ئەفسانەدا، لە دەستکاریکردنی هاوتەریبییەکی بەردەوام لە نێوان هاوچەرخ و دێرینیدا، کاک جۆیس بەدوای میتۆدێکدا دەگەڕێت کە ئەوانی دیکە دەبێت بەدوایدا بگەڕێن. ئەوان تەقلیدکەر نابن، زیاتر لەو زانایەی کە دۆزینەوەکانی [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەنیشتاینێک]] بەکاردەهێنێت لە بەدواداچوون بۆ لێکۆڵینەوەکانی خۆی، سەربەخۆ. ئەوە بە سادەیی شێوازێکە بۆ کۆنترۆڵکردن، بۆ ڕێکخستن، بۆ پێدانی شێوە و گرنگییەک بە پانۆرامای بێئەندازەی بێهودەیی و ئانارشی کە مێژووی هاوچەرخە." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ricorso.net/rx/library/criticism/major/Joyce_JA/Eliot_TS.htm|سەردێڕ=T. S. Eliot, “Ulysses, Order, and Myth”, in The Dial (Nov 1923) |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Ricorso.net}}</ref> ئاماژەکانی فۆکنەر بۆ نووسەرانی پێشووتر بە ناونیشانەکانی بەڵگەی لەسەرە؛ ناونیشانی ''دەنگ و تووڕەیی'' لە تاکە قسەی ماکبێسەوە هاتووە: "حیکایەتێکە/ لەلایەن گەمژەیەکەوە دەگێڕدرێتەوە، پڕە لە دەنگ و تووڕەیی،/ هیچ مانایەکی نییە." کردنەوەی ڕۆمانەکە لە ڕوانگەی کەمئەندامی هزری بێنجی کۆمپسۆنەوە دەگێڕدرێتەوە. ناونیشانی کتێبی ''(As I Lay Dying)'' لە ''[[ئۆدیسە|ئۆدیسێی]]'' [[ھۆمیرۆس|هۆمەرەوە]] هاتووە، کە [[ئاگامێمنۆن]] لە کاتی ڕابردوودا قسەی کردووە: "لەکاتێکدا کە لە مردن پاڵکەوتم، ئەو ژنەی چاوی سەگەکەی چاوەکانی نەدەخستە خوارەوە کاتێک دەچوومە ناو هێدێسەوە". بە پێچەوانەوە ڕۆمانی فۆڵکنەر لە کاتی ئێستادا دەگێڕدرێتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brooks|یەکەم=Cleanth|سەردێڕ=William Faulkner: The Yoknapatawpha Country}}</ref> ناونیشانی کتێبی ( ''بڕۆ خوارەوە، موساس)'' لە ڕۆحانییەکی ئەمریکی ئەفریقاییەوە وەرگیراوە، و کتێبەکە تایبەتە بە "بۆ مامی / کارۆلین بار / میسیسیپی / [1840-1940] کە لە کۆیلایەتیدا لەدایکبووە و دڵسۆزییەکی بە خێزانەکەم بەخشی بەبێ وەستان یان حیسابکردنی پاداشت و بۆ منداڵیم پەرۆشی و خۆشەویستییەکی بێئەندازە." <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Simon |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Repudiation and Redemption in Go Down, Moses: Accounting, Settling, Gaming the System, and Justice |ناونیشان=https://muse.jhu.edu/pub/277/article/672751 |journal=The Southern Quarterly |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٣٠–٥٤|issn=2377-2050}}</ref> === تەوەر و شیکاری === فۆکنەر بانگەشە بۆ هەڵوەشاندنەوەی وردە وردەی [[جیاکردنەوەی ڕەگەزی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جیاکاری]] ڕەگەزی دەکرد <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Moss |یەکەم=Walter G. |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.laprogressive.com/racism/racism-and-rethinking-integration|سەردێڕ=Racism and Rethinking Integration - LA Progressive |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=LA Progressive |زمان=en}}</ref> و پێشوەختە ڕەگەزییەکانی کردە بابەتی ژمارەیەک بەرهەمەکانی لەوانە ''دزەپێکەر لە تۆزدا''، بەڵام ڕەخنەی لە جیاکاری زۆرەملێ یان خێرا دەگرت. لە ساڵی ١٩٥٦ لە ''گۆڤاری هارپەردا'' دژی جیاکاری قوتابخانەکان قسەی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abrameit |یەکەم=Megan |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://traffickinginstitute.org/incontext-william-faulkner/|سەردێڕ=William Faulkner: Practicing Freedom in a Divided South |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Human Trafficking Institute |زمان=en-US}}</ref> ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە [[مافی مەدەنی و سیاسی|چالاکوانانی مافە مەدەنییەکان]] دەبێ "بە هێواشی بڕۆن" و لە هەڵوێستەکانیاندا میانڕەوتر بن. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Cep |یەکەم=Casey |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New Yorker]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122111928/https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> وتارنووس و ڕۆماننووس جەیمس باڵدوین لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩٥٦دا "فۆڵکنەر و جیاکاری" لە ''پێداچوونەوەی حزبیدا''، زۆر ڕەخنەی لە بۆچوونەکانی فۆکنەر گرت لە دەوری جیاکاری ڕەگەزی، ڕەخنەی لە ئارگیومێنتەکەی "هێواشی بڕۆ" گرت "دوای زیاتر لە دوو سەد ساڵ لە کۆیلایەتی و نەوەد ساڵ لە نیمچە ئازادی" <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baldwin|یەکەم=James|ناونیشان=https://doi.org/10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|سەردێڕ=The Dixie Limited: Writers on William Faulkner and His Influence|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University Press of Mississippi|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩٦٨-٠٣٣٨-٢|editor-last=Inge|editor-first=M. Thomas|پەڕەکان=١١٤–١١٩|chapter=Faulkner and Desegregation|doi=10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> و وەک بەشێک لە کۆمەڵێک سپی پێستی خوێندەوار سەیری کرد باشوورییەکان کە بە درۆ پێیان وابوو کە دەکرێت زەمینەیەکی ناوەڕاست لە نێوان جیاکاریخوازان و یەکگرتنەوەدا هەبێت. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons" /> ڕالف ئێلیسۆن دەڵێت "کەس لە چیرۆکە خەیاڵییە ئەمریکییەکاندا ئەوەندەی نەکردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە جۆرەکانی کەسایەتی ڕەشپێستەکان وەک فۆڵکنەر". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mikics |یەکەم=David |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ellison's Invisible Man and Faulkner's Light in August: An Argument in Black and White |ناونیشان=https://academic.oup.com/litimag/article-abstract/23/2/194/6337219 |journal=[[Literary Imagination]] |بەرگ=٢٣|issue=2 |پەڕەکان=١٩٤–٢٠١|doi=10.1093/litimag/imab027 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> فەیلەسوفی فەرەنسی [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] نووسیویەتی کە فۆڵکنەر بە سەرکەوتوویی [[تراژیدیا|کارەساتی]] کلاسیکی هاوردە کردووە بۆ سەدەی بیستەم لە ڕێگەی "خولگەیەکی بێکۆتایی وشە و ڕستەی خۆی کە قسەکەر دەباتە ناو کۆتایی ئەو ئازارانەی کە لە ڕابردوودا نێژراون". ڕەخنەگرانی نوێ ئارەزووی کارەکانی فۆکنەریان کرد، کلینت بروکس ''وڵاتی یۆکناپاتاوفا'' و مایکل میلگەیت کتێبی ''دەستکەوتی ویلیام فۆکنەری'' نووسی. لەو کاتەوە ڕەخنەگران بە بەکارهێنانی ڕێبازی دیکە، وەک میتۆدی فێمینیست و دەروونشیکاری، سەیری کارەکانی فۆڵکنەریان کردووە. <ref name="Faulkner 2004" /> <ref>Wagner-Martin, Linda (2002). ''William Faulkner: Six Decades of Criticism''. East Lansing, MI: Michigan State University Press, {{ISBN|0-87013-612-7}}.</ref> بەرهەمەکانی فۆکنەر لە چوارچێوەی نەریتە ئەدەبییەکانی مۆدێرنیزم و ڕێنێسانسی باشووردا دانراون. == میرات == [[File:Rowan_Oak.JPG|alt=A white house set among trees|وێنۆک| ماڵەکەی فۆکنەر ڕۆوان ئۆک لەلایەن زانکۆی میسیسیپیەوە پارێزگاری لێدەکرێت.]] [[File:Plaque_Rue_William_Faulkner_-_Thiais_(FR94)_-_2022-04-14_-_2.jpg|وێنۆک| شەقامێکی پاریسی بە ناوی فۆڵکنەرەوە ناونراوە]] === کاریگەری === بەرهەمەکانی ویلیام فۆکنەر کاریگەرییەکی ڕوونیان لەسەر ڕۆماننووسی فەرەنسی [[کلود سیمۆن|کلۆد سیمۆن]] و و ڕۆماننووسی پورتوگالی ئەنتۆنیۆ لۆبۆ ئەنتونێس هەیە. کۆرماک مەکارتی بە "شاگردی فۆڵکنەر" وەسف کراوە. فۆڵکنەر بە شێوەیەکی بەرفراوان بە کەسایەتییەکی بەرز لە ئەدەبیاتی باشووردا دادەنرێت ; فلانێری ئۆکۆنۆر نووسیویەتی "بوونی فۆڵکنەر بە تەنیا لە ناو ئێمەدا جیاوازییەکی گەورە دروست دەکات لەوەی کە نووسەر دەتوانێت و ناتوانێت ڕێگە بە خۆی بدات. کەس نایەوێت کە کەر و عەرەبانەکەی لەسەر هەمان ڕێڕەوی ''دیکسی لیمیتەد'' کە دەقیژێنێتە خوارەوە بوەستێت". لە ساڵی ١٩٤٣ لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای وارنەر برادرز، فۆڵکنەر نامەیەکی هاندانی بۆ نووسەرێکی گەنجی میسیسیپی بە ناوی یۆدۆرا وێڵتی نووسی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=St. C. Crane |یەکەم=Joan |ڕێکەوت=١٩٨٩|سەردێڕ=William Faulkner to Eudora Welty: A Letter |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26475181 |journal=The Mississippi Quarterly |بەرگ=٤٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٢٣–٢٢٧|issn=0026-637X |jstor=26475181}}</ref> بەپێی ڕەخنەگر و وەرگێڕ ڤالێری مایڵز، کاریگەری فۆکنەر لەسەر چیرۆکی خەیاڵی ئەمریکای لاتین زۆرە، جیهانە خەیاڵییەکانی دروستکراو لەلایەن [[گابریێل گارسیا مارکێز|گابرێل گارسیا مارکێز]] ( ماکۆندۆ ) و خوان کارلۆس ئۆنێتی (سانتا ماریا) "زۆر لە دەمارەکانی" یۆکناپاتاوفادان، و کە " ''مردنی ئارتێمیۆی'' [[کاڕلۆس فوێنتێس|کارلۆس فۆنتێس]] بوونی نەدەبوو ئەگەر ''As I Lay Dying'' نەبوایە". فۆنتێس خۆی فۆڵکنەری وەک یەکێک لە نووسەرانی گرنگترین بۆی هێناوەتەوە. فۆڵکنەر کاریگەرییەکی زۆری لەسەر [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا|ماریۆ ڤارگاس لۆسا]] هەبووە، بەتایبەتی لەسەر ڕۆمانە سەرەتاییەکانی ''سەردەمی پاڵەوان'' و ''ماڵی سەوز'' و ''گفتوگۆ لە کاتدراییلدا''. ڤارگاس لۆسا ئیدیعای کردووە کە لە ساڵانی خوێندکاریدا زیاتر لە یۆکناپاتاوفا فێر بووە نەک لە پۆلەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html|سەردێڕ=The masters who influenced the Latin American Boom |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> خۆرخی لویس بۆرخێس شانازیی وەرگێڕانی کتێبی ''(The Wild Palms)'' ی فۆڵکنەر بۆ زمانی ئیسپانی دەکات، هەرچەندە دۆگلاس دەی پێی وایە مەحاڵ نییە کە ڕەنگە دایکی بۆرخێس وەرگێڕانەکەی کردبێت. هەروەها دەی پێی وایە کە ڕەنگە نوقمبوونی قووڵی بۆرخێس لە کتێبی ''دارخورما کێوییەکان'' و لێکۆڵینەوەکانیدا کاریگەری لەسەر ڕۆمانەکە هەبێت وەک فۆڕمی نووسینی خۆی کە هەڵیبژاردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Day |یەکەم=Douglas |بەستەری نووسەر=Douglas Day |ڕێکەوت=١٩٨٠|سەردێڕ=Borges, Faulkner, and The Wild Palms |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26436092?read-now=1&seq=1#page_scan_tab_contents |journal=Virginia Quarterly Review |بڵاوکەرەوە=University of Virginia |بەرگ=٥٦|issue=1 |jstor=26436092}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Vegh |یەکەم=Beatriz |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=The Wild Palms and Las palmeras salvajes: The Southern Counterpoint Faulkner/Borges |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/24907724 |journal=The Faulkner Journal |بەرگ=١١|issue=1/2 |پەڕەکان=١٦٥–١٧٩|jstor=24907724}}</ref> لە کتێبی ''توخمەکانی ستایلدا''، ئی. دواتر شێوازی فۆڵکنەر بەراورد دەکرێت لەگەڵ شێوازی [[ئێرنست ھێمینگوەی|هێمینگوای]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White|یەکەم=E. B.|سەردێڕ=[[The Elements of Style]]|ساڵ=١٩٧٥|edition=3rd|پەڕە=٢٢}}</ref> دوای مردنی، ئیستێل و کچەکەیان جیل لە ڕۆوان ئۆک ژیاون تا مردنی ئیستێل لە ساڵی ١٩٧٢. هەر لەو ساڵەدا موڵکەکە بە زانکۆی میسیسیپی فرۆشرا. خانوو و کەلوپەلەکانی زۆر وەک لە سەردەمی فۆکنەر پارێزگارییان لێدەکرێت. نووسینەکانی فۆکنەر لەسەر دیوارەکە پارێزراون، لەنێویاندا ئەو هێڵکارییە ڕۆژانەیەی کە هەفتەیەک دەگرێتەوە کە لەسەر دیوارەکانی لێکۆڵینەوە بچووکەکەی نووسیویەتی بۆ ئەوەی یارمەتی بدات ئاگاداری پێچ و پەناکانی پڵۆت بێت لە ڕۆمانی ''ئەفسانەیەکدا''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Block |یەکەم=Melissa |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south|سەردێڕ=William Faulkner's Home Illustrates His Impact On The South |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180811231059/https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=NPR.org |زمان=en}}</ref> بەشێک لە خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر بۆ دامەزراندنی دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر بووە. خەڵاتی ڕۆمانی یەکەمی دیار و بەرچاوی بەخشی؛ براوەکانی بریتی بوون لە ''ڕۆمانی'' ''ئاشتییەکی جیا'' ''لە'' ''نووسینی'' جۆن نۆلز، فیلمی ''ڤی''. لە ساڵی ١٩٨١ەوە، ئەمە بووە خەڵاتی PEN/Faulkner بۆ چیرۆکی خەیاڵی، کە لەلایەن چەندین کەسی دیکەوە، ماری لی سێتلەوە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی کتێبی نیشتمانی دامەزراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penfaulkner.org/2020/11/24/our-history/|سەردێڕ=Our History {{!}} The PEN/Faulkner Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Penfaulkner.org}}</ref> بەشێک لە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر وەرگیراون بۆ فیلم. وەڵامێکی جەمسەرگیرییان وەرگرتووە، زۆرێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر "ناتوانرێت فیلم بگیرێن". دوا بەرهەمی فۆڵکنەر بە ''ناوی The Reivers'' وەرگیرا بۆ فیلمێک لە ساڵی ١٩٦٩ کە [[ستیڤ مەکوین]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. فیلمی نیو-ڕۆژئاوایی [[تۆمی لی جۆنێس|تۆمی لی جۆنز]] ''سێ ناشتنی مێلکیادێس ئیسترادا'' بەشێکی لەسەر بنەمای فیلمی ''As I Lay Dying'' ی فۆکنەر بوو. لە کاتی داگیرکردنی فەرەنسا بە نازییەکان لە جەنگی جیهانی دووەمدا، داگیرکەرانی ئەڵمانیا ئەدەبیاتی ئەمریکییان قەدەغە کرد. بازاڕێکی ڕەشی کتێبە ئەمریکییەکان سەریهەڵدا و خوێندنەوەی بەرهەمەکانی هێمینگوای و فۆکنەر بوو بە کردەوەیەکی سەرپێچیکردن. فۆڵکنەر بە تایبەتی لە فەرەنسا بەناوبانگە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩دا لە ڕاپرسییەکدا دەریخستووە کە دووەم نووسەری بەناوبانگە (دوای تەنها [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]] ). [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆڵ سارتەری]] هاوچەرخ ڕایگەیاند کە "بۆ گەنجانی فەرەنسا، فۆکنەر خودایە"، [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆش]] وەرگێڕانێکی شانۆیی لە ''کتێبی (Requiem for a Nun)'' ی فۆکنەری شانۆگەری کردووە. لە کتێبی ''بێ هەناسەی'' ژان لوک گۆداردا، پاتریشیا ( ژان سیبێرگ ) قسەکانی لە ''کتێبی دارخورما کێوییەکان'' دەهێنێتەوە: "لە نێوان خەم و هیچدا، خەم و پەژارە وەردەگرم". <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Breathless (1960) – IMDb |ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt0053472/characters/nm0781029 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> هەروەها دووجار خەڵاتی کتێبی نیشتمانی ئەمریکای بەدەستهێناوە، بۆ ''چیرۆکە کۆکراوەکان'' لە ساڵی ١٩٥١ و ''ئەفسانەیەک'' لە ساڵی ١٩٥٥. دەزگای پۆستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٣ی ئابی ١٩٨٧دا مۆری پۆستەی ٢٢ سەنت بۆ ڕێزلێنان لێی دەرکرد فۆکنەر جارێک وەک پۆستماستەر لە زانکۆی میسیسیپی کاری کردووە و لە نامەی دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ١٩٢٣دا نووسیویەتی:<blockquote>تا لەژێر سیستەمی سەرمایەداریدا دەژیم، چاوەڕێی ئەوەم کە ژیانم لە ژێر کاریگەری داخوازییەکانی خەڵکی پارەداردا بێت. بەڵام نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم کە لە ئیمتیاز و بانگەوازی هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستە. ئەمە کاکە دەستلەکارکێشانەوەی منە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html|سەردێڕ=William Faulkner Resigns From His Post Office Job With a Spectacular Letter (1924) {{!}} Open Culture |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150325111001/http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref></blockquote>لە 10ی تشرینی یەکەمی 2019، نیشاندەرێکی مێژوویی ڕێڕەوی نووسەرانی میسیسیپی لە ڕۆوان ئۆک لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی دانرا، کە ڕێزلێنان لە بەشدارییەکانی ویلیام فۆکنەر لە دیمەنی ئەدەبی ئەمریکادا گرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Thompson |یەکەم=Jake |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/|سەردێڕ=William Faulkner marker added to Mississippi Writers Trail |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200617194407/https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=The Oxford Eagle}}</ref> فۆڵکنەر ڕێزێکی لە فلۆتی میسیسیپی هەیە بۆ 137ەمین نمایشی گوڵەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Staff |یەکەم=WXXV |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.wxxv25.com/visit-mississippi-unveils-float-for-137th-rose-parade/|سەردێڕ=Visit Mississippi unveils float for 137th Rose Parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=wxxv25.com}}</ref> === کۆکردنەوەکان === دەستنووسەکانی زۆربەی بەرهەمەکانی فۆڵکنەر، نامەنووسی، توێژینەوە کەسییەکان و زیاتر لە ٣٠٠ کتێبی کتێبخانەی کارکردنی لە کتێبخانەی کۆکردنەوە تایبەتەکانی بچووکی ئەلبێرت و شیرلی لە زانکۆی ڤێرجینیا نیشتەجێن، کە زۆربەی کاتەکانی لە ساڵانی کۆتاییدا لەوێ بەسەر بردووە. هەروەها کتێبخانەکە هەندێک لە زانیارییە کەسییەکانی نووسەر و کاغەزەکانی هاوکار و زانایانی سەرەکی فۆڵکنەری تێدایە، وەک ژیاننامەنووس [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]] و کتێبنامەنووس لینتۆن ماسی و سەرنووسەری ماڵی ڕاندۆم هاوس ئەلبێرت ئێرسکین. ماددە گرنگەکانی تری فۆکنەر لە زانکۆی میسیسیپی و سەنتەری هاری ڕانسۆم و [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک|کتێبخانەی گشتی نیویۆرک]] نیشتەجێن. هەروەها تۆمارەکانی ماڵی هەڕەمەکی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا نامەکانی فۆڵکنەر و بۆ فۆڵکنەر لەخۆدەگرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171229023255/http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ ئەکادیمیای سەربازی ئەمریکا ژوورێکی ویلیام فۆکنەری لە کتێبخانەکەیدا تەرخان کرد. == لیستی هەڵبژێردراوی بەرهەمەکان == * ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩) * ''وەک چۆن پاڵکەوتم لە مردن'' (١٩٣٠) * ''پەناگە'' (١٩٣١) * ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢) * ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' (١٩٣٦) * ''دارخورما کێوییەکان'' (١٩٣٩) * ''هاملێت'' (١٩٤٠) * ''بڕۆ خوارەوە، موسا'' (١٩٤٢) * ''دزەپێکەر لە تۆزدا'' (١٩٤٨) * ''ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) * ''شارۆچکەکە'' (١٩٥٧) * ''کۆشکەکە'' (١٩٥٩) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) == فیلمۆگرافی == * ''گۆشت'' (١٩٣٢) * ''ئەمڕۆ دەژین'' (١٩٣٣) * ''چیرۆکی تەمپڵ درەیک'' (١٩٣٣) * ''دەوریەی ژێردەریایی'' (١٩٣٨) * ''هێزی ئاسمانی'' (١٩٤٣) * ''بۆ ئەوەی هەتبێت و نەتبێت'' (1944) * ''خەوی گەورە'' (١٩٤٦) * ''خاکی فیرعەونەکان'' (١٩٥٥) * ''فریشتە لەکەدارەکان'' (١٩٥٧) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٩) === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} * {{IMDb name|0001203}} * [http://faulkner.iath.virginia.edu Digital Yoknapatawpha] * [https://faulkner.lib.virginia.edu Faulkner at Virginia: An Audio Archive] * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://egrove.olemiss.edu/mjdain/|سەردێڕ=Martin J. Dain Collection (Complete Collection) {{!}} Martin J. Dain Collection {{!}} University of Mississippi |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=eGrove Digital Collections}} * {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ناونیشان=https://oxfordlafayettemshistory.com/pictures-hdrgp-dP2ym/p/funeral-on-the-water|سەردێڕ=William Faulkner's Funeral on the Hill |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Lafayette County Digital Museum}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕۆمانەکان|شیعر|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|William Faulkner}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] r0meveqpztd3jt2mrqcoo13za5bafkt 1698710 1698709 2026-11-01T11:52:17Z Shaween 18477 1698710 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer| name=ویلیام فۆکنەر |image=Carl Van Vechten - William Faulkner (greyscale and cropped).jpg|caption=فۆکنەر له 1954|birth_name=ویلیام کوتبێرت فۆکنەر<!-- His birth name was spelled FALKNER, later, its spelling was changed to Faulkner. -->|birth_date={{birth date|1897|09|25}}|birth_place=[[نیو ئەلبانی، میسیسیپی]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].|death_date={{death date and age|1962|07|06|1897|09|25}}|death_place=بایهایلیا، میسیسیپی، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]|education=<!-- Per MOS:INFOEDU, for post-secondary graduates only -->|spouse={{marriage|Estelle Oldham|June 1929}}|children=1|notable_works={{ubl|''دەنگ و تووڕەیی'' (1929)|''وەک لەناو مردوواندا پاڵکەوتووم'' (1930)|''پەناگە (ڕۆمانی فۆکنەر)|پەناگە'' (1931)|''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (1932)|''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (1936)|''ئەفسانەیەک'' (1954)}}|awards={{ubl|[[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] (1949)|خەڵاتی کتێبی نیشتمانی |(1951, 1955)|خەڵاتی پۆلیتزەر بۆ ئەدەبیات (1955, 1963)}}|signature=Faulkner signature.png}}  '''ویلیام کوتبێرت فۆکنەر''' (٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧&nbsp;– ٦ی تەمموزی ١٩٦٢) نووسەرێکی ئەمریکییە. ئەو بە ڕۆمان و کورتە چیرۆکەکانی ناسراوە کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا کاونتی, [[میسیسیپی]], وەستانێکە بۆ ناوچەی لافایێت کە زۆربەی ژیانی تێدا بەسەر بردووە. براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات لە ساڵی ١٩٤٩, فۆکنەر یەکێکە لە نووسەرە بەناوبانگەکانی ئەدەبی ئەمریکی, زۆرجار بە گەورەترین نووسەری ئەدەبی باشوور دادەنرێت و وەک یەکێک لە کاریگەرترین و گرنگترین نووسەرانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. فۆڵکنەر لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە و لە شاری ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی گەورە بووە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]] پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانەی کەنەدا کرد، بەڵام لە شەڕدا خزمەتێکی نەکرد. گەڕانەوەی بۆ ئۆکسفۆرد، بۆ ماوەی سێ وەرز لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی پێش ئەوەی وازی لە خوێندن بهێنێت. ڕووی لە [[نیوئۆرلەنس|نیو ئۆرلینز]] کرد، لەوێ یەکەم ڕۆمانی ''مووچەی سەربازان'' (١٩٢٥)ی نووسی. گەڕایەوە ئۆکسفۆرد و فیلمی ''Sartorris'' (1927)ی نووسی، کە یەکەم بەرهەمی بوو لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا. لە ساڵی ١٩٢٩دا ''کتێبی دەنگ و تووڕەیی'' بڵاوکردەوە. ساڵی دواتر نووسیویەتی ''As I Lay Dying''. دواتر لەو دەیەیەدا، ''لە مانگی ئابدا نووسیویەتی Light'' ; ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' '';'' و ''زە وایلد پاڵمز''. هەروەها وەک سیناریۆنووس کاری کردووە، بەشداری کردووە لە ڕۆمانی ''(To Have and Have Not'' و<nowiki><i id="mwPA">The Big Sleep</i></nowiki> )ی هاوارد هۆکس کە لە ڕۆمانی ڕیمۆند چاندلەرەوە وەرگیراوە. ناوبانگی فۆکنەر دوای بڵاوکردنەوەی ڕۆمانی ''فۆلکنەری گەورە'' (1946)ی مالکۆم کاولی گەشەی کرد، هەروەها خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1949ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> تاکە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە کە لەدایکبووی شاری میسیسیپییە. دوو لە بەرهەمەکانی بە ''ناوەکانی ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) و ''ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) خەڵاتی پولیتزەری بۆ چیرۆکی خەیاڵی بەدەستهێنا. فۆکنەر لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە لە مانگی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی [[جەڵدەی دڵ|جەڵتەی دڵەوە]] گیانی لەدەستدا. ڕالف ئێلیسۆن بە "گەورەترین هونەرمەند کە باشوور بەرهەمی هێناوە" ناوی بردووە. == ژیان == === منداڵی و میرات === [[File:William_Clark_Falkner.jpg|وێنۆک| فۆڵکنەر لە ژێر کاریگەری چیرۆکەکانی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە باپیرە گەورەی باوکی و هاوناوی بوو.]] فۆڵکنەر لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧ لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە، یەکەم کوڕی چوار کوڕی مۆری کوتبێرت فالکنەر و مۆد باتلەر بووە.<ref name="Ole Miss">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151101145349/http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Olemiss.edu}}</ref> خێزانەکەی چینی ناوەڕاستی سەرەوە بوون، بەڵام "تەواو لە ئەرستۆکراسی پەتۆی فیۆداڵی کۆن نەبوون". دوای ئەوەی مۆد پلانی مۆری بۆ بوون بە ڕەنجەر لە تەکساس ڕەتکردەوە، خێزانەکە لە ساڵی ١٩٠٢دا ڕوویان لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی کرد، کە باوکی فۆکنەر لەوێ جێگیرخانەیەکی جل و بەرگی و فرۆشگای ڕەقەکاڵای دامەزراند پێش ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری بازرگانی زانکۆی میسیسیپی.<ref name="Minter 1980, p. 8" /> جگە لە ماوەی کورت لە شوێنەکانی تر، فۆڵکنەر تا کۆتایی ژیانی لە ئۆکسفۆرد ژیاوە.<ref name="Ole Miss" /><ref name="Nobel Prize">{{Nobelprize}}</ref> فۆکنەر تەمەنی کوڕێتی بە گوێگرتن لەو چیرۆکانەی بەسەر برد کە لەلایەن گەورەکانیەوە بۆی دەگێڕدرانەوە – چیرۆکەکان کە [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆ]] و کۆیلایەتی و [[کوو کڵەس کڵان|کو کلۆکس کلان]] و بنەماڵەی فۆکنەریان گرتەوە.<ref name="ReferenceA">Minter, David L. ''William Faulkner, His Life and Work''. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1980; {{ISBN|0-8018-2347-1}}</ref> ویلیامی گەنج زۆر کاریگەری مێژووی خێزانەکەی و ئەو ناوچەیەی کە تێیدا ژیاوە بووە. میسیسیپی هەستی نوکتەیی ئەو، هەستی پێگەی کارەساتباری [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییەکانی]] " [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ڕەش]] و [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپی]] "، تایبەتمەندی کارەکتەرە باشوورییەکان و بابەتەکانی بێ کات، لەوانەش کەسانی زیرەکی توند کە لە پشت ڕووبەری کوڕە باش و سادە و سادەکانەوە نیشتەجێن، دیاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |journal=The New Yorker |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بە تایبەتی کاریگەری چیرۆکەکانی باپیرە گەورەی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە بووبووە کەسایەتییەکی نزیک لە ئەفسانەیی لە باکووری میسیسیپی. فالکنەری گەورە لە هەژاریدا لەدایک بووە، کەسێکی توندڕەوی دیسپلین بووە و عەقیدێکی کۆنفیدڕاڵی بووە. دوو جار بە تۆمەتی کوشتن دادگایی کرا و بێتاوان دەرچوو، بووە ئەندامی ماڵی میسیسیپی و بووەتە خاوەنی بەشێکی هێڵی ئاسن پێش ئەوەی لەلایەن هاوخاوەنەکەیەوە بکوژرێت. فۆڵکنەر زۆر لایەنی ژیاننامەی باپیرە گەورەی لە بەرهەمەکانی دواتردا جێگیر کردووە. فۆڵکنەر سەرەتا لە قوتابخانەدا سەرکەوتوو بوو و پۆلی دووەمی بەجێهێشت. بەڵام لە شوێنێکەوە لە پۆلی چوارەم و پێنجەمەوە دەستی پێکرد، منداڵێکی بێدەنگتر و کشاوەتر بوو. ناوبەناو یاری وازهێنانی دەکرد و بێباک بوو لە کاری قوتابخانە. بەڵکو گرنگی بە لێکۆڵینەوە لە مێژووی میسیسیپی دا. دابەزینی ئاستی ئاستی لە قوتابخانەدا بەردەوام بوو و فۆڵکنەر کۆتایی بە دووبارەکردنەوەی پۆلەکانی یازدە و دوانزە هێنا و هەرگیز لە ئامادەیی دەرنەچوو.<ref name="ReferenceA" /> لە تەمەنی هەرزەکاریدا لە ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام (١٨٩٧-١٩٧٢) کە کچە بەناوبانگەکەی مەیجر لیموێل و لیدا ئۆلدهام بوو، هاوڕێیەتی دەکات و هەروەها پێیوابوو کە هاوسەرگیری لەگەڵ دەکات. بەڵام ئیستێل لە کاتی ڕۆمانسیەتەکەیاندا لەگەڵ کوڕانی دیکەدا هاوڕێیەتی دەکات و لە ساڵی ١٩١٨دا کۆرنێل فرانکلین (پێنج ساڵ لە فۆکنەر گەورەترە) پێش ئەوەی فۆڵکنەر پێشنیاری هاوسەرگیری بۆ بکات. ئەویش قبوڵى کرد. {{تێبینی|He proposed marriage to her before Faulkner did. Her parents insisted she marry Franklin for various reasons: he was an Ole Miss law graduate, had recently been commissioned as a major in the [[Hawaii Army National Guard]], and came from a respectable family with whom they were old friends.<ref name="Parini 2004 pp. 36"/>}} === گەشت بۆ باکوور و نووسینە سەرەتاییەکان === کاتێک تەمەنی ١٧ ساڵ بوو، فۆڵکنەر فیل ستۆن ی ناسی، کە بووە کاریگەرییەکی گرنگی سەرەتایی لەسەر نووسینەکانی. ستۆن چوار ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو و لە یەکێک لە خێزانە گەورەکانی ئۆکسفۆردەوە هاتبوو؛ خولیای ئەدەبیات بووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە [[زانکۆی یەیڵ|یێڵ]] و زانکۆی میسیسیپی هەبووە. ستۆن بەشێک لە شیعری سەرەتایی فۆڵکنەری خوێندەوە و سەرسام بوو، بوو بە یەکێک لە یەکەم کەسەکان کە بەهرەی فۆڵکنەری ناسی و هانی دا. ستۆن ڕاهێنەری فۆڵکنەری گەنج بوو، بەرهەمەکانی نووسەرانی وەک [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] ناساند کە کاریگەرییان لەسەر نووسینی فۆکنەر خۆی هەبوو. فۆڵکنەر لە سەرەتای بیستەکانی تەمەنیدا ئەو شیعر و کورتە چیرۆکانەی کە نووسیبووی بۆ ستۆن بە هیوای چاپکردنیان بەخشییە ستۆن. ستۆن ئەمانەی بۆ بڵاوکەرەوەکان نارد، بەڵام بە شێوەیەکی یەکسان ڕەتکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953">Coughlan, Robert. ''The Private World of William Faulkner'', New York: Harper & Brothers, 1953 {{ISBN|0-8154-0424-7}}</ref> لە بەهاری ساڵی ١٩١٨، فۆڵکنەر گەشتێکی کرد بۆ ئەوەی لەگەڵ ستۆن لە یێڵ بژی، کە یەکەم گەشتی بوو بۆ باکوور. لە ڕێگەی ستۆنەوە، فۆکنەر نووسەرانی وەک [[شێروود ئەندەرسۆن]] و [[ڕۆبێرت فرۆست|ڕۆبەرت فرۆست]] و [[ئێزرا پاوەند|ئێزرا پاوند]] ناسی. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ڕێکەوت=١٩١٩|ناونیشان=https://www.fold3.com/image/614970413/1567-page-260-uk-royal-air-force-airmens-service-records-1918-1940|سەردێڕ=1567 - Page 260 - UK, Royal Air Force Airmens&#039; Service Records, 1918-1940 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Fold3.com}}</ref> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> [[File:William_Faulkner_in_Toronto,_Canada_(1918).jpg|alt=Faulkner is pictured in a military uniform and cap, leaning on a cane. A caption reads "Royal Flying Corps".|وێنۆک| فۆڵکنەر وەک کادێت لە هێزی ئاسمانی کەنەدا، ساڵی ١٩١٨]] لە ٤ی ژانویەی ١٩١٩ بەهۆی کۆتایی هاتنی جەنگەوە وەک سەربازی تایبەت (پۆلی دووەم) لە کارەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی ١٧٩ ڕۆژ خزمەت دەکات.<ref name="auto" /> سەرەڕای ئەوەی لە نامەکانیدا ئیدیعای ئەوە دەکات، فۆڵکنەر مەشقی کابینەی فڕۆکەوانی وەرنەگرتووە و هەرگیز فڕینی نەکردووە. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩١٨دا کە گەڕایەوە بۆ ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر چیرۆکی جەنگی درۆینەی بۆ ناسیاوەکانی گێڕایەوە و تەنانەت برینێکی جەنگی ساختە کرد. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto" /> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩١٩ ناوی خۆی تۆمارکردووە، بۆ ماوەی سێ وەرز خوێندوویەتی پێش ئەوەی لە تشرینی دووەمی ١٩٢٠ وازی لە خوێندن هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100922051232/http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> فۆڵکنەر پەیوەندی بە برایەتی سیگما ئەلفا ئیپسیلۆنەوە کرد، و بەدوای خەونەکەیدا ڕۆیشت بۆ ئەوەی ببێتە نووسەر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Messenger|یەکەم=Christian K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|سەردێڕ=Sport and the Spirit of Play in American Fiction: Hawthorne to Faulkner|ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٥١٦٦١-٧|پەڕە=٢١٩|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302103604/https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار وانەکانی بەجێدەهێشت و لە زمانی ئینگلیزیدا نمرەی "D"ی وەرگرتووە. بەڵام هەندێک لە شیعرەکانی لە بڵاوکراوەکانی کەمپسدا بڵاوکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953" /> لە ساڵی ١٩٢٢ شیعری "پۆرترێت" لە گۆڤاری ئەدەبی نیو ئۆرلینز ''دابل دیلەر'' بڵاوکرایەوە. گۆڤارەکە دوای سێ ساڵ کۆمەڵە چیرۆکی "نیو ئۆرلینز"ی خۆی بڵاوکردەوە. دوای ئەوەی وازی لە خوێندن هێنا، کۆمەڵێک کاری سەیر و سەمەرەی وەرگرت: لە کتێبفرۆشێکی شاری نیویۆرک، وەک دارتاش لە ئۆکسفۆرد و وەک پۆستماستەری ئۆلێ میس. ئەو بەم بەیاننامەیە دەستی لە پۆستەخانە کێشایەوە: "نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم لە ژێر کاریگەری هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستەدا". === نیو ئۆرلینز و ڕۆمانە سەرەتاییەکان === {{سندووقی وتە|The peacefullest words. Peacefullest words. ''Non fui. Sum. Fui. Non sum.'' Somewhere I heard bells once. Mississippi or Massachusetts. I was. I am not. Massachusetts or Mississippi. Shreve has a bottle in his trunk. ''Aren't you even going to open it'' Mr and Mrs Jason Richmond Compson announce the ''Three times. Days. Aren't you even going to open it'' marriage of their daughter Candace ''that liquor teaches you to confuse the means with the end'' I am. Drink. I was not. Let us sell Benjy's pasture so that Quentin may go to Harvard and I may knock my bones together and together. I will be dead in. Was it one year Caddy said.}}  [[File:FQFauknerPirates.jpg|ڕاست|وێنۆک| لە ماوەی بەشێک لە کاتەکانی لە نیو ئۆرلینز، فۆکنەر لە خانوویەکدا لە گەڕەکی فەرەنسی (وێنەی ناوەڕاست زەرد) دەژیا.]] لە ساڵی ١٩٢٥ەوە، فۆڵکنەر شوقەیەکی لە شەقامی سانت پیتەر لەگەڵ تەلارساز و هونەرمەند ویلیام سپراتلینگ هاوبەش کرد. ساڵی دواتر بە شێوەیەکی تایبەت ''شێروود ئەندەرسۆن و کرێۆلە بەناوبانگەکانی دیکەیان'' بڵاوکردەوە، کە پارۆدییەک بوو لە ڕۆمانی ''شازادەی وێڵز و ئەمریکییە بەناوبانگەکانی دیکەی'' میگێل کۆڤاروبیاس، کە کاریکاتێرەکانی سپراتلینگیان لەبارەی بازنەی ئەدەبی چارەکی فەرەنسی لەگەڵ نووسین و پێشەکییەکی فۆڵکنەر تێکەڵ کرد. <ref name="Littleton2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Littleton|یەکەم=Taylor D.|سەردێڕ=William Spratling: His Life and Art|بڵاوکەرەوە=Louisiana State University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧١-٥٦٢٦-١|edition=Louisiana paperback|شوێن=Baton Rouge}}</ref> {{Rp|74–80}}<ref name="MorrillBerk1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrill|یەکەم=Penny Chittim|سەردێڕ=Mexican Silver: 20th Century Handwrought Jewelry & Metalwork|دوایین٢=Berk|یەکەم٢=Carole A.|بڵاوکەرەوە=Schiffer Publishing|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٤٣-٠٦٦٣-١|edition=Revised|شوێن=Atglen, Pennsylvania}}</ref> {{Rp|17}} لە کاتێکدا زۆربەی نووسەرانی نەوەی فۆڵکنەر گەشتیان بۆ ئەوروپا کردووە و لە ئەوروپا دەژیا، فۆڵکنەر لە ئەمریکا بە نووسین ماوەتەوە. فۆکنەر نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٢٥ی لە [[نیوئۆرلەنس|شاری نیو ئۆرلینز]] لە ویلایەتی لویزیانا بەسەر برد، کە زۆرێک لە هونەرمەندان و نووسەرانی بۆهێمی لەوێ دەژیا، بە تایبەتی لە گەڕەکی فەرەنسی کە فۆکنەر تێیدا ژیاوە لە مانگی ئازارەوە. لە ماوەی ژیانیدا لە نیو ئۆرلینز، فۆکۆسی فۆکنەر لە شیعرەوە بۆ نۆسراو گۆڕا و شێوازی ئەدەبی ئەو گۆڕانکارییەکی بەرچاوی لە ڤیکتۆریانەوە بۆ مۆدێرنیستی ئەنجامدا. ''ڕۆژنامەی تایمز-پیکایون'' چەندین کورتە بەرهەمی نۆسراوی خۆی بڵاوکردەوە. هەر لەو ماوەیەدا فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ''ناوی مووچەی سەربازەکان'' لە شاری نیو ئۆرلینز نووسی. ئەندەرسۆن یارمەتی دا لە دەستەبەرکردنی بڵاوکردنەوەی، هەروەها بڵاوکردنەوەی ''مێشوولە'', بە پێشنیارکردنی هەردوو بەرهەمەکە بۆ بڵاوکەرەوەکەی. <ref name="Faulkner 2004">Hannon, Charles. "Faulkner, William". ''The Oxford Encyclopedia of American Literature''. Jay Parini (2004), Oxford University Press, Inc. The Oxford Encyclopedia of American Literature: (e-reference edition). Oxford University Press {{Doi|10.1093/acrefore/9780190201098.013.484}}</ref> ئەمانە و بەرهەمە سەرەتاییەکانی تری فۆکنەر لە بەرهەمەکانی هاوچەرخەکانی وەک [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] و ئێف سکۆت فیتزجێراڵد دەچوو، هەندێکجار نزیک بوو لە دەستەواژەی گونجاو. خانووە بچووکەکە لە 624 Pirate's Alley، تەنها لە گۆشەی کاتدراڵی سانت لویس لە نیو ئۆرلینز، ئێستا شوێنی کتێبەکانی Faulkner House Books ە، کە هەروەها وەک بارەگای کۆمەڵەی Pirate's Alley Faulkner کاردەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.wordsandmusic.org|سەردێڕ=Words and Music – A Literary Feast in New Orleans |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120628224641/http://www.wordsandmusic.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> لە هاوینی ساڵی ١٩٢٧دا، فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی نووسی کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا ''بە ناوی ئاڵاکان لە تۆزدا'' دانرا. ئەم ڕۆمانە زۆر سوودی لە نەریت و مێژووی باشوور وەرگرتووە، کە فۆڵکنەر لە تەمەنی گەنجیدا تێیدا سەرقاڵ بووە. ئەو لەگەڵ تەواوبوونی ڕۆمانەکەدا لەڕادەبەدەر شانازی بە ڕۆمانەکەوە دەکرد و پێیوابوو کە هەنگاوێکی بەرچاوە لە دوو ڕۆمانی پێشوویدا- بەڵام کاتێک پێشکەشکرا بۆ بڵاوکردنەوە بۆ Boni &amp;amp; Liveright, ڕەتکرایەوە. فۆڵکنەر بەم ڕەتکردنەوە وێران بوو بەڵام لە کۆتاییدا ڕێگەی بە بریکاری ئەدەبی خۆی، بن واسۆن، دا دەستکاری دەقەکە بکات و ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٢٩ بە ناوی ''سارتوریس بڵاوکرایەوە.'' <ref name="Faulkner 2004" /> {{تێبینی|The original version was issued as ''[[Flags in the Dust]]'' in 1973.}} ئەم بەرهەمە جێگەی سەرنج بوو کە یەکەم ڕۆمانی بوو کە باسی شەڕی ناوخۆی دەکرد نەک جەختکردنەوە هاوچەرخەکان لەسەر جەنگی جیهانی یەکەم و میراتەکەی. لە کۆتاییدا کچەکەی فۆڵکنەر، جیل، پەیوەندی بە مامۆستای زانکۆی ڤێرجینیا دۆگلاس دەیەوە کرد سەبارەت بە گەڕاندنەوەی دەقەکە. نزیکەی یەک لەسەر چوار لە دەستنووسە ڕەسەنەکە لەلایەن واسۆنەوە بڕدرابوو بۆ ئەوەی داواکارییەکانی بڵاوکەرەوەکانی هارکۆرت، براس لە ساڵی ١٩٢٩دا جێبەجێ بکات. بە کارکردن لە تایپسکریپتێکی ماوەتەوە، دای بڕگە بڕاوەکانی گەڕاندەوە بەڵام لانیکەم بەشێکی زیادکراوی لە دەقی بڵاوکراوەدا لەخۆگرتبوو. ئەم چاپە نوێیە کە لە ساڵی ١٩٧٣ بڵاوکرایەوە، ناونیشانی ڕەسەنی فۆکنەریشی گەڕاندەوە بە ناوی ''ئاڵاکان لە تۆزدا.'' وەشانی سێیەمی نۆئێل پۆلک لەو کاتەوە جێگەی دای گرتووە و لەلایەن ڕاندۆم هاوسەوە بە دەقی یەکلاکەرەوە دادەنرێت کە بڵاوکەرەوەی ئێستای چیرۆکە خەیاڵییەکانی فۆڵکنەرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠١٢|ناونیشان=https://faulkner.drupal.shanti.virginia.edu/content/flags-dust|سەردێڕ=Flags in the Dust (Text Key 217) {{!}} The Digital Yoknapatawpha Project |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=The Digital Yoknapatawpha Project}}</ref> === ''دەنگ و توڕەیی'' === [[File:The_Sound_and_the_Fury_(1929_1st_ed_dust_jacket).jpg|وێنۆک| ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)]] لە پاییزی ساڵی ١٩٢٨، تەنها دوای ٣١ ساڵەی لەدایکبوونی، فۆکنەر دەستی کرد بە کارکردن لەسەر ''فیلمی The Sound and the Fury''. سەرەتا بە نووسینی سێ کورتە چیرۆک لەسەر کۆمەڵێک منداڵ بە ناوی کۆتایی کۆمپسۆن دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند دەستی کرد بە هەستکردن بەوەی کە ڕەنگە ئەو کارەکتەرانەی کە دروستی کردوون باشتر گونجاو بن بۆ ڕۆمانێکی تەواو. ڕەنگە لە ئەنجامی نائومێدی لە ڕەتکردنەوەی سەرەتایی فیلمی ''ئاڵاکان لە تۆزدا''، ئێستا فۆکنەر بێباک بووبوو لە بڵاوکەرەوەکانی و ئەم ڕۆمانەی بە شێوازێکی زۆر تاقیکاریتر نووسیبوو. لە وەسفکردنی پرۆسەی نووسین بۆ ئەم بەرهەمەدا، فۆڵکنەر دواتر وتی ڕۆژێک وا دیار بوو دەرگاکەم لە نێوان خۆم و هەموو ناونیشانی بڵاوکەرەوە و لیستی کتێبەکاندا داخست. بە خۆمم گوت: ئێستا دەتوانم بنووسم.' === ١٩٢٩ {{En dash}} ١٩٣١ === لە ساڵی ١٩٢٩ فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام هاوسەرگیری کرد و ئەندرۆ کوهن وەک باشترین پیاو لە ئاهەنگی هاوسەرگیرییەکەدا کاری کرد. ئیستێل دوو منداڵی هاوسەرگیری پێشووی لەگەڵ کۆرنێل فرانکلین لەگەڵ خۆی هێنا و فۆکنەر هیوای خواست وەک نووسەرێک پشتگیری خێزانە نوێیەکەی بکات. فۆکنەر و ئیستێل یەک منداڵیان پێکەوە هەبوو، کچەکەیان جیل (١٩٣٣-٢٠٠٨). لە ساڵی 1929 دەستی بە نووسینی ''As I Lay Dying'' کردووە لەکاتێکدا بە شۆفتی شەوانە لە زانکۆی میسیسیپی پاوەر هاوس کاردەکات. ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٣٠ بڵاوکراوەتەوە. لە ساڵی ١٩٣٠ەوە، فۆڵکنەر بەشێک لە کورتە چیرۆکەکانی بۆ گۆڤارە نەتەوەییە جیاوازەکان نارد. چەندین لەوانە بڵاوکرانەوە و داهاتێکی ئەوتۆیان بۆ هێنا کە بتوانێت خانوویەک لە ئۆکسفۆرد بۆ خێزانەکەی بکڕێت، کە ناوی لێنا ڕۆوان ئۆک. فۆڵکنەر بەهۆی خواستی پارە پەیداکردنەوە سووتەمەنی پێدرا، ''کتێبی سانکچەری'' نووسی. بە وەرگرتنی ڕۆیاڵیتی سنووردار لە کارەکانی، کورتە چیرۆکی لە گۆڤارەکانی وەک ''ڕۆژنامەی ئێوارەی شەممە پۆستدا'' بڵاوکردەوە بۆ تەواوکردنی داهاتەکەی. لە ساڵی ١٩٣١ یەکەم منداڵی فۆڵکنەر، کچێک کە ناویان ناوە ئەلاباما، لەدایک بوو، بەڵام دوای ٩ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al.com/entertainment/2015/09/the_tragic_tale_of_william_fau.html|سەردێڕ=The tragic tale of William Faulkner's forgotten daughter, Alabama Faulkner |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Al.com}}</ref> === ''ڕووناکی لە مانگی ئاب'' و ساڵانی هۆلیوود === [[File:Light_in_August_(1932_dust_jacket_cover).jpg|ڕاست|وێنۆک| ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢)]] تا ساڵی ١٩٣٢ فۆڵکنەر پێویستی بە پارە بوو. داوای لە واسۆن کرد مافی زنجیرەییکردنی ڕۆمانەکەی کە تازە تەواو بووە، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا''، بە گۆڤارێک بە ٥ هەزار دۆلار بفرۆشێت، بەڵام هیچیان ئەو ئۆفەرەیان قبوڵ نەکرد. پاشان [[مێترۆ-گۆلدوین-مایر|ستۆدیۆی ئێم جی ئێم]] پێشنیاری کرد بۆ فۆکنەر کار بکات وەک سیناریۆنووس لە هۆلیوود. فۆڵکنەر بینەرێکی بەئەمەکی فیلم نەبوو و ڕەخنەی هەبوو لە کارکردن لە پیشەسازی فیلمدا. وەک ئاندرێ بلایکاستن کۆمێنت دەکات، "پێویستی زۆری بە پارە بوو و هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو کە چۆن بەدەستی بهێنێت... بۆیە چووە هۆلیوود". ئاماژە بەوە کراوە کە نووسەرانی وەک فۆڵکنەر هەمیشە بەهۆی لێهاتوویی نووسینیانەوە بەکرێ نەگیراون بەڵکو "بۆ بەرزکردنەوەی شکۆمەندی ئەو...نووسەرانەی کە بەکرێیان گرتووە". <ref name="Bleikasten 2017 218" /> لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٣٢ گەیشتە [[شاری کولڤەر، کالیفۆرنیا|شاری کالڤەر سیتی لە ویلایەتی کالیفۆرنیا]]. ئەو کارە پەیوەندییەکی وردە وردەی لەگەڵ فیلمسازی و لەگەڵ کالیفۆرنیا دەستپێکرد، ئەمەش قورس بوو بەڵام بەرگەی گرت بۆ ئەوەی "مووچەیەکی بەردەوام بەدەستبهێنێت کە خێزانەکەی لە ماڵەوە پشتگیری دەکرد". <ref name="Solomon 2017 1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180140/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەتا ئارەزووی کارکردنی لەسەر کارتۆنەکانی میکی ماوس ڕاگەیاند، درکی بەوە نەکرد کە لەلایەن [[ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی|کۆمپانیای واڵت دیزنی پرۆداکشنزەوە]] بەرهەم هێنراون نەک کۆمپانیای MGM. یەکەم سیناریۆی فیلمی ''ئەمڕۆ دەژین'' بوو کە وەرگێڕانی کورتە چیرۆکەکەی بوو بە ناوی "Turnabout"، کە وەڵامێکی تێکەڵاوی وەرگرت. پاشان وەرگێڕانێکی شاشەیی لە ''فیلمی سارتوریس'' نووسی کە هەرگیز بەرهەم نەهێنرا. لە ساڵی ١٩٣٢ تا ١٩٥٤ فۆکنەر کاری لەسەر نزیکەی ٥٠ فیلم کردووە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٤، فۆڵکنەر وەرگێڕانی سیناریۆی ڕۆمانی ''(هەبێت و نەبوونی)'' ی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] نووسی. فیلمەکە یەکەم فیلم بوو کە لۆرن باکال و [[ھەمفری بۆگارت|هامفری بۆگارت]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. بۆگارت و باکال ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە ''فیلمی The Big Sleep'' ی هۆکس، کە فیلمێکی دیکەیە کە فۆڵکنەر کاری لەسەر کردووە. فۆڵکنەر ڕەخنەی زۆری لەو شتانە گرت کە لە هۆلیوود دۆزیبوویەوە و نامەی دەنووسی کە "لە تۆنێکی تونددا، وێنەیەکی نەگبەتانەی هونەرمەندێکی ئەدەبی دەکێشا کە لە بابلێکی کولتووریدا زیندانی کراوە ". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180152/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە زانایان سەرنجیان هێناوەتە سەر ئەو دووڕیانەی کە تووشی بووە و ئەو سەختییەی کە بووەتە هۆی ناخۆشییەکی جددی. <ref name="Solomon 2017 1" /> <ref name="Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Leitch, Thomas |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance |journal=Journal of Screenwriting |بەرگ=٧|issue=1 |پەڕەکان=١١٣–١٢٧|doi=10.1386/josc.7.1.113_1}}</ref> لە هۆلیوود لەگەڵ دەرهێنەر هاوارد هۆکس کاردەکات، کە بە خێرایی هاوڕێیەتی لەگەڵیدا پەرەپێدا، چونکە هەردووکیان چێژیان لە خواردنەوە و ڕاوکردن دەبینی. برای هاوارد هۆکس، ویلیام هۆکس, بوو بە بریکاری [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|هۆلیوودی]] فۆکنەر. فۆڵکنەر لە ساڵانی ١٩٣٠ تا ١٩٥٠ بەردەوام بوو لە دۆزینەوەی کارێکی جێی متمانە وەک سیناریۆنووس. <ref name="Faulkner 2004" /> لەکاتی مانەوەی لە هۆلیوود، فۆکنەر شێوازێکی ژیانی "سەرگەردان"ی گرتەبەر، لە ماوەیەکی کورتدا لە هۆتێلەکانی وەک هۆتێلی باخچەی الله دەژیا و زۆر سەردانی باڕەکەی [[ھۆتێلی ھۆڵیوود ڕۆزڤێڵت|هۆتێل ڕۆزڤێڵت]] و گریلەکەی موسۆ و فرانک دەکات کە دەوترێت بەردەوام دەچووە پشت باڕەکە بۆ تێکەڵکردنی مینت جولێپسەکەی خۆی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/|سەردێڕ=The Fascinating History of the Mint Julep |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221014115736/https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Town & Country |زمان=en-us}}</ref> ئەو پەیوەندییەکی دەرەوەی هاوسەرگیری لەگەڵ سکرتێر و کچە سیناریۆکانی هاوکس, مێتا کارپێنتەر هەبووە. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیهانی دووەم، لە ساڵی ١٩٤٢، فۆڵکنەر هەوڵیدا پەیوەندی بە [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|هێزی ئاسمانی ئەمریکاوە]] بکات بەڵام ڕەتکرایەوە. لەبری ئەوە کاری لەسەر بەرگری شارستانی ناوخۆیی کردووە. شەڕەکە فۆکنەری لە حەماسەتەکەی ڕژاند. ئەو شەڕەکەی بە "خراپ بۆ نووسین" وەسف کردووە. لەناو ئەم خاوبوونەوە داهێنەرانەدا، لە ساڵی ١٩٤٣، فۆڵکنەر دەستی بە کارکردن کرد لەسەر ڕۆمانێکی نوێ کە سەربازە نەناسراوەکەی جەنگی جیهانی یەکەمی لەگەڵ سۆز و سۆزی مەسیح تێکەڵ کرد. زیاتر لە دە ساڵ دواتر بە ناوی ''A Fable'' بڵاوکرایەوە، خەڵاتی پولیتزەری ساڵی ١٩٥٤ی بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219|سەردێڕ=Fiction {{!}} The Pulitzer Prizes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402201626/https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=The Pulitzer Prizes}}</ref> خەڵاتی فیلمی ''A Fable'' هەڵبژاردەیەکی سیاسی مشتومڕاوی بوو. لیژنەی دادوەری ''فیلمی The Last Hunt'' ی میڵتۆن لۆتیان بۆ خەڵاتەکە هەڵبژاردبوو، بەڵام پرۆفیسۆر جۆن هۆهێنبێرگ بەڕێوەبەری خەڵاتی پولیتزەری قەناعەتی بە دەستەی کارگێڕی پولیتزەر کرد کە فۆڵکنەر زۆر لەمەوبەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە بووە، سەرەڕای ئەوەی ''فیلمی A Fable'' کارێکی کەمتری ئەو بووە و دەستەی دادوەری هەڵبژاردنی دەستەی سوێندخواردنەکەی تێپەڕاندووە، ئەمەش زۆر بێزاری ئەندامەکانی کرد. تا کاتی بڵاوبوونەوەی فیلمی ''The Portable Foulkner'' {{'}} ساڵی ١٩٤٦، زۆربەی ڕۆمانەکانی لە چاپ نەمابوون. === خەڵاتی نۆبڵ و ساڵانی دواتر === [[File:William_Faulkner_1954_(2)_(photo_by_Carl_van_Vechten).jpg|alt=Faulkner is pictured in a chair before a brick well. He looks to the left.|وێنۆک| فۆکنەر لە ساڵی ١٩٥٤]] فۆڵکنەر خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ١٩٤٩ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕووی هونەرییەوە لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> لە ئاهەنگی ساڵی دواتردا لەگەڵ خەڵاتی ساڵی ١٩٥٠ بە [[بێرتراند ڕەسڵ|بێرتران ڕوسیل]] بەخشرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 1949 - Documentary |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090831134036/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> کاتێک فۆڵکنەر لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٥٠ بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەردانی ستۆکهۆڵمی کرد، لەگەڵ ئێلس جۆنسۆن (١٩١٢-١٩٩٦) ئاشنا بوو، کە بێوەژنەکەی ڕۆژنامەنووس تۆرستن جۆنسۆن بوو (١٩١٠-١٩٥٠). جۆنسۆن کە لە ساڵی ١٩٤٣ تا ١٩٤٦ پەیامنێری ''داگێنس نیهێتەر'' بوو، لە ساڵی ١٩٤٦ چاوپێکەوتنی لەگەڵ فۆکنەر کردبوو و بەرهەمەکانی بە خوێنەرانی سویدی ناساندبوو. فۆکنەر و ئێلس پەیوەندی خۆشەویستییەکیان هەبوو کە تا کۆتایی ساڵی ١٩٥٣ بەردەوام بوو. لە ئاهەنگەکەدا کە لە ساڵی ١٩٥٠دا یەکتریان بینی، بڵاوکەرەوە تۆر بۆنیەر ئێلسی وەک بێوەژنەکەی ئەو پیاوە ناساند کە بەرپرسیارە لە بەدەستهێنانی خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=En kärlekshistoria i Nobelprisklass |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=[[Dagens Nyheter]] |ناونیشان=https://www.dn.se/kultur-noje/bocker/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100410031413/http://www.dn.se/dnbok/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass-1.1023972 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |شوێن=Sweden |زمان=sv}}</ref> وتارەکەی فۆڵکنەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەبارەت بە نەمریی هونەرمەندان، هەرچەندە کورت بوو، بەڵام کۆمەڵێک ئاماژە و ئاماژە بە بەرهەمە ئەدەبیەکانی دیکەی تێدابوو. بەڵام فۆڵکنەر لەو ناوبانگ و شکۆمەندییە بێزار بوو کە لە ئەنجامی ناساندنی ئەوەوە هاتە ئاراوە. ڕق و کینەیەکەی ئەوەندە زۆر بوو کە کچە ١٧ ساڵانەکەی تەنها کاتێک ئاگاداری خەڵاتی نۆبڵ بوو کە لە ڕۆژی خوێندندا بانگکرا بۆ نووسینگەی بەڕێوەبەری قوتابخانە. <ref>Gordon, Debra. "Faulkner, William". In Bloom, Harold (ed.) ''William Faulkner, Bloom's BioCritiques''. Philadelphia: Chelsea House Publishing, 2002 {{ISBN|0-7910-6378-X}}</ref> سەرەتا بەم شێوەیە دەستی پێکرد: "هەست دەکەم ئەم خەڵاتە وەک پیاوێک بۆ من نەکراوە، بەڵکو بۆ کارەکانم دروستکراوە - کارێکی ژیانە لە ئازار و ئارەقەی ڕۆحی مرۆڤدا، نەک بۆ شکۆمەندی و کەمترین شت بۆ قازانج، بەڵکو بۆ ئەوەی لە کەرەستەی ڕۆحی مرۆڤایەتی شتێک دروست بکەم کە پێشتر بوونی نەبووە. بۆیە ئەم خەڵاتە تەنها هی منە لە متمانەدا. زەحمەت نابێت بتوانم تەرخانکردنێک بۆ بەشە پارەکەی هاوتا لەگەڵ ئامانجەکەدا بدۆزمەوە." و گرنگی سەرچاوەکەی”. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/faulkner/speech/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> بەشێک لە پارەی نۆبڵی خۆی بەخشی "بۆ دامەزراندنی سندوقێک بۆ پشتگیریکردن و هاندانی نووسەرانی خەیاڵی نوێ"، لە کۆتاییدا دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر (1960-1970)ی لێکەوتەوە. جێگای مشتومڕ، ئاماژە بەوە دەکرێت کە جارێک لە ئێوارەخوانێکی بوفێدا بە [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەری]] وتووە: "تەلەفزیۆن بۆ [[قولەڕەش|ڕەشپێستەکانە]]." ژیاننامەنووسی فۆکنەر، [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]]، ئەم تێبینییە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی فۆڵکنەر "لە دۆخێکدا بووە کە بێزاری و ناڕەزایی بەرهەمهێنابوو، و ئەو لە وەڵامدا بە زارەکی قسەی کرد. ئەو نەیدەویست لەگەڵ ئەم کەسانەدا لەوێ بێت، باسی تەلەفزیۆن یان هەر شتێکی تر بکات، و بە سادەیی بە خێرایی گفتوگۆکەی خنکاند". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Watkins |یەکەم=Floyd C. |ڕێکەوت=١٩٧٤|editor-last=Blotner |editor-first=Joseph |سەردێڕ=Faulkner, Faulkner, Faulkner |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/27542865 |journal=The Sewanee Review |بەرگ=٨٢|issue=3 |پەڕە=٥٢٤|issn=0037-3052}}</ref> ڕەخنەگر تۆماس پاوەرز ئیدیعا دەکات کە ئەم لێدوانە ئەوە نیشان دەدات کە چۆن "بۆ زۆرێک لە خەڵکی سپی پێستی باشوور [وەک فۆکنەر] هیچ شتێک لەگەڵ کۆتایی هاتنی کۆیلایەتیدا نەگۆڕاوە جگە لە کۆیلایەتی". [[File:Faulkner_headstone.jpg|وێنۆک| بەردی سەری فۆڵکنەر کە دەکەوێتە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی ئەمریکا]] لە ساڵی ١٩٥١ فۆکنەر میدالیای شیڤالیێر دی لا لێجۆن دۆنەری لە حکومەتی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] وەرگرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.today.com/news/william-faulkner-archival-material-be-sold-auction-wbna51366358|سەردێڕ=William Faulkner archival material to be sold at auction |وێبگە=Today.com}}</ref> فۆکنەر وەک یەکەم نووسەری نیشتەجێ لە زانکۆی ڤێرجینیا لە شارلۆتسڤیل لە مانگی شوبات تا حوزەیرانی ١٩٥٧ و دووبارە لە ساڵی <ref>Blotner, J. and Frederick L. Gwynn, (eds.) (1959) ''Faulkner in the University: Conferences at the University of Virginia, 1957–1958'' {{OCLC|557743504}}</ref> لە ساڵی ١٩٦١ فۆکنەر دەستی کرد بە نووسینی نۆزدەهەمین و کۆتا ڕۆمانی خۆی بە ناوی ''The Reivers''. ڕۆمانەکە بیرهێنانەوەیەکی نۆستالژیکە، کە تیایدا باپیرەیەکی بەساڵاچوو ئەڵقەیەکی گاڵتەجاڕانە دەگێڕێتەوە کە تێیدا خۆی و دوو کوڕ ئۆتۆمبێلێکیان دزیوە بۆ ئەوەی بەرەو بۆردێلۆی [[مێمفیس|مەمفیس]] لێبخوڕن. لە هاوینی ساڵی ١٩٦١ یەکەم ڕەشنووسی تەواو کرد. لەم ماوەیەدا بە زنجیرەیەک کەوتنە خوارەوە خۆی بریندار دەکات. لە ١٧ی حوزەیرانی ١٩٦٢، فۆڵکنەر بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە تووشی برینێکی سەخت بوو، کە بووە هۆی تووشبوون بە ترۆمبۆزی. لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ لە تەمەنی ٦٤ ساڵیدا لە سەناتۆریۆمی ڕایت لە شاری بیهالیای ویلایەتی میسیسیپی تووشی جەڵتەی دڵی کوشندە بوو. <ref name="Ole Miss" /> <ref name="Nobel Prize" /> فۆڵکنەر لەگەڵ خێزانەکەی لە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد بە خاک سپێردرا. <ref name="Grave Site">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jennifer Ciotta |ناونیشان=http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721091708/http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> پرسە و پرسەی فۆڵکنەر لەلایەن فۆتۆگرافەر مارتن جەی داین بەڵگەی لەسەر کراوە. == نووسین == [[File:TheFaulknerPortable.jpg|وێنۆک| یەکێک لە ئامێرە تایپییەکانی فۆکنەر]] لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە تا سەرهەڵدانی جەنگی جیهانی دووەم، فۆڵکنەر ١٣ ڕۆمان و چەندین کورتە چیرۆکی بڵاوکردەوە. ئەم جەستەی کارە بنەمای ناوبانگەکەی پێکهێنا و لە تەمەنی ٥٢ ساڵیدا خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێنا. بەرهەمە سەرسوڕهێنەرەکانی فۆکنەر بریتین لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی وەک ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)، ''وەک چۆن دەمرم'' (١٩٣٠)، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (١٩٣٢) و ''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (١٩٣٦). هەروەها نووسەرێکی بەتوانای [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆک]] بووە. یەکەم کۆمەڵە کورتە چیرۆکی فۆڵکنەر، ''ئەم ١٣'' (١٩٣١)، زۆرێک لە چیرۆکە بەناوبانگەکانی (و زۆرترین جار [[ھەڵبژاردە|ئەنتۆلۆژیست]] ) لەخۆدەگرێت، لەوانە " گوڵێک بۆ ئێمیلی "، " گەڵا سوورەکان "، " ئەو خۆری ئێوارەیە "، و " ئەیلوولی وشک ". زۆرێک لە کورتە چیرۆک و ڕۆمانەکانی لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا دانا - کە لەسەر بنەمای و نزیکەی لە ڕووی جوگرافییەوە هاوشێوەی ناوچەی لافایێت بوو (کە شارۆچکەی زێدی خۆی ئۆکسفۆرد، میسیسیپی، کورسی پارێزگاکەیە). یۆکناپاتاوفا "مۆری پۆستەی" فۆڵکنەر بوو، و بەشێکی زۆری ئەو کارانەی کە نوێنەرایەتی دەکات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە مۆنۆمێنتالترین دروستکراوەکانی خەیاڵی لە مێژووی ئەدەبدا دادەنرێت. سێ لە ڕۆمانەکانی بە ناوەکانی ''هاملێت'' و ''شارۆچکە'' و ''کۆشکەکە'' کە بە کۆمەڵ بە سێبەری سنۆپس ناسراون، شارۆچکەی جێفرسۆن و دەوروبەری بەڵگە دەکەن، وەک خێزانێکی فراوان کە فلیم سنۆپس سەرۆکایەتی دەکات خۆی دەخاتە ناو ژیان و دەروونی دانیشتوانی گشتیەوە. ناوچەی یۆکناپاتاوفا وەک دیمەنێکی دەروونی وەسف کراوە. کورتە چیرۆکەکەی " گوڵێک بۆ ئیمیلی " یەکەم چیرۆکی بوو کە لە گۆڤارێکی گەورەدا بڵاوکرایەوە، ''فۆڕم'', بەڵام لەلایەن خەڵکەوە گرنگییەکی کەمی پێدرا. دوای پێداچوونەوە و دووبارە بڵاوکردنەوەی، ناوبانگێکی زۆری بەدەستهێنا و ئێستا بە یەکێک لە باشترینەکانی دادەنرێت. فۆڵکنەر دوو بەرگی شیعری نووسی کە بە چاپی بچووک بڵاوکرانەوە بە ناوەکانی ''The Marble Faun'' (1924) و ''A Green Bough'' (1933) و کۆمەڵێک چیرۆکی نهێنی بە ''ناوی Knight's Gambit'' (1949). === ستایل و تەکنیک === کارل ڕۆلیسۆن ئاماژەی بەوە کردووە کە "وەک هونەرمەندێک"، فۆڵکنەر پێیوابووە "دەبێت لە سەرووی نیگەرانییە دونیاییەکان و تەنانەت ئەخلاقیشەوە بێت". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rollyson|یەکەم=Carl|سەردێڕ=The Life of William Faulkner|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=University of Virginia|ژپنک=٩٧٨-٠٨١٣٩٤٤٤٠١}}</ref> فۆڵکنەر بە شێوازی تاقیکارییەکەی ناسرابوو کە گرنگییەکی وردی بە دیکشن و کادەنس دانابوو. بە پێچەوانەی کەمکردنەوەی مینیمالیستی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] هاوچەرخی خۆی، فۆڵکنەر زۆرجار لە نووسینەکانیدا لە ڕژێمی هۆشیاری کەڵکی وەرگرتووە، و زۆرجار چیرۆکی زۆر سۆزداری، ورد، مێشکی، ئاڵۆز و هەندێکجاریش گۆتیک یان گرۆتێسکی لەبارەی چەندین کارەکتەری جۆراوجۆرەوە نووسیوە لەوانە کۆیلەی پێشوو یان نەوەی کۆیلەکان، سپیپێستی هەژار، کشتوکاڵی، یان چینی کرێکار باشوورییەکان، و ئەرستۆکراتی باشوور. پێشوازی ڕەخنەگرانی هاوچەرخی فۆکنەر تێکەڵ بوو، ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' ئاماژەی بەوەدا کە زۆرێک لە ڕەخنەگران کارەکانی وەک "تەختەی خاو لە ڕیالیزمی ساختە کە تاڕادەیەک شایستەیی کەمی وەک نووسینی جددی هەبووە" سەیر دەکەن. شێوازەکەی بە "پێچاوپێچێکی نەبڕاوە" وەسف کراوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ''ڕۆژنامەی پاریس ڕیڤیو'' لە ساڵی ١٩٥٦، فۆکنەر تێبینی کرد:<blockquote>با نووسەر دەست بە نەشتەرگەری یان خشتکێشان بکات ئەگەر ئارەزووی تەکنیکی هەیە. هیچ ڕێگەیەکی میکانیکی نییە بۆ ئەوەی نووسینەکە تەواو بکرێت، هیچ ڕێگایەکی کورت نییە. نووسەری گەنج گەمژە دەبێت ئەگەر تیۆرێک پەیڕەو بکات. بە هەڵەکانی خۆت فێری خۆت بکە؛ مرۆڤەکان تەنها بە هەڵە فێر دەبن. هونەرمەندی باش پێی وایە کەس ئەوەندە باش نییە کە ئامۆژگاری بکات. ئەو بێهودەیی باڵای هەیە. هەرچەندە سەرسام بێت بە نووسەرە کۆنەکە، دەیەوێت لێی بدات.</blockquote>هەر لەو چاوپێکەوتنەدا ژان شتاین دەڵێت "هەندێک کەس دەڵێن ناتوانن لە نووسینەکەت تێبگەن، تەنانەت دوای ئەوەی دوو سێ جار خوێندویانەتەوە. چ ڕێگەیەک پێشنیار دەکەیت بۆیان؟" فۆڵکنەر لە وەڵامدا دەڵێت: چوار جار بیخوێنەرەوە. کاتێک پرسیار لەبارەی کاریگەرییەکانیەوە دەکرێت، فۆکنەر دەڵێت "ئەو کتێبانەی دەیانخوێنمەوە ئەوانەن کە لە گەنجیدا دەمناسین و خۆشم دەویستن و وەک تۆ دەگەڕێمەوە بۆ هاوڕێ کۆنەکان: [[پەیمانی کۆن]], [[چارڵز دیکنز|دیکنز]], [[جۆزێف کۆنراد|کۆنراد]], [[سێرڤانتێس]], ''[[دۆن کیشۆت]] —'' ساڵانە ئەوە دەخوێنمەوە، وەک چۆن هەندێک کتێبی پیرۆز دەیکەن. [[گۆستاڤ فلۆبێر|فلۆبێرت]], [[ئۆنۆرێ دۆ بالزاک|بالزاک]] —ئەو جیهانێکی تەواو و نەگۆڕی خۆی دروستکردووە، خوێنێکی بەناودا تێدەپەڕێت." بیست کتێب- [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|دۆستۆیڤسکی]]، [[لیۆ تۆڵستۆی|تۆڵستۆی]]، [[ویلیام شێکسپیر|شکسپیر]] ناوبەناو [[ھێرمێن مێلڤێل|مێلڤیل]] و لە شاعیرەکان، [[کریستۆفەر مارلۆ|مارلۆ]]، کامپیون، [[بێن جۆنسۆن|جۆنسۆن]]، هێریک، [[جۆن دۆن|دۆن]]، کیتس و [[پێرسی بیشێ شیللی|شێلی]] دەخوێنمەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stein |یەکەم=Jean |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=The Art of Fiction No. 12 |ناونیشان=https://www.theparisreview.org/interviews/4954/the-art-of-fiction-no-12-william-faulkner |journal=[[Paris Review]] |بەرگ=Spring ١٩٥٦|issue=12}}</ref> فۆکنەر وەک هاوچەرخەکانی [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] و [[تی. ئێس. ئێلیۆت|تی ئێس ئێلیۆت]]، چیرۆک و بابەتەکانی ئەدەبیاتی کلاسیک لە چوارچێوەیەکی مۆدێرن بەکاردەهێنێت. جۆیس لە ''[[ئولیس|فیلمی یولیسسدا]]''، گەشتی پاڵەوانەکەی لیۆپۆڵد بلومی لەسەر سەرگەرمیەکانی ئۆدیسێس مۆدێل کردووە. ئێلیۆت، لە وتارەکەیدا "یولیسس، ڕێکخستن و ئەفسانە"، نووسیویەتی کە "لە بەکارهێنانی ئەفسانەدا، لە دەستکاریکردنی هاوتەریبییەکی بەردەوام لە نێوان هاوچەرخ و دێرینیدا، کاک جۆیس بەدوای میتۆدێکدا دەگەڕێت کە ئەوانی دیکە دەبێت بەدوایدا بگەڕێن. ئەوان تەقلیدکەر نابن، زیاتر لەو زانایەی کە دۆزینەوەکانی [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەنیشتاینێک]] بەکاردەهێنێت لە بەدواداچوون بۆ لێکۆڵینەوەکانی خۆی، سەربەخۆ. ئەوە بە سادەیی شێوازێکە بۆ کۆنترۆڵکردن، بۆ ڕێکخستن، بۆ پێدانی شێوە و گرنگییەک بە پانۆرامای بێئەندازەی بێهودەیی و ئانارشی کە مێژووی هاوچەرخە." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ricorso.net/rx/library/criticism/major/Joyce_JA/Eliot_TS.htm|سەردێڕ=T. S. Eliot, “Ulysses, Order, and Myth”, in The Dial (Nov 1923) |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Ricorso.net}}</ref> ئاماژەکانی فۆکنەر بۆ نووسەرانی پێشووتر بە ناونیشانەکانی بەڵگەی لەسەرە؛ ناونیشانی ''دەنگ و تووڕەیی'' لە تاکە قسەی ماکبێسەوە هاتووە: "حیکایەتێکە/ لەلایەن گەمژەیەکەوە دەگێڕدرێتەوە، پڕە لە دەنگ و تووڕەیی،/ هیچ مانایەکی نییە." کردنەوەی ڕۆمانەکە لە ڕوانگەی کەمئەندامی هزری بێنجی کۆمپسۆنەوە دەگێڕدرێتەوە. ناونیشانی کتێبی ''(As I Lay Dying)'' لە ''[[ئۆدیسە|ئۆدیسێی]]'' [[ھۆمیرۆس|هۆمەرەوە]] هاتووە، کە [[ئاگامێمنۆن]] لە کاتی ڕابردوودا قسەی کردووە: "لەکاتێکدا کە لە مردن پاڵکەوتم، ئەو ژنەی چاوی سەگەکەی چاوەکانی نەدەخستە خوارەوە کاتێک دەچوومە ناو هێدێسەوە". بە پێچەوانەوە ڕۆمانی فۆڵکنەر لە کاتی ئێستادا دەگێڕدرێتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brooks|یەکەم=Cleanth|سەردێڕ=William Faulkner: The Yoknapatawpha Country}}</ref> ناونیشانی کتێبی ( ''بڕۆ خوارەوە، موساس)'' لە ڕۆحانییەکی ئەمریکی ئەفریقاییەوە وەرگیراوە، و کتێبەکە تایبەتە بە "بۆ مامی / کارۆلین بار / میسیسیپی / [1840-1940] کە لە کۆیلایەتیدا لەدایکبووە و دڵسۆزییەکی بە خێزانەکەم بەخشی بەبێ وەستان یان حیسابکردنی پاداشت و بۆ منداڵیم پەرۆشی و خۆشەویستییەکی بێئەندازە." <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Simon |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Repudiation and Redemption in Go Down, Moses: Accounting, Settling, Gaming the System, and Justice |ناونیشان=https://muse.jhu.edu/pub/277/article/672751 |journal=The Southern Quarterly |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٣٠–٥٤|issn=2377-2050}}</ref> === تەوەر و شیکاری === فۆکنەر بانگەشە بۆ هەڵوەشاندنەوەی وردە وردەی [[جیاکردنەوەی ڕەگەزی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جیاکاری]] ڕەگەزی دەکرد <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Moss |یەکەم=Walter G. |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.laprogressive.com/racism/racism-and-rethinking-integration|سەردێڕ=Racism and Rethinking Integration - LA Progressive |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=LA Progressive |زمان=en}}</ref> و پێشوەختە ڕەگەزییەکانی کردە بابەتی ژمارەیەک بەرهەمەکانی لەوانە ''دزەپێکەر لە تۆزدا''، بەڵام ڕەخنەی لە جیاکاری زۆرەملێ یان خێرا دەگرت. لە ساڵی ١٩٥٦ لە ''گۆڤاری هارپەردا'' دژی جیاکاری قوتابخانەکان قسەی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abrameit |یەکەم=Megan |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://traffickinginstitute.org/incontext-william-faulkner/|سەردێڕ=William Faulkner: Practicing Freedom in a Divided South |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Human Trafficking Institute |زمان=en-US}}</ref> ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە [[مافی مەدەنی و سیاسی|چالاکوانانی مافە مەدەنییەکان]] دەبێ "بە هێواشی بڕۆن" و لە هەڵوێستەکانیاندا میانڕەوتر بن. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Cep |یەکەم=Casey |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New Yorker]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122111928/https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> وتارنووس و ڕۆماننووس جەیمس باڵدوین لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩٥٦دا "فۆڵکنەر و جیاکاری" لە ''پێداچوونەوەی حزبیدا''، زۆر ڕەخنەی لە بۆچوونەکانی فۆکنەر گرت لە دەوری جیاکاری ڕەگەزی، ڕەخنەی لە ئارگیومێنتەکەی "هێواشی بڕۆ" گرت "دوای زیاتر لە دوو سەد ساڵ لە کۆیلایەتی و نەوەد ساڵ لە نیمچە ئازادی" <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baldwin|یەکەم=James|ناونیشان=https://doi.org/10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|سەردێڕ=The Dixie Limited: Writers on William Faulkner and His Influence|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University Press of Mississippi|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩٦٨-٠٣٣٨-٢|editor-last=Inge|editor-first=M. Thomas|پەڕەکان=١١٤–١١٩|chapter=Faulkner and Desegregation|doi=10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> و وەک بەشێک لە کۆمەڵێک سپی پێستی خوێندەوار سەیری کرد باشوورییەکان کە بە درۆ پێیان وابوو کە دەکرێت زەمینەیەکی ناوەڕاست لە نێوان جیاکاریخوازان و یەکگرتنەوەدا هەبێت. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons" /> ڕالف ئێلیسۆن دەڵێت "کەس لە چیرۆکە خەیاڵییە ئەمریکییەکاندا ئەوەندەی نەکردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە جۆرەکانی کەسایەتی ڕەشپێستەکان وەک فۆڵکنەر". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mikics |یەکەم=David |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ellison's Invisible Man and Faulkner's Light in August: An Argument in Black and White |ناونیشان=https://academic.oup.com/litimag/article-abstract/23/2/194/6337219 |journal=[[Literary Imagination]] |بەرگ=٢٣|issue=2 |پەڕەکان=١٩٤–٢٠١|doi=10.1093/litimag/imab027 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> فەیلەسوفی فەرەنسی [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] نووسیویەتی کە فۆڵکنەر بە سەرکەوتوویی [[تراژیدیا|کارەساتی]] کلاسیکی هاوردە کردووە بۆ سەدەی بیستەم لە ڕێگەی "خولگەیەکی بێکۆتایی وشە و ڕستەی خۆی کە قسەکەر دەباتە ناو کۆتایی ئەو ئازارانەی کە لە ڕابردوودا نێژراون". ڕەخنەگرانی نوێ ئارەزووی کارەکانی فۆکنەریان کرد، کلینت بروکس ''وڵاتی یۆکناپاتاوفا'' و مایکل میلگەیت کتێبی ''دەستکەوتی ویلیام فۆکنەری'' نووسی. لەو کاتەوە ڕەخنەگران بە بەکارهێنانی ڕێبازی دیکە، وەک میتۆدی فێمینیست و دەروونشیکاری، سەیری کارەکانی فۆڵکنەریان کردووە. <ref name="Faulkner 2004" /> <ref>Wagner-Martin, Linda (2002). ''William Faulkner: Six Decades of Criticism''. East Lansing, MI: Michigan State University Press, {{ISBN|0-87013-612-7}}.</ref> بەرهەمەکانی فۆکنەر لە چوارچێوەی نەریتە ئەدەبییەکانی مۆدێرنیزم و ڕێنێسانسی باشووردا دانراون. == میرات == [[File:Rowan_Oak.JPG|alt=A white house set among trees|وێنۆک| ماڵەکەی فۆکنەر ڕۆوان ئۆک لەلایەن زانکۆی میسیسیپیەوە پارێزگاری لێدەکرێت.]] [[File:Plaque_Rue_William_Faulkner_-_Thiais_(FR94)_-_2022-04-14_-_2.jpg|وێنۆک| شەقامێکی پاریسی بە ناوی فۆڵکنەرەوە ناونراوە]] === کاریگەری === بەرهەمەکانی ویلیام فۆکنەر کاریگەرییەکی ڕوونیان لەسەر ڕۆماننووسی فەرەنسی [[کلود سیمۆن|کلۆد سیمۆن]] و و ڕۆماننووسی پورتوگالی ئەنتۆنیۆ لۆبۆ ئەنتونێس هەیە. کۆرماک مەکارتی بە "شاگردی فۆڵکنەر" وەسف کراوە. فۆڵکنەر بە شێوەیەکی بەرفراوان بە کەسایەتییەکی بەرز لە ئەدەبیاتی باشووردا دادەنرێت ; فلانێری ئۆکۆنۆر نووسیویەتی "بوونی فۆڵکنەر بە تەنیا لە ناو ئێمەدا جیاوازییەکی گەورە دروست دەکات لەوەی کە نووسەر دەتوانێت و ناتوانێت ڕێگە بە خۆی بدات. کەس نایەوێت کە کەر و عەرەبانەکەی لەسەر هەمان ڕێڕەوی ''دیکسی لیمیتەد'' کە دەقیژێنێتە خوارەوە بوەستێت". لە ساڵی ١٩٤٣ لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای وارنەر برادرز، فۆڵکنەر نامەیەکی هاندانی بۆ نووسەرێکی گەنجی میسیسیپی بە ناوی یۆدۆرا وێڵتی نووسی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=St. C. Crane |یەکەم=Joan |ڕێکەوت=١٩٨٩|سەردێڕ=William Faulkner to Eudora Welty: A Letter |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26475181 |journal=The Mississippi Quarterly |بەرگ=٤٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٢٣–٢٢٧|issn=0026-637X |jstor=26475181}}</ref> بەپێی ڕەخنەگر و وەرگێڕ ڤالێری مایڵز، کاریگەری فۆکنەر لەسەر چیرۆکی خەیاڵی ئەمریکای لاتین زۆرە، جیهانە خەیاڵییەکانی دروستکراو لەلایەن [[گابریێل گارسیا مارکێز|گابرێل گارسیا مارکێز]] ( ماکۆندۆ ) و خوان کارلۆس ئۆنێتی (سانتا ماریا) "زۆر لە دەمارەکانی" یۆکناپاتاوفادان، و کە " ''مردنی ئارتێمیۆی'' [[کاڕلۆس فوێنتێس|کارلۆس فۆنتێس]] بوونی نەدەبوو ئەگەر ''As I Lay Dying'' نەبوایە". فۆنتێس خۆی فۆڵکنەری وەک یەکێک لە نووسەرانی گرنگترین بۆی هێناوەتەوە. فۆڵکنەر کاریگەرییەکی زۆری لەسەر [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا|ماریۆ ڤارگاس لۆسا]] هەبووە، بەتایبەتی لەسەر ڕۆمانە سەرەتاییەکانی ''سەردەمی پاڵەوان'' و ''ماڵی سەوز'' و ''گفتوگۆ لە کاتدراییلدا''. ڤارگاس لۆسا ئیدیعای کردووە کە لە ساڵانی خوێندکاریدا زیاتر لە یۆکناپاتاوفا فێر بووە نەک لە پۆلەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html|سەردێڕ=The masters who influenced the Latin American Boom |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> خۆرخی لویس بۆرخێس شانازیی وەرگێڕانی کتێبی ''(The Wild Palms)'' ی فۆڵکنەر بۆ زمانی ئیسپانی دەکات، هەرچەندە دۆگلاس دەی پێی وایە مەحاڵ نییە کە ڕەنگە دایکی بۆرخێس وەرگێڕانەکەی کردبێت. هەروەها دەی پێی وایە کە ڕەنگە نوقمبوونی قووڵی بۆرخێس لە کتێبی ''دارخورما کێوییەکان'' و لێکۆڵینەوەکانیدا کاریگەری لەسەر ڕۆمانەکە هەبێت وەک فۆڕمی نووسینی خۆی کە هەڵیبژاردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Day |یەکەم=Douglas |بەستەری نووسەر=Douglas Day |ڕێکەوت=١٩٨٠|سەردێڕ=Borges, Faulkner, and The Wild Palms |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26436092?read-now=1&seq=1#page_scan_tab_contents |journal=Virginia Quarterly Review |بڵاوکەرەوە=University of Virginia |بەرگ=٥٦|issue=1 |jstor=26436092}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Vegh |یەکەم=Beatriz |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=The Wild Palms and Las palmeras salvajes: The Southern Counterpoint Faulkner/Borges |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/24907724 |journal=The Faulkner Journal |بەرگ=١١|issue=1/2 |پەڕەکان=١٦٥–١٧٩|jstor=24907724}}</ref> لە کتێبی ''توخمەکانی ستایلدا''، ئی. دواتر شێوازی فۆڵکنەر بەراورد دەکرێت لەگەڵ شێوازی [[ئێرنست ھێمینگوەی|هێمینگوای]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White|یەکەم=E. B.|سەردێڕ=[[The Elements of Style]]|ساڵ=١٩٧٥|edition=3rd|پەڕە=٢٢}}</ref> دوای مردنی، ئیستێل و کچەکەیان جیل لە ڕۆوان ئۆک ژیاون تا مردنی ئیستێل لە ساڵی ١٩٧٢. هەر لەو ساڵەدا موڵکەکە بە زانکۆی میسیسیپی فرۆشرا. خانوو و کەلوپەلەکانی زۆر وەک لە سەردەمی فۆکنەر پارێزگارییان لێدەکرێت. نووسینەکانی فۆکنەر لەسەر دیوارەکە پارێزراون، لەنێویاندا ئەو هێڵکارییە ڕۆژانەیەی کە هەفتەیەک دەگرێتەوە کە لەسەر دیوارەکانی لێکۆڵینەوە بچووکەکەی نووسیویەتی بۆ ئەوەی یارمەتی بدات ئاگاداری پێچ و پەناکانی پڵۆت بێت لە ڕۆمانی ''ئەفسانەیەکدا''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Block |یەکەم=Melissa |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south|سەردێڕ=William Faulkner's Home Illustrates His Impact On The South |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180811231059/https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=NPR.org |زمان=en}}</ref> بەشێک لە خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر بۆ دامەزراندنی دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر بووە. خەڵاتی ڕۆمانی یەکەمی دیار و بەرچاوی بەخشی؛ براوەکانی بریتی بوون لە ''ڕۆمانی'' ''ئاشتییەکی جیا'' ''لە'' ''نووسینی'' جۆن نۆلز، فیلمی ''ڤی''. لە ساڵی ١٩٨١ەوە، ئەمە بووە خەڵاتی PEN/Faulkner بۆ چیرۆکی خەیاڵی، کە لەلایەن چەندین کەسی دیکەوە، ماری لی سێتلەوە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی کتێبی نیشتمانی دامەزراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penfaulkner.org/2020/11/24/our-history/|سەردێڕ=Our History {{!}} The PEN/Faulkner Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Penfaulkner.org}}</ref> بەشێک لە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر وەرگیراون بۆ فیلم. وەڵامێکی جەمسەرگیرییان وەرگرتووە، زۆرێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر "ناتوانرێت فیلم بگیرێن". دوا بەرهەمی فۆڵکنەر بە ''ناوی The Reivers'' وەرگیرا بۆ فیلمێک لە ساڵی ١٩٦٩ کە [[ستیڤ مەکوین]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. فیلمی نیو-ڕۆژئاوایی [[تۆمی لی جۆنێس|تۆمی لی جۆنز]] ''سێ ناشتنی مێلکیادێس ئیسترادا'' بەشێکی لەسەر بنەمای فیلمی ''As I Lay Dying'' ی فۆکنەر بوو. لە کاتی داگیرکردنی فەرەنسا بە نازییەکان لە جەنگی جیهانی دووەمدا، داگیرکەرانی ئەڵمانیا ئەدەبیاتی ئەمریکییان قەدەغە کرد. بازاڕێکی ڕەشی کتێبە ئەمریکییەکان سەریهەڵدا و خوێندنەوەی بەرهەمەکانی هێمینگوای و فۆکنەر بوو بە کردەوەیەکی سەرپێچیکردن. فۆڵکنەر بە تایبەتی لە فەرەنسا بەناوبانگە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩دا لە ڕاپرسییەکدا دەریخستووە کە دووەم نووسەری بەناوبانگە (دوای تەنها [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]] ). [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆڵ سارتەری]] هاوچەرخ ڕایگەیاند کە "بۆ گەنجانی فەرەنسا، فۆکنەر خودایە"، [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆش]] وەرگێڕانێکی شانۆیی لە ''کتێبی (Requiem for a Nun)'' ی فۆکنەری شانۆگەری کردووە. لە کتێبی ''بێ هەناسەی'' ژان لوک گۆداردا، پاتریشیا ( ژان سیبێرگ ) قسەکانی لە ''کتێبی دارخورما کێوییەکان'' دەهێنێتەوە: "لە نێوان خەم و هیچدا، خەم و پەژارە وەردەگرم". <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Breathless (1960) – IMDb |ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt0053472/characters/nm0781029 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> هەروەها دووجار خەڵاتی کتێبی نیشتمانی ئەمریکای بەدەستهێناوە، بۆ ''چیرۆکە کۆکراوەکان'' لە ساڵی ١٩٥١ و ''ئەفسانەیەک'' لە ساڵی ١٩٥٥. دەزگای پۆستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٣ی ئابی ١٩٨٧دا مۆری پۆستەی ٢٢ سەنت بۆ ڕێزلێنان لێی دەرکرد فۆکنەر جارێک وەک پۆستماستەر لە زانکۆی میسیسیپی کاری کردووە و لە نامەی دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ١٩٢٣دا نووسیویەتی:<blockquote>تا لەژێر سیستەمی سەرمایەداریدا دەژیم، چاوەڕێی ئەوەم کە ژیانم لە ژێر کاریگەری داخوازییەکانی خەڵکی پارەداردا بێت. بەڵام نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم کە لە ئیمتیاز و بانگەوازی هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستە. ئەمە کاکە دەستلەکارکێشانەوەی منە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html|سەردێڕ=William Faulkner Resigns From His Post Office Job With a Spectacular Letter (1924) {{!}} Open Culture |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150325111001/http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref></blockquote>لە 10ی تشرینی یەکەمی 2019، نیشاندەرێکی مێژوویی ڕێڕەوی نووسەرانی میسیسیپی لە ڕۆوان ئۆک لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی دانرا، کە ڕێزلێنان لە بەشدارییەکانی ویلیام فۆکنەر لە دیمەنی ئەدەبی ئەمریکادا گرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Thompson |یەکەم=Jake |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/|سەردێڕ=William Faulkner marker added to Mississippi Writers Trail |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200617194407/https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=The Oxford Eagle}}</ref> فۆڵکنەر ڕێزێکی لە فلۆتی میسیسیپی هەیە بۆ 137ەمین نمایشی گوڵەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Staff |یەکەم=WXXV |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.wxxv25.com/visit-mississippi-unveils-float-for-137th-rose-parade/|سەردێڕ=Visit Mississippi unveils float for 137th Rose Parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=wxxv25.com}}</ref> === کۆکردنەوەکان === دەستنووسەکانی زۆربەی بەرهەمەکانی فۆڵکنەر، نامەنووسی، توێژینەوە کەسییەکان و زیاتر لە ٣٠٠ کتێبی کتێبخانەی کارکردنی لە کتێبخانەی کۆکردنەوە تایبەتەکانی بچووکی ئەلبێرت و شیرلی لە زانکۆی ڤێرجینیا نیشتەجێن، کە زۆربەی کاتەکانی لە ساڵانی کۆتاییدا لەوێ بەسەر بردووە. هەروەها کتێبخانەکە هەندێک لە زانیارییە کەسییەکانی نووسەر و کاغەزەکانی هاوکار و زانایانی سەرەکی فۆڵکنەری تێدایە، وەک ژیاننامەنووس [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]] و کتێبنامەنووس لینتۆن ماسی و سەرنووسەری ماڵی ڕاندۆم هاوس ئەلبێرت ئێرسکین. ماددە گرنگەکانی تری فۆکنەر لە زانکۆی میسیسیپی و سەنتەری هاری ڕانسۆم و [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک|کتێبخانەی گشتی نیویۆرک]] نیشتەجێن. هەروەها تۆمارەکانی ماڵی هەڕەمەکی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا نامەکانی فۆڵکنەر و بۆ فۆڵکنەر لەخۆدەگرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171229023255/http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ ئەکادیمیای سەربازی ئەمریکا ژوورێکی ویلیام فۆکنەری لە کتێبخانەکەیدا تەرخان کرد. == لیستی هەڵبژێردراوی بەرهەمەکان == * ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩) * ''وەک چۆن پاڵکەوتم لە مردن'' (١٩٣٠) * ''پەناگە'' (١٩٣١) * ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢) * ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' (١٩٣٦) * ''دارخورما کێوییەکان'' (١٩٣٩) * ''هاملێت'' (١٩٤٠) * ''بڕۆ خوارەوە، موسا'' (١٩٤٢) * ''دزەپێکەر لە تۆزدا'' (١٩٤٨) * ''ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) * ''شارۆچکەکە'' (١٩٥٧) * ''کۆشکەکە'' (١٩٥٩) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) == فیلمۆگرافی == * ''گۆشت'' (١٩٣٢) * ''ئەمڕۆ دەژین'' (١٩٣٣) * ''چیرۆکی تەمپڵ درەیک'' (١٩٣٣) * ''دەوریەی ژێردەریایی'' (١٩٣٨) * ''هێزی ئاسمانی'' (١٩٤٣) * ''بۆ ئەوەی هەتبێت و نەتبێت'' (1944) * ''خەوی گەورە'' (١٩٤٦) * ''خاکی فیرعەونەکان'' (١٩٥٥) * ''فریشتە لەکەدارەکان'' (١٩٥٧) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٩) === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} * {{IMDb name|0001203}} * [http://faulkner.iath.virginia.edu Digital Yoknapatawpha] * [https://faulkner.lib.virginia.edu Faulkner at Virginia: An Audio Archive] * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://egrove.olemiss.edu/mjdain/|سەردێڕ=Martin J. Dain Collection (Complete Collection) {{!}} Martin J. Dain Collection {{!}} University of Mississippi |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=eGrove Digital Collections}} * {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ناونیشان=https://oxfordlafayettemshistory.com/pictures-hdrgp-dP2ym/p/funeral-on-the-water|سەردێڕ=William Faulkner's Funeral on the Hill |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Lafayette County Digital Museum}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕۆمانەکان|شیعر|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|William Faulkner}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] nnskqyrytoxpbk5tnnvoi7d6opwf1e2 1698711 1698710 2026-11-01T11:53:04Z Shaween 18477 1698711 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer| name=ویلیام فۆکنەر |image=Carl Van Vechten - William Faulkner (greyscale and cropped).jpg|caption=فۆکنەر له 1954|birth_name=ویلیام کوتبێرت فۆکنەر<!-- His birth name was spelled FALKNER, later, its spelling was changed to Faulkner. -->|birth_date={{birth date|1897|09|25}}|birth_place=[[نیو ئەلبانی، میسیسیپی]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].|death_date={{death date and age|1962|07|06|1897|09|25}}|death_place=بایهایلیا، میسیسیپی، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]|education=<!-- Per MOS:INFOEDU, for post-secondary graduates only -->|spouse={{marriage|ئێستێل ئۆلدهام|June 1929}}|children=1|notable_works={{ubl|''دەنگ و تووڕەیی'' (1929)|''وەک لەناو مردوواندا پاڵکەوتووم'' (1930)|''پەناگە (ڕۆمانی فۆکنەر)|پەناگە'' (1931)|''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (1932)|''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (1936)|''ئەفسانەیەک'' (1954)}}|awards={{ubl|[[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] (1949)|خەڵاتی کتێبی نیشتمانی |(1951, 1955)|خەڵاتی پۆلیتزەر بۆ ئەدەبیات (1955, 1963)}}|signature=Faulkner signature.png}}  '''ویلیام کوتبێرت فۆکنەر''' (٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧&nbsp;– ٦ی تەمموزی ١٩٦٢) نووسەرێکی ئەمریکییە. ئەو بە ڕۆمان و کورتە چیرۆکەکانی ناسراوە کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا کاونتی, [[میسیسیپی]], وەستانێکە بۆ ناوچەی لافایێت کە زۆربەی ژیانی تێدا بەسەر بردووە. براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات لە ساڵی ١٩٤٩, فۆکنەر یەکێکە لە نووسەرە بەناوبانگەکانی ئەدەبی ئەمریکی, زۆرجار بە گەورەترین نووسەری ئەدەبی باشوور دادەنرێت و وەک یەکێک لە کاریگەرترین و گرنگترین نووسەرانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. فۆڵکنەر لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە و لە شاری ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی گەورە بووە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]] پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانەی کەنەدا کرد، بەڵام لە شەڕدا خزمەتێکی نەکرد. گەڕانەوەی بۆ ئۆکسفۆرد، بۆ ماوەی سێ وەرز لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی پێش ئەوەی وازی لە خوێندن بهێنێت. ڕووی لە [[نیوئۆرلەنس|نیو ئۆرلینز]] کرد، لەوێ یەکەم ڕۆمانی ''مووچەی سەربازان'' (١٩٢٥)ی نووسی. گەڕایەوە ئۆکسفۆرد و فیلمی ''Sartorris'' (1927)ی نووسی، کە یەکەم بەرهەمی بوو لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا. لە ساڵی ١٩٢٩دا ''کتێبی دەنگ و تووڕەیی'' بڵاوکردەوە. ساڵی دواتر نووسیویەتی ''As I Lay Dying''. دواتر لەو دەیەیەدا، ''لە مانگی ئابدا نووسیویەتی Light'' ; ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' '';'' و ''زە وایلد پاڵمز''. هەروەها وەک سیناریۆنووس کاری کردووە، بەشداری کردووە لە ڕۆمانی ''(To Have and Have Not'' و<nowiki><i id="mwPA">The Big Sleep</i></nowiki> )ی هاوارد هۆکس کە لە ڕۆمانی ڕیمۆند چاندلەرەوە وەرگیراوە. ناوبانگی فۆکنەر دوای بڵاوکردنەوەی ڕۆمانی ''فۆلکنەری گەورە'' (1946)ی مالکۆم کاولی گەشەی کرد، هەروەها خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1949ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> تاکە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە کە لەدایکبووی شاری میسیسیپییە. دوو لە بەرهەمەکانی بە ''ناوەکانی ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) و ''ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) خەڵاتی پولیتزەری بۆ چیرۆکی خەیاڵی بەدەستهێنا. فۆکنەر لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە لە مانگی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی [[جەڵدەی دڵ|جەڵتەی دڵەوە]] گیانی لەدەستدا. ڕالف ئێلیسۆن بە "گەورەترین هونەرمەند کە باشوور بەرهەمی هێناوە" ناوی بردووە. == ژیان == === منداڵی و میرات === [[File:William_Clark_Falkner.jpg|وێنۆک| فۆڵکنەر لە ژێر کاریگەری چیرۆکەکانی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە باپیرە گەورەی باوکی و هاوناوی بوو.]] فۆڵکنەر لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧ لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە، یەکەم کوڕی چوار کوڕی مۆری کوتبێرت فالکنەر و مۆد باتلەر بووە.<ref name="Ole Miss">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151101145349/http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Olemiss.edu}}</ref> خێزانەکەی چینی ناوەڕاستی سەرەوە بوون، بەڵام "تەواو لە ئەرستۆکراسی پەتۆی فیۆداڵی کۆن نەبوون". دوای ئەوەی مۆد پلانی مۆری بۆ بوون بە ڕەنجەر لە تەکساس ڕەتکردەوە، خێزانەکە لە ساڵی ١٩٠٢دا ڕوویان لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی کرد، کە باوکی فۆکنەر لەوێ جێگیرخانەیەکی جل و بەرگی و فرۆشگای ڕەقەکاڵای دامەزراند پێش ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری بازرگانی زانکۆی میسیسیپی.<ref name="Minter 1980, p. 8" /> جگە لە ماوەی کورت لە شوێنەکانی تر، فۆڵکنەر تا کۆتایی ژیانی لە ئۆکسفۆرد ژیاوە.<ref name="Ole Miss" /><ref name="Nobel Prize">{{Nobelprize}}</ref> فۆکنەر تەمەنی کوڕێتی بە گوێگرتن لەو چیرۆکانەی بەسەر برد کە لەلایەن گەورەکانیەوە بۆی دەگێڕدرانەوە – چیرۆکەکان کە [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆ]] و کۆیلایەتی و [[کوو کڵەس کڵان|کو کلۆکس کلان]] و بنەماڵەی فۆکنەریان گرتەوە.<ref name="ReferenceA">Minter, David L. ''William Faulkner, His Life and Work''. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1980; {{ISBN|0-8018-2347-1}}</ref> ویلیامی گەنج زۆر کاریگەری مێژووی خێزانەکەی و ئەو ناوچەیەی کە تێیدا ژیاوە بووە. میسیسیپی هەستی نوکتەیی ئەو، هەستی پێگەی کارەساتباری [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییەکانی]] " [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ڕەش]] و [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپی]] "، تایبەتمەندی کارەکتەرە باشوورییەکان و بابەتەکانی بێ کات، لەوانەش کەسانی زیرەکی توند کە لە پشت ڕووبەری کوڕە باش و سادە و سادەکانەوە نیشتەجێن، دیاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |journal=The New Yorker |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بە تایبەتی کاریگەری چیرۆکەکانی باپیرە گەورەی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە بووبووە کەسایەتییەکی نزیک لە ئەفسانەیی لە باکووری میسیسیپی. فالکنەری گەورە لە هەژاریدا لەدایک بووە، کەسێکی توندڕەوی دیسپلین بووە و عەقیدێکی کۆنفیدڕاڵی بووە. دوو جار بە تۆمەتی کوشتن دادگایی کرا و بێتاوان دەرچوو، بووە ئەندامی ماڵی میسیسیپی و بووەتە خاوەنی بەشێکی هێڵی ئاسن پێش ئەوەی لەلایەن هاوخاوەنەکەیەوە بکوژرێت. فۆڵکنەر زۆر لایەنی ژیاننامەی باپیرە گەورەی لە بەرهەمەکانی دواتردا جێگیر کردووە. فۆڵکنەر سەرەتا لە قوتابخانەدا سەرکەوتوو بوو و پۆلی دووەمی بەجێهێشت. بەڵام لە شوێنێکەوە لە پۆلی چوارەم و پێنجەمەوە دەستی پێکرد، منداڵێکی بێدەنگتر و کشاوەتر بوو. ناوبەناو یاری وازهێنانی دەکرد و بێباک بوو لە کاری قوتابخانە. بەڵکو گرنگی بە لێکۆڵینەوە لە مێژووی میسیسیپی دا. دابەزینی ئاستی ئاستی لە قوتابخانەدا بەردەوام بوو و فۆڵکنەر کۆتایی بە دووبارەکردنەوەی پۆلەکانی یازدە و دوانزە هێنا و هەرگیز لە ئامادەیی دەرنەچوو.<ref name="ReferenceA" /> لە تەمەنی هەرزەکاریدا لە ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام (١٨٩٧-١٩٧٢) کە کچە بەناوبانگەکەی مەیجر لیموێل و لیدا ئۆلدهام بوو، هاوڕێیەتی دەکات و هەروەها پێیوابوو کە هاوسەرگیری لەگەڵ دەکات. بەڵام ئیستێل لە کاتی ڕۆمانسیەتەکەیاندا لەگەڵ کوڕانی دیکەدا هاوڕێیەتی دەکات و لە ساڵی ١٩١٨دا کۆرنێل فرانکلین (پێنج ساڵ لە فۆکنەر گەورەترە) پێش ئەوەی فۆڵکنەر پێشنیاری هاوسەرگیری بۆ بکات. ئەویش قبوڵى کرد. {{تێبینی|He proposed marriage to her before Faulkner did. Her parents insisted she marry Franklin for various reasons: he was an Ole Miss law graduate, had recently been commissioned as a major in the [[Hawaii Army National Guard]], and came from a respectable family with whom they were old friends.<ref name="Parini 2004 pp. 36"/>}} === گەشت بۆ باکوور و نووسینە سەرەتاییەکان === کاتێک تەمەنی ١٧ ساڵ بوو، فۆڵکنەر فیل ستۆن ی ناسی، کە بووە کاریگەرییەکی گرنگی سەرەتایی لەسەر نووسینەکانی. ستۆن چوار ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو و لە یەکێک لە خێزانە گەورەکانی ئۆکسفۆردەوە هاتبوو؛ خولیای ئەدەبیات بووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە [[زانکۆی یەیڵ|یێڵ]] و زانکۆی میسیسیپی هەبووە. ستۆن بەشێک لە شیعری سەرەتایی فۆڵکنەری خوێندەوە و سەرسام بوو، بوو بە یەکێک لە یەکەم کەسەکان کە بەهرەی فۆڵکنەری ناسی و هانی دا. ستۆن ڕاهێنەری فۆڵکنەری گەنج بوو، بەرهەمەکانی نووسەرانی وەک [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] ناساند کە کاریگەرییان لەسەر نووسینی فۆکنەر خۆی هەبوو. فۆڵکنەر لە سەرەتای بیستەکانی تەمەنیدا ئەو شیعر و کورتە چیرۆکانەی کە نووسیبووی بۆ ستۆن بە هیوای چاپکردنیان بەخشییە ستۆن. ستۆن ئەمانەی بۆ بڵاوکەرەوەکان نارد، بەڵام بە شێوەیەکی یەکسان ڕەتکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953">Coughlan, Robert. ''The Private World of William Faulkner'', New York: Harper & Brothers, 1953 {{ISBN|0-8154-0424-7}}</ref> لە بەهاری ساڵی ١٩١٨، فۆڵکنەر گەشتێکی کرد بۆ ئەوەی لەگەڵ ستۆن لە یێڵ بژی، کە یەکەم گەشتی بوو بۆ باکوور. لە ڕێگەی ستۆنەوە، فۆکنەر نووسەرانی وەک [[شێروود ئەندەرسۆن]] و [[ڕۆبێرت فرۆست|ڕۆبەرت فرۆست]] و [[ئێزرا پاوەند|ئێزرا پاوند]] ناسی. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ڕێکەوت=١٩١٩|ناونیشان=https://www.fold3.com/image/614970413/1567-page-260-uk-royal-air-force-airmens-service-records-1918-1940|سەردێڕ=1567 - Page 260 - UK, Royal Air Force Airmens&#039; Service Records, 1918-1940 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Fold3.com}}</ref> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> [[File:William_Faulkner_in_Toronto,_Canada_(1918).jpg|alt=Faulkner is pictured in a military uniform and cap, leaning on a cane. A caption reads "Royal Flying Corps".|وێنۆک| فۆڵکنەر وەک کادێت لە هێزی ئاسمانی کەنەدا، ساڵی ١٩١٨]] لە ٤ی ژانویەی ١٩١٩ بەهۆی کۆتایی هاتنی جەنگەوە وەک سەربازی تایبەت (پۆلی دووەم) لە کارەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی ١٧٩ ڕۆژ خزمەت دەکات.<ref name="auto" /> سەرەڕای ئەوەی لە نامەکانیدا ئیدیعای ئەوە دەکات، فۆڵکنەر مەشقی کابینەی فڕۆکەوانی وەرنەگرتووە و هەرگیز فڕینی نەکردووە. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩١٨دا کە گەڕایەوە بۆ ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر چیرۆکی جەنگی درۆینەی بۆ ناسیاوەکانی گێڕایەوە و تەنانەت برینێکی جەنگی ساختە کرد. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto" /> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩١٩ ناوی خۆی تۆمارکردووە، بۆ ماوەی سێ وەرز خوێندوویەتی پێش ئەوەی لە تشرینی دووەمی ١٩٢٠ وازی لە خوێندن هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100922051232/http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> فۆڵکنەر پەیوەندی بە برایەتی سیگما ئەلفا ئیپسیلۆنەوە کرد، و بەدوای خەونەکەیدا ڕۆیشت بۆ ئەوەی ببێتە نووسەر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Messenger|یەکەم=Christian K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|سەردێڕ=Sport and the Spirit of Play in American Fiction: Hawthorne to Faulkner|ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٥١٦٦١-٧|پەڕە=٢١٩|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302103604/https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار وانەکانی بەجێدەهێشت و لە زمانی ئینگلیزیدا نمرەی "D"ی وەرگرتووە. بەڵام هەندێک لە شیعرەکانی لە بڵاوکراوەکانی کەمپسدا بڵاوکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953" /> لە ساڵی ١٩٢٢ شیعری "پۆرترێت" لە گۆڤاری ئەدەبی نیو ئۆرلینز ''دابل دیلەر'' بڵاوکرایەوە. گۆڤارەکە دوای سێ ساڵ کۆمەڵە چیرۆکی "نیو ئۆرلینز"ی خۆی بڵاوکردەوە. دوای ئەوەی وازی لە خوێندن هێنا، کۆمەڵێک کاری سەیر و سەمەرەی وەرگرت: لە کتێبفرۆشێکی شاری نیویۆرک، وەک دارتاش لە ئۆکسفۆرد و وەک پۆستماستەری ئۆلێ میس. ئەو بەم بەیاننامەیە دەستی لە پۆستەخانە کێشایەوە: "نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم لە ژێر کاریگەری هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستەدا". === نیو ئۆرلینز و ڕۆمانە سەرەتاییەکان === {{سندووقی وتە|The peacefullest words. Peacefullest words. ''Non fui. Sum. Fui. Non sum.'' Somewhere I heard bells once. Mississippi or Massachusetts. I was. I am not. Massachusetts or Mississippi. Shreve has a bottle in his trunk. ''Aren't you even going to open it'' Mr and Mrs Jason Richmond Compson announce the ''Three times. Days. Aren't you even going to open it'' marriage of their daughter Candace ''that liquor teaches you to confuse the means with the end'' I am. Drink. I was not. Let us sell Benjy's pasture so that Quentin may go to Harvard and I may knock my bones together and together. I will be dead in. Was it one year Caddy said.}}  [[File:FQFauknerPirates.jpg|ڕاست|وێنۆک| لە ماوەی بەشێک لە کاتەکانی لە نیو ئۆرلینز، فۆکنەر لە خانوویەکدا لە گەڕەکی فەرەنسی (وێنەی ناوەڕاست زەرد) دەژیا.]] لە ساڵی ١٩٢٥ەوە، فۆڵکنەر شوقەیەکی لە شەقامی سانت پیتەر لەگەڵ تەلارساز و هونەرمەند ویلیام سپراتلینگ هاوبەش کرد. ساڵی دواتر بە شێوەیەکی تایبەت ''شێروود ئەندەرسۆن و کرێۆلە بەناوبانگەکانی دیکەیان'' بڵاوکردەوە، کە پارۆدییەک بوو لە ڕۆمانی ''شازادەی وێڵز و ئەمریکییە بەناوبانگەکانی دیکەی'' میگێل کۆڤاروبیاس، کە کاریکاتێرەکانی سپراتلینگیان لەبارەی بازنەی ئەدەبی چارەکی فەرەنسی لەگەڵ نووسین و پێشەکییەکی فۆڵکنەر تێکەڵ کرد. <ref name="Littleton2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Littleton|یەکەم=Taylor D.|سەردێڕ=William Spratling: His Life and Art|بڵاوکەرەوە=Louisiana State University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧١-٥٦٢٦-١|edition=Louisiana paperback|شوێن=Baton Rouge}}</ref> {{Rp|74–80}}<ref name="MorrillBerk1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrill|یەکەم=Penny Chittim|سەردێڕ=Mexican Silver: 20th Century Handwrought Jewelry & Metalwork|دوایین٢=Berk|یەکەم٢=Carole A.|بڵاوکەرەوە=Schiffer Publishing|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٤٣-٠٦٦٣-١|edition=Revised|شوێن=Atglen, Pennsylvania}}</ref> {{Rp|17}} لە کاتێکدا زۆربەی نووسەرانی نەوەی فۆڵکنەر گەشتیان بۆ ئەوروپا کردووە و لە ئەوروپا دەژیا، فۆڵکنەر لە ئەمریکا بە نووسین ماوەتەوە. فۆکنەر نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٢٥ی لە [[نیوئۆرلەنس|شاری نیو ئۆرلینز]] لە ویلایەتی لویزیانا بەسەر برد، کە زۆرێک لە هونەرمەندان و نووسەرانی بۆهێمی لەوێ دەژیا، بە تایبەتی لە گەڕەکی فەرەنسی کە فۆکنەر تێیدا ژیاوە لە مانگی ئازارەوە. لە ماوەی ژیانیدا لە نیو ئۆرلینز، فۆکۆسی فۆکنەر لە شیعرەوە بۆ نۆسراو گۆڕا و شێوازی ئەدەبی ئەو گۆڕانکارییەکی بەرچاوی لە ڤیکتۆریانەوە بۆ مۆدێرنیستی ئەنجامدا. ''ڕۆژنامەی تایمز-پیکایون'' چەندین کورتە بەرهەمی نۆسراوی خۆی بڵاوکردەوە. هەر لەو ماوەیەدا فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ''ناوی مووچەی سەربازەکان'' لە شاری نیو ئۆرلینز نووسی. ئەندەرسۆن یارمەتی دا لە دەستەبەرکردنی بڵاوکردنەوەی، هەروەها بڵاوکردنەوەی ''مێشوولە'', بە پێشنیارکردنی هەردوو بەرهەمەکە بۆ بڵاوکەرەوەکەی. <ref name="Faulkner 2004">Hannon, Charles. "Faulkner, William". ''The Oxford Encyclopedia of American Literature''. Jay Parini (2004), Oxford University Press, Inc. The Oxford Encyclopedia of American Literature: (e-reference edition). Oxford University Press {{Doi|10.1093/acrefore/9780190201098.013.484}}</ref> ئەمانە و بەرهەمە سەرەتاییەکانی تری فۆکنەر لە بەرهەمەکانی هاوچەرخەکانی وەک [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] و ئێف سکۆت فیتزجێراڵد دەچوو، هەندێکجار نزیک بوو لە دەستەواژەی گونجاو. خانووە بچووکەکە لە 624 Pirate's Alley، تەنها لە گۆشەی کاتدراڵی سانت لویس لە نیو ئۆرلینز، ئێستا شوێنی کتێبەکانی Faulkner House Books ە، کە هەروەها وەک بارەگای کۆمەڵەی Pirate's Alley Faulkner کاردەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.wordsandmusic.org|سەردێڕ=Words and Music – A Literary Feast in New Orleans |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120628224641/http://www.wordsandmusic.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> لە هاوینی ساڵی ١٩٢٧دا، فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی نووسی کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا ''بە ناوی ئاڵاکان لە تۆزدا'' دانرا. ئەم ڕۆمانە زۆر سوودی لە نەریت و مێژووی باشوور وەرگرتووە، کە فۆڵکنەر لە تەمەنی گەنجیدا تێیدا سەرقاڵ بووە. ئەو لەگەڵ تەواوبوونی ڕۆمانەکەدا لەڕادەبەدەر شانازی بە ڕۆمانەکەوە دەکرد و پێیوابوو کە هەنگاوێکی بەرچاوە لە دوو ڕۆمانی پێشوویدا- بەڵام کاتێک پێشکەشکرا بۆ بڵاوکردنەوە بۆ Boni &amp;amp; Liveright, ڕەتکرایەوە. فۆڵکنەر بەم ڕەتکردنەوە وێران بوو بەڵام لە کۆتاییدا ڕێگەی بە بریکاری ئەدەبی خۆی، بن واسۆن، دا دەستکاری دەقەکە بکات و ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٢٩ بە ناوی ''سارتوریس بڵاوکرایەوە.'' <ref name="Faulkner 2004" /> {{تێبینی|The original version was issued as ''[[Flags in the Dust]]'' in 1973.}} ئەم بەرهەمە جێگەی سەرنج بوو کە یەکەم ڕۆمانی بوو کە باسی شەڕی ناوخۆی دەکرد نەک جەختکردنەوە هاوچەرخەکان لەسەر جەنگی جیهانی یەکەم و میراتەکەی. لە کۆتاییدا کچەکەی فۆڵکنەر، جیل، پەیوەندی بە مامۆستای زانکۆی ڤێرجینیا دۆگلاس دەیەوە کرد سەبارەت بە گەڕاندنەوەی دەقەکە. نزیکەی یەک لەسەر چوار لە دەستنووسە ڕەسەنەکە لەلایەن واسۆنەوە بڕدرابوو بۆ ئەوەی داواکارییەکانی بڵاوکەرەوەکانی هارکۆرت، براس لە ساڵی ١٩٢٩دا جێبەجێ بکات. بە کارکردن لە تایپسکریپتێکی ماوەتەوە، دای بڕگە بڕاوەکانی گەڕاندەوە بەڵام لانیکەم بەشێکی زیادکراوی لە دەقی بڵاوکراوەدا لەخۆگرتبوو. ئەم چاپە نوێیە کە لە ساڵی ١٩٧٣ بڵاوکرایەوە، ناونیشانی ڕەسەنی فۆکنەریشی گەڕاندەوە بە ناوی ''ئاڵاکان لە تۆزدا.'' وەشانی سێیەمی نۆئێل پۆلک لەو کاتەوە جێگەی دای گرتووە و لەلایەن ڕاندۆم هاوسەوە بە دەقی یەکلاکەرەوە دادەنرێت کە بڵاوکەرەوەی ئێستای چیرۆکە خەیاڵییەکانی فۆڵکنەرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠١٢|ناونیشان=https://faulkner.drupal.shanti.virginia.edu/content/flags-dust|سەردێڕ=Flags in the Dust (Text Key 217) {{!}} The Digital Yoknapatawpha Project |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=The Digital Yoknapatawpha Project}}</ref> === ''دەنگ و توڕەیی'' === [[File:The_Sound_and_the_Fury_(1929_1st_ed_dust_jacket).jpg|وێنۆک| ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)]] لە پاییزی ساڵی ١٩٢٨، تەنها دوای ٣١ ساڵەی لەدایکبوونی، فۆکنەر دەستی کرد بە کارکردن لەسەر ''فیلمی The Sound and the Fury''. سەرەتا بە نووسینی سێ کورتە چیرۆک لەسەر کۆمەڵێک منداڵ بە ناوی کۆتایی کۆمپسۆن دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند دەستی کرد بە هەستکردن بەوەی کە ڕەنگە ئەو کارەکتەرانەی کە دروستی کردوون باشتر گونجاو بن بۆ ڕۆمانێکی تەواو. ڕەنگە لە ئەنجامی نائومێدی لە ڕەتکردنەوەی سەرەتایی فیلمی ''ئاڵاکان لە تۆزدا''، ئێستا فۆکنەر بێباک بووبوو لە بڵاوکەرەوەکانی و ئەم ڕۆمانەی بە شێوازێکی زۆر تاقیکاریتر نووسیبوو. لە وەسفکردنی پرۆسەی نووسین بۆ ئەم بەرهەمەدا، فۆڵکنەر دواتر وتی ڕۆژێک وا دیار بوو دەرگاکەم لە نێوان خۆم و هەموو ناونیشانی بڵاوکەرەوە و لیستی کتێبەکاندا داخست. بە خۆمم گوت: ئێستا دەتوانم بنووسم.' === ١٩٢٩ {{En dash}} ١٩٣١ === لە ساڵی ١٩٢٩ فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام هاوسەرگیری کرد و ئەندرۆ کوهن وەک باشترین پیاو لە ئاهەنگی هاوسەرگیرییەکەدا کاری کرد. ئیستێل دوو منداڵی هاوسەرگیری پێشووی لەگەڵ کۆرنێل فرانکلین لەگەڵ خۆی هێنا و فۆکنەر هیوای خواست وەک نووسەرێک پشتگیری خێزانە نوێیەکەی بکات. فۆکنەر و ئیستێل یەک منداڵیان پێکەوە هەبوو، کچەکەیان جیل (١٩٣٣-٢٠٠٨). لە ساڵی 1929 دەستی بە نووسینی ''As I Lay Dying'' کردووە لەکاتێکدا بە شۆفتی شەوانە لە زانکۆی میسیسیپی پاوەر هاوس کاردەکات. ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٣٠ بڵاوکراوەتەوە. لە ساڵی ١٩٣٠ەوە، فۆڵکنەر بەشێک لە کورتە چیرۆکەکانی بۆ گۆڤارە نەتەوەییە جیاوازەکان نارد. چەندین لەوانە بڵاوکرانەوە و داهاتێکی ئەوتۆیان بۆ هێنا کە بتوانێت خانوویەک لە ئۆکسفۆرد بۆ خێزانەکەی بکڕێت، کە ناوی لێنا ڕۆوان ئۆک. فۆڵکنەر بەهۆی خواستی پارە پەیداکردنەوە سووتەمەنی پێدرا، ''کتێبی سانکچەری'' نووسی. بە وەرگرتنی ڕۆیاڵیتی سنووردار لە کارەکانی، کورتە چیرۆکی لە گۆڤارەکانی وەک ''ڕۆژنامەی ئێوارەی شەممە پۆستدا'' بڵاوکردەوە بۆ تەواوکردنی داهاتەکەی. لە ساڵی ١٩٣١ یەکەم منداڵی فۆڵکنەر، کچێک کە ناویان ناوە ئەلاباما، لەدایک بوو، بەڵام دوای ٩ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al.com/entertainment/2015/09/the_tragic_tale_of_william_fau.html|سەردێڕ=The tragic tale of William Faulkner's forgotten daughter, Alabama Faulkner |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Al.com}}</ref> === ''ڕووناکی لە مانگی ئاب'' و ساڵانی هۆلیوود === [[File:Light_in_August_(1932_dust_jacket_cover).jpg|ڕاست|وێنۆک| ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢)]] تا ساڵی ١٩٣٢ فۆڵکنەر پێویستی بە پارە بوو. داوای لە واسۆن کرد مافی زنجیرەییکردنی ڕۆمانەکەی کە تازە تەواو بووە، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا''، بە گۆڤارێک بە ٥ هەزار دۆلار بفرۆشێت، بەڵام هیچیان ئەو ئۆفەرەیان قبوڵ نەکرد. پاشان [[مێترۆ-گۆلدوین-مایر|ستۆدیۆی ئێم جی ئێم]] پێشنیاری کرد بۆ فۆکنەر کار بکات وەک سیناریۆنووس لە هۆلیوود. فۆڵکنەر بینەرێکی بەئەمەکی فیلم نەبوو و ڕەخنەی هەبوو لە کارکردن لە پیشەسازی فیلمدا. وەک ئاندرێ بلایکاستن کۆمێنت دەکات، "پێویستی زۆری بە پارە بوو و هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو کە چۆن بەدەستی بهێنێت... بۆیە چووە هۆلیوود". ئاماژە بەوە کراوە کە نووسەرانی وەک فۆڵکنەر هەمیشە بەهۆی لێهاتوویی نووسینیانەوە بەکرێ نەگیراون بەڵکو "بۆ بەرزکردنەوەی شکۆمەندی ئەو...نووسەرانەی کە بەکرێیان گرتووە". <ref name="Bleikasten 2017 218" /> لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٣٢ گەیشتە [[شاری کولڤەر، کالیفۆرنیا|شاری کالڤەر سیتی لە ویلایەتی کالیفۆرنیا]]. ئەو کارە پەیوەندییەکی وردە وردەی لەگەڵ فیلمسازی و لەگەڵ کالیفۆرنیا دەستپێکرد، ئەمەش قورس بوو بەڵام بەرگەی گرت بۆ ئەوەی "مووچەیەکی بەردەوام بەدەستبهێنێت کە خێزانەکەی لە ماڵەوە پشتگیری دەکرد". <ref name="Solomon 2017 1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180140/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەتا ئارەزووی کارکردنی لەسەر کارتۆنەکانی میکی ماوس ڕاگەیاند، درکی بەوە نەکرد کە لەلایەن [[ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی|کۆمپانیای واڵت دیزنی پرۆداکشنزەوە]] بەرهەم هێنراون نەک کۆمپانیای MGM. یەکەم سیناریۆی فیلمی ''ئەمڕۆ دەژین'' بوو کە وەرگێڕانی کورتە چیرۆکەکەی بوو بە ناوی "Turnabout"، کە وەڵامێکی تێکەڵاوی وەرگرت. پاشان وەرگێڕانێکی شاشەیی لە ''فیلمی سارتوریس'' نووسی کە هەرگیز بەرهەم نەهێنرا. لە ساڵی ١٩٣٢ تا ١٩٥٤ فۆکنەر کاری لەسەر نزیکەی ٥٠ فیلم کردووە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٤، فۆڵکنەر وەرگێڕانی سیناریۆی ڕۆمانی ''(هەبێت و نەبوونی)'' ی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] نووسی. فیلمەکە یەکەم فیلم بوو کە لۆرن باکال و [[ھەمفری بۆگارت|هامفری بۆگارت]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. بۆگارت و باکال ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە ''فیلمی The Big Sleep'' ی هۆکس، کە فیلمێکی دیکەیە کە فۆڵکنەر کاری لەسەر کردووە. فۆڵکنەر ڕەخنەی زۆری لەو شتانە گرت کە لە هۆلیوود دۆزیبوویەوە و نامەی دەنووسی کە "لە تۆنێکی تونددا، وێنەیەکی نەگبەتانەی هونەرمەندێکی ئەدەبی دەکێشا کە لە بابلێکی کولتووریدا زیندانی کراوە ". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180152/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە زانایان سەرنجیان هێناوەتە سەر ئەو دووڕیانەی کە تووشی بووە و ئەو سەختییەی کە بووەتە هۆی ناخۆشییەکی جددی. <ref name="Solomon 2017 1" /> <ref name="Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Leitch, Thomas |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance |journal=Journal of Screenwriting |بەرگ=٧|issue=1 |پەڕەکان=١١٣–١٢٧|doi=10.1386/josc.7.1.113_1}}</ref> لە هۆلیوود لەگەڵ دەرهێنەر هاوارد هۆکس کاردەکات، کە بە خێرایی هاوڕێیەتی لەگەڵیدا پەرەپێدا، چونکە هەردووکیان چێژیان لە خواردنەوە و ڕاوکردن دەبینی. برای هاوارد هۆکس، ویلیام هۆکس, بوو بە بریکاری [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|هۆلیوودی]] فۆکنەر. فۆڵکنەر لە ساڵانی ١٩٣٠ تا ١٩٥٠ بەردەوام بوو لە دۆزینەوەی کارێکی جێی متمانە وەک سیناریۆنووس. <ref name="Faulkner 2004" /> لەکاتی مانەوەی لە هۆلیوود، فۆکنەر شێوازێکی ژیانی "سەرگەردان"ی گرتەبەر، لە ماوەیەکی کورتدا لە هۆتێلەکانی وەک هۆتێلی باخچەی الله دەژیا و زۆر سەردانی باڕەکەی [[ھۆتێلی ھۆڵیوود ڕۆزڤێڵت|هۆتێل ڕۆزڤێڵت]] و گریلەکەی موسۆ و فرانک دەکات کە دەوترێت بەردەوام دەچووە پشت باڕەکە بۆ تێکەڵکردنی مینت جولێپسەکەی خۆی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/|سەردێڕ=The Fascinating History of the Mint Julep |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221014115736/https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Town & Country |زمان=en-us}}</ref> ئەو پەیوەندییەکی دەرەوەی هاوسەرگیری لەگەڵ سکرتێر و کچە سیناریۆکانی هاوکس, مێتا کارپێنتەر هەبووە. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیهانی دووەم، لە ساڵی ١٩٤٢، فۆڵکنەر هەوڵیدا پەیوەندی بە [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|هێزی ئاسمانی ئەمریکاوە]] بکات بەڵام ڕەتکرایەوە. لەبری ئەوە کاری لەسەر بەرگری شارستانی ناوخۆیی کردووە. شەڕەکە فۆکنەری لە حەماسەتەکەی ڕژاند. ئەو شەڕەکەی بە "خراپ بۆ نووسین" وەسف کردووە. لەناو ئەم خاوبوونەوە داهێنەرانەدا، لە ساڵی ١٩٤٣، فۆڵکنەر دەستی بە کارکردن کرد لەسەر ڕۆمانێکی نوێ کە سەربازە نەناسراوەکەی جەنگی جیهانی یەکەمی لەگەڵ سۆز و سۆزی مەسیح تێکەڵ کرد. زیاتر لە دە ساڵ دواتر بە ناوی ''A Fable'' بڵاوکرایەوە، خەڵاتی پولیتزەری ساڵی ١٩٥٤ی بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219|سەردێڕ=Fiction {{!}} The Pulitzer Prizes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402201626/https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=The Pulitzer Prizes}}</ref> خەڵاتی فیلمی ''A Fable'' هەڵبژاردەیەکی سیاسی مشتومڕاوی بوو. لیژنەی دادوەری ''فیلمی The Last Hunt'' ی میڵتۆن لۆتیان بۆ خەڵاتەکە هەڵبژاردبوو، بەڵام پرۆفیسۆر جۆن هۆهێنبێرگ بەڕێوەبەری خەڵاتی پولیتزەری قەناعەتی بە دەستەی کارگێڕی پولیتزەر کرد کە فۆڵکنەر زۆر لەمەوبەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە بووە، سەرەڕای ئەوەی ''فیلمی A Fable'' کارێکی کەمتری ئەو بووە و دەستەی دادوەری هەڵبژاردنی دەستەی سوێندخواردنەکەی تێپەڕاندووە، ئەمەش زۆر بێزاری ئەندامەکانی کرد. تا کاتی بڵاوبوونەوەی فیلمی ''The Portable Foulkner'' {{'}} ساڵی ١٩٤٦، زۆربەی ڕۆمانەکانی لە چاپ نەمابوون. === خەڵاتی نۆبڵ و ساڵانی دواتر === [[File:William_Faulkner_1954_(2)_(photo_by_Carl_van_Vechten).jpg|alt=Faulkner is pictured in a chair before a brick well. He looks to the left.|وێنۆک| فۆکنەر لە ساڵی ١٩٥٤]] فۆڵکنەر خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ١٩٤٩ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕووی هونەرییەوە لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> لە ئاهەنگی ساڵی دواتردا لەگەڵ خەڵاتی ساڵی ١٩٥٠ بە [[بێرتراند ڕەسڵ|بێرتران ڕوسیل]] بەخشرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 1949 - Documentary |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090831134036/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> کاتێک فۆڵکنەر لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٥٠ بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەردانی ستۆکهۆڵمی کرد، لەگەڵ ئێلس جۆنسۆن (١٩١٢-١٩٩٦) ئاشنا بوو، کە بێوەژنەکەی ڕۆژنامەنووس تۆرستن جۆنسۆن بوو (١٩١٠-١٩٥٠). جۆنسۆن کە لە ساڵی ١٩٤٣ تا ١٩٤٦ پەیامنێری ''داگێنس نیهێتەر'' بوو، لە ساڵی ١٩٤٦ چاوپێکەوتنی لەگەڵ فۆکنەر کردبوو و بەرهەمەکانی بە خوێنەرانی سویدی ناساندبوو. فۆکنەر و ئێلس پەیوەندی خۆشەویستییەکیان هەبوو کە تا کۆتایی ساڵی ١٩٥٣ بەردەوام بوو. لە ئاهەنگەکەدا کە لە ساڵی ١٩٥٠دا یەکتریان بینی، بڵاوکەرەوە تۆر بۆنیەر ئێلسی وەک بێوەژنەکەی ئەو پیاوە ناساند کە بەرپرسیارە لە بەدەستهێنانی خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=En kärlekshistoria i Nobelprisklass |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=[[Dagens Nyheter]] |ناونیشان=https://www.dn.se/kultur-noje/bocker/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100410031413/http://www.dn.se/dnbok/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass-1.1023972 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |شوێن=Sweden |زمان=sv}}</ref> وتارەکەی فۆڵکنەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەبارەت بە نەمریی هونەرمەندان، هەرچەندە کورت بوو، بەڵام کۆمەڵێک ئاماژە و ئاماژە بە بەرهەمە ئەدەبیەکانی دیکەی تێدابوو. بەڵام فۆڵکنەر لەو ناوبانگ و شکۆمەندییە بێزار بوو کە لە ئەنجامی ناساندنی ئەوەوە هاتە ئاراوە. ڕق و کینەیەکەی ئەوەندە زۆر بوو کە کچە ١٧ ساڵانەکەی تەنها کاتێک ئاگاداری خەڵاتی نۆبڵ بوو کە لە ڕۆژی خوێندندا بانگکرا بۆ نووسینگەی بەڕێوەبەری قوتابخانە. <ref>Gordon, Debra. "Faulkner, William". In Bloom, Harold (ed.) ''William Faulkner, Bloom's BioCritiques''. Philadelphia: Chelsea House Publishing, 2002 {{ISBN|0-7910-6378-X}}</ref> سەرەتا بەم شێوەیە دەستی پێکرد: "هەست دەکەم ئەم خەڵاتە وەک پیاوێک بۆ من نەکراوە، بەڵکو بۆ کارەکانم دروستکراوە - کارێکی ژیانە لە ئازار و ئارەقەی ڕۆحی مرۆڤدا، نەک بۆ شکۆمەندی و کەمترین شت بۆ قازانج، بەڵکو بۆ ئەوەی لە کەرەستەی ڕۆحی مرۆڤایەتی شتێک دروست بکەم کە پێشتر بوونی نەبووە. بۆیە ئەم خەڵاتە تەنها هی منە لە متمانەدا. زەحمەت نابێت بتوانم تەرخانکردنێک بۆ بەشە پارەکەی هاوتا لەگەڵ ئامانجەکەدا بدۆزمەوە." و گرنگی سەرچاوەکەی”. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/faulkner/speech/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> بەشێک لە پارەی نۆبڵی خۆی بەخشی "بۆ دامەزراندنی سندوقێک بۆ پشتگیریکردن و هاندانی نووسەرانی خەیاڵی نوێ"، لە کۆتاییدا دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر (1960-1970)ی لێکەوتەوە. جێگای مشتومڕ، ئاماژە بەوە دەکرێت کە جارێک لە ئێوارەخوانێکی بوفێدا بە [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەری]] وتووە: "تەلەفزیۆن بۆ [[قولەڕەش|ڕەشپێستەکانە]]." ژیاننامەنووسی فۆکنەر، [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]]، ئەم تێبینییە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی فۆڵکنەر "لە دۆخێکدا بووە کە بێزاری و ناڕەزایی بەرهەمهێنابوو، و ئەو لە وەڵامدا بە زارەکی قسەی کرد. ئەو نەیدەویست لەگەڵ ئەم کەسانەدا لەوێ بێت، باسی تەلەفزیۆن یان هەر شتێکی تر بکات، و بە سادەیی بە خێرایی گفتوگۆکەی خنکاند". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Watkins |یەکەم=Floyd C. |ڕێکەوت=١٩٧٤|editor-last=Blotner |editor-first=Joseph |سەردێڕ=Faulkner, Faulkner, Faulkner |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/27542865 |journal=The Sewanee Review |بەرگ=٨٢|issue=3 |پەڕە=٥٢٤|issn=0037-3052}}</ref> ڕەخنەگر تۆماس پاوەرز ئیدیعا دەکات کە ئەم لێدوانە ئەوە نیشان دەدات کە چۆن "بۆ زۆرێک لە خەڵکی سپی پێستی باشوور [وەک فۆکنەر] هیچ شتێک لەگەڵ کۆتایی هاتنی کۆیلایەتیدا نەگۆڕاوە جگە لە کۆیلایەتی". [[File:Faulkner_headstone.jpg|وێنۆک| بەردی سەری فۆڵکنەر کە دەکەوێتە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی ئەمریکا]] لە ساڵی ١٩٥١ فۆکنەر میدالیای شیڤالیێر دی لا لێجۆن دۆنەری لە حکومەتی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] وەرگرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.today.com/news/william-faulkner-archival-material-be-sold-auction-wbna51366358|سەردێڕ=William Faulkner archival material to be sold at auction |وێبگە=Today.com}}</ref> فۆکنەر وەک یەکەم نووسەری نیشتەجێ لە زانکۆی ڤێرجینیا لە شارلۆتسڤیل لە مانگی شوبات تا حوزەیرانی ١٩٥٧ و دووبارە لە ساڵی <ref>Blotner, J. and Frederick L. Gwynn, (eds.) (1959) ''Faulkner in the University: Conferences at the University of Virginia, 1957–1958'' {{OCLC|557743504}}</ref> لە ساڵی ١٩٦١ فۆکنەر دەستی کرد بە نووسینی نۆزدەهەمین و کۆتا ڕۆمانی خۆی بە ناوی ''The Reivers''. ڕۆمانەکە بیرهێنانەوەیەکی نۆستالژیکە، کە تیایدا باپیرەیەکی بەساڵاچوو ئەڵقەیەکی گاڵتەجاڕانە دەگێڕێتەوە کە تێیدا خۆی و دوو کوڕ ئۆتۆمبێلێکیان دزیوە بۆ ئەوەی بەرەو بۆردێلۆی [[مێمفیس|مەمفیس]] لێبخوڕن. لە هاوینی ساڵی ١٩٦١ یەکەم ڕەشنووسی تەواو کرد. لەم ماوەیەدا بە زنجیرەیەک کەوتنە خوارەوە خۆی بریندار دەکات. لە ١٧ی حوزەیرانی ١٩٦٢، فۆڵکنەر بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە تووشی برینێکی سەخت بوو، کە بووە هۆی تووشبوون بە ترۆمبۆزی. لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ لە تەمەنی ٦٤ ساڵیدا لە سەناتۆریۆمی ڕایت لە شاری بیهالیای ویلایەتی میسیسیپی تووشی جەڵتەی دڵی کوشندە بوو. <ref name="Ole Miss" /> <ref name="Nobel Prize" /> فۆڵکنەر لەگەڵ خێزانەکەی لە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد بە خاک سپێردرا. <ref name="Grave Site">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jennifer Ciotta |ناونیشان=http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721091708/http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> پرسە و پرسەی فۆڵکنەر لەلایەن فۆتۆگرافەر مارتن جەی داین بەڵگەی لەسەر کراوە. == نووسین == [[File:TheFaulknerPortable.jpg|وێنۆک| یەکێک لە ئامێرە تایپییەکانی فۆکنەر]] لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە تا سەرهەڵدانی جەنگی جیهانی دووەم، فۆڵکنەر ١٣ ڕۆمان و چەندین کورتە چیرۆکی بڵاوکردەوە. ئەم جەستەی کارە بنەمای ناوبانگەکەی پێکهێنا و لە تەمەنی ٥٢ ساڵیدا خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێنا. بەرهەمە سەرسوڕهێنەرەکانی فۆکنەر بریتین لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی وەک ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)، ''وەک چۆن دەمرم'' (١٩٣٠)، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (١٩٣٢) و ''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (١٩٣٦). هەروەها نووسەرێکی بەتوانای [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆک]] بووە. یەکەم کۆمەڵە کورتە چیرۆکی فۆڵکنەر، ''ئەم ١٣'' (١٩٣١)، زۆرێک لە چیرۆکە بەناوبانگەکانی (و زۆرترین جار [[ھەڵبژاردە|ئەنتۆلۆژیست]] ) لەخۆدەگرێت، لەوانە " گوڵێک بۆ ئێمیلی "، " گەڵا سوورەکان "، " ئەو خۆری ئێوارەیە "، و " ئەیلوولی وشک ". زۆرێک لە کورتە چیرۆک و ڕۆمانەکانی لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا دانا - کە لەسەر بنەمای و نزیکەی لە ڕووی جوگرافییەوە هاوشێوەی ناوچەی لافایێت بوو (کە شارۆچکەی زێدی خۆی ئۆکسفۆرد، میسیسیپی، کورسی پارێزگاکەیە). یۆکناپاتاوفا "مۆری پۆستەی" فۆڵکنەر بوو، و بەشێکی زۆری ئەو کارانەی کە نوێنەرایەتی دەکات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە مۆنۆمێنتالترین دروستکراوەکانی خەیاڵی لە مێژووی ئەدەبدا دادەنرێت. سێ لە ڕۆمانەکانی بە ناوەکانی ''هاملێت'' و ''شارۆچکە'' و ''کۆشکەکە'' کە بە کۆمەڵ بە سێبەری سنۆپس ناسراون، شارۆچکەی جێفرسۆن و دەوروبەری بەڵگە دەکەن، وەک خێزانێکی فراوان کە فلیم سنۆپس سەرۆکایەتی دەکات خۆی دەخاتە ناو ژیان و دەروونی دانیشتوانی گشتیەوە. ناوچەی یۆکناپاتاوفا وەک دیمەنێکی دەروونی وەسف کراوە. کورتە چیرۆکەکەی " گوڵێک بۆ ئیمیلی " یەکەم چیرۆکی بوو کە لە گۆڤارێکی گەورەدا بڵاوکرایەوە، ''فۆڕم'', بەڵام لەلایەن خەڵکەوە گرنگییەکی کەمی پێدرا. دوای پێداچوونەوە و دووبارە بڵاوکردنەوەی، ناوبانگێکی زۆری بەدەستهێنا و ئێستا بە یەکێک لە باشترینەکانی دادەنرێت. فۆڵکنەر دوو بەرگی شیعری نووسی کە بە چاپی بچووک بڵاوکرانەوە بە ناوەکانی ''The Marble Faun'' (1924) و ''A Green Bough'' (1933) و کۆمەڵێک چیرۆکی نهێنی بە ''ناوی Knight's Gambit'' (1949). === ستایل و تەکنیک === کارل ڕۆلیسۆن ئاماژەی بەوە کردووە کە "وەک هونەرمەندێک"، فۆڵکنەر پێیوابووە "دەبێت لە سەرووی نیگەرانییە دونیاییەکان و تەنانەت ئەخلاقیشەوە بێت". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rollyson|یەکەم=Carl|سەردێڕ=The Life of William Faulkner|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=University of Virginia|ژپنک=٩٧٨-٠٨١٣٩٤٤٤٠١}}</ref> فۆڵکنەر بە شێوازی تاقیکارییەکەی ناسرابوو کە گرنگییەکی وردی بە دیکشن و کادەنس دانابوو. بە پێچەوانەی کەمکردنەوەی مینیمالیستی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] هاوچەرخی خۆی، فۆڵکنەر زۆرجار لە نووسینەکانیدا لە ڕژێمی هۆشیاری کەڵکی وەرگرتووە، و زۆرجار چیرۆکی زۆر سۆزداری، ورد، مێشکی، ئاڵۆز و هەندێکجاریش گۆتیک یان گرۆتێسکی لەبارەی چەندین کارەکتەری جۆراوجۆرەوە نووسیوە لەوانە کۆیلەی پێشوو یان نەوەی کۆیلەکان، سپیپێستی هەژار، کشتوکاڵی، یان چینی کرێکار باشوورییەکان، و ئەرستۆکراتی باشوور. پێشوازی ڕەخنەگرانی هاوچەرخی فۆکنەر تێکەڵ بوو، ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' ئاماژەی بەوەدا کە زۆرێک لە ڕەخنەگران کارەکانی وەک "تەختەی خاو لە ڕیالیزمی ساختە کە تاڕادەیەک شایستەیی کەمی وەک نووسینی جددی هەبووە" سەیر دەکەن. شێوازەکەی بە "پێچاوپێچێکی نەبڕاوە" وەسف کراوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ''ڕۆژنامەی پاریس ڕیڤیو'' لە ساڵی ١٩٥٦، فۆکنەر تێبینی کرد:<blockquote>با نووسەر دەست بە نەشتەرگەری یان خشتکێشان بکات ئەگەر ئارەزووی تەکنیکی هەیە. هیچ ڕێگەیەکی میکانیکی نییە بۆ ئەوەی نووسینەکە تەواو بکرێت، هیچ ڕێگایەکی کورت نییە. نووسەری گەنج گەمژە دەبێت ئەگەر تیۆرێک پەیڕەو بکات. بە هەڵەکانی خۆت فێری خۆت بکە؛ مرۆڤەکان تەنها بە هەڵە فێر دەبن. هونەرمەندی باش پێی وایە کەس ئەوەندە باش نییە کە ئامۆژگاری بکات. ئەو بێهودەیی باڵای هەیە. هەرچەندە سەرسام بێت بە نووسەرە کۆنەکە، دەیەوێت لێی بدات.</blockquote>هەر لەو چاوپێکەوتنەدا ژان شتاین دەڵێت "هەندێک کەس دەڵێن ناتوانن لە نووسینەکەت تێبگەن، تەنانەت دوای ئەوەی دوو سێ جار خوێندویانەتەوە. چ ڕێگەیەک پێشنیار دەکەیت بۆیان؟" فۆڵکنەر لە وەڵامدا دەڵێت: چوار جار بیخوێنەرەوە. کاتێک پرسیار لەبارەی کاریگەرییەکانیەوە دەکرێت، فۆکنەر دەڵێت "ئەو کتێبانەی دەیانخوێنمەوە ئەوانەن کە لە گەنجیدا دەمناسین و خۆشم دەویستن و وەک تۆ دەگەڕێمەوە بۆ هاوڕێ کۆنەکان: [[پەیمانی کۆن]], [[چارڵز دیکنز|دیکنز]], [[جۆزێف کۆنراد|کۆنراد]], [[سێرڤانتێس]], ''[[دۆن کیشۆت]] —'' ساڵانە ئەوە دەخوێنمەوە، وەک چۆن هەندێک کتێبی پیرۆز دەیکەن. [[گۆستاڤ فلۆبێر|فلۆبێرت]], [[ئۆنۆرێ دۆ بالزاک|بالزاک]] —ئەو جیهانێکی تەواو و نەگۆڕی خۆی دروستکردووە، خوێنێکی بەناودا تێدەپەڕێت." بیست کتێب- [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|دۆستۆیڤسکی]]، [[لیۆ تۆڵستۆی|تۆڵستۆی]]، [[ویلیام شێکسپیر|شکسپیر]] ناوبەناو [[ھێرمێن مێلڤێل|مێلڤیل]] و لە شاعیرەکان، [[کریستۆفەر مارلۆ|مارلۆ]]، کامپیون، [[بێن جۆنسۆن|جۆنسۆن]]، هێریک، [[جۆن دۆن|دۆن]]، کیتس و [[پێرسی بیشێ شیللی|شێلی]] دەخوێنمەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stein |یەکەم=Jean |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=The Art of Fiction No. 12 |ناونیشان=https://www.theparisreview.org/interviews/4954/the-art-of-fiction-no-12-william-faulkner |journal=[[Paris Review]] |بەرگ=Spring ١٩٥٦|issue=12}}</ref> فۆکنەر وەک هاوچەرخەکانی [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] و [[تی. ئێس. ئێلیۆت|تی ئێس ئێلیۆت]]، چیرۆک و بابەتەکانی ئەدەبیاتی کلاسیک لە چوارچێوەیەکی مۆدێرن بەکاردەهێنێت. جۆیس لە ''[[ئولیس|فیلمی یولیسسدا]]''، گەشتی پاڵەوانەکەی لیۆپۆڵد بلومی لەسەر سەرگەرمیەکانی ئۆدیسێس مۆدێل کردووە. ئێلیۆت، لە وتارەکەیدا "یولیسس، ڕێکخستن و ئەفسانە"، نووسیویەتی کە "لە بەکارهێنانی ئەفسانەدا، لە دەستکاریکردنی هاوتەریبییەکی بەردەوام لە نێوان هاوچەرخ و دێرینیدا، کاک جۆیس بەدوای میتۆدێکدا دەگەڕێت کە ئەوانی دیکە دەبێت بەدوایدا بگەڕێن. ئەوان تەقلیدکەر نابن، زیاتر لەو زانایەی کە دۆزینەوەکانی [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەنیشتاینێک]] بەکاردەهێنێت لە بەدواداچوون بۆ لێکۆڵینەوەکانی خۆی، سەربەخۆ. ئەوە بە سادەیی شێوازێکە بۆ کۆنترۆڵکردن، بۆ ڕێکخستن، بۆ پێدانی شێوە و گرنگییەک بە پانۆرامای بێئەندازەی بێهودەیی و ئانارشی کە مێژووی هاوچەرخە." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ricorso.net/rx/library/criticism/major/Joyce_JA/Eliot_TS.htm|سەردێڕ=T. S. Eliot, “Ulysses, Order, and Myth”, in The Dial (Nov 1923) |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Ricorso.net}}</ref> ئاماژەکانی فۆکنەر بۆ نووسەرانی پێشووتر بە ناونیشانەکانی بەڵگەی لەسەرە؛ ناونیشانی ''دەنگ و تووڕەیی'' لە تاکە قسەی ماکبێسەوە هاتووە: "حیکایەتێکە/ لەلایەن گەمژەیەکەوە دەگێڕدرێتەوە، پڕە لە دەنگ و تووڕەیی،/ هیچ مانایەکی نییە." کردنەوەی ڕۆمانەکە لە ڕوانگەی کەمئەندامی هزری بێنجی کۆمپسۆنەوە دەگێڕدرێتەوە. ناونیشانی کتێبی ''(As I Lay Dying)'' لە ''[[ئۆدیسە|ئۆدیسێی]]'' [[ھۆمیرۆس|هۆمەرەوە]] هاتووە، کە [[ئاگامێمنۆن]] لە کاتی ڕابردوودا قسەی کردووە: "لەکاتێکدا کە لە مردن پاڵکەوتم، ئەو ژنەی چاوی سەگەکەی چاوەکانی نەدەخستە خوارەوە کاتێک دەچوومە ناو هێدێسەوە". بە پێچەوانەوە ڕۆمانی فۆڵکنەر لە کاتی ئێستادا دەگێڕدرێتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brooks|یەکەم=Cleanth|سەردێڕ=William Faulkner: The Yoknapatawpha Country}}</ref> ناونیشانی کتێبی ( ''بڕۆ خوارەوە، موساس)'' لە ڕۆحانییەکی ئەمریکی ئەفریقاییەوە وەرگیراوە، و کتێبەکە تایبەتە بە "بۆ مامی / کارۆلین بار / میسیسیپی / [1840-1940] کە لە کۆیلایەتیدا لەدایکبووە و دڵسۆزییەکی بە خێزانەکەم بەخشی بەبێ وەستان یان حیسابکردنی پاداشت و بۆ منداڵیم پەرۆشی و خۆشەویستییەکی بێئەندازە." <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Simon |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Repudiation and Redemption in Go Down, Moses: Accounting, Settling, Gaming the System, and Justice |ناونیشان=https://muse.jhu.edu/pub/277/article/672751 |journal=The Southern Quarterly |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٣٠–٥٤|issn=2377-2050}}</ref> === تەوەر و شیکاری === فۆکنەر بانگەشە بۆ هەڵوەشاندنەوەی وردە وردەی [[جیاکردنەوەی ڕەگەزی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جیاکاری]] ڕەگەزی دەکرد <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Moss |یەکەم=Walter G. |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.laprogressive.com/racism/racism-and-rethinking-integration|سەردێڕ=Racism and Rethinking Integration - LA Progressive |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=LA Progressive |زمان=en}}</ref> و پێشوەختە ڕەگەزییەکانی کردە بابەتی ژمارەیەک بەرهەمەکانی لەوانە ''دزەپێکەر لە تۆزدا''، بەڵام ڕەخنەی لە جیاکاری زۆرەملێ یان خێرا دەگرت. لە ساڵی ١٩٥٦ لە ''گۆڤاری هارپەردا'' دژی جیاکاری قوتابخانەکان قسەی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abrameit |یەکەم=Megan |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://traffickinginstitute.org/incontext-william-faulkner/|سەردێڕ=William Faulkner: Practicing Freedom in a Divided South |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Human Trafficking Institute |زمان=en-US}}</ref> ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە [[مافی مەدەنی و سیاسی|چالاکوانانی مافە مەدەنییەکان]] دەبێ "بە هێواشی بڕۆن" و لە هەڵوێستەکانیاندا میانڕەوتر بن. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Cep |یەکەم=Casey |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New Yorker]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122111928/https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> وتارنووس و ڕۆماننووس جەیمس باڵدوین لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩٥٦دا "فۆڵکنەر و جیاکاری" لە ''پێداچوونەوەی حزبیدا''، زۆر ڕەخنەی لە بۆچوونەکانی فۆکنەر گرت لە دەوری جیاکاری ڕەگەزی، ڕەخنەی لە ئارگیومێنتەکەی "هێواشی بڕۆ" گرت "دوای زیاتر لە دوو سەد ساڵ لە کۆیلایەتی و نەوەد ساڵ لە نیمچە ئازادی" <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baldwin|یەکەم=James|ناونیشان=https://doi.org/10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|سەردێڕ=The Dixie Limited: Writers on William Faulkner and His Influence|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University Press of Mississippi|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩٦٨-٠٣٣٨-٢|editor-last=Inge|editor-first=M. Thomas|پەڕەکان=١١٤–١١٩|chapter=Faulkner and Desegregation|doi=10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> و وەک بەشێک لە کۆمەڵێک سپی پێستی خوێندەوار سەیری کرد باشوورییەکان کە بە درۆ پێیان وابوو کە دەکرێت زەمینەیەکی ناوەڕاست لە نێوان جیاکاریخوازان و یەکگرتنەوەدا هەبێت. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons" /> ڕالف ئێلیسۆن دەڵێت "کەس لە چیرۆکە خەیاڵییە ئەمریکییەکاندا ئەوەندەی نەکردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە جۆرەکانی کەسایەتی ڕەشپێستەکان وەک فۆڵکنەر". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mikics |یەکەم=David |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ellison's Invisible Man and Faulkner's Light in August: An Argument in Black and White |ناونیشان=https://academic.oup.com/litimag/article-abstract/23/2/194/6337219 |journal=[[Literary Imagination]] |بەرگ=٢٣|issue=2 |پەڕەکان=١٩٤–٢٠١|doi=10.1093/litimag/imab027 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> فەیلەسوفی فەرەنسی [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] نووسیویەتی کە فۆڵکنەر بە سەرکەوتوویی [[تراژیدیا|کارەساتی]] کلاسیکی هاوردە کردووە بۆ سەدەی بیستەم لە ڕێگەی "خولگەیەکی بێکۆتایی وشە و ڕستەی خۆی کە قسەکەر دەباتە ناو کۆتایی ئەو ئازارانەی کە لە ڕابردوودا نێژراون". ڕەخنەگرانی نوێ ئارەزووی کارەکانی فۆکنەریان کرد، کلینت بروکس ''وڵاتی یۆکناپاتاوفا'' و مایکل میلگەیت کتێبی ''دەستکەوتی ویلیام فۆکنەری'' نووسی. لەو کاتەوە ڕەخنەگران بە بەکارهێنانی ڕێبازی دیکە، وەک میتۆدی فێمینیست و دەروونشیکاری، سەیری کارەکانی فۆڵکنەریان کردووە. <ref name="Faulkner 2004" /> <ref>Wagner-Martin, Linda (2002). ''William Faulkner: Six Decades of Criticism''. East Lansing, MI: Michigan State University Press, {{ISBN|0-87013-612-7}}.</ref> بەرهەمەکانی فۆکنەر لە چوارچێوەی نەریتە ئەدەبییەکانی مۆدێرنیزم و ڕێنێسانسی باشووردا دانراون. == میرات == [[File:Rowan_Oak.JPG|alt=A white house set among trees|وێنۆک| ماڵەکەی فۆکنەر ڕۆوان ئۆک لەلایەن زانکۆی میسیسیپیەوە پارێزگاری لێدەکرێت.]] [[File:Plaque_Rue_William_Faulkner_-_Thiais_(FR94)_-_2022-04-14_-_2.jpg|وێنۆک| شەقامێکی پاریسی بە ناوی فۆڵکنەرەوە ناونراوە]] === کاریگەری === بەرهەمەکانی ویلیام فۆکنەر کاریگەرییەکی ڕوونیان لەسەر ڕۆماننووسی فەرەنسی [[کلود سیمۆن|کلۆد سیمۆن]] و و ڕۆماننووسی پورتوگالی ئەنتۆنیۆ لۆبۆ ئەنتونێس هەیە. کۆرماک مەکارتی بە "شاگردی فۆڵکنەر" وەسف کراوە. فۆڵکنەر بە شێوەیەکی بەرفراوان بە کەسایەتییەکی بەرز لە ئەدەبیاتی باشووردا دادەنرێت ; فلانێری ئۆکۆنۆر نووسیویەتی "بوونی فۆڵکنەر بە تەنیا لە ناو ئێمەدا جیاوازییەکی گەورە دروست دەکات لەوەی کە نووسەر دەتوانێت و ناتوانێت ڕێگە بە خۆی بدات. کەس نایەوێت کە کەر و عەرەبانەکەی لەسەر هەمان ڕێڕەوی ''دیکسی لیمیتەد'' کە دەقیژێنێتە خوارەوە بوەستێت". لە ساڵی ١٩٤٣ لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای وارنەر برادرز، فۆڵکنەر نامەیەکی هاندانی بۆ نووسەرێکی گەنجی میسیسیپی بە ناوی یۆدۆرا وێڵتی نووسی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=St. C. Crane |یەکەم=Joan |ڕێکەوت=١٩٨٩|سەردێڕ=William Faulkner to Eudora Welty: A Letter |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26475181 |journal=The Mississippi Quarterly |بەرگ=٤٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٢٣–٢٢٧|issn=0026-637X |jstor=26475181}}</ref> بەپێی ڕەخنەگر و وەرگێڕ ڤالێری مایڵز، کاریگەری فۆکنەر لەسەر چیرۆکی خەیاڵی ئەمریکای لاتین زۆرە، جیهانە خەیاڵییەکانی دروستکراو لەلایەن [[گابریێل گارسیا مارکێز|گابرێل گارسیا مارکێز]] ( ماکۆندۆ ) و خوان کارلۆس ئۆنێتی (سانتا ماریا) "زۆر لە دەمارەکانی" یۆکناپاتاوفادان، و کە " ''مردنی ئارتێمیۆی'' [[کاڕلۆس فوێنتێس|کارلۆس فۆنتێس]] بوونی نەدەبوو ئەگەر ''As I Lay Dying'' نەبوایە". فۆنتێس خۆی فۆڵکنەری وەک یەکێک لە نووسەرانی گرنگترین بۆی هێناوەتەوە. فۆڵکنەر کاریگەرییەکی زۆری لەسەر [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا|ماریۆ ڤارگاس لۆسا]] هەبووە، بەتایبەتی لەسەر ڕۆمانە سەرەتاییەکانی ''سەردەمی پاڵەوان'' و ''ماڵی سەوز'' و ''گفتوگۆ لە کاتدراییلدا''. ڤارگاس لۆسا ئیدیعای کردووە کە لە ساڵانی خوێندکاریدا زیاتر لە یۆکناپاتاوفا فێر بووە نەک لە پۆلەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html|سەردێڕ=The masters who influenced the Latin American Boom |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> خۆرخی لویس بۆرخێس شانازیی وەرگێڕانی کتێبی ''(The Wild Palms)'' ی فۆڵکنەر بۆ زمانی ئیسپانی دەکات، هەرچەندە دۆگلاس دەی پێی وایە مەحاڵ نییە کە ڕەنگە دایکی بۆرخێس وەرگێڕانەکەی کردبێت. هەروەها دەی پێی وایە کە ڕەنگە نوقمبوونی قووڵی بۆرخێس لە کتێبی ''دارخورما کێوییەکان'' و لێکۆڵینەوەکانیدا کاریگەری لەسەر ڕۆمانەکە هەبێت وەک فۆڕمی نووسینی خۆی کە هەڵیبژاردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Day |یەکەم=Douglas |بەستەری نووسەر=Douglas Day |ڕێکەوت=١٩٨٠|سەردێڕ=Borges, Faulkner, and The Wild Palms |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26436092?read-now=1&seq=1#page_scan_tab_contents |journal=Virginia Quarterly Review |بڵاوکەرەوە=University of Virginia |بەرگ=٥٦|issue=1 |jstor=26436092}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Vegh |یەکەم=Beatriz |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=The Wild Palms and Las palmeras salvajes: The Southern Counterpoint Faulkner/Borges |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/24907724 |journal=The Faulkner Journal |بەرگ=١١|issue=1/2 |پەڕەکان=١٦٥–١٧٩|jstor=24907724}}</ref> لە کتێبی ''توخمەکانی ستایلدا''، ئی. دواتر شێوازی فۆڵکنەر بەراورد دەکرێت لەگەڵ شێوازی [[ئێرنست ھێمینگوەی|هێمینگوای]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White|یەکەم=E. B.|سەردێڕ=[[The Elements of Style]]|ساڵ=١٩٧٥|edition=3rd|پەڕە=٢٢}}</ref> دوای مردنی، ئیستێل و کچەکەیان جیل لە ڕۆوان ئۆک ژیاون تا مردنی ئیستێل لە ساڵی ١٩٧٢. هەر لەو ساڵەدا موڵکەکە بە زانکۆی میسیسیپی فرۆشرا. خانوو و کەلوپەلەکانی زۆر وەک لە سەردەمی فۆکنەر پارێزگارییان لێدەکرێت. نووسینەکانی فۆکنەر لەسەر دیوارەکە پارێزراون، لەنێویاندا ئەو هێڵکارییە ڕۆژانەیەی کە هەفتەیەک دەگرێتەوە کە لەسەر دیوارەکانی لێکۆڵینەوە بچووکەکەی نووسیویەتی بۆ ئەوەی یارمەتی بدات ئاگاداری پێچ و پەناکانی پڵۆت بێت لە ڕۆمانی ''ئەفسانەیەکدا''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Block |یەکەم=Melissa |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south|سەردێڕ=William Faulkner's Home Illustrates His Impact On The South |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180811231059/https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=NPR.org |زمان=en}}</ref> بەشێک لە خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر بۆ دامەزراندنی دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر بووە. خەڵاتی ڕۆمانی یەکەمی دیار و بەرچاوی بەخشی؛ براوەکانی بریتی بوون لە ''ڕۆمانی'' ''ئاشتییەکی جیا'' ''لە'' ''نووسینی'' جۆن نۆلز، فیلمی ''ڤی''. لە ساڵی ١٩٨١ەوە، ئەمە بووە خەڵاتی PEN/Faulkner بۆ چیرۆکی خەیاڵی، کە لەلایەن چەندین کەسی دیکەوە، ماری لی سێتلەوە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی کتێبی نیشتمانی دامەزراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penfaulkner.org/2020/11/24/our-history/|سەردێڕ=Our History {{!}} The PEN/Faulkner Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Penfaulkner.org}}</ref> بەشێک لە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر وەرگیراون بۆ فیلم. وەڵامێکی جەمسەرگیرییان وەرگرتووە، زۆرێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر "ناتوانرێت فیلم بگیرێن". دوا بەرهەمی فۆڵکنەر بە ''ناوی The Reivers'' وەرگیرا بۆ فیلمێک لە ساڵی ١٩٦٩ کە [[ستیڤ مەکوین]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. فیلمی نیو-ڕۆژئاوایی [[تۆمی لی جۆنێس|تۆمی لی جۆنز]] ''سێ ناشتنی مێلکیادێس ئیسترادا'' بەشێکی لەسەر بنەمای فیلمی ''As I Lay Dying'' ی فۆکنەر بوو. لە کاتی داگیرکردنی فەرەنسا بە نازییەکان لە جەنگی جیهانی دووەمدا، داگیرکەرانی ئەڵمانیا ئەدەبیاتی ئەمریکییان قەدەغە کرد. بازاڕێکی ڕەشی کتێبە ئەمریکییەکان سەریهەڵدا و خوێندنەوەی بەرهەمەکانی هێمینگوای و فۆکنەر بوو بە کردەوەیەکی سەرپێچیکردن. فۆڵکنەر بە تایبەتی لە فەرەنسا بەناوبانگە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩دا لە ڕاپرسییەکدا دەریخستووە کە دووەم نووسەری بەناوبانگە (دوای تەنها [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]] ). [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆڵ سارتەری]] هاوچەرخ ڕایگەیاند کە "بۆ گەنجانی فەرەنسا، فۆکنەر خودایە"، [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆش]] وەرگێڕانێکی شانۆیی لە ''کتێبی (Requiem for a Nun)'' ی فۆکنەری شانۆگەری کردووە. لە کتێبی ''بێ هەناسەی'' ژان لوک گۆداردا، پاتریشیا ( ژان سیبێرگ ) قسەکانی لە ''کتێبی دارخورما کێوییەکان'' دەهێنێتەوە: "لە نێوان خەم و هیچدا، خەم و پەژارە وەردەگرم". <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Breathless (1960) – IMDb |ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt0053472/characters/nm0781029 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> هەروەها دووجار خەڵاتی کتێبی نیشتمانی ئەمریکای بەدەستهێناوە، بۆ ''چیرۆکە کۆکراوەکان'' لە ساڵی ١٩٥١ و ''ئەفسانەیەک'' لە ساڵی ١٩٥٥. دەزگای پۆستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٣ی ئابی ١٩٨٧دا مۆری پۆستەی ٢٢ سەنت بۆ ڕێزلێنان لێی دەرکرد فۆکنەر جارێک وەک پۆستماستەر لە زانکۆی میسیسیپی کاری کردووە و لە نامەی دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ١٩٢٣دا نووسیویەتی:<blockquote>تا لەژێر سیستەمی سەرمایەداریدا دەژیم، چاوەڕێی ئەوەم کە ژیانم لە ژێر کاریگەری داخوازییەکانی خەڵکی پارەداردا بێت. بەڵام نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم کە لە ئیمتیاز و بانگەوازی هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستە. ئەمە کاکە دەستلەکارکێشانەوەی منە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html|سەردێڕ=William Faulkner Resigns From His Post Office Job With a Spectacular Letter (1924) {{!}} Open Culture |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150325111001/http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref></blockquote>لە 10ی تشرینی یەکەمی 2019، نیشاندەرێکی مێژوویی ڕێڕەوی نووسەرانی میسیسیپی لە ڕۆوان ئۆک لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی دانرا، کە ڕێزلێنان لە بەشدارییەکانی ویلیام فۆکنەر لە دیمەنی ئەدەبی ئەمریکادا گرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Thompson |یەکەم=Jake |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/|سەردێڕ=William Faulkner marker added to Mississippi Writers Trail |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200617194407/https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=The Oxford Eagle}}</ref> فۆڵکنەر ڕێزێکی لە فلۆتی میسیسیپی هەیە بۆ 137ەمین نمایشی گوڵەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Staff |یەکەم=WXXV |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.wxxv25.com/visit-mississippi-unveils-float-for-137th-rose-parade/|سەردێڕ=Visit Mississippi unveils float for 137th Rose Parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=wxxv25.com}}</ref> === کۆکردنەوەکان === دەستنووسەکانی زۆربەی بەرهەمەکانی فۆڵکنەر، نامەنووسی، توێژینەوە کەسییەکان و زیاتر لە ٣٠٠ کتێبی کتێبخانەی کارکردنی لە کتێبخانەی کۆکردنەوە تایبەتەکانی بچووکی ئەلبێرت و شیرلی لە زانکۆی ڤێرجینیا نیشتەجێن، کە زۆربەی کاتەکانی لە ساڵانی کۆتاییدا لەوێ بەسەر بردووە. هەروەها کتێبخانەکە هەندێک لە زانیارییە کەسییەکانی نووسەر و کاغەزەکانی هاوکار و زانایانی سەرەکی فۆڵکنەری تێدایە، وەک ژیاننامەنووس [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]] و کتێبنامەنووس لینتۆن ماسی و سەرنووسەری ماڵی ڕاندۆم هاوس ئەلبێرت ئێرسکین. ماددە گرنگەکانی تری فۆکنەر لە زانکۆی میسیسیپی و سەنتەری هاری ڕانسۆم و [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک|کتێبخانەی گشتی نیویۆرک]] نیشتەجێن. هەروەها تۆمارەکانی ماڵی هەڕەمەکی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا نامەکانی فۆڵکنەر و بۆ فۆڵکنەر لەخۆدەگرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171229023255/http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ ئەکادیمیای سەربازی ئەمریکا ژوورێکی ویلیام فۆکنەری لە کتێبخانەکەیدا تەرخان کرد. == لیستی هەڵبژێردراوی بەرهەمەکان == * ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩) * ''وەک چۆن پاڵکەوتم لە مردن'' (١٩٣٠) * ''پەناگە'' (١٩٣١) * ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢) * ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' (١٩٣٦) * ''دارخورما کێوییەکان'' (١٩٣٩) * ''هاملێت'' (١٩٤٠) * ''بڕۆ خوارەوە، موسا'' (١٩٤٢) * ''دزەپێکەر لە تۆزدا'' (١٩٤٨) * ''ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) * ''شارۆچکەکە'' (١٩٥٧) * ''کۆشکەکە'' (١٩٥٩) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) == فیلمۆگرافی == * ''گۆشت'' (١٩٣٢) * ''ئەمڕۆ دەژین'' (١٩٣٣) * ''چیرۆکی تەمپڵ درەیک'' (١٩٣٣) * ''دەوریەی ژێردەریایی'' (١٩٣٨) * ''هێزی ئاسمانی'' (١٩٤٣) * ''بۆ ئەوەی هەتبێت و نەتبێت'' (1944) * ''خەوی گەورە'' (١٩٤٦) * ''خاکی فیرعەونەکان'' (١٩٥٥) * ''فریشتە لەکەدارەکان'' (١٩٥٧) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٩) === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} * {{IMDb name|0001203}} * [http://faulkner.iath.virginia.edu Digital Yoknapatawpha] * [https://faulkner.lib.virginia.edu Faulkner at Virginia: An Audio Archive] * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://egrove.olemiss.edu/mjdain/|سەردێڕ=Martin J. Dain Collection (Complete Collection) {{!}} Martin J. Dain Collection {{!}} University of Mississippi |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=eGrove Digital Collections}} * {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ناونیشان=https://oxfordlafayettemshistory.com/pictures-hdrgp-dP2ym/p/funeral-on-the-water|سەردێڕ=William Faulkner's Funeral on the Hill |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Lafayette County Digital Museum}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕۆمانەکان|شیعر|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|William Faulkner}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] fsieb8uqytk025spo6jd5xm8o5msibt 1698712 1698711 2026-11-01T11:54:04Z Shaween 18477 /* نیو ئۆرلینز و ڕۆمانە سەرەتاییەکان */ 1698712 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer| name=ویلیام فۆکنەر |image=Carl Van Vechten - William Faulkner (greyscale and cropped).jpg|caption=فۆکنەر له 1954|birth_name=ویلیام کوتبێرت فۆکنەر<!-- His birth name was spelled FALKNER, later, its spelling was changed to Faulkner. -->|birth_date={{birth date|1897|09|25}}|birth_place=[[نیو ئەلبانی، میسیسیپی]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].|death_date={{death date and age|1962|07|06|1897|09|25}}|death_place=بایهایلیا، میسیسیپی، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]|education=<!-- Per MOS:INFOEDU, for post-secondary graduates only -->|spouse={{marriage|ئێستێل ئۆلدهام|June 1929}}|children=1|notable_works={{ubl|''دەنگ و تووڕەیی'' (1929)|''وەک لەناو مردوواندا پاڵکەوتووم'' (1930)|''پەناگە (ڕۆمانی فۆکنەر)|پەناگە'' (1931)|''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (1932)|''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (1936)|''ئەفسانەیەک'' (1954)}}|awards={{ubl|[[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] (1949)|خەڵاتی کتێبی نیشتمانی |(1951, 1955)|خەڵاتی پۆلیتزەر بۆ ئەدەبیات (1955, 1963)}}|signature=Faulkner signature.png}}  '''ویلیام کوتبێرت فۆکنەر''' (٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧&nbsp;– ٦ی تەمموزی ١٩٦٢) نووسەرێکی ئەمریکییە. ئەو بە ڕۆمان و کورتە چیرۆکەکانی ناسراوە کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا کاونتی, [[میسیسیپی]], وەستانێکە بۆ ناوچەی لافایێت کە زۆربەی ژیانی تێدا بەسەر بردووە. براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات لە ساڵی ١٩٤٩, فۆکنەر یەکێکە لە نووسەرە بەناوبانگەکانی ئەدەبی ئەمریکی, زۆرجار بە گەورەترین نووسەری ئەدەبی باشوور دادەنرێت و وەک یەکێک لە کاریگەرترین و گرنگترین نووسەرانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. فۆڵکنەر لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە و لە شاری ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی گەورە بووە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]] پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانەی کەنەدا کرد، بەڵام لە شەڕدا خزمەتێکی نەکرد. گەڕانەوەی بۆ ئۆکسفۆرد، بۆ ماوەی سێ وەرز لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی پێش ئەوەی وازی لە خوێندن بهێنێت. ڕووی لە [[نیوئۆرلەنس|نیو ئۆرلینز]] کرد، لەوێ یەکەم ڕۆمانی ''مووچەی سەربازان'' (١٩٢٥)ی نووسی. گەڕایەوە ئۆکسفۆرد و فیلمی ''Sartorris'' (1927)ی نووسی، کە یەکەم بەرهەمی بوو لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا. لە ساڵی ١٩٢٩دا ''کتێبی دەنگ و تووڕەیی'' بڵاوکردەوە. ساڵی دواتر نووسیویەتی ''As I Lay Dying''. دواتر لەو دەیەیەدا، ''لە مانگی ئابدا نووسیویەتی Light'' ; ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' '';'' و ''زە وایلد پاڵمز''. هەروەها وەک سیناریۆنووس کاری کردووە، بەشداری کردووە لە ڕۆمانی ''(To Have and Have Not'' و<nowiki><i id="mwPA">The Big Sleep</i></nowiki> )ی هاوارد هۆکس کە لە ڕۆمانی ڕیمۆند چاندلەرەوە وەرگیراوە. ناوبانگی فۆکنەر دوای بڵاوکردنەوەی ڕۆمانی ''فۆلکنەری گەورە'' (1946)ی مالکۆم کاولی گەشەی کرد، هەروەها خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1949ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> تاکە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە کە لەدایکبووی شاری میسیسیپییە. دوو لە بەرهەمەکانی بە ''ناوەکانی ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) و ''ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) خەڵاتی پولیتزەری بۆ چیرۆکی خەیاڵی بەدەستهێنا. فۆکنەر لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە لە مانگی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی [[جەڵدەی دڵ|جەڵتەی دڵەوە]] گیانی لەدەستدا. ڕالف ئێلیسۆن بە "گەورەترین هونەرمەند کە باشوور بەرهەمی هێناوە" ناوی بردووە. == ژیان == === منداڵی و میرات === [[File:William_Clark_Falkner.jpg|وێنۆک| فۆڵکنەر لە ژێر کاریگەری چیرۆکەکانی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە باپیرە گەورەی باوکی و هاوناوی بوو.]] فۆڵکنەر لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧ لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە، یەکەم کوڕی چوار کوڕی مۆری کوتبێرت فالکنەر و مۆد باتلەر بووە.<ref name="Ole Miss">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151101145349/http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Olemiss.edu}}</ref> خێزانەکەی چینی ناوەڕاستی سەرەوە بوون، بەڵام "تەواو لە ئەرستۆکراسی پەتۆی فیۆداڵی کۆن نەبوون". دوای ئەوەی مۆد پلانی مۆری بۆ بوون بە ڕەنجەر لە تەکساس ڕەتکردەوە، خێزانەکە لە ساڵی ١٩٠٢دا ڕوویان لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی کرد، کە باوکی فۆکنەر لەوێ جێگیرخانەیەکی جل و بەرگی و فرۆشگای ڕەقەکاڵای دامەزراند پێش ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری بازرگانی زانکۆی میسیسیپی.<ref name="Minter 1980, p. 8" /> جگە لە ماوەی کورت لە شوێنەکانی تر، فۆڵکنەر تا کۆتایی ژیانی لە ئۆکسفۆرد ژیاوە.<ref name="Ole Miss" /><ref name="Nobel Prize">{{Nobelprize}}</ref> فۆکنەر تەمەنی کوڕێتی بە گوێگرتن لەو چیرۆکانەی بەسەر برد کە لەلایەن گەورەکانیەوە بۆی دەگێڕدرانەوە – چیرۆکەکان کە [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆ]] و کۆیلایەتی و [[کوو کڵەس کڵان|کو کلۆکس کلان]] و بنەماڵەی فۆکنەریان گرتەوە.<ref name="ReferenceA">Minter, David L. ''William Faulkner, His Life and Work''. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1980; {{ISBN|0-8018-2347-1}}</ref> ویلیامی گەنج زۆر کاریگەری مێژووی خێزانەکەی و ئەو ناوچەیەی کە تێیدا ژیاوە بووە. میسیسیپی هەستی نوکتەیی ئەو، هەستی پێگەی کارەساتباری [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییەکانی]] " [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ڕەش]] و [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپی]] "، تایبەتمەندی کارەکتەرە باشوورییەکان و بابەتەکانی بێ کات، لەوانەش کەسانی زیرەکی توند کە لە پشت ڕووبەری کوڕە باش و سادە و سادەکانەوە نیشتەجێن، دیاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |journal=The New Yorker |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بە تایبەتی کاریگەری چیرۆکەکانی باپیرە گەورەی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە بووبووە کەسایەتییەکی نزیک لە ئەفسانەیی لە باکووری میسیسیپی. فالکنەری گەورە لە هەژاریدا لەدایک بووە، کەسێکی توندڕەوی دیسپلین بووە و عەقیدێکی کۆنفیدڕاڵی بووە. دوو جار بە تۆمەتی کوشتن دادگایی کرا و بێتاوان دەرچوو، بووە ئەندامی ماڵی میسیسیپی و بووەتە خاوەنی بەشێکی هێڵی ئاسن پێش ئەوەی لەلایەن هاوخاوەنەکەیەوە بکوژرێت. فۆڵکنەر زۆر لایەنی ژیاننامەی باپیرە گەورەی لە بەرهەمەکانی دواتردا جێگیر کردووە. فۆڵکنەر سەرەتا لە قوتابخانەدا سەرکەوتوو بوو و پۆلی دووەمی بەجێهێشت. بەڵام لە شوێنێکەوە لە پۆلی چوارەم و پێنجەمەوە دەستی پێکرد، منداڵێکی بێدەنگتر و کشاوەتر بوو. ناوبەناو یاری وازهێنانی دەکرد و بێباک بوو لە کاری قوتابخانە. بەڵکو گرنگی بە لێکۆڵینەوە لە مێژووی میسیسیپی دا. دابەزینی ئاستی ئاستی لە قوتابخانەدا بەردەوام بوو و فۆڵکنەر کۆتایی بە دووبارەکردنەوەی پۆلەکانی یازدە و دوانزە هێنا و هەرگیز لە ئامادەیی دەرنەچوو.<ref name="ReferenceA" /> لە تەمەنی هەرزەکاریدا لە ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام (١٨٩٧-١٩٧٢) کە کچە بەناوبانگەکەی مەیجر لیموێل و لیدا ئۆلدهام بوو، هاوڕێیەتی دەکات و هەروەها پێیوابوو کە هاوسەرگیری لەگەڵ دەکات. بەڵام ئیستێل لە کاتی ڕۆمانسیەتەکەیاندا لەگەڵ کوڕانی دیکەدا هاوڕێیەتی دەکات و لە ساڵی ١٩١٨دا کۆرنێل فرانکلین (پێنج ساڵ لە فۆکنەر گەورەترە) پێش ئەوەی فۆڵکنەر پێشنیاری هاوسەرگیری بۆ بکات. ئەویش قبوڵى کرد. {{تێبینی|He proposed marriage to her before Faulkner did. Her parents insisted she marry Franklin for various reasons: he was an Ole Miss law graduate, had recently been commissioned as a major in the [[Hawaii Army National Guard]], and came from a respectable family with whom they were old friends.<ref name="Parini 2004 pp. 36"/>}} === گەشت بۆ باکوور و نووسینە سەرەتاییەکان === کاتێک تەمەنی ١٧ ساڵ بوو، فۆڵکنەر فیل ستۆن ی ناسی، کە بووە کاریگەرییەکی گرنگی سەرەتایی لەسەر نووسینەکانی. ستۆن چوار ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو و لە یەکێک لە خێزانە گەورەکانی ئۆکسفۆردەوە هاتبوو؛ خولیای ئەدەبیات بووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە [[زانکۆی یەیڵ|یێڵ]] و زانکۆی میسیسیپی هەبووە. ستۆن بەشێک لە شیعری سەرەتایی فۆڵکنەری خوێندەوە و سەرسام بوو، بوو بە یەکێک لە یەکەم کەسەکان کە بەهرەی فۆڵکنەری ناسی و هانی دا. ستۆن ڕاهێنەری فۆڵکنەری گەنج بوو، بەرهەمەکانی نووسەرانی وەک [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] ناساند کە کاریگەرییان لەسەر نووسینی فۆکنەر خۆی هەبوو. فۆڵکنەر لە سەرەتای بیستەکانی تەمەنیدا ئەو شیعر و کورتە چیرۆکانەی کە نووسیبووی بۆ ستۆن بە هیوای چاپکردنیان بەخشییە ستۆن. ستۆن ئەمانەی بۆ بڵاوکەرەوەکان نارد، بەڵام بە شێوەیەکی یەکسان ڕەتکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953">Coughlan, Robert. ''The Private World of William Faulkner'', New York: Harper & Brothers, 1953 {{ISBN|0-8154-0424-7}}</ref> لە بەهاری ساڵی ١٩١٨، فۆڵکنەر گەشتێکی کرد بۆ ئەوەی لەگەڵ ستۆن لە یێڵ بژی، کە یەکەم گەشتی بوو بۆ باکوور. لە ڕێگەی ستۆنەوە، فۆکنەر نووسەرانی وەک [[شێروود ئەندەرسۆن]] و [[ڕۆبێرت فرۆست|ڕۆبەرت فرۆست]] و [[ئێزرا پاوەند|ئێزرا پاوند]] ناسی. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ڕێکەوت=١٩١٩|ناونیشان=https://www.fold3.com/image/614970413/1567-page-260-uk-royal-air-force-airmens-service-records-1918-1940|سەردێڕ=1567 - Page 260 - UK, Royal Air Force Airmens&#039; Service Records, 1918-1940 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Fold3.com}}</ref> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> [[File:William_Faulkner_in_Toronto,_Canada_(1918).jpg|alt=Faulkner is pictured in a military uniform and cap, leaning on a cane. A caption reads "Royal Flying Corps".|وێنۆک| فۆڵکنەر وەک کادێت لە هێزی ئاسمانی کەنەدا، ساڵی ١٩١٨]] لە ٤ی ژانویەی ١٩١٩ بەهۆی کۆتایی هاتنی جەنگەوە وەک سەربازی تایبەت (پۆلی دووەم) لە کارەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی ١٧٩ ڕۆژ خزمەت دەکات.<ref name="auto" /> سەرەڕای ئەوەی لە نامەکانیدا ئیدیعای ئەوە دەکات، فۆڵکنەر مەشقی کابینەی فڕۆکەوانی وەرنەگرتووە و هەرگیز فڕینی نەکردووە. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩١٨دا کە گەڕایەوە بۆ ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر چیرۆکی جەنگی درۆینەی بۆ ناسیاوەکانی گێڕایەوە و تەنانەت برینێکی جەنگی ساختە کرد. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto" /> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩١٩ ناوی خۆی تۆمارکردووە، بۆ ماوەی سێ وەرز خوێندوویەتی پێش ئەوەی لە تشرینی دووەمی ١٩٢٠ وازی لە خوێندن هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100922051232/http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> فۆڵکنەر پەیوەندی بە برایەتی سیگما ئەلفا ئیپسیلۆنەوە کرد، و بەدوای خەونەکەیدا ڕۆیشت بۆ ئەوەی ببێتە نووسەر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Messenger|یەکەم=Christian K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|سەردێڕ=Sport and the Spirit of Play in American Fiction: Hawthorne to Faulkner|ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٥١٦٦١-٧|پەڕە=٢١٩|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302103604/https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار وانەکانی بەجێدەهێشت و لە زمانی ئینگلیزیدا نمرەی "D"ی وەرگرتووە. بەڵام هەندێک لە شیعرەکانی لە بڵاوکراوەکانی کەمپسدا بڵاوکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953" /> لە ساڵی ١٩٢٢ شیعری "پۆرترێت" لە گۆڤاری ئەدەبی نیو ئۆرلینز ''دابل دیلەر'' بڵاوکرایەوە. گۆڤارەکە دوای سێ ساڵ کۆمەڵە چیرۆکی "نیو ئۆرلینز"ی خۆی بڵاوکردەوە. دوای ئەوەی وازی لە خوێندن هێنا، کۆمەڵێک کاری سەیر و سەمەرەی وەرگرت: لە کتێبفرۆشێکی شاری نیویۆرک، وەک دارتاش لە ئۆکسفۆرد و وەک پۆستماستەری ئۆلێ میس. ئەو بەم بەیاننامەیە دەستی لە پۆستەخانە کێشایەوە: "نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم لە ژێر کاریگەری هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستەدا". === نیو ئۆرلینز و ڕۆمانە سەرەتاییەکان === [[File:FQFauknerPirates.jpg|ڕاست|وێنۆک| لە ماوەی بەشێک لە کاتەکانی لە نیو ئۆرلینز، فۆکنەر لە خانوویەکدا لە گەڕەکی فەرەنسی (وێنەی ناوەڕاست زەرد) دەژیا.]] لە ساڵی ١٩٢٥ەوە، فۆڵکنەر شوقەیەکی لە شەقامی سانت پیتەر لەگەڵ تەلارساز و هونەرمەند ویلیام سپراتلینگ هاوبەش کرد. ساڵی دواتر بە شێوەیەکی تایبەت ''شێروود ئەندەرسۆن و کرێۆلە بەناوبانگەکانی دیکەیان'' بڵاوکردەوە، کە پارۆدییەک بوو لە ڕۆمانی ''شازادەی وێڵز و ئەمریکییە بەناوبانگەکانی دیکەی'' میگێل کۆڤاروبیاس، کە کاریکاتێرەکانی سپراتلینگیان لەبارەی بازنەی ئەدەبی چارەکی فەرەنسی لەگەڵ نووسین و پێشەکییەکی فۆڵکنەر تێکەڵ کرد. <ref name="Littleton2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Littleton|یەکەم=Taylor D.|سەردێڕ=William Spratling: His Life and Art|بڵاوکەرەوە=Louisiana State University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧١-٥٦٢٦-١|edition=Louisiana paperback|شوێن=Baton Rouge}}</ref> {{Rp|74–80}}<ref name="MorrillBerk1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrill|یەکەم=Penny Chittim|سەردێڕ=Mexican Silver: 20th Century Handwrought Jewelry & Metalwork|دوایین٢=Berk|یەکەم٢=Carole A.|بڵاوکەرەوە=Schiffer Publishing|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٤٣-٠٦٦٣-١|edition=Revised|شوێن=Atglen, Pennsylvania}}</ref> {{Rp|17}} لە کاتێکدا زۆربەی نووسەرانی نەوەی فۆڵکنەر گەشتیان بۆ ئەوروپا کردووە و لە ئەوروپا دەژیا، فۆڵکنەر لە ئەمریکا بە نووسین ماوەتەوە. فۆکنەر نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٢٥ی لە [[نیوئۆرلەنس|شاری نیو ئۆرلینز]] لە ویلایەتی لویزیانا بەسەر برد، کە زۆرێک لە هونەرمەندان و نووسەرانی بۆهێمی لەوێ دەژیا، بە تایبەتی لە گەڕەکی فەرەنسی کە فۆکنەر تێیدا ژیاوە لە مانگی ئازارەوە. لە ماوەی ژیانیدا لە نیو ئۆرلینز، فۆکۆسی فۆکنەر لە شیعرەوە بۆ نۆسراو گۆڕا و شێوازی ئەدەبی ئەو گۆڕانکارییەکی بەرچاوی لە ڤیکتۆریانەوە بۆ مۆدێرنیستی ئەنجامدا. ''ڕۆژنامەی تایمز-پیکایون'' چەندین کورتە بەرهەمی نۆسراوی خۆی بڵاوکردەوە. هەر لەو ماوەیەدا فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ''ناوی مووچەی سەربازەکان'' لە شاری نیو ئۆرلینز نووسی. ئەندەرسۆن یارمەتی دا لە دەستەبەرکردنی بڵاوکردنەوەی، هەروەها بڵاوکردنەوەی ''مێشوولە'', بە پێشنیارکردنی هەردوو بەرهەمەکە بۆ بڵاوکەرەوەکەی. <ref name="Faulkner 2004">Hannon, Charles. "Faulkner, William". ''The Oxford Encyclopedia of American Literature''. Jay Parini (2004), Oxford University Press, Inc. The Oxford Encyclopedia of American Literature: (e-reference edition). Oxford University Press {{Doi|10.1093/acrefore/9780190201098.013.484}}</ref> ئەمانە و بەرهەمە سەرەتاییەکانی تری فۆکنەر لە بەرهەمەکانی هاوچەرخەکانی وەک [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] و ئێف سکۆت فیتزجێراڵد دەچوو، هەندێکجار نزیک بوو لە دەستەواژەی گونجاو. خانووە بچووکەکە لە 624 Pirate's Alley، تەنها لە گۆشەی کاتدراڵی سانت لویس لە نیو ئۆرلینز، ئێستا شوێنی کتێبەکانی Faulkner House Books ە، کە هەروەها وەک بارەگای کۆمەڵەی Pirate's Alley Faulkner کاردەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.wordsandmusic.org|سەردێڕ=Words and Music – A Literary Feast in New Orleans |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120628224641/http://www.wordsandmusic.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> لە هاوینی ساڵی ١٩٢٧دا، فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی نووسی کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا ''بە ناوی ئاڵاکان لە تۆزدا'' دانرا. ئەم ڕۆمانە زۆر سوودی لە نەریت و مێژووی باشوور وەرگرتووە، کە فۆڵکنەر لە تەمەنی گەنجیدا تێیدا سەرقاڵ بووە. ئەو لەگەڵ تەواوبوونی ڕۆمانەکەدا لەڕادەبەدەر شانازی بە ڕۆمانەکەوە دەکرد و پێیوابوو کە هەنگاوێکی بەرچاوە لە دوو ڕۆمانی پێشوویدا- بەڵام کاتێک پێشکەشکرا بۆ بڵاوکردنەوە بۆ Boni &amp;amp; Liveright, ڕەتکرایەوە. فۆڵکنەر بەم ڕەتکردنەوە وێران بوو بەڵام لە کۆتاییدا ڕێگەی بە بریکاری ئەدەبی خۆی، بن واسۆن، دا دەستکاری دەقەکە بکات و ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٢٩ بە ناوی ''سارتوریس بڵاوکرایەوە.'' <ref name="Faulkner 2004" /> {{تێبینی|The original version was issued as ''[[Flags in the Dust]]'' in 1973.}} ئەم بەرهەمە جێگەی سەرنج بوو کە یەکەم ڕۆمانی بوو کە باسی شەڕی ناوخۆی دەکرد نەک جەختکردنەوە هاوچەرخەکان لەسەر جەنگی جیهانی یەکەم و میراتەکەی. لە کۆتاییدا کچەکەی فۆڵکنەر، جیل، پەیوەندی بە مامۆستای زانکۆی ڤێرجینیا دۆگلاس دەیەوە کرد سەبارەت بە گەڕاندنەوەی دەقەکە. نزیکەی یەک لەسەر چوار لە دەستنووسە ڕەسەنەکە لەلایەن واسۆنەوە بڕدرابوو بۆ ئەوەی داواکارییەکانی بڵاوکەرەوەکانی هارکۆرت، براس لە ساڵی ١٩٢٩دا جێبەجێ بکات. بە کارکردن لە تایپسکریپتێکی ماوەتەوە، دای بڕگە بڕاوەکانی گەڕاندەوە بەڵام لانیکەم بەشێکی زیادکراوی لە دەقی بڵاوکراوەدا لەخۆگرتبوو. ئەم چاپە نوێیە کە لە ساڵی ١٩٧٣ بڵاوکرایەوە، ناونیشانی ڕەسەنی فۆکنەریشی گەڕاندەوە بە ناوی ''ئاڵاکان لە تۆزدا.'' وەشانی سێیەمی نۆئێل پۆلک لەو کاتەوە جێگەی دای گرتووە و لەلایەن ڕاندۆم هاوسەوە بە دەقی یەکلاکەرەوە دادەنرێت کە بڵاوکەرەوەی ئێستای چیرۆکە خەیاڵییەکانی فۆڵکنەرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠١٢|ناونیشان=https://faulkner.drupal.shanti.virginia.edu/content/flags-dust|سەردێڕ=Flags in the Dust (Text Key 217) {{!}} The Digital Yoknapatawpha Project |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=The Digital Yoknapatawpha Project}}</ref> === ''دەنگ و توڕەیی'' === [[File:The_Sound_and_the_Fury_(1929_1st_ed_dust_jacket).jpg|وێنۆک| ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)]] لە پاییزی ساڵی ١٩٢٨، تەنها دوای ٣١ ساڵەی لەدایکبوونی، فۆکنەر دەستی کرد بە کارکردن لەسەر ''فیلمی The Sound and the Fury''. سەرەتا بە نووسینی سێ کورتە چیرۆک لەسەر کۆمەڵێک منداڵ بە ناوی کۆتایی کۆمپسۆن دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند دەستی کرد بە هەستکردن بەوەی کە ڕەنگە ئەو کارەکتەرانەی کە دروستی کردوون باشتر گونجاو بن بۆ ڕۆمانێکی تەواو. ڕەنگە لە ئەنجامی نائومێدی لە ڕەتکردنەوەی سەرەتایی فیلمی ''ئاڵاکان لە تۆزدا''، ئێستا فۆکنەر بێباک بووبوو لە بڵاوکەرەوەکانی و ئەم ڕۆمانەی بە شێوازێکی زۆر تاقیکاریتر نووسیبوو. لە وەسفکردنی پرۆسەی نووسین بۆ ئەم بەرهەمەدا، فۆڵکنەر دواتر وتی ڕۆژێک وا دیار بوو دەرگاکەم لە نێوان خۆم و هەموو ناونیشانی بڵاوکەرەوە و لیستی کتێبەکاندا داخست. بە خۆمم گوت: ئێستا دەتوانم بنووسم.' === ١٩٢٩ {{En dash}} ١٩٣١ === لە ساڵی ١٩٢٩ فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام هاوسەرگیری کرد و ئەندرۆ کوهن وەک باشترین پیاو لە ئاهەنگی هاوسەرگیرییەکەدا کاری کرد. ئیستێل دوو منداڵی هاوسەرگیری پێشووی لەگەڵ کۆرنێل فرانکلین لەگەڵ خۆی هێنا و فۆکنەر هیوای خواست وەک نووسەرێک پشتگیری خێزانە نوێیەکەی بکات. فۆکنەر و ئیستێل یەک منداڵیان پێکەوە هەبوو، کچەکەیان جیل (١٩٣٣-٢٠٠٨). لە ساڵی 1929 دەستی بە نووسینی ''As I Lay Dying'' کردووە لەکاتێکدا بە شۆفتی شەوانە لە زانکۆی میسیسیپی پاوەر هاوس کاردەکات. ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٣٠ بڵاوکراوەتەوە. لە ساڵی ١٩٣٠ەوە، فۆڵکنەر بەشێک لە کورتە چیرۆکەکانی بۆ گۆڤارە نەتەوەییە جیاوازەکان نارد. چەندین لەوانە بڵاوکرانەوە و داهاتێکی ئەوتۆیان بۆ هێنا کە بتوانێت خانوویەک لە ئۆکسفۆرد بۆ خێزانەکەی بکڕێت، کە ناوی لێنا ڕۆوان ئۆک. فۆڵکنەر بەهۆی خواستی پارە پەیداکردنەوە سووتەمەنی پێدرا، ''کتێبی سانکچەری'' نووسی. بە وەرگرتنی ڕۆیاڵیتی سنووردار لە کارەکانی، کورتە چیرۆکی لە گۆڤارەکانی وەک ''ڕۆژنامەی ئێوارەی شەممە پۆستدا'' بڵاوکردەوە بۆ تەواوکردنی داهاتەکەی. لە ساڵی ١٩٣١ یەکەم منداڵی فۆڵکنەر، کچێک کە ناویان ناوە ئەلاباما، لەدایک بوو، بەڵام دوای ٩ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al.com/entertainment/2015/09/the_tragic_tale_of_william_fau.html|سەردێڕ=The tragic tale of William Faulkner's forgotten daughter, Alabama Faulkner |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Al.com}}</ref> === ''ڕووناکی لە مانگی ئاب'' و ساڵانی هۆلیوود === [[File:Light_in_August_(1932_dust_jacket_cover).jpg|ڕاست|وێنۆک| ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢)]] تا ساڵی ١٩٣٢ فۆڵکنەر پێویستی بە پارە بوو. داوای لە واسۆن کرد مافی زنجیرەییکردنی ڕۆمانەکەی کە تازە تەواو بووە، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا''، بە گۆڤارێک بە ٥ هەزار دۆلار بفرۆشێت، بەڵام هیچیان ئەو ئۆفەرەیان قبوڵ نەکرد. پاشان [[مێترۆ-گۆلدوین-مایر|ستۆدیۆی ئێم جی ئێم]] پێشنیاری کرد بۆ فۆکنەر کار بکات وەک سیناریۆنووس لە هۆلیوود. فۆڵکنەر بینەرێکی بەئەمەکی فیلم نەبوو و ڕەخنەی هەبوو لە کارکردن لە پیشەسازی فیلمدا. وەک ئاندرێ بلایکاستن کۆمێنت دەکات، "پێویستی زۆری بە پارە بوو و هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو کە چۆن بەدەستی بهێنێت... بۆیە چووە هۆلیوود". ئاماژە بەوە کراوە کە نووسەرانی وەک فۆڵکنەر هەمیشە بەهۆی لێهاتوویی نووسینیانەوە بەکرێ نەگیراون بەڵکو "بۆ بەرزکردنەوەی شکۆمەندی ئەو...نووسەرانەی کە بەکرێیان گرتووە". <ref name="Bleikasten 2017 218" /> لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٣٢ گەیشتە [[شاری کولڤەر، کالیفۆرنیا|شاری کالڤەر سیتی لە ویلایەتی کالیفۆرنیا]]. ئەو کارە پەیوەندییەکی وردە وردەی لەگەڵ فیلمسازی و لەگەڵ کالیفۆرنیا دەستپێکرد، ئەمەش قورس بوو بەڵام بەرگەی گرت بۆ ئەوەی "مووچەیەکی بەردەوام بەدەستبهێنێت کە خێزانەکەی لە ماڵەوە پشتگیری دەکرد". <ref name="Solomon 2017 1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180140/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەتا ئارەزووی کارکردنی لەسەر کارتۆنەکانی میکی ماوس ڕاگەیاند، درکی بەوە نەکرد کە لەلایەن [[ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی|کۆمپانیای واڵت دیزنی پرۆداکشنزەوە]] بەرهەم هێنراون نەک کۆمپانیای MGM. یەکەم سیناریۆی فیلمی ''ئەمڕۆ دەژین'' بوو کە وەرگێڕانی کورتە چیرۆکەکەی بوو بە ناوی "Turnabout"، کە وەڵامێکی تێکەڵاوی وەرگرت. پاشان وەرگێڕانێکی شاشەیی لە ''فیلمی سارتوریس'' نووسی کە هەرگیز بەرهەم نەهێنرا. لە ساڵی ١٩٣٢ تا ١٩٥٤ فۆکنەر کاری لەسەر نزیکەی ٥٠ فیلم کردووە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٤، فۆڵکنەر وەرگێڕانی سیناریۆی ڕۆمانی ''(هەبێت و نەبوونی)'' ی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] نووسی. فیلمەکە یەکەم فیلم بوو کە لۆرن باکال و [[ھەمفری بۆگارت|هامفری بۆگارت]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. بۆگارت و باکال ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە ''فیلمی The Big Sleep'' ی هۆکس، کە فیلمێکی دیکەیە کە فۆڵکنەر کاری لەسەر کردووە. فۆڵکنەر ڕەخنەی زۆری لەو شتانە گرت کە لە هۆلیوود دۆزیبوویەوە و نامەی دەنووسی کە "لە تۆنێکی تونددا، وێنەیەکی نەگبەتانەی هونەرمەندێکی ئەدەبی دەکێشا کە لە بابلێکی کولتووریدا زیندانی کراوە ". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180152/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە زانایان سەرنجیان هێناوەتە سەر ئەو دووڕیانەی کە تووشی بووە و ئەو سەختییەی کە بووەتە هۆی ناخۆشییەکی جددی. <ref name="Solomon 2017 1" /> <ref name="Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Leitch, Thomas |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance |journal=Journal of Screenwriting |بەرگ=٧|issue=1 |پەڕەکان=١١٣–١٢٧|doi=10.1386/josc.7.1.113_1}}</ref> لە هۆلیوود لەگەڵ دەرهێنەر هاوارد هۆکس کاردەکات، کە بە خێرایی هاوڕێیەتی لەگەڵیدا پەرەپێدا، چونکە هەردووکیان چێژیان لە خواردنەوە و ڕاوکردن دەبینی. برای هاوارد هۆکس، ویلیام هۆکس, بوو بە بریکاری [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|هۆلیوودی]] فۆکنەر. فۆڵکنەر لە ساڵانی ١٩٣٠ تا ١٩٥٠ بەردەوام بوو لە دۆزینەوەی کارێکی جێی متمانە وەک سیناریۆنووس. <ref name="Faulkner 2004" /> لەکاتی مانەوەی لە هۆلیوود، فۆکنەر شێوازێکی ژیانی "سەرگەردان"ی گرتەبەر، لە ماوەیەکی کورتدا لە هۆتێلەکانی وەک هۆتێلی باخچەی الله دەژیا و زۆر سەردانی باڕەکەی [[ھۆتێلی ھۆڵیوود ڕۆزڤێڵت|هۆتێل ڕۆزڤێڵت]] و گریلەکەی موسۆ و فرانک دەکات کە دەوترێت بەردەوام دەچووە پشت باڕەکە بۆ تێکەڵکردنی مینت جولێپسەکەی خۆی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/|سەردێڕ=The Fascinating History of the Mint Julep |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221014115736/https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Town & Country |زمان=en-us}}</ref> ئەو پەیوەندییەکی دەرەوەی هاوسەرگیری لەگەڵ سکرتێر و کچە سیناریۆکانی هاوکس, مێتا کارپێنتەر هەبووە. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیهانی دووەم، لە ساڵی ١٩٤٢، فۆڵکنەر هەوڵیدا پەیوەندی بە [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|هێزی ئاسمانی ئەمریکاوە]] بکات بەڵام ڕەتکرایەوە. لەبری ئەوە کاری لەسەر بەرگری شارستانی ناوخۆیی کردووە. شەڕەکە فۆکنەری لە حەماسەتەکەی ڕژاند. ئەو شەڕەکەی بە "خراپ بۆ نووسین" وەسف کردووە. لەناو ئەم خاوبوونەوە داهێنەرانەدا، لە ساڵی ١٩٤٣، فۆڵکنەر دەستی بە کارکردن کرد لەسەر ڕۆمانێکی نوێ کە سەربازە نەناسراوەکەی جەنگی جیهانی یەکەمی لەگەڵ سۆز و سۆزی مەسیح تێکەڵ کرد. زیاتر لە دە ساڵ دواتر بە ناوی ''A Fable'' بڵاوکرایەوە، خەڵاتی پولیتزەری ساڵی ١٩٥٤ی بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219|سەردێڕ=Fiction {{!}} The Pulitzer Prizes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402201626/https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=The Pulitzer Prizes}}</ref> خەڵاتی فیلمی ''A Fable'' هەڵبژاردەیەکی سیاسی مشتومڕاوی بوو. لیژنەی دادوەری ''فیلمی The Last Hunt'' ی میڵتۆن لۆتیان بۆ خەڵاتەکە هەڵبژاردبوو، بەڵام پرۆفیسۆر جۆن هۆهێنبێرگ بەڕێوەبەری خەڵاتی پولیتزەری قەناعەتی بە دەستەی کارگێڕی پولیتزەر کرد کە فۆڵکنەر زۆر لەمەوبەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە بووە، سەرەڕای ئەوەی ''فیلمی A Fable'' کارێکی کەمتری ئەو بووە و دەستەی دادوەری هەڵبژاردنی دەستەی سوێندخواردنەکەی تێپەڕاندووە، ئەمەش زۆر بێزاری ئەندامەکانی کرد. تا کاتی بڵاوبوونەوەی فیلمی ''The Portable Foulkner'' {{'}} ساڵی ١٩٤٦، زۆربەی ڕۆمانەکانی لە چاپ نەمابوون. === خەڵاتی نۆبڵ و ساڵانی دواتر === [[File:William_Faulkner_1954_(2)_(photo_by_Carl_van_Vechten).jpg|alt=Faulkner is pictured in a chair before a brick well. He looks to the left.|وێنۆک| فۆکنەر لە ساڵی ١٩٥٤]] فۆڵکنەر خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ١٩٤٩ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕووی هونەرییەوە لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> لە ئاهەنگی ساڵی دواتردا لەگەڵ خەڵاتی ساڵی ١٩٥٠ بە [[بێرتراند ڕەسڵ|بێرتران ڕوسیل]] بەخشرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 1949 - Documentary |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090831134036/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> کاتێک فۆڵکنەر لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٥٠ بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەردانی ستۆکهۆڵمی کرد، لەگەڵ ئێلس جۆنسۆن (١٩١٢-١٩٩٦) ئاشنا بوو، کە بێوەژنەکەی ڕۆژنامەنووس تۆرستن جۆنسۆن بوو (١٩١٠-١٩٥٠). جۆنسۆن کە لە ساڵی ١٩٤٣ تا ١٩٤٦ پەیامنێری ''داگێنس نیهێتەر'' بوو، لە ساڵی ١٩٤٦ چاوپێکەوتنی لەگەڵ فۆکنەر کردبوو و بەرهەمەکانی بە خوێنەرانی سویدی ناساندبوو. فۆکنەر و ئێلس پەیوەندی خۆشەویستییەکیان هەبوو کە تا کۆتایی ساڵی ١٩٥٣ بەردەوام بوو. لە ئاهەنگەکەدا کە لە ساڵی ١٩٥٠دا یەکتریان بینی، بڵاوکەرەوە تۆر بۆنیەر ئێلسی وەک بێوەژنەکەی ئەو پیاوە ناساند کە بەرپرسیارە لە بەدەستهێنانی خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=En kärlekshistoria i Nobelprisklass |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=[[Dagens Nyheter]] |ناونیشان=https://www.dn.se/kultur-noje/bocker/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100410031413/http://www.dn.se/dnbok/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass-1.1023972 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |شوێن=Sweden |زمان=sv}}</ref> وتارەکەی فۆڵکنەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەبارەت بە نەمریی هونەرمەندان، هەرچەندە کورت بوو، بەڵام کۆمەڵێک ئاماژە و ئاماژە بە بەرهەمە ئەدەبیەکانی دیکەی تێدابوو. بەڵام فۆڵکنەر لەو ناوبانگ و شکۆمەندییە بێزار بوو کە لە ئەنجامی ناساندنی ئەوەوە هاتە ئاراوە. ڕق و کینەیەکەی ئەوەندە زۆر بوو کە کچە ١٧ ساڵانەکەی تەنها کاتێک ئاگاداری خەڵاتی نۆبڵ بوو کە لە ڕۆژی خوێندندا بانگکرا بۆ نووسینگەی بەڕێوەبەری قوتابخانە. <ref>Gordon, Debra. "Faulkner, William". In Bloom, Harold (ed.) ''William Faulkner, Bloom's BioCritiques''. Philadelphia: Chelsea House Publishing, 2002 {{ISBN|0-7910-6378-X}}</ref> سەرەتا بەم شێوەیە دەستی پێکرد: "هەست دەکەم ئەم خەڵاتە وەک پیاوێک بۆ من نەکراوە، بەڵکو بۆ کارەکانم دروستکراوە - کارێکی ژیانە لە ئازار و ئارەقەی ڕۆحی مرۆڤدا، نەک بۆ شکۆمەندی و کەمترین شت بۆ قازانج، بەڵکو بۆ ئەوەی لە کەرەستەی ڕۆحی مرۆڤایەتی شتێک دروست بکەم کە پێشتر بوونی نەبووە. بۆیە ئەم خەڵاتە تەنها هی منە لە متمانەدا. زەحمەت نابێت بتوانم تەرخانکردنێک بۆ بەشە پارەکەی هاوتا لەگەڵ ئامانجەکەدا بدۆزمەوە." و گرنگی سەرچاوەکەی”. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/faulkner/speech/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> بەشێک لە پارەی نۆبڵی خۆی بەخشی "بۆ دامەزراندنی سندوقێک بۆ پشتگیریکردن و هاندانی نووسەرانی خەیاڵی نوێ"، لە کۆتاییدا دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر (1960-1970)ی لێکەوتەوە. جێگای مشتومڕ، ئاماژە بەوە دەکرێت کە جارێک لە ئێوارەخوانێکی بوفێدا بە [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەری]] وتووە: "تەلەفزیۆن بۆ [[قولەڕەش|ڕەشپێستەکانە]]." ژیاننامەنووسی فۆکنەر، [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]]، ئەم تێبینییە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی فۆڵکنەر "لە دۆخێکدا بووە کە بێزاری و ناڕەزایی بەرهەمهێنابوو، و ئەو لە وەڵامدا بە زارەکی قسەی کرد. ئەو نەیدەویست لەگەڵ ئەم کەسانەدا لەوێ بێت، باسی تەلەفزیۆن یان هەر شتێکی تر بکات، و بە سادەیی بە خێرایی گفتوگۆکەی خنکاند". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Watkins |یەکەم=Floyd C. |ڕێکەوت=١٩٧٤|editor-last=Blotner |editor-first=Joseph |سەردێڕ=Faulkner, Faulkner, Faulkner |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/27542865 |journal=The Sewanee Review |بەرگ=٨٢|issue=3 |پەڕە=٥٢٤|issn=0037-3052}}</ref> ڕەخنەگر تۆماس پاوەرز ئیدیعا دەکات کە ئەم لێدوانە ئەوە نیشان دەدات کە چۆن "بۆ زۆرێک لە خەڵکی سپی پێستی باشوور [وەک فۆکنەر] هیچ شتێک لەگەڵ کۆتایی هاتنی کۆیلایەتیدا نەگۆڕاوە جگە لە کۆیلایەتی". [[File:Faulkner_headstone.jpg|وێنۆک| بەردی سەری فۆڵکنەر کە دەکەوێتە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی ئەمریکا]] لە ساڵی ١٩٥١ فۆکنەر میدالیای شیڤالیێر دی لا لێجۆن دۆنەری لە حکومەتی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] وەرگرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.today.com/news/william-faulkner-archival-material-be-sold-auction-wbna51366358|سەردێڕ=William Faulkner archival material to be sold at auction |وێبگە=Today.com}}</ref> فۆکنەر وەک یەکەم نووسەری نیشتەجێ لە زانکۆی ڤێرجینیا لە شارلۆتسڤیل لە مانگی شوبات تا حوزەیرانی ١٩٥٧ و دووبارە لە ساڵی <ref>Blotner, J. and Frederick L. Gwynn, (eds.) (1959) ''Faulkner in the University: Conferences at the University of Virginia, 1957–1958'' {{OCLC|557743504}}</ref> لە ساڵی ١٩٦١ فۆکنەر دەستی کرد بە نووسینی نۆزدەهەمین و کۆتا ڕۆمانی خۆی بە ناوی ''The Reivers''. ڕۆمانەکە بیرهێنانەوەیەکی نۆستالژیکە، کە تیایدا باپیرەیەکی بەساڵاچوو ئەڵقەیەکی گاڵتەجاڕانە دەگێڕێتەوە کە تێیدا خۆی و دوو کوڕ ئۆتۆمبێلێکیان دزیوە بۆ ئەوەی بەرەو بۆردێلۆی [[مێمفیس|مەمفیس]] لێبخوڕن. لە هاوینی ساڵی ١٩٦١ یەکەم ڕەشنووسی تەواو کرد. لەم ماوەیەدا بە زنجیرەیەک کەوتنە خوارەوە خۆی بریندار دەکات. لە ١٧ی حوزەیرانی ١٩٦٢، فۆڵکنەر بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە تووشی برینێکی سەخت بوو، کە بووە هۆی تووشبوون بە ترۆمبۆزی. لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ لە تەمەنی ٦٤ ساڵیدا لە سەناتۆریۆمی ڕایت لە شاری بیهالیای ویلایەتی میسیسیپی تووشی جەڵتەی دڵی کوشندە بوو. <ref name="Ole Miss" /> <ref name="Nobel Prize" /> فۆڵکنەر لەگەڵ خێزانەکەی لە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد بە خاک سپێردرا. <ref name="Grave Site">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jennifer Ciotta |ناونیشان=http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721091708/http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> پرسە و پرسەی فۆڵکنەر لەلایەن فۆتۆگرافەر مارتن جەی داین بەڵگەی لەسەر کراوە. == نووسین == [[File:TheFaulknerPortable.jpg|وێنۆک| یەکێک لە ئامێرە تایپییەکانی فۆکنەر]] لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە تا سەرهەڵدانی جەنگی جیهانی دووەم، فۆڵکنەر ١٣ ڕۆمان و چەندین کورتە چیرۆکی بڵاوکردەوە. ئەم جەستەی کارە بنەمای ناوبانگەکەی پێکهێنا و لە تەمەنی ٥٢ ساڵیدا خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێنا. بەرهەمە سەرسوڕهێنەرەکانی فۆکنەر بریتین لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی وەک ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)، ''وەک چۆن دەمرم'' (١٩٣٠)، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (١٩٣٢) و ''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (١٩٣٦). هەروەها نووسەرێکی بەتوانای [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆک]] بووە. یەکەم کۆمەڵە کورتە چیرۆکی فۆڵکنەر، ''ئەم ١٣'' (١٩٣١)، زۆرێک لە چیرۆکە بەناوبانگەکانی (و زۆرترین جار [[ھەڵبژاردە|ئەنتۆلۆژیست]] ) لەخۆدەگرێت، لەوانە " گوڵێک بۆ ئێمیلی "، " گەڵا سوورەکان "، " ئەو خۆری ئێوارەیە "، و " ئەیلوولی وشک ". زۆرێک لە کورتە چیرۆک و ڕۆمانەکانی لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا دانا - کە لەسەر بنەمای و نزیکەی لە ڕووی جوگرافییەوە هاوشێوەی ناوچەی لافایێت بوو (کە شارۆچکەی زێدی خۆی ئۆکسفۆرد، میسیسیپی، کورسی پارێزگاکەیە). یۆکناپاتاوفا "مۆری پۆستەی" فۆڵکنەر بوو، و بەشێکی زۆری ئەو کارانەی کە نوێنەرایەتی دەکات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە مۆنۆمێنتالترین دروستکراوەکانی خەیاڵی لە مێژووی ئەدەبدا دادەنرێت. سێ لە ڕۆمانەکانی بە ناوەکانی ''هاملێت'' و ''شارۆچکە'' و ''کۆشکەکە'' کە بە کۆمەڵ بە سێبەری سنۆپس ناسراون، شارۆچکەی جێفرسۆن و دەوروبەری بەڵگە دەکەن، وەک خێزانێکی فراوان کە فلیم سنۆپس سەرۆکایەتی دەکات خۆی دەخاتە ناو ژیان و دەروونی دانیشتوانی گشتیەوە. ناوچەی یۆکناپاتاوفا وەک دیمەنێکی دەروونی وەسف کراوە. کورتە چیرۆکەکەی " گوڵێک بۆ ئیمیلی " یەکەم چیرۆکی بوو کە لە گۆڤارێکی گەورەدا بڵاوکرایەوە، ''فۆڕم'', بەڵام لەلایەن خەڵکەوە گرنگییەکی کەمی پێدرا. دوای پێداچوونەوە و دووبارە بڵاوکردنەوەی، ناوبانگێکی زۆری بەدەستهێنا و ئێستا بە یەکێک لە باشترینەکانی دادەنرێت. فۆڵکنەر دوو بەرگی شیعری نووسی کە بە چاپی بچووک بڵاوکرانەوە بە ناوەکانی ''The Marble Faun'' (1924) و ''A Green Bough'' (1933) و کۆمەڵێک چیرۆکی نهێنی بە ''ناوی Knight's Gambit'' (1949). === ستایل و تەکنیک === کارل ڕۆلیسۆن ئاماژەی بەوە کردووە کە "وەک هونەرمەندێک"، فۆڵکنەر پێیوابووە "دەبێت لە سەرووی نیگەرانییە دونیاییەکان و تەنانەت ئەخلاقیشەوە بێت". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rollyson|یەکەم=Carl|سەردێڕ=The Life of William Faulkner|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=University of Virginia|ژپنک=٩٧٨-٠٨١٣٩٤٤٤٠١}}</ref> فۆڵکنەر بە شێوازی تاقیکارییەکەی ناسرابوو کە گرنگییەکی وردی بە دیکشن و کادەنس دانابوو. بە پێچەوانەی کەمکردنەوەی مینیمالیستی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] هاوچەرخی خۆی، فۆڵکنەر زۆرجار لە نووسینەکانیدا لە ڕژێمی هۆشیاری کەڵکی وەرگرتووە، و زۆرجار چیرۆکی زۆر سۆزداری، ورد، مێشکی، ئاڵۆز و هەندێکجاریش گۆتیک یان گرۆتێسکی لەبارەی چەندین کارەکتەری جۆراوجۆرەوە نووسیوە لەوانە کۆیلەی پێشوو یان نەوەی کۆیلەکان، سپیپێستی هەژار، کشتوکاڵی، یان چینی کرێکار باشوورییەکان، و ئەرستۆکراتی باشوور. پێشوازی ڕەخنەگرانی هاوچەرخی فۆکنەر تێکەڵ بوو، ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' ئاماژەی بەوەدا کە زۆرێک لە ڕەخنەگران کارەکانی وەک "تەختەی خاو لە ڕیالیزمی ساختە کە تاڕادەیەک شایستەیی کەمی وەک نووسینی جددی هەبووە" سەیر دەکەن. شێوازەکەی بە "پێچاوپێچێکی نەبڕاوە" وەسف کراوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ''ڕۆژنامەی پاریس ڕیڤیو'' لە ساڵی ١٩٥٦، فۆکنەر تێبینی کرد:<blockquote>با نووسەر دەست بە نەشتەرگەری یان خشتکێشان بکات ئەگەر ئارەزووی تەکنیکی هەیە. هیچ ڕێگەیەکی میکانیکی نییە بۆ ئەوەی نووسینەکە تەواو بکرێت، هیچ ڕێگایەکی کورت نییە. نووسەری گەنج گەمژە دەبێت ئەگەر تیۆرێک پەیڕەو بکات. بە هەڵەکانی خۆت فێری خۆت بکە؛ مرۆڤەکان تەنها بە هەڵە فێر دەبن. هونەرمەندی باش پێی وایە کەس ئەوەندە باش نییە کە ئامۆژگاری بکات. ئەو بێهودەیی باڵای هەیە. هەرچەندە سەرسام بێت بە نووسەرە کۆنەکە، دەیەوێت لێی بدات.</blockquote>هەر لەو چاوپێکەوتنەدا ژان شتاین دەڵێت "هەندێک کەس دەڵێن ناتوانن لە نووسینەکەت تێبگەن، تەنانەت دوای ئەوەی دوو سێ جار خوێندویانەتەوە. چ ڕێگەیەک پێشنیار دەکەیت بۆیان؟" فۆڵکنەر لە وەڵامدا دەڵێت: چوار جار بیخوێنەرەوە. کاتێک پرسیار لەبارەی کاریگەرییەکانیەوە دەکرێت، فۆکنەر دەڵێت "ئەو کتێبانەی دەیانخوێنمەوە ئەوانەن کە لە گەنجیدا دەمناسین و خۆشم دەویستن و وەک تۆ دەگەڕێمەوە بۆ هاوڕێ کۆنەکان: [[پەیمانی کۆن]], [[چارڵز دیکنز|دیکنز]], [[جۆزێف کۆنراد|کۆنراد]], [[سێرڤانتێس]], ''[[دۆن کیشۆت]] —'' ساڵانە ئەوە دەخوێنمەوە، وەک چۆن هەندێک کتێبی پیرۆز دەیکەن. [[گۆستاڤ فلۆبێر|فلۆبێرت]], [[ئۆنۆرێ دۆ بالزاک|بالزاک]] —ئەو جیهانێکی تەواو و نەگۆڕی خۆی دروستکردووە، خوێنێکی بەناودا تێدەپەڕێت." بیست کتێب- [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|دۆستۆیڤسکی]]، [[لیۆ تۆڵستۆی|تۆڵستۆی]]، [[ویلیام شێکسپیر|شکسپیر]] ناوبەناو [[ھێرمێن مێلڤێل|مێلڤیل]] و لە شاعیرەکان، [[کریستۆفەر مارلۆ|مارلۆ]]، کامپیون، [[بێن جۆنسۆن|جۆنسۆن]]، هێریک، [[جۆن دۆن|دۆن]]، کیتس و [[پێرسی بیشێ شیللی|شێلی]] دەخوێنمەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stein |یەکەم=Jean |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=The Art of Fiction No. 12 |ناونیشان=https://www.theparisreview.org/interviews/4954/the-art-of-fiction-no-12-william-faulkner |journal=[[Paris Review]] |بەرگ=Spring ١٩٥٦|issue=12}}</ref> فۆکنەر وەک هاوچەرخەکانی [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] و [[تی. ئێس. ئێلیۆت|تی ئێس ئێلیۆت]]، چیرۆک و بابەتەکانی ئەدەبیاتی کلاسیک لە چوارچێوەیەکی مۆدێرن بەکاردەهێنێت. جۆیس لە ''[[ئولیس|فیلمی یولیسسدا]]''، گەشتی پاڵەوانەکەی لیۆپۆڵد بلومی لەسەر سەرگەرمیەکانی ئۆدیسێس مۆدێل کردووە. ئێلیۆت، لە وتارەکەیدا "یولیسس، ڕێکخستن و ئەفسانە"، نووسیویەتی کە "لە بەکارهێنانی ئەفسانەدا، لە دەستکاریکردنی هاوتەریبییەکی بەردەوام لە نێوان هاوچەرخ و دێرینیدا، کاک جۆیس بەدوای میتۆدێکدا دەگەڕێت کە ئەوانی دیکە دەبێت بەدوایدا بگەڕێن. ئەوان تەقلیدکەر نابن، زیاتر لەو زانایەی کە دۆزینەوەکانی [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەنیشتاینێک]] بەکاردەهێنێت لە بەدواداچوون بۆ لێکۆڵینەوەکانی خۆی، سەربەخۆ. ئەوە بە سادەیی شێوازێکە بۆ کۆنترۆڵکردن، بۆ ڕێکخستن، بۆ پێدانی شێوە و گرنگییەک بە پانۆرامای بێئەندازەی بێهودەیی و ئانارشی کە مێژووی هاوچەرخە." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ricorso.net/rx/library/criticism/major/Joyce_JA/Eliot_TS.htm|سەردێڕ=T. S. Eliot, “Ulysses, Order, and Myth”, in The Dial (Nov 1923) |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Ricorso.net}}</ref> ئاماژەکانی فۆکنەر بۆ نووسەرانی پێشووتر بە ناونیشانەکانی بەڵگەی لەسەرە؛ ناونیشانی ''دەنگ و تووڕەیی'' لە تاکە قسەی ماکبێسەوە هاتووە: "حیکایەتێکە/ لەلایەن گەمژەیەکەوە دەگێڕدرێتەوە، پڕە لە دەنگ و تووڕەیی،/ هیچ مانایەکی نییە." کردنەوەی ڕۆمانەکە لە ڕوانگەی کەمئەندامی هزری بێنجی کۆمپسۆنەوە دەگێڕدرێتەوە. ناونیشانی کتێبی ''(As I Lay Dying)'' لە ''[[ئۆدیسە|ئۆدیسێی]]'' [[ھۆمیرۆس|هۆمەرەوە]] هاتووە، کە [[ئاگامێمنۆن]] لە کاتی ڕابردوودا قسەی کردووە: "لەکاتێکدا کە لە مردن پاڵکەوتم، ئەو ژنەی چاوی سەگەکەی چاوەکانی نەدەخستە خوارەوە کاتێک دەچوومە ناو هێدێسەوە". بە پێچەوانەوە ڕۆمانی فۆڵکنەر لە کاتی ئێستادا دەگێڕدرێتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brooks|یەکەم=Cleanth|سەردێڕ=William Faulkner: The Yoknapatawpha Country}}</ref> ناونیشانی کتێبی ( ''بڕۆ خوارەوە، موساس)'' لە ڕۆحانییەکی ئەمریکی ئەفریقاییەوە وەرگیراوە، و کتێبەکە تایبەتە بە "بۆ مامی / کارۆلین بار / میسیسیپی / [1840-1940] کە لە کۆیلایەتیدا لەدایکبووە و دڵسۆزییەکی بە خێزانەکەم بەخشی بەبێ وەستان یان حیسابکردنی پاداشت و بۆ منداڵیم پەرۆشی و خۆشەویستییەکی بێئەندازە." <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Simon |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Repudiation and Redemption in Go Down, Moses: Accounting, Settling, Gaming the System, and Justice |ناونیشان=https://muse.jhu.edu/pub/277/article/672751 |journal=The Southern Quarterly |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٣٠–٥٤|issn=2377-2050}}</ref> === تەوەر و شیکاری === فۆکنەر بانگەشە بۆ هەڵوەشاندنەوەی وردە وردەی [[جیاکردنەوەی ڕەگەزی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جیاکاری]] ڕەگەزی دەکرد <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Moss |یەکەم=Walter G. |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.laprogressive.com/racism/racism-and-rethinking-integration|سەردێڕ=Racism and Rethinking Integration - LA Progressive |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=LA Progressive |زمان=en}}</ref> و پێشوەختە ڕەگەزییەکانی کردە بابەتی ژمارەیەک بەرهەمەکانی لەوانە ''دزەپێکەر لە تۆزدا''، بەڵام ڕەخنەی لە جیاکاری زۆرەملێ یان خێرا دەگرت. لە ساڵی ١٩٥٦ لە ''گۆڤاری هارپەردا'' دژی جیاکاری قوتابخانەکان قسەی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abrameit |یەکەم=Megan |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://traffickinginstitute.org/incontext-william-faulkner/|سەردێڕ=William Faulkner: Practicing Freedom in a Divided South |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Human Trafficking Institute |زمان=en-US}}</ref> ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە [[مافی مەدەنی و سیاسی|چالاکوانانی مافە مەدەنییەکان]] دەبێ "بە هێواشی بڕۆن" و لە هەڵوێستەکانیاندا میانڕەوتر بن. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Cep |یەکەم=Casey |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New Yorker]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122111928/https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> وتارنووس و ڕۆماننووس جەیمس باڵدوین لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩٥٦دا "فۆڵکنەر و جیاکاری" لە ''پێداچوونەوەی حزبیدا''، زۆر ڕەخنەی لە بۆچوونەکانی فۆکنەر گرت لە دەوری جیاکاری ڕەگەزی، ڕەخنەی لە ئارگیومێنتەکەی "هێواشی بڕۆ" گرت "دوای زیاتر لە دوو سەد ساڵ لە کۆیلایەتی و نەوەد ساڵ لە نیمچە ئازادی" <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baldwin|یەکەم=James|ناونیشان=https://doi.org/10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|سەردێڕ=The Dixie Limited: Writers on William Faulkner and His Influence|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University Press of Mississippi|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩٦٨-٠٣٣٨-٢|editor-last=Inge|editor-first=M. Thomas|پەڕەکان=١١٤–١١٩|chapter=Faulkner and Desegregation|doi=10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> و وەک بەشێک لە کۆمەڵێک سپی پێستی خوێندەوار سەیری کرد باشوورییەکان کە بە درۆ پێیان وابوو کە دەکرێت زەمینەیەکی ناوەڕاست لە نێوان جیاکاریخوازان و یەکگرتنەوەدا هەبێت. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons" /> ڕالف ئێلیسۆن دەڵێت "کەس لە چیرۆکە خەیاڵییە ئەمریکییەکاندا ئەوەندەی نەکردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە جۆرەکانی کەسایەتی ڕەشپێستەکان وەک فۆڵکنەر". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mikics |یەکەم=David |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ellison's Invisible Man and Faulkner's Light in August: An Argument in Black and White |ناونیشان=https://academic.oup.com/litimag/article-abstract/23/2/194/6337219 |journal=[[Literary Imagination]] |بەرگ=٢٣|issue=2 |پەڕەکان=١٩٤–٢٠١|doi=10.1093/litimag/imab027 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> فەیلەسوفی فەرەنسی [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] نووسیویەتی کە فۆڵکنەر بە سەرکەوتوویی [[تراژیدیا|کارەساتی]] کلاسیکی هاوردە کردووە بۆ سەدەی بیستەم لە ڕێگەی "خولگەیەکی بێکۆتایی وشە و ڕستەی خۆی کە قسەکەر دەباتە ناو کۆتایی ئەو ئازارانەی کە لە ڕابردوودا نێژراون". ڕەخنەگرانی نوێ ئارەزووی کارەکانی فۆکنەریان کرد، کلینت بروکس ''وڵاتی یۆکناپاتاوفا'' و مایکل میلگەیت کتێبی ''دەستکەوتی ویلیام فۆکنەری'' نووسی. لەو کاتەوە ڕەخنەگران بە بەکارهێنانی ڕێبازی دیکە، وەک میتۆدی فێمینیست و دەروونشیکاری، سەیری کارەکانی فۆڵکنەریان کردووە. <ref name="Faulkner 2004" /> <ref>Wagner-Martin, Linda (2002). ''William Faulkner: Six Decades of Criticism''. East Lansing, MI: Michigan State University Press, {{ISBN|0-87013-612-7}}.</ref> بەرهەمەکانی فۆکنەر لە چوارچێوەی نەریتە ئەدەبییەکانی مۆدێرنیزم و ڕێنێسانسی باشووردا دانراون. == میرات == [[File:Rowan_Oak.JPG|alt=A white house set among trees|وێنۆک| ماڵەکەی فۆکنەر ڕۆوان ئۆک لەلایەن زانکۆی میسیسیپیەوە پارێزگاری لێدەکرێت.]] [[File:Plaque_Rue_William_Faulkner_-_Thiais_(FR94)_-_2022-04-14_-_2.jpg|وێنۆک| شەقامێکی پاریسی بە ناوی فۆڵکنەرەوە ناونراوە]] === کاریگەری === بەرهەمەکانی ویلیام فۆکنەر کاریگەرییەکی ڕوونیان لەسەر ڕۆماننووسی فەرەنسی [[کلود سیمۆن|کلۆد سیمۆن]] و و ڕۆماننووسی پورتوگالی ئەنتۆنیۆ لۆبۆ ئەنتونێس هەیە. کۆرماک مەکارتی بە "شاگردی فۆڵکنەر" وەسف کراوە. فۆڵکنەر بە شێوەیەکی بەرفراوان بە کەسایەتییەکی بەرز لە ئەدەبیاتی باشووردا دادەنرێت ; فلانێری ئۆکۆنۆر نووسیویەتی "بوونی فۆڵکنەر بە تەنیا لە ناو ئێمەدا جیاوازییەکی گەورە دروست دەکات لەوەی کە نووسەر دەتوانێت و ناتوانێت ڕێگە بە خۆی بدات. کەس نایەوێت کە کەر و عەرەبانەکەی لەسەر هەمان ڕێڕەوی ''دیکسی لیمیتەد'' کە دەقیژێنێتە خوارەوە بوەستێت". لە ساڵی ١٩٤٣ لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای وارنەر برادرز، فۆڵکنەر نامەیەکی هاندانی بۆ نووسەرێکی گەنجی میسیسیپی بە ناوی یۆدۆرا وێڵتی نووسی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=St. C. Crane |یەکەم=Joan |ڕێکەوت=١٩٨٩|سەردێڕ=William Faulkner to Eudora Welty: A Letter |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26475181 |journal=The Mississippi Quarterly |بەرگ=٤٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٢٣–٢٢٧|issn=0026-637X |jstor=26475181}}</ref> بەپێی ڕەخنەگر و وەرگێڕ ڤالێری مایڵز، کاریگەری فۆکنەر لەسەر چیرۆکی خەیاڵی ئەمریکای لاتین زۆرە، جیهانە خەیاڵییەکانی دروستکراو لەلایەن [[گابریێل گارسیا مارکێز|گابرێل گارسیا مارکێز]] ( ماکۆندۆ ) و خوان کارلۆس ئۆنێتی (سانتا ماریا) "زۆر لە دەمارەکانی" یۆکناپاتاوفادان، و کە " ''مردنی ئارتێمیۆی'' [[کاڕلۆس فوێنتێس|کارلۆس فۆنتێس]] بوونی نەدەبوو ئەگەر ''As I Lay Dying'' نەبوایە". فۆنتێس خۆی فۆڵکنەری وەک یەکێک لە نووسەرانی گرنگترین بۆی هێناوەتەوە. فۆڵکنەر کاریگەرییەکی زۆری لەسەر [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا|ماریۆ ڤارگاس لۆسا]] هەبووە، بەتایبەتی لەسەر ڕۆمانە سەرەتاییەکانی ''سەردەمی پاڵەوان'' و ''ماڵی سەوز'' و ''گفتوگۆ لە کاتدراییلدا''. ڤارگاس لۆسا ئیدیعای کردووە کە لە ساڵانی خوێندکاریدا زیاتر لە یۆکناپاتاوفا فێر بووە نەک لە پۆلەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html|سەردێڕ=The masters who influenced the Latin American Boom |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> خۆرخی لویس بۆرخێس شانازیی وەرگێڕانی کتێبی ''(The Wild Palms)'' ی فۆڵکنەر بۆ زمانی ئیسپانی دەکات، هەرچەندە دۆگلاس دەی پێی وایە مەحاڵ نییە کە ڕەنگە دایکی بۆرخێس وەرگێڕانەکەی کردبێت. هەروەها دەی پێی وایە کە ڕەنگە نوقمبوونی قووڵی بۆرخێس لە کتێبی ''دارخورما کێوییەکان'' و لێکۆڵینەوەکانیدا کاریگەری لەسەر ڕۆمانەکە هەبێت وەک فۆڕمی نووسینی خۆی کە هەڵیبژاردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Day |یەکەم=Douglas |بەستەری نووسەر=Douglas Day |ڕێکەوت=١٩٨٠|سەردێڕ=Borges, Faulkner, and The Wild Palms |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26436092?read-now=1&seq=1#page_scan_tab_contents |journal=Virginia Quarterly Review |بڵاوکەرەوە=University of Virginia |بەرگ=٥٦|issue=1 |jstor=26436092}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Vegh |یەکەم=Beatriz |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=The Wild Palms and Las palmeras salvajes: The Southern Counterpoint Faulkner/Borges |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/24907724 |journal=The Faulkner Journal |بەرگ=١١|issue=1/2 |پەڕەکان=١٦٥–١٧٩|jstor=24907724}}</ref> لە کتێبی ''توخمەکانی ستایلدا''، ئی. دواتر شێوازی فۆڵکنەر بەراورد دەکرێت لەگەڵ شێوازی [[ئێرنست ھێمینگوەی|هێمینگوای]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White|یەکەم=E. B.|سەردێڕ=[[The Elements of Style]]|ساڵ=١٩٧٥|edition=3rd|پەڕە=٢٢}}</ref> دوای مردنی، ئیستێل و کچەکەیان جیل لە ڕۆوان ئۆک ژیاون تا مردنی ئیستێل لە ساڵی ١٩٧٢. هەر لەو ساڵەدا موڵکەکە بە زانکۆی میسیسیپی فرۆشرا. خانوو و کەلوپەلەکانی زۆر وەک لە سەردەمی فۆکنەر پارێزگارییان لێدەکرێت. نووسینەکانی فۆکنەر لەسەر دیوارەکە پارێزراون، لەنێویاندا ئەو هێڵکارییە ڕۆژانەیەی کە هەفتەیەک دەگرێتەوە کە لەسەر دیوارەکانی لێکۆڵینەوە بچووکەکەی نووسیویەتی بۆ ئەوەی یارمەتی بدات ئاگاداری پێچ و پەناکانی پڵۆت بێت لە ڕۆمانی ''ئەفسانەیەکدا''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Block |یەکەم=Melissa |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south|سەردێڕ=William Faulkner's Home Illustrates His Impact On The South |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180811231059/https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=NPR.org |زمان=en}}</ref> بەشێک لە خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر بۆ دامەزراندنی دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر بووە. خەڵاتی ڕۆمانی یەکەمی دیار و بەرچاوی بەخشی؛ براوەکانی بریتی بوون لە ''ڕۆمانی'' ''ئاشتییەکی جیا'' ''لە'' ''نووسینی'' جۆن نۆلز، فیلمی ''ڤی''. لە ساڵی ١٩٨١ەوە، ئەمە بووە خەڵاتی PEN/Faulkner بۆ چیرۆکی خەیاڵی، کە لەلایەن چەندین کەسی دیکەوە، ماری لی سێتلەوە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی کتێبی نیشتمانی دامەزراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penfaulkner.org/2020/11/24/our-history/|سەردێڕ=Our History {{!}} The PEN/Faulkner Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Penfaulkner.org}}</ref> بەشێک لە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر وەرگیراون بۆ فیلم. وەڵامێکی جەمسەرگیرییان وەرگرتووە، زۆرێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر "ناتوانرێت فیلم بگیرێن". دوا بەرهەمی فۆڵکنەر بە ''ناوی The Reivers'' وەرگیرا بۆ فیلمێک لە ساڵی ١٩٦٩ کە [[ستیڤ مەکوین]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. فیلمی نیو-ڕۆژئاوایی [[تۆمی لی جۆنێس|تۆمی لی جۆنز]] ''سێ ناشتنی مێلکیادێس ئیسترادا'' بەشێکی لەسەر بنەمای فیلمی ''As I Lay Dying'' ی فۆکنەر بوو. لە کاتی داگیرکردنی فەرەنسا بە نازییەکان لە جەنگی جیهانی دووەمدا، داگیرکەرانی ئەڵمانیا ئەدەبیاتی ئەمریکییان قەدەغە کرد. بازاڕێکی ڕەشی کتێبە ئەمریکییەکان سەریهەڵدا و خوێندنەوەی بەرهەمەکانی هێمینگوای و فۆکنەر بوو بە کردەوەیەکی سەرپێچیکردن. فۆڵکنەر بە تایبەتی لە فەرەنسا بەناوبانگە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩دا لە ڕاپرسییەکدا دەریخستووە کە دووەم نووسەری بەناوبانگە (دوای تەنها [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]] ). [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆڵ سارتەری]] هاوچەرخ ڕایگەیاند کە "بۆ گەنجانی فەرەنسا، فۆکنەر خودایە"، [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆش]] وەرگێڕانێکی شانۆیی لە ''کتێبی (Requiem for a Nun)'' ی فۆکنەری شانۆگەری کردووە. لە کتێبی ''بێ هەناسەی'' ژان لوک گۆداردا، پاتریشیا ( ژان سیبێرگ ) قسەکانی لە ''کتێبی دارخورما کێوییەکان'' دەهێنێتەوە: "لە نێوان خەم و هیچدا، خەم و پەژارە وەردەگرم". <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Breathless (1960) – IMDb |ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt0053472/characters/nm0781029 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> هەروەها دووجار خەڵاتی کتێبی نیشتمانی ئەمریکای بەدەستهێناوە، بۆ ''چیرۆکە کۆکراوەکان'' لە ساڵی ١٩٥١ و ''ئەفسانەیەک'' لە ساڵی ١٩٥٥. دەزگای پۆستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٣ی ئابی ١٩٨٧دا مۆری پۆستەی ٢٢ سەنت بۆ ڕێزلێنان لێی دەرکرد فۆکنەر جارێک وەک پۆستماستەر لە زانکۆی میسیسیپی کاری کردووە و لە نامەی دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ١٩٢٣دا نووسیویەتی:<blockquote>تا لەژێر سیستەمی سەرمایەداریدا دەژیم، چاوەڕێی ئەوەم کە ژیانم لە ژێر کاریگەری داخوازییەکانی خەڵکی پارەداردا بێت. بەڵام نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم کە لە ئیمتیاز و بانگەوازی هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستە. ئەمە کاکە دەستلەکارکێشانەوەی منە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html|سەردێڕ=William Faulkner Resigns From His Post Office Job With a Spectacular Letter (1924) {{!}} Open Culture |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150325111001/http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref></blockquote>لە 10ی تشرینی یەکەمی 2019، نیشاندەرێکی مێژوویی ڕێڕەوی نووسەرانی میسیسیپی لە ڕۆوان ئۆک لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی دانرا، کە ڕێزلێنان لە بەشدارییەکانی ویلیام فۆکنەر لە دیمەنی ئەدەبی ئەمریکادا گرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Thompson |یەکەم=Jake |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/|سەردێڕ=William Faulkner marker added to Mississippi Writers Trail |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200617194407/https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=The Oxford Eagle}}</ref> فۆڵکنەر ڕێزێکی لە فلۆتی میسیسیپی هەیە بۆ 137ەمین نمایشی گوڵەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Staff |یەکەم=WXXV |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.wxxv25.com/visit-mississippi-unveils-float-for-137th-rose-parade/|سەردێڕ=Visit Mississippi unveils float for 137th Rose Parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=wxxv25.com}}</ref> === کۆکردنەوەکان === دەستنووسەکانی زۆربەی بەرهەمەکانی فۆڵکنەر، نامەنووسی، توێژینەوە کەسییەکان و زیاتر لە ٣٠٠ کتێبی کتێبخانەی کارکردنی لە کتێبخانەی کۆکردنەوە تایبەتەکانی بچووکی ئەلبێرت و شیرلی لە زانکۆی ڤێرجینیا نیشتەجێن، کە زۆربەی کاتەکانی لە ساڵانی کۆتاییدا لەوێ بەسەر بردووە. هەروەها کتێبخانەکە هەندێک لە زانیارییە کەسییەکانی نووسەر و کاغەزەکانی هاوکار و زانایانی سەرەکی فۆڵکنەری تێدایە، وەک ژیاننامەنووس [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]] و کتێبنامەنووس لینتۆن ماسی و سەرنووسەری ماڵی ڕاندۆم هاوس ئەلبێرت ئێرسکین. ماددە گرنگەکانی تری فۆکنەر لە زانکۆی میسیسیپی و سەنتەری هاری ڕانسۆم و [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک|کتێبخانەی گشتی نیویۆرک]] نیشتەجێن. هەروەها تۆمارەکانی ماڵی هەڕەمەکی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا نامەکانی فۆڵکنەر و بۆ فۆڵکنەر لەخۆدەگرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171229023255/http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ ئەکادیمیای سەربازی ئەمریکا ژوورێکی ویلیام فۆکنەری لە کتێبخانەکەیدا تەرخان کرد. == لیستی هەڵبژێردراوی بەرهەمەکان == * ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩) * ''وەک چۆن پاڵکەوتم لە مردن'' (١٩٣٠) * ''پەناگە'' (١٩٣١) * ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢) * ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' (١٩٣٦) * ''دارخورما کێوییەکان'' (١٩٣٩) * ''هاملێت'' (١٩٤٠) * ''بڕۆ خوارەوە، موسا'' (١٩٤٢) * ''دزەپێکەر لە تۆزدا'' (١٩٤٨) * ''ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) * ''شارۆچکەکە'' (١٩٥٧) * ''کۆشکەکە'' (١٩٥٩) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) == فیلمۆگرافی == * ''گۆشت'' (١٩٣٢) * ''ئەمڕۆ دەژین'' (١٩٣٣) * ''چیرۆکی تەمپڵ درەیک'' (١٩٣٣) * ''دەوریەی ژێردەریایی'' (١٩٣٨) * ''هێزی ئاسمانی'' (١٩٤٣) * ''بۆ ئەوەی هەتبێت و نەتبێت'' (1944) * ''خەوی گەورە'' (١٩٤٦) * ''خاکی فیرعەونەکان'' (١٩٥٥) * ''فریشتە لەکەدارەکان'' (١٩٥٧) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٩) === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} * {{IMDb name|0001203}} * [http://faulkner.iath.virginia.edu Digital Yoknapatawpha] * [https://faulkner.lib.virginia.edu Faulkner at Virginia: An Audio Archive] * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://egrove.olemiss.edu/mjdain/|سەردێڕ=Martin J. Dain Collection (Complete Collection) {{!}} Martin J. Dain Collection {{!}} University of Mississippi |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=eGrove Digital Collections}} * {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ناونیشان=https://oxfordlafayettemshistory.com/pictures-hdrgp-dP2ym/p/funeral-on-the-water|سەردێڕ=William Faulkner's Funeral on the Hill |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Lafayette County Digital Museum}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕۆمانەکان|شیعر|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|William Faulkner}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] hce3olco4zctoioct4t256lvv9ut749 1698713 1698712 2026-11-01T11:54:53Z Shaween 18477 /* نیو ئۆرلینز و ڕۆمانە سەرەتاییەکان */ 1698713 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer| name=ویلیام فۆکنەر |image=Carl Van Vechten - William Faulkner (greyscale and cropped).jpg|caption=فۆکنەر له 1954|birth_name=ویلیام کوتبێرت فۆکنەر<!-- His birth name was spelled FALKNER, later, its spelling was changed to Faulkner. -->|birth_date={{birth date|1897|09|25}}|birth_place=[[نیو ئەلبانی، میسیسیپی]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].|death_date={{death date and age|1962|07|06|1897|09|25}}|death_place=بایهایلیا، میسیسیپی، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]|education=<!-- Per MOS:INFOEDU, for post-secondary graduates only -->|spouse={{marriage|ئێستێل ئۆلدهام|June 1929}}|children=1|notable_works={{ubl|''دەنگ و تووڕەیی'' (1929)|''وەک لەناو مردوواندا پاڵکەوتووم'' (1930)|''پەناگە (ڕۆمانی فۆکنەر)|پەناگە'' (1931)|''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (1932)|''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (1936)|''ئەفسانەیەک'' (1954)}}|awards={{ubl|[[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] (1949)|خەڵاتی کتێبی نیشتمانی |(1951, 1955)|خەڵاتی پۆلیتزەر بۆ ئەدەبیات (1955, 1963)}}|signature=Faulkner signature.png}}  '''ویلیام کوتبێرت فۆکنەر''' (٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧&nbsp;– ٦ی تەمموزی ١٩٦٢) نووسەرێکی ئەمریکییە. ئەو بە ڕۆمان و کورتە چیرۆکەکانی ناسراوە کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا کاونتی, [[میسیسیپی]], وەستانێکە بۆ ناوچەی لافایێت کە زۆربەی ژیانی تێدا بەسەر بردووە. براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات لە ساڵی ١٩٤٩, فۆکنەر یەکێکە لە نووسەرە بەناوبانگەکانی ئەدەبی ئەمریکی, زۆرجار بە گەورەترین نووسەری ئەدەبی باشوور دادەنرێت و وەک یەکێک لە کاریگەرترین و گرنگترین نووسەرانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. فۆڵکنەر لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە و لە شاری ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی گەورە بووە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]] پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانەی کەنەدا کرد، بەڵام لە شەڕدا خزمەتێکی نەکرد. گەڕانەوەی بۆ ئۆکسفۆرد، بۆ ماوەی سێ وەرز لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی پێش ئەوەی وازی لە خوێندن بهێنێت. ڕووی لە [[نیوئۆرلەنس|نیو ئۆرلینز]] کرد، لەوێ یەکەم ڕۆمانی ''مووچەی سەربازان'' (١٩٢٥)ی نووسی. گەڕایەوە ئۆکسفۆرد و فیلمی ''Sartorris'' (1927)ی نووسی، کە یەکەم بەرهەمی بوو لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا. لە ساڵی ١٩٢٩دا ''کتێبی دەنگ و تووڕەیی'' بڵاوکردەوە. ساڵی دواتر نووسیویەتی ''As I Lay Dying''. دواتر لەو دەیەیەدا، ''لە مانگی ئابدا نووسیویەتی Light'' ; ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' '';'' و ''زە وایلد پاڵمز''. هەروەها وەک سیناریۆنووس کاری کردووە، بەشداری کردووە لە ڕۆمانی ''(To Have and Have Not'' و<nowiki><i id="mwPA">The Big Sleep</i></nowiki> )ی هاوارد هۆکس کە لە ڕۆمانی ڕیمۆند چاندلەرەوە وەرگیراوە. ناوبانگی فۆکنەر دوای بڵاوکردنەوەی ڕۆمانی ''فۆلکنەری گەورە'' (1946)ی مالکۆم کاولی گەشەی کرد، هەروەها خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1949ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> تاکە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە کە لەدایکبووی شاری میسیسیپییە. دوو لە بەرهەمەکانی بە ''ناوەکانی ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) و ''ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) خەڵاتی پولیتزەری بۆ چیرۆکی خەیاڵی بەدەستهێنا. فۆکنەر لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە لە مانگی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی [[جەڵدەی دڵ|جەڵتەی دڵەوە]] گیانی لەدەستدا. ڕالف ئێلیسۆن بە "گەورەترین هونەرمەند کە باشوور بەرهەمی هێناوە" ناوی بردووە. == ژیان == === منداڵی و میرات === [[File:William_Clark_Falkner.jpg|وێنۆک| فۆڵکنەر لە ژێر کاریگەری چیرۆکەکانی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە باپیرە گەورەی باوکی و هاوناوی بوو.]] فۆڵکنەر لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧ لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە، یەکەم کوڕی چوار کوڕی مۆری کوتبێرت فالکنەر و مۆد باتلەر بووە.<ref name="Ole Miss">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151101145349/http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Olemiss.edu}}</ref> خێزانەکەی چینی ناوەڕاستی سەرەوە بوون، بەڵام "تەواو لە ئەرستۆکراسی پەتۆی فیۆداڵی کۆن نەبوون". دوای ئەوەی مۆد پلانی مۆری بۆ بوون بە ڕەنجەر لە تەکساس ڕەتکردەوە، خێزانەکە لە ساڵی ١٩٠٢دا ڕوویان لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی کرد، کە باوکی فۆکنەر لەوێ جێگیرخانەیەکی جل و بەرگی و فرۆشگای ڕەقەکاڵای دامەزراند پێش ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری بازرگانی زانکۆی میسیسیپی.<ref name="Minter 1980, p. 8" /> جگە لە ماوەی کورت لە شوێنەکانی تر، فۆڵکنەر تا کۆتایی ژیانی لە ئۆکسفۆرد ژیاوە.<ref name="Ole Miss" /><ref name="Nobel Prize">{{Nobelprize}}</ref> فۆکنەر تەمەنی کوڕێتی بە گوێگرتن لەو چیرۆکانەی بەسەر برد کە لەلایەن گەورەکانیەوە بۆی دەگێڕدرانەوە – چیرۆکەکان کە [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆ]] و کۆیلایەتی و [[کوو کڵەس کڵان|کو کلۆکس کلان]] و بنەماڵەی فۆکنەریان گرتەوە.<ref name="ReferenceA">Minter, David L. ''William Faulkner, His Life and Work''. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1980; {{ISBN|0-8018-2347-1}}</ref> ویلیامی گەنج زۆر کاریگەری مێژووی خێزانەکەی و ئەو ناوچەیەی کە تێیدا ژیاوە بووە. میسیسیپی هەستی نوکتەیی ئەو، هەستی پێگەی کارەساتباری [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییەکانی]] " [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ڕەش]] و [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپی]] "، تایبەتمەندی کارەکتەرە باشوورییەکان و بابەتەکانی بێ کات، لەوانەش کەسانی زیرەکی توند کە لە پشت ڕووبەری کوڕە باش و سادە و سادەکانەوە نیشتەجێن، دیاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |journal=The New Yorker |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بە تایبەتی کاریگەری چیرۆکەکانی باپیرە گەورەی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە بووبووە کەسایەتییەکی نزیک لە ئەفسانەیی لە باکووری میسیسیپی. فالکنەری گەورە لە هەژاریدا لەدایک بووە، کەسێکی توندڕەوی دیسپلین بووە و عەقیدێکی کۆنفیدڕاڵی بووە. دوو جار بە تۆمەتی کوشتن دادگایی کرا و بێتاوان دەرچوو، بووە ئەندامی ماڵی میسیسیپی و بووەتە خاوەنی بەشێکی هێڵی ئاسن پێش ئەوەی لەلایەن هاوخاوەنەکەیەوە بکوژرێت. فۆڵکنەر زۆر لایەنی ژیاننامەی باپیرە گەورەی لە بەرهەمەکانی دواتردا جێگیر کردووە. فۆڵکنەر سەرەتا لە قوتابخانەدا سەرکەوتوو بوو و پۆلی دووەمی بەجێهێشت. بەڵام لە شوێنێکەوە لە پۆلی چوارەم و پێنجەمەوە دەستی پێکرد، منداڵێکی بێدەنگتر و کشاوەتر بوو. ناوبەناو یاری وازهێنانی دەکرد و بێباک بوو لە کاری قوتابخانە. بەڵکو گرنگی بە لێکۆڵینەوە لە مێژووی میسیسیپی دا. دابەزینی ئاستی ئاستی لە قوتابخانەدا بەردەوام بوو و فۆڵکنەر کۆتایی بە دووبارەکردنەوەی پۆلەکانی یازدە و دوانزە هێنا و هەرگیز لە ئامادەیی دەرنەچوو.<ref name="ReferenceA" /> لە تەمەنی هەرزەکاریدا لە ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام (١٨٩٧-١٩٧٢) کە کچە بەناوبانگەکەی مەیجر لیموێل و لیدا ئۆلدهام بوو، هاوڕێیەتی دەکات و هەروەها پێیوابوو کە هاوسەرگیری لەگەڵ دەکات. بەڵام ئیستێل لە کاتی ڕۆمانسیەتەکەیاندا لەگەڵ کوڕانی دیکەدا هاوڕێیەتی دەکات و لە ساڵی ١٩١٨دا کۆرنێل فرانکلین (پێنج ساڵ لە فۆکنەر گەورەترە) پێش ئەوەی فۆڵکنەر پێشنیاری هاوسەرگیری بۆ بکات. ئەویش قبوڵى کرد. {{تێبینی|He proposed marriage to her before Faulkner did. Her parents insisted she marry Franklin for various reasons: he was an Ole Miss law graduate, had recently been commissioned as a major in the [[Hawaii Army National Guard]], and came from a respectable family with whom they were old friends.<ref name="Parini 2004 pp. 36"/>}} === گەشت بۆ باکوور و نووسینە سەرەتاییەکان === کاتێک تەمەنی ١٧ ساڵ بوو، فۆڵکنەر فیل ستۆن ی ناسی، کە بووە کاریگەرییەکی گرنگی سەرەتایی لەسەر نووسینەکانی. ستۆن چوار ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو و لە یەکێک لە خێزانە گەورەکانی ئۆکسفۆردەوە هاتبوو؛ خولیای ئەدەبیات بووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە [[زانکۆی یەیڵ|یێڵ]] و زانکۆی میسیسیپی هەبووە. ستۆن بەشێک لە شیعری سەرەتایی فۆڵکنەری خوێندەوە و سەرسام بوو، بوو بە یەکێک لە یەکەم کەسەکان کە بەهرەی فۆڵکنەری ناسی و هانی دا. ستۆن ڕاهێنەری فۆڵکنەری گەنج بوو، بەرهەمەکانی نووسەرانی وەک [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] ناساند کە کاریگەرییان لەسەر نووسینی فۆکنەر خۆی هەبوو. فۆڵکنەر لە سەرەتای بیستەکانی تەمەنیدا ئەو شیعر و کورتە چیرۆکانەی کە نووسیبووی بۆ ستۆن بە هیوای چاپکردنیان بەخشییە ستۆن. ستۆن ئەمانەی بۆ بڵاوکەرەوەکان نارد، بەڵام بە شێوەیەکی یەکسان ڕەتکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953">Coughlan, Robert. ''The Private World of William Faulkner'', New York: Harper & Brothers, 1953 {{ISBN|0-8154-0424-7}}</ref> لە بەهاری ساڵی ١٩١٨، فۆڵکنەر گەشتێکی کرد بۆ ئەوەی لەگەڵ ستۆن لە یێڵ بژی، کە یەکەم گەشتی بوو بۆ باکوور. لە ڕێگەی ستۆنەوە، فۆکنەر نووسەرانی وەک [[شێروود ئەندەرسۆن]] و [[ڕۆبێرت فرۆست|ڕۆبەرت فرۆست]] و [[ئێزرا پاوەند|ئێزرا پاوند]] ناسی. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ڕێکەوت=١٩١٩|ناونیشان=https://www.fold3.com/image/614970413/1567-page-260-uk-royal-air-force-airmens-service-records-1918-1940|سەردێڕ=1567 - Page 260 - UK, Royal Air Force Airmens&#039; Service Records, 1918-1940 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Fold3.com}}</ref> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> [[File:William_Faulkner_in_Toronto,_Canada_(1918).jpg|alt=Faulkner is pictured in a military uniform and cap, leaning on a cane. A caption reads "Royal Flying Corps".|وێنۆک| فۆڵکنەر وەک کادێت لە هێزی ئاسمانی کەنەدا، ساڵی ١٩١٨]] لە ٤ی ژانویەی ١٩١٩ بەهۆی کۆتایی هاتنی جەنگەوە وەک سەربازی تایبەت (پۆلی دووەم) لە کارەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی ١٧٩ ڕۆژ خزمەت دەکات.<ref name="auto" /> سەرەڕای ئەوەی لە نامەکانیدا ئیدیعای ئەوە دەکات، فۆڵکنەر مەشقی کابینەی فڕۆکەوانی وەرنەگرتووە و هەرگیز فڕینی نەکردووە. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩١٨دا کە گەڕایەوە بۆ ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر چیرۆکی جەنگی درۆینەی بۆ ناسیاوەکانی گێڕایەوە و تەنانەت برینێکی جەنگی ساختە کرد. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto" /> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩١٩ ناوی خۆی تۆمارکردووە، بۆ ماوەی سێ وەرز خوێندوویەتی پێش ئەوەی لە تشرینی دووەمی ١٩٢٠ وازی لە خوێندن هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100922051232/http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> فۆڵکنەر پەیوەندی بە برایەتی سیگما ئەلفا ئیپسیلۆنەوە کرد، و بەدوای خەونەکەیدا ڕۆیشت بۆ ئەوەی ببێتە نووسەر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Messenger|یەکەم=Christian K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|سەردێڕ=Sport and the Spirit of Play in American Fiction: Hawthorne to Faulkner|ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٥١٦٦١-٧|پەڕە=٢١٩|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302103604/https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار وانەکانی بەجێدەهێشت و لە زمانی ئینگلیزیدا نمرەی "D"ی وەرگرتووە. بەڵام هەندێک لە شیعرەکانی لە بڵاوکراوەکانی کەمپسدا بڵاوکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953" /> لە ساڵی ١٩٢٢ شیعری "پۆرترێت" لە گۆڤاری ئەدەبی نیو ئۆرلینز ''دابل دیلەر'' بڵاوکرایەوە. گۆڤارەکە دوای سێ ساڵ کۆمەڵە چیرۆکی "نیو ئۆرلینز"ی خۆی بڵاوکردەوە. دوای ئەوەی وازی لە خوێندن هێنا، کۆمەڵێک کاری سەیر و سەمەرەی وەرگرت: لە کتێبفرۆشێکی شاری نیویۆرک، وەک دارتاش لە ئۆکسفۆرد و وەک پۆستماستەری ئۆلێ میس. ئەو بەم بەیاننامەیە دەستی لە پۆستەخانە کێشایەوە: "نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم لە ژێر کاریگەری هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستەدا". === نیو ئۆرلینز و ڕۆمانە سەرەتاییەکان === [[File:FQFauknerPirates.jpg|ڕاست|وێنۆک| لە ماوەی بەشێک لە کاتەکانی لە نیو ئۆرلینز، فۆکنەر لە خانوویەکدا لە گەڕەکی فەرەنسی (وێنەی ناوەڕاست زەرد) دەژیا.]] لە ساڵی ١٩٢٥ەوە، فۆڵکنەر شوقەیەکی لە شەقامی سانت پیتەر لەگەڵ تەلارساز و هونەرمەند ویلیام سپراتلینگ هاوبەش کرد. ساڵی دواتر بە شێوەیەکی تایبەت ''شێروود ئەندەرسۆن و کرێۆلە بەناوبانگەکانی دیکەیان'' بڵاوکردەوە، کە پارۆدییەک بوو لە ڕۆمانی ''شازادەی وێڵز و ئەمریکییە بەناوبانگەکانی دیکەی'' میگێل کۆڤاروبیاس، کە کاریکاتێرەکانی سپراتلینگیان لەبارەی بازنەی ئەدەبی چارەکی فەرەنسی لەگەڵ نووسین و پێشەکییەکی فۆڵکنەر تێکەڵ کرد.<ref name="Littleton2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Littleton|یەکەم=Taylor D.|سەردێڕ=William Spratling: His Life and Art|بڵاوکەرەوە=Louisiana State University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧١-٥٦٢٦-١|edition=Louisiana paperback|شوێن=Baton Rouge}}</ref> {{Rp|74–80}}<ref name="MorrillBerk1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrill|یەکەم=Penny Chittim|سەردێڕ=Mexican Silver: 20th Century Handwrought Jewelry & Metalwork|دوایین٢=Berk|یەکەم٢=Carole A.|بڵاوکەرەوە=Schiffer Publishing|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٤٣-٠٦٦٣-١|edition=Revised|شوێن=Atglen, Pennsylvania}}</ref>{{Rp|17}} لە کاتێکدا زۆربەی نووسەرانی نەوەی فۆڵکنەر گەشتیان بۆ ئەوروپا کردووە و لە ئەوروپا دەژیا، فۆڵکنەر لە ئەمریکا بە نووسین ماوەتەوە. فۆکنەر نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٢٥ی لە [[نیوئۆرلەنس|شاری نیو ئۆرلینز]] لە ویلایەتی لویزیانا بەسەر برد، کە زۆرێک لە هونەرمەندان و نووسەرانی بۆهێمی لەوێ دەژیا، بە تایبەتی لە گەڕەکی فەرەنسی کە فۆکنەر تێیدا ژیاوە لە مانگی ئازارەوە. لە ماوەی ژیانیدا لە نیو ئۆرلینز، فۆکۆسی فۆکنەر لە شیعرەوە بۆ نۆسراو گۆڕا و شێوازی ئەدەبی ئەو گۆڕانکارییەکی بەرچاوی لە ڤیکتۆریانەوە بۆ مۆدێرنیستی ئەنجامدا. ''ڕۆژنامەی تایمز-پیکایون'' چەندین کورتە بەرهەمی نۆسراوی خۆی بڵاوکردەوە. هەر لەو ماوەیەدا فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ''ناوی مووچەی سەربازەکان'' لە شاری نیو ئۆرلینز نووسی. ئەندەرسۆن یارمەتی دا لە دەستەبەرکردنی بڵاوکردنەوەی، هەروەها بڵاوکردنەوەی ''مێشوولە'', بە پێشنیارکردنی هەردوو بەرهەمەکە بۆ بڵاوکەرەوەکەی. <ref name="Faulkner 2004">Hannon, Charles. "Faulkner, William". ''The Oxford Encyclopedia of American Literature''. Jay Parini (2004), Oxford University Press, Inc. The Oxford Encyclopedia of American Literature: (e-reference edition). Oxford University Press {{Doi|10.1093/acrefore/9780190201098.013.484}}</ref> ئەمانە و بەرهەمە سەرەتاییەکانی تری فۆکنەر لە بەرهەمەکانی هاوچەرخەکانی وەک [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] و ئێف سکۆت فیتزجێراڵد دەچوو، هەندێکجار نزیک بوو لە دەستەواژەی گونجاو. خانووە بچووکەکە لە 624 Pirate's Alley، تەنها لە گۆشەی کاتدراڵی سانت لویس لە نیو ئۆرلینز، ئێستا شوێنی کتێبەکانی Faulkner House Books ە، کە هەروەها وەک بارەگای کۆمەڵەی Pirate's Alley Faulkner کاردەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.wordsandmusic.org|سەردێڕ=Words and Music – A Literary Feast in New Orleans |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120628224641/http://www.wordsandmusic.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> لە هاوینی ساڵی ١٩٢٧دا، فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی نووسی کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا ''بە ناوی ئاڵاکان لە تۆزدا'' دانرا. ئەم ڕۆمانە زۆر سوودی لە نەریت و مێژووی باشوور وەرگرتووە، کە فۆڵکنەر لە تەمەنی گەنجیدا تێیدا سەرقاڵ بووە. ئەو لەگەڵ تەواوبوونی ڕۆمانەکەدا لەڕادەبەدەر شانازی بە ڕۆمانەکەوە دەکرد و پێیوابوو کە هەنگاوێکی بەرچاوە لە دوو ڕۆمانی پێشوویدا- بەڵام کاتێک پێشکەشکرا بۆ بڵاوکردنەوە بۆ Boni &amp;amp; Liveright, ڕەتکرایەوە. فۆڵکنەر بەم ڕەتکردنەوە وێران بوو بەڵام لە کۆتاییدا ڕێگەی بە بریکاری ئەدەبی خۆی، بن واسۆن، دا دەستکاری دەقەکە بکات و ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٢٩ بە ناوی ''سارتوریس بڵاوکرایەوە.'' <ref name="Faulkner 2004" /> {{تێبینی|The original version was issued as ''[[Flags in the Dust]]'' in 1973.}} ئەم بەرهەمە جێگەی سەرنج بوو کە یەکەم ڕۆمانی بوو کە باسی شەڕی ناوخۆی دەکرد نەک جەختکردنەوە هاوچەرخەکان لەسەر جەنگی جیهانی یەکەم و میراتەکەی. لە کۆتاییدا کچەکەی فۆڵکنەر، جیل، پەیوەندی بە مامۆستای زانکۆی ڤێرجینیا دۆگلاس دەیەوە کرد سەبارەت بە گەڕاندنەوەی دەقەکە. نزیکەی یەک لەسەر چوار لە دەستنووسە ڕەسەنەکە لەلایەن واسۆنەوە بڕدرابوو بۆ ئەوەی داواکارییەکانی بڵاوکەرەوەکانی هارکۆرت، براس لە ساڵی ١٩٢٩دا جێبەجێ بکات. بە کارکردن لە تایپسکریپتێکی ماوەتەوە، دای بڕگە بڕاوەکانی گەڕاندەوە بەڵام لانیکەم بەشێکی زیادکراوی لە دەقی بڵاوکراوەدا لەخۆگرتبوو. ئەم چاپە نوێیە کە لە ساڵی ١٩٧٣ بڵاوکرایەوە، ناونیشانی ڕەسەنی فۆکنەریشی گەڕاندەوە بە ناوی ''ئاڵاکان لە تۆزدا.'' وەشانی سێیەمی نۆئێل پۆلک لەو کاتەوە جێگەی دای گرتووە و لەلایەن ڕاندۆم هاوسەوە بە دەقی یەکلاکەرەوە دادەنرێت کە بڵاوکەرەوەی ئێستای چیرۆکە خەیاڵییەکانی فۆڵکنەرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠١٢|ناونیشان=https://faulkner.drupal.shanti.virginia.edu/content/flags-dust|سەردێڕ=Flags in the Dust (Text Key 217) {{!}} The Digital Yoknapatawpha Project |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=The Digital Yoknapatawpha Project}}</ref> === ''دەنگ و توڕەیی'' === [[File:The_Sound_and_the_Fury_(1929_1st_ed_dust_jacket).jpg|وێنۆک| ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)]] لە پاییزی ساڵی ١٩٢٨، تەنها دوای ٣١ ساڵەی لەدایکبوونی، فۆکنەر دەستی کرد بە کارکردن لەسەر ''فیلمی The Sound and the Fury''. سەرەتا بە نووسینی سێ کورتە چیرۆک لەسەر کۆمەڵێک منداڵ بە ناوی کۆتایی کۆمپسۆن دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند دەستی کرد بە هەستکردن بەوەی کە ڕەنگە ئەو کارەکتەرانەی کە دروستی کردوون باشتر گونجاو بن بۆ ڕۆمانێکی تەواو. ڕەنگە لە ئەنجامی نائومێدی لە ڕەتکردنەوەی سەرەتایی فیلمی ''ئاڵاکان لە تۆزدا''، ئێستا فۆکنەر بێباک بووبوو لە بڵاوکەرەوەکانی و ئەم ڕۆمانەی بە شێوازێکی زۆر تاقیکاریتر نووسیبوو. لە وەسفکردنی پرۆسەی نووسین بۆ ئەم بەرهەمەدا، فۆڵکنەر دواتر وتی ڕۆژێک وا دیار بوو دەرگاکەم لە نێوان خۆم و هەموو ناونیشانی بڵاوکەرەوە و لیستی کتێبەکاندا داخست. بە خۆمم گوت: ئێستا دەتوانم بنووسم.' === ١٩٢٩ {{En dash}} ١٩٣١ === لە ساڵی ١٩٢٩ فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام هاوسەرگیری کرد و ئەندرۆ کوهن وەک باشترین پیاو لە ئاهەنگی هاوسەرگیرییەکەدا کاری کرد. ئیستێل دوو منداڵی هاوسەرگیری پێشووی لەگەڵ کۆرنێل فرانکلین لەگەڵ خۆی هێنا و فۆکنەر هیوای خواست وەک نووسەرێک پشتگیری خێزانە نوێیەکەی بکات. فۆکنەر و ئیستێل یەک منداڵیان پێکەوە هەبوو، کچەکەیان جیل (١٩٣٣-٢٠٠٨). لە ساڵی 1929 دەستی بە نووسینی ''As I Lay Dying'' کردووە لەکاتێکدا بە شۆفتی شەوانە لە زانکۆی میسیسیپی پاوەر هاوس کاردەکات. ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٣٠ بڵاوکراوەتەوە. لە ساڵی ١٩٣٠ەوە، فۆڵکنەر بەشێک لە کورتە چیرۆکەکانی بۆ گۆڤارە نەتەوەییە جیاوازەکان نارد. چەندین لەوانە بڵاوکرانەوە و داهاتێکی ئەوتۆیان بۆ هێنا کە بتوانێت خانوویەک لە ئۆکسفۆرد بۆ خێزانەکەی بکڕێت، کە ناوی لێنا ڕۆوان ئۆک. فۆڵکنەر بەهۆی خواستی پارە پەیداکردنەوە سووتەمەنی پێدرا، ''کتێبی سانکچەری'' نووسی. بە وەرگرتنی ڕۆیاڵیتی سنووردار لە کارەکانی، کورتە چیرۆکی لە گۆڤارەکانی وەک ''ڕۆژنامەی ئێوارەی شەممە پۆستدا'' بڵاوکردەوە بۆ تەواوکردنی داهاتەکەی. لە ساڵی ١٩٣١ یەکەم منداڵی فۆڵکنەر، کچێک کە ناویان ناوە ئەلاباما، لەدایک بوو، بەڵام دوای ٩ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al.com/entertainment/2015/09/the_tragic_tale_of_william_fau.html|سەردێڕ=The tragic tale of William Faulkner's forgotten daughter, Alabama Faulkner |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Al.com}}</ref> === ''ڕووناکی لە مانگی ئاب'' و ساڵانی هۆلیوود === [[File:Light_in_August_(1932_dust_jacket_cover).jpg|ڕاست|وێنۆک| ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢)]] تا ساڵی ١٩٣٢ فۆڵکنەر پێویستی بە پارە بوو. داوای لە واسۆن کرد مافی زنجیرەییکردنی ڕۆمانەکەی کە تازە تەواو بووە، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا''، بە گۆڤارێک بە ٥ هەزار دۆلار بفرۆشێت، بەڵام هیچیان ئەو ئۆفەرەیان قبوڵ نەکرد. پاشان [[مێترۆ-گۆلدوین-مایر|ستۆدیۆی ئێم جی ئێم]] پێشنیاری کرد بۆ فۆکنەر کار بکات وەک سیناریۆنووس لە هۆلیوود. فۆڵکنەر بینەرێکی بەئەمەکی فیلم نەبوو و ڕەخنەی هەبوو لە کارکردن لە پیشەسازی فیلمدا. وەک ئاندرێ بلایکاستن کۆمێنت دەکات، "پێویستی زۆری بە پارە بوو و هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو کە چۆن بەدەستی بهێنێت... بۆیە چووە هۆلیوود". ئاماژە بەوە کراوە کە نووسەرانی وەک فۆڵکنەر هەمیشە بەهۆی لێهاتوویی نووسینیانەوە بەکرێ نەگیراون بەڵکو "بۆ بەرزکردنەوەی شکۆمەندی ئەو...نووسەرانەی کە بەکرێیان گرتووە". <ref name="Bleikasten 2017 218" /> لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٣٢ گەیشتە [[شاری کولڤەر، کالیفۆرنیا|شاری کالڤەر سیتی لە ویلایەتی کالیفۆرنیا]]. ئەو کارە پەیوەندییەکی وردە وردەی لەگەڵ فیلمسازی و لەگەڵ کالیفۆرنیا دەستپێکرد، ئەمەش قورس بوو بەڵام بەرگەی گرت بۆ ئەوەی "مووچەیەکی بەردەوام بەدەستبهێنێت کە خێزانەکەی لە ماڵەوە پشتگیری دەکرد". <ref name="Solomon 2017 1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180140/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەتا ئارەزووی کارکردنی لەسەر کارتۆنەکانی میکی ماوس ڕاگەیاند، درکی بەوە نەکرد کە لەلایەن [[ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی|کۆمپانیای واڵت دیزنی پرۆداکشنزەوە]] بەرهەم هێنراون نەک کۆمپانیای MGM. یەکەم سیناریۆی فیلمی ''ئەمڕۆ دەژین'' بوو کە وەرگێڕانی کورتە چیرۆکەکەی بوو بە ناوی "Turnabout"، کە وەڵامێکی تێکەڵاوی وەرگرت. پاشان وەرگێڕانێکی شاشەیی لە ''فیلمی سارتوریس'' نووسی کە هەرگیز بەرهەم نەهێنرا. لە ساڵی ١٩٣٢ تا ١٩٥٤ فۆکنەر کاری لەسەر نزیکەی ٥٠ فیلم کردووە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٤، فۆڵکنەر وەرگێڕانی سیناریۆی ڕۆمانی ''(هەبێت و نەبوونی)'' ی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] نووسی. فیلمەکە یەکەم فیلم بوو کە لۆرن باکال و [[ھەمفری بۆگارت|هامفری بۆگارت]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. بۆگارت و باکال ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە ''فیلمی The Big Sleep'' ی هۆکس، کە فیلمێکی دیکەیە کە فۆڵکنەر کاری لەسەر کردووە. فۆڵکنەر ڕەخنەی زۆری لەو شتانە گرت کە لە هۆلیوود دۆزیبوویەوە و نامەی دەنووسی کە "لە تۆنێکی تونددا، وێنەیەکی نەگبەتانەی هونەرمەندێکی ئەدەبی دەکێشا کە لە بابلێکی کولتووریدا زیندانی کراوە ". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180152/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە زانایان سەرنجیان هێناوەتە سەر ئەو دووڕیانەی کە تووشی بووە و ئەو سەختییەی کە بووەتە هۆی ناخۆشییەکی جددی. <ref name="Solomon 2017 1" /> <ref name="Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Leitch, Thomas |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance |journal=Journal of Screenwriting |بەرگ=٧|issue=1 |پەڕەکان=١١٣–١٢٧|doi=10.1386/josc.7.1.113_1}}</ref> لە هۆلیوود لەگەڵ دەرهێنەر هاوارد هۆکس کاردەکات، کە بە خێرایی هاوڕێیەتی لەگەڵیدا پەرەپێدا، چونکە هەردووکیان چێژیان لە خواردنەوە و ڕاوکردن دەبینی. برای هاوارد هۆکس، ویلیام هۆکس, بوو بە بریکاری [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|هۆلیوودی]] فۆکنەر. فۆڵکنەر لە ساڵانی ١٩٣٠ تا ١٩٥٠ بەردەوام بوو لە دۆزینەوەی کارێکی جێی متمانە وەک سیناریۆنووس. <ref name="Faulkner 2004" /> لەکاتی مانەوەی لە هۆلیوود، فۆکنەر شێوازێکی ژیانی "سەرگەردان"ی گرتەبەر، لە ماوەیەکی کورتدا لە هۆتێلەکانی وەک هۆتێلی باخچەی الله دەژیا و زۆر سەردانی باڕەکەی [[ھۆتێلی ھۆڵیوود ڕۆزڤێڵت|هۆتێل ڕۆزڤێڵت]] و گریلەکەی موسۆ و فرانک دەکات کە دەوترێت بەردەوام دەچووە پشت باڕەکە بۆ تێکەڵکردنی مینت جولێپسەکەی خۆی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/|سەردێڕ=The Fascinating History of the Mint Julep |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221014115736/https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Town & Country |زمان=en-us}}</ref> ئەو پەیوەندییەکی دەرەوەی هاوسەرگیری لەگەڵ سکرتێر و کچە سیناریۆکانی هاوکس, مێتا کارپێنتەر هەبووە. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیهانی دووەم، لە ساڵی ١٩٤٢، فۆڵکنەر هەوڵیدا پەیوەندی بە [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|هێزی ئاسمانی ئەمریکاوە]] بکات بەڵام ڕەتکرایەوە. لەبری ئەوە کاری لەسەر بەرگری شارستانی ناوخۆیی کردووە. شەڕەکە فۆکنەری لە حەماسەتەکەی ڕژاند. ئەو شەڕەکەی بە "خراپ بۆ نووسین" وەسف کردووە. لەناو ئەم خاوبوونەوە داهێنەرانەدا، لە ساڵی ١٩٤٣، فۆڵکنەر دەستی بە کارکردن کرد لەسەر ڕۆمانێکی نوێ کە سەربازە نەناسراوەکەی جەنگی جیهانی یەکەمی لەگەڵ سۆز و سۆزی مەسیح تێکەڵ کرد. زیاتر لە دە ساڵ دواتر بە ناوی ''A Fable'' بڵاوکرایەوە، خەڵاتی پولیتزەری ساڵی ١٩٥٤ی بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219|سەردێڕ=Fiction {{!}} The Pulitzer Prizes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402201626/https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=The Pulitzer Prizes}}</ref> خەڵاتی فیلمی ''A Fable'' هەڵبژاردەیەکی سیاسی مشتومڕاوی بوو. لیژنەی دادوەری ''فیلمی The Last Hunt'' ی میڵتۆن لۆتیان بۆ خەڵاتەکە هەڵبژاردبوو، بەڵام پرۆفیسۆر جۆن هۆهێنبێرگ بەڕێوەبەری خەڵاتی پولیتزەری قەناعەتی بە دەستەی کارگێڕی پولیتزەر کرد کە فۆڵکنەر زۆر لەمەوبەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە بووە، سەرەڕای ئەوەی ''فیلمی A Fable'' کارێکی کەمتری ئەو بووە و دەستەی دادوەری هەڵبژاردنی دەستەی سوێندخواردنەکەی تێپەڕاندووە، ئەمەش زۆر بێزاری ئەندامەکانی کرد. تا کاتی بڵاوبوونەوەی فیلمی ''The Portable Foulkner'' {{'}} ساڵی ١٩٤٦، زۆربەی ڕۆمانەکانی لە چاپ نەمابوون. === خەڵاتی نۆبڵ و ساڵانی دواتر === [[File:William_Faulkner_1954_(2)_(photo_by_Carl_van_Vechten).jpg|alt=Faulkner is pictured in a chair before a brick well. He looks to the left.|وێنۆک| فۆکنەر لە ساڵی ١٩٥٤]] فۆڵکنەر خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ١٩٤٩ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕووی هونەرییەوە لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> لە ئاهەنگی ساڵی دواتردا لەگەڵ خەڵاتی ساڵی ١٩٥٠ بە [[بێرتراند ڕەسڵ|بێرتران ڕوسیل]] بەخشرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 1949 - Documentary |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090831134036/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> کاتێک فۆڵکنەر لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٥٠ بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەردانی ستۆکهۆڵمی کرد، لەگەڵ ئێلس جۆنسۆن (١٩١٢-١٩٩٦) ئاشنا بوو، کە بێوەژنەکەی ڕۆژنامەنووس تۆرستن جۆنسۆن بوو (١٩١٠-١٩٥٠). جۆنسۆن کە لە ساڵی ١٩٤٣ تا ١٩٤٦ پەیامنێری ''داگێنس نیهێتەر'' بوو، لە ساڵی ١٩٤٦ چاوپێکەوتنی لەگەڵ فۆکنەر کردبوو و بەرهەمەکانی بە خوێنەرانی سویدی ناساندبوو. فۆکنەر و ئێلس پەیوەندی خۆشەویستییەکیان هەبوو کە تا کۆتایی ساڵی ١٩٥٣ بەردەوام بوو. لە ئاهەنگەکەدا کە لە ساڵی ١٩٥٠دا یەکتریان بینی، بڵاوکەرەوە تۆر بۆنیەر ئێلسی وەک بێوەژنەکەی ئەو پیاوە ناساند کە بەرپرسیارە لە بەدەستهێنانی خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=En kärlekshistoria i Nobelprisklass |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=[[Dagens Nyheter]] |ناونیشان=https://www.dn.se/kultur-noje/bocker/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100410031413/http://www.dn.se/dnbok/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass-1.1023972 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |شوێن=Sweden |زمان=sv}}</ref> وتارەکەی فۆڵکنەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەبارەت بە نەمریی هونەرمەندان، هەرچەندە کورت بوو، بەڵام کۆمەڵێک ئاماژە و ئاماژە بە بەرهەمە ئەدەبیەکانی دیکەی تێدابوو. بەڵام فۆڵکنەر لەو ناوبانگ و شکۆمەندییە بێزار بوو کە لە ئەنجامی ناساندنی ئەوەوە هاتە ئاراوە. ڕق و کینەیەکەی ئەوەندە زۆر بوو کە کچە ١٧ ساڵانەکەی تەنها کاتێک ئاگاداری خەڵاتی نۆبڵ بوو کە لە ڕۆژی خوێندندا بانگکرا بۆ نووسینگەی بەڕێوەبەری قوتابخانە. <ref>Gordon, Debra. "Faulkner, William". In Bloom, Harold (ed.) ''William Faulkner, Bloom's BioCritiques''. Philadelphia: Chelsea House Publishing, 2002 {{ISBN|0-7910-6378-X}}</ref> سەرەتا بەم شێوەیە دەستی پێکرد: "هەست دەکەم ئەم خەڵاتە وەک پیاوێک بۆ من نەکراوە، بەڵکو بۆ کارەکانم دروستکراوە - کارێکی ژیانە لە ئازار و ئارەقەی ڕۆحی مرۆڤدا، نەک بۆ شکۆمەندی و کەمترین شت بۆ قازانج، بەڵکو بۆ ئەوەی لە کەرەستەی ڕۆحی مرۆڤایەتی شتێک دروست بکەم کە پێشتر بوونی نەبووە. بۆیە ئەم خەڵاتە تەنها هی منە لە متمانەدا. زەحمەت نابێت بتوانم تەرخانکردنێک بۆ بەشە پارەکەی هاوتا لەگەڵ ئامانجەکەدا بدۆزمەوە." و گرنگی سەرچاوەکەی”. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/faulkner/speech/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> بەشێک لە پارەی نۆبڵی خۆی بەخشی "بۆ دامەزراندنی سندوقێک بۆ پشتگیریکردن و هاندانی نووسەرانی خەیاڵی نوێ"، لە کۆتاییدا دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر (1960-1970)ی لێکەوتەوە. جێگای مشتومڕ، ئاماژە بەوە دەکرێت کە جارێک لە ئێوارەخوانێکی بوفێدا بە [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەری]] وتووە: "تەلەفزیۆن بۆ [[قولەڕەش|ڕەشپێستەکانە]]." ژیاننامەنووسی فۆکنەر، [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]]، ئەم تێبینییە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی فۆڵکنەر "لە دۆخێکدا بووە کە بێزاری و ناڕەزایی بەرهەمهێنابوو، و ئەو لە وەڵامدا بە زارەکی قسەی کرد. ئەو نەیدەویست لەگەڵ ئەم کەسانەدا لەوێ بێت، باسی تەلەفزیۆن یان هەر شتێکی تر بکات، و بە سادەیی بە خێرایی گفتوگۆکەی خنکاند". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Watkins |یەکەم=Floyd C. |ڕێکەوت=١٩٧٤|editor-last=Blotner |editor-first=Joseph |سەردێڕ=Faulkner, Faulkner, Faulkner |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/27542865 |journal=The Sewanee Review |بەرگ=٨٢|issue=3 |پەڕە=٥٢٤|issn=0037-3052}}</ref> ڕەخنەگر تۆماس پاوەرز ئیدیعا دەکات کە ئەم لێدوانە ئەوە نیشان دەدات کە چۆن "بۆ زۆرێک لە خەڵکی سپی پێستی باشوور [وەک فۆکنەر] هیچ شتێک لەگەڵ کۆتایی هاتنی کۆیلایەتیدا نەگۆڕاوە جگە لە کۆیلایەتی". [[File:Faulkner_headstone.jpg|وێنۆک| بەردی سەری فۆڵکنەر کە دەکەوێتە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی ئەمریکا]] لە ساڵی ١٩٥١ فۆکنەر میدالیای شیڤالیێر دی لا لێجۆن دۆنەری لە حکومەتی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] وەرگرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.today.com/news/william-faulkner-archival-material-be-sold-auction-wbna51366358|سەردێڕ=William Faulkner archival material to be sold at auction |وێبگە=Today.com}}</ref> فۆکنەر وەک یەکەم نووسەری نیشتەجێ لە زانکۆی ڤێرجینیا لە شارلۆتسڤیل لە مانگی شوبات تا حوزەیرانی ١٩٥٧ و دووبارە لە ساڵی <ref>Blotner, J. and Frederick L. Gwynn, (eds.) (1959) ''Faulkner in the University: Conferences at the University of Virginia, 1957–1958'' {{OCLC|557743504}}</ref> لە ساڵی ١٩٦١ فۆکنەر دەستی کرد بە نووسینی نۆزدەهەمین و کۆتا ڕۆمانی خۆی بە ناوی ''The Reivers''. ڕۆمانەکە بیرهێنانەوەیەکی نۆستالژیکە، کە تیایدا باپیرەیەکی بەساڵاچوو ئەڵقەیەکی گاڵتەجاڕانە دەگێڕێتەوە کە تێیدا خۆی و دوو کوڕ ئۆتۆمبێلێکیان دزیوە بۆ ئەوەی بەرەو بۆردێلۆی [[مێمفیس|مەمفیس]] لێبخوڕن. لە هاوینی ساڵی ١٩٦١ یەکەم ڕەشنووسی تەواو کرد. لەم ماوەیەدا بە زنجیرەیەک کەوتنە خوارەوە خۆی بریندار دەکات. لە ١٧ی حوزەیرانی ١٩٦٢، فۆڵکنەر بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە تووشی برینێکی سەخت بوو، کە بووە هۆی تووشبوون بە ترۆمبۆزی. لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ لە تەمەنی ٦٤ ساڵیدا لە سەناتۆریۆمی ڕایت لە شاری بیهالیای ویلایەتی میسیسیپی تووشی جەڵتەی دڵی کوشندە بوو. <ref name="Ole Miss" /> <ref name="Nobel Prize" /> فۆڵکنەر لەگەڵ خێزانەکەی لە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد بە خاک سپێردرا. <ref name="Grave Site">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jennifer Ciotta |ناونیشان=http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721091708/http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> پرسە و پرسەی فۆڵکنەر لەلایەن فۆتۆگرافەر مارتن جەی داین بەڵگەی لەسەر کراوە. == نووسین == [[File:TheFaulknerPortable.jpg|وێنۆک| یەکێک لە ئامێرە تایپییەکانی فۆکنەر]] لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە تا سەرهەڵدانی جەنگی جیهانی دووەم، فۆڵکنەر ١٣ ڕۆمان و چەندین کورتە چیرۆکی بڵاوکردەوە. ئەم جەستەی کارە بنەمای ناوبانگەکەی پێکهێنا و لە تەمەنی ٥٢ ساڵیدا خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێنا. بەرهەمە سەرسوڕهێنەرەکانی فۆکنەر بریتین لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی وەک ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)، ''وەک چۆن دەمرم'' (١٩٣٠)، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (١٩٣٢) و ''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (١٩٣٦). هەروەها نووسەرێکی بەتوانای [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆک]] بووە. یەکەم کۆمەڵە کورتە چیرۆکی فۆڵکنەر، ''ئەم ١٣'' (١٩٣١)، زۆرێک لە چیرۆکە بەناوبانگەکانی (و زۆرترین جار [[ھەڵبژاردە|ئەنتۆلۆژیست]] ) لەخۆدەگرێت، لەوانە " گوڵێک بۆ ئێمیلی "، " گەڵا سوورەکان "، " ئەو خۆری ئێوارەیە "، و " ئەیلوولی وشک ". زۆرێک لە کورتە چیرۆک و ڕۆمانەکانی لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا دانا - کە لەسەر بنەمای و نزیکەی لە ڕووی جوگرافییەوە هاوشێوەی ناوچەی لافایێت بوو (کە شارۆچکەی زێدی خۆی ئۆکسفۆرد، میسیسیپی، کورسی پارێزگاکەیە). یۆکناپاتاوفا "مۆری پۆستەی" فۆڵکنەر بوو، و بەشێکی زۆری ئەو کارانەی کە نوێنەرایەتی دەکات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە مۆنۆمێنتالترین دروستکراوەکانی خەیاڵی لە مێژووی ئەدەبدا دادەنرێت. سێ لە ڕۆمانەکانی بە ناوەکانی ''هاملێت'' و ''شارۆچکە'' و ''کۆشکەکە'' کە بە کۆمەڵ بە سێبەری سنۆپس ناسراون، شارۆچکەی جێفرسۆن و دەوروبەری بەڵگە دەکەن، وەک خێزانێکی فراوان کە فلیم سنۆپس سەرۆکایەتی دەکات خۆی دەخاتە ناو ژیان و دەروونی دانیشتوانی گشتیەوە. ناوچەی یۆکناپاتاوفا وەک دیمەنێکی دەروونی وەسف کراوە. کورتە چیرۆکەکەی " گوڵێک بۆ ئیمیلی " یەکەم چیرۆکی بوو کە لە گۆڤارێکی گەورەدا بڵاوکرایەوە، ''فۆڕم'', بەڵام لەلایەن خەڵکەوە گرنگییەکی کەمی پێدرا. دوای پێداچوونەوە و دووبارە بڵاوکردنەوەی، ناوبانگێکی زۆری بەدەستهێنا و ئێستا بە یەکێک لە باشترینەکانی دادەنرێت. فۆڵکنەر دوو بەرگی شیعری نووسی کە بە چاپی بچووک بڵاوکرانەوە بە ناوەکانی ''The Marble Faun'' (1924) و ''A Green Bough'' (1933) و کۆمەڵێک چیرۆکی نهێنی بە ''ناوی Knight's Gambit'' (1949). === ستایل و تەکنیک === کارل ڕۆلیسۆن ئاماژەی بەوە کردووە کە "وەک هونەرمەندێک"، فۆڵکنەر پێیوابووە "دەبێت لە سەرووی نیگەرانییە دونیاییەکان و تەنانەت ئەخلاقیشەوە بێت". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rollyson|یەکەم=Carl|سەردێڕ=The Life of William Faulkner|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=University of Virginia|ژپنک=٩٧٨-٠٨١٣٩٤٤٤٠١}}</ref> فۆڵکنەر بە شێوازی تاقیکارییەکەی ناسرابوو کە گرنگییەکی وردی بە دیکشن و کادەنس دانابوو. بە پێچەوانەی کەمکردنەوەی مینیمالیستی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] هاوچەرخی خۆی، فۆڵکنەر زۆرجار لە نووسینەکانیدا لە ڕژێمی هۆشیاری کەڵکی وەرگرتووە، و زۆرجار چیرۆکی زۆر سۆزداری، ورد، مێشکی، ئاڵۆز و هەندێکجاریش گۆتیک یان گرۆتێسکی لەبارەی چەندین کارەکتەری جۆراوجۆرەوە نووسیوە لەوانە کۆیلەی پێشوو یان نەوەی کۆیلەکان، سپیپێستی هەژار، کشتوکاڵی، یان چینی کرێکار باشوورییەکان، و ئەرستۆکراتی باشوور. پێشوازی ڕەخنەگرانی هاوچەرخی فۆکنەر تێکەڵ بوو، ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' ئاماژەی بەوەدا کە زۆرێک لە ڕەخنەگران کارەکانی وەک "تەختەی خاو لە ڕیالیزمی ساختە کە تاڕادەیەک شایستەیی کەمی وەک نووسینی جددی هەبووە" سەیر دەکەن. شێوازەکەی بە "پێچاوپێچێکی نەبڕاوە" وەسف کراوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ''ڕۆژنامەی پاریس ڕیڤیو'' لە ساڵی ١٩٥٦، فۆکنەر تێبینی کرد:<blockquote>با نووسەر دەست بە نەشتەرگەری یان خشتکێشان بکات ئەگەر ئارەزووی تەکنیکی هەیە. هیچ ڕێگەیەکی میکانیکی نییە بۆ ئەوەی نووسینەکە تەواو بکرێت، هیچ ڕێگایەکی کورت نییە. نووسەری گەنج گەمژە دەبێت ئەگەر تیۆرێک پەیڕەو بکات. بە هەڵەکانی خۆت فێری خۆت بکە؛ مرۆڤەکان تەنها بە هەڵە فێر دەبن. هونەرمەندی باش پێی وایە کەس ئەوەندە باش نییە کە ئامۆژگاری بکات. ئەو بێهودەیی باڵای هەیە. هەرچەندە سەرسام بێت بە نووسەرە کۆنەکە، دەیەوێت لێی بدات.</blockquote>هەر لەو چاوپێکەوتنەدا ژان شتاین دەڵێت "هەندێک کەس دەڵێن ناتوانن لە نووسینەکەت تێبگەن، تەنانەت دوای ئەوەی دوو سێ جار خوێندویانەتەوە. چ ڕێگەیەک پێشنیار دەکەیت بۆیان؟" فۆڵکنەر لە وەڵامدا دەڵێت: چوار جار بیخوێنەرەوە. کاتێک پرسیار لەبارەی کاریگەرییەکانیەوە دەکرێت، فۆکنەر دەڵێت "ئەو کتێبانەی دەیانخوێنمەوە ئەوانەن کە لە گەنجیدا دەمناسین و خۆشم دەویستن و وەک تۆ دەگەڕێمەوە بۆ هاوڕێ کۆنەکان: [[پەیمانی کۆن]], [[چارڵز دیکنز|دیکنز]], [[جۆزێف کۆنراد|کۆنراد]], [[سێرڤانتێس]], ''[[دۆن کیشۆت]] —'' ساڵانە ئەوە دەخوێنمەوە، وەک چۆن هەندێک کتێبی پیرۆز دەیکەن. [[گۆستاڤ فلۆبێر|فلۆبێرت]], [[ئۆنۆرێ دۆ بالزاک|بالزاک]] —ئەو جیهانێکی تەواو و نەگۆڕی خۆی دروستکردووە، خوێنێکی بەناودا تێدەپەڕێت." بیست کتێب- [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|دۆستۆیڤسکی]]، [[لیۆ تۆڵستۆی|تۆڵستۆی]]، [[ویلیام شێکسپیر|شکسپیر]] ناوبەناو [[ھێرمێن مێلڤێل|مێلڤیل]] و لە شاعیرەکان، [[کریستۆفەر مارلۆ|مارلۆ]]، کامپیون، [[بێن جۆنسۆن|جۆنسۆن]]، هێریک، [[جۆن دۆن|دۆن]]، کیتس و [[پێرسی بیشێ شیللی|شێلی]] دەخوێنمەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stein |یەکەم=Jean |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=The Art of Fiction No. 12 |ناونیشان=https://www.theparisreview.org/interviews/4954/the-art-of-fiction-no-12-william-faulkner |journal=[[Paris Review]] |بەرگ=Spring ١٩٥٦|issue=12}}</ref> فۆکنەر وەک هاوچەرخەکانی [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] و [[تی. ئێس. ئێلیۆت|تی ئێس ئێلیۆت]]، چیرۆک و بابەتەکانی ئەدەبیاتی کلاسیک لە چوارچێوەیەکی مۆدێرن بەکاردەهێنێت. جۆیس لە ''[[ئولیس|فیلمی یولیسسدا]]''، گەشتی پاڵەوانەکەی لیۆپۆڵد بلومی لەسەر سەرگەرمیەکانی ئۆدیسێس مۆدێل کردووە. ئێلیۆت، لە وتارەکەیدا "یولیسس، ڕێکخستن و ئەفسانە"، نووسیویەتی کە "لە بەکارهێنانی ئەفسانەدا، لە دەستکاریکردنی هاوتەریبییەکی بەردەوام لە نێوان هاوچەرخ و دێرینیدا، کاک جۆیس بەدوای میتۆدێکدا دەگەڕێت کە ئەوانی دیکە دەبێت بەدوایدا بگەڕێن. ئەوان تەقلیدکەر نابن، زیاتر لەو زانایەی کە دۆزینەوەکانی [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەنیشتاینێک]] بەکاردەهێنێت لە بەدواداچوون بۆ لێکۆڵینەوەکانی خۆی، سەربەخۆ. ئەوە بە سادەیی شێوازێکە بۆ کۆنترۆڵکردن، بۆ ڕێکخستن، بۆ پێدانی شێوە و گرنگییەک بە پانۆرامای بێئەندازەی بێهودەیی و ئانارشی کە مێژووی هاوچەرخە." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ricorso.net/rx/library/criticism/major/Joyce_JA/Eliot_TS.htm|سەردێڕ=T. S. Eliot, “Ulysses, Order, and Myth”, in The Dial (Nov 1923) |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Ricorso.net}}</ref> ئاماژەکانی فۆکنەر بۆ نووسەرانی پێشووتر بە ناونیشانەکانی بەڵگەی لەسەرە؛ ناونیشانی ''دەنگ و تووڕەیی'' لە تاکە قسەی ماکبێسەوە هاتووە: "حیکایەتێکە/ لەلایەن گەمژەیەکەوە دەگێڕدرێتەوە، پڕە لە دەنگ و تووڕەیی،/ هیچ مانایەکی نییە." کردنەوەی ڕۆمانەکە لە ڕوانگەی کەمئەندامی هزری بێنجی کۆمپسۆنەوە دەگێڕدرێتەوە. ناونیشانی کتێبی ''(As I Lay Dying)'' لە ''[[ئۆدیسە|ئۆدیسێی]]'' [[ھۆمیرۆس|هۆمەرەوە]] هاتووە، کە [[ئاگامێمنۆن]] لە کاتی ڕابردوودا قسەی کردووە: "لەکاتێکدا کە لە مردن پاڵکەوتم، ئەو ژنەی چاوی سەگەکەی چاوەکانی نەدەخستە خوارەوە کاتێک دەچوومە ناو هێدێسەوە". بە پێچەوانەوە ڕۆمانی فۆڵکنەر لە کاتی ئێستادا دەگێڕدرێتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brooks|یەکەم=Cleanth|سەردێڕ=William Faulkner: The Yoknapatawpha Country}}</ref> ناونیشانی کتێبی ( ''بڕۆ خوارەوە، موساس)'' لە ڕۆحانییەکی ئەمریکی ئەفریقاییەوە وەرگیراوە، و کتێبەکە تایبەتە بە "بۆ مامی / کارۆلین بار / میسیسیپی / [1840-1940] کە لە کۆیلایەتیدا لەدایکبووە و دڵسۆزییەکی بە خێزانەکەم بەخشی بەبێ وەستان یان حیسابکردنی پاداشت و بۆ منداڵیم پەرۆشی و خۆشەویستییەکی بێئەندازە." <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Simon |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Repudiation and Redemption in Go Down, Moses: Accounting, Settling, Gaming the System, and Justice |ناونیشان=https://muse.jhu.edu/pub/277/article/672751 |journal=The Southern Quarterly |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٣٠–٥٤|issn=2377-2050}}</ref> === تەوەر و شیکاری === فۆکنەر بانگەشە بۆ هەڵوەشاندنەوەی وردە وردەی [[جیاکردنەوەی ڕەگەزی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جیاکاری]] ڕەگەزی دەکرد <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Moss |یەکەم=Walter G. |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.laprogressive.com/racism/racism-and-rethinking-integration|سەردێڕ=Racism and Rethinking Integration - LA Progressive |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=LA Progressive |زمان=en}}</ref> و پێشوەختە ڕەگەزییەکانی کردە بابەتی ژمارەیەک بەرهەمەکانی لەوانە ''دزەپێکەر لە تۆزدا''، بەڵام ڕەخنەی لە جیاکاری زۆرەملێ یان خێرا دەگرت. لە ساڵی ١٩٥٦ لە ''گۆڤاری هارپەردا'' دژی جیاکاری قوتابخانەکان قسەی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abrameit |یەکەم=Megan |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://traffickinginstitute.org/incontext-william-faulkner/|سەردێڕ=William Faulkner: Practicing Freedom in a Divided South |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Human Trafficking Institute |زمان=en-US}}</ref> ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە [[مافی مەدەنی و سیاسی|چالاکوانانی مافە مەدەنییەکان]] دەبێ "بە هێواشی بڕۆن" و لە هەڵوێستەکانیاندا میانڕەوتر بن. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Cep |یەکەم=Casey |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New Yorker]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122111928/https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> وتارنووس و ڕۆماننووس جەیمس باڵدوین لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩٥٦دا "فۆڵکنەر و جیاکاری" لە ''پێداچوونەوەی حزبیدا''، زۆر ڕەخنەی لە بۆچوونەکانی فۆکنەر گرت لە دەوری جیاکاری ڕەگەزی، ڕەخنەی لە ئارگیومێنتەکەی "هێواشی بڕۆ" گرت "دوای زیاتر لە دوو سەد ساڵ لە کۆیلایەتی و نەوەد ساڵ لە نیمچە ئازادی" <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baldwin|یەکەم=James|ناونیشان=https://doi.org/10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|سەردێڕ=The Dixie Limited: Writers on William Faulkner and His Influence|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University Press of Mississippi|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩٦٨-٠٣٣٨-٢|editor-last=Inge|editor-first=M. Thomas|پەڕەکان=١١٤–١١٩|chapter=Faulkner and Desegregation|doi=10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> و وەک بەشێک لە کۆمەڵێک سپی پێستی خوێندەوار سەیری کرد باشوورییەکان کە بە درۆ پێیان وابوو کە دەکرێت زەمینەیەکی ناوەڕاست لە نێوان جیاکاریخوازان و یەکگرتنەوەدا هەبێت. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons" /> ڕالف ئێلیسۆن دەڵێت "کەس لە چیرۆکە خەیاڵییە ئەمریکییەکاندا ئەوەندەی نەکردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە جۆرەکانی کەسایەتی ڕەشپێستەکان وەک فۆڵکنەر". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mikics |یەکەم=David |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ellison's Invisible Man and Faulkner's Light in August: An Argument in Black and White |ناونیشان=https://academic.oup.com/litimag/article-abstract/23/2/194/6337219 |journal=[[Literary Imagination]] |بەرگ=٢٣|issue=2 |پەڕەکان=١٩٤–٢٠١|doi=10.1093/litimag/imab027 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> فەیلەسوفی فەرەنسی [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] نووسیویەتی کە فۆڵکنەر بە سەرکەوتوویی [[تراژیدیا|کارەساتی]] کلاسیکی هاوردە کردووە بۆ سەدەی بیستەم لە ڕێگەی "خولگەیەکی بێکۆتایی وشە و ڕستەی خۆی کە قسەکەر دەباتە ناو کۆتایی ئەو ئازارانەی کە لە ڕابردوودا نێژراون". ڕەخنەگرانی نوێ ئارەزووی کارەکانی فۆکنەریان کرد، کلینت بروکس ''وڵاتی یۆکناپاتاوفا'' و مایکل میلگەیت کتێبی ''دەستکەوتی ویلیام فۆکنەری'' نووسی. لەو کاتەوە ڕەخنەگران بە بەکارهێنانی ڕێبازی دیکە، وەک میتۆدی فێمینیست و دەروونشیکاری، سەیری کارەکانی فۆڵکنەریان کردووە. <ref name="Faulkner 2004" /> <ref>Wagner-Martin, Linda (2002). ''William Faulkner: Six Decades of Criticism''. East Lansing, MI: Michigan State University Press, {{ISBN|0-87013-612-7}}.</ref> بەرهەمەکانی فۆکنەر لە چوارچێوەی نەریتە ئەدەبییەکانی مۆدێرنیزم و ڕێنێسانسی باشووردا دانراون. == میرات == [[File:Rowan_Oak.JPG|alt=A white house set among trees|وێنۆک| ماڵەکەی فۆکنەر ڕۆوان ئۆک لەلایەن زانکۆی میسیسیپیەوە پارێزگاری لێدەکرێت.]] [[File:Plaque_Rue_William_Faulkner_-_Thiais_(FR94)_-_2022-04-14_-_2.jpg|وێنۆک| شەقامێکی پاریسی بە ناوی فۆڵکنەرەوە ناونراوە]] === کاریگەری === بەرهەمەکانی ویلیام فۆکنەر کاریگەرییەکی ڕوونیان لەسەر ڕۆماننووسی فەرەنسی [[کلود سیمۆن|کلۆد سیمۆن]] و و ڕۆماننووسی پورتوگالی ئەنتۆنیۆ لۆبۆ ئەنتونێس هەیە. کۆرماک مەکارتی بە "شاگردی فۆڵکنەر" وەسف کراوە. فۆڵکنەر بە شێوەیەکی بەرفراوان بە کەسایەتییەکی بەرز لە ئەدەبیاتی باشووردا دادەنرێت ; فلانێری ئۆکۆنۆر نووسیویەتی "بوونی فۆڵکنەر بە تەنیا لە ناو ئێمەدا جیاوازییەکی گەورە دروست دەکات لەوەی کە نووسەر دەتوانێت و ناتوانێت ڕێگە بە خۆی بدات. کەس نایەوێت کە کەر و عەرەبانەکەی لەسەر هەمان ڕێڕەوی ''دیکسی لیمیتەد'' کە دەقیژێنێتە خوارەوە بوەستێت". لە ساڵی ١٩٤٣ لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای وارنەر برادرز، فۆڵکنەر نامەیەکی هاندانی بۆ نووسەرێکی گەنجی میسیسیپی بە ناوی یۆدۆرا وێڵتی نووسی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=St. C. Crane |یەکەم=Joan |ڕێکەوت=١٩٨٩|سەردێڕ=William Faulkner to Eudora Welty: A Letter |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26475181 |journal=The Mississippi Quarterly |بەرگ=٤٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٢٣–٢٢٧|issn=0026-637X |jstor=26475181}}</ref> بەپێی ڕەخنەگر و وەرگێڕ ڤالێری مایڵز، کاریگەری فۆکنەر لەسەر چیرۆکی خەیاڵی ئەمریکای لاتین زۆرە، جیهانە خەیاڵییەکانی دروستکراو لەلایەن [[گابریێل گارسیا مارکێز|گابرێل گارسیا مارکێز]] ( ماکۆندۆ ) و خوان کارلۆس ئۆنێتی (سانتا ماریا) "زۆر لە دەمارەکانی" یۆکناپاتاوفادان، و کە " ''مردنی ئارتێمیۆی'' [[کاڕلۆس فوێنتێس|کارلۆس فۆنتێس]] بوونی نەدەبوو ئەگەر ''As I Lay Dying'' نەبوایە". فۆنتێس خۆی فۆڵکنەری وەک یەکێک لە نووسەرانی گرنگترین بۆی هێناوەتەوە. فۆڵکنەر کاریگەرییەکی زۆری لەسەر [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا|ماریۆ ڤارگاس لۆسا]] هەبووە، بەتایبەتی لەسەر ڕۆمانە سەرەتاییەکانی ''سەردەمی پاڵەوان'' و ''ماڵی سەوز'' و ''گفتوگۆ لە کاتدراییلدا''. ڤارگاس لۆسا ئیدیعای کردووە کە لە ساڵانی خوێندکاریدا زیاتر لە یۆکناپاتاوفا فێر بووە نەک لە پۆلەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html|سەردێڕ=The masters who influenced the Latin American Boom |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> خۆرخی لویس بۆرخێس شانازیی وەرگێڕانی کتێبی ''(The Wild Palms)'' ی فۆڵکنەر بۆ زمانی ئیسپانی دەکات، هەرچەندە دۆگلاس دەی پێی وایە مەحاڵ نییە کە ڕەنگە دایکی بۆرخێس وەرگێڕانەکەی کردبێت. هەروەها دەی پێی وایە کە ڕەنگە نوقمبوونی قووڵی بۆرخێس لە کتێبی ''دارخورما کێوییەکان'' و لێکۆڵینەوەکانیدا کاریگەری لەسەر ڕۆمانەکە هەبێت وەک فۆڕمی نووسینی خۆی کە هەڵیبژاردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Day |یەکەم=Douglas |بەستەری نووسەر=Douglas Day |ڕێکەوت=١٩٨٠|سەردێڕ=Borges, Faulkner, and The Wild Palms |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26436092?read-now=1&seq=1#page_scan_tab_contents |journal=Virginia Quarterly Review |بڵاوکەرەوە=University of Virginia |بەرگ=٥٦|issue=1 |jstor=26436092}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Vegh |یەکەم=Beatriz |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=The Wild Palms and Las palmeras salvajes: The Southern Counterpoint Faulkner/Borges |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/24907724 |journal=The Faulkner Journal |بەرگ=١١|issue=1/2 |پەڕەکان=١٦٥–١٧٩|jstor=24907724}}</ref> لە کتێبی ''توخمەکانی ستایلدا''، ئی. دواتر شێوازی فۆڵکنەر بەراورد دەکرێت لەگەڵ شێوازی [[ئێرنست ھێمینگوەی|هێمینگوای]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White|یەکەم=E. B.|سەردێڕ=[[The Elements of Style]]|ساڵ=١٩٧٥|edition=3rd|پەڕە=٢٢}}</ref> دوای مردنی، ئیستێل و کچەکەیان جیل لە ڕۆوان ئۆک ژیاون تا مردنی ئیستێل لە ساڵی ١٩٧٢. هەر لەو ساڵەدا موڵکەکە بە زانکۆی میسیسیپی فرۆشرا. خانوو و کەلوپەلەکانی زۆر وەک لە سەردەمی فۆکنەر پارێزگارییان لێدەکرێت. نووسینەکانی فۆکنەر لەسەر دیوارەکە پارێزراون، لەنێویاندا ئەو هێڵکارییە ڕۆژانەیەی کە هەفتەیەک دەگرێتەوە کە لەسەر دیوارەکانی لێکۆڵینەوە بچووکەکەی نووسیویەتی بۆ ئەوەی یارمەتی بدات ئاگاداری پێچ و پەناکانی پڵۆت بێت لە ڕۆمانی ''ئەفسانەیەکدا''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Block |یەکەم=Melissa |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south|سەردێڕ=William Faulkner's Home Illustrates His Impact On The South |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180811231059/https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=NPR.org |زمان=en}}</ref> بەشێک لە خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر بۆ دامەزراندنی دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر بووە. خەڵاتی ڕۆمانی یەکەمی دیار و بەرچاوی بەخشی؛ براوەکانی بریتی بوون لە ''ڕۆمانی'' ''ئاشتییەکی جیا'' ''لە'' ''نووسینی'' جۆن نۆلز، فیلمی ''ڤی''. لە ساڵی ١٩٨١ەوە، ئەمە بووە خەڵاتی PEN/Faulkner بۆ چیرۆکی خەیاڵی، کە لەلایەن چەندین کەسی دیکەوە، ماری لی سێتلەوە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی کتێبی نیشتمانی دامەزراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penfaulkner.org/2020/11/24/our-history/|سەردێڕ=Our History {{!}} The PEN/Faulkner Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Penfaulkner.org}}</ref> بەشێک لە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر وەرگیراون بۆ فیلم. وەڵامێکی جەمسەرگیرییان وەرگرتووە، زۆرێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر "ناتوانرێت فیلم بگیرێن". دوا بەرهەمی فۆڵکنەر بە ''ناوی The Reivers'' وەرگیرا بۆ فیلمێک لە ساڵی ١٩٦٩ کە [[ستیڤ مەکوین]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. فیلمی نیو-ڕۆژئاوایی [[تۆمی لی جۆنێس|تۆمی لی جۆنز]] ''سێ ناشتنی مێلکیادێس ئیسترادا'' بەشێکی لەسەر بنەمای فیلمی ''As I Lay Dying'' ی فۆکنەر بوو. لە کاتی داگیرکردنی فەرەنسا بە نازییەکان لە جەنگی جیهانی دووەمدا، داگیرکەرانی ئەڵمانیا ئەدەبیاتی ئەمریکییان قەدەغە کرد. بازاڕێکی ڕەشی کتێبە ئەمریکییەکان سەریهەڵدا و خوێندنەوەی بەرهەمەکانی هێمینگوای و فۆکنەر بوو بە کردەوەیەکی سەرپێچیکردن. فۆڵکنەر بە تایبەتی لە فەرەنسا بەناوبانگە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩دا لە ڕاپرسییەکدا دەریخستووە کە دووەم نووسەری بەناوبانگە (دوای تەنها [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]] ). [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆڵ سارتەری]] هاوچەرخ ڕایگەیاند کە "بۆ گەنجانی فەرەنسا، فۆکنەر خودایە"، [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆش]] وەرگێڕانێکی شانۆیی لە ''کتێبی (Requiem for a Nun)'' ی فۆکنەری شانۆگەری کردووە. لە کتێبی ''بێ هەناسەی'' ژان لوک گۆداردا، پاتریشیا ( ژان سیبێرگ ) قسەکانی لە ''کتێبی دارخورما کێوییەکان'' دەهێنێتەوە: "لە نێوان خەم و هیچدا، خەم و پەژارە وەردەگرم". <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Breathless (1960) – IMDb |ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt0053472/characters/nm0781029 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> هەروەها دووجار خەڵاتی کتێبی نیشتمانی ئەمریکای بەدەستهێناوە، بۆ ''چیرۆکە کۆکراوەکان'' لە ساڵی ١٩٥١ و ''ئەفسانەیەک'' لە ساڵی ١٩٥٥. دەزگای پۆستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٣ی ئابی ١٩٨٧دا مۆری پۆستەی ٢٢ سەنت بۆ ڕێزلێنان لێی دەرکرد فۆکنەر جارێک وەک پۆستماستەر لە زانکۆی میسیسیپی کاری کردووە و لە نامەی دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ١٩٢٣دا نووسیویەتی:<blockquote>تا لەژێر سیستەمی سەرمایەداریدا دەژیم، چاوەڕێی ئەوەم کە ژیانم لە ژێر کاریگەری داخوازییەکانی خەڵکی پارەداردا بێت. بەڵام نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم کە لە ئیمتیاز و بانگەوازی هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستە. ئەمە کاکە دەستلەکارکێشانەوەی منە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html|سەردێڕ=William Faulkner Resigns From His Post Office Job With a Spectacular Letter (1924) {{!}} Open Culture |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150325111001/http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref></blockquote>لە 10ی تشرینی یەکەمی 2019، نیشاندەرێکی مێژوویی ڕێڕەوی نووسەرانی میسیسیپی لە ڕۆوان ئۆک لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی دانرا، کە ڕێزلێنان لە بەشدارییەکانی ویلیام فۆکنەر لە دیمەنی ئەدەبی ئەمریکادا گرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Thompson |یەکەم=Jake |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/|سەردێڕ=William Faulkner marker added to Mississippi Writers Trail |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200617194407/https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=The Oxford Eagle}}</ref> فۆڵکنەر ڕێزێکی لە فلۆتی میسیسیپی هەیە بۆ 137ەمین نمایشی گوڵەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Staff |یەکەم=WXXV |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.wxxv25.com/visit-mississippi-unveils-float-for-137th-rose-parade/|سەردێڕ=Visit Mississippi unveils float for 137th Rose Parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=wxxv25.com}}</ref> === کۆکردنەوەکان === دەستنووسەکانی زۆربەی بەرهەمەکانی فۆڵکنەر، نامەنووسی، توێژینەوە کەسییەکان و زیاتر لە ٣٠٠ کتێبی کتێبخانەی کارکردنی لە کتێبخانەی کۆکردنەوە تایبەتەکانی بچووکی ئەلبێرت و شیرلی لە زانکۆی ڤێرجینیا نیشتەجێن، کە زۆربەی کاتەکانی لە ساڵانی کۆتاییدا لەوێ بەسەر بردووە. هەروەها کتێبخانەکە هەندێک لە زانیارییە کەسییەکانی نووسەر و کاغەزەکانی هاوکار و زانایانی سەرەکی فۆڵکنەری تێدایە، وەک ژیاننامەنووس [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]] و کتێبنامەنووس لینتۆن ماسی و سەرنووسەری ماڵی ڕاندۆم هاوس ئەلبێرت ئێرسکین. ماددە گرنگەکانی تری فۆکنەر لە زانکۆی میسیسیپی و سەنتەری هاری ڕانسۆم و [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک|کتێبخانەی گشتی نیویۆرک]] نیشتەجێن. هەروەها تۆمارەکانی ماڵی هەڕەمەکی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا نامەکانی فۆڵکنەر و بۆ فۆڵکنەر لەخۆدەگرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171229023255/http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ ئەکادیمیای سەربازی ئەمریکا ژوورێکی ویلیام فۆکنەری لە کتێبخانەکەیدا تەرخان کرد. == لیستی هەڵبژێردراوی بەرهەمەکان == * ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩) * ''وەک چۆن پاڵکەوتم لە مردن'' (١٩٣٠) * ''پەناگە'' (١٩٣١) * ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢) * ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' (١٩٣٦) * ''دارخورما کێوییەکان'' (١٩٣٩) * ''هاملێت'' (١٩٤٠) * ''بڕۆ خوارەوە، موسا'' (١٩٤٢) * ''دزەپێکەر لە تۆزدا'' (١٩٤٨) * ''ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) * ''شارۆچکەکە'' (١٩٥٧) * ''کۆشکەکە'' (١٩٥٩) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) == فیلمۆگرافی == * ''گۆشت'' (١٩٣٢) * ''ئەمڕۆ دەژین'' (١٩٣٣) * ''چیرۆکی تەمپڵ درەیک'' (١٩٣٣) * ''دەوریەی ژێردەریایی'' (١٩٣٨) * ''هێزی ئاسمانی'' (١٩٤٣) * ''بۆ ئەوەی هەتبێت و نەتبێت'' (1944) * ''خەوی گەورە'' (١٩٤٦) * ''خاکی فیرعەونەکان'' (١٩٥٥) * ''فریشتە لەکەدارەکان'' (١٩٥٧) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٩) === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} * {{IMDb name|0001203}} * [http://faulkner.iath.virginia.edu Digital Yoknapatawpha] * [https://faulkner.lib.virginia.edu Faulkner at Virginia: An Audio Archive] * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://egrove.olemiss.edu/mjdain/|سەردێڕ=Martin J. Dain Collection (Complete Collection) {{!}} Martin J. Dain Collection {{!}} University of Mississippi |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=eGrove Digital Collections}} * {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ناونیشان=https://oxfordlafayettemshistory.com/pictures-hdrgp-dP2ym/p/funeral-on-the-water|سەردێڕ=William Faulkner's Funeral on the Hill |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Lafayette County Digital Museum}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕۆمانەکان|شیعر|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|William Faulkner}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 1tqa0kgtibi6ko0el51cqdjjbh3jvrc 1698714 1698713 2026-11-01T11:55:29Z Shaween 18477 /* کۆکردنەوەکان */ 1698714 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer| name=ویلیام فۆکنەر |image=Carl Van Vechten - William Faulkner (greyscale and cropped).jpg|caption=فۆکنەر له 1954|birth_name=ویلیام کوتبێرت فۆکنەر<!-- His birth name was spelled FALKNER, later, its spelling was changed to Faulkner. -->|birth_date={{birth date|1897|09|25}}|birth_place=[[نیو ئەلبانی، میسیسیپی]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]].|death_date={{death date and age|1962|07|06|1897|09|25}}|death_place=بایهایلیا، میسیسیپی، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]|education=<!-- Per MOS:INFOEDU, for post-secondary graduates only -->|spouse={{marriage|ئێستێل ئۆلدهام|June 1929}}|children=1|notable_works={{ubl|''دەنگ و تووڕەیی'' (1929)|''وەک لەناو مردوواندا پاڵکەوتووم'' (1930)|''پەناگە (ڕۆمانی فۆکنەر)|پەناگە'' (1931)|''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (1932)|''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (1936)|''ئەفسانەیەک'' (1954)}}|awards={{ubl|[[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] (1949)|خەڵاتی کتێبی نیشتمانی |(1951, 1955)|خەڵاتی پۆلیتزەر بۆ ئەدەبیات (1955, 1963)}}|signature=Faulkner signature.png}}  '''ویلیام کوتبێرت فۆکنەر''' (٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧&nbsp;– ٦ی تەمموزی ١٩٦٢) نووسەرێکی ئەمریکییە. ئەو بە ڕۆمان و کورتە چیرۆکەکانی ناسراوە کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا کاونتی, [[میسیسیپی]], وەستانێکە بۆ ناوچەی لافایێت کە زۆربەی ژیانی تێدا بەسەر بردووە. براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیات لە ساڵی ١٩٤٩, فۆکنەر یەکێکە لە نووسەرە بەناوبانگەکانی ئەدەبی ئەمریکی, زۆرجار بە گەورەترین نووسەری ئەدەبی باشوور دادەنرێت و وەک یەکێک لە کاریگەرترین و گرنگترین نووسەرانی سەدەی بیستەم دادەنرێت. فۆڵکنەر لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە و لە شاری ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی گەورە بووە. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]] پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانەی کەنەدا کرد، بەڵام لە شەڕدا خزمەتێکی نەکرد. گەڕانەوەی بۆ ئۆکسفۆرد، بۆ ماوەی سێ وەرز لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی پێش ئەوەی وازی لە خوێندن بهێنێت. ڕووی لە [[نیوئۆرلەنس|نیو ئۆرلینز]] کرد، لەوێ یەکەم ڕۆمانی ''مووچەی سەربازان'' (١٩٢٥)ی نووسی. گەڕایەوە ئۆکسفۆرد و فیلمی ''Sartorris'' (1927)ی نووسی، کە یەکەم بەرهەمی بوو لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا. لە ساڵی ١٩٢٩دا ''کتێبی دەنگ و تووڕەیی'' بڵاوکردەوە. ساڵی دواتر نووسیویەتی ''As I Lay Dying''. دواتر لەو دەیەیەدا، ''لە مانگی ئابدا نووسیویەتی Light'' ; ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' '';'' و ''زە وایلد پاڵمز''. هەروەها وەک سیناریۆنووس کاری کردووە، بەشداری کردووە لە ڕۆمانی ''(To Have and Have Not'' و<nowiki><i id="mwPA">The Big Sleep</i></nowiki> )ی هاوارد هۆکس کە لە ڕۆمانی ڕیمۆند چاندلەرەوە وەرگیراوە. ناوبانگی فۆکنەر دوای بڵاوکردنەوەی ڕۆمانی ''فۆلکنەری گەورە'' (1946)ی مالکۆم کاولی گەشەی کرد، هەروەها خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی 1949ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> تاکە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە کە لەدایکبووی شاری میسیسیپییە. دوو لە بەرهەمەکانی بە ''ناوەکانی ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) و ''ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) خەڵاتی پولیتزەری بۆ چیرۆکی خەیاڵی بەدەستهێنا. فۆکنەر لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە لە مانگی تەمموزی ١٩٦٢ بەهۆی [[جەڵدەی دڵ|جەڵتەی دڵەوە]] گیانی لەدەستدا. ڕالف ئێلیسۆن بە "گەورەترین هونەرمەند کە باشوور بەرهەمی هێناوە" ناوی بردووە. == ژیان == === منداڵی و میرات === [[File:William_Clark_Falkner.jpg|وێنۆک| فۆڵکنەر لە ژێر کاریگەری چیرۆکەکانی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە باپیرە گەورەی باوکی و هاوناوی بوو.]] فۆڵکنەر لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٨٩٧ لە شاری نیو ئەلبانی لە ویلایەتی میسیسیپی لەدایکبووە، یەکەم کوڕی چوار کوڕی مۆری کوتبێرت فالکنەر و مۆد باتلەر بووە.<ref name="Ole Miss">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151101145349/http://www.olemiss.edu:80/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Olemiss.edu}}</ref> خێزانەکەی چینی ناوەڕاستی سەرەوە بوون، بەڵام "تەواو لە ئەرستۆکراسی پەتۆی فیۆداڵی کۆن نەبوون". دوای ئەوەی مۆد پلانی مۆری بۆ بوون بە ڕەنجەر لە تەکساس ڕەتکردەوە، خێزانەکە لە ساڵی ١٩٠٢دا ڕوویان لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی کرد، کە باوکی فۆکنەر لەوێ جێگیرخانەیەکی جل و بەرگی و فرۆشگای ڕەقەکاڵای دامەزراند پێش ئەوەی ببێتە بەڕێوەبەری بازرگانی زانکۆی میسیسیپی.<ref name="Minter 1980, p. 8" /> جگە لە ماوەی کورت لە شوێنەکانی تر، فۆڵکنەر تا کۆتایی ژیانی لە ئۆکسفۆرد ژیاوە.<ref name="Ole Miss" /><ref name="Nobel Prize">{{Nobelprize}}</ref> فۆکنەر تەمەنی کوڕێتی بە گوێگرتن لەو چیرۆکانەی بەسەر برد کە لەلایەن گەورەکانیەوە بۆی دەگێڕدرانەوە – چیرۆکەکان کە [[شەڕی ناوخۆییی ئەمریکا|شەڕی ناوخۆ]] و کۆیلایەتی و [[کوو کڵەس کڵان|کو کلۆکس کلان]] و بنەماڵەی فۆکنەریان گرتەوە.<ref name="ReferenceA">Minter, David L. ''William Faulkner, His Life and Work''. Baltimore, MD: Johns Hopkins University Press, 1980; {{ISBN|0-8018-2347-1}}</ref> ویلیامی گەنج زۆر کاریگەری مێژووی خێزانەکەی و ئەو ناوچەیەی کە تێیدا ژیاوە بووە. میسیسیپی هەستی نوکتەیی ئەو، هەستی پێگەی کارەساتباری [[ئەمریکییەکان|ئەمریکییەکانی]] " [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ڕەش]] و [[ئەمریکییە سپیپێستەکان|سپی]] "، تایبەتمەندی کارەکتەرە باشوورییەکان و بابەتەکانی بێ کات، لەوانەش کەسانی زیرەکی توند کە لە پشت ڕووبەری کوڕە باش و سادە و سادەکانەوە نیشتەجێن، دیاری کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |journal=The New Yorker |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> بە تایبەتی کاریگەری چیرۆکەکانی باپیرە گەورەی ویلیام کلارک فالکنەر بوو، کە بووبووە کەسایەتییەکی نزیک لە ئەفسانەیی لە باکووری میسیسیپی. فالکنەری گەورە لە هەژاریدا لەدایک بووە، کەسێکی توندڕەوی دیسپلین بووە و عەقیدێکی کۆنفیدڕاڵی بووە. دوو جار بە تۆمەتی کوشتن دادگایی کرا و بێتاوان دەرچوو، بووە ئەندامی ماڵی میسیسیپی و بووەتە خاوەنی بەشێکی هێڵی ئاسن پێش ئەوەی لەلایەن هاوخاوەنەکەیەوە بکوژرێت. فۆڵکنەر زۆر لایەنی ژیاننامەی باپیرە گەورەی لە بەرهەمەکانی دواتردا جێگیر کردووە. فۆڵکنەر سەرەتا لە قوتابخانەدا سەرکەوتوو بوو و پۆلی دووەمی بەجێهێشت. بەڵام لە شوێنێکەوە لە پۆلی چوارەم و پێنجەمەوە دەستی پێکرد، منداڵێکی بێدەنگتر و کشاوەتر بوو. ناوبەناو یاری وازهێنانی دەکرد و بێباک بوو لە کاری قوتابخانە. بەڵکو گرنگی بە لێکۆڵینەوە لە مێژووی میسیسیپی دا. دابەزینی ئاستی ئاستی لە قوتابخانەدا بەردەوام بوو و فۆڵکنەر کۆتایی بە دووبارەکردنەوەی پۆلەکانی یازدە و دوانزە هێنا و هەرگیز لە ئامادەیی دەرنەچوو.<ref name="ReferenceA" /> لە تەمەنی هەرزەکاریدا لە ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام (١٨٩٧-١٩٧٢) کە کچە بەناوبانگەکەی مەیجر لیموێل و لیدا ئۆلدهام بوو، هاوڕێیەتی دەکات و هەروەها پێیوابوو کە هاوسەرگیری لەگەڵ دەکات. بەڵام ئیستێل لە کاتی ڕۆمانسیەتەکەیاندا لەگەڵ کوڕانی دیکەدا هاوڕێیەتی دەکات و لە ساڵی ١٩١٨دا کۆرنێل فرانکلین (پێنج ساڵ لە فۆکنەر گەورەترە) پێش ئەوەی فۆڵکنەر پێشنیاری هاوسەرگیری بۆ بکات. ئەویش قبوڵى کرد. {{تێبینی|He proposed marriage to her before Faulkner did. Her parents insisted she marry Franklin for various reasons: he was an Ole Miss law graduate, had recently been commissioned as a major in the [[Hawaii Army National Guard]], and came from a respectable family with whom they were old friends.<ref name="Parini 2004 pp. 36"/>}} === گەشت بۆ باکوور و نووسینە سەرەتاییەکان === کاتێک تەمەنی ١٧ ساڵ بوو، فۆڵکنەر فیل ستۆن ی ناسی، کە بووە کاریگەرییەکی گرنگی سەرەتایی لەسەر نووسینەکانی. ستۆن چوار ساڵ لە خۆی گەورەتر بوو و لە یەکێک لە خێزانە گەورەکانی ئۆکسفۆردەوە هاتبوو؛ خولیای ئەدەبیات بووە و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە [[زانکۆی یەیڵ|یێڵ]] و زانکۆی میسیسیپی هەبووە. ستۆن بەشێک لە شیعری سەرەتایی فۆڵکنەری خوێندەوە و سەرسام بوو، بوو بە یەکێک لە یەکەم کەسەکان کە بەهرەی فۆڵکنەری ناسی و هانی دا. ستۆن ڕاهێنەری فۆڵکنەری گەنج بوو، بەرهەمەکانی نووسەرانی وەک [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] ناساند کە کاریگەرییان لەسەر نووسینی فۆکنەر خۆی هەبوو. فۆڵکنەر لە سەرەتای بیستەکانی تەمەنیدا ئەو شیعر و کورتە چیرۆکانەی کە نووسیبووی بۆ ستۆن بە هیوای چاپکردنیان بەخشییە ستۆن. ستۆن ئەمانەی بۆ بڵاوکەرەوەکان نارد، بەڵام بە شێوەیەکی یەکسان ڕەتکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953">Coughlan, Robert. ''The Private World of William Faulkner'', New York: Harper & Brothers, 1953 {{ISBN|0-8154-0424-7}}</ref> لە بەهاری ساڵی ١٩١٨، فۆڵکنەر گەشتێکی کرد بۆ ئەوەی لەگەڵ ستۆن لە یێڵ بژی، کە یەکەم گەشتی بوو بۆ باکوور. لە ڕێگەی ستۆنەوە، فۆکنەر نووسەرانی وەک [[شێروود ئەندەرسۆن]] و [[ڕۆبێرت فرۆست|ڕۆبەرت فرۆست]] و [[ئێزرا پاوەند|ئێزرا پاوند]] ناسی. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ڕێکەوت=١٩١٩|ناونیشان=https://www.fold3.com/image/614970413/1567-page-260-uk-royal-air-force-airmens-service-records-1918-1940|سەردێڕ=1567 - Page 260 - UK, Royal Air Force Airmens&#039; Service Records, 1918-1940 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=Fold3.com}}</ref> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> [[File:William_Faulkner_in_Toronto,_Canada_(1918).jpg|alt=Faulkner is pictured in a military uniform and cap, leaning on a cane. A caption reads "Royal Flying Corps".|وێنۆک| فۆڵکنەر وەک کادێت لە هێزی ئاسمانی کەنەدا، ساڵی ١٩١٨]] لە ٤ی ژانویەی ١٩١٩ بەهۆی کۆتایی هاتنی جەنگەوە وەک سەربازی تایبەت (پۆلی دووەم) لە کارەکەی دوورخرایەوە، دوای ئەوەی ١٧٩ ڕۆژ خزمەت دەکات.<ref name="auto" /> سەرەڕای ئەوەی لە نامەکانیدا ئیدیعای ئەوە دەکات، فۆڵکنەر مەشقی کابینەی فڕۆکەوانی وەرنەگرتووە و هەرگیز فڕینی نەکردووە. لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩١٨دا کە گەڕایەوە بۆ ئۆکسفۆرد، فۆڵکنەر چیرۆکی جەنگی درۆینەی بۆ ناسیاوەکانی گێڕایەوە و تەنانەت برینێکی جەنگی ساختە کرد. لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیهانی یەکەمدا]]، فۆڵکنەر هەوڵیدا بچێتە ناو سوپای ئەمریکاوە. باس لەوەش هەیە کە ئاماژە بەوە دەکات کە ڕەتکراوەتەوە بەهۆی ئەوەی کێشی کەمتر بووە و باڵای کورتی 5'5". گێڕانەوەی دیکەش بە مەبەستی ئەوە دەسەلمێنن کە ئەو گێڕانەوەی پێشتر باسکراون درۆن. هەرچەندە سەرەتا پلانی دانابوو بچێتە ناو [[سوپای بەریتانیا]] بەو هیوایەی کە وەک ئەفسەرێک ڕاسپێردرێت، بەڵام فۆکنەر لەبری ئەوە بە نامەیەکی ساختە پەیوەندی بە هێزی ئاسمانی شاهانە (کەنەدا) کرد و یێڵی بەجێهێشت بۆ ئەوەی لە [[تۆرۆنتۆ]] مەشق و ڕاهێنان وەربگرێت. لە 10ی تەمموزی 1918 لە تۆرۆنتۆ ناوی خۆی تۆمار کرد، وەک سەربازی تایبەت (2 Class)، ژمارە 173799، لە RAF (C)<ref name="auto" /> بەڵام هەرگیز لە کاتی جەنگی جیهانی یەکەمدا خزمەتگوزاری چالاکانەی لە دەرەوەی وڵات نەبینیوە، تەنها لە کۆگای دامەزراو لە تۆرۆنتۆ مەشق و ڕاهێنان دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Watson|یەکەم=James G.|سەردێڕ=William Faulkner: Self-Presentation and Performance|بڵاوکەرەوە=University of Texas Press|ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٢-٧٩١٥١-٠|شوێن=Austin}}</ref> لە زانکۆی میسیسیپی خوێندوویەتی، لە ساڵی ١٩١٩ ناوی خۆی تۆمارکردووە، بۆ ماوەی سێ وەرز خوێندوویەتی پێش ئەوەی لە تشرینی دووەمی ١٩٢٠ وازی لە خوێندن هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william|سەردێڕ=MWP: William Faulkner (1897-1962) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100922051232/http://www.olemiss.edu/mwp/dir/faulkner_william/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> فۆڵکنەر پەیوەندی بە برایەتی سیگما ئەلفا ئیپسیلۆنەوە کرد، و بەدوای خەونەکەیدا ڕۆیشت بۆ ئەوەی ببێتە نووسەر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Messenger|یەکەم=Christian K.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|سەردێڕ=Sport and the Spirit of Play in American Fiction: Hawthorne to Faulkner|ڕێکەوت=١٩٨٣|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-٥١٦٦١-٧|پەڕە=٢١٩|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220302103604/https://books.google.com/books?id=-2XOVxoWpiQC&pg=PA219|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار وانەکانی بەجێدەهێشت و لە زمانی ئینگلیزیدا نمرەی "D"ی وەرگرتووە. بەڵام هەندێک لە شیعرەکانی لە بڵاوکراوەکانی کەمپسدا بڵاوکرانەوە.<ref name="Coughlan, Robert 1953" /> لە ساڵی ١٩٢٢ شیعری "پۆرترێت" لە گۆڤاری ئەدەبی نیو ئۆرلینز ''دابل دیلەر'' بڵاوکرایەوە. گۆڤارەکە دوای سێ ساڵ کۆمەڵە چیرۆکی "نیو ئۆرلینز"ی خۆی بڵاوکردەوە. دوای ئەوەی وازی لە خوێندن هێنا، کۆمەڵێک کاری سەیر و سەمەرەی وەرگرت: لە کتێبفرۆشێکی شاری نیویۆرک، وەک دارتاش لە ئۆکسفۆرد و وەک پۆستماستەری ئۆلێ میس. ئەو بەم بەیاننامەیە دەستی لە پۆستەخانە کێشایەوە: "نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم لە ژێر کاریگەری هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستەدا". === نیو ئۆرلینز و ڕۆمانە سەرەتاییەکان === [[File:FQFauknerPirates.jpg|ڕاست|وێنۆک| لە ماوەی بەشێک لە کاتەکانی لە نیو ئۆرلینز، فۆکنەر لە خانوویەکدا لە گەڕەکی فەرەنسی (وێنەی ناوەڕاست زەرد) دەژیا.]] لە ساڵی ١٩٢٥ەوە، فۆڵکنەر شوقەیەکی لە شەقامی سانت پیتەر لەگەڵ تەلارساز و هونەرمەند ویلیام سپراتلینگ هاوبەش کرد. ساڵی دواتر بە شێوەیەکی تایبەت ''شێروود ئەندەرسۆن و کرێۆلە بەناوبانگەکانی دیکەیان'' بڵاوکردەوە، کە پارۆدییەک بوو لە ڕۆمانی ''شازادەی وێڵز و ئەمریکییە بەناوبانگەکانی دیکەی'' میگێل کۆڤاروبیاس، کە کاریکاتێرەکانی سپراتلینگیان لەبارەی بازنەی ئەدەبی چارەکی فەرەنسی لەگەڵ نووسین و پێشەکییەکی فۆڵکنەر تێکەڵ کرد.<ref name="Littleton2014">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Littleton|یەکەم=Taylor D.|سەردێڕ=William Spratling: His Life and Art|بڵاوکەرەوە=Louisiana State University Press|ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٧١-٥٦٢٦-١|edition=Louisiana paperback|شوێن=Baton Rouge}}</ref> {{Rp|74–80}}<ref name="MorrillBerk1998">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Morrill|یەکەم=Penny Chittim|سەردێڕ=Mexican Silver: 20th Century Handwrought Jewelry & Metalwork|دوایین٢=Berk|یەکەم٢=Carole A.|بڵاوکەرەوە=Schiffer Publishing|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٦٤٣-٠٦٦٣-١|edition=Revised|شوێن=Atglen, Pennsylvania}}</ref>{{Rp|17}} لە کاتێکدا زۆربەی نووسەرانی نەوەی فۆڵکنەر گەشتیان بۆ ئەوروپا کردووە و لە ئەوروپا دەژیا، فۆڵکنەر لە ئەمریکا بە نووسین ماوەتەوە. فۆکنەر نیوەی یەکەمی ساڵی ١٩٢٥ی لە [[نیوئۆرلەنس|شاری نیو ئۆرلینز]] لە ویلایەتی لویزیانا بەسەر برد، کە زۆرێک لە هونەرمەندان و نووسەرانی بۆهێمی لەوێ دەژیا، بە تایبەتی لە گەڕەکی فەرەنسی کە فۆکنەر تێیدا ژیاوە لە مانگی ئازارەوە. لە ماوەی ژیانیدا لە نیو ئۆرلینز، فۆکۆسی فۆکنەر لە شیعرەوە بۆ نۆسراو گۆڕا و شێوازی ئەدەبی ئەو گۆڕانکارییەکی بەرچاوی لە ڤیکتۆریانەوە بۆ مۆدێرنیستی ئەنجامدا. ''ڕۆژنامەی تایمز-پیکایون'' چەندین کورتە بەرهەمی نۆسراوی خۆی بڵاوکردەوە. هەر لەو ماوەیەدا فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی بە ''ناوی مووچەی سەربازەکان'' لە شاری نیو ئۆرلینز نووسی. ئەندەرسۆن یارمەتی دا لە دەستەبەرکردنی بڵاوکردنەوەی، هەروەها بڵاوکردنەوەی ''مێشوولە'', بە پێشنیارکردنی هەردوو بەرهەمەکە بۆ بڵاوکەرەوەکەی. <ref name="Faulkner 2004">Hannon, Charles. "Faulkner, William". ''The Oxford Encyclopedia of American Literature''. Jay Parini (2004), Oxford University Press, Inc. The Oxford Encyclopedia of American Literature: (e-reference edition). Oxford University Press {{Doi|10.1093/acrefore/9780190201098.013.484}}</ref> ئەمانە و بەرهەمە سەرەتاییەکانی تری فۆکنەر لە بەرهەمەکانی هاوچەرخەکانی وەک [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] و ئێف سکۆت فیتزجێراڵد دەچوو، هەندێکجار نزیک بوو لە دەستەواژەی گونجاو. خانووە بچووکەکە لە 624 Pirate's Alley، تەنها لە گۆشەی کاتدراڵی سانت لویس لە نیو ئۆرلینز، ئێستا شوێنی کتێبەکانی Faulkner House Books ە، کە هەروەها وەک بارەگای کۆمەڵەی Pirate's Alley Faulkner کاردەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.wordsandmusic.org|سەردێڕ=Words and Music – A Literary Feast in New Orleans |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120628224641/http://www.wordsandmusic.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٢}}</ref> لە هاوینی ساڵی ١٩٢٧دا، فۆڵکنەر یەکەم ڕۆمانی خۆی نووسی کە لە ناوچەی خەیاڵی یۆکناپاتاوفا ''بە ناوی ئاڵاکان لە تۆزدا'' دانرا. ئەم ڕۆمانە زۆر سوودی لە نەریت و مێژووی باشوور وەرگرتووە، کە فۆڵکنەر لە تەمەنی گەنجیدا تێیدا سەرقاڵ بووە. ئەو لەگەڵ تەواوبوونی ڕۆمانەکەدا لەڕادەبەدەر شانازی بە ڕۆمانەکەوە دەکرد و پێیوابوو کە هەنگاوێکی بەرچاوە لە دوو ڕۆمانی پێشوویدا- بەڵام کاتێک پێشکەشکرا بۆ بڵاوکردنەوە بۆ Boni &amp;amp; Liveright, ڕەتکرایەوە. فۆڵکنەر بەم ڕەتکردنەوە وێران بوو بەڵام لە کۆتاییدا ڕێگەی بە بریکاری ئەدەبی خۆی، بن واسۆن، دا دەستکاری دەقەکە بکات و ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٢٩ بە ناوی ''سارتوریس بڵاوکرایەوە.'' <ref name="Faulkner 2004" /> {{تێبینی|The original version was issued as ''[[Flags in the Dust]]'' in 1973.}} ئەم بەرهەمە جێگەی سەرنج بوو کە یەکەم ڕۆمانی بوو کە باسی شەڕی ناوخۆی دەکرد نەک جەختکردنەوە هاوچەرخەکان لەسەر جەنگی جیهانی یەکەم و میراتەکەی. لە کۆتاییدا کچەکەی فۆڵکنەر، جیل، پەیوەندی بە مامۆستای زانکۆی ڤێرجینیا دۆگلاس دەیەوە کرد سەبارەت بە گەڕاندنەوەی دەقەکە. نزیکەی یەک لەسەر چوار لە دەستنووسە ڕەسەنەکە لەلایەن واسۆنەوە بڕدرابوو بۆ ئەوەی داواکارییەکانی بڵاوکەرەوەکانی هارکۆرت، براس لە ساڵی ١٩٢٩دا جێبەجێ بکات. بە کارکردن لە تایپسکریپتێکی ماوەتەوە، دای بڕگە بڕاوەکانی گەڕاندەوە بەڵام لانیکەم بەشێکی زیادکراوی لە دەقی بڵاوکراوەدا لەخۆگرتبوو. ئەم چاپە نوێیە کە لە ساڵی ١٩٧٣ بڵاوکرایەوە، ناونیشانی ڕەسەنی فۆکنەریشی گەڕاندەوە بە ناوی ''ئاڵاکان لە تۆزدا.'' وەشانی سێیەمی نۆئێل پۆلک لەو کاتەوە جێگەی دای گرتووە و لەلایەن ڕاندۆم هاوسەوە بە دەقی یەکلاکەرەوە دادەنرێت کە بڵاوکەرەوەی ئێستای چیرۆکە خەیاڵییەکانی فۆڵکنەرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠١٢|ناونیشان=https://faulkner.drupal.shanti.virginia.edu/content/flags-dust|سەردێڕ=Flags in the Dust (Text Key 217) {{!}} The Digital Yoknapatawpha Project |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=The Digital Yoknapatawpha Project}}</ref> === ''دەنگ و توڕەیی'' === [[File:The_Sound_and_the_Fury_(1929_1st_ed_dust_jacket).jpg|وێنۆک| ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)]] لە پاییزی ساڵی ١٩٢٨، تەنها دوای ٣١ ساڵەی لەدایکبوونی، فۆکنەر دەستی کرد بە کارکردن لەسەر ''فیلمی The Sound and the Fury''. سەرەتا بە نووسینی سێ کورتە چیرۆک لەسەر کۆمەڵێک منداڵ بە ناوی کۆتایی کۆمپسۆن دەستی پێکرد، بەڵام زۆری نەخایاند دەستی کرد بە هەستکردن بەوەی کە ڕەنگە ئەو کارەکتەرانەی کە دروستی کردوون باشتر گونجاو بن بۆ ڕۆمانێکی تەواو. ڕەنگە لە ئەنجامی نائومێدی لە ڕەتکردنەوەی سەرەتایی فیلمی ''ئاڵاکان لە تۆزدا''، ئێستا فۆکنەر بێباک بووبوو لە بڵاوکەرەوەکانی و ئەم ڕۆمانەی بە شێوازێکی زۆر تاقیکاریتر نووسیبوو. لە وەسفکردنی پرۆسەی نووسین بۆ ئەم بەرهەمەدا، فۆڵکنەر دواتر وتی ڕۆژێک وا دیار بوو دەرگاکەم لە نێوان خۆم و هەموو ناونیشانی بڵاوکەرەوە و لیستی کتێبەکاندا داخست. بە خۆمم گوت: ئێستا دەتوانم بنووسم.' === ١٩٢٩ {{En dash}} ١٩٣١ === لە ساڵی ١٩٢٩ فۆڵکنەر لەگەڵ ئیستێل ئۆلدهام هاوسەرگیری کرد و ئەندرۆ کوهن وەک باشترین پیاو لە ئاهەنگی هاوسەرگیرییەکەدا کاری کرد. ئیستێل دوو منداڵی هاوسەرگیری پێشووی لەگەڵ کۆرنێل فرانکلین لەگەڵ خۆی هێنا و فۆکنەر هیوای خواست وەک نووسەرێک پشتگیری خێزانە نوێیەکەی بکات. فۆکنەر و ئیستێل یەک منداڵیان پێکەوە هەبوو، کچەکەیان جیل (١٩٣٣-٢٠٠٨). لە ساڵی 1929 دەستی بە نووسینی ''As I Lay Dying'' کردووە لەکاتێکدا بە شۆفتی شەوانە لە زانکۆی میسیسیپی پاوەر هاوس کاردەکات. ڕۆمانەکە لە ساڵی ١٩٣٠ بڵاوکراوەتەوە. لە ساڵی ١٩٣٠ەوە، فۆڵکنەر بەشێک لە کورتە چیرۆکەکانی بۆ گۆڤارە نەتەوەییە جیاوازەکان نارد. چەندین لەوانە بڵاوکرانەوە و داهاتێکی ئەوتۆیان بۆ هێنا کە بتوانێت خانوویەک لە ئۆکسفۆرد بۆ خێزانەکەی بکڕێت، کە ناوی لێنا ڕۆوان ئۆک. فۆڵکنەر بەهۆی خواستی پارە پەیداکردنەوە سووتەمەنی پێدرا، ''کتێبی سانکچەری'' نووسی. بە وەرگرتنی ڕۆیاڵیتی سنووردار لە کارەکانی، کورتە چیرۆکی لە گۆڤارەکانی وەک ''ڕۆژنامەی ئێوارەی شەممە پۆستدا'' بڵاوکردەوە بۆ تەواوکردنی داهاتەکەی. لە ساڵی ١٩٣١ یەکەم منداڵی فۆڵکنەر، کچێک کە ناویان ناوە ئەلاباما، لەدایک بوو، بەڵام دوای ٩ ڕۆژ کۆچی دوایی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.al.com/entertainment/2015/09/the_tragic_tale_of_william_fau.html|سەردێڕ=The tragic tale of William Faulkner's forgotten daughter, Alabama Faulkner |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Al.com}}</ref> === ''ڕووناکی لە مانگی ئاب'' و ساڵانی هۆلیوود === [[File:Light_in_August_(1932_dust_jacket_cover).jpg|ڕاست|وێنۆک| ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢)]] تا ساڵی ١٩٣٢ فۆڵکنەر پێویستی بە پارە بوو. داوای لە واسۆن کرد مافی زنجیرەییکردنی ڕۆمانەکەی کە تازە تەواو بووە، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا''، بە گۆڤارێک بە ٥ هەزار دۆلار بفرۆشێت، بەڵام هیچیان ئەو ئۆفەرەیان قبوڵ نەکرد. پاشان [[مێترۆ-گۆلدوین-مایر|ستۆدیۆی ئێم جی ئێم]] پێشنیاری کرد بۆ فۆکنەر کار بکات وەک سیناریۆنووس لە هۆلیوود. فۆڵکنەر بینەرێکی بەئەمەکی فیلم نەبوو و ڕەخنەی هەبوو لە کارکردن لە پیشەسازی فیلمدا. وەک ئاندرێ بلایکاستن کۆمێنت دەکات، "پێویستی زۆری بە پارە بوو و هیچ بیرۆکەیەکی نەبوو کە چۆن بەدەستی بهێنێت... بۆیە چووە هۆلیوود". ئاماژە بەوە کراوە کە نووسەرانی وەک فۆڵکنەر هەمیشە بەهۆی لێهاتوویی نووسینیانەوە بەکرێ نەگیراون بەڵکو "بۆ بەرزکردنەوەی شکۆمەندی ئەو...نووسەرانەی کە بەکرێیان گرتووە". <ref name="Bleikasten 2017 218" /> لە مانگی ئایاری ساڵی ١٩٣٢ گەیشتە [[شاری کولڤەر، کالیفۆرنیا|شاری کالڤەر سیتی لە ویلایەتی کالیفۆرنیا]]. ئەو کارە پەیوەندییەکی وردە وردەی لەگەڵ فیلمسازی و لەگەڵ کالیفۆرنیا دەستپێکرد، ئەمەش قورس بوو بەڵام بەرگەی گرت بۆ ئەوەی "مووچەیەکی بەردەوام بەدەستبهێنێت کە خێزانەکەی لە ماڵەوە پشتگیری دەکرد". <ref name="Solomon 2017 1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180140/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەتا ئارەزووی کارکردنی لەسەر کارتۆنەکانی میکی ماوس ڕاگەیاند، درکی بەوە نەکرد کە لەلایەن [[ستۆدیۆی ئەنیمەیشنی واڵت دیزنی|کۆمپانیای واڵت دیزنی پرۆداکشنزەوە]] بەرهەم هێنراون نەک کۆمپانیای MGM. یەکەم سیناریۆی فیلمی ''ئەمڕۆ دەژین'' بوو کە وەرگێڕانی کورتە چیرۆکەکەی بوو بە ناوی "Turnabout"، کە وەڵامێکی تێکەڵاوی وەرگرت. پاشان وەرگێڕانێکی شاشەیی لە ''فیلمی سارتوریس'' نووسی کە هەرگیز بەرهەم نەهێنرا. لە ساڵی ١٩٣٢ تا ١٩٥٤ فۆکنەر کاری لەسەر نزیکەی ٥٠ فیلم کردووە. لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٤، فۆڵکنەر وەرگێڕانی سیناریۆی ڕۆمانی ''(هەبێت و نەبوونی)'' ی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] نووسی. فیلمەکە یەکەم فیلم بوو کە لۆرن باکال و [[ھەمفری بۆگارت|هامفری بۆگارت]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. بۆگارت و باکال ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن لە ''فیلمی The Big Sleep'' ی هۆکس، کە فیلمێکی دیکەیە کە فۆڵکنەر کاری لەسەر کردووە. فۆڵکنەر ڕەخنەی زۆری لەو شتانە گرت کە لە هۆلیوود دۆزیبوویەوە و نامەی دەنووسی کە "لە تۆنێکی تونددا، وێنەیەکی نەگبەتانەی هونەرمەندێکی ئەدەبی دەکێشا کە لە بابلێکی کولتووریدا زیندانی کراوە ". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Solomon|یەکەم=Stefan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|سەردێڕ=William Faulkner in Hollywood: Screenwriting for the Studios|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=University of Georgia|ژپنک=٩٧٨٠٨٢٠٣٥١١٤٨|شوێن=Athens|پەڕە=١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210529180152/https://books.google.com/books?id=eyIuDwAAQBAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرێک لە زانایان سەرنجیان هێناوەتە سەر ئەو دووڕیانەی کە تووشی بووە و ئەو سەختییەی کە بووەتە هۆی ناخۆشییەکی جددی. <ref name="Solomon 2017 1" /> <ref name="Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance.">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Leitch, Thomas |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=Lights! camera! author! authorship as Hollywood performance |journal=Journal of Screenwriting |بەرگ=٧|issue=1 |پەڕەکان=١١٣–١٢٧|doi=10.1386/josc.7.1.113_1}}</ref> لە هۆلیوود لەگەڵ دەرهێنەر هاوارد هۆکس کاردەکات، کە بە خێرایی هاوڕێیەتی لەگەڵیدا پەرەپێدا، چونکە هەردووکیان چێژیان لە خواردنەوە و ڕاوکردن دەبینی. برای هاوارد هۆکس، ویلیام هۆکس, بوو بە بریکاری [[سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان (ھۆڵیوود)|هۆلیوودی]] فۆکنەر. فۆڵکنەر لە ساڵانی ١٩٣٠ تا ١٩٥٠ بەردەوام بوو لە دۆزینەوەی کارێکی جێی متمانە وەک سیناریۆنووس. <ref name="Faulkner 2004" /> لەکاتی مانەوەی لە هۆلیوود، فۆکنەر شێوازێکی ژیانی "سەرگەردان"ی گرتەبەر، لە ماوەیەکی کورتدا لە هۆتێلەکانی وەک هۆتێلی باخچەی الله دەژیا و زۆر سەردانی باڕەکەی [[ھۆتێلی ھۆڵیوود ڕۆزڤێڵت|هۆتێل ڕۆزڤێڵت]] و گریلەکەی موسۆ و فرانک دەکات کە دەوترێت بەردەوام دەچووە پشت باڕەکە بۆ تێکەڵکردنی مینت جولێپسەکەی خۆی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/|سەردێڕ=The Fascinating History of the Mint Julep |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221014115736/https://www.townandcountrymag.com/leisure/drinks/news/a6026/history-of-the-mint-julep/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Town & Country |زمان=en-us}}</ref> ئەو پەیوەندییەکی دەرەوەی هاوسەرگیری لەگەڵ سکرتێر و کچە سیناریۆکانی هاوکس, مێتا کارپێنتەر هەبووە. لەگەڵ دەستپێکردنی جەنگی جیهانی دووەم، لە ساڵی ١٩٤٢، فۆڵکنەر هەوڵیدا پەیوەندی بە [[ھێزی ئاسمانیی ویلایەتە یەکگرتووەکان|هێزی ئاسمانی ئەمریکاوە]] بکات بەڵام ڕەتکرایەوە. لەبری ئەوە کاری لەسەر بەرگری شارستانی ناوخۆیی کردووە. شەڕەکە فۆکنەری لە حەماسەتەکەی ڕژاند. ئەو شەڕەکەی بە "خراپ بۆ نووسین" وەسف کردووە. لەناو ئەم خاوبوونەوە داهێنەرانەدا، لە ساڵی ١٩٤٣، فۆڵکنەر دەستی بە کارکردن کرد لەسەر ڕۆمانێکی نوێ کە سەربازە نەناسراوەکەی جەنگی جیهانی یەکەمی لەگەڵ سۆز و سۆزی مەسیح تێکەڵ کرد. زیاتر لە دە ساڵ دواتر بە ناوی ''A Fable'' بڵاوکرایەوە، خەڵاتی پولیتزەری ساڵی ١٩٥٤ی بەدەستهێنا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219|سەردێڕ=Fiction {{!}} The Pulitzer Prizes |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402201626/https://www.pulitzer.org/prize-winners-by-category/219 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=The Pulitzer Prizes}}</ref> خەڵاتی فیلمی ''A Fable'' هەڵبژاردەیەکی سیاسی مشتومڕاوی بوو. لیژنەی دادوەری ''فیلمی The Last Hunt'' ی میڵتۆن لۆتیان بۆ خەڵاتەکە هەڵبژاردبوو، بەڵام پرۆفیسۆر جۆن هۆهێنبێرگ بەڕێوەبەری خەڵاتی پولیتزەری قەناعەتی بە دەستەی کارگێڕی پولیتزەر کرد کە فۆڵکنەر زۆر لەمەوبەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە بووە، سەرەڕای ئەوەی ''فیلمی A Fable'' کارێکی کەمتری ئەو بووە و دەستەی دادوەری هەڵبژاردنی دەستەی سوێندخواردنەکەی تێپەڕاندووە، ئەمەش زۆر بێزاری ئەندامەکانی کرد. تا کاتی بڵاوبوونەوەی فیلمی ''The Portable Foulkner'' {{'}} ساڵی ١٩٤٦، زۆربەی ڕۆمانەکانی لە چاپ نەمابوون. === خەڵاتی نۆبڵ و ساڵانی دواتر === [[File:William_Faulkner_1954_(2)_(photo_by_Carl_van_Vechten).jpg|alt=Faulkner is pictured in a chair before a brick well. He looks to the left.|وێنۆک| فۆکنەر لە ساڵی ١٩٥٤]] فۆڵکنەر خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ١٩٤٩ی پێبەخشرا بەهۆی "بەشدارییە بەهێز و ناوازەکەی لە ڕووی هونەرییەوە لە ڕۆمانی ئەمریکی مۆدێرن". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200602015135/https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/summary/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> لە ئاهەنگی ساڵی دواتردا لەگەڵ خەڵاتی ساڵی ١٩٥٠ بە [[بێرتراند ڕەسڵ|بێرتران ڕوسیل]] بەخشرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html|سەردێڕ=The Nobel Prize in Literature 1949 - Documentary |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090831134036/http://nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1949/award-docu.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|وێبگە=Nobelprize.org}}</ref> کاتێک فۆڵکنەر لە کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٥٠ بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەردانی ستۆکهۆڵمی کرد، لەگەڵ ئێلس جۆنسۆن (١٩١٢-١٩٩٦) ئاشنا بوو، کە بێوەژنەکەی ڕۆژنامەنووس تۆرستن جۆنسۆن بوو (١٩١٠-١٩٥٠). جۆنسۆن کە لە ساڵی ١٩٤٣ تا ١٩٤٦ پەیامنێری ''داگێنس نیهێتەر'' بوو، لە ساڵی ١٩٤٦ چاوپێکەوتنی لەگەڵ فۆکنەر کردبوو و بەرهەمەکانی بە خوێنەرانی سویدی ناساندبوو. فۆکنەر و ئێلس پەیوەندی خۆشەویستییەکیان هەبوو کە تا کۆتایی ساڵی ١٩٥٣ بەردەوام بوو. لە ئاهەنگەکەدا کە لە ساڵی ١٩٥٠دا یەکتریان بینی، بڵاوکەرەوە تۆر بۆنیەر ئێلسی وەک بێوەژنەکەی ئەو پیاوە ناساند کە بەرپرسیارە لە بەدەستهێنانی خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر. <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=En kärlekshistoria i Nobelprisklass |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ئیش=[[Dagens Nyheter]] |ناونیشان=https://www.dn.se/kultur-noje/bocker/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی نیسانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100410031413/http://www.dn.se/dnbok/en-karlekshistoria-i-nobelprisklass-1.1023972 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |شوێن=Sweden |زمان=sv}}</ref> وتارەکەی فۆڵکنەر بۆ وەرگرتنی خەڵاتی نۆبڵ سەبارەت بە نەمریی هونەرمەندان، هەرچەندە کورت بوو، بەڵام کۆمەڵێک ئاماژە و ئاماژە بە بەرهەمە ئەدەبیەکانی دیکەی تێدابوو. بەڵام فۆڵکنەر لەو ناوبانگ و شکۆمەندییە بێزار بوو کە لە ئەنجامی ناساندنی ئەوەوە هاتە ئاراوە. ڕق و کینەیەکەی ئەوەندە زۆر بوو کە کچە ١٧ ساڵانەکەی تەنها کاتێک ئاگاداری خەڵاتی نۆبڵ بوو کە لە ڕۆژی خوێندندا بانگکرا بۆ نووسینگەی بەڕێوەبەری قوتابخانە. <ref>Gordon, Debra. "Faulkner, William". In Bloom, Harold (ed.) ''William Faulkner, Bloom's BioCritiques''. Philadelphia: Chelsea House Publishing, 2002 {{ISBN|0-7910-6378-X}}</ref> سەرەتا بەم شێوەیە دەستی پێکرد: "هەست دەکەم ئەم خەڵاتە وەک پیاوێک بۆ من نەکراوە، بەڵکو بۆ کارەکانم دروستکراوە - کارێکی ژیانە لە ئازار و ئارەقەی ڕۆحی مرۆڤدا، نەک بۆ شکۆمەندی و کەمترین شت بۆ قازانج، بەڵکو بۆ ئەوەی لە کەرەستەی ڕۆحی مرۆڤایەتی شتێک دروست بکەم کە پێشتر بوونی نەبووە. بۆیە ئەم خەڵاتە تەنها هی منە لە متمانەدا. زەحمەت نابێت بتوانم تەرخانکردنێک بۆ بەشە پارەکەی هاوتا لەگەڵ ئامانجەکەدا بدۆزمەوە." و گرنگی سەرچاوەکەی”. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1949/faulkner/speech/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 1949 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> بەشێک لە پارەی نۆبڵی خۆی بەخشی "بۆ دامەزراندنی سندوقێک بۆ پشتگیریکردن و هاندانی نووسەرانی خەیاڵی نوێ"، لە کۆتاییدا دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر (1960-1970)ی لێکەوتەوە. جێگای مشتومڕ، ئاماژە بەوە دەکرێت کە جارێک لە ئێوارەخوانێکی بوفێدا بە [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەری]] وتووە: "تەلەفزیۆن بۆ [[قولەڕەش|ڕەشپێستەکانە]]." ژیاننامەنووسی فۆکنەر، [[Joseph Blotner|جۆزێف بلۆتنەر]]، ئەم تێبینییە دەگەڕێنێتەوە بۆ ئەوەی فۆڵکنەر "لە دۆخێکدا بووە کە بێزاری و ناڕەزایی بەرهەمهێنابوو، و ئەو لە وەڵامدا بە زارەکی قسەی کرد. ئەو نەیدەویست لەگەڵ ئەم کەسانەدا لەوێ بێت، باسی تەلەفزیۆن یان هەر شتێکی تر بکات، و بە سادەیی بە خێرایی گفتوگۆکەی خنکاند". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Watkins |یەکەم=Floyd C. |ڕێکەوت=١٩٧٤|editor-last=Blotner |editor-first=Joseph |سەردێڕ=Faulkner, Faulkner, Faulkner |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/27542865 |journal=The Sewanee Review |بەرگ=٨٢|issue=3 |پەڕە=٥٢٤|issn=0037-3052}}</ref> ڕەخنەگر تۆماس پاوەرز ئیدیعا دەکات کە ئەم لێدوانە ئەوە نیشان دەدات کە چۆن "بۆ زۆرێک لە خەڵکی سپی پێستی باشوور [وەک فۆکنەر] هیچ شتێک لەگەڵ کۆتایی هاتنی کۆیلایەتیدا نەگۆڕاوە جگە لە کۆیلایەتی". [[File:Faulkner_headstone.jpg|وێنۆک| بەردی سەری فۆڵکنەر کە دەکەوێتە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی ئەمریکا]] لە ساڵی ١٩٥١ فۆکنەر میدالیای شیڤالیێر دی لا لێجۆن دۆنەری لە حکومەتی [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] وەرگرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.today.com/news/william-faulkner-archival-material-be-sold-auction-wbna51366358|سەردێڕ=William Faulkner archival material to be sold at auction |وێبگە=Today.com}}</ref> فۆکنەر وەک یەکەم نووسەری نیشتەجێ لە زانکۆی ڤێرجینیا لە شارلۆتسڤیل لە مانگی شوبات تا حوزەیرانی ١٩٥٧ و دووبارە لە ساڵی <ref>Blotner, J. and Frederick L. Gwynn, (eds.) (1959) ''Faulkner in the University: Conferences at the University of Virginia, 1957–1958'' {{OCLC|557743504}}</ref> لە ساڵی ١٩٦١ فۆکنەر دەستی کرد بە نووسینی نۆزدەهەمین و کۆتا ڕۆمانی خۆی بە ناوی ''The Reivers''. ڕۆمانەکە بیرهێنانەوەیەکی نۆستالژیکە، کە تیایدا باپیرەیەکی بەساڵاچوو ئەڵقەیەکی گاڵتەجاڕانە دەگێڕێتەوە کە تێیدا خۆی و دوو کوڕ ئۆتۆمبێلێکیان دزیوە بۆ ئەوەی بەرەو بۆردێلۆی [[مێمفیس|مەمفیس]] لێبخوڕن. لە هاوینی ساڵی ١٩٦١ یەکەم ڕەشنووسی تەواو کرد. لەم ماوەیەدا بە زنجیرەیەک کەوتنە خوارەوە خۆی بریندار دەکات. لە ١٧ی حوزەیرانی ١٩٦٢، فۆڵکنەر بەهۆی کەوتنەخوارەوەی ئەسپەکەیەوە تووشی برینێکی سەخت بوو، کە بووە هۆی تووشبوون بە ترۆمبۆزی. لە ٦ی تەمموزی ١٩٦٢ لە تەمەنی ٦٤ ساڵیدا لە سەناتۆریۆمی ڕایت لە شاری بیهالیای ویلایەتی میسیسیپی تووشی جەڵتەی دڵی کوشندە بوو. <ref name="Ole Miss" /> <ref name="Nobel Prize" /> فۆڵکنەر لەگەڵ خێزانەکەی لە گۆڕستانی سانت پیتەر لە ئۆکسفۆرد بە خاک سپێردرا. <ref name="Grave Site">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Jennifer Ciotta |ناونیشان=http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721091708/http://www.literarytraveler.com/travel/travel_tour_profiles/tour_oxford_mississippi.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> پرسە و پرسەی فۆڵکنەر لەلایەن فۆتۆگرافەر مارتن جەی داین بەڵگەی لەسەر کراوە. == نووسین == [[File:TheFaulknerPortable.jpg|وێنۆک| یەکێک لە ئامێرە تایپییەکانی فۆکنەر]] لە سەرەتای بیستەکانی سەدەی ڕابردووەوە تا سەرهەڵدانی جەنگی جیهانی دووەم، فۆڵکنەر ١٣ ڕۆمان و چەندین کورتە چیرۆکی بڵاوکردەوە. ئەم جەستەی کارە بنەمای ناوبانگەکەی پێکهێنا و لە تەمەنی ٥٢ ساڵیدا خەڵاتی نۆبڵی بەدەستهێنا. بەرهەمە سەرسوڕهێنەرەکانی فۆکنەر بریتین لە ڕۆمانە بەناوبانگەکانی وەک ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩)، ''وەک چۆن دەمرم'' (١٩٣٠)، ''ڕووناکی لە مانگی ئابدا'' (١٩٣٢) و ''ئەبسالۆم، ئەبسالۆم!'' (١٩٣٦). هەروەها نووسەرێکی بەتوانای [[کورتەچیرۆک|کورتە چیرۆک]] بووە. یەکەم کۆمەڵە کورتە چیرۆکی فۆڵکنەر، ''ئەم ١٣'' (١٩٣١)، زۆرێک لە چیرۆکە بەناوبانگەکانی (و زۆرترین جار [[ھەڵبژاردە|ئەنتۆلۆژیست]] ) لەخۆدەگرێت، لەوانە " گوڵێک بۆ ئێمیلی "، " گەڵا سوورەکان "، " ئەو خۆری ئێوارەیە "، و " ئەیلوولی وشک ". زۆرێک لە کورتە چیرۆک و ڕۆمانەکانی لە ناوچەی یۆکناپاتاوفا دانا - کە لەسەر بنەمای و نزیکەی لە ڕووی جوگرافییەوە هاوشێوەی ناوچەی لافایێت بوو (کە شارۆچکەی زێدی خۆی ئۆکسفۆرد، میسیسیپی، کورسی پارێزگاکەیە). یۆکناپاتاوفا "مۆری پۆستەی" فۆڵکنەر بوو، و بەشێکی زۆری ئەو کارانەی کە نوێنەرایەتی دەکات لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بە شێوەیەکی بەرفراوان بە یەکێک لە مۆنۆمێنتالترین دروستکراوەکانی خەیاڵی لە مێژووی ئەدەبدا دادەنرێت. سێ لە ڕۆمانەکانی بە ناوەکانی ''هاملێت'' و ''شارۆچکە'' و ''کۆشکەکە'' کە بە کۆمەڵ بە سێبەری سنۆپس ناسراون، شارۆچکەی جێفرسۆن و دەوروبەری بەڵگە دەکەن، وەک خێزانێکی فراوان کە فلیم سنۆپس سەرۆکایەتی دەکات خۆی دەخاتە ناو ژیان و دەروونی دانیشتوانی گشتیەوە. ناوچەی یۆکناپاتاوفا وەک دیمەنێکی دەروونی وەسف کراوە. کورتە چیرۆکەکەی " گوڵێک بۆ ئیمیلی " یەکەم چیرۆکی بوو کە لە گۆڤارێکی گەورەدا بڵاوکرایەوە، ''فۆڕم'', بەڵام لەلایەن خەڵکەوە گرنگییەکی کەمی پێدرا. دوای پێداچوونەوە و دووبارە بڵاوکردنەوەی، ناوبانگێکی زۆری بەدەستهێنا و ئێستا بە یەکێک لە باشترینەکانی دادەنرێت. فۆڵکنەر دوو بەرگی شیعری نووسی کە بە چاپی بچووک بڵاوکرانەوە بە ناوەکانی ''The Marble Faun'' (1924) و ''A Green Bough'' (1933) و کۆمەڵێک چیرۆکی نهێنی بە ''ناوی Knight's Gambit'' (1949). === ستایل و تەکنیک === کارل ڕۆلیسۆن ئاماژەی بەوە کردووە کە "وەک هونەرمەندێک"، فۆڵکنەر پێیوابووە "دەبێت لە سەرووی نیگەرانییە دونیاییەکان و تەنانەت ئەخلاقیشەوە بێت". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rollyson|یەکەم=Carl|سەردێڕ=The Life of William Faulkner|ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=University of Virginia|ژپنک=٩٧٨-٠٨١٣٩٤٤٤٠١}}</ref> فۆڵکنەر بە شێوازی تاقیکارییەکەی ناسرابوو کە گرنگییەکی وردی بە دیکشن و کادەنس دانابوو. بە پێچەوانەی کەمکردنەوەی مینیمالیستی [[ئێرنست ھێمینگوەی|ئێرنست هێمینگوای]] هاوچەرخی خۆی، فۆڵکنەر زۆرجار لە نووسینەکانیدا لە ڕژێمی هۆشیاری کەڵکی وەرگرتووە، و زۆرجار چیرۆکی زۆر سۆزداری، ورد، مێشکی، ئاڵۆز و هەندێکجاریش گۆتیک یان گرۆتێسکی لەبارەی چەندین کارەکتەری جۆراوجۆرەوە نووسیوە لەوانە کۆیلەی پێشوو یان نەوەی کۆیلەکان، سپیپێستی هەژار، کشتوکاڵی، یان چینی کرێکار باشوورییەکان، و ئەرستۆکراتی باشوور. پێشوازی ڕەخنەگرانی هاوچەرخی فۆکنەر تێکەڵ بوو، ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' ئاماژەی بەوەدا کە زۆرێک لە ڕەخنەگران کارەکانی وەک "تەختەی خاو لە ڕیالیزمی ساختە کە تاڕادەیەک شایستەیی کەمی وەک نووسینی جددی هەبووە" سەیر دەکەن. شێوازەکەی بە "پێچاوپێچێکی نەبڕاوە" وەسف کراوە. لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ ''ڕۆژنامەی پاریس ڕیڤیو'' لە ساڵی ١٩٥٦، فۆکنەر تێبینی کرد:<blockquote>با نووسەر دەست بە نەشتەرگەری یان خشتکێشان بکات ئەگەر ئارەزووی تەکنیکی هەیە. هیچ ڕێگەیەکی میکانیکی نییە بۆ ئەوەی نووسینەکە تەواو بکرێت، هیچ ڕێگایەکی کورت نییە. نووسەری گەنج گەمژە دەبێت ئەگەر تیۆرێک پەیڕەو بکات. بە هەڵەکانی خۆت فێری خۆت بکە؛ مرۆڤەکان تەنها بە هەڵە فێر دەبن. هونەرمەندی باش پێی وایە کەس ئەوەندە باش نییە کە ئامۆژگاری بکات. ئەو بێهودەیی باڵای هەیە. هەرچەندە سەرسام بێت بە نووسەرە کۆنەکە، دەیەوێت لێی بدات.</blockquote>هەر لەو چاوپێکەوتنەدا ژان شتاین دەڵێت "هەندێک کەس دەڵێن ناتوانن لە نووسینەکەت تێبگەن، تەنانەت دوای ئەوەی دوو سێ جار خوێندویانەتەوە. چ ڕێگەیەک پێشنیار دەکەیت بۆیان؟" فۆڵکنەر لە وەڵامدا دەڵێت: چوار جار بیخوێنەرەوە. کاتێک پرسیار لەبارەی کاریگەرییەکانیەوە دەکرێت، فۆکنەر دەڵێت "ئەو کتێبانەی دەیانخوێنمەوە ئەوانەن کە لە گەنجیدا دەمناسین و خۆشم دەویستن و وەک تۆ دەگەڕێمەوە بۆ هاوڕێ کۆنەکان: [[پەیمانی کۆن]], [[چارڵز دیکنز|دیکنز]], [[جۆزێف کۆنراد|کۆنراد]], [[سێرڤانتێس]], ''[[دۆن کیشۆت]] —'' ساڵانە ئەوە دەخوێنمەوە، وەک چۆن هەندێک کتێبی پیرۆز دەیکەن. [[گۆستاڤ فلۆبێر|فلۆبێرت]], [[ئۆنۆرێ دۆ بالزاک|بالزاک]] —ئەو جیهانێکی تەواو و نەگۆڕی خۆی دروستکردووە، خوێنێکی بەناودا تێدەپەڕێت." بیست کتێب- [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|دۆستۆیڤسکی]]، [[لیۆ تۆڵستۆی|تۆڵستۆی]]، [[ویلیام شێکسپیر|شکسپیر]] ناوبەناو [[ھێرمێن مێلڤێل|مێلڤیل]] و لە شاعیرەکان، [[کریستۆفەر مارلۆ|مارلۆ]]، کامپیون، [[بێن جۆنسۆن|جۆنسۆن]]، هێریک، [[جۆن دۆن|دۆن]]، کیتس و [[پێرسی بیشێ شیللی|شێلی]] دەخوێنمەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Stein |یەکەم=Jean |ڕێکەوت=١٩٥٦|سەردێڕ=The Art of Fiction No. 12 |ناونیشان=https://www.theparisreview.org/interviews/4954/the-art-of-fiction-no-12-william-faulkner |journal=[[Paris Review]] |بەرگ=Spring ١٩٥٦|issue=12}}</ref> فۆکنەر وەک هاوچەرخەکانی [[جەیمز جۆیس|جەیمس جۆیس]] و [[تی. ئێس. ئێلیۆت|تی ئێس ئێلیۆت]]، چیرۆک و بابەتەکانی ئەدەبیاتی کلاسیک لە چوارچێوەیەکی مۆدێرن بەکاردەهێنێت. جۆیس لە ''[[ئولیس|فیلمی یولیسسدا]]''، گەشتی پاڵەوانەکەی لیۆپۆڵد بلومی لەسەر سەرگەرمیەکانی ئۆدیسێس مۆدێل کردووە. ئێلیۆت، لە وتارەکەیدا "یولیسس، ڕێکخستن و ئەفسانە"، نووسیویەتی کە "لە بەکارهێنانی ئەفسانەدا، لە دەستکاریکردنی هاوتەریبییەکی بەردەوام لە نێوان هاوچەرخ و دێرینیدا، کاک جۆیس بەدوای میتۆدێکدا دەگەڕێت کە ئەوانی دیکە دەبێت بەدوایدا بگەڕێن. ئەوان تەقلیدکەر نابن، زیاتر لەو زانایەی کە دۆزینەوەکانی [[ئەلبەرت ئاینشتاین|ئەنیشتاینێک]] بەکاردەهێنێت لە بەدواداچوون بۆ لێکۆڵینەوەکانی خۆی، سەربەخۆ. ئەوە بە سادەیی شێوازێکە بۆ کۆنترۆڵکردن، بۆ ڕێکخستن، بۆ پێدانی شێوە و گرنگییەک بە پانۆرامای بێئەندازەی بێهودەیی و ئانارشی کە مێژووی هاوچەرخە." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ricorso.net/rx/library/criticism/major/Joyce_JA/Eliot_TS.htm|سەردێڕ=T. S. Eliot, “Ulysses, Order, and Myth”, in The Dial (Nov 1923) |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Ricorso.net}}</ref> ئاماژەکانی فۆکنەر بۆ نووسەرانی پێشووتر بە ناونیشانەکانی بەڵگەی لەسەرە؛ ناونیشانی ''دەنگ و تووڕەیی'' لە تاکە قسەی ماکبێسەوە هاتووە: "حیکایەتێکە/ لەلایەن گەمژەیەکەوە دەگێڕدرێتەوە، پڕە لە دەنگ و تووڕەیی،/ هیچ مانایەکی نییە." کردنەوەی ڕۆمانەکە لە ڕوانگەی کەمئەندامی هزری بێنجی کۆمپسۆنەوە دەگێڕدرێتەوە. ناونیشانی کتێبی ''(As I Lay Dying)'' لە ''[[ئۆدیسە|ئۆدیسێی]]'' [[ھۆمیرۆس|هۆمەرەوە]] هاتووە، کە [[ئاگامێمنۆن]] لە کاتی ڕابردوودا قسەی کردووە: "لەکاتێکدا کە لە مردن پاڵکەوتم، ئەو ژنەی چاوی سەگەکەی چاوەکانی نەدەخستە خوارەوە کاتێک دەچوومە ناو هێدێسەوە". بە پێچەوانەوە ڕۆمانی فۆڵکنەر لە کاتی ئێستادا دەگێڕدرێتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brooks|یەکەم=Cleanth|سەردێڕ=William Faulkner: The Yoknapatawpha Country}}</ref> ناونیشانی کتێبی ( ''بڕۆ خوارەوە، موساس)'' لە ڕۆحانییەکی ئەمریکی ئەفریقاییەوە وەرگیراوە، و کتێبەکە تایبەتە بە "بۆ مامی / کارۆلین بار / میسیسیپی / [1840-1940] کە لە کۆیلایەتیدا لەدایکبووە و دڵسۆزییەکی بە خێزانەکەم بەخشی بەبێ وەستان یان حیسابکردنی پاداشت و بۆ منداڵیم پەرۆشی و خۆشەویستییەکی بێئەندازە." <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Simon |یەکەم=Julia |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Repudiation and Redemption in Go Down, Moses: Accounting, Settling, Gaming the System, and Justice |ناونیشان=https://muse.jhu.edu/pub/277/article/672751 |journal=The Southern Quarterly |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٣٠–٥٤|issn=2377-2050}}</ref> === تەوەر و شیکاری === فۆکنەر بانگەشە بۆ هەڵوەشاندنەوەی وردە وردەی [[جیاکردنەوەی ڕەگەزی لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جیاکاری]] ڕەگەزی دەکرد <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Moss |یەکەم=Walter G. |ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.laprogressive.com/racism/racism-and-rethinking-integration|سەردێڕ=Racism and Rethinking Integration - LA Progressive |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=LA Progressive |زمان=en}}</ref> و پێشوەختە ڕەگەزییەکانی کردە بابەتی ژمارەیەک بەرهەمەکانی لەوانە ''دزەپێکەر لە تۆزدا''، بەڵام ڕەخنەی لە جیاکاری زۆرەملێ یان خێرا دەگرت. لە ساڵی ١٩٥٦ لە ''گۆڤاری هارپەردا'' دژی جیاکاری قوتابخانەکان قسەی کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Abrameit |یەکەم=Megan |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://traffickinginstitute.org/incontext-william-faulkner/|سەردێڕ=William Faulkner: Practicing Freedom in a Divided South |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Human Trafficking Institute |زمان=en-US}}</ref> ناوبراو ئاماژەی بەوەدا کە [[مافی مەدەنی و سیاسی|چالاکوانانی مافە مەدەنییەکان]] دەبێ "بە هێواشی بڕۆن" و لە هەڵوێستەکانیاندا میانڕەوتر بن. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Cep |یەکەم=Casey |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=William Faulkner's Demons |ناونیشان=https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New Yorker]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210122111928/https://www.newyorker.com/magazine/2020/11/30/william-faulkners-demons |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤}}</ref> وتارنووس و ڕۆماننووس جەیمس باڵدوین لە وتارەکەیدا لە ساڵی ١٩٥٦دا "فۆڵکنەر و جیاکاری" لە ''پێداچوونەوەی حزبیدا''، زۆر ڕەخنەی لە بۆچوونەکانی فۆکنەر گرت لە دەوری جیاکاری ڕەگەزی، ڕەخنەی لە ئارگیومێنتەکەی "هێواشی بڕۆ" گرت "دوای زیاتر لە دوو سەد ساڵ لە کۆیلایەتی و نەوەد ساڵ لە نیمچە ئازادی" <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Baldwin|یەکەم=James|ناونیشان=https://doi.org/10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|سەردێڕ=The Dixie Limited: Writers on William Faulkner and His Influence|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University Press of Mississippi|ژپنک=٩٧٨-١-٤٩٦٨-٠٣٣٨-٢|editor-last=Inge|editor-first=M. Thomas|پەڕەکان=١١٤–١١٩|chapter=Faulkner and Desegregation|doi=10.14325/mississippi/9781496803382.003.0022|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> و وەک بەشێک لە کۆمەڵێک سپی پێستی خوێندەوار سەیری کرد باشوورییەکان کە بە درۆ پێیان وابوو کە دەکرێت زەمینەیەکی ناوەڕاست لە نێوان جیاکاریخوازان و یەکگرتنەوەدا هەبێت. <ref name="Cep, William Faulkner's Demons" /> ڕالف ئێلیسۆن دەڵێت "کەس لە چیرۆکە خەیاڵییە ئەمریکییەکاندا ئەوەندەی نەکردووە بۆ لێکۆڵینەوە لە جۆرەکانی کەسایەتی ڕەشپێستەکان وەک فۆڵکنەر". <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mikics |یەکەم=David |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ellison's Invisible Man and Faulkner's Light in August: An Argument in Black and White |ناونیشان=https://academic.oup.com/litimag/article-abstract/23/2/194/6337219 |journal=[[Literary Imagination]] |بەرگ=٢٣|issue=2 |پەڕەکان=١٩٤–٢٠١|doi=10.1093/litimag/imab027 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> فەیلەسوفی فەرەنسی [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆ]] نووسیویەتی کە فۆڵکنەر بە سەرکەوتوویی [[تراژیدیا|کارەساتی]] کلاسیکی هاوردە کردووە بۆ سەدەی بیستەم لە ڕێگەی "خولگەیەکی بێکۆتایی وشە و ڕستەی خۆی کە قسەکەر دەباتە ناو کۆتایی ئەو ئازارانەی کە لە ڕابردوودا نێژراون". ڕەخنەگرانی نوێ ئارەزووی کارەکانی فۆکنەریان کرد، کلینت بروکس ''وڵاتی یۆکناپاتاوفا'' و مایکل میلگەیت کتێبی ''دەستکەوتی ویلیام فۆکنەری'' نووسی. لەو کاتەوە ڕەخنەگران بە بەکارهێنانی ڕێبازی دیکە، وەک میتۆدی فێمینیست و دەروونشیکاری، سەیری کارەکانی فۆڵکنەریان کردووە. <ref name="Faulkner 2004" /> <ref>Wagner-Martin, Linda (2002). ''William Faulkner: Six Decades of Criticism''. East Lansing, MI: Michigan State University Press, {{ISBN|0-87013-612-7}}.</ref> بەرهەمەکانی فۆکنەر لە چوارچێوەی نەریتە ئەدەبییەکانی مۆدێرنیزم و ڕێنێسانسی باشووردا دانراون. == میرات == [[File:Rowan_Oak.JPG|alt=A white house set among trees|وێنۆک| ماڵەکەی فۆکنەر ڕۆوان ئۆک لەلایەن زانکۆی میسیسیپیەوە پارێزگاری لێدەکرێت.]] [[File:Plaque_Rue_William_Faulkner_-_Thiais_(FR94)_-_2022-04-14_-_2.jpg|وێنۆک| شەقامێکی پاریسی بە ناوی فۆڵکنەرەوە ناونراوە]] === کاریگەری === بەرهەمەکانی ویلیام فۆکنەر کاریگەرییەکی ڕوونیان لەسەر ڕۆماننووسی فەرەنسی [[کلود سیمۆن|کلۆد سیمۆن]] و و ڕۆماننووسی پورتوگالی ئەنتۆنیۆ لۆبۆ ئەنتونێس هەیە. کۆرماک مەکارتی بە "شاگردی فۆڵکنەر" وەسف کراوە. فۆڵکنەر بە شێوەیەکی بەرفراوان بە کەسایەتییەکی بەرز لە ئەدەبیاتی باشووردا دادەنرێت ; فلانێری ئۆکۆنۆر نووسیویەتی "بوونی فۆڵکنەر بە تەنیا لە ناو ئێمەدا جیاوازییەکی گەورە دروست دەکات لەوەی کە نووسەر دەتوانێت و ناتوانێت ڕێگە بە خۆی بدات. کەس نایەوێت کە کەر و عەرەبانەکەی لەسەر هەمان ڕێڕەوی ''دیکسی لیمیتەد'' کە دەقیژێنێتە خوارەوە بوەستێت". لە ساڵی ١٩٤٣ لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای وارنەر برادرز، فۆڵکنەر نامەیەکی هاندانی بۆ نووسەرێکی گەنجی میسیسیپی بە ناوی یۆدۆرا وێڵتی نووسی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=St. C. Crane |یەکەم=Joan |ڕێکەوت=١٩٨٩|سەردێڕ=William Faulkner to Eudora Welty: A Letter |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26475181 |journal=The Mississippi Quarterly |بەرگ=٤٢|issue=3 |پەڕەکان=٢٢٣–٢٢٧|issn=0026-637X |jstor=26475181}}</ref> بەپێی ڕەخنەگر و وەرگێڕ ڤالێری مایڵز، کاریگەری فۆکنەر لەسەر چیرۆکی خەیاڵی ئەمریکای لاتین زۆرە، جیهانە خەیاڵییەکانی دروستکراو لەلایەن [[گابریێل گارسیا مارکێز|گابرێل گارسیا مارکێز]] ( ماکۆندۆ ) و خوان کارلۆس ئۆنێتی (سانتا ماریا) "زۆر لە دەمارەکانی" یۆکناپاتاوفادان، و کە " ''مردنی ئارتێمیۆی'' [[کاڕلۆس فوێنتێس|کارلۆس فۆنتێس]] بوونی نەدەبوو ئەگەر ''As I Lay Dying'' نەبوایە". فۆنتێس خۆی فۆڵکنەری وەک یەکێک لە نووسەرانی گرنگترین بۆی هێناوەتەوە. فۆڵکنەر کاریگەرییەکی زۆری لەسەر [[ماریۆ ڤارگاس یۆسا|ماریۆ ڤارگاس لۆسا]] هەبووە، بەتایبەتی لەسەر ڕۆمانە سەرەتاییەکانی ''سەردەمی پاڵەوان'' و ''ماڵی سەوز'' و ''گفتوگۆ لە کاتدراییلدا''. ڤارگاس لۆسا ئیدیعای کردووە کە لە ساڵانی خوێندکاریدا زیاتر لە یۆکناپاتاوفا فێر بووە نەک لە پۆلەکان. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشان=https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html|سەردێڕ=The masters who influenced the Latin American Boom |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210624203314/https://english.elpais.com/elpais/2012/11/21/inenglish/1353508866_369925.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> خۆرخی لویس بۆرخێس شانازیی وەرگێڕانی کتێبی ''(The Wild Palms)'' ی فۆڵکنەر بۆ زمانی ئیسپانی دەکات، هەرچەندە دۆگلاس دەی پێی وایە مەحاڵ نییە کە ڕەنگە دایکی بۆرخێس وەرگێڕانەکەی کردبێت. هەروەها دەی پێی وایە کە ڕەنگە نوقمبوونی قووڵی بۆرخێس لە کتێبی ''دارخورما کێوییەکان'' و لێکۆڵینەوەکانیدا کاریگەری لەسەر ڕۆمانەکە هەبێت وەک فۆڕمی نووسینی خۆی کە هەڵیبژاردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Day |یەکەم=Douglas |بەستەری نووسەر=Douglas Day |ڕێکەوت=١٩٨٠|سەردێڕ=Borges, Faulkner, and The Wild Palms |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/26436092?read-now=1&seq=1#page_scan_tab_contents |journal=Virginia Quarterly Review |بڵاوکەرەوە=University of Virginia |بەرگ=٥٦|issue=1 |jstor=26436092}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Vegh |یەکەم=Beatriz |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=The Wild Palms and Las palmeras salvajes: The Southern Counterpoint Faulkner/Borges |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/24907724 |journal=The Faulkner Journal |بەرگ=١١|issue=1/2 |پەڕەکان=١٦٥–١٧٩|jstor=24907724}}</ref> لە کتێبی ''توخمەکانی ستایلدا''، ئی. دواتر شێوازی فۆڵکنەر بەراورد دەکرێت لەگەڵ شێوازی [[ئێرنست ھێمینگوەی|هێمینگوای]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White|یەکەم=E. B.|سەردێڕ=[[The Elements of Style]]|ساڵ=١٩٧٥|edition=3rd|پەڕە=٢٢}}</ref> دوای مردنی، ئیستێل و کچەکەیان جیل لە ڕۆوان ئۆک ژیاون تا مردنی ئیستێل لە ساڵی ١٩٧٢. هەر لەو ساڵەدا موڵکەکە بە زانکۆی میسیسیپی فرۆشرا. خانوو و کەلوپەلەکانی زۆر وەک لە سەردەمی فۆکنەر پارێزگارییان لێدەکرێت. نووسینەکانی فۆکنەر لەسەر دیوارەکە پارێزراون، لەنێویاندا ئەو هێڵکارییە ڕۆژانەیەی کە هەفتەیەک دەگرێتەوە کە لەسەر دیوارەکانی لێکۆڵینەوە بچووکەکەی نووسیویەتی بۆ ئەوەی یارمەتی بدات ئاگاداری پێچ و پەناکانی پڵۆت بێت لە ڕۆمانی ''ئەفسانەیەکدا''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Block |یەکەم=Melissa |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south|سەردێڕ=William Faulkner's Home Illustrates His Impact On The South |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180811231059/https://www.npr.org/2017/02/13/515043640/william-faulkners-home-illustrates-his-impact-on-the-south |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠١٨|وێبگە=NPR.org |زمان=en}}</ref> بەشێک لە خەڵاتی نۆبڵی فۆکنەر بۆ دامەزراندنی دامەزراوەی ویلیام فۆکنەر بووە. خەڵاتی ڕۆمانی یەکەمی دیار و بەرچاوی بەخشی؛ براوەکانی بریتی بوون لە ''ڕۆمانی'' ''ئاشتییەکی جیا'' ''لە'' ''نووسینی'' جۆن نۆلز، فیلمی ''ڤی''. لە ساڵی ١٩٨١ەوە، ئەمە بووە خەڵاتی PEN/Faulkner بۆ چیرۆکی خەیاڵی، کە لەلایەن چەندین کەسی دیکەوە، ماری لی سێتلەوە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی کتێبی نیشتمانی دامەزراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penfaulkner.org/2020/11/24/our-history/|سەردێڕ=Our History {{!}} The PEN/Faulkner Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Penfaulkner.org}}</ref> بەشێک لە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر وەرگیراون بۆ فیلم. وەڵامێکی جەمسەرگیرییان وەرگرتووە، زۆرێک لە ڕەخنەگران پێیان وایە بەرهەمەکانی فۆڵکنەر "ناتوانرێت فیلم بگیرێن". دوا بەرهەمی فۆڵکنەر بە ''ناوی The Reivers'' وەرگیرا بۆ فیلمێک لە ساڵی ١٩٦٩ کە [[ستیڤ مەکوین]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا گێڕا. فیلمی نیو-ڕۆژئاوایی [[تۆمی لی جۆنێس|تۆمی لی جۆنز]] ''سێ ناشتنی مێلکیادێس ئیسترادا'' بەشێکی لەسەر بنەمای فیلمی ''As I Lay Dying'' ی فۆکنەر بوو. لە کاتی داگیرکردنی فەرەنسا بە نازییەکان لە جەنگی جیهانی دووەمدا، داگیرکەرانی ئەڵمانیا ئەدەبیاتی ئەمریکییان قەدەغە کرد. بازاڕێکی ڕەشی کتێبە ئەمریکییەکان سەریهەڵدا و خوێندنەوەی بەرهەمەکانی هێمینگوای و فۆکنەر بوو بە کردەوەیەکی سەرپێچیکردن. فۆڵکنەر بە تایبەتی لە فەرەنسا بەناوبانگە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩دا لە ڕاپرسییەکدا دەریخستووە کە دووەم نووسەری بەناوبانگە (دوای تەنها [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]] ). [[ژان پۆڵ سارتر|ژان پۆڵ سارتەری]] هاوچەرخ ڕایگەیاند کە "بۆ گەنجانی فەرەنسا، فۆکنەر خودایە"، [[ئەلبێر کامو|ئەلبێرت کامۆش]] وەرگێڕانێکی شانۆیی لە ''کتێبی (Requiem for a Nun)'' ی فۆکنەری شانۆگەری کردووە. لە کتێبی ''بێ هەناسەی'' ژان لوک گۆداردا، پاتریشیا ( ژان سیبێرگ ) قسەکانی لە ''کتێبی دارخورما کێوییەکان'' دەهێنێتەوە: "لە نێوان خەم و هیچدا، خەم و پەژارە وەردەگرم". <ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Breathless (1960) – IMDb |ناونیشان=http://www.imdb.com/title/tt0053472/characters/nm0781029 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> هەروەها دووجار خەڵاتی کتێبی نیشتمانی ئەمریکای بەدەستهێناوە، بۆ ''چیرۆکە کۆکراوەکان'' لە ساڵی ١٩٥١ و ''ئەفسانەیەک'' لە ساڵی ١٩٥٥. دەزگای پۆستی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ٣ی ئابی ١٩٨٧دا مۆری پۆستەی ٢٢ سەنت بۆ ڕێزلێنان لێی دەرکرد فۆکنەر جارێک وەک پۆستماستەر لە زانکۆی میسیسیپی کاری کردووە و لە نامەی دەستلەکارکێشانەوەی لە ساڵی ١٩٢٣دا نووسیویەتی:<blockquote>تا لەژێر سیستەمی سەرمایەداریدا دەژیم، چاوەڕێی ئەوەم کە ژیانم لە ژێر کاریگەری داخوازییەکانی خەڵکی پارەداردا بێت. بەڵام نەفرەت دەبم ئەگەر پێشنیار بکەم کە لە ئیمتیاز و بانگەوازی هەموو چەقۆکێشێکی گەڕۆکدا بم کە دوو سەنت هەیە بۆ وەبەرهێنان لە مۆری پۆستە. ئەمە کاکە دەستلەکارکێشانەوەی منە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html|سەردێڕ=William Faulkner Resigns From His Post Office Job With a Spectacular Letter (1924) {{!}} Open Culture |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150325111001/http://www.openculture.com/2012/09/william_faulkner_tells_his_post_office_boss_to_stick_it_1924.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref></blockquote>لە 10ی تشرینی یەکەمی 2019، نیشاندەرێکی مێژوویی ڕێڕەوی نووسەرانی میسیسیپی لە ڕۆوان ئۆک لە ئۆکسفۆرد لە ویلایەتی میسیسیپی دانرا، کە ڕێزلێنان لە بەشدارییەکانی ویلیام فۆکنەر لە دیمەنی ئەدەبی ئەمریکادا گرت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Thompson |یەکەم=Jake |ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/|سەردێڕ=William Faulkner marker added to Mississippi Writers Trail |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200617194407/https://www.oxfordeagle.com/2019/10/11/william-faulkner-marker-added-to-mississippi-writers-trail/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=The Oxford Eagle}}</ref> فۆڵکنەر ڕێزێکی لە فلۆتی میسیسیپی هەیە بۆ 137ەمین نمایشی گوڵەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Staff |یەکەم=WXXV |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.wxxv25.com/visit-mississippi-unveils-float-for-137th-rose-parade/|سەردێڕ=Visit Mississippi unveils float for 137th Rose Parade |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=wxxv25.com}}</ref> === کۆکردنەوەکان === دەستنووسەکانی زۆربەی بەرهەمەکانی فۆڵکنەر، نامەنووسی، توێژینەوە کەسییەکان و زیاتر لە ٣٠٠ کتێبی کتێبخانەی کارکردنی لە کتێبخانەی کۆکردنەوە تایبەتەکانی بچووکی ئەلبێرت و شیرلی لە زانکۆی ڤێرجینیا نیشتەجێن، کە زۆربەی کاتەکانی لە ساڵانی کۆتاییدا لەوێ بەسەر بردووە. هەروەها کتێبخانەکە هەندێک لە زانیارییە کەسییەکانی نووسەر و کاغەزەکانی هاوکار و زانایانی سەرەکی فۆڵکنەری تێدایە، وەک ژیاننامەنووس جۆزێف بلۆتنەر و کتێبنامەنووس لینتۆن ماسی و سەرنووسەری ماڵی ڕاندۆم هاوس ئەلبێرت ئێرسکین. ماددە گرنگەکانی تری فۆکنەر لە زانکۆی میسیسیپی و سەنتەری هاری ڕانسۆم و [[کتێبخانەی گشتیی نیویۆرک|کتێبخانەی گشتی نیویۆرک]] نیشتەجێن. هەروەها تۆمارەکانی ماڵی هەڕەمەکی لە زانکۆی کۆڵۆمبیا نامەکانی فۆڵکنەر و بۆ فۆڵکنەر لەخۆدەگرن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171229023255/http://www.columbia.edu/cu/lweb/archival/collections/ldpd_4079581/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٦ ئەکادیمیای سەربازی ئەمریکا ژوورێکی ویلیام فۆکنەری لە کتێبخانەکەیدا تەرخان کرد. == لیستی هەڵبژێردراوی بەرهەمەکان == * ''دەنگ و تووڕەیی'' (١٩٢٩) * ''وەک چۆن پاڵکەوتم لە مردن'' (١٩٣٠) * ''پەناگە'' (١٩٣١) * ''ڕووناکی لە مانگی ئابی'' (١٩٣٢) * ''ئەبشالۆم، ئەبشالۆم!'' (١٩٣٦) * ''دارخورما کێوییەکان'' (١٩٣٩) * ''هاملێت'' (١٩٤٠) * ''بڕۆ خوارەوە، موسا'' (١٩٤٢) * ''دزەپێکەر لە تۆزدا'' (١٩٤٨) * ''ئەفسانەیەک'' (١٩٥٤) * ''شارۆچکەکە'' (١٩٥٧) * ''کۆشکەکە'' (١٩٥٩) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٢) == فیلمۆگرافی == * ''گۆشت'' (١٩٣٢) * ''ئەمڕۆ دەژین'' (١٩٣٣) * ''چیرۆکی تەمپڵ درەیک'' (١٩٣٣) * ''دەوریەی ژێردەریایی'' (١٩٣٨) * ''هێزی ئاسمانی'' (١٩٤٣) * ''بۆ ئەوەی هەتبێت و نەتبێت'' (1944) * ''خەوی گەورە'' (١٩٤٦) * ''خاکی فیرعەونەکان'' (١٩٥٥) * ''فریشتە لەکەدارەکان'' (١٩٥٧) * ''زە ڕیڤەرز'' (١٩٦٩) === سەرچاوەکان === {{سەرچاوەکان}} * {{IMDb name|0001203}} * [http://faulkner.iath.virginia.edu Digital Yoknapatawpha] * [https://faulkner.lib.virginia.edu Faulkner at Virginia: An Audio Archive] * {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://egrove.olemiss.edu/mjdain/|سەردێڕ=Martin J. Dain Collection (Complete Collection) {{!}} Martin J. Dain Collection {{!}} University of Mississippi |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=eGrove Digital Collections}} * {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=<!-- not stated --> |ناونیشان=https://oxfordlafayettemshistory.com/pictures-hdrgp-dP2ym/p/funeral-on-the-water|سەردێڕ=William Faulkner's Funeral on the Hill |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=Lafayette County Digital Museum}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕۆمانەکان|شیعر|شانۆ}} {{پۆلی کۆمنز|William Faulkner}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٧]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] jo6801ffeyeul2636t3qdmgexmkn6ye 0 305478 1698251 1693740 2026-10-31T14:10:34Z Bilalinfo 57400 سیمین ڕەشیدیان 1698251 wikitext text/x-wiki {{Short description|زنجیرەی تەلەفیزیۆنی ئێرانی}} {{Infobox television | image = The Asphalt JungleTV series.png | image_upright = | image_size = | image_alt = | caption = [[نەوید محەممەدزادە]] لە زنجیرەی جەنگەڵی ململانێ | alt_name = <!-- نام‌های دیگر --> | native_name = <!--نام بومی --><!-- {{Infobox name module|language|title}} or {{Infobox name module|title}} --> | genre = درامی کۆمەڵایەتی | creator = پژمان تەیمورتاش | based_on = <!-- {{بر پایه|نام اثر|نام پدیدآور|نام سایر پدیدآورها در صورت نیاز}} --> | inspired_by = <!-- {{بر پایه|نام اثر|نام پدیدآور|نام سایر پدیدآورها در صورت نیاز}} --> | developer = <!-- توسعه‌دهنده --> | writer = پژمان تەیمورتاش{{-}}مەهدی ئەسەدزادە | screenplay = <!--فیلم‌نامه‌نویس--> | story = <!--داستان از --> | director = پژمان تەیمورتاش | creative_director = <!-- کارگردان هنری/مدیر نوآوری --> | presenter = <!-- نام مجری بر اساس ترتیب تیتراژ --> | starring = [[نەوید محەممەدزادە]]{{-}}[[ئەمیر جەعفەری]]{{-}}[[ئازادە سەمەدی]]{{-}}[[مەریلا زارعی]]{{-}}[[فریشتە حوسێنی]] | judges = <!-- نام داور بر اساس ترتیب تیتراژ --> | voices = <!-- نام صداپیشه بر اساس ترتیب تیتراژ --> | narrated = <!-- راوی --> | theme_music_composer = <!-- آهنگساز موسیقی متن --> | open_theme = <!-- نام آهنگ تیتراژ آغاز --> | end_theme = <!-- نام آهنگ تیتراژ پایان --> | composer = ئەفشین عەزیزی | country = {{IRN}} | language = فارسی | num_seasons = ١ | num_episodes = ١٤ | list_episodes = <!-- فهرست قسمت‌ها (پیوند به بخش یا مقاله جداگانه) --> | executive_producer = <!-- تهیه‌کننده اجرایی --> | producer = ئیسماعیل عەفیفە | news_editor = <!-- Content editor or editors of a current affairs/political show such as Newsnight. --> | editor = ئەمین ئەدیبپەروەر | cinematography = ئارش ڕەمەزانی | runtime = ٦٠ خولەک | channel = | first_aired = ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤ | last_aired = ٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ | distributor = [[نەماوا|نماوا]] }} '''''جەنگەڵی ململانێ''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]:جنگل آسفالت) زنجیرەیەکی [[ئێران|ئێرانییە]] لە ژانەری درامی کۆمەڵایەتی لە دەرهێنانی پژمان تەیمورتاش، و بەرهەمهێنانی ئیسماعیل عەفیفە. پژمان تەیمورتاش و مەهدی ئەسەدزادە نووسینی ئەم زنجیرەیەیان لە ئەستۆ گرتووە، لە ئەکتەرەکانی ئەم زنجیرەیە دەکرێت ئاماژە بە [[نەوید محەممەدزادە|نەوید محەمەدزادە]]، [[ئەمیر جەعفەری|ئەمیر جەفەری]]، [[مەریلا زارعی]]، [[فریشتە حوسێنی]]، [[ئازادە سەمەدی]] بکەین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=چرا سریال نوید محمدزاده و فرشته حسینی یک باره تمام شد؟ |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/861803/%DA%86%D8%B1%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%A8%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%AA%D9%85%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=سایت رسمی سریال جنگل آسفالت |ناونیشان=https://asphaltjungle.ir/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251108094734/https://asphaltjungle.ir/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=جنگل آسفالت |زمان=fa-IR |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=بازیگران سریال جنگل آسفالت [ بیوگرافی + عکس] |ناونیشان=https://techrato.com/506822/actors-of-asphalt-jungle-series/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=تکراتو - زندگی با تکنولوژی |زمان=fa-IR}}</ref> == چیرۆک == هەنگامە بۆ ڕزگارکردنی گیانی براکەی پێویستی بە پارە هەیە.بۆ ئامادەکردنی ئەم پارەیە دەست بۆ مەترسییەکی گەورە دەبات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=خلاصه داستان قسمت اول تا آخر فصل اول سریال جنگل آسفالت |ناونیشان=https://safheeghtesad.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%87%D9%86%D8%B1%DB%8C-33/214752-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%AA%D8%A7-%D8%A2%D8%AE%D8%B1-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%A7%D9%88%D9%84-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84-%D8%A2%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پایگاه خبری - تحلیلی صفحه اقتصاد |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=سریال «جنگل آسفالت» به شبکه نمایش خانگی رسید + خلاصه و بازیگران سریال جدید پژمان تیمورتاش |ناونیشان=https://www.imna.ir/news/736996/%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84-%D8%A2%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%AE%D9%84%D8%A7%D8%B5%D9%87-%D9%88-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ایمنا |بڵاوکەرەوە=ایمنا خبرگزاری شهری ایران {{!}} IMNA News Agency |زمان=fa}}</ref> == ئەکتەرەکان == * [[نەوید محەممەدزادە|نەوید محەمەدزادە]] پاشا مۆقیمی * [[ئەمیر جەعفەری|ئەمیر جەفەری]] ئیرەج جەلالی - ئیرەج تەڵا * [[ئازادە سەمەدی]] عاتیفە * [[مەریلا زارعی]] هۆما - بانوو * [[فریشتە حوسێنی]] هەنگامە * [[مەسعوود کەرامەتی]] شەمس * [[ڕیما ڕامینفەر]] - سیمین ڕەشیدیان == وەرزی دووەم == لە هەندێک لە پەڕە هونەرییەکان ئاماژە بەوە کراوە کە «جەنگەڵی ململانێ» لەگەڵ پلاتفۆرمی پەخشکەرەکەی ([[نماوا]]) تووشی کێشەی دارایی بووە، دروستکردنی ڕگیراوە، بڕیارە بگوازرێتەوە بۆ پلاتفۆرمێکی تر ([[فیلمنێت]]). بەڵام ئیسماعیل عەفیفە بەرهەمهێنەری ئەم زنجیرەیە بە هەواڵنێری [[ئاژانسی ھەواڵی تەسنیم|تەسنییمی]] ڕاگەیاند: ئەم جۆرە هەواڵانە ڕاست نین. درێژەی ئەم زنجیرەیە دروست دەکرێت؛ چونکە بۆ ئێمە ڕێزگرتن لە مافی ئەو بینەرانەی کە ئەم زنجیرەیەیان لە وەرزی یەکەمدا بینیوە گرنگە و لە لایەکی تریشەوە، چیرۆکی زنجیرەکە پرسیاری لە مێشکی بینەردا دروست کردووە کە بە سروشتی دەبێت لە وەرزی دووەمدا وەڵام بدرێنەوە و خۆشبەختانە ئێمە کاردانەوەی باشی هەبوو کە بڕیار لەسەر درێژەدان بەم زنجیرەیە دراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/05/14/3133942/%D8%AE%D8%A8%D8%B1%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84-%D8%A2%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%D8%AA2-%D8%A8%D8%A7-%DB%8C%DA%A9-%D8%AA%D8%B0%DA%A9%D8%B1-%D8%AC%D8%AF%D9%91%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%AE%D8%A7%D9%86%DA%AF%DB%8C|سەردێڕ=خبری از «جنگل آسفالت2» با یک تذکر جدّی برای نمایش‌خانگی - تسنیم}}</ref> بەڵام دوای ماوەیەک دروستکردنی وەرزی دووەمی زنجیرەکە هەڵوەشایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=فصل دوم سریال «جنگل آسفالت» ساخته نمی شود |ناونیشان=https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/1075456-%D9%81%D8%B5%D9%84-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%AC%D9%86%DA%AF%D9%84-%D8%A2%D8%B3%D9%81%D8%A7%D9%84%D8%AA-%D8%B3%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%87-%D9%86%D9%85%DB%8C-%D8%B4%D9%88%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=رکنا |زمان=fa}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == *{{IMDb title|tt31596933}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە ئێرانییەکان]] mnr9h2piati7lv5c0lpxofyhkhfelzs 0 305516 1698645 1697506 2026-11-01T10:15:06Z Shaween 18477 1698645 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = دامەزراوەی نۆبێڵ | logo = Nobelstiftung logo.svg | logo_size = 120px | logo_caption = نیشانی دامەزراوەی نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/annual_review_13_sv.pdf|سەردێڕ=Nobelstiftelsen Verksamhetsberättelse 2013|وێبگە=www.nobelprize.org|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|زمان=sv}}</ref> | image_size = 150px | formation = {{start date and age|1900|6|29|df=y}} | headquarters = [[ستۆکهۆڵم]]، سوێد | leader_title = | leader_name = | membership = | website = {{URL|https://nobelprize.org/the-nobel-prize-organisation/the-nobel-foundation/|nobelprize.org/the-nobel-foundation}} }} [[File:Nobel Prize ckb.png|وێنۆک]] '''دامەزراوەی نۆبێڵ'''{{تێبینی|{{langx|sv|Nobelstiftelsen}}}} دامەزراوەیەکی تایبەتە کە لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٠٠ دامەزراوە بۆ بەڕێوەبردنی دارایی و بەڕێوەبردنی [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتەکانی نۆبڵ]].<ref> {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lemmel |یەکەم=Birgitta |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> ئەم بناغەیە لەسەر بنەمای دوا وەسیەتنامەی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] داهێنەری [[دینامیت|داینامیت]] دامەزراوە.<ref name="NF"> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/index.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وتەگێڕانەوە=The Nobel Foundation is a private institution established in 1900 based on the will of Alfred Nobel. The Foundation manages the assets made available through the will for the awarding of the Nobel Prize in Physics, Chemistry, Physiology or Medicine, Literature and Peace. It represents the Nobel Institutions externally and administers informational activities and arrangements surrounding the presentation of the Nobel Prize.}}</ref> هەروەها سیمپۆزیۆمی نۆبڵ لەسەر پێشکەوتنە گرنگەکانی زانست و بابەتەکانی گرنگی کولتووری یان کۆمەڵایەتی ساز دەکات. == مێژوو == {{سەرەکی|ئەلفرێد نۆبێل}}ئەلفڕێد نۆبڵ ({{دەنگ|sv-Alfred_Nobel.ogg|Alfred Bernhard Nobel}}؛ لەدایکبووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٨٣٣، لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]]، سوید) کیمیاکار، ئەندازیار، داهێنەر، بەرهەمهێنەری چەک و داهێنەری [[دینامیت]] بووە. خاوەنی کۆمپانیای Bofors بوو کە کۆمپانیایەکی گەورەی بەرهەمهێنانی چەک بوو، کە لە کارە سەرەتاییەکەیەوە وەک کارگەی ئاسن و پۆڵا ئاڕاستەی کردبووەوە. نۆبڵ خاوەنی ٣٥٥ پاتێنت جیاواز بوو، [[دینامیت|داینامیت]] بەناوبانگترینیان بوو. نۆبڵ لە ماوەی ژیانیدا سامانێکی تایبەتی کەسی زۆری کۆکردەوە، ئەمەش زیاتر بەهۆی ئەم داهێنانەوە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ناونیشان=http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120314000058/http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٨٩٦ نۆبڵ بەهۆی جەڵتەی مێشکەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/alfred-nobel/alfred-nobels-final-years-in-sanremo/|سەردێڕ=Alfred Nobel's final years in Sanremo |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> لە ڤێلاکەی لە [[سانرێمۆ|سان ڕیمۆ]] لە ئیتاڵیا کۆچی دوایی کرد، کە ساڵانی کۆتایی تێیدا ژیاوە.<ref name="sweden1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf|سەردێڕ=Page not found {{!}} sweden.se |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100831163044/http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref><ref name="autogenerated1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/nobel_alfred.shtml|سەردێڕ=BBC - History - Historic Figures: Alfred Nobel (1833-1896) |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> وەسیەتنامەی نۆبڵ داواکارییەکی دەربڕی، کە زۆر کەسی تووشی سەرسوڕمان کرد، کە پارەکەی بۆ خەڵاتەکانی [[فیزیک|فیزیا]] ، [[کیمیا]]، [[ئاشتی]]، [[فیزیۆلۆژی]] یان [[پزیشکی]] و [[وێژە|ئەدەب]] بەکاربهێنرێت.<ref name="autogenerated1" /> هەرچەندە نۆبڵ لە ماوەی ژیانیدا چەندین وەسیەتنامەی نووسیوە، بەڵام دوا وەسیەتنامە کەمێک زیاتر لە ساڵێک پێش مردنی نووسراوە، و لە یانەی سویدی-نەرویجی لە پاریس لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٨٩٥ واژۆی لەسەر کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩٨١|ناونیشان=http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest|سەردێڕ=One moment, please... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110714080803/http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٠|وێبگە=[[Metapress]]}}</ref> نۆبڵ 94%ی کۆی سەروەت و سامانەکەی بە وەسیەت کردووە کە 31 سامانە ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|''کرۆنی'' سویدی]]، بۆ دامەزراندنی و بەخشینی پێنج خەڵاتی نۆبڵ.{{Wide image|Alfred Nobels will-November 25th, 1895.jpg|500|ویستی یاسایی ئەلفرێد نۆبێل لە ٢٥ی نۆڤەمبەری ١٨٩٥. 1895}}{{وتەی ڕازێندراوە|''«هەموو ئەو سامانی ماوەی من کە بتوانرێت بە نەقد بکرێت، بە شێوەی خوارەوە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت: سەرمایەکە لەلایەن جێبەجێکارانی وەسیەتەکەمەوە لە بەڵگەنامە داراییە پارێزراوەکاندا وەبەرهێنان دەکرێت و دەبێتە سەرچاوەیەکی دارایی، کە قازانجەکەی ساڵانە بە شێوەی خەڵات دابەش دەکرێت بەسەر ئەو کەسانەدا کە لە ساڵی پێشوودا گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی گەیاندووە. ئەو قازانجە بە پێنج بەشی یەکسان دابەش دەکرێت، کە یەک بەشی بۆ ئەو کەسە تەرخان دەکرێت کە گرنگترین دۆزینەوە یان داهێنانی لە بواری فیزیکدا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی گرنگترین دۆزینەوەی کیمیایی یان پێشکەوتنێکی گرنگی لە بواری کیمیا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی گرنگترین دۆزینەوەی لە بواری فیزیۆلۆژیا یان پزیشکیدا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی لە بواری ئەدەبیاتدا بەرچاوترین بەرهەمی خاوەن ئاراستەیەکی ئایدیالیستی پێشکەش کردبێت؛ و یەک بەش بۆ ئەو کەسەی زۆرترین یان باشترین کاری بۆ بەهێزکردنی برایەتی لەنێوان نەتەوەکان، هەڵوەشاندنەوە یان کەمکردنەوەی سوپاکانی ئامادەباش، و بەڕێوەبردن و پەرەپێدانی کۆنگرەکانی ئاشتی ئەنجام دابێت.»'' ''خەڵاتەکانی فیزیک و کیمیا لەلایەن ئەکادیمیای زانستەکانی سویدەوە پێشکەش دەکرێن؛ خەڵاتی کارە فیزیۆلۆژیایی یان پزیشکییەکان لەلایەن پەیمانگای کارۆلینسکا لە ستۆکهۆڵم؛ خەڵاتی ئەدەبیات لەلایەن ئەکادیمیای ئەدەبیات لە ستۆکهۆڵم؛ و خەڵاتی پاڵەوانانی ئاشتی لەلایەن لیژنەیەکەوە کە لە پێنج کەس پێک دێت و لەلایەن ستۆرتینگی نەرویجییەوە هەڵدەبژێردرێن. من بە ڕوونی خواستی خۆم دەردەبڕم کە لە کاتی پێشکەشکردنی خەڵاتەکاندا، هیچ گرنگییەک بە نەتەوەی کاندیدەکان نەدرێت، بۆ ئەوەی شایستەترین کەس خەڵاتەکە وەربگرێت، جا سکاندیناڤی بێت یان نا.»'' |20|20|ویستی یاسایی [[ئەلفرێد نۆبێل]]<ref name=fullNobelwill>[[Alfred Nobel]]|[http://nobelprize.org/alfred_nobel/will/will-full.html "Alfred Nobel's Will"], Nobel Foundation. Retrieved 15 February 2007. ([[English language|English version]]).</ref>}} جێبەجێکارانی وەسیەتنامەکەی بریتی بوون لە ڕاگنار سۆلمان و [[Rudolf Lilljequist|ڕودۆڵف لیلجیکیست]] کە دامەزراوەی نۆبڵیان پێکهێنا بۆ ئاگاداربوون لە سامانی نۆبڵ و ڕێکخستنی خەڵاتەکان. هەرچەندە ئیرادەی نۆبڵ خەڵاتەکانی دامەزراند، بەڵام پلانەکەی تەواو نەبوو و بەهۆی چەندین بەربەستی دیکەوە، پێنج ساڵی خایاند تا دامەزراوەی نۆبڵ دامەزرا و خەڵاتی یەکەم لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٠١دا بەخشرایە، لەنێو ئەوانی دیکەدا، [[ڤیلھێڵم ڕۆنتگن|ویلهێلم کۆنراد ڕۆنتگن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html|سەردێڕ=All Nobel Laureates |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121006003048/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref><ref>"First Nobel Prizes: December 10, 1901", ''[http://www.historychannel.com/tdih/tdih.jsp?month=10272964&day=10272975&cat=10272946 This Day in History]{{بەستەری مردوو|date=January 2018|fix-attempted=yes}}'', ''[[History (U.S. TV channel)|The History Channel]]''. </ref> لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤دا سەرمایەی وەبەرهێنانی دامەزراوەکە ٦.٦ ملیار کرۆنی سویدی بووە کە دەکاتە نزیکەی ٧٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/press-release/the-nobel-foundations-2024-asset-management-and-earnings/|سەردێڕ=The Nobel Foundation’s 2024 asset management and earnings}}</ref> === دامەزراوەی نۆبڵ === [[File:AlfredNobel_adjusted.jpg|وێنۆک| وێنەی ئەلفڕێد نۆبڵ لەلایەن گۆستا فلۆرمانەوە]] دامەزراوەی نۆبڵ وەک ڕێکخراوێکی تایبەت لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٠٠ بە تایبەتی بۆ بەڕێوەبردنی دارایی و بەڕێوەبردنی خەڵاتەکانی نۆبڵ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lemmel |یەکەم=Birgitta |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071026032605/http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لەسەر بنەمای دوا وەسیەت و وەسیەتنامەی نۆبڵ دامەزراوە.<ref name="NF" /> لەو کاتەدا وەسیەتنامەی نۆبڵ گومان و ڕەخنەی زۆری لێکەوتەوە و بەمجۆرە تا ٢٦ی نیسانی ١٨٩٧ وەسیەتنامەکەی لەلایەن ستۆرتینگەوە پەسەندکرا.<ref name="nobelprize1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080612091541/http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> هەر زوو دوای ئەوە ئەندامانی کۆمیتەی نۆبڵی نەرویجیان دەستنیشان کرد کە بڕیار بوو [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی ئاشتی]] ببەخشێت. دوای ماوەیەکی کەم، ڕێکخراوە خەڵاتبەخشەکانی دیکەش بەدوایدا هات؛ کارۆلینسکا ئینستیتۆت لە ٧ی حوزەیران، ئەکادیمیای سویدی لە ٩ی حوزەیران و ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان لە ١١ی حوزەیران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.infoplease.com/spot/nobel-prize-history.html|سەردێڕ=Nobel Prize History |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٠ یاسا تازە دروستکراوەکانی دامەزراوەی نۆبڵ لەلایەن شا ئۆسکاری دووەمەوە ڕاگەیەندرا. لە ساڵی ١٩٠٥ یەکێتی نێوان سوید و نەرویج هەڵوەشایەوە کە بەو مانایە بوو کە بەرپرسیارێتی پێدانی خەڵاتی نۆبڵ لە نێوان هەردوو وڵاتدا دابەشکرا. لیژنەی نۆبڵی نەرویج بەردەوام بوو لە هەڵبژاردنی وەرگری [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی ئاشتی]]، لە کاتێکدا ئۆرگانەکانی سوید وەرگرانی تری خەڵات هەڵدەبژێرن.<ref name="nobelprize1" /> بەپێی ئیرادەی نۆبڵ، ئەرکی سەرەکی دامەزراوەی نۆبڵ بەڕێوەبردنی ئەو سامانەیە کە نۆبڵ لە دوای خۆی لە سندوقێکدا بەجێی هێشتووە.<ref name="sweden1" /> هەروەها دامەزراوەی نۆبڵ نوێنەرایەتی خەڵاتی نۆبڵ دەکات بۆ جیهانی دەرەوە و بەرپرسیارێتی چالاکییە نافەرمیەکان و بابەتەکانی پەیوەست بە پێدانی خەڵاتی نۆبڵ دەگرێتە ئەستۆ.{{ژێدەر پێویستە|date=September 2023}} دامەزراوەی نۆبڵ بەشدار نییە لە پرۆسەی هەڵبژاردنی براوەی خەڵاتی نۆبڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Feldman|یەکەم=Burton|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xnckeeTICn0C&q=The+Nobel+prize+history|سەردێڕ=The Nobel prize: a history of genius ... – Google Böcker|بڵاوکەرەوە=Arcade|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨١٥٥٩٧٠٥٩٢٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> دامەزراوەی نۆبڵ پارە وەبەرهێنان دەکات بۆ پاراستنی بنکەیەکی دارایی بۆ خەڵاتەکان و چالاکییە کارگێڕییەکان. دامەزراوەی نۆبڵ لە هەموو باجێک لە سوید (لە ساڵی ١٩٤٦ەوە) و لە باجی وەبەرهێنان لە ئەمریکا (لە ساڵی ١٩٥٣ەوە) بەخشراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - Financial Management |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080716002326/http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە سەرەتای هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا پارەی خەڵاتەکان یەک ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|کرۆن]] بوو بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٨ پارەی خەڵاتەکان بۆ ١٠ ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|کرۆن]] زیاد بووبوو .<ref name="nobelprize1" /> بەپێی یاساکانی دامەزراوەی نۆبڵ، دەستەی بەڕێوەبەرایەتی نووسینگەی تۆمارکراوی خۆی لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]] دەبێت.<ref name="NF1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/about/statutes-of-the-nobel-foundation/|سەردێڕ=Statutes of the Nobel Foundation}}</ref> دەستەی کارگێڕی لە حەوت ئەندام و دوو جێگر پێکدێت کە هاوڵاتی سویدی یان نەرویجین کە لەلایەن ئەمینداری دامەزراوە خەڵاتکراوەکانەوە هەڵدەبژێردرێن و لە نێو ئەندامەکانیدا سەرۆک و جێگری سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکار هەڵدەبژێرێت.<ref name="NF1" /> دامەزراوە خەڵاتکراوەکان بریتین لە ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان و ئەنجومەنی نۆبڵ لە پەیمانگای کارۆلینسکا و ئەکادیمیای سویدی و لیژنەی نۆبڵی نەرویج . == سیمپۆزیۆمی نۆبڵ == لە ساڵی ١٩٦٥ دامەزراوەکە دەستی بە سیمپۆزیۆمی نۆبڵ کرد، بەرنامەیەک کە سیمپۆزیۆمی "تەرخانکراوە بۆ ئەو بوارانەی زانست کە پێشکەوتنەکان لە سەرانسەری جیهاندا ڕوودەدەن یان مامەڵە لەگەڵ بابەتەکانی دیکەدا دەکات کە گرنگییەکی سەرەتایی کولتووری یان کۆمەڵایەتییان هەیە".<ref name="nobelSymposia"> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - Nobel Symposia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071012152931/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> سیمپۆزیۆمەکە بابەتەکانی وەک [[پرۆستاگلاندین|پرۆستاگلاندینەکان]] ، [[کیمیای جووڵەیی|جوڵەی کیمیایی]]، [[شەکرە|نەخۆشی شەکرە]]، تیۆری تار، [[گەردوونناسان|گەردوونناسی]]، و [[شەڕی سارد|جەنگی سارد]] لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا گرتۆتەوە.<ref> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html|سەردێڕ=Nobel Symposia-Complete List |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070514054004/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لیژنەی سیمپۆزیۆمی نۆبڵ لە ئەندامانی لیژنەکانی نۆبڵ لە بواری کیمیا، ئەدەب، ئاشتی، فیزیا، و فیزیۆلۆژی یان پزیشکی پێکدێت؛ لیژنەی خەڵات بۆ ئابووری؛ دامەزراوەی سێ سەدەی بانکی سوید ; و دامەزراوەی والنبێرگ.<ref name="nobelSymposia" /> == خەڵاتەکانی تری نۆبڵ کە لەلایەن ئەندامانی بنەماڵەی نۆبڵەوە ڕاگەیەندرا == لە ساڵی ٢٠٠٧، دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵ کە لەلایەن مایکل نۆبڵ و گوستاف نۆبڵ و پیتەر نۆبڵ و فیلیپ نۆبڵ دامەزراوە، پلانەکانیان بۆ دامەزراندنی خەڵاتێکی نوێی نۆبڵ ڕاگەیاند، خەڵاتی وزەی مایکل نۆبڵ ، کە داهێنانەکانی تەکنەلۆژیای وزەی بەدیل دەبەخشێت. ئەوە دەبێتە یەکەم خەڵاتی نوێی نۆبڵ کە لەلایەن بنەماڵەی نۆبڵەوە دامەزرا لەدوای دامەزراندنی خەڵاتەکانی ئەلفرێد نۆبڵ. بەڵام لەلایەن دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵەوە خەڵات دەکرا نەک لەلایەن دامەزراوەی نۆبڵەوە، هەرچەندە هەردووکیان ڕێکخراون کە لەلایەن بنەماڵەی نۆبڵەوە دامەزراون. پلانەکە لە [[nanoTX]] 07 ڕاگەیەندرا. دامەزراوەی نۆبڵ بە خێرایی کاردانەوەی هەبوو و هەڕەشەی ڕێکاری یاسایی کرد بەهۆی "خراپ بەکارهێنانی ڕوونی ناوبانگ و نیازپاکی خەڵاتی نۆبڵ و کۆمەڵەی دەستپاکی و بەرزایی کە بە تێپەڕبوونی کات و لە ڕێگەی هەوڵەکانی لیژنەکانی نۆبڵەوە دروست بووە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=nanoPRwire |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.nsti.org/press/PRshow.html?id=2335|سەردێڕ=One moment, please... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080415104148/http://www.nsti.org/press/PRshow.html?id=2335 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> دەرهێنەرەکە، مایکل سۆلمان، لە دامەزراوەی نۆبڵ و سەرۆکی هەڵبژێردراوی بنەماڵەی نۆبڵ، پەسەندنەکردنی دامەزراوەی بەناو 'د. خەڵاتی مایکل نۆبڵ' هەروەها دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵ (NCT) و کۆمەڵگەی خێرخوازی خێزانی نۆبڵ. == هەروەها سەیری بکە == * لارس ئێرنستەر (١٩٢٠-١٩٩٨) – مامۆستای بایۆکیمیا و ئەندامی پێشووی دەستەی دامەزراوەی نۆبڵ * ڕاگنار سۆلمان * لیستی دەوڵەمەندترین دامەزراوە خێرخوازیەکان * کۆنفرانسی نۆبڵ * دامەزراوەی گورگ == سەرچاوەکان == {{تێبینییەکان}} {{سەرچاوەکان|2}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [http://www.gustavus.edu/events/nobelconference/ "2007 Nobel Conference"] – Official site of the "2007 Nobel Conference" at Gustavus Adolphus College, Saint Peter, Minnesota. Retrieved 28 October, * [http://nobelprize.org/ "The Nobel Foundation"] – Official site of the Nobel Foundation. * [http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/ "Nobel Symposia"] – Official webpage of the Nobel Foundation. * [http://nobelprize.org/nobel/alfred-nobel/biographical/will/index.html "The Will of Alfred Nobel"] – Official webpage of the Nobel Foundation; quotes a pertinent excerpt. {{خەڵاتەکانی نۆبێل}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|59.3376|N|18.0744|E|source:wikidata}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Nobel Foundation}} [[پۆل:خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی سویدی]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] b7iig9a1eolnz2xajxjq42k9nk04pc2 1698646 1698645 2026-11-01T10:15:37Z Shaween 18477 1698646 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = دامەزراوەی نۆبێڵ | logo = Nobelstiftung logo.svg | logo_size = 120px | logo_caption = نیشانی دامەزراوەی نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/annual_review_13_sv.pdf|سەردێڕ=Nobelstiftelsen Verksamhetsberättelse 2013|وێبگە=www.nobelprize.org|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|زمان=sv}}</ref> | image_size = 150px | formation = {{start date and age|1900|6|29|df=y}} | headquarters = [[ستۆکهۆڵم]]، سوێد | leader_title = | leader_name = | membership = | website = {{URL|https://nobelprize.org/the-nobel-prize-organisation/the-nobel-foundation/|nobelprize.org/the-nobel-foundation}} }} [[File:Nobel Prize ckb.png|وێنۆک]] '''دامەزراوەی نۆبێڵ'''{{تێبینی|{{langx|sv|Nobelstiftelsen}}}} دامەزراوەیەکی تایبەتە کە لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٠٠ دامەزراوە بۆ بەڕێوەبردنی دارایی و بەڕێوەبردنی [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتەکانی نۆبڵ]].<ref> {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lemmel |یەکەم=Birgitta |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> ئەم بناغەیە لەسەر بنەمای دوا وەسیەتنامەی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] داهێنەری [[دینامیت|داینامیت]] دامەزراوە.<ref name="NF"> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/index.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وتەگێڕانەوە=The Nobel Foundation is a private institution established in 1900 based on the will of Alfred Nobel. The Foundation manages the assets made available through the will for the awarding of the Nobel Prize in Physics, Chemistry, Physiology or Medicine, Literature and Peace. It represents the Nobel Institutions externally and administers informational activities and arrangements surrounding the presentation of the Nobel Prize.}}</ref> هەروەها سیمپۆزیۆمی نۆبڵ لەسەر پێشکەوتنە گرنگەکانی زانست و بابەتەکانی گرنگی کولتووری یان کۆمەڵایەتی ساز دەکات. == مێژوو == {{سەرەکی|ئەلفرێد نۆبێل}}ئەلفڕێد نۆبڵ ({{دەنگ|sv-Alfred_Nobel.ogg|Alfred Bernhard Nobel}}؛ لەدایکبووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٨٣٣، لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]]، سوید) کیمیاکار، ئەندازیار، داهێنەر، بەرهەمهێنەری چەک و داهێنەری [[دینامیت]] بووە. خاوەنی کۆمپانیای Bofors بوو کە کۆمپانیایەکی گەورەی بەرهەمهێنانی چەک بوو، کە لە کارە سەرەتاییەکەیەوە وەک کارگەی ئاسن و پۆڵا ئاڕاستەی کردبووەوە. نۆبڵ خاوەنی ٣٥٥ پاتێنت جیاواز بوو، [[دینامیت|داینامیت]] بەناوبانگترینیان بوو. نۆبڵ لە ماوەی ژیانیدا سامانێکی تایبەتی کەسی زۆری کۆکردەوە، ئەمەش زیاتر بەهۆی ئەم داهێنانەوە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ناونیشان=http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120314000058/http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٨٩٦ نۆبڵ بەهۆی جەڵتەی مێشکەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/alfred-nobel/alfred-nobels-final-years-in-sanremo/|سەردێڕ=Alfred Nobel's final years in Sanremo |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> لە ڤێلاکەی لە [[سانرێمۆ|سان ڕیمۆ]] لە ئیتاڵیا کۆچی دوایی کرد، کە ساڵانی کۆتایی تێیدا ژیاوە.<ref name="sweden1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf|سەردێڕ=Page not found {{!}} sweden.se |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100831163044/http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref><ref name="autogenerated1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/nobel_alfred.shtml|سەردێڕ=BBC - History - Historic Figures: Alfred Nobel (1833-1896) |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> وەسیەتنامەی نۆبڵ داواکارییەکی دەربڕی، کە زۆر کەسی تووشی سەرسوڕمان کرد، کە پارەکەی بۆ خەڵاتەکانی [[فیزیک|فیزیا]] ، [[کیمیا]]، [[ئاشتی]]، [[فیزیۆلۆژی]] یان [[پزیشکی]] و [[وێژە|ئەدەب]] بەکاربهێنرێت.<ref name="autogenerated1" /> هەرچەندە نۆبڵ لە ماوەی ژیانیدا چەندین وەسیەتنامەی نووسیوە، بەڵام دوا وەسیەتنامە کەمێک زیاتر لە ساڵێک پێش مردنی نووسراوە، و لە یانەی سویدی-نەرویجی لە پاریس لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٨٩٥ واژۆی لەسەر کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩٨١|ناونیشان=http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest|سەردێڕ=One moment, please... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110714080803/http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٠|وێبگە=[[Metapress]]}}</ref> نۆبڵ 94%ی کۆی سەروەت و سامانەکەی بە وەسیەت کردووە کە 31 سامانە ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|''کرۆنی'' سویدی]]، بۆ دامەزراندنی و بەخشینی پێنج خەڵاتی نۆبڵ.{{Wide image|Alfred Nobels will-November 25th, 1895.jpg|500|ویستی یاسایی ئەلفرێد نۆبێل لە ٢٥ی نۆڤەمبەری ١٨٩٥. 1895}}{{وتەی ڕازێندراوە|''«هەموو ئەو سامانی ماوەی من کە بتوانرێت بە نەقد بکرێت، بە شێوەی خوارەوە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت: سەرمایەکە لەلایەن جێبەجێکارانی وەسیەتەکەمەوە لە بەڵگەنامە داراییە پارێزراوەکاندا وەبەرهێنان دەکرێت و دەبێتە سەرچاوەیەکی دارایی، کە قازانجەکەی ساڵانە بە شێوەی خەڵات دابەش دەکرێت بەسەر ئەو کەسانەدا کە لە ساڵی پێشوودا گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی گەیاندووە. ئەو قازانجە بە پێنج بەشی یەکسان دابەش دەکرێت، کە یەک بەشی بۆ ئەو کەسە تەرخان دەکرێت کە گرنگترین دۆزینەوە یان داهێنانی لە بواری فیزیکدا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی گرنگترین دۆزینەوەی کیمیایی یان پێشکەوتنێکی گرنگی لە بواری کیمیا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی گرنگترین دۆزینەوەی لە بواری فیزیۆلۆژیا یان پزیشکیدا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی لە بواری ئەدەبیاتدا بەرچاوترین بەرهەمی خاوەن ئاراستەیەکی ئایدیالیستی پێشکەش کردبێت؛ و یەک بەش بۆ ئەو کەسەی زۆرترین یان باشترین کاری بۆ بەهێزکردنی برایەتی لەنێوان نەتەوەکان، هەڵوەشاندنەوە یان کەمکردنەوەی سوپاکانی ئامادەباش، و بەڕێوەبردن و پەرەپێدانی کۆنگرەکانی ئاشتی ئەنجام دابێت.»'' ''خەڵاتەکانی فیزیک و کیمیا لەلایەن ئەکادیمیای زانستەکانی سویدەوە پێشکەش دەکرێن؛ خەڵاتی کارە فیزیۆلۆژیایی یان پزیشکییەکان لەلایەن پەیمانگای کارۆلینسکا لە ستۆکهۆڵم؛ خەڵاتی ئەدەبیات لەلایەن ئەکادیمیای ئەدەبیات لە ستۆکهۆڵم؛ و خەڵاتی پاڵەوانانی ئاشتی لەلایەن لیژنەیەکەوە کە لە پێنج کەس پێک دێت و لەلایەن ستۆرتینگی نەرویجییەوە هەڵدەبژێردرێن. من بە ڕوونی خواستی خۆم دەردەبڕم کە لە کاتی پێشکەشکردنی خەڵاتەکاندا، هیچ گرنگییەک بە نەتەوەی کاندیدەکان نەدرێت، بۆ ئەوەی شایستەترین کەس خەڵاتەکە وەربگرێت، جا سکاندیناڤی بێت یان نا.»'' |20|20|ویستی یاسایی [[ئەلفرێد نۆبێل]]<ref name=fullNobelwill>[[Alfred Nobel]]|[http://nobelprize.org/alfred_nobel/will/will-full.html "Alfred Nobel's Will"], Nobel Foundation. Retrieved 15 February 2007. ([[English language|English version]]).</ref>}} جێبەجێکارانی وەسیەتنامەکەی بریتی بوون لە ڕاگنار سۆلمان و [[Rudolf Lilljequist|ڕودۆڵف لیلجیکیست]] کە دامەزراوەی نۆبڵیان پێکهێنا بۆ ئاگاداربوون لە سامانی نۆبڵ و ڕێکخستنی خەڵاتەکان. هەرچەندە ئیرادەی نۆبڵ خەڵاتەکانی دامەزراند، بەڵام پلانەکەی تەواو نەبوو و بەهۆی چەندین بەربەستی دیکەوە، پێنج ساڵی خایاند تا دامەزراوەی نۆبڵ دامەزرا و خەڵاتی یەکەم لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٠١دا بەخشرایە، لەنێو ئەوانی دیکەدا، [[ڤیلھێڵم ڕۆنتگن|ویلهێلم کۆنراد ڕۆنتگن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html|سەردێڕ=All Nobel Laureates |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121006003048/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref><ref>"First Nobel Prizes: December 10, 1901", ''[http://www.historychannel.com/tdih/tdih.jsp?month=10272964&day=10272975&cat=10272946 This Day in History]{{بەستەری مردوو|date=January 2018|fix-attempted=yes}}'', ''[[History (U.S. TV channel)|The History Channel]]''. </ref> لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤دا سەرمایەی وەبەرهێنانی دامەزراوەکە ٦.٦ ملیار کرۆنی سویدی بووە کە دەکاتە نزیکەی ٧٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/press-release/the-nobel-foundations-2024-asset-management-and-earnings/|سەردێڕ=The Nobel Foundation’s 2024 asset management and earnings}}</ref> === دامەزراوەی نۆبڵ === [[File:AlfredNobel_adjusted.jpg|وێنۆک| وێنەی ئەلفڕێد نۆبڵ لەلایەن گۆستا فلۆرمانەوە]] دامەزراوەی نۆبڵ وەک ڕێکخراوێکی تایبەت لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٠٠ بە تایبەتی بۆ بەڕێوەبردنی دارایی و بەڕێوەبردنی خەڵاتەکانی نۆبڵ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lemmel |یەکەم=Birgitta |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071026032605/http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لەسەر بنەمای دوا وەسیەت و وەسیەتنامەی نۆبڵ دامەزراوە.<ref name="NF" /> لەو کاتەدا وەسیەتنامەی نۆبڵ گومان و ڕەخنەی زۆری لێکەوتەوە و بەمجۆرە تا ٢٦ی نیسانی ١٨٩٧ وەسیەتنامەکەی لەلایەن ستۆرتینگەوە پەسەندکرا.<ref name="nobelprize1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080612091541/http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> هەر زوو دوای ئەوە ئەندامانی کۆمیتەی نۆبڵی نەرویجیان دەستنیشان کرد کە بڕیار بوو [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی ئاشتی]] ببەخشێت. دوای ماوەیەکی کەم، ڕێکخراوە خەڵاتبەخشەکانی دیکەش بەدوایدا هات؛ کارۆلینسکا ئینستیتۆت لە ٧ی حوزەیران، ئەکادیمیای سویدی لە ٩ی حوزەیران و ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان لە ١١ی حوزەیران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.infoplease.com/spot/nobel-prize-history.html|سەردێڕ=Nobel Prize History |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٠ یاسا تازە دروستکراوەکانی دامەزراوەی نۆبڵ لەلایەن شا ئۆسکاری دووەمەوە ڕاگەیەندرا. لە ساڵی ١٩٠٥ یەکێتی نێوان سوید و نەرویج هەڵوەشایەوە کە بەو مانایە بوو کە بەرپرسیارێتی پێدانی خەڵاتی نۆبڵ لە نێوان هەردوو وڵاتدا دابەشکرا. لیژنەی نۆبڵی نەرویج بەردەوام بوو لە هەڵبژاردنی وەرگری [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی ئاشتی]]، لە کاتێکدا ئۆرگانەکانی سوید وەرگرانی تری خەڵات هەڵدەبژێرن.<ref name="nobelprize1" /> بەپێی ئیرادەی نۆبڵ، ئەرکی سەرەکی دامەزراوەی نۆبڵ بەڕێوەبردنی ئەو سامانەیە کە نۆبڵ لە دوای خۆی لە سندوقێکدا بەجێی هێشتووە.<ref name="sweden1" /> هەروەها دامەزراوەی نۆبڵ نوێنەرایەتی خەڵاتی نۆبڵ دەکات بۆ جیهانی دەرەوە و بەرپرسیارێتی چالاکییە نافەرمیەکان و بابەتەکانی پەیوەست بە پێدانی خەڵاتی نۆبڵ دەگرێتە ئەستۆ.{{ژێدەر پێویستە|date=September 2023}} دامەزراوەی نۆبڵ بەشدار نییە لە پرۆسەی هەڵبژاردنی براوەی خەڵاتی نۆبڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Feldman|یەکەم=Burton|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xnckeeTICn0C&q=The+Nobel+prize+history|سەردێڕ=The Nobel prize: a history of genius ... – Google Böcker|بڵاوکەرەوە=Arcade|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨١٥٥٩٧٠٥٩٢٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> دامەزراوەی نۆبڵ پارە وەبەرهێنان دەکات بۆ پاراستنی بنکەیەکی دارایی بۆ خەڵاتەکان و چالاکییە کارگێڕییەکان. دامەزراوەی نۆبڵ لە هەموو باجێک لە سوید (لە ساڵی ١٩٤٦ەوە) و لە باجی وەبەرهێنان لە ئەمریکا (لە ساڵی ١٩٥٣ەوە) بەخشراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - Financial Management |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080716002326/http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە سەرەتای هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا پارەی خەڵاتەکان یەک ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|کرۆن]] بوو بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٨ پارەی خەڵاتەکان بۆ ١٠ ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|کرۆن]] زیاد بووبوو .<ref name="nobelprize1" /> بەپێی یاساکانی دامەزراوەی نۆبڵ، دەستەی بەڕێوەبەرایەتی نووسینگەی تۆمارکراوی خۆی لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]] دەبێت.<ref name="NF1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/about/statutes-of-the-nobel-foundation/|سەردێڕ=Statutes of the Nobel Foundation}}</ref> دەستەی کارگێڕی لە حەوت ئەندام و دوو جێگر پێکدێت کە هاوڵاتی سویدی یان نەرویجین کە لەلایەن ئەمینداری دامەزراوە خەڵاتکراوەکانەوە هەڵدەبژێردرێن و لە نێو ئەندامەکانیدا سەرۆک و جێگری سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکار هەڵدەبژێرێت.<ref name="NF1" /> دامەزراوە خەڵاتکراوەکان بریتین لە ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان و ئەنجومەنی نۆبڵ لە پەیمانگای کارۆلینسکا و ئەکادیمیای سویدی و لیژنەی نۆبڵی نەرویج . == سیمپۆزیۆمی نۆبڵ == لە ساڵی ١٩٦٥ دامەزراوەکە دەستی بە سیمپۆزیۆمی نۆبڵ کرد، بەرنامەیەک کە سیمپۆزیۆمی "تەرخانکراوە بۆ ئەو بوارانەی زانست کە پێشکەوتنەکان لە سەرانسەری جیهاندا ڕوودەدەن یان مامەڵە لەگەڵ بابەتەکانی دیکەدا دەکات کە گرنگییەکی سەرەتایی کولتووری یان کۆمەڵایەتییان هەیە".<ref name="nobelSymposia"> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - Nobel Symposia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071012152931/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> سیمپۆزیۆمەکە بابەتەکانی وەک [[پرۆستاگلاندین|پرۆستاگلاندینەکان]] ، [[کیمیای جووڵەیی|جوڵەی کیمیایی]]، [[شەکرە|نەخۆشی شەکرە]]، تیۆری تار، [[گەردوونناسان|گەردوونناسی]]، و [[شەڕی سارد|جەنگی سارد]] لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا گرتۆتەوە.<ref> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html|سەردێڕ=Nobel Symposia-Complete List |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070514054004/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لیژنەی سیمپۆزیۆمی نۆبڵ لە ئەندامانی لیژنەکانی نۆبڵ لە بواری کیمیا، ئەدەب، ئاشتی، فیزیا، و فیزیۆلۆژی یان پزیشکی پێکدێت؛ لیژنەی خەڵات بۆ ئابووری؛ دامەزراوەی سێ سەدەی بانکی سوید ; و دامەزراوەی والنبێرگ.<ref name="nobelSymposia" /> == خەڵاتەکانی تری نۆبڵ کە لەلایەن ئەندامانی بنەماڵەی نۆبڵەوە ڕاگەیەندرا == لە ساڵی ٢٠٠٧، دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵ کە لەلایەن مایکل نۆبڵ و گوستاف نۆبڵ و پیتەر نۆبڵ و فیلیپ نۆبڵ دامەزراوە، پلانەکانیان بۆ دامەزراندنی خەڵاتێکی نوێی نۆبڵ ڕاگەیاند، خەڵاتی وزەی مایکل نۆبڵ ، کە داهێنانەکانی تەکنەلۆژیای وزەی بەدیل دەبەخشێت. ئەوە دەبێتە یەکەم خەڵاتی نوێی نۆبڵ کە لەلایەن بنەماڵەی نۆبڵەوە دامەزرا لەدوای دامەزراندنی خەڵاتەکانی ئەلفرێد نۆبڵ. بەڵام لەلایەن دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵەوە خەڵات دەکرا نەک لەلایەن دامەزراوەی نۆبڵەوە، هەرچەندە هەردووکیان ڕێکخراون کە لەلایەن بنەماڵەی نۆبڵەوە دامەزراون. پلانەکە لە [[nanoTX]] 07 ڕاگەیەندرا. دامەزراوەی نۆبڵ بە خێرایی کاردانەوەی هەبوو و هەڕەشەی ڕێکاری یاسایی کرد بەهۆی "خراپ بەکارهێنانی ڕوونی ناوبانگ و نیازپاکی خەڵاتی نۆبڵ و کۆمەڵەی دەستپاکی و بەرزایی کە بە تێپەڕبوونی کات و لە ڕێگەی هەوڵەکانی لیژنەکانی نۆبڵەوە دروست بووە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=nanoPRwire |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.nsti.org/press/PRshow.html?id=2335|سەردێڕ=One moment, please... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080415104148/http://www.nsti.org/press/PRshow.html?id=2335 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> دەرهێنەرەکە، مایکل سۆلمان، لە دامەزراوەی نۆبڵ و سەرۆکی هەڵبژێردراوی بنەماڵەی نۆبڵ، پەسەندنەکردنی دامەزراوەی بەناو 'د. خەڵاتی مایکل نۆبڵ' هەروەها دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵ (NCT) و کۆمەڵگەی خێرخوازی خێزانی نۆبڵ. == هەروەها سەیری بکە == * لارس ئێرنستەر (١٩٢٠-١٩٩٨) – مامۆستای بایۆکیمیا و ئەندامی پێشووی دەستەی دامەزراوەی نۆبڵ * ڕاگنار سۆلمان * لیستی دەوڵەمەندترین دامەزراوە خێرخوازیەکان * کۆنفرانسی نۆبڵ * دامەزراوەی گورگ == سەرچاوەکان == {{تێبینییەکان}} {{سەرچاوەکان|2}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [http://www.gustavus.edu/events/nobelconference/ "2007 Nobel Conference"] – Official site of the "2007 Nobel Conference" at Gustavus Adolphus College, Saint Peter, Minnesota. Retrieved 28 October, * [http://nobelprize.org/ "The Nobel Foundation"] – Official site of the Nobel Foundation. * [http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/ "Nobel Symposia"] – Official webpage of the Nobel Foundation. * [http://nobelprize.org/nobel/alfred-nobel/biographical/will/index.html "The Will of Alfred Nobel"] – Official webpage of the Nobel Foundation; quotes a pertinent excerpt. {{خەڵاتەکانی نۆبێل}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|59.3376|N|18.0744|E|source:wikidata}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Nobel Foundation}} [[پۆل:خەڵاتی نۆبێل]] 3q7cijci36iqnihxxd2sa1tphfjphin 1698648 1698646 2026-11-01T10:17:41Z Shaween 18477 /* مێژوو */ 1698648 wikitext text/x-wiki {{Infobox organization | name = دامەزراوەی نۆبێڵ | logo = Nobelstiftung logo.svg | logo_size = 120px | logo_caption = نیشانی دامەزراوەی نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/annual_review_13_sv.pdf|سەردێڕ=Nobelstiftelsen Verksamhetsberättelse 2013|وێبگە=www.nobelprize.org|بڵاوکەرەوە=Nobel Foundation|زمان=sv}}</ref> | image_size = 150px | formation = {{start date and age|1900|6|29|df=y}} | headquarters = [[ستۆکهۆڵم]]، سوێد | leader_title = | leader_name = | membership = | website = {{URL|https://nobelprize.org/the-nobel-prize-organisation/the-nobel-foundation/|nobelprize.org/the-nobel-foundation}} }} [[File:Nobel Prize ckb.png|وێنۆک]] '''دامەزراوەی نۆبێڵ'''{{تێبینی|{{langx|sv|Nobelstiftelsen}}}} دامەزراوەیەکی تایبەتە کە لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٠٠ دامەزراوە بۆ بەڕێوەبردنی دارایی و بەڕێوەبردنی [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتەکانی نۆبڵ]].<ref> {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lemmel |یەکەم=Birgitta |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> ئەم بناغەیە لەسەر بنەمای دوا وەسیەتنامەی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] داهێنەری [[دینامیت|داینامیت]] دامەزراوە.<ref name="NF"> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_organizations/nobelfoundation/index.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وتەگێڕانەوە=The Nobel Foundation is a private institution established in 1900 based on the will of Alfred Nobel. The Foundation manages the assets made available through the will for the awarding of the Nobel Prize in Physics, Chemistry, Physiology or Medicine, Literature and Peace. It represents the Nobel Institutions externally and administers informational activities and arrangements surrounding the presentation of the Nobel Prize.}}</ref> هەروەها سیمپۆزیۆمی نۆبڵ لەسەر پێشکەوتنە گرنگەکانی زانست و بابەتەکانی گرنگی کولتووری یان کۆمەڵایەتی ساز دەکات. == مێژوو == {{سەرەکی|ئەلفرێد نۆبێل}}ئەلفڕێد نۆبڵ ({{دەنگ|sv-Alfred_Nobel.ogg|Alfred Bernhard Nobel}}؛ لەدایکبووی ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٨٣٣، لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]]، سوید) کیمیاکار، ئەندازیار، داهێنەر، بەرهەمهێنەری چەک و داهێنەری [[دینامیت]] بووە. خاوەنی کۆمپانیای Bofors بوو کە کۆمپانیایەکی گەورەی بەرهەمهێنانی چەک بوو، کە لە کارە سەرەتاییەکەیەوە وەک کارگەی ئاسن و پۆڵا ئاڕاستەی کردبووەوە. نۆبڵ خاوەنی ٣٥٥ پاتێنت جیاواز بوو، [[دینامیت|داینامیت]] بەناوبانگترینیان بوو. نۆبڵ لە ماوەی ژیانیدا سامانێکی تایبەتی کەسی زۆری کۆکردەوە، ئەمەش زیاتر بەهۆی ئەم داهێنانەوە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ناونیشان=http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120314000058/http://www.schoolforchampions.com/biographies/nobel.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٨٩٦ نۆبڵ بەهۆی جەڵتەی مێشکەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/alfred-nobel/alfred-nobels-final-years-in-sanremo/|سەردێڕ=Alfred Nobel's final years in Sanremo |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> لە ڤێلاکەی لە [[سانرێمۆ|سان ڕیمۆ]] لە ئیتاڵیا کۆچی دوایی کرد، کە ساڵانی کۆتایی تێیدا ژیاوە.<ref name="sweden1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf|سەردێڕ=Page not found {{!}} sweden.se |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100831163044/http://www.sweden.se/upload/Sweden_se/english/factsheets/SI/SI_FS15aa_Nobel_Prize-in_Sweden_and_the_world/The_Nobel_Prize_in_Sweden_and_the_world_FS15aa_Low.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref><ref name="autogenerated1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/history/historic_figures/nobel_alfred.shtml|سەردێڕ=BBC - History - Historic Figures: Alfred Nobel (1833-1896) |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> وەسیەتنامەی نۆبڵ داواکارییەکی دەربڕی، کە زۆر کەسی تووشی سەرسوڕمان کرد، کە پارەکەی بۆ خەڵاتەکانی [[فیزیک|فیزیا]] ، [[کیمیا]]، [[ئاشتی]]، [[فیزیۆلۆژی]] یان [[پزیشکی]] و [[وێژە|ئەدەب]] بەکاربهێنرێت.<ref name="autogenerated1" /> هەرچەندە نۆبڵ لە ماوەی ژیانیدا چەندین وەسیەتنامەی نووسیوە، بەڵام دوا وەسیەتنامە کەمێک زیاتر لە ساڵێک پێش مردنی نووسراوە، و لە یانەی سویدی-نەرویجی لە پاریس لە ٢٧ی تشرینی دووەمی ١٨٩٥ واژۆی لەسەر کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩٨١|ناونیشان=http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest|سەردێڕ=One moment, please... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110714080803/http://resources.metapress.com/pdf-preview.axd?code=xu7j67w616m06488&size=largest |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٠|وێبگە=[[Metapress]]}}</ref> نۆبڵ 94%ی کۆی سەروەت و سامانەکەی بە وەسیەت کردووە کە 31 سامانە ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|''کرۆنی'' سویدی]]، بۆ دامەزراندنی و بەخشینی پێنج خەڵاتی نۆبڵ.{{Wide image|Alfred Nobels will-November 25th, 1895.jpg|500|ویستی یاسایی ئەلفرێد نۆبێل لە ٢٥ی نۆڤەمبەری ١٨٩٥. 1895}}{{وتەی ڕازێندراوە|''«هەموو ئەو سامانی ماوەی من کە بتوانرێت بە نەقد بکرێت، بە شێوەی خوارەوە مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت: سەرمایەکە لەلایەن جێبەجێکارانی وەسیەتەکەمەوە لە بەڵگەنامە داراییە پارێزراوەکاندا وەبەرهێنان دەکرێت و دەبێتە سەرچاوەیەکی دارایی، کە قازانجەکەی ساڵانە بە شێوەی خەڵات دابەش دەکرێت بەسەر ئەو کەسانەدا کە لە ساڵی پێشوودا گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی گەیاندووە. ئەو قازانجە بە پێنج بەشی یەکسان دابەش دەکرێت، کە یەک بەشی بۆ ئەو کەسە تەرخان دەکرێت کە گرنگترین دۆزینەوە یان داهێنانی لە بواری فیزیکدا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی گرنگترین دۆزینەوەی کیمیایی یان پێشکەوتنێکی گرنگی لە بواری کیمیا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی گرنگترین دۆزینەوەی لە بواری فیزیۆلۆژیا یان پزیشکیدا ئەنجام دابێت؛ یەک بەش بۆ ئەو کەسەی لە بواری ئەدەبیاتدا بەرچاوترین بەرهەمی خاوەن ئاراستەیەکی ئایدیالیستی پێشکەش کردبێت؛ و یەک بەش بۆ ئەو کەسەی زۆرترین یان باشترین کاری بۆ بەهێزکردنی برایەتی لەنێوان نەتەوەکان، هەڵوەشاندنەوە یان کەمکردنەوەی سوپاکانی ئامادەباش، و بەڕێوەبردن و پەرەپێدانی کۆنگرەکانی ئاشتی ئەنجام دابێت.»'' ''خەڵاتەکانی فیزیک و کیمیا لەلایەن ئەکادیمیای زانستەکانی سویدەوە پێشکەش دەکرێن؛ خەڵاتی کارە فیزیۆلۆژیایی یان پزیشکییەکان لەلایەن پەیمانگای کارۆلینسکا لە ستۆکهۆڵم؛ خەڵاتی ئەدەبیات لەلایەن ئەکادیمیای ئەدەبیات لە ستۆکهۆڵم؛ و خەڵاتی پاڵەوانانی ئاشتی لەلایەن لیژنەیەکەوە کە لە پێنج کەس پێک دێت و لەلایەن ستۆرتینگی نەرویجییەوە هەڵدەبژێردرێن. من بە ڕوونی خواستی خۆم دەردەبڕم کە لە کاتی پێشکەشکردنی خەڵاتەکاندا، هیچ گرنگییەک بە نەتەوەی کاندیدەکان نەدرێت، بۆ ئەوەی شایستەترین کەس خەڵاتەکە وەربگرێت، جا سکاندیناڤی بێت یان نا.»'' |20|20|ویستی یاسایی [[ئەلفرێد نۆبێل]]<ref name=fullNobelwill>[[Alfred Nobel]]|[http://nobelprize.org/alfred_nobel/will/will-full.html "Alfred Nobel's Will"], Nobel Foundation. Retrieved 15 February 2007. ([[English language|English version]]).</ref>}} جێبەجێکارانی وەسیەتنامەکەی بریتی بوون لە ڕاگنار سۆلمان و ڕودۆڵف لیلجیکیست کە دامەزراوەی نۆبڵیان پێکهێنا بۆ ئاگاداربوون لە سامانی نۆبڵ و ڕێکخستنی خەڵاتەکان. هەرچەندە ئیرادەی نۆبڵ خەڵاتەکانی دامەزراند، بەڵام پلانەکەی تەواو نەبوو و بەهۆی چەندین بەربەستی دیکەوە، پێنج ساڵی خایاند تا دامەزراوەی نۆبڵ دامەزرا و خەڵاتی یەکەم لە ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٠١دا بەخشرایە، لەنێو ئەوانی دیکەدا، [[ڤیلھێڵم ڕۆنتگن|ویلهێلم کۆنراد ڕۆنتگن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html|سەردێڕ=All Nobel Laureates |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121006003048/http://www.nobelprize.org/nobel_prizes/lists/all/all_laureates_yd.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref><ref>"First Nobel Prizes: December 10, 1901", ''[http://www.historychannel.com/tdih/tdih.jsp?month=10272964&day=10272975&cat=10272946 This Day in History]{{بەستەری مردوو|date=January 2018|fix-attempted=yes}}'', ''[[History (U.S. TV channel)|The History Channel]]''. </ref> لە کۆتایی ساڵی ٢٠٢٤دا سەرمایەی وەبەرهێنانی دامەزراوەکە ٦.٦ ملیار کرۆنی سویدی بووە کە دەکاتە نزیکەی ٧٠٠ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/press-release/the-nobel-foundations-2024-asset-management-and-earnings/|سەردێڕ=The Nobel Foundation’s 2024 asset management and earnings}}</ref> === دامەزراوەی نۆبڵ === [[File:AlfredNobel_adjusted.jpg|وێنۆک| وێنەی ئەلفڕێد نۆبڵ لەلایەن گۆستا فلۆرمانەوە]] دامەزراوەی نۆبڵ وەک ڕێکخراوێکی تایبەت لە ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٠٠ بە تایبەتی بۆ بەڕێوەبردنی دارایی و بەڕێوەبردنی خەڵاتەکانی نۆبڵ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lemmel |یەکەم=Birgitta |ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071026032605/http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لەسەر بنەمای دوا وەسیەت و وەسیەتنامەی نۆبڵ دامەزراوە.<ref name="NF" /> لەو کاتەدا وەسیەتنامەی نۆبڵ گومان و ڕەخنەی زۆری لێکەوتەوە و بەمجۆرە تا ٢٦ی نیسانی ١٨٩٧ وەسیەتنامەکەی لەلایەن ستۆرتینگەوە پەسەندکرا.<ref name="nobelprize1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080612091541/http://nobelprize.org/nobelfoundation/history/lemmel/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> هەر زوو دوای ئەوە ئەندامانی کۆمیتەی نۆبڵی نەرویجیان دەستنیشان کرد کە بڕیار بوو [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی ئاشتی]] ببەخشێت. دوای ماوەیەکی کەم، ڕێکخراوە خەڵاتبەخشەکانی دیکەش بەدوایدا هات؛ کارۆلینسکا ئینستیتۆت لە ٧ی حوزەیران، ئەکادیمیای سویدی لە ٩ی حوزەیران و ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان لە ١١ی حوزەیران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٩|ناونیشان=http://www.infoplease.com/spot/nobel-prize-history.html|سەردێڕ=Nobel Prize History |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٠٠ یاسا تازە دروستکراوەکانی دامەزراوەی نۆبڵ لەلایەن شا ئۆسکاری دووەمەوە ڕاگەیەندرا. لە ساڵی ١٩٠٥ یەکێتی نێوان سوید و نەرویج هەڵوەشایەوە کە بەو مانایە بوو کە بەرپرسیارێتی پێدانی خەڵاتی نۆبڵ لە نێوان هەردوو وڵاتدا دابەشکرا. لیژنەی نۆبڵی نەرویج بەردەوام بوو لە هەڵبژاردنی وەرگری [[خەڵاتی ئاشتیی نۆبێل|خەڵاتی ئاشتی]]، لە کاتێکدا ئۆرگانەکانی سوید وەرگرانی تری خەڵات هەڵدەبژێرن.<ref name="nobelprize1" /> بەپێی ئیرادەی نۆبڵ، ئەرکی سەرەکی دامەزراوەی نۆبڵ بەڕێوەبردنی ئەو سامانەیە کە نۆبڵ لە دوای خۆی لە سندوقێکدا بەجێی هێشتووە.<ref name="sweden1" /> هەروەها دامەزراوەی نۆبڵ نوێنەرایەتی خەڵاتی نۆبڵ دەکات بۆ جیهانی دەرەوە و بەرپرسیارێتی چالاکییە نافەرمیەکان و بابەتەکانی پەیوەست بە پێدانی خەڵاتی نۆبڵ دەگرێتە ئەستۆ.{{ژێدەر پێویستە|date=September 2023}} دامەزراوەی نۆبڵ بەشدار نییە لە پرۆسەی هەڵبژاردنی براوەی خەڵاتی نۆبڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Feldman|یەکەم=Burton|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=xnckeeTICn0C&q=The+Nobel+prize+history|سەردێڕ=The Nobel prize: a history of genius ... – Google Böcker|بڵاوکەرەوە=Arcade|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨١٥٥٩٧٠٥٩٢٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> دامەزراوەی نۆبڵ پارە وەبەرهێنان دەکات بۆ پاراستنی بنکەیەکی دارایی بۆ خەڵاتەکان و چالاکییە کارگێڕییەکان. دامەزراوەی نۆبڵ لە هەموو باجێک لە سوید (لە ساڵی ١٩٤٦ەوە) و لە باجی وەبەرهێنان لە ئەمریکا (لە ساڵی ١٩٥٣ەوە) بەخشراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - Financial Management |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080716002326/http://nobelprize.org/nobelfoundation/finan-manag.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠}}</ref> لە سەرەتای هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا پارەی خەڵاتەکان یەک ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|کرۆن]] بوو بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٨ پارەی خەڵاتەکان بۆ ١٠ ملیۆن [[کرۆنی سوێدی|کرۆن]] زیاد بووبوو .<ref name="nobelprize1" /> بەپێی یاساکانی دامەزراوەی نۆبڵ، دەستەی بەڕێوەبەرایەتی نووسینگەی تۆمارکراوی خۆی لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]] دەبێت.<ref name="NF1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/about/statutes-of-the-nobel-foundation/|سەردێڕ=Statutes of the Nobel Foundation}}</ref> دەستەی کارگێڕی لە حەوت ئەندام و دوو جێگر پێکدێت کە هاوڵاتی سویدی یان نەرویجین کە لەلایەن ئەمینداری دامەزراوە خەڵاتکراوەکانەوە هەڵدەبژێردرێن و لە نێو ئەندامەکانیدا سەرۆک و جێگری سەرۆک و بەڕێوەبەری جێبەجێکار هەڵدەبژێرێت.<ref name="NF1" /> دامەزراوە خەڵاتکراوەکان بریتین لە ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان و ئەنجومەنی نۆبڵ لە پەیمانگای کارۆلینسکا و ئەکادیمیای سویدی و لیژنەی نۆبڵی نەرویج . == سیمپۆزیۆمی نۆبڵ == لە ساڵی ١٩٦٥ دامەزراوەکە دەستی بە سیمپۆزیۆمی نۆبڵ کرد، بەرنامەیەک کە سیمپۆزیۆمی "تەرخانکراوە بۆ ئەو بوارانەی زانست کە پێشکەوتنەکان لە سەرانسەری جیهاندا ڕوودەدەن یان مامەڵە لەگەڵ بابەتەکانی دیکەدا دەکات کە گرنگییەکی سەرەتایی کولتووری یان کۆمەڵایەتییان هەیە".<ref name="nobelSymposia"> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html|سەردێڕ=The Nobel Foundation - Nobel Symposia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071012152931/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> سیمپۆزیۆمەکە بابەتەکانی وەک [[پرۆستاگلاندین|پرۆستاگلاندینەکان]] ، [[کیمیای جووڵەیی|جوڵەی کیمیایی]]، [[شەکرە|نەخۆشی شەکرە]]، تیۆری تار، [[گەردوونناسان|گەردوونناسی]]، و [[شەڕی سارد|جەنگی سارد]] لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا گرتۆتەوە.<ref> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html|سەردێڕ=Nobel Symposia-Complete List |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070514054004/http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/complete-list.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> لیژنەی سیمپۆزیۆمی نۆبڵ لە ئەندامانی لیژنەکانی نۆبڵ لە بواری کیمیا، ئەدەب، ئاشتی، فیزیا، و فیزیۆلۆژی یان پزیشکی پێکدێت؛ لیژنەی خەڵات بۆ ئابووری؛ دامەزراوەی سێ سەدەی بانکی سوید ; و دامەزراوەی والنبێرگ.<ref name="nobelSymposia" /> == خەڵاتەکانی تری نۆبڵ کە لەلایەن ئەندامانی بنەماڵەی نۆبڵەوە ڕاگەیەندرا == لە ساڵی ٢٠٠٧، دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵ کە لەلایەن مایکل نۆبڵ و گوستاف نۆبڵ و پیتەر نۆبڵ و فیلیپ نۆبڵ دامەزراوە، پلانەکانیان بۆ دامەزراندنی خەڵاتێکی نوێی نۆبڵ ڕاگەیاند، خەڵاتی وزەی مایکل نۆبڵ ، کە داهێنانەکانی تەکنەلۆژیای وزەی بەدیل دەبەخشێت. ئەوە دەبێتە یەکەم خەڵاتی نوێی نۆبڵ کە لەلایەن بنەماڵەی نۆبڵەوە دامەزرا لەدوای دامەزراندنی خەڵاتەکانی ئەلفرێد نۆبڵ. بەڵام لەلایەن دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵەوە خەڵات دەکرا نەک لەلایەن دامەزراوەی نۆبڵەوە، هەرچەندە هەردووکیان ڕێکخراون کە لەلایەن بنەماڵەی نۆبڵەوە دامەزراون. پلانەکە لە [[nanoTX]] 07 ڕاگەیەندرا. دامەزراوەی نۆبڵ بە خێرایی کاردانەوەی هەبوو و هەڕەشەی ڕێکاری یاسایی کرد بەهۆی "خراپ بەکارهێنانی ڕوونی ناوبانگ و نیازپاکی خەڵاتی نۆبڵ و کۆمەڵەی دەستپاکی و بەرزایی کە بە تێپەڕبوونی کات و لە ڕێگەی هەوڵەکانی لیژنەکانی نۆبڵەوە دروست بووە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=nanoPRwire |ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.nsti.org/press/PRshow.html?id=2335|سەردێڕ=One moment, please... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080415104148/http://www.nsti.org/press/PRshow.html?id=2335 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> دەرهێنەرەکە، مایکل سۆلمان، لە دامەزراوەی نۆبڵ و سەرۆکی هەڵبژێردراوی بنەماڵەی نۆبڵ، پەسەندنەکردنی دامەزراوەی بەناو 'د. خەڵاتی مایکل نۆبڵ' هەروەها دامەزراوەی خێرخوازی نۆبڵ (NCT) و کۆمەڵگەی خێرخوازی خێزانی نۆبڵ. == هەروەها سەیری بکە == * لارس ئێرنستەر (١٩٢٠-١٩٩٨) – مامۆستای بایۆکیمیا و ئەندامی پێشووی دەستەی دامەزراوەی نۆبڵ * ڕاگنار سۆلمان * لیستی دەوڵەمەندترین دامەزراوە خێرخوازیەکان * کۆنفرانسی نۆبڵ * دامەزراوەی گورگ == سەرچاوەکان == {{تێبینییەکان}} {{سەرچاوەکان|2}} == بەستەری دەرەکی == * {{Commons category-inline}} * [http://www.gustavus.edu/events/nobelconference/ "2007 Nobel Conference"] – Official site of the "2007 Nobel Conference" at Gustavus Adolphus College, Saint Peter, Minnesota. Retrieved 28 October, * [http://nobelprize.org/ "The Nobel Foundation"] – Official site of the Nobel Foundation. * [http://nobelprize.org/nobelfoundation/symposia/ "Nobel Symposia"] – Official webpage of the Nobel Foundation. * [http://nobelprize.org/nobel/alfred-nobel/biographical/will/index.html "The Will of Alfred Nobel"] – Official webpage of the Nobel Foundation; quotes a pertinent excerpt. {{خەڵاتەکانی نۆبێل}}<templatestyles src="Module:Coordinates/styles.css"></templatestyles>{{Coord|59.3376|N|18.0744|E|source:wikidata}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Nobel Foundation}} [[پۆل:خەڵاتی نۆبێل]] fu2vu14ha5zoo7fcjy6ts5i1svraato 0 305564 1698338 1693757 2026-10-31T18:36:24Z Shaween 18477 /* کتێبناسی */ 1698338 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|name=ڕۆماین ڕۆڵاند|image=Romain Rolland de face au balcon, Meurisse, 1914 retouche.jpg|caption=ڕۆماین ڕۆڵاند, 1914|birth_date={{birth date|1866|01|29|df=y}}|birth_place=[[کلامسی، نیڤرێ]]، [[فەڕەنسا]]|death_date={{death date and age|1944|12|30|1866|1|29|df=y}}|death_place=[[ڤێزێلای]], [[فەڕەنسا]]|occupation={{flatlist| * دراماتیک * وتارنووس * هونەر * مێژوونووس * مۆسیقازان * ڕۆماننووس }}|period=1902–1944|spouse=کلۆتیلد بریال، م. ١٨٩٢-١٩٠١؛ ماری ڕۆماین ڕۆڵاند، م. ١٩٣٤-١٩٤٤|awards=[[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] ساڵی 1915<!-- do not add image icons such as nobel peace, see [[:Template:Infobox writer]] -->|signature=Romain Rolland signature.svg|relatives=مادلین ڕۆلاند (خوشک)}}'''ڕۆماین ڕۆلاند''' (٢٩ی کانونی دووەمی ١٨٦٦ – ٣٠ی ککانونی یەکەمی ١٩٤٤) درامانووس، ڕۆماننووس، وتارنووس، مێژوونووسی هونەر و عیرفانی فەرەنسی بوو کە لە ساڵی ١٩١٥ خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی پێبەخشرا "وەک ڕێزلێنانێک بۆ ئایدیالیزمی بەرزی بەرهەمە ئەدەبییەکەی و بۆ هاوسۆزی و... خۆشەویستی حەقیقەت کە بەو جۆرە وەسفی جۆرە جیاوازەکانی مرۆڤی کردووە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kirjasto.sci.fi/rolland.htm |سەردێڕ=Romain Rolland |وێبگە=Books and Writers (kirjasto.sci.fi) |یەکەم=Petri |دوایین=Liukkonen |بڵاوکەرەوە=[[Kuusankoski]] Public Library |شوێن=Finland |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140924043017/http://www.kirjasto.sci.fi/rolland.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy-all}}</ref> ئەو سەرسامێکی [[مەھاتما گاندی|مەهاتما گاندی]] و ڕابیندرانات تاگۆر و [[جۆزێف ستالین]] بووە، ژیاننامەیەکی هێشتا پەیوەندیداری گاندی نووسیوە، هەروەها بەهۆی نامەنووسی لەگەڵ چەندین نووسەر و بیرمەند لە سەرانسەری جیهاندا ناوبانگی دەرکردووە لەوانە تاگۆر، [[مەکسیم گۆرکی|ماکسیم گۆرکی]] و [[زیگمۆند فرۆید]]. ==ژیاننامە== ڕۆلاند لە شاری [[کلامسی، نیڤرێ]] لە ویلایەتی نیڤر لە خێزانێکدا لەدایکبووە کە هەم خەڵکی شارەکە دەوڵەمەند و هەم جووتیاریان لە ڕەچەڵەکی خۆیاندا هەبووە. لە نووسینی خۆپەرستانە لە کتێبی Voyage intérieur (1942)دا، خۆی وەک نوێنەری "جۆرێکی ئەنتیک" دەبینێت. ئەو ئەم باوباپیرانە لە فیلمی کۆلاس برۆگنۆن (١٩١٩)دا دەخستە ڕوو. لە ساڵی ١٨٨٦دا لە ئیکۆلی نۆرماڵ سوپەریۆر وەرگیرا، بۆ یەکەمجار فەلسەفەی خوێند، بەڵام سەربەخۆیی ڕۆحی وای لێکرد دەستبەرداری ئەو بابەتە بێت بۆ ئەوەی ملکەچی [[ئایدیۆلۆجی|ئایدۆلۆژیای]] باڵادەست نەبێت. لە ساڵی ١٨٨٩ بڕوانامەی لە مێژوودا وەرگرتووە و دوو ساڵ لە ڕۆما بەسەر بردووە، لەوێدا ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ مالویدا ڤۆن مێیسنبۆگ- کە پێشتر هاوڕێی [[فریدریش نیچە|نیچە]] و [[ڕیچارد ڤاگنەر|ڤاگنەر]] بووە- و دۆزینەوەی شاکارە ئیتاڵییەکان یەکلاکەرەوە بوون بۆ گەشەسەندنی بیرکردنەوەکانی. کاتێک لە ساڵی ١٨٩٥ گەڕایەوە بۆ فەرەنسا، بڕوانامەی دکتۆرای بەدەستهێنا بە تێزی Les origins du théâtre lyrique moderne. Histoire de l'opéra en Europe avant Lulli et Scarlatti (سەرچاوەی شانۆی لیریکی مۆدێرن. مێژوویەکی ئۆپێرا لە ئەوروپا پێش لولی و سکارلاتی). بۆ ماوەی دوو دەیەی دواتر، لە لیسێیە جیاوازەکانی پاریس وانە دەڵێتەوە پێش ئەوەی دەرهێنەری قوتابخانەی مۆسیقای تازە دامەزراوی ئیکۆلی دی هۆتس ئیتۆد سۆسیالس بێت لە ساڵی ١٩٠٢ تا ١٩١١. لە ساڵی ١٩٠٣دا وەک یەکەم کورسی مێژووی مۆسیقا لە [[زانکۆی پاریس|سۆربۆن]] دەستنیشانکرا، هەروەها لە ساڵی ١٩١١دا بۆ ماوەیەکی کورت بەشی مۆسیقای لە پەیمانگای فەرەنسی لە فلۆرانس دەرهێنا.<ref>{{Cite Grove |last=Henderson |first=Robert |title=Romain Rolland}}</ref> یەکەم کتێبی لە ساڵی ١٩٠٢ کە تەمەنی ٣٦ ساڵ بوو، چاپ و بڵاوکرایەوە. لە ڕێگەی بانگەشەکردنی بۆ 'شانۆی گەل'، بەشدارییەکی بەرچاوی لە دیموکراسیکردنی شانۆدا کرد. وەک مرۆڤدۆستێک، کارەکانی فەیلەسوفە هیندییەکان ("گفتوگۆ لەگەڵ ڕابیندرانات تاگۆر" و موهەنداس گاندی)ی لە باوەش گرتووە. ڕۆلاند بە توندی کاریگەری فەلسەفەی ڤێدانتای هیندستانی لەسەر بوو، بە پلەی یەکەم لە ڕێگەی بەرهەمەکانی سوامی ڤیڤێکاناندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vedanta-newyork.org/thoughtson_rk.htm |سەردێڕ=Thoughts on Ramakrishna |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080904205419/http://www.vedanta-newyork.org/thoughtson_rk.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|df=dmy-all}}</ref> ==کتێبناسی== [[File:Romain Rolland au balcon, Meurisse, 1914 retouche.jpg|thumb|ڕۆماین ڕۆلاند لە ساڵی ١٩١٤، لە باڵکۆنی ماڵەکەیدا]] {| class="sortable wikitable" style="width:70%;" |- ! style="background:#ffc;"| ساڵ ! style="background:#ffc;"| بەرهەم ! style="background:#ffc;"| تێبینییەکان |- | style="text-align:center;"| 1888 | style="text-align:left;"| ''Amour d'enfants (خۆشەویستیی منداڵان)'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1891 | style="text-align:left;"| ''Les Baglioni'' | style="text-align:left;"| لە ماوەی ژیانیدا بڵاو نەکرایەوە. |- | style="text-align:center;"| 1891 | style="text-align:left;"| ''Empédocle''<br>(''[[ئێمپیدۆکلس]]'') | style="text-align:left;"| لە ماوەی ژیانیدا بڵاو نەکرایەوە. |- | style="text-align:center;"| 1891 | style="text-align:left;"| ''Orsino'' (شانۆنامە) | style="text-align:left;"| لە ماوەی ژیانیدا بڵاو نەکرایەوە. |- | style="text-align:center;"| 1892 | style="text-align:left;"| ''Le Dernier Procès de Louis Berquin''<br>(''دوایین دادگایی لوئی بێرکەن'') | style="text-align:left;"| &nbsp;کتێبێک دەربارەی دادگاییکردنی چاکسازخوازە پرۆتستانتەکە [[Louis de Berquin]] |- | style="text-align:center;"| 1895 | style="text-align:left;"| ''Les Origines du théâtre lyrique moderne''<br>(''سەرەتاکانی شانۆی گۆرانیی مۆدێرن'') | style="text-align:left;"| توێژینەوەیەکی ئەکادیمی کە خەڵاتێکی لە [[Académie Française]] |- | style="text-align:center;"| 1895 | style="text-align:left;"| ''Histoire de l'opéra avant Lully et Scarlatti''<br>(''A History of Opera in Europe before [[Jean-Baptiste Lully|Lully]] and [[Alessandro Scarlatti|Scarlatti]]'') | style="text-align:left;"| نامەی دکتۆراکەی لە ئەدەبیات |- | style="text-align:center;"| 1895 | style="text-align:left;"| ''Cur ars picturae apud Italos XVI saeculi deciderit'' | style="text-align:left;"| [[Latin]]-زمانی دەربارەی دابەزینی هونەری وێنەکێشانی بە ڕەنگی ڕۆن لە ئیتاڵیا لە سەدەی شانزەیەمدا |- | style="text-align:center;"| 1897 | style="text-align:left;"| ''Saint-Louis'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1897 | style="text-align:left;"| ''Aërt'' | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1898 | style="text-align:left;"| ''Les Loups''<br>(''گورگەکان'') | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی دەربارەی [[Dreyfus affair|the Dreyfuss affair]]. بە هاوبەشی نووسراوە لەگەڵ [[Maurice Schwartz]], و لەلایەن بارێت ئێچ. کلارکەوە وەرگێڕدراوە؛ شانۆنامەکە لە ساڵی ١٩٣٢دا ٢٩ جار لە نیویۆرک نمایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Lachman, Marvin|سەردێڕ=The villainous stage : crime plays on Broadway and in the West End|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=McFarland|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٤-٩٥٣٤-٤|oclc=٩٠٣٨٠٧٤٢٧}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 1899 | style="text-align:left;"| ''Le Triomphe de la raison''<br>(''سەرکەوتنی عەقڵ'') | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1899 | style="text-align:left;"| ''[[Georges Danton]]'' | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1900 | style="text-align:left;"| ''Le Poison idéaliste'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1901 | style="text-align:left;"| ''Les Fêtes de Beethoven à Mayence''<br>(''The Celebrations of Beethoven in [[Mainz]]'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1902 | style="text-align:left;"| ''Le Quatorze Juillet'' <br>(''14 July–[[Bastille Day]]'') | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1902 | style="text-align:left;"| ''François-Millet'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1903 | style="text-align:left;"| ''Vie de Beethoven'' <br>(''ژیانی بێتهۆڤن'') | style="text-align:left;"| ڕۆمانla |- | style="text-align:center;"| 1903 | style="text-align:left;"| ''Le temps viendra''<br>(''کاتەکە دێت'') | style="text-align:left;"| Drama |- | style="text-align:center;"| 1903 | style="text-align:left;"| ''Le Théâtre du peuple''<br>(''شانۆی گەل'') | style="text-align:left;"| وتارێکی بنەڕەتی دەربارەی دیموکراتیزەکردنی شانۆ. |- | style="text-align:center;"| 1904 | style="text-align:left;"| ''La Montespan'' | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1904–1912 | style="text-align:left;"| ''[[Jean-Christophe]]'' | style="text-align:left;"| زنجیرەیەکی دە بەرگییە کە دابەش بووە بەسەر سێ زنجیرەدا – ''Jean-Christophe'', ''Jean-Christophe à Paris'', and la ''Fin du voyage'', لە لایەن ...ەوە بڵاوکراوەتەوە: ''Cahiers de la Quinzaine'' و دووبارە چاپکراوەتەوە لەلایەن [[Paul Ollendorff]] and [[Albin Michel]] |- | style="text-align:center;"| 1904 | style="text-align:left;"| ''L'Aube'' | style="text-align:left;"| بەرگی یەکەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe'' |- | style="text-align:center;"| 1904 | style="text-align:left;"| ''Le Matin''<br>(''بەیانی'') | style="text-align:left;"| بەرگی دووەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe'' |- | style="text-align:center;"| 1904 | style="text-align:left;"| ''L'Adolescent''<br>(''هەرزەکار'') | style="text-align:left;"| بەرگی سێیەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe'' |- | style="text-align:center;"| 1905 | style="text-align:left;"| ''La Révolte''<br>(''ڕاپەڕین'') | style="text-align:left;"| بەرگی چوارەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe'' |- | style="text-align:center;"| 1907 | style="text-align:left;"| ''Vie de Michel-Ange''<br>(''Life of [[Michelangelo]]'') | style="text-align:left;"| ژیاننامە |- | style="text-align:center;"| 1908 | style="text-align:left;"| ''Musiciens d'aujourd'hui''<br>(''مۆسیقاژەنە هاوچەرخەکان'') | style="text-align:left;"| کۆمەڵە وتار و توێژینەوەیەک دەربارەی مۆسیقا |- | style="text-align:center;"| 1908 | style="text-align:left;"| ''Musiciens d'autrefois''<br>(''مۆسیقاژەنانی ڕابردوو'') | style="text-align:left;"| کۆمەڵە وتار و توێژینەوەیەک دەربارەی مۆسیقا |- | style="text-align:center;"| 1908 | style="text-align:left;"| ''La Foire sur la place'' | style="text-align:left;"| بەرگی یەکەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe à Paris'' |- | style="text-align:center;"| 1908 | style="text-align:left;"| ''Antoinette'' | style="text-align:left;"| بەرگی دووەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe à Paris'' |- | style="text-align:center;"| 1908 | style="text-align:left;"| ''Dans la maison''<br>(''لە ماڵەوە'') | style="text-align:left;"| بەرگی سێیەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe à Paris'' |- | style="text-align:center;"| 1910 | style="text-align:left;"| ''Haendel''<br>(''[[George Frideric Handel|Handel]]'') | style="text-align:left;"| &nbsp;ژیاننامە |- | style="text-align:center;"| 1910 | style="text-align:left;"| ''Les Amies''<br>(''هاوڕێیان'') | style="text-align:left;"| بەرگی یەکەمی زنجیرەی ''la Fin du voyage'' |- | style="text-align:center;"| 1911 | style="text-align:left;"| ''La Vie de Tolstoï''<br>(''Life of [[Leo Tolstoy|Tolstoy]]'') | style="text-align:left;"| ژیاننامە |- | style="text-align:center;"| 1911 | style="text-align:left;"| ''Le Buisson ardent'' | style="text-align:left;"| بەرگی دووەمی زنجیرەی ''la Fin du voyage'' |- | style="text-align:center;"| 1912 | style="text-align:left;"| ''La Nouvelle Journée'' | style="text-align:left;"| بەرگی سێیەمی زنجیرەی ''la Fin du voyage'' |- | style="text-align:center;"| 1911 | style="text-align:left;"| ''Jean-Christophe: Dawn . Morning . Youth . Revolt'' | style="text-align:left;"| بە ئینگلیزی، چوار بەرگی یەکەم لە یەک بەرگدا بڵاوکرانەوە. کۆمپانیای هێنری هۆڵت و هاوبەشەکانی. وەرگێڕانی گیلبێرت کانان |- | style="text-align:center;"| 1911 | style="text-align:left;"| ''Jean-Christophe in Paris: The Market Place . Antoinette . The House'' | style="text-align:left;"| بە ئینگلیزی، سێ بەرگی دووەم لە یەک بەرگدا بڵاوکرانەوە. کۆمپانیای هێنری هۆڵت و هاوبەشەکانی. وەرگێڕانی گیلبێرت کانان |- | style="text-align:center;"| 1915 | style="text-align:left;"| ''Jean-Christophe: Journey's End: Love and Friendship . The Burning Bush . The New Dawn'' | style="text-align:left;"| بە ئینگلیزی، سێ بەرگی کۆتایی لە یەک بەرگدا بڵاوکرانەوە. کۆمپانیای هێنری هۆڵت و هاوبەشەکانی. وەرگێڕانی گیلبێرت کانان |- | style="text-align:center;"| 1912 | style="text-align:left;"| ''L'Humble Vie héroïque''<br>(''ژیانی سادەی پاڵەوان'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1915 | style="text-align:left;"| ''Au-dessus de la mêlée'' <br>(''لە سەرووی جەنگەوە'') | style="text-align:left;"| ڕاگەیەندراوێکی ئاشتیخوازی |- | style="text-align:center;"| 1915 | style="text-align:left;"| — | style="text-align:left;"| خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی وەرگرت |- | style="text-align:center;"| 1917 | style="text-align:left;"| ''Salut à la révolution russe''<br>(''Salute to the [[Russian Revolution of 1917|Russian Revolution]]'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1918 | style="text-align:left;"| ''Pour l'internationale de l'Esprit''<br>(''بۆ نێودەوڵەتیی ڕۆح'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1918 | style="text-align:left;"| ''L'Âge de la haine''<br>(''سەردەمی ڕق'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1919 | style="text-align:left;"| ''Colas Breugnon'' | style="text-align:left;"| [[Burgundy (region)|Burgundian]] چیرۆکێکە و بووە بنەمای ''Colas Breugnon''، ئۆپێرایەکی [[Dmitry Kabalevsky]] |- | style="text-align:center;"| 1919 | style="text-align:left;"| ''Liluli'' | style="text-align:left;"| شانۆنامە |- | style="text-align:center;"| 1919 | style="text-align:left;"| ''Les Précurseurs''<br>(''پێشەنگەکان'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1920 | style="text-align:left;"| ''[[Clérambault (novel)|Clérambault]]'' | style="text-align:left;"| &nbsp;ڕۆمان |- | style="text-align:center;"| 1920 | style="text-align:left;"| ''[[Pierre et Luce]]'' | style="text-align:left;"| &nbsp;ڕۆمان |- | style="text-align:center;"| 1921 | style="text-align:left;"| ''Pages choisies''<br>(''لاپەڕە هەڵبژێردراوەکان'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1921 | style="text-align:left;"| ''La Révolte des machines''<br>(''ڕاپەڕینی ئامێرەکان'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1922 | style="text-align:left;"| ''Annette et Sylvie'' | style="text-align:left;"| First volume of ''l'Âme enchantée'' |- | style="text-align:center;"| 1922 | style="text-align:left;"| ''Les Vaincus'' ''(The Vanquished)'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1922–1933 | style="text-align:left;"| ''L'Âme enchantée''<br>(''ڕۆحی ئەفسوونکراو'') | style="text-align:left;"| حەوت بەرگ |- | style="text-align:center;"| 1923 | style="text-align:left;"| — | style="text-align:left;"|گۆڤاری دامەزراند ''[[Europe (magazine)|Europe]]'' |- | style="text-align:center;"| 1924 | style="text-align:left;"| ''L'Été''<br>(''هاوین'') | style="text-align:left;"| Second volume of ''l'Âme enchantée'' |- | style="text-align:center;"| 1924 | style="text-align:left;"| ''[[Mahatma Gandhi]]'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1924 | style="text-align:left;"| ''Le Jeu de l'amour et de la mort''<br>(''یاریی خۆشەویستی و مەرگ'') | style="text-align:left;"| بنەمای ''Hra o láske a smrti''، ئۆپێرایەکی [[Ján Cikker]] |- | style="text-align:center;"| 1926 | style="text-align:left;"| ''Pâques fleuries'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1927 | style="text-align:left;"| ''Mère et fils''<br>(''دایک و منداڵ'') | style="text-align:left;"| Third volume of ''l'Âme enchantée'' |- | style="text-align:center;"| 1928 | style="text-align:left;"| ''Léonides'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1928 | style="text-align:left;"| ''De l'Héroïque à l'Appassionata''<br>(''لە پاڵەوانییەوە بۆ سۆزداری'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1929 | style="text-align:left;"| ''Essai sur la mystique de l'action''<br>(''توێژینەوەیەک دەربارەی نهێنیی کردار'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1929 | style="text-align:left;"| ''L'Inde vivante''<br>(''هیندستانی زیندوو'') | style="text-align:left;"| وتارەکان |- | style="text-align:center;"| 1929 | style="text-align:left;"| ''Vie de Ramakrishna''<br>(''Life of [[Ramakrishna]]'') | style="text-align:left;"| وتارەکان |- | style="text-align:center;"| 1930 | style="text-align:left;"| ''Vie de Vivekananda''<br>(''Life of [[Vivekananda]]'') | style="text-align:left;"| وتارەکان |- | style="text-align:center;"| 1930 | style="text-align:left;"| ''L'Évangile universel'' | style="text-align:left;"| وتارەکان |- | style="text-align:center;"| 1930 | style="text-align:left;"| ''Goethe et Beethoven''<br>(''[[Goethe]] and Beethoven'') | style="text-align:left;"| وتار |- | style="text-align:center;"| 1933 | style="text-align:left;"| ''L'Annonciatrice'' | style="text-align:left;"| Fourth volume of ''l'Âme enchantée'' |- | style="text-align:center;"| 1935 | style="text-align:left;"| ''Quinze ans de combat'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1936 | style="text-align:left;"| ''Compagnons de route'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1937 | style="text-align:left;"| ''Le Chant de la Résurrection''<br>(''گۆرانیی زیندووبوونەوە'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1938 | style="text-align:left;"| ''Les Pages immortelles de Rousseau''<br>(''The Immortal Pages of [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]]'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1939 | style="text-align:left;"| ''[[Robespierre]]'' | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1942 | style="text-align:left;"| ''Le Voyage intérieur''<br>(''گەشتە ناوەکییەکە'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1943 | style="text-align:left;"| ''La Cathédrale interrompue''<br>(''کەنیسەی گەورەی ناتەواو'') | style="text-align:left;"| بەرگەکانی یەکەم و دووەم |- | style="text-align:center;"| 1945 | style="text-align:left;"| ''[[Charles Péguy|Péguy]]'' | style="text-align:left;"| دوای مردنی نووسەر بڵاوکرایەوە |- | style="text-align:center;"| 1945 | style="text-align:left;"| ''La Cathédrale interrompue'' | style="text-align:left;"| بەرگی سێیەم، دوای مردنی نووسەر بڵاوکرایەوە |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Romain Rolland}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|جەنگی جیھانیی یەکەم|فەڕەنسا|ھونەرەکان|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٦]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] 29f9fs0j8utk1ha6kns4bui26ls3d3t 1698339 1698338 2026-10-31T18:37:43Z Shaween 18477 /* کتێبناسی */ 1698339 wikitext text/x-wiki {{Infobox writer|name=ڕۆماین ڕۆڵاند|image=Romain Rolland de face au balcon, Meurisse, 1914 retouche.jpg|caption=ڕۆماین ڕۆڵاند, 1914|birth_date={{birth date|1866|01|29|df=y}}|birth_place=[[کلامسی، نیڤرێ]]، [[فەڕەنسا]]|death_date={{death date and age|1944|12|30|1866|1|29|df=y}}|death_place=[[ڤێزێلای]], [[فەڕەنسا]]|occupation={{flatlist| * دراماتیک * وتارنووس * هونەر * مێژوونووس * مۆسیقازان * ڕۆماننووس }}|period=1902–1944|spouse=کلۆتیلد بریال، م. ١٨٩٢-١٩٠١؛ ماری ڕۆماین ڕۆڵاند، م. ١٩٣٤-١٩٤٤|awards=[[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە]] ساڵی 1915<!-- do not add image icons such as nobel peace, see [[:Template:Infobox writer]] -->|signature=Romain Rolland signature.svg|relatives=مادلین ڕۆلاند (خوشک)}}'''ڕۆماین ڕۆلاند''' (٢٩ی کانونی دووەمی ١٨٦٦ – ٣٠ی ککانونی یەکەمی ١٩٤٤) درامانووس، ڕۆماننووس، وتارنووس، مێژوونووسی هونەر و عیرفانی فەرەنسی بوو کە لە ساڵی ١٩١٥ خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی پێبەخشرا "وەک ڕێزلێنانێک بۆ ئایدیالیزمی بەرزی بەرهەمە ئەدەبییەکەی و بۆ هاوسۆزی و... خۆشەویستی حەقیقەت کە بەو جۆرە وەسفی جۆرە جیاوازەکانی مرۆڤی کردووە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kirjasto.sci.fi/rolland.htm |سەردێڕ=Romain Rolland |وێبگە=Books and Writers (kirjasto.sci.fi) |یەکەم=Petri |دوایین=Liukkonen |بڵاوکەرەوە=[[Kuusankoski]] Public Library |شوێن=Finland |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140924043017/http://www.kirjasto.sci.fi/rolland.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |df=dmy-all}}</ref> ئەو سەرسامێکی [[مەھاتما گاندی|مەهاتما گاندی]] و ڕابیندرانات تاگۆر و [[جۆزێف ستالین]] بووە، ژیاننامەیەکی هێشتا پەیوەندیداری گاندی نووسیوە، هەروەها بەهۆی نامەنووسی لەگەڵ چەندین نووسەر و بیرمەند لە سەرانسەری جیهاندا ناوبانگی دەرکردووە لەوانە تاگۆر، [[مەکسیم گۆرکی|ماکسیم گۆرکی]] و [[زیگمۆند فرۆید]]. ==ژیاننامە== ڕۆلاند لە شاری [[کلامسی، نیڤرێ]] لە ویلایەتی نیڤر لە خێزانێکدا لەدایکبووە کە هەم خەڵکی شارەکە دەوڵەمەند و هەم جووتیاریان لە ڕەچەڵەکی خۆیاندا هەبووە. لە نووسینی خۆپەرستانە لە کتێبی Voyage intérieur (1942)دا، خۆی وەک نوێنەری "جۆرێکی ئەنتیک" دەبینێت. ئەو ئەم باوباپیرانە لە فیلمی کۆلاس برۆگنۆن (١٩١٩)دا دەخستە ڕوو. لە ساڵی ١٨٨٦دا لە ئیکۆلی نۆرماڵ سوپەریۆر وەرگیرا، بۆ یەکەمجار فەلسەفەی خوێند، بەڵام سەربەخۆیی ڕۆحی وای لێکرد دەستبەرداری ئەو بابەتە بێت بۆ ئەوەی ملکەچی [[ئایدیۆلۆجی|ئایدۆلۆژیای]] باڵادەست نەبێت. لە ساڵی ١٨٨٩ بڕوانامەی لە مێژوودا وەرگرتووە و دوو ساڵ لە ڕۆما بەسەر بردووە، لەوێدا ڕووبەڕووبوونەوەی لەگەڵ مالویدا ڤۆن مێیسنبۆگ- کە پێشتر هاوڕێی [[فریدریش نیچە|نیچە]] و [[ڕیچارد ڤاگنەر|ڤاگنەر]] بووە- و دۆزینەوەی شاکارە ئیتاڵییەکان یەکلاکەرەوە بوون بۆ گەشەسەندنی بیرکردنەوەکانی. کاتێک لە ساڵی ١٨٩٥ گەڕایەوە بۆ فەرەنسا، بڕوانامەی دکتۆرای بەدەستهێنا بە تێزی Les origins du théâtre lyrique moderne. Histoire de l'opéra en Europe avant Lulli et Scarlatti (سەرچاوەی شانۆی لیریکی مۆدێرن. مێژوویەکی ئۆپێرا لە ئەوروپا پێش لولی و سکارلاتی). بۆ ماوەی دوو دەیەی دواتر، لە لیسێیە جیاوازەکانی پاریس وانە دەڵێتەوە پێش ئەوەی دەرهێنەری قوتابخانەی مۆسیقای تازە دامەزراوی ئیکۆلی دی هۆتس ئیتۆد سۆسیالس بێت لە ساڵی ١٩٠٢ تا ١٩١١. لە ساڵی ١٩٠٣دا وەک یەکەم کورسی مێژووی مۆسیقا لە [[زانکۆی پاریس|سۆربۆن]] دەستنیشانکرا، هەروەها لە ساڵی ١٩١١دا بۆ ماوەیەکی کورت بەشی مۆسیقای لە پەیمانگای فەرەنسی لە فلۆرانس دەرهێنا.<ref>{{Cite Grove |last=Henderson |first=Robert |title=Romain Rolland}}</ref> یەکەم کتێبی لە ساڵی ١٩٠٢ کە تەمەنی ٣٦ ساڵ بوو، چاپ و بڵاوکرایەوە. لە ڕێگەی بانگەشەکردنی بۆ 'شانۆی گەل'، بەشدارییەکی بەرچاوی لە دیموکراسیکردنی شانۆدا کرد. وەک مرۆڤدۆستێک، کارەکانی فەیلەسوفە هیندییەکان ("گفتوگۆ لەگەڵ ڕابیندرانات تاگۆر" و موهەنداس گاندی)ی لە باوەش گرتووە. ڕۆلاند بە توندی کاریگەری فەلسەفەی ڤێدانتای هیندستانی لەسەر بوو، بە پلەی یەکەم لە ڕێگەی بەرهەمەکانی سوامی ڤیڤێکاناندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.vedanta-newyork.org/thoughtson_rk.htm |سەردێڕ=Thoughts on Ramakrishna |ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080904205419/http://www.vedanta-newyork.org/thoughtson_rk.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|df=dmy-all}}</ref> ==کتێبناسی== [[File:Romain Rolland au balcon, Meurisse, 1914 retouche.jpg|thumb|ڕۆماین ڕۆلاند لە ساڵی ١٩١٤، لە باڵکۆنی ماڵەکەیدا]] {| class="sortable wikitable" style="width:70%;" |- ! style="background:#ffc;"| ساڵ ! style="background:#ffc;"| بەرهەم ! style="background:#ffc;"| تێبینییەکان |- | style="text-align:center;"| 1888 | style="text-align:left;"| ''Amour d'enfants (خۆشەویستیی منداڵان)'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1891 | style="text-align:left;"| ''Les Baglioni'' ''(باگلیۆنییەکان)'' | style="text-align:left;"| لە ماوەی ژیانیدا بڵاو نەکرایەوە. |- | style="text-align:center;"| 1891 | style="text-align:left;"| ''Empédocle''<br>(''[[ئێمپیدۆکلس]]'') | style="text-align:left;"| لە ماوەی ژیانیدا بڵاو نەکرایەوە. |- | style="text-align:center;"| 1891 | style="text-align:left;"| ''Orsino'' (شانۆنامە) | style="text-align:left;"| لە ماوەی ژیانیدا بڵاو نەکرایەوە. |- | style="text-align:center;"| 1892 | style="text-align:left;"| ''Le Dernier Procès de Louis Berquin''<br>(''دوایین دادگایی لوئی بێرکەن'') | style="text-align:left;"| &nbsp;کتێبێک دەربارەی دادگاییکردنی چاکسازخوازە پرۆتستانتەکە [[Louis de Berquin]] |- | style="text-align:center;"| 1895 | style="text-align:left;"| ''Les Origines du théâtre lyrique moderne''<br>(''سەرەتاکانی شانۆی گۆرانیی مۆدێرن'') | style="text-align:left;"| توێژینەوەیەکی ئەکادیمی کە خەڵاتێکی لە [[Académie Française]] |- | style="text-align:center;"| 1895 | style="text-align:left;"| ''Histoire de l'opéra avant Lully et Scarlatti''<br>(''A History of Opera in Europe before [[Jean-Baptiste Lully|Lully]] and [[Alessandro Scarlatti|Scarlatti]]'') | style="text-align:left;"| نامەی دکتۆراکەی لە ئەدەبیات |- | style="text-align:center;"| 1895 | style="text-align:left;"| ''Cur ars picturae apud Italos XVI saeculi deciderit'' | style="text-align:left;"| [[Latin]]-زمانی دەربارەی دابەزینی هونەری وێنەکێشانی بە ڕەنگی ڕۆن لە ئیتاڵیا لە سەدەی شانزەیەمدا |- | style="text-align:center;"| 1897 | style="text-align:left;"| ''Saint-Louis'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1897 | style="text-align:left;"| ''Aërt'' | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1898 | style="text-align:left;"| ''Les Loups''<br>(''گورگەکان'') | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی دەربارەی [[Dreyfus affair|the Dreyfuss affair]]. بە هاوبەشی نووسراوە لەگەڵ [[Maurice Schwartz]], و لەلایەن بارێت ئێچ. کلارکەوە وەرگێڕدراوە؛ شانۆنامەکە لە ساڵی ١٩٣٢دا ٢٩ جار لە نیویۆرک نمایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Lachman, Marvin|سەردێڕ=The villainous stage : crime plays on Broadway and in the West End|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=McFarland|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٤-٩٥٣٤-٤|oclc=٩٠٣٨٠٧٤٢٧}}</ref> |- | style="text-align:center;"| 1899 | style="text-align:left;"| ''Le Triomphe de la raison''<br>(''سەرکەوتنی عەقڵ'') | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1899 | style="text-align:left;"| ''[[Georges Danton]]'' | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1900 | style="text-align:left;"| ''Le Poison idéaliste'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1901 | style="text-align:left;"| ''Les Fêtes de Beethoven à Mayence''<br>(''The Celebrations of Beethoven in [[Mainz]]'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1902 | style="text-align:left;"| ''Le Quatorze Juillet'' <br>(''14 July–[[Bastille Day]]'') | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1902 | style="text-align:left;"| ''François-Millet'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1903 | style="text-align:left;"| ''Vie de Beethoven'' <br>(''ژیانی بێتهۆڤن'') | style="text-align:left;"| ڕۆمانla |- | style="text-align:center;"| 1903 | style="text-align:left;"| ''Le temps viendra''<br>(''کاتەکە دێت'') | style="text-align:left;"| Drama |- | style="text-align:center;"| 1903 | style="text-align:left;"| ''Le Théâtre du peuple''<br>(''شانۆی گەل'') | style="text-align:left;"| وتارێکی بنەڕەتی دەربارەی دیموکراتیزەکردنی شانۆ. |- | style="text-align:center;"| 1904 | style="text-align:left;"| ''La Montespan'' | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1904–1912 | style="text-align:left;"| ''[[Jean-Christophe]]'' | style="text-align:left;"| زنجیرەیەکی دە بەرگییە کە دابەش بووە بەسەر سێ زنجیرەدا – ''Jean-Christophe'', ''Jean-Christophe à Paris'', and la ''Fin du voyage'', لە لایەن ...ەوە بڵاوکراوەتەوە: ''Cahiers de la Quinzaine'' و دووبارە چاپکراوەتەوە لەلایەن [[Paul Ollendorff]] and [[Albin Michel]] |- | style="text-align:center;"| 1904 | style="text-align:left;"| ''L'Aube'' | style="text-align:left;"| بەرگی یەکەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe'' |- | style="text-align:center;"| 1904 | style="text-align:left;"| ''Le Matin''<br>(''بەیانی'') | style="text-align:left;"| بەرگی دووەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe'' |- | style="text-align:center;"| 1904 | style="text-align:left;"| ''L'Adolescent''<br>(''هەرزەکار'') | style="text-align:left;"| بەرگی سێیەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe'' |- | style="text-align:center;"| 1905 | style="text-align:left;"| ''La Révolte''<br>(''ڕاپەڕین'') | style="text-align:left;"| بەرگی چوارەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe'' |- | style="text-align:center;"| 1907 | style="text-align:left;"| ''Vie de Michel-Ange''<br>(''Life of [[Michelangelo]]'') | style="text-align:left;"| ژیاننامە |- | style="text-align:center;"| 1908 | style="text-align:left;"| ''Musiciens d'aujourd'hui''<br>(''مۆسیقاژەنە هاوچەرخەکان'') | style="text-align:left;"| کۆمەڵە وتار و توێژینەوەیەک دەربارەی مۆسیقا |- | style="text-align:center;"| 1908 | style="text-align:left;"| ''Musiciens d'autrefois''<br>(''مۆسیقاژەنانی ڕابردوو'') | style="text-align:left;"| کۆمەڵە وتار و توێژینەوەیەک دەربارەی مۆسیقا |- | style="text-align:center;"| 1908 | style="text-align:left;"| ''La Foire sur la place'' | style="text-align:left;"| بەرگی یەکەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe à Paris'' |- | style="text-align:center;"| 1908 | style="text-align:left;"| ''Antoinette'' | style="text-align:left;"| بەرگی دووەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe à Paris'' |- | style="text-align:center;"| 1908 | style="text-align:left;"| ''Dans la maison''<br>(''لە ماڵەوە'') | style="text-align:left;"| بەرگی سێیەمی زنجیرەی ''Jean-Christophe à Paris'' |- | style="text-align:center;"| 1910 | style="text-align:left;"| ''Haendel''<br>(''[[George Frideric Handel|Handel]]'') | style="text-align:left;"| &nbsp;ژیاننامە |- | style="text-align:center;"| 1910 | style="text-align:left;"| ''Les Amies''<br>(''هاوڕێیان'') | style="text-align:left;"| بەرگی یەکەمی زنجیرەی ''la Fin du voyage'' |- | style="text-align:center;"| 1911 | style="text-align:left;"| ''La Vie de Tolstoï''<br>(''Life of [[Leo Tolstoy|Tolstoy]]'') | style="text-align:left;"| ژیاننامە |- | style="text-align:center;"| 1911 | style="text-align:left;"| ''Le Buisson ardent'' | style="text-align:left;"| بەرگی دووەمی زنجیرەی ''la Fin du voyage'' |- | style="text-align:center;"| 1912 | style="text-align:left;"| ''La Nouvelle Journée'' | style="text-align:left;"| بەرگی سێیەمی زنجیرەی ''la Fin du voyage'' |- | style="text-align:center;"| 1911 | style="text-align:left;"| ''Jean-Christophe: Dawn . Morning . Youth . Revolt'' | style="text-align:left;"| بە ئینگلیزی، چوار بەرگی یەکەم لە یەک بەرگدا بڵاوکرانەوە. کۆمپانیای هێنری هۆڵت و هاوبەشەکانی. وەرگێڕانی گیلبێرت کانان |- | style="text-align:center;"| 1911 | style="text-align:left;"| ''Jean-Christophe in Paris: The Market Place . Antoinette . The House'' | style="text-align:left;"| بە ئینگلیزی، سێ بەرگی دووەم لە یەک بەرگدا بڵاوکرانەوە. کۆمپانیای هێنری هۆڵت و هاوبەشەکانی. وەرگێڕانی گیلبێرت کانان |- | style="text-align:center;"| 1915 | style="text-align:left;"| ''Jean-Christophe: Journey's End: Love and Friendship . The Burning Bush . The New Dawn'' | style="text-align:left;"| بە ئینگلیزی، سێ بەرگی کۆتایی لە یەک بەرگدا بڵاوکرانەوە. کۆمپانیای هێنری هۆڵت و هاوبەشەکانی. وەرگێڕانی گیلبێرت کانان |- | style="text-align:center;"| 1912 | style="text-align:left;"| ''L'Humble Vie héroïque''<br>(''ژیانی سادەی پاڵەوان'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1915 | style="text-align:left;"| ''Au-dessus de la mêlée'' <br>(''لە سەرووی جەنگەوە'') | style="text-align:left;"| ڕاگەیەندراوێکی ئاشتیخوازی |- | style="text-align:center;"| 1915 | style="text-align:left;"| — | style="text-align:left;"| خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی وەرگرت |- | style="text-align:center;"| 1917 | style="text-align:left;"| ''Salut à la révolution russe''<br>(''Salute to the [[Russian Revolution of 1917|Russian Revolution]]'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1918 | style="text-align:left;"| ''Pour l'internationale de l'Esprit''<br>(''بۆ نێودەوڵەتیی ڕۆح'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1918 | style="text-align:left;"| ''L'Âge de la haine''<br>(''سەردەمی ڕق'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1919 | style="text-align:left;"| ''Colas Breugnon'' | style="text-align:left;"| [[Burgundy (region)|Burgundian]] چیرۆکێکە و بووە بنەمای ''Colas Breugnon''، ئۆپێرایەکی [[Dmitry Kabalevsky]] |- | style="text-align:center;"| 1919 | style="text-align:left;"| ''Liluli'' | style="text-align:left;"| شانۆنامە |- | style="text-align:center;"| 1919 | style="text-align:left;"| ''Les Précurseurs''<br>(''پێشەنگەکان'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1920 | style="text-align:left;"| ''[[Clérambault (novel)|Clérambault]]'' | style="text-align:left;"| &nbsp;ڕۆمان |- | style="text-align:center;"| 1920 | style="text-align:left;"| ''[[Pierre et Luce]]'' | style="text-align:left;"| &nbsp;ڕۆمان |- | style="text-align:center;"| 1921 | style="text-align:left;"| ''Pages choisies''<br>(''لاپەڕە هەڵبژێردراوەکان'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1921 | style="text-align:left;"| ''La Révolte des machines''<br>(''ڕاپەڕینی ئامێرەکان'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1922 | style="text-align:left;"| ''Annette et Sylvie'' | style="text-align:left;"| First volume of ''l'Âme enchantée'' |- | style="text-align:center;"| 1922 | style="text-align:left;"| ''Les Vaincus'' ''(The Vanquished)'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1922–1933 | style="text-align:left;"| ''L'Âme enchantée''<br>(''ڕۆحی ئەفسوونکراو'') | style="text-align:left;"| حەوت بەرگ |- | style="text-align:center;"| 1923 | style="text-align:left;"| — | style="text-align:left;"|گۆڤاری دامەزراند ''[[Europe (magazine)|Europe]]'' |- | style="text-align:center;"| 1924 | style="text-align:left;"| ''L'Été''<br>(''هاوین'') | style="text-align:left;"| Second volume of ''l'Âme enchantée'' |- | style="text-align:center;"| 1924 | style="text-align:left;"| ''[[Mahatma Gandhi]]'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1924 | style="text-align:left;"| ''Le Jeu de l'amour et de la mort''<br>(''یاریی خۆشەویستی و مەرگ'') | style="text-align:left;"| بنەمای ''Hra o láske a smrti''، ئۆپێرایەکی [[Ján Cikker]] |- | style="text-align:center;"| 1926 | style="text-align:left;"| ''Pâques fleuries'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1927 | style="text-align:left;"| ''Mère et fils''<br>(''دایک و منداڵ'') | style="text-align:left;"| Third volume of ''l'Âme enchantée'' |- | style="text-align:center;"| 1928 | style="text-align:left;"| ''Léonides'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1928 | style="text-align:left;"| ''De l'Héroïque à l'Appassionata''<br>(''لە پاڵەوانییەوە بۆ سۆزداری'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1929 | style="text-align:left;"| ''Essai sur la mystique de l'action''<br>(''توێژینەوەیەک دەربارەی نهێنیی کردار'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1929 | style="text-align:left;"| ''L'Inde vivante''<br>(''هیندستانی زیندوو'') | style="text-align:left;"| وتارەکان |- | style="text-align:center;"| 1929 | style="text-align:left;"| ''Vie de Ramakrishna''<br>(''Life of [[Ramakrishna]]'') | style="text-align:left;"| وتارەکان |- | style="text-align:center;"| 1930 | style="text-align:left;"| ''Vie de Vivekananda''<br>(''Life of [[Vivekananda]]'') | style="text-align:left;"| وتارەکان |- | style="text-align:center;"| 1930 | style="text-align:left;"| ''L'Évangile universel'' | style="text-align:left;"| وتارەکان |- | style="text-align:center;"| 1930 | style="text-align:left;"| ''Goethe et Beethoven''<br>(''[[Goethe]] and Beethoven'') | style="text-align:left;"| وتار |- | style="text-align:center;"| 1933 | style="text-align:left;"| ''L'Annonciatrice'' | style="text-align:left;"| Fourth volume of ''l'Âme enchantée'' |- | style="text-align:center;"| 1935 | style="text-align:left;"| ''Quinze ans de combat'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1936 | style="text-align:left;"| ''Compagnons de route'' | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1937 | style="text-align:left;"| ''Le Chant de la Résurrection''<br>(''گۆرانیی زیندووبوونەوە'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1938 | style="text-align:left;"| ''Les Pages immortelles de Rousseau''<br>(''The Immortal Pages of [[Jean-Jacques Rousseau|Rousseau]]'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1939 | style="text-align:left;"| ''[[Robespierre]]'' | style="text-align:left;"| شانۆنامەیەکی مێژوویی و فەلسەفی |- | style="text-align:center;"| 1942 | style="text-align:left;"| ''Le Voyage intérieur''<br>(''گەشتە ناوەکییەکە'') | style="text-align:left;"| &nbsp; |- | style="text-align:center;"| 1943 | style="text-align:left;"| ''La Cathédrale interrompue''<br>(''کەنیسەی گەورەی ناتەواو'') | style="text-align:left;"| بەرگەکانی یەکەم و دووەم |- | style="text-align:center;"| 1945 | style="text-align:left;"| ''[[Charles Péguy|Péguy]]'' | style="text-align:left;"| دوای مردنی نووسەر بڵاوکرایەوە |- | style="text-align:center;"| 1945 | style="text-align:left;"| ''La Cathédrale interrompue'' | style="text-align:left;"| بەرگی سێیەم، دوای مردنی نووسەر بڵاوکرایەوە |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Romain Rolland}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|جەنگی جیھانیی یەکەم|فەڕەنسا|ھونەرەکان|شانۆ}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی باڵای نۆرماڵ]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٦]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] 6c6q149hy7spxfcvoghqep59x63wuyu 3 305574 1698519 1696011 2026-11-01T01:50:30Z Dexbot 6403 بۆت: ئەرشیڤکردنی 2 بابەت لە [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta]] 1698519 wikitext text/x-wiki {{ئەرشیڤی وتووێژ}} == Global permission requests on Meta == The following request is open at [[m:Steward requests/Global permissions|Steward requests/Global permissions]] and may be worth your comment: * [[m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for NDG|Global sysop for NDG]] — <small>Requests for global sysop permissions</small> : <small>4 other requests are also open (rename / IP block exemption); stewards action those without a vote.</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٧:٥٩، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests on Meta (13 August 2026) == The following requests are open on Meta and may be worth your comment: === [[m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[m:Steward requests/Permissions#Htawmonzel@mnw.wiktionary|Htawmonzel@mnw.wiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-02</small> * [[m:Steward requests/Permissions#B722N@lgwikipedia|B722N@lgwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-12</small> * [[m:Steward requests/Permissions#B722N@lgwikipedia_2|B722N@lgwikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-12</small> * [[m:Steward requests/Permissions#Astroneering@global|Astroneering@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-12</small> === [[m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[m:Meta:Requests for adminship/Icodense|Icodense]] — <small>Requests for regular adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٢٨، ١٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (16 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Der-Wir-Ing|Global rollback for Der-Wir-Ing]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-08-15</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#RAPTOR7762@bol.wikipedia|RAPTOR7762@bol.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Anthonymunthali44@tumwikipedia|Anthonymunthali44@tumwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Viyowoyero-vya-Malaŵi@tumwikipedia|Viyowoyero-vya-Malaŵi@tumwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tumbuka Arch@tumwikipedia|Tumbuka Arch@tumwikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-15</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Gerges|Gerges]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse Filter Helper for XaxeLoled|Abuse Filter Helper for XaxeLoled]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-08-16</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#DERDAKI ILIAS@ary.wikipedia|DERDAKI ILIAS@ary.wikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#GryffindorD@itwikiquote|GryffindorD@itwikiquote]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#XXBlackburnXx@nlwiki|XXBlackburnXx@nlwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-17</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Satirdan kahraman@trwiktionary|Satirdan kahraman@trwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-17</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Kinenkey@lg.wikipedia|Kinenkey@lg.wikipedia]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-08-17</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#787IYOIncubator.wikimedia.org|787IYOIncubator.wikimedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-18</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Pac.macX@global|Pac.macX@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#苏东东坡@global|苏东东坡@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-20</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Nirajan pant@newiktionary|Nirajan pant@newiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Billinghurst@global|Billinghurst@global]] — <small>Removal of access · filed 2024-08-19</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٢ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#The.shahab@fawiktionary|The.shahab@fawiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Billinghurst@labswiki|Billinghurst@labswiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mamad100s@global|Mamad100s@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-22</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Borhan|Borhan]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Anass Sedrati@arywikipedia|Anass Sedrati@arywikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-23</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#İmmortalance@trwiki|İmmortalance@trwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-23</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Danjuma Anthony@kcgwikipedia|Danjuma Anthony@kcgwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-24</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-24</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#だ＊ぜ@global|だ＊ぜ@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-08-24</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alhen@eswikibooks|Alhen@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-25</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Sadads|Sadads]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>10 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٦ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for HouseBlaster|Abuse filter helper for HouseBlaster]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-08-26</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#TFerenczy@global|TFerenczy@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-08-26</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (28 August 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MilicevicBot@srwiki|MilicevicBot@srwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-28</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for oversight/EggRoll97|EggRoll97]] — <small>Requests for Oversight access</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٨ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (29 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Zrsv07@global|Zrsv07@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-08-28</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٩ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (30 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for CentralNotice adminship/Aude|Aude]] — <small>Requests for CentralNotice adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (31 August 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Lemonaka|Global rollback for Lemonaka]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-08-30</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (1 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for PaterMcFly|Abuse filter helper for PaterMcFly]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-01</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#HERODOE@yowiki|HERODOE@yowiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-08-31</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#787IYO@Wt/nup (https://incubator.wikimedia.org)|787IYO@Wt/nup (https://incubator.wikimedia.org)]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-01</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ow! That Hurts!@iswiktionary|Ow! That Hurts!@iswiktionary]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-08-31</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (3 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for NguoiDungKhongDinhDanh|Global sysop for NguoiDungKhongDinhDanh]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-03</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bot status/NellieBly Bot|NellieBly Bot]] — <small>Requests for bot flags</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (4 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for Saroj|Global sysop for Saroj]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-03</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Alan Colin Arce (WMCA)|Alan Colin Arce (WMCA)]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>10 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (5 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-04</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lee@siwiktionary|Lee@siwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lee@siwikibooks|Lee@siwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#El-hussain14@bolwiki_2|El-hussain14@bolwiki]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-09-05</small> : <small>9 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٢:٤٧، ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (6 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Shahadusadik@dagwiki|Shahadusadik@dagwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Dnshitobu@dagwiki|Dnshitobu@dagwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-05</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (8 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Débora@pt.wikivoyage|Débora@pt.wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-07</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Débora@pt.wikivoyage_2|Débora@pt.wikivoyage]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-07</small> === [[:simple:Wikipedia:Requests for permissions|Simple English Wikipedia]] === * [[:simple:Wikipedia:Requests_for_adminship/Wikipedian2025|Wikipedian2025]] — <small>Current requests for adminship</small> : <small>8 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (9 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Wikihez@kuwiktionary|Wikihez@kuwiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-09-08</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Elli@Global|Elli@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-08</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Floricord@global|Floricord@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-08</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (10 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Nytexcome@global|Nytexcome@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-09</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alfiyah_Rizzy_Afdiquni@madwikt|Alfiyah_Rizzy_Afdiquni@madwikt]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-10</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ@satwiki|ᱯᱨᱚᱯᱷᱮᱥᱥᱚᱨ@satwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Bennylin|Bennylin]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (12 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ibrahim abusufyan@ha.wikipedia|Ibrahim abusufyan@ha.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tvcccp@th.wikiquote|Tvcccp@th.wikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-11</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (13 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global exemption to CAPTCHA and global IP block exempt for TienMinh-mun6xnChing|Global exemption to CAPTCHA and global IP block exempt for TienMinh-mun6xnChing]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-12</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (14 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@bclWiktionary|Ballardmaize@bclWiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#YaThaWinTha@Arakan Wikipedia|YaThaWinTha@Arakan Wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-13</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/DERDAKI ILIAS|DERDAKI ILIAS]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (15 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Morkoz|Global rollback for Morkoz]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for The Squirrel Conspiracy|Abuse filter helper for The Squirrel Conspiracy]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-15</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Missileboi@pntwikipedia|Missileboi@pntwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-14</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Laurbereth@lmowiktionary|Laurbereth@lmowiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Savfisk@da.wikipedia|Savfisk@da.wikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-14</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Kurdanparez|Kurdanparez]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Abuse filter helper for Icodense|Abuse filter helper for Icodense]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-16</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for CentralNotice adminship/Lucas Werkmeister (WMDE)|Lucas Werkmeister (WMDE)]] — <small>Requests for CentralNotice adminship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#API high limit requestor for Ikan|API high limit requestor for Ikan]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-17</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Bharathesha Alasandemajalu@tcywiktionary|Bharathesha Alasandemajalu@tcywiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-17</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/روتانا|روتانا]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Santhosh Notagar99@tcywikipedia|Santhosh Notagar99@tcywikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-19</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#陈少举@global|陈少举@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-19</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (21 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@bclWikiquote|Ballardmaize@bclWikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ballardmaize@tlWikiquote|Ballardmaize@tlWikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Tmv@jawikivoyage|Tmv@jawikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bijay Chaurasia@maiwikipedia|Bijay Chaurasia@maiwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Àncilu@itwiktionary|Àncilu@itwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mamouri@fa.wiktionary|Mamouri@fa.wiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Fanzhou1113@global|Fanzhou1113@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#PabloStraub@global|PabloStraub@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-20</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for adminship/Neriah|Neriah]] — <small>Requests for regular adminship</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tetwiki|J. Patrick Fischer@tetwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Mai Thanh Bang@vi.wikivoyage|Mai Thanh Bang@vi.wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Lynumiss@ms.wiktionary|Lynumiss@ms.wiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Kanjy@ja.wikibooks|Kanjy@ja.wikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#knutux@ltWikisource|knutux@ltWikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Fwldom@fawikibooks|Fwldom@fawikibooks]] — <small>Administrator access</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alhen@eswikibooks|Alhen@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Peter Horn@global|Peter Horn@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-22</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global sysop for Sakura emad|Global sysop for Sakura emad]] — <small>Requests for global sysop permissions · filed 2026-09-23</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#AFlorence@fa.Wikivoyage|AFlorence@fa.Wikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-23</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global CAPTCHA exemptions for Làm Việc Thiện|Global CAPTCHA exemptions for Làm Việc Thiện]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-09-25</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Bunnypranav@abstractwiki|Bunnypranav@abstractwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Hydrogina@global|Hydrogina@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-24</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowiktionary|Castelobranco@eowiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Salihu Aliyu@hawiki|Salihu Aliyu@hawiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-25</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Spacebirdy@is.wiktionary|Spacebirdy@is.wiktionary]] — <small>Bureaucrat access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#佛祖西来@global|佛祖西来@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-09-25</small> : <small>6 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#SafariScribe@Ig Wikipedia|SafariScribe@Ig Wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Къарачайлы@krcwiki|Къарачайлы@krcwiki]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Godney@global|Godney@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Citrat@global|Citrat@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-26</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (28 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Slaia@nia.wikipedia|Slaia@nia.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Aoke1989@zhwiki|Aoke1989@zhwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-27</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (29 September 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikiquote|Castelobranco@eowikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-28</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (30 September 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saad Nuhu@hawikipedia|Saad Nuhu@hawikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-29</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (1 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#-Haryad@ckbwiktionary|-Haryad@ckbwiktionary]] — <small>Administrator access</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikiquote|Làm Việc Thiện@viwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Swazmo@eswikibooks|Swazmo@eswikibooks]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Behzad39@global|Behzad39@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#云在动@global|云在动@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-09-30</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#アルトクール@ja.wikiversity|アルトクール@ja.wikiversity]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-01</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (2 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#-Haryad@ckbwiktionary|-Haryad@ckbwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-01</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Gazartashlomo0907@bbcwikipedia|Gazartashlomo0907@bbcwikipedia]] — <small>Administrator access</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (4 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MOIBARDE@ffwikipedia|MOIBARDE@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ilya Discuss@ffwikipedia|Ilya Discuss@ffwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alpham@Global|Alpham@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (5 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Vivairan2@fa.wikibooks|Vivairan2@fa.wikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Alphama@Global|Alphama@Global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-03</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sam Paris@global|Sam Paris@global]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/Barras 2|Barras 2]] — <small>Requests for bureaucratship</small> * [[:m:Meta:Requests for bureaucratship/EggRoll97|EggRoll97]] — <small>Requests for bureaucratship</small> : <small>5 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (6 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang|Global CAPTCHA exemptions for Kent Wang]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-04</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Yivan000@tlwiktionary|Yivan000@tlwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-06</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (7 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Sibiru45@bjnwiktionary|Sibiru45@bjnwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-07</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (10 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#咽頭べさ@piwikipedia|咽頭べさ@piwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Castelobranco@eowikibooks|Castelobranco@eowikibooks]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Exec8@cebWikipedia|Exec8@cebWikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-11</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#روتانا@arwikiquote|روتانا@arwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#BabulB@aswikisource|BabulB@aswikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Sakura emad@ckbwiktionary|Sakura emad@ckbwiktionary]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Editor Master Plus@ptwiki|Editor Master Plus@ptwiki]] — <small>Oversight access · filed 2026-10-10</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 0fafdnsgydfu4bw4jd7tqojihi11jll 0 305669 1698197 1694760 2026-10-31T12:20:43Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698197 wikitext text/x-wiki {{short description|دەرهێنەری فیلمی کۆریای باشوور (لەدایکبووی 1969)}} {{Infobox person | name = جانگ هانگ-جۆن | image = (전체) 아르코 예술-인문콘서트 오늘 장항준(140515) 24m57s.png | caption = جانگ لە ساڵی 2014 | native_name = {{Nobold|장항준}} | native_name_lang = Ko | birth_date = {{Birth date and age|1969|9|17}} | birth_place = [[دێگو]]، کۆریای باشوور | occupation = {{hlist|دەرهێنەری فیلم|دەرهێنەری تەلەڤیزیۆنی|سیناریۆنووس}} | years_active = 2002–ئێستا | spouse = {{marriage|کیم ئون-ھی|1998}} | children = 1 | agent = مێدیا لەب سۆسۆ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://entertain.naver.com/now/read?oid=477&aid=0000333613 |نووسەر=Jung Yu-jin |سەردێڕ= 장항준, 미디어랩시소와 전속계약 체결…송은이‧신봉선‧안영미 한솥밥|script-title=ko:장항준, 미디어랩시소와 전속계약 체결...송은이‧신봉선‧안영미 한솥밥 |trans-title=Jang Hang-jun signed an exclusive contract with Media Lab Seesaw... Song Eun-i, Shin Bong-seon, Ahn Young-mi, One Pot Rice |بڵاوکەرەوە=SPOTV News |via=[[Naver]] |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=ko |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211215084908/https://entertain.naver.com/now/read?oid=477&aid=0000333613 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | education = کۆلێژی هونەرەکانی سێئول }} '''جانگ هانگ-جۆن''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 장항준؛ لەدایکبووی 17ی ئەیلوولی 1969) دەرهێنەری فیلم و تەلەڤیزیۆن، سیناریۆنووس و کەسایەتییەکی تەلەڤیزیۆنیی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورییە]]. پرۆفیسۆرە لە بەشی شانۆ و فیلم لە زانکۆی دیجیتاڵ سێئول بۆ هونەرە کلتورییەکان. جانگ بە فیلمە مێژوویییەکەی ساڵی 2026 ''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' ناسراوە، کە زیاتر لە 16 ملیۆن بینەری تۆمارکرد، و بووە دووەم پڕبینەرترین و پڕداهاتترین فیلم لە مێژووی بۆکس ئۆفیسی کۆریای باشووردا. یەکەم کاری دەرهێنەری خۆی لە فیلمی ''سەرکەوتن'' لە ساڵی 2002 ئەنجامدا. جانگ دەرهێنانی بۆ فیلمە درێژەکانی ''شنەبای بەهار'' (2003)، ''لەبیرکراو'' (2017)، ''ڕیباوند'' (2023) و کۆمەڵە فیلمی ''بکوژەکە'' کردووە. == ژیانی سەرەتایی == جانگ لە ساڵی 1969 لە [[دێگو|دیگو]] لەدایکبووە. لە خێزانێکی دەوڵەمەنددا گەورە بووە کە شۆفێری تایبەتی و مامۆستای تایبەتی بابەتەکانیان بۆ دابین دەکرد. سەرەڕای ئەم دەستکەوتانە، جانگ گرنگی بە خوێندنەکەی نەدەدا، کاتەکانی لەگەڵ هاوڕێکانیدا بەسەر دەبرد. ئەم شێوازەی ژیانی لە دووەم ساڵی ئامادەییدا گۆڕا کاتێک کارگەی بیناسازیی باوکی ئیفلاسی کرد. دوای ئەم گۆڕانکارییە لە بارودۆخیدا، جانگ لە بەشی شانۆ لە سێئول تۆمارکرا. لە ماوەی خوێندنیدا، حەزێکی قووڵی بۆ هونەر دۆزییەوە و دەستی کرد بە هەڵسەنگاندنی جدی بۆ توانا پیشەیییەکانی خۆی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=장르물의 여왕 김은희에 관한 서사 |ناونیشان=https://woman.donga.com/3/all/12/2882137/1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=여성동아 |زمان=ko}}</ref> == بەخشندەیی == جانگ و هاوسەرەکەی، کیم ئون-ھی، لە 4ی ئازاری 2022دا بڕی 30 ملیۆن وۆنیان بەخشیە سندوقی منداڵانی [[ئوکراینا]] بۆ پاڵپشتیکردنی ئەوانەی زیانیان بەرکەوتووە لە [[شەڕی ڕووسیا و ئۆکرانیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Park |یەکەم=Seo-yeon |ڕێکەوت=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|script-title=ko:장항준♥김은희, 우크라이나 어린이 위해 3천만원 기부.."하루 빨리 평화 찾아오길"(공식) |trans-title=Hang-Jun Jang ♥ Eun-Hee Kim, donated 30 million won to Ukrainian children.. "May peace come to you soon" (official) |ناونیشان=https://entertain.naver.com/now/read?oid=112&aid=0003537594 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230814133607/https://entertain.naver.com/now/read?oid=112&aid=0003537594 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|زمان=ko |via=[[Naver]] |سەردێڕ= 장항준♥김은희, 우크라이나 어린이 위해 3천만원 기부.."하루 빨리 평화 찾아오길"(공식)|بڵاوکەرەوە=[[Herald POP]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == ژیانی کەسی == جانگ لە ساڵی 1998دا هاوسەرگیری لەگەڵ کیم ئون-ھی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=MarieClaireKorea |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١|script-title=ko:"가장 친절하게 대해야 할 사람은 가족" 장항준&김은희 부부 |ناونیشان=https://www.marieclairekorea.com/celebrity/2021/07/couple-talk/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=Marie Claire Korea |زمان=ko-KR |سەردێڕ=“가장 친절하게 대해야 할 사람은 가족” 장항준&김은희 부부}}</ref> کچێکیان هەیە بە ناوی جانگ یۆن-سوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.stoo.com/article.php?aid=86348521503 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230729025142/http://www.stoo.com/article.php?aid=86348521503 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=stoo |زمان=ko |سەردێڕ=장항준, '김은희 판박이' 딸 자랑 "청소년문학상서 수상"(전참시)[TV캡처] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:장항준 - Daum 백과사전 |ناونیشان=http://100.daum.net/encyclopedia/view/33XXXXX38858|سەردێڕ=장항준 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170402115129/http://100.daum.net/encyclopedia/view/33XXXXX38858 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=100.daum.net |زمان=ko |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠١٦|script-title=ko:장항준 : 네이버 영화 |ناونیشان=http://movie.naver.com/movie/bi/pi/basic.nhn?code=4188 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20050413185931/http://movie.naver.com/movie/bi/pi/basic.nhn?code=4188 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=Movie.naver.com |زمان=ko |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://search.naver.com/search.naver?where=nexearch&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&sm=top_hty&fbm=1&ie=utf8 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20011122180931/https://search.naver.com/search.naver?where=nexearch&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&sm=top_hty&fbm=1&ie=utf8 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=Search.naver.com |سەردێڕ=장항준 : 네이버 통합검색 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ko:장항준: 네이버 인물검색 |ناونیشان=http://people.search.naver.com/search.naver?where=nexearch&sm=tab_ppn&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&os=109375&ie=utf8&key=PeopleService |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160424020708/http://people.search.naver.com/search.naver?where=nexearch&sm=tab_ppn&query=%EC%9E%A5%ED%95%AD%EC%A4%80&os=109375&ie=utf8&key=PeopleService |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=People.search.naver.com |سەردێڕ= 네이버 PC 인물 검색 홈|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم وەک دەرهێنەر !ساڵ !ناو |- |٢٠٢٦ |''[[چاودێرەکەی پاشا]]'' |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{KMDb person|00001849|جانگ ھانگ-جون}} * {{IMDb name|1203013|جانگ ھانگ-جون}} * {{IMDb name|1684564|جانگ ھانگ-جون}} * {{HanCinema person}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:دەرھێنەرەکانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:نووسەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] [[پۆل:دەرچووانی پەیمانگای ھونەرەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:سیناریۆنووسەکانی کۆریای باشوور]] ovxbcgq72x2ygpyte22my37x287rhdu 0 305708 1698196 1696206 2026-10-31T12:20:23Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698196 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''پەیکەری نفەرتیتی''' پەیکەرێکی [[بەردی کلس|بەردی لیمۆی]] ڕەنگاوڕەنگە کە گچکە ڕەنگ کراوە و گیرۆدەی [[نفرتیتی]] هاوسەری گەورەی شاهانەی فیرعەونی میسری [[ئیخناتون|ئەخناتۆنە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.history.com/topics/ancient-history/nefertiti|سەردێڕ=Nefertiti - Queen, Bust & Husband Akhenaten |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=History.com}}</ref> لە [[مۆزەخانەی نیویس|مۆزەخانەی نۆیس]] لە بەرلین نمایشکراوە. پێدەچێت کارەکە لە ساڵی ١٣٤٥ پێش زایین لەلایەن توتمۆسەوە دروستکرابێت چونکە لە وەرشەی پەیکەرسازییەکەی لە شاری تەل-ئێل ئامارنا لە میسر دۆزرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=e.V. |یەکەم=Verein zur Förderung des Ägyptischen Museums und Papyrussammlung Berlin |ناونیشان=https://www.egyptian-museum-berlin.com/c53.php|سەردێڕ=Nefertiti: (Society for the Promotion of the Egyptian Museum Berlin) |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|وێبگە=www.egyptian-museum-berlin.com}}</ref> یەکێکە لە بەرهەمە کۆپیکراوەکانی میسری کۆن. نەفەرتیتی بووەتە یەکێک لە خانمە بەناوبانگەکانی جیهانی کۆن و ئایکۆنی جوانی ژنانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Conrad |یەکەم=Sebastian |ڕێکەوت=٢٠٢٤|سەردێڕ=The Making of a Global Icon: Nefertiti's Twentieth-Century Career |ناونیشان=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/23801883.2024.2303074 |journal=Global Intellectual History |زمان=en |پەڕەکان=١–٣٢|doi=10.1080/23801883.2024.2303074 |issn=2380-1883 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> تیمێکی شوێنەوارناسی ئەڵمانی بە سەرۆکایەتی لودڤیگ بۆرچارت لە ساڵی ١٩١٢ لە کاتی هەڵکەندنی وەرشەی پەیکەرتاشەکەدا جەستەیان دۆزیەوە. لە دوای دۆزینەوەیەوە لە شوێنە جیاوازەکانی ئەڵمانیا ڕاگیراوە، لەوانە ژێرزەمینێکی بانکێک، کانێکی خوێ لە مێرکەرز-کیسێلباخ، مۆزەخانەی داهلم، مۆزەخانەی میسری بەرلین و مۆزەخانەی ئەلتێس.<ref name="Tharoor" /> لە [[مۆزەخانەی نیویس|مۆزەخانەی نیوس]] لە بەرلین نمایشکراوە، کە لە سەرەتادا پێش [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانی دووەم]] لەوێ نمایشکراوە.<ref name="Tharoor" /> میسر داوای گەڕاندنەوەی ئەو تەقینەوەیە کردووە، بە ئاماژەدان بەو بڕگانەی کە قەدەغەیان کردووە هەر کەلوپەلێکی بەنرخی شوێنەواریی گەورە لە میسر دەربچن. میسر بۆرچارت تۆمەتبار دەکات بەوەی "پێچانی جەستەی جەستەی جەستەی بۆ شاردنەوەی بەهاکەی و بە قاچاخی دەرەوەی وڵات".<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.al-monitor.com/originals/2020/10/egypt-germany-nefertiti-bust-claim-stolen-antiquities.html|سەردێڕ=Egypt renews demands to retrieve Nefertiti bust from Germany - AL-MONITOR: The Middle Eastʼs leading independent news source since 2012 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.al-monitor.com |زمان=en}}</ref> بووەتە بابەتی مشتومڕێک لە نێوان میسر و ئەڵمانیا لەسەر داواکارییەکانی میسر بۆ گەڕاندنەوەی کۆلۆنیالیزم ، کە لە ساڵی ١٩٢٤ دەستیپێکرد، کاتێک بۆ یەکەمجار جەستەی جەستەی جەستەیی نمایشکرا بۆ خەڵک، و بە شێوەیەکی گشتی سووتەمەنی گفتوگۆکانی لەسەر ڕۆڵی مۆزەخانەکان لە هەڵوەشاندنەوەی کۆلۆنیالیزمدا پەرەپێدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Diamond |یەکەم=Kelly-Anne |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشان=https://medium.com/hindsights/do-museums-play-a-role-in-undoing-colonialism-8dcca5885a5b|سەردێڕ=DO MUSEUMS PLAY A ROLE IN UNDOING COLONIALISM? |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Hindsights |زمان=en}}</ref> ئەمڕۆ میسر بەردەوامە لە داوای گەڕاندنەوەی جەستەی جەستەی جەستە بۆ وڵاتەکەی، لەکاتێکدا بەرپرسانی ئەڵمانیا و مۆزەخانەی بەرلین بە ئاماژەدان بە پرۆتۆکۆڵێکی فەرمی خاوەندارێتی خۆیان دووپات دەکەنەوە، کە لەلایەن هەڵکەندنکارە ئەڵمانییەکان و خزمەتگوزاری دێرینەکانی میسرەوە بە سەرۆکایەتی فەرەنسا لە کاتی هەڵکەندنەکەدا واژۆکرابوو. == مێژوو == === باکگراوند === [[File:Akhenaten,_Nefertiti_and_their_children.jpg|وێنۆک| "قوربانگایەکی ماڵ" ( {{Circa|1350 BC}} ) کە وێناکردنی ئەخناتن و نەفەرتیتی و سێ کچەکەیان. نێفێرتیتی تاجێکی لەبەردایە کە هاوشێوەی ئەو تاجەیە کە لەسەر جەستەی جەستەی وێنا کراوە.]] نەفەرتیتی (بە واتای "جوانەکە هاتۆتە دەرەوە") سەدەی ١٤ بوو پێش زایین هاوسەری گەورەی شاهانە (هاوسەری سەرەکی)ی [[فیرعەون|فیرعەونی]] [[میسری کۆن|میسری]] [[ئیخناتون|ئەخناتن]] لە شانشینی هەژدەهەمی میسر. ئەخناتۆن فۆرمێکی نوێی یەکتاپەرستی پەرستنی دەستپێکرد بە ناوی ئاتنیزم کە تایبەتە بە دیسکی خۆر ئاتن.<ref name="who">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Yakutchik |یەکەم=Maryalice |ناونیشان=http://dsc.discovery.com/convergence/nefertiti/history/history.html|سەردێڕ=Who Was Nefertiti? : Nefertiti Resurrected : Discovery Channel |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100105162450/http://dsc.discovery.com/convergence/nefertiti/history/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> زانیارییەکی کەم لەبارەی نەفرتیتیەوە هەیە. تیۆرییەکان باس لەوە دەکەن کە دەکرا لە لەدایکبوونەوە شازادەی میسری بووبێت، شازادەیەکی بیانی بووبێت یان کچی بەرپرسێکی باڵای حکومەت بووبێت بە ناوی ئای کە لە دوای [[توت عنخ ئاموون|توتانخامون]] بووەتە فیرعەون. لەوانەیە ئەو هاوسەرۆکی میسر بووبێت لەگەڵ ئەخناتن کە لە ساڵی ١٣٥٢ەوە فەرمانڕەوایی کردووە پێش زایین تا ساڵی ١٣٣٦ پێش زایین.<ref name="who" /> نەفەرتیتی شەش کچی لە ئەخناتن بوو، یەکێکیان بە ناوی ئەنخێسنپاتێن (بە ناوی ئەنخسێنامون لە دوای سەرکوتکردنی کولتی ئاتێن)، لەگەڵ توتانخامون، کوڕە ھاوسەرەکەی نەفەرتیتی هاوسەرگیری کرد. لە کاتێکدا ڕۆژێک وا بیر دەکرایەوە کە نەفەرتیتی لە ساڵی دوانزەهەمی دەسەڵاتی ئەخناتن بەهۆی مردنی یان بەهۆی ئەوەی ناوێکی نوێی وەرگرتووە، هێشتا لە ساڵی شانزەهەمی دەسەڵاتی هاوسەرەکەیدا لە ژیاندا بووە بەپێی نووسراوێکی کانگایەکی بەردی لیمۆ کە لە دێر ئەبو هینس "لە لای ڕۆژهەڵاتی نیل، نزیکەی دە کیلۆمەتر [٦ میل] باکووری ئامارنا دۆزراوەتەوە." "، لە پارێزگای ئەلمینیە ئەمڕۆ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Perre |یەکەم=Athena Van der |ناونیشان=https://www.academia.edu/2443316|سەردێڕ=A. VAN DER PERRE, 'Nefertiti's last documented reference [for now]', in F. Seyfried (ed.) In the Light of Amarna. 100 Years of the Nefertiti Discovery, (Berlin, 2012), 195-197 |via=www.academia.edu}}</ref> ڕەنگە نەفەرتیتی بۆ ماوەیەکی کورت دوای مردنی هاوسەرەکەی بووبێتە فیرعەون لە مافی خۆیدا.<ref name="who" /> پێدەچێت جەستەی نەفێرتیتی نزیکەی ساڵی ١٣٤٥ دروستکرابێت پێش زایین لەلایەن پەیکەرتاش توتمۆسەوە.<ref name="who" /><ref name="natgeo2">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Dell'Amore |یەکەم=Christine |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٠٩|ناونیشان=http://news.nationalgeographic.com/news/2009/03/090331-nefertiti-bust-picture.html|سەردێڕ=National Geographic |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090402110830/http://news.nationalgeographic.com/news/2009/03/090331-nefertiti-bust-picture.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> جەستەی جەستە هیچ نووسراوێکی نییە، بەڵام بە دڵنیاییەوە دەتوانرێت بە تاجی تایبەتمەندی وەک نەفێرتیتی بناسرێتەوە، کە لە وێناکردنی دیکەی ماوەتەوە (و بە ڕوونی ناویان لێنراوە) لەبەری دەکات، بۆ نموونە "قوربانگای ماڵ".<ref name="fordummes">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Booth|یەکەم=Charlotte|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=RlFFcPa8pIUC&q=nefertiti&pg=PT319|سەردێڕ=The Ancient Egyptians for Dummies|بڵاوکەرەوە=For Dummies|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٠-٠٦٥٤٤-٠}}</ref> === دۆزینەوە و دوورخستنەوە لە میسر === جەستەی جەستە لە ٦ی کانوونی دووەمی ١٩١٢ لە ئامارنا لەلایەن تیمێکی شوێنەوارییەوە دۆزرایەوە کە لەلایەن کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی ئەڵمانی (''Deutsche Orient-Gesellschaft)'' ەوە پارەی بۆ دابینکرا– DOG)، کۆمەڵەیەکی خۆبەخشییە کە لەلایەن یەکێک لە دەوڵەمەندترین پیاوەکانی پرۆسەوە دامەزراوە، جەیمس سیمۆن،<ref name="auto" /> کە زیاتر لە ٢٠ هەزار کەلوپەلی شوێنەواری لە میسر و عێراقەوە هەناردە کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=https://forward.com/culture/14886/the-hyperbolic-philanthropy-of-james-simon-03113/|سەردێڕ=The Hyperbolic Philanthropy of James Simon |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=The Forward |زمان=en}}</ref><ref name="auto" /> تیمەکە لەلایەن شوێنەوارناسێکی ئەڵمانی لودویگ بۆرچارت سەرپەرشتی دەکرا. جەستەی جەستە لە شوێنێکدا دۆزرایەوە کە پێشتر وەرشەی پەیکەرتاش توتمۆزە بووە، لەگەڵ جەستەی تەواونەکراوی دیکەی نەفێرتیتی. ڕۆژنامەی بۆرچارت باسی سەرەکی نووسراوی دۆزراوەکە دەخاتە ڕوو؛ ئەو تێبینی دەکات "لەناکاو زیندووترین کاری هونەری میسریمان لە دەستدا بوو. ناتوانیت بە وشە وەسفی بکەیت. دەبێت بیبینیت." بەڵگەنامەیەکی ساڵی ١٩٢٤ کە لە ئەرشیفی کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی ئەڵمانیدا دۆزرایەوە، کۆبوونەوەیەکی ٢٠ی ژانویەی ١٩١٣ی نێوان بۆرچارت و بەرپرسێکی باڵای میسری دەهێنێتەوە یاد بۆ باسکردن لە دابەشبوونی دۆزراوەکانی شوێنەوارناسی ساڵی ١٩١٢ لە نێوان ئەڵمانیا و میسردا. بە وتەی سکرتێری کۆمپانیای ڕۆژهەڵاتی ئەڵمانی (کە نووسەری بەڵگەنامەکە بووە و ئامادەی کۆبوونەوەکە بووە)، بۆرچارت "ویستویەتی جەستەی جەستەمان بۆ ڕزگار بکات"، ئاماژەیە بۆ ئەڵمانیا. لە کاتێکدا فیلیپ ڤاندنبێرگ ئەم دەستخستنی کۆمپانیاکە بە "سەرگەرمی و لە دەرەوەی بەراوردکردن"وەسف دەکات، گۆڤاری ''[[تایم (کۆوار)|تایم]]'' لە ڕیزبەندی"10 شوێنەوارە تاڵانکراوەکانی سەرەکی"دا دەخاتە ڕوو. بۆرچارت وێنەیەکی جەستەی جەستەی پیشانی سەرۆکی پشکنەری فەرەنسی فەرەنسی میسری، گوستاڤ لیفیڤێری نیشان دا "کە نەفێرتیتی بە باشترین ڕووناکی خۆی نیشان نەدا". کاتێک لێفێبرێ پشکنینی ئەو شوێنەوارانەی کرد کە لە لێکۆڵینەوەکەدا دۆزراونەتەوە، جەستەی جەستەی پێشتر لەناو سندوقێکدا پێچرابووەوە کە لە ژوورێکی کەم ڕووناکیدا دانیشتبوو. نازانرێت ئایا لێفیبرێ "چووەتە کێشەی هەڵگرتنی جەستەی جەستەی لە سندوقەکە". هەروەها بۆرچارت بە هەڵە ئیدیعای کردووە کە جەستەی جەستەی لە جپس دروستکراوە، لەبری بەردی لیمۆ. کۆمەڵەی ڕۆژهەڵاتی ئەڵمانی پێداگری لەسەر ئەوە دەکات کە دۆزینەوەکانی هەڵکەندنەکە بە شێوەیەکی دادپەروەرانە دابەشکراون، ئاماژە بەوە دەکات کە نەفێرتیتی لە سەرووی لیستی ئاڵوگۆڕەکاندا بووە و "پشکنەرەکە دەیتوانی لەو کاتەدا لە نزیکەوە سەیری هەموو شتێک بکات". ==بەستەری دەرەکی== * [[نفرتیتی]] * [[ئیخناتون]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|24em}} === کتێب ===  {{refbegin|30em}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Anthes|یەکەم=Rudolph|سەردێڕ=Nofretete&nbsp;– The Head of Queen Nofretete|بڵاوکەرەوە=Gebr. Mann|ساڵ= ١٩٦١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Breger|یەکەم=Claudia|سەردێڕ=The Body of the Queen: Gender and Rule in the Courtly World, 1500–2000|editor=Regina Schulte|بڵاوکەرەوە=Berghahn Book|chapter=The 'Berlin' Nefertiti Bust|chapter-url=https://books.google.com/books?id=vgXfYVT5KtQC&q=Nefertiti+bust&pg=PA281|ژپنک= ١-٨٤٥٤٥-١٥٩-٧|ساڵ= ٢٠٠٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Siehr|یەکەم=Kurt G|سەردێڕ=Imperialism, Art and Restitution|editor=John Henry Merryman|chapter=The Beautiful One Has Come&nbsp;– to Return|chapter-url=https://books.google.com/books?id=vfJAufZcvpUC&q=Nefertiti+bust&pg=PT152|ژپنک=٠-٥٢١-٨٥٩٢٩-٨|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە= Cambridge University Press}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر= Silverman, David P. |نووسەر٢=Wegner, Josef William |نووسەر٣=Wegner, Jennifer Houser |سەردێڕ=Akhenaten and Tutankhamun: Revolution and Restoration |بڵاوکەرەوە=University of Pennsylvania, Museum of Archaeology|ساڵ=٢٠٠٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=W5-QCB_g-DsC&q=nefertiti++Akhenaten+disappear&pg=PA131 |ژپنک=٩٧٨-١-٩٣١٧٠٧-٩٠-٩}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Tyldesley |یەکەم١=Joyce |سەردێڕ=Nefertiti's Face: The Creation of an Icon |ڕێکەوت=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٩٨٣٧٥-٥}} {{refend}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Nefertiti Bust|پەیکەری نفرتیتی}} * [https://web.archive.org/web/20130523145458/http://www.neues-museum.de/index.php مۆزەخانەی نیویس بەرلین] * [https://www.thingiverse.com/thing:3974391 سکانێکی سێ ڕەهەندی لە Thingiverse] * [https://sketchfab.com/3d-models/bust-of-nefertiti-foia-results-8c60faca6152405e9d35784efa8b9aa1 سکانێکی سێ ڕەهەندی لە سکێچفاب] * [https://www.dw.com/en/nefertiti-bust-ambassador-or-hostage/video-69307717 فیلمێکی دیکۆمێنتاریی سێزدە خولەکی لەسەر جەستەی نێرفێرتیتی] لە [[دۆیچە ڤێڵ|دۆیچە وێڵەوە]] {{تووڵی دەروازە|میسر}} [[پۆل:پۆل:میسری کۆن]] 8i6a6njrcq2hpu5tpchhkhn8p8d8r1x 0 305732 1698194 1696870 2026-10-31T12:19:43Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698194 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زانا |ناو = فرانسیس لویس هاڵزن |وێنە = Francis Halzen (2025).jpg |قەبارەی وێنە = |لێدوان = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{birth date and age|1944|3|23|df=y}} |شوێنی لەدایکبوون = تیێنین، [[بەلجیکا]] |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |نیشتەجێ = |سەردەم = |نەتەوە = |بواری زانستی = ماستەر لە زانست، دکتۆرا لە زانست |شوێنی کار = [[سێرن]]، زانکۆی ویسکۆنسن–مادیسۆن |شوێنی بڕوانامە = زانکۆی کاسۆلیک لە لۆڤەن |ناونیشانی تێز = |ماڵپەڕی تێز = |ساڵی تێز = |ڕاوێژکاری دکتۆرا = |ڕاوێژکاری پەیمانگا = |قوتابیانی دکتۆرا = |قوتابییە دیارەکان = |ناسراو بەھۆی = چاودێرگەی نیوترینۆی ئایس‌کیوب |کاریگەر بووە بە = |کاریگەری بووە لەسەر = |خەڵاتەکان = [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک]] (٢٠٢٦)، کۆمەڵەی فیزیکیی ئەمریکا ئەندامی هاوبەش (١٩٩٤) |واژوو = |لێدوانی واژوو = |ماڵپەر = {{url|icecube.wisc.edu/~halzen}} |تێبینی = |خێزان = }} '''فرانسیس لویس هاڵزن''' (لەدایکبووی ٢٣ی ئازاری ١٩٤٤) فیزیازانێکی بەلجیکی-ئەمریکییە و لە هەردوو بواری فیزیای تەنۆلکەی تیۆری و تاقیکاریدا کاری کردووە، لەنێویاندا فیزیای ئەستێرەیی وزە بەرز. لە [[بەلجیکا]] لەدایکبووە، لە زانکۆی کاسۆلیکی لۆڤن خوێندوویەتی و وەک هاوکارێکی زانستی لە [[سێرن|CERN]] کاری کردووە پێش ئەوەی بچێتە ئەمریکا، لەوێ لە ساڵی ١٩٧٢ەوە مامۆستایە لە زانکۆی ویسکۆنسێن-مادیسۆن . لە ساڵی ٢٠٠١ەوە لێکۆڵەری سەرەکی و هاوبەشی وتەبێژی ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب بووە، کە گەورەترین ئامێری دۆزەرەوەی [[نووترینۆ|نیوترینۆیە]] لە جیهاندا، کە بنکەکەی لە وێستگەی جەمسەری باشووری ئەموندسن-سکۆت لە [[ئانتارکتیکا|ئەنتارکتیکایە]]. [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] ساڵی ٢٠٢٦ی وەرگرتووە "بەهۆی بەشداریکردنی یەکلاکەرەوە لە ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب و دۆزینەوەی نیوترینۆی وزە بەرز و سەرچاوەی فیزیای ئەستێرەیی".<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/halzen/facts/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physics 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261006150059/https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/halzen/facts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == [[File:Halzen-Neutel_(cropped).jpg|وێنۆک| هالزن لەگەڵ کۆپییەکی تەلەسکۆپی گالیلۆ، ساڵی ٢٠٢٥]] فرانسیس لویس هاڵزن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kölbel |یەکەم=David Beck und Ralf |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.tagesschau.de/wissen/physiknobelpreis-francis-halzen-100.html|سەردێڕ=Nobelpreis für Physik: Auszeichnung für Nachweis von "Geistern aus dem All" |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|زمان=de}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2026-10/69767784-belgian-physicist-wins-nobel-prize-in-physics-for-cosmic-particle-discovery-020.htm|سەردێڕ=Belgian Physicist Wins Nobel Prize In Physics For Cosmic Particle Discovery |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=FinanzNachrichten.de |زمان=de |وتەگێڕانەوە=Copyright(c) 2026 RTTNews.com}}</ref> لە ٢٣ی ئازاری ١٩٤٤ لە شاری تیێنێن لە بەلجیکا لەدایکبووە.<ref name=":1" /> لە زانکۆی کاسۆلیکی لۆڤن لە ساڵی ١٩٦٦ بڕوانامەی ماستەر لە فیزیا و لە ساڵی ١٩٦٩ دکتۆرای بەدەستهێناوە. دیزەرتەیشنی دکتۆراکەی کە بە [[زمانی ھۆڵەندی|زمانی هۆڵەندی]] نووسراوە، بە ناوی ''Gebroken symmetrieën van hadronen – dynamica van het π N kanaal'' ("سیمیتری شکاوی هادرۆنەکان : داینامیکی کەناڵی π N") بووە. لە نێوان ساڵانی ١٩٦٩ و ١٩٧١ وەک هاوکارێکی زانستی لە [[سێرن|کۆمپانیای CERN]] کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٧٢، هالزن خوێندنی ''agrégation de l'enseignement supérieur'' ی تەواو کرد، کە لەو کاتەدا ئەو توانایە بوو کە پێویست بوو بۆ سەرکەوتن بۆ پۆستە باڵاکانی توێژینەوە و وانەوتنەوە لە زانکۆیەکی بەلجیکا.<ref name="cv">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ae-info.org/ae/Member/Halzen_Francis/CV|سەردێڕ=Academy of Europe: CV |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Academy of Europe}}</ref> == پیشە == لە ساڵی ١٩٧٢، هالزن وەک مامۆستای یاریدەدەر لە زانکۆی ویسکۆنسێن-مادیسۆن (UW)، لە ئەمریکا دەستنیشانکرا. لە ساڵی ١٩٧٧ بووەتە پرۆفیسۆری تەواو لە زانکۆی یو دبلیو. لە ساڵی ١٩٨٤ەوە بەڕێوەبەری پەیمانگای UW بووە بۆ توێژینەوەی فیزیای تەنۆلکە سەرەتاییەکان. لە ساڵی ١٩٨٧ پلەی بەرزکرایەوە بۆ کورسی بەرزی گریگۆری بریت. توێژینەوە سەرەتاییەکانی هالزن لەسەر فیزیای تەنۆلکەی تیۆری و [[فیزیکی ناوکی|فیزیای ناوکی]] بوو.{{ژێدەر پێویستە|date=October 2026}} لەگەڵ فیزیازانێکی تیۆری بەریتانی ئالان مارتن، هالزن هاوبەشی نووسینی ''کوارک و لێپتۆنەکان: خولێکی ناساندن لە فیزیای تەنۆلکە مۆدێرنەکان'' (1984) بوون، کە زۆری نەخایاند بوو بە کتێبێکی خوێندنی ستاندارد لە فیزیای تەنۆلکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://royalsociety.org/people/alan-martin-11891/|سەردێڕ=Professor Alan Martin FRS {{!}} Royal Society Fellow |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191128114221/https://royalsociety.org/people/alan-martin-11891/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=Fellows Directory}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Halzen|یەکەم=Francis|ناونیشان=https://www.google.co.cr/books/edition/Quarks_and_Leptons/G7RvQgAACAAJ?hl=en|سەردێڕ=Quarks and Leptons: An Introductory Course in Modern Particle Physics|دوایین٢=Martin|یەکەم٢=Alan Douglas|ڕێکەوت=١٩٨٤|بڵاوکەرەوە=Wiley|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧١-٨١١٨٧-٩|زمان=en}}</ref> هەروەها هالزن بووە توێژەرێکی پێشەنگ لە فیزیای [[تیشکی گەردوونی]] و فیزیای تەنۆلکە ئەستێرەییەکان. ئەو چەندین توێژینەوەی لەسەر ناتەواوییەکانی تیشکی گەردوونی و ماددە کوارکەکان بڵاوکردۆتەوە، لەسەر پەیوەندییەکانی نێوان فیزیای تەنۆلکەکان و تیشکی گەردوونی، لەسەر تەنۆلکەکانی لە [[سووپەرنۆڤا|سوپەرنۆڤاکانەوە]]، و لەسەر بەرهەمهێنانی میون لە بارانبارینی [[تیشکی گاما|تیشکی گامای]] بەرگەهەوادا.<ref name="BalzanPrize2015">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.balzan.org/en/prizewinners/francis-halzen|سەردێڕ=Francis Halzen: 2015 Balzan Prize for Astroparticle Physics |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190810195205/https://www.balzan.org/en/prizewinners/francis-halzen |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[Balzan Prize|International Balzan Prize Foundation]]}}</ref> هالزن لە ساڵی ٢٠٢١ وەک پرۆفیسۆری توێژینەوەی ڤیلاس دەستنیشانکرا. {{ھەتا ڕێکەوتی|October 2026}} ئەو ئەم پۆستەی دەپارێزێت، هەروەها بەردەوامە لە ڕۆڵی بەڕێوەبەری پەیمانگای توێژینەوەی فیزیای تەنۆلکە سەرەتاییەکان و پرۆفیسۆری بەڕێز گریگۆری بریت.<ref name="cv202610">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://user-web.icecube.wisc.edu/~halzen/CV/FH_longCV_05152026.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261006222303/https://user-web.icecube.wisc.edu/~halzen/CV/FH_longCV_05152026.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref>  === ئاماندا === هاڵزن بۆ یەکەمجار زانیاری لەسەر هەوڵەکانی زانایانی ڕووسی بۆ دیاریکردنی نیوترینۆکان لە [[ئانتارکتیکا|جەمسەری باشوور]] زانی، بە بەکارهێنانی ئەنتێنەی ڕادیۆیی لە وێستگەی توێژینەوەکەیان لە جەمسەری باشوور بۆ گەڕان بەدوای پریشکی کارەبایی کە لە ئەنجامی پێکدادانی [[نووترینۆ|نیوترینۆی]] گەردوونی لەگەڵ سەهۆڵەکەدا دروست دەبێت.<ref name="NeutrinoHunters">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jayawardhana|یەکەم=Ray|ناونیشان=https://archive.org/details/neutrinohunterst0000jaya|سەردێڕ=Neutrino Hunters: The Thrilling Chase for a Ghostly Particle to Unlock the Secrets of the Universe|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Scientific American]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٧٤-٢٢٠٦٣-١|بەستەری نووسەر=Ray Jayawardhana|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> دوای ئەوەی دیاری کرد کە ئەم کارلێکانە زۆر لاواز دەبن بۆ تۆمارکردن، لە ساڵی ١٩٨٧ دەستی بە کارکردن کرد لەسەر پڕۆژەی AMANDA، کە پێشنیاری ناشتنی کۆمەڵێک هەستەوەری ڕووناکی کرد لە قووڵایی سەهۆڵی جەمسەری باشوور کە ڕوون و تاریک و جێگیر و نەزۆک و دوور لە ڕووناکی پاشبنەما. ئەو دیزاینە لەسەر بنەمای بیرۆکەیەکی فیزیازانێکی سۆڤیەت مۆیسی مارکۆڤ بوو، کە لە سەرەتادا لە ساڵی ١٩٦٠ پێشنیارکرابوو بەڵام هەرگیز جێبەجێ نەکرا، بۆ گەڕان بەدوای نیوترینۆی وزە بەرزدا بە دانانی ئامێری دۆزەرەوەی چێرێنکۆڤ بۆ ناو [[دەریاچەی بایکاڵ|دەریاچەی بایکال]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://meduza.io/feature/2026/10/07/kak-nobelevskogo-laureata-po-fizike-2026-goda-vdohnovila-ideya-sovetskogo-uchenogo-pochti-70-letney-davnosti|سەردێڕ=Как нобелевского лауреата по физике 2026 года вдохновила идея советского ученого почти 70-летней давности. История открытия нейтрино — удивительных частиц из далекого космоса, обладающих невероятной энергией |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|زمان=ru}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Halzen|یەکەم=Francis|ناونیشان=https://www.balzan.org/wp-content/uploads/2022/04/ABL8-Halzen-Download.pdf|سەردێڕ=IceCube and the Discovery of High-Energy Cosmic Neutrinos|پەڕە=٣٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئەم تاقیکردنەوە تاقیکارییە AMANDA توانی میون و نیوترینۆی گەردوونی وزە بەرز دەستنیشان بکات، بەڵام پێوانەکانی کاریگەرییان لەسەر بوو بەهۆی دەستێوەردانی [[تیشکی گەردوونی]], هەروەها بەهۆی بڵقی هەوا لە سەهۆڵەکەدا. ئەم هۆکارانە هالزنیان قەناعەت پێکرد کە ڕیزبەندییەکی زۆر گەورەتر و قووڵتر پێویستە و لە ساڵی ٢٠٠٥دا پڕۆژەی ئاماندا بوو بە بەشێک لە پڕۆژەی جێنشینی خۆی، کە ڕوانگەی ئایسکیوب نیوترینۆیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/uploads/2026/10/advanced-physicsprize2026.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261006123354/https://www.nobelprize.org/uploads/2026/10/advanced-physicsprize2026.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|via=NobelPrize.Org}}</ref> === ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles> [[File:IceCube_Neutrino_Observatory_in_2023_02.jpg|وێنۆک| ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب لە جەمسەری باشوور]] لە ساڵی ٢٠٠٥ تیمەکەی دەستیان بە دروستکردنی پڕۆژەی ئایسکیوب کرد کە بە شێوەیەک دیزاین کرابوو کە ١٠٠ هێندەی کۆمپانیای ئاماندا گەورەتر بێت و کۆی قەبارەی پڕۆژەکە {{Cvt|1|km3}} بوو و تا {{Convert|2400|m|ft}} نێژراوە قووڵ. دوای شەش ساڵ لە دروستکردن، ئایس کیوب لە ساڵی ٢٠١١ بە تەواوی دەستی بە کارکردن کرد.<ref name="ox">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.physics.ox.ac.uk/news/icecube-celebrating-decade-discovery|سەردێڕ=IceCube: celebrating a decade of discovery {{!}} University of Oxford Department of Physics |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|via=University of Oxford Department of Physics}}</ref> گرنگترین ئەنجامی IceCube چاودێریکردنی ڕوونی پێشکەوتووی نیوترینۆی وزە بەرزەکان بوو (نزیکەی 100 هێندە وزەدارتر لەو تەنۆلکانەی کە ئەمڕۆ لە بەهێزترین ئامێری جیهان، LHC لە CERN خێراتر بوون) لە ساڵی 2013، لە سەرچاوە تا ئێستا نەناسراوەکانی دەرەوەی گەلەئەستێرەکە. ئەم دۆزینەوە هاندەری پلاندانان و پەرەپێدانی تەلەسکۆپی نیوترینۆی گەورەتر بووە، چ لە جەمسەری باشوور و چ لە قووڵایی ژێر ئاودا.<ref name="BalzanPrize2015" /> === ڕۆڵی تر === هالزن لە لیژنەی ڕاوێژکاری جۆراوجۆردا کاری کردووە، لەوانە ئەوانەی بۆ تاقیکردنەوەکانی SNO, Telescope Array و Auger-upgrade، پەیمانگای ماکس پلانک لە هایدلبێرگ و میونشن، ICRR لە زانکۆی تۆکیۆ لە ساڵانی 1983 و 1987، پانێڵی یەکەمایەتی فیزیای تەنۆلکەکانی ئەمریکا و پانێڵی ڕاوێژکاری فیزیای ئەستێرەیی تەنۆلکەکانی ApPEC لە ئەوروپا.<ref name="BalzanBio2015">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.balzan.org/en/prizewinners/francis-halzen/bio-bibliography-halzen|سەردێڕ=Francis Halzen: Bio-bibliography |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180919124240/http://www.balzan.org/en/prizewinners/francis-halzen/bio-bibliography-halzen |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Balzan Prize|International Balzan Prize Foundation]]}}</ref> == ڕێزلێنان و خەڵات == لە ساڵی ١٩٩٤، هالزن بووە هاوڕێی [[کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی|کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی]] <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.aps.org/funding-recognition/aps-fellowship?q=Francis%20Halzen&af=true|سەردێڕ=APS Fellows archive |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[American Physical Society]]}}</ref> و لە ساڵی ٢٠٢٤دا بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2024-nas-election.html|سەردێڕ=News - NAS |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240430193331/https://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2024-nas-election.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=www.nasonline.org}}</ref> هەڵبژێردرا. چەندین خەڵاتی وەرگرتووە لەوانە: * ٢٠١٣: ''خەڵاتی پێشکەوتنی ساڵ'' لەلایەن گۆڤاری ''جیهانی فیزیا'' بۆ یەکەمجار دۆزینەوەی نیوترینۆی گەردوونی لە دەرەوەی [[ڕێگای شیری|ڕێڕەوی شیری]] <ref name="PhysicsWorld2013">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Hamish Johnston |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://physicsworld.com/a/cosmic-neutrinos-named-physics-world-2013-breakthrough-of-the-year/|سەردێڕ=Cosmic neutrinos named Physics World 2013 Breakthrough of the Year |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191128114251/https://physicsworld.com/a/cosmic-neutrinos-named-physics-world-2013-breakthrough-of-the-year/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[Physics World]]}}</ref> * ٢٠١٥: خەڵاتی باڵزان <ref name="BalzanPrize2015" /> * 2015: خەڵاتی جوزێپی و ڤانا کۆکۆنی لە کۆمەڵگەی فیزیایی ئەوروپی "بۆ ڕۆڵی دیدەوانی و پێشەنگی لە دۆزینەوەی نیوترینۆی دەرەوەی زەوی وزەی زۆر بەرز، کردنەوەی پەنجەرەیەکی نوێی چاودێری لەسەر گەردوون". <ref name="EPS2015">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.eps.org/blogpost/751263/213602/The-2015-EPS-HEPP-Prizes-are-announced|سەردێڕ=The 2015 EPS HEPP Prizes are announced - European Physical Society (EPS) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191128114228/https://www.eps.org/blogpost/751263/213602/The-2015-EPS-HEPP-Prizes-are-announced |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[European Physical Society]]}}</ref> * 2018: خەڵاتی برۆنۆ پۆنتێکۆرڤۆ بۆ بەشدارییەکی بەرچاو لە دروستکردنی دۆزەرەوەی ئایس کیوب و دۆزینەوەی تاقیکاری نیوترینۆی فیزیای ئەستێرەیی وزە بەرز. <ref name="dlnp.jinr.ru">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://dlnp.jinr.ru/en/175-slajdshou-na-glavnoj/647-bruno-pontecorvo-prize-2018-awards-to-professor-francis-halzen-university-of-wisconsin-madison-usa|سەردێڕ=DLNP - Лаборатория ядерных проблем им. В. П. Джелепова |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231104172552/https://dlnp.jinr.ru/en/175-slajdshou-na-glavnoj/647-bruno-pontecorvo-prize-2018-awards-to-professor-francis-halzen-university-of-wisconsin-madison-usa |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=dlnp.jinr.ru}}</ref> * ٢٠١٩: خەڵاتی یۆد لە کۆمپانیای IUPAP بۆ "سەرکردایەتی و بەشدارییە گرینگەکانی ڕێگایەکی بۆ سەرهەڵدانی فەلەکناسی نیوترینۆ پاککردەوە". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=O'Keefe, Madeleine |ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشان=https://icecube.wisc.edu/news/awards/2019/08/francis-halzen-awarded-2019-yodh-prize/|سەردێڕ=Francis Halzen awarded the 2019 Yodh Prize |وێبگە=IceCube Neutrino Observatory}}</ref> * ٢٠٢١: مەدالیای هۆمی بەبابا و خەڵاتی IUPAP و TIFR <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://iupap.org/who-we-are/internal-organization/commissions/c4-astroparticle-physics/c4-awards/|سەردێڕ=C4: Awards - IUPAP: The International Union of Pure and Applied Physics |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260921144320/https://iupap.org/who-we-are/internal-organization/commissions/c4-astroparticle-physics/c4-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> * ٢٠٢٦: مەدالیای APS بۆ دەستکەوتی ناوازە لە توێژینەوەدا <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aps.org/apsnews/2025/12/medal-francis-halzen|سەردێڕ=Francis Halzen and the search for ghost particles |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.aps.org}}</ref> * ٢٠٢٦: [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیا]] "بۆ بەشدارییە یەکلاکەرەوەکان لە ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب و دۆزینەوەی نیوترینۆی وزە بەرز کە سەرچاوەی فیزیای ئەستێرەیی" <ref name=":1" /> لە ساڵی ٢٠٠٥ لیژنەی ڕاوێژکاری ئەمریکا بۆ ناوەکانی جەمسەری باشوور ناوی Halzen Mesa (لە ناو زنجیرە چیای ئینسێل لە ڤیکتۆریا لاند, ئەنتارکتیکا)ی بە ناوی فرانسیس هالزن ناوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:5:::NO::P5_ANTAR_ID:18739|سەردێڕ=U.S. Board on Geographic Names {{!}} U.S. Geological Survey |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210602220947/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:5:::NO::P5_ANTAR_ID:18739 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=geonames.usgs.gov |زمان=en-us}}</ref> === خەڵاتی نۆبێڵ لە فیزیا === لە ساڵی ٢٠٢٦دا، هالزن [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] پێبەخشرا "بەهۆی بەشداریکردنی یەکلاکەرەوە لە ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب و دۆزینەوەی نیوترینۆی وزە بەرز و سەرچاوەی فیزیای ئەستێرەیی".<ref name=":1" /> لە ڕاگەیاندنی خەڵاتەکەدا، ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان ستایشی سەرکردایەتی زانستی هالزنی کرد لە پەرەپێدانی ئایس کیوب وەک ئامرازێک بۆ فەلەکناسی نیوترینۆ. ڕوونیکردەوە کە نیوتریۆنە وزە بەرزەکان دەتوانن ئاماژەمان پێبدەن بۆ خێراکەری تەنۆلکەی فیزیای ئەستێرەیی دوور, چونکە نیوتریۆنەکان بە مەودای گەردوونیدا دەڕۆن بەبێ ئەوەی ئاراستە بگۆڕن یان وزە لەدەست بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physics 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Halzen, Francis |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://archive.int.washington.edu/talks/S@INTtalks/Halzen_Apr_6_2021.pdf |وێبگە=archive.int.washington.edu}} (archive of talks at [https://www.int.washington.edu Institute for Nuclear Theory], U.S. Department of Energy & [[زانکۆی واشینگتن|University of Washington]]) * {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=cun1zuEQTVU|سەردێڕ=Nobel Prize Winner Francis Halzen: They Said It Would Never Work |وێبگە=[[YouTube]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=UbFB7PC_Rxk|سەردێڕ=Weekly Space Hangout: 14-DEC-2022: Chillin' with Dr. Francis Halzen, PI of IceCube |وێبگە=YouTube}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=1tcsyYqKKbE|سەردێڕ=2023 Misel Family Lecture: Professor Francis Halzen |وێبگە=YouTube}} {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Francis Halzen}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیزیک|بەلجیکا}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل]] h6kn9rnhkeutveejrpvmfb3ub3q15qi 1698652 1698194 2026-11-01T10:29:53Z Shaween 18477 1698652 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فرانسیس لویس هاڵزن''' (لەدایکبووی ٢٣ی ئازاری ١٩٤٤) فیزیازانێکی بەلجیکی-ئەمریکییە و لە هەردوو بواری فیزیای تەنۆلکەی تیۆری و تاقیکاریدا کاری کردووە، لەنێویاندا فیزیای ئەستێرەیی وزە بەرز. لە [[بەلجیکا]] لەدایکبووە، لە زانکۆی کاسۆلیکی لۆڤن خوێندوویەتی و وەک هاوکارێکی زانستی لە [[سێرن|CERN]] کاری کردووە پێش ئەوەی بچێتە ئەمریکا، لەوێ لە ساڵی ١٩٧٢ەوە مامۆستایە لە زانکۆی ویسکۆنسێن-مادیسۆن . لە ساڵی ٢٠٠١ەوە لێکۆڵەری سەرەکی و هاوبەشی وتەبێژی ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب بووە، کە گەورەترین ئامێری دۆزەرەوەی [[نووترینۆ|نیوترینۆیە]] لە جیهاندا، کە بنکەکەی لە وێستگەی جەمسەری باشووری ئەموندسن-سکۆت لە [[ئانتارکتیکا|ئەنتارکتیکایە]]. [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] ساڵی ٢٠٢٦ی وەرگرتووە "بەهۆی بەشداریکردنی یەکلاکەرەوە لە ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب و دۆزینەوەی نیوترینۆی وزە بەرز و سەرچاوەی فیزیای ئەستێرەیی".<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/halzen/facts/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physics 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261006150059/https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/halzen/facts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == [[File:Halzen-Neutel_(cropped).jpg|وێنۆک| هالزن لەگەڵ کۆپییەکی تەلەسکۆپی گالیلۆ، ساڵی ٢٠٢٥]] فرانسیس لویس هاڵزن<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Kölbel |یەکەم=David Beck und Ralf |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.tagesschau.de/wissen/physiknobelpreis-francis-halzen-100.html|سەردێڕ=Nobelpreis für Physik: Auszeichnung für Nachweis von "Geistern aus dem All" |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|زمان=de}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.finanznachrichten.de/nachrichten-2026-10/69767784-belgian-physicist-wins-nobel-prize-in-physics-for-cosmic-particle-discovery-020.htm|سەردێڕ=Belgian Physicist Wins Nobel Prize In Physics For Cosmic Particle Discovery |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=FinanzNachrichten.de |زمان=de |وتەگێڕانەوە=Copyright(c) 2026 RTTNews.com}}</ref> لە ٢٣ی ئازاری ١٩٤٤ لە شاری تیێنێن لە بەلجیکا لەدایکبووە.<ref name=":1" /> لە زانکۆی کاسۆلیکی لۆڤن لە ساڵی ١٩٦٦ بڕوانامەی ماستەر لە فیزیا و لە ساڵی ١٩٦٩ دکتۆرای بەدەستهێناوە. دیزەرتەیشنی دکتۆراکەی کە بە [[زمانی ھۆڵەندی|زمانی هۆڵەندی]] نووسراوە، بە ناوی ''Gebroken symmetrieën van hadronen – dynamica van het π N kanaal'' ("سیمیتری شکاوی هادرۆنەکان : داینامیکی کەناڵی π N") بووە. لە نێوان ساڵانی ١٩٦٩ و ١٩٧١ وەک هاوکارێکی زانستی لە [[سێرن|کۆمپانیای CERN]] کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٧٢، هالزن خوێندنی ''agrégation de l'enseignement supérieur'' ی تەواو کرد، کە لەو کاتەدا ئەو توانایە بوو کە پێویست بوو بۆ سەرکەوتن بۆ پۆستە باڵاکانی توێژینەوە و وانەوتنەوە لە زانکۆیەکی بەلجیکا.<ref name="cv">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ae-info.org/ae/Member/Halzen_Francis/CV|سەردێڕ=Academy of Europe: CV |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Academy of Europe}}</ref> == پیشە == لە ساڵی ١٩٧٢، هالزن وەک مامۆستای یاریدەدەر لە زانکۆی ویسکۆنسێن-مادیسۆن (UW)، لە ئەمریکا دەستنیشانکرا. لە ساڵی ١٩٧٧ بووەتە پرۆفیسۆری تەواو لە زانکۆی یو دبلیو. لە ساڵی ١٩٨٤ەوە بەڕێوەبەری پەیمانگای UW بووە بۆ توێژینەوەی فیزیای تەنۆلکە سەرەتاییەکان. لە ساڵی ١٩٨٧ پلەی بەرزکرایەوە بۆ کورسی بەرزی گریگۆری بریت. توێژینەوە سەرەتاییەکانی هالزن لەسەر فیزیای تەنۆلکەی تیۆری و [[فیزیکی ناوکی|فیزیای ناوکی]] بوو.{{ژێدەر پێویستە|date=October 2026}} لەگەڵ فیزیازانێکی تیۆری بەریتانی ئالان مارتن، هالزن هاوبەشی نووسینی ''کوارک و لێپتۆنەکان: خولێکی ناساندن لە فیزیای تەنۆلکە مۆدێرنەکان'' (1984) بوون، کە زۆری نەخایاند بوو بە کتێبێکی خوێندنی ستاندارد لە فیزیای تەنۆلکەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://royalsociety.org/people/alan-martin-11891/|سەردێڕ=Professor Alan Martin FRS {{!}} Royal Society Fellow |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191128114221/https://royalsociety.org/people/alan-martin-11891/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=Fellows Directory}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Halzen|یەکەم=Francis|ناونیشان=https://www.google.co.cr/books/edition/Quarks_and_Leptons/G7RvQgAACAAJ?hl=en|سەردێڕ=Quarks and Leptons: An Introductory Course in Modern Particle Physics|دوایین٢=Martin|یەکەم٢=Alan Douglas|ڕێکەوت=١٩٨٤|بڵاوکەرەوە=Wiley|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧١-٨١١٨٧-٩|زمان=en}}</ref> هەروەها هالزن بووە توێژەرێکی پێشەنگ لە فیزیای [[تیشکی گەردوونی]] و فیزیای تەنۆلکە ئەستێرەییەکان. ئەو چەندین توێژینەوەی لەسەر ناتەواوییەکانی تیشکی گەردوونی و ماددە کوارکەکان بڵاوکردۆتەوە، لەسەر پەیوەندییەکانی نێوان فیزیای تەنۆلکەکان و تیشکی گەردوونی، لەسەر تەنۆلکەکانی لە [[سووپەرنۆڤا|سوپەرنۆڤاکانەوە]]، و لەسەر بەرهەمهێنانی میون لە بارانبارینی [[تیشکی گاما|تیشکی گامای]] بەرگەهەوادا.<ref name="BalzanPrize2015">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://www.balzan.org/en/prizewinners/francis-halzen|سەردێڕ=Francis Halzen: 2015 Balzan Prize for Astroparticle Physics |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190810195205/https://www.balzan.org/en/prizewinners/francis-halzen |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[Balzan Prize|International Balzan Prize Foundation]]}}</ref> هالزن لە ساڵی ٢٠٢١ وەک پرۆفیسۆری توێژینەوەی ڤیلاس دەستنیشانکرا. {{ھەتا ڕێکەوتی|October 2026}} ئەو ئەم پۆستەی دەپارێزێت، هەروەها بەردەوامە لە ڕۆڵی بەڕێوەبەری پەیمانگای توێژینەوەی فیزیای تەنۆلکە سەرەتاییەکان و پرۆفیسۆری بەڕێز گریگۆری بریت.<ref name="cv202610">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://user-web.icecube.wisc.edu/~halzen/CV/FH_longCV_05152026.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261006222303/https://user-web.icecube.wisc.edu/~halzen/CV/FH_longCV_05152026.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref>  === ئاماندا === هاڵزن بۆ یەکەمجار زانیاری لەسەر هەوڵەکانی زانایانی ڕووسی بۆ دیاریکردنی نیوترینۆکان لە [[ئانتارکتیکا|جەمسەری باشوور]] زانی، بە بەکارهێنانی ئەنتێنەی ڕادیۆیی لە وێستگەی توێژینەوەکەیان لە جەمسەری باشوور بۆ گەڕان بەدوای پریشکی کارەبایی کە لە ئەنجامی پێکدادانی [[نووترینۆ|نیوترینۆی]] گەردوونی لەگەڵ سەهۆڵەکەدا دروست دەبێت.<ref name="NeutrinoHunters">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jayawardhana|یەکەم=Ray|ناونیشان=https://archive.org/details/neutrinohunterst0000jaya|سەردێڕ=Neutrino Hunters: The Thrilling Chase for a Ghostly Particle to Unlock the Secrets of the Universe|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=[[Scientific American]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٧٤-٢٢٠٦٣-١|بەستەری نووسەر=Ray Jayawardhana|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> دوای ئەوەی دیاری کرد کە ئەم کارلێکانە زۆر لاواز دەبن بۆ تۆمارکردن، لە ساڵی ١٩٨٧ دەستی بە کارکردن کرد لەسەر پڕۆژەی AMANDA، کە پێشنیاری ناشتنی کۆمەڵێک هەستەوەری ڕووناکی کرد لە قووڵایی سەهۆڵی جەمسەری باشوور کە ڕوون و تاریک و جێگیر و نەزۆک و دوور لە ڕووناکی پاشبنەما. ئەو دیزاینە لەسەر بنەمای بیرۆکەیەکی فیزیازانێکی سۆڤیەت مۆیسی مارکۆڤ بوو، کە لە سەرەتادا لە ساڵی ١٩٦٠ پێشنیارکرابوو بەڵام هەرگیز جێبەجێ نەکرا، بۆ گەڕان بەدوای نیوترینۆی وزە بەرزدا بە دانانی ئامێری دۆزەرەوەی چێرێنکۆڤ بۆ ناو [[دەریاچەی بایکاڵ|دەریاچەی بایکال]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://meduza.io/feature/2026/10/07/kak-nobelevskogo-laureata-po-fizike-2026-goda-vdohnovila-ideya-sovetskogo-uchenogo-pochti-70-letney-davnosti|سەردێڕ=Как нобелевского лауреата по физике 2026 года вдохновила идея советского ученого почти 70-летней давности. История открытия нейтрино — удивительных частиц из далекого космоса, обладающих невероятной энергией |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|زمان=ru}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Halzen|یەکەم=Francis|ناونیشان=https://www.balzan.org/wp-content/uploads/2022/04/ABL8-Halzen-Download.pdf|سەردێڕ=IceCube and the Discovery of High-Energy Cosmic Neutrinos|پەڕە=٣٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> ئەم تاقیکردنەوە تاقیکارییە AMANDA توانی میون و نیوترینۆی گەردوونی وزە بەرز دەستنیشان بکات، بەڵام پێوانەکانی کاریگەرییان لەسەر بوو بەهۆی دەستێوەردانی [[تیشکی گەردوونی]], هەروەها بەهۆی بڵقی هەوا لە سەهۆڵەکەدا. ئەم هۆکارانە هالزنیان قەناعەت پێکرد کە ڕیزبەندییەکی زۆر گەورەتر و قووڵتر پێویستە و لە ساڵی ٢٠٠٥دا پڕۆژەی ئاماندا بوو بە بەشێک لە پڕۆژەی جێنشینی خۆی، کە ڕوانگەی ئایسکیوب نیوترینۆیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/uploads/2026/10/advanced-physicsprize2026.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261006123354/https://www.nobelprize.org/uploads/2026/10/advanced-physicsprize2026.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|via=NobelPrize.Org}}</ref> === ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب === <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles> [[File:IceCube_Neutrino_Observatory_in_2023_02.jpg|وێنۆک| ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب لە جەمسەری باشوور]] لە ساڵی ٢٠٠٥ تیمەکەی دەستیان بە دروستکردنی پڕۆژەی ئایسکیوب کرد کە بە شێوەیەک دیزاین کرابوو کە ١٠٠ هێندەی کۆمپانیای ئاماندا گەورەتر بێت و کۆی قەبارەی پڕۆژەکە {{Cvt|1|km3}} بوو و تا {{Convert|2400|m|ft}} نێژراوە قووڵ. دوای شەش ساڵ لە دروستکردن، ئایس کیوب لە ساڵی ٢٠١١ بە تەواوی دەستی بە کارکردن کرد.<ref name="ox">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.physics.ox.ac.uk/news/icecube-celebrating-decade-discovery|سەردێڕ=IceCube: celebrating a decade of discovery {{!}} University of Oxford Department of Physics |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|via=University of Oxford Department of Physics}}</ref> گرنگترین ئەنجامی IceCube چاودێریکردنی ڕوونی پێشکەوتووی نیوترینۆی وزە بەرزەکان بوو (نزیکەی 100 هێندە وزەدارتر لەو تەنۆلکانەی کە ئەمڕۆ لە بەهێزترین ئامێری جیهان، LHC لە CERN خێراتر بوون) لە ساڵی 2013، لە سەرچاوە تا ئێستا نەناسراوەکانی دەرەوەی گەلەئەستێرەکە. ئەم دۆزینەوە هاندەری پلاندانان و پەرەپێدانی تەلەسکۆپی نیوترینۆی گەورەتر بووە، چ لە جەمسەری باشوور و چ لە قووڵایی ژێر ئاودا.<ref name="BalzanPrize2015" /> === ڕۆڵی تر === هالزن لە لیژنەی ڕاوێژکاری جۆراوجۆردا کاری کردووە، لەوانە ئەوانەی بۆ تاقیکردنەوەکانی SNO, Telescope Array و Auger-upgrade، پەیمانگای ماکس پلانک لە هایدلبێرگ و میونشن، ICRR لە زانکۆی تۆکیۆ لە ساڵانی 1983 و 1987، پانێڵی یەکەمایەتی فیزیای تەنۆلکەکانی ئەمریکا و پانێڵی ڕاوێژکاری فیزیای ئەستێرەیی تەنۆلکەکانی ApPEC لە ئەوروپا.<ref name="BalzanBio2015">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.balzan.org/en/prizewinners/francis-halzen/bio-bibliography-halzen|سەردێڕ=Francis Halzen: Bio-bibliography |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180919124240/http://www.balzan.org/en/prizewinners/francis-halzen/bio-bibliography-halzen |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Balzan Prize|International Balzan Prize Foundation]]}}</ref> == ڕێزلێنان و خەڵات == لە ساڵی ١٩٩٤، هالزن بووە هاوڕێی [[کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی|کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی]] <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.aps.org/funding-recognition/aps-fellowship?q=Francis%20Halzen&af=true|سەردێڕ=APS Fellows archive |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[American Physical Society]]}}</ref> و لە ساڵی ٢٠٢٤دا بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2024-nas-election.html|سەردێڕ=News - NAS |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240430193331/https://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2024-nas-election.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=www.nasonline.org}}</ref> هەڵبژێردرا. چەندین خەڵاتی وەرگرتووە لەوانە: * ٢٠١٣: ''خەڵاتی پێشکەوتنی ساڵ'' لەلایەن گۆڤاری ''جیهانی فیزیا'' بۆ یەکەمجار دۆزینەوەی نیوترینۆی گەردوونی لە دەرەوەی [[ڕێگای شیری|ڕێڕەوی شیری]] <ref name="PhysicsWorld2013">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Hamish Johnston |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://physicsworld.com/a/cosmic-neutrinos-named-physics-world-2013-breakthrough-of-the-year/|سەردێڕ=Cosmic neutrinos named Physics World 2013 Breakthrough of the Year |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191128114251/https://physicsworld.com/a/cosmic-neutrinos-named-physics-world-2013-breakthrough-of-the-year/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[Physics World]]}}</ref> * ٢٠١٥: خەڵاتی باڵزان <ref name="BalzanPrize2015" /> * 2015: خەڵاتی جوزێپی و ڤانا کۆکۆنی لە کۆمەڵگەی فیزیایی ئەوروپی "بۆ ڕۆڵی دیدەوانی و پێشەنگی لە دۆزینەوەی نیوترینۆی دەرەوەی زەوی وزەی زۆر بەرز، کردنەوەی پەنجەرەیەکی نوێی چاودێری لەسەر گەردوون". <ref name="EPS2015">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠١٥|ناونیشان=https://www.eps.org/blogpost/751263/213602/The-2015-EPS-HEPP-Prizes-are-announced|سەردێڕ=The 2015 EPS HEPP Prizes are announced - European Physical Society (EPS) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191128114228/https://www.eps.org/blogpost/751263/213602/The-2015-EPS-HEPP-Prizes-are-announced |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=[[European Physical Society]]}}</ref> * 2018: خەڵاتی برۆنۆ پۆنتێکۆرڤۆ بۆ بەشدارییەکی بەرچاو لە دروستکردنی دۆزەرەوەی ئایس کیوب و دۆزینەوەی تاقیکاری نیوترینۆی فیزیای ئەستێرەیی وزە بەرز. <ref name="dlnp.jinr.ru">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://dlnp.jinr.ru/en/175-slajdshou-na-glavnoj/647-bruno-pontecorvo-prize-2018-awards-to-professor-francis-halzen-university-of-wisconsin-madison-usa|سەردێڕ=DLNP - Лаборатория ядерных проблем им. В. П. Джелепова |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231104172552/https://dlnp.jinr.ru/en/175-slajdshou-na-glavnoj/647-bruno-pontecorvo-prize-2018-awards-to-professor-francis-halzen-university-of-wisconsin-madison-usa |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=dlnp.jinr.ru}}</ref> * ٢٠١٩: خەڵاتی یۆد لە کۆمپانیای IUPAP بۆ "سەرکردایەتی و بەشدارییە گرینگەکانی ڕێگایەکی بۆ سەرهەڵدانی فەلەکناسی نیوترینۆ پاککردەوە". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=O'Keefe, Madeleine |ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشان=https://icecube.wisc.edu/news/awards/2019/08/francis-halzen-awarded-2019-yodh-prize/|سەردێڕ=Francis Halzen awarded the 2019 Yodh Prize |وێبگە=IceCube Neutrino Observatory}}</ref> * ٢٠٢١: مەدالیای هۆمی بەبابا و خەڵاتی IUPAP و TIFR <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشان=https://iupap.org/who-we-are/internal-organization/commissions/c4-astroparticle-physics/c4-awards/|سەردێڕ=C4: Awards - IUPAP: The International Union of Pure and Applied Physics |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260921144320/https://iupap.org/who-we-are/internal-organization/commissions/c4-astroparticle-physics/c4-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> * ٢٠٢٦: مەدالیای APS بۆ دەستکەوتی ناوازە لە توێژینەوەدا <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.aps.org/apsnews/2025/12/medal-francis-halzen|سەردێڕ=Francis Halzen and the search for ghost particles |ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=www.aps.org}}</ref> * ٢٠٢٦: [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیا]] "بۆ بەشدارییە یەکلاکەرەوەکان لە ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب و دۆزینەوەی نیوترینۆی وزە بەرز کە سەرچاوەی فیزیای ئەستێرەیی" <ref name=":1" /> لە ساڵی ٢٠٠٥ لیژنەی ڕاوێژکاری ئەمریکا بۆ ناوەکانی جەمسەری باشوور ناوی Halzen Mesa (لە ناو زنجیرە چیای ئینسێل لە ڤیکتۆریا لاند, ئەنتارکتیکا)ی بە ناوی فرانسیس هالزن ناوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:5:::NO::P5_ANTAR_ID:18739|سەردێڕ=U.S. Board on Geographic Names {{!}} U.S. Geological Survey |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210602220947/https://geonames.usgs.gov/apex/f?p=gnispq:5:::NO::P5_ANTAR_ID:18739 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=geonames.usgs.gov |زمان=en-us}}</ref> === خەڵاتی نۆبێڵ لە فیزیا === لە ساڵی ٢٠٢٦دا، هالزن [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] پێبەخشرا "بەهۆی بەشداریکردنی یەکلاکەرەوە لە ڕوانگەی نیوترینۆی ئایس کیوب و دۆزینەوەی نیوترینۆی وزە بەرز و سەرچاوەی فیزیای ئەستێرەیی".<ref name=":1" /> لە ڕاگەیاندنی خەڵاتەکەدا، ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان ستایشی سەرکردایەتی زانستی هالزنی کرد لە پەرەپێدانی ئایس کیوب وەک ئامرازێک بۆ فەلەکناسی نیوترینۆ. ڕوونیکردەوە کە نیوتریۆنە وزە بەرزەکان دەتوانن ئاماژەمان پێبدەن بۆ خێراکەری تەنۆلکەی فیزیای ئەستێرەیی دوور, چونکە نیوتریۆنەکان بە مەودای گەردوونیدا دەڕۆن بەبێ ئەوەی ئاراستە بگۆڕن یان وزە لەدەست بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physics 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * {{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Halzen, Francis |ڕێکەوت=٦ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://archive.int.washington.edu/talks/S@INTtalks/Halzen_Apr_6_2021.pdf |وێبگە=archive.int.washington.edu}} (archive of talks at [https://www.int.washington.edu Institute for Nuclear Theory], U.S. Department of Energy & [[زانکۆی واشینگتن|University of Washington]]) * {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=cun1zuEQTVU|سەردێڕ=Nobel Prize Winner Francis Halzen: They Said It Would Never Work |وێبگە=[[YouTube]]}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=UbFB7PC_Rxk|سەردێڕ=Weekly Space Hangout: 14-DEC-2022: Chillin' with Dr. Francis Halzen, PI of IceCube |وێبگە=YouTube}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=1tcsyYqKKbE|سەردێڕ=2023 Misel Family Lecture: Professor Francis Halzen |وێبگە=YouTube}} {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Francis Halzen}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیزیک|بەلجیکا}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٤]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل]] rl8ilysq87dl128xrqjepez2to84qo7 0 305733 1698154 1697985 2026-10-31T12:06:23Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698154 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زانا |ناو = کارل ئەلێکساندەر دیسیرۆس |وێنە = Karl Deisseroth in 2025 Updated.jpg |قەبارەی وێنە = |لێدوان = دیسیرۆس لە ساڵی ٢٠٢٥ |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{nowrap|{{birth date and age|1971|11|18}}}} |شوێنی لەدایکبوون = [[بۆستن]]، U.S.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Karl Deisseroth Facts |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/deisseroth/facts/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Nobel Prize|The Nobel Prize]]}}</ref> |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |نیشتەجێ = |سەردەم = |نەتەوە = |بواری زانستی = بەکالۆریۆسی هونەرەکان لە [[زانکۆی ھارڤارد]]، دکتۆری پزیشکی–دکتۆریای زانستی لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] |شوێنی کار = |شوێنی بڕوانامە = |ناونیشانی تێز = |ماڵپەڕی تێز = |ساڵی تێز = |ڕاوێژکاری دکتۆرا = |ڕاوێژکاری پەیمانگا = |قوتابیانی دکتۆرا = |قوتابییە دیارەکان = |ناسراو بەھۆی = ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە (لەوانەش CLARITY و STARmap) |کاریگەر بووە بە = |کاریگەری بووە لەسەر = * پەیەزانست * دەروونپزیشکی * ئەندازیاریی زیندەوەری |خەڵاتەکان = * خەڵاتی و. ئەلدن سپێنسەر (2011) * خەڵاتی زانستی پزیشکیی کێیۆ (٢٠١٤) * خەڵاتی ناوەندی پزیشکیی ئەلبەنی (٢٠١٥) * خەڵاتی سنوورەکانی زانست لە دامەزراوەی BBVA (2015) * خەڵاتی پێشکەوتنی بەرچاو لە زانستەکانی ژیان (2016) * خەڵاتی کیۆتۆ (2018) * خەڵاتەکانی هاینەکەن (2020) * خەڵاتی ئەلبەرت لاسکەر بۆ توێژینەوەی بنەڕەتیی پزیشکی (2021) * خەڵاتی لوئیزا گرۆس هۆرڤیتز (2022) * خەڵاتی ژاپۆن (2023) * [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی]] (2026) |واژوو = |لێدوانی واژوو = |ماڵپەر = {{Official URL}} |تێبینی = |خێزان = میشێل مۆنجێ }} '''کارل ئەلێکساندەر دیسیرۆس''' (بە ئینگلیزی: Karl Alexander Deisseroth ) لە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٧١ لە دایکبووە، زانا و پزیشکی ئەمریکییە. پرۆفیسۆری ئەندازیاری زیندوو لە دامەزراوەی دی ئێچ چێن و مامۆستای [[دەروونپزیشکی|دەروونی]] و زانستە ڕەفتارییەکانە لە [[زانکۆی ستانفۆرد]]. لە ساڵی 2026 بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] پێبەخشرا بەهۆی کارەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیکدا.<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261005094452/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> ئەو بە پەرەپێدانی تەکنەلۆژیاکانی کیمیای هایدرۆجیل-شانە (بۆ نموونە، CLARITY و STARmap) و ئۆپتۆجینێتیک ناسراوە، و بە بەکارهێنانی ستراتیژییەکانی بینایی و بۆماوەیی یەکگرتوو بۆ لێکۆڵینەوە لە کارکردنی ئاسایی بازنەی دەماری و تێکچوونی کارکردن لە [[پەشێویی دەروونی|نەخۆشییە]] دەمار و دەروونییەکان. لە ساڵی ٢٠١٩دا، دیسێرۆت بە ئەندامی ئەکادیمیای نیشتمانی ئەندازیاری ئەمریکا هەڵبژێردرا بەهۆی دۆزینەوەکانی و کۆنترۆڵکردنی سیگناڵە دەمارییەکانی بنەمای ڕەفتاری ئاژەڵان لە تەندروستی و نەخۆشیدا، بە بەکارهێنانی ئامرازە گەردیلەیی و بیناییەکان. هەروەها ئەندامی ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکانی ئەمریکا و [[ئەکادیمیای نەتەوەییی پزیشکی|ئەکادیمیای نیشتمانی پزیشکی]] ئەمریکایە . لە ساڵی ٢٠٢٦دا بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] لەگەڵ جۆرج ناگل و پیتەر هێگمان پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەکانیان سەبارەت بە کەناڵە ئایۆنییە دەروازە ڕووناکییەکان و ئۆپتۆجینێتیک".<ref name="NobelPrize.org" /> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == کارل دیسێرۆت لە شاری بۆستن لەدایکبووە و دواتر لە شاری هیوستن ژیاوە و لە ساڵی ١٩٨٨ لە قوتابخانەی سانت جۆن دەرچووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/deisseroth/facts/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Nobel Prize|The Nobel Prize]]}}</ref> [[زانکۆی ھارڤارد|لە زانکۆی هارڤارد]] خوێندوویەتی و لە ساڵی ١٩٩٢ بەکالۆریۆسی لە زانستە بایۆکیمیاییەکان بەدەستهێناوە. ڕووی لە [[زانکۆی ستانفۆرد|ستانفۆرد]] کرد و لە ساڵی ١٩٩٨ دکتۆرای لە [[پەیەزانست|زانستی دەمار]] لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] بەدەستهێنا، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٠ دکتۆرای لە زانستی دەمار<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> کاری ڕاهێنانی پزیشکی و نیشتەجێبوونی [[دەروونپزیشکی|دەروونی]] لە زانکۆی ستانفۆرد لە قوتابخانەی پزیشکی تەواو کردووە .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://med.stanford.edu/profiles/karl-deisseroth|سەردێڕ=Karl Deisseroth {{!}} Stanford Medicine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250913145137/https://med.stanford.edu/profiles/karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=CAP Profiles}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/karl-deisseroth-4gxnxv/|سەردێڕ=Karl Deisseroth – NAS |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=nasonline.org}}</ref> == پیشەی ئەکادیمی == دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە سەرکردایەتی تاقیگەکەی لە زانکۆی ستانفۆرد کردووە.{{ژێدەر پێویستە|date=January 2022}} وەک پزیشکێکی چاودێر لە نەخۆشخانە و کلینیکەکانی ستانفۆرد خزمەت دەکات و لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە سەر بە پەیمانگای پزیشکی هاوارد هیوز<ref name="HHMI Bio">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.hhmi.org/scientists/karl-deisseroth|سەردێڕ=Karl Deisseroth {{!}} HHMI Investigator {{!}} 2014-Present |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190422055427/https://www.hhmi.org/scientists/karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=HHMI.org}}</ref> لە نێوان ساڵانی ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٩ مامۆستای یاریدەدەری بیانی بووە لە پەیمانگای کارۆلینسکای سوید.<ref name="e214">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://embc.embs.org/2016/karl-deisseroth/|سەردێڕ=Karl Deisseroth, M.D., Ph.D. {{!}} EMBC 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260418134049/https://embc.embs.org/2016/karl-deisseroth/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=EMBC 2016}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ کتێبێکی بە ناوی ''پێشبینییەکان: چیرۆکێک لە هەستەکانی مرۆڤ'' نووسیوە، کە لەلایەن Random House بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا سەرچاوەی [[کوڵوکۆ|هەستەکانی مرۆڤی]] لەڕێگەی بەریەککەوتنی کەسییەوە لەگەڵ نەخۆشانی دەروونی دەمارەکاندا کۆڵیەوە.<ref name="Deisseroth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Deisseroth|یەکەم=Karl|ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.com/books/600209/projections-by-karl-deisseroth/|سەردێڕ=Projections|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Random House|ژپنک=٩٧٨-١-٩٨٤٨-٥٣٦٩-١|شوێنی بڵاوکردنەوە=New York|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220118120111/https://www.penguinrandomhouse.com/books/600209/projections-by-karl-deisseroth/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == توێژینەوەی ئەکادیمی == === ئۆپتۆجینێتیک === [[File:2026-Nobel-Prize-Channelrhodopsin-Hegasy_Illustration.png|وێنۆک|350x350پیکسڵ| خەڵاتی نۆبڵ ٢٠٢٦ بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک]] دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠٠٦دا ناوی ئەم بوارەی ناونا " ئۆپتۆجینێتیک " و بەدواداچوونی بۆ پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای ئۆپتۆجینێتیک کرد، کە بووە هۆی چەندین بەکارهێنانی، لەوانەش لە بواری دەروونی و دەماردا . لە ساڵی ٢٠١٠ گۆڤاری ''Nature Methods'' ناوی ئۆپتۆجینێتیکی بە "میتۆدی ساڵ" ناوبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Method of the Year 2010 |journal=Nature Methods |بەرگ=٨|issue=1 |پەڕە=١|doi=10.1038/nmeth.f.321 |doi-access=free}}</ref> بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک، دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠١٠ خەڵاتی ناکاسۆنی وەرگرت؛ لە ساڵی ٢٠١٣ خەڵاتی لۆنسبێری و خەڵاتی دیکسۆن لە زانستدا؛ لە ساڵی ٢٠١٤ خەڵاتی زانستی پزیشکی کییۆ؛ و لە ساڵی ٢٠١٥ خەڵاتی ئەلبانی، خەڵاتی لوری، خەڵاتی دیکسۆن لە بواری پزیشکیدا، و خەڵاتی پێشکەوتن لە زانستەکانی ژیاندا .<ref name="breakthroughprize1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://breakthroughprize.org/Laureates/2|سەردێڕ=2026 Breakthrough Prize in Life Sciences Laureates |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181212163208/https://breakthroughprize.org/Laureates/2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> هەروەها خەڵاتی سنوورەکانی زانیاری دامەزراوەی BBVA لە ساڵی ٢٠١٥ لە بواری پزیشکی بایۆلۆجی وەرگرتووە، بە هاوبەشی لەگەڵ ئێدوارد بۆیدن و جیرۆ میزنبۆک . لە ساڵی ٢٠١٦دا، دیسێرۆت خەڵاتی ماسری لەگەڵ پیتەر هێگمان و میزنبۆک وەرگرت بۆ "ئۆپتۆجینێتیک، تەکنەلۆژیایەک کە ڕووناکی بەکاردەهێنێت بۆ کۆنترۆڵکردنی خانەکانی ناو شانە زیندووەکان".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://keck.usc.edu/massry-prize/wp-content/uploads/sites/168/2016/06/Flyer_Massry-2016.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190129232800/https://keck.usc.edu/massry-prize/wp-content/uploads/sites/168/2016/06/Flyer_Massry-2016.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=keck.usc.edu}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا، دیسێرۆت و هێگمان خەڵاتی هارڤییان لە کۆمپانیای تەکنیۆن لە ئیسرائیل وەرگرت "بەهۆی دۆزینەوەی مۆلیکولەکانی ئۆپسین، کە بەشدارن لە هەستکردن بە ڕووناکی لە وردە زیندەوەراندا، و کارە پێشەنگەکانیان لە بەکارهێنانی ئەم ئۆپسینانە بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک".<ref name="harveypz.net.technion.ac.il">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/|سەردێڕ=Prize Winners – Harvey Prize {{!}} פרס הארווי |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205084658/https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> پاشان دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠١٨دا بەرزترین خەڵاتی تایبەتی ژاپۆن، خەڵاتی کیۆتۆی پێبەخشرا، بەهۆی "دۆزینەوەی ئۆپتۆجینێتیک و پەرەپێدانی زانستی دەمارەکانی سیستەمی هۆکارەکان"، بووە گەنجترین وەرگری خەڵاتەکە تا ئێستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kyotoprize-us.org/announcement-of-the-2018-kyoto-prize-laureates/|سەردێڕ=2018 Kyoto Prize Laureates received their Awards on November 10 {{!}} Kyoto Prize USA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190322023829/http://kyotoprize-us.org/announcement-of-the-2018-kyoto-prize-laureates/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩دا، دیسێرۆت، هیگمان، بۆیدن و میزنبۆک خەڵاتی دامەزراوەی وارن ئەلپێرتیان بەدەستهێنا.<ref name="warrenalpert.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://warrenalpert.org/news/2019-warren-alpert-prize-recipients-announced|سەردێڕ=2019 Warren Alpert Prize Recipients Announced {{!}} Warren Alpert Foundation Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210814231223/https://warrenalpert.org/news/2019-warren-alpert-prize-recipients-announced |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=warrenalpert.org}}</ref> لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٢٠، دیسێرۆت خەڵاتی هاینکێنی لە ئەکادیمیای هونەر و زانستی شاهانەی هۆڵەندا وەرگرت، "بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک - شێوازێک بۆ کاریگەریکردن لەسەر چالاکیی خانە دەمارییەکان بە ڕووناکی".<ref name="News Center 2020">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://med.stanford.edu/news/all-news/2020/06/karl-deisseroth-wins-2020-heineken-prize-for-medicine.html|سەردێڕ=Karl Deisseroth wins 2020 Heineken Prize for Medicine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220723201754/https://med.stanford.edu/news/all-news/2020/06/karl-deisseroth-wins-2020-heineken-prize-for-medicine.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=News Center}}</ref> هەروەها دیسێرۆت بە بەدەستهێنانی تێگەیشتن لە کونیلەی کەناڵی ئایۆنی دەروازەی ڕووناکی خودی کەناڵرۆدۆپسین ناسراوە، لە ڕێگەی پێکهاتە بلورییە سەرەتاییە ڕوونی بەرزەکانی تیمەکەی لە کاتیۆن و کەناڵرۆدۆپسینەکانی هێڵکاری ئەنیون <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kim YS |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Crystal Structure of the Natural Anion-Conducting Channelrhodopsin GtACR1 |journal=Nature |بەرگ=٥٦١|issue=7723 |پەڕەکان=٣٤٣–٣٤٨|bibcode=2018Natur.561..343K |doi=10.1038/s41586-018-0511-6 |pmc=٦٣٤٠٢٩٩|pmid=٣٠١٥٨٦٩٦}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kato HE |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Crystal Structure of the Channelrhodopsin Light-Gated Cation Channel |journal=Nature |بەرگ=٣٦٥|issue=6453 |پەڕەکان=٣٦٩–٧٤|bibcode=2012Natur.482..369K |doi=10.1038/nature10870 |pmc=٤١٦٠٥١٨|pmid=٢٢٢٦٦٩٤١}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kato HE |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Structural mechanisms of selectivity and gating in anion channelrhodopsins |journal=Nature |بەرگ=٥٦١|issue=7723 |پەڕەکان=٣٤٩–٣٥٤|bibcode=2018Natur.561..349K |doi=10.1038/s41586-018-0504-5 |pmc=٦٣١٧٩٩٢|pmid=٣٠١٥٨٦٩٧}}</ref> و لە ڕێگەی جەستەیەکی کارکردی پێکهاتە/کارایی دۆزینەوەی میکانیزمەکانی جووڵەی کەناڵرۆدۆپسین، هەڵبژاردنی ئایۆن، و هەڵبژاردنی ڕەنگ، پێکەوە هاوکارە بەردەوامەکەی پیتەر هێگمان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K |دوایین٢=Hegemann P |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=The Form and Function of Channelrhodopsin |journal=Science |بەرگ=٣٥٧|issue=6356 |bibcode=2017Sci...35765544D |doi=10.1126/science.aan5544 |pmc=٥٧٢٣٣٨٣|pmid=٢٨٩١٢٢١٥|article-number=eaan5544}}</ref> هەرچەندە یەکەم توێژینەوە کە لەلایەن هاوتاکانەوە پێداچوونەوەی بۆ کراوە<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Boyden ES |دوایین٢=Zhang F |دوایین٣=Bamberg E |دوایین٤=Nagel G |دوایین٥=Deisseroth K |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity |journal=Nature Neuroscience |بەرگ=٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢٦٣–٨|doi=10.1038/nn1525 |pmid=١٦١١٦٤٤٧|s2cid=6809511}}</ref> کە چالاکبوونی دەمارەکان بە کەناڵرۆدۆپسین نیشان دەدات لە تاقیگەی خۆیەوە بووە لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٥، بەڵام دیسێرۆت جەختی لەوە کردووەتەوە کە زۆرێک لە "تاقیگەی پێشەنگ لە سەرانسەری جیهان"<ref name="Deisseroth K. 1213–25">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K. |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Optogenetics: 10 years of microbial opsins in neuroscience |journal=Nature Neuroscience |بەرگ=١٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢١٣–٢٥|doi=10.1038/nn.4091 |pmc=٤٧٩٠٨٤٥|pmid=٢٦٣٠٨٩٨٢}}</ref> هەروەها کاریان لەسەر بیرۆکەکە دەکرد و توێژینەوەکانیان لە ماوەی ساڵی دواتردا بڵاوکردەوە؛ ئەو ئاماژە بە ستیفان هێرلیتز<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Li X |دوایین٢=Gutierrez DV |دوایین٣=Hanson MG |دوایین٤=Han J |دوایین٥=Mark MD |دوایین٦=Chiel H |دوایین٧=Hegemann P |دوایین٨=Landmesser LT |دوایین٩=Herlitze S |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Fast Noninvasive Activation and Inhibition of Neural and Network Activity by Vertebrate Rhodopsin and Green Algae Channelrhodopsin |journal=Proc Natl Acad Sci USA |بەرگ=١٠٢|issue=49 |پەڕەکان=١٧٨١٦–٢١|bibcode=2005PNAS..10217816L |doi=10.1073/pnas.0509030102 |pmc=١٢٩٢٩٩٠|pmid=١٦٣٠٦٢٥٩|doi-access=free}}</ref> و ئەلێکساندەر گۆتشاڵک/جۆرج ناگێل دەکات،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Nagel G |دوایین٢=Brauner M |دوایین٣=Liewald J |دوایین٤=Adeishvili N |دوایین٥=Bamberg E |دوایین٦=Gottschalk A |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Light activation of channelrhodopsin-2 in excitable cells of Caenorhabditis elegans triggers rapid behavioral responses |journal=Current Biology |بەرگ=١٥|issue=24 |پەڕەکان=٢٢٧٩–٢٢٨٤|bibcode=2005CBio...15.2279N |doi=10.1016/j.cub.2005.11.032 |pmid=١٦٣٦٠٦٩٠|s2cid=7036529 |doi-access=free}}</ref> کە توێژینەوەکانیان لە کۆتاییەکانی ٢٠٠٥ بڵاوکردەوە، و هیرۆمو یاڤۆ <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ishizuka T |دوایین٢=Kakuda M |دوایین٣=Araki R |دوایین٤=Yawo H |ڕێکەوت=٢٠٠٦|سەردێڕ=Kinetic Evaluation of Photosensitivity in Genetically Engineered Neurons Expressing Green Algae Light-Gated Channels |journal=Neuroscience Research |بەرگ=٥٤|issue=2 |پەڕەکان=٨٥–٩٤|doi=10.1016/j.neures.2005.10.009 |pmid=١٦٢٩٨٠٠٥|s2cid=17576414}}</ref> و ژو-هوا پان،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bi A |دوایین٢=Cui J |دوایین٣=Ma Y |دوایین٤=Olshevskaya E |دوایین٥=Pu M |دوایین٦=Dizhoor A |دوایین٧=Pan Z |ڕێکەوت=٢٠٠٦|سەردێڕ=Ectopic expression of a microbial-type rhodopsin restores visual responses in mice with photoreceptor degeneration |journal=Neuron |بەرگ=٥٠|issue=1 |پەڕەکان=٢٣–٣٣|doi=10.1016/j.neuron.2006.02.026 |pmc=١٤٥٩٠٤٥|pmid=١٦٦٠٠٨٥٣}}</ref> کە توێژینەوە سەرەتاییەکانیان لە ساڵی ٢٠٠٦دا بڵاوکردەوە (تێبینی سەرەتایی پان بۆ چالاکبوونی بینایی دەمارەکانی تۆڕەی چاو کە دەربڕینی کەناڵی ڕۆدۆپسین لە مانگی ئابدا ڕوویدا 2004، بەپێی پان، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.statnews.com/2016/09/01/optogenetics/|سەردێڕ=He may have invented one of neuroscience’s biggest advances. But you’ve never heard of him |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210326075219/https://www.statnews.com/2016/09/01/optogenetics/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=STAT |زمان=en-US}}</ref> نزیکەی مانگێک دوای چاودێری سەرەتایی دیسێرۆت). دیسێرۆت لاپەڕەکانی دەفتەرەکانی سەرەتای مانگی تەمموزی ٢٠٠٤ی تاقیکردنەوە سەرەتاییەکەی بڵاوکردۆتەوە کە چالاکبوونی ڕووناکی دەمارەکانی دەربڕینی کەناڵرۆدۆپسین نیشان دەدات. <ref name="Deisseroth K. 1213–25" /> هەروەها دیسێرۆت ئاماژەی بەوەدا <ref name="Deisseroth K. 1213–25" /> کە تاقیکردنەوەیەکی پێشتر ڕوویداوە و لەلایەن هێبەرل و بولدتەوە لە ساڵی ١٩٩٤ بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا دەربڕینی نایەکسانی کارایی بەکتریاهۆدۆپسینێک بۆ ڕۆیشتنی ئایۆنی چالاککراوی ڕووناکی لە سیستەمێکی نادەماری (مەعجوون)دا بڵاوکراوەتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Hoffman A |دوایین٢=Hildebrandt V |دوایین٣=Heberle J |دوایین٤=Buldt G |ڕێکەوت=١٩٩٤|سەردێڕ=Photoactive mitochondria: in vivo transfer of a light-driven proton pump into the inner mitochondrial membrane of Schizosaccharomyces pombe |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. USA |بەرگ=٩١|issue=20 |پەڕەکان=٩٣٦٧–٩٣٧١|bibcode=1994PNAS...91.9367H |doi=10.1073/pnas.91.20.9367 |pmc=٤٤٨١٣|pmid=٧٩٣٧٧٧١|doi-access=free}}</ref> ئۆپتۆجینێتیک لەگەڵ ئۆپسینەکانی میکرۆبی وەک تەکنەلۆژیایەکی گشتی بۆ زانستی دەمار تەنها بە پەرەپێدانی تەواوی ستراتیژییە گشتگیرەکان بۆ ئامانجکردنی ئۆپسینەکان و ڕووناکی بۆ خانە تایبەتەکان لە ئاژەڵە ڕەفتارەکاندا بە سوودوەرگرتن لە جیناتیکی دەمارەیی Cre-lox کە لەلایەن جۆ تسین لە ساڵانی نەوەدەکاندا پەرەی پێدراوە، چالاک بوو.<ref name="Deisseroth K. 1213–25" /><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Joe Z. Tsien |display-authors=etal |ساڵ=١٩٩٦|سەردێڕ=Subregion- and cell type-restricted gene knockout in mouse brain |journal=Cell |بەرگ=٨٧|issue=7 |پەڕەکان=١٣١٧–١٣٢٦|doi=10.1016/S0092-8674(00)81826-7 |pmid=٨٩٨٠٢٣٧|s2cid=863399 |doi-access=free}}</ref> === کەرەستەی کارایی === هەروەها دیسێرۆت بە چینێکی جیاوازی داهێنانی تەکنەلۆژی ناسراوە. گروپەکەی ڕێگەی کیمیایییان بۆ کۆکردنەوەی ماددە کاراییەکانی ناو شانە بایۆلۆژییەکان پەرەپێداوە. ئەم ڕێگایە کۆمەڵێک بەکارهێنانی هەیە، لەوانە لێکۆڵینەوە لە پێکهاتەی گەردیلەیی و وایەرکردنی خانەکان لە ناو مێشکی تەواودا. لە ساڵی ٢٠١٣دا، دیسێرۆت نووسەری باڵای توێژینەوەیەک بوو کە باسی فۆڕمی سەرەتایی ئەم شێوازە دەکات، بە ناوی CLARITY (لەگەڵ تیمێک کە نووسەری یەکەم کوانگون چۆنگ، هاوڕێی پۆست دکتۆرا لە تاقیگەکەیدا، و زانای دەمار ڤیڤیانا گرادینارو لەخۆگرتبوو). ئەم شێوازە شانە بایۆلۆژییەکان، وەک مێشکی شیردەرەکان، دەکاتە نیمچە ڕووناک و دەستڕاگەیشتن بە پشکنەرە گەردیلەییەکان. CLARITY <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Main_Page |وێبگە=wiki.claritytechniques.org}}</ref> بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارهێنراوە، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Journal_Articles |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200226003053/http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Journal_Articles |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=wiki.claritytechniques.org}}</ref> و چەندین جۆری لەسەر HTC بنەڕەتی  بڕبڕەی پشت لە تاقیگەکانی تریشدا لە ساڵی 2013ەوە پەرەی پێدراوە (پێداچوونەوە لە <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Viviana Gradinaru |دوایین٢=Jennifer Treweek |دوایین٣=Kristin Overton |دوایین٤=Karl Deisseroth |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Hydrogel-tissue chemistry: principles and applications |journal=Annual Review of Biophysics |بەرگ=٤٧|پەڕەکان=٣٥٥–٣٧٦|doi=10.1146/annurev-biophys-070317-032905 |pmc=٦٣٥٩٩٢٩|pmid=٢٩٧٩٢٨٢٠}}</ref> ). تایبەتمەندییەکی سەرەکیی HTC ئەوەیە کە هایبریدی هایدرۆجیل-شانە "دەبێتە ژێرخانێک بۆ لێکۆڵینەوەی کیمیایی و بینایی لە داهاتوودا کە دەتوانرێت بە شێوازی نوێ لێکۆڵینەوەی لەسەر بکرێت و دەستکاری بکرێت". <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl" /> بۆ نموونە، جۆرەکانی HTC ئێستا باشترکردنی لەنگەری و گەورەکردنی RNA، گۆڕانکاری قەبارەی گەڕاوە (گرژبوونەوە یان فراوانبوون) چالاک دەکەن )، و ڕێکخستن لە شوێنی خۆیدا (پێداچوونەوە لە <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl" /> ). بە تایبەتی، STARmap جۆرێکی HTC یە کە ڕێگە بە خوێندنەوەی ترانسکریپتۆمیکی ڕوونی خانەیی سێ ڕەهەندی دەدات لە ناو شانە تەواوەکاندا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Wang, X |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Three-dimensional intact-tissue sequencing of single-cell transcriptional states |journal=Science |بەرگ=٣٦١|issue=6400 |doi=10.1126/science.361.6400.375-I |pmc=٦٣٣٩٨٦٨|pmid=٢٩٩٣٠٠٨٩}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Thomas Knopfel |ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Neurotechnology to address big questions |journal=Science |بەرگ=٣٦١|issue=6400 |پەڕەکان=٣٢٨–٣٢٩|bibcode=2018Sci...361..328K |doi=10.1126/science.aau4705 |pmid=٣٠٠٤٩٨٦٢|s2cid=50787948 |hdl-access=free}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.starmapresources.com/|سەردێڕ=와이즈토토 — 분석 자료·공식 사이트 확인 가이드 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503082015/https://www.starmapresources.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=STARmap Resources}}</ref> ) == ژیانی کەسی == دیسێرۆت هاوسەرگیری لەگەڵ زانای دەمار میشێل مۆنجە کردووە، کە چوار منداڵی لەگەڵدایە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://brainprize.org/winners/cancer-neuroscience-2025/michelle-monje |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250307161033/https://brainprize.org/winners/cancer-neuroscience-2025/michelle-monje |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=The Brain Prize}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne|سەردێڕ=Love means sharing the champagne |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250520190927/https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=news.stanford.edu}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Godwin |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.theguardian.com/books/2021/jun/12/neuroscientist-karl-deisseroth-coronavirus-has-changed-us-all|سەردێڕ=Neuroscientist Karl Deisseroth: ‘Coronavirus has changed us all’ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=The Guardian}}</ref> هەروەها کوڕێکی هەیە لە پەیوەندییەکی پێشوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne|سەردێڕ=Love means sharing the champagne |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250520190927/https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=news.stanford.edu |وتەگێڕانەوە=''Michelle: And then the oldest, who is my stepson, is 25 now. He’s an MD-PhD student at Baylor.''}}</ref> == لیستەکان == === لیستی بڵاوکراوە هەڵبژێردراوەکان === دیسێرۆت کارێکی کاریگەری لەسەر ئۆپتۆجینێتیک و شێوازەکانی بازنەی دەمار و تەکنیکەکانی پاککردنەوەی شانە بڵاوکردۆتەوە، لە هەمان کاتدا لەبارەی زانستی دەمارەوە بۆ ئامادەبووانی گشتی نووسیوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Boyden |یەکەم=Edward S |دوایین٢=Zhang |یەکەم٢=Feng |دوایین٣=Bamberg |یەکەم٣=Ernst |دوایین٤=Nagel |یەکەم٤=Georg |دوایین٥=Deisseroth |یەکەم٥=Karl |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/nn1525 |journal=Nature Neuroscience |زمان=en |بەرگ=٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢٦٣–١٢٦٨|doi=10.1038/nn1525 |issn=1097-6256 |pmid=١٦١١٦٤٤٧|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Chung |یەکەم=Kwanghun |دوایین٢=Deisseroth |یەکەم٢=Karl |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=CLARITY for mapping the nervous system |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/nmeth.2481 |journal=Nature Methods |زمان=en |بەرگ=١٠|issue=6 |پەڕەکان=٥٠٨–٥١٣|doi=10.1038/nmeth.2481 |issn=1548-7091 |pmid=٢٣٧٢٢٢١٠|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth |یەکەم=Karl |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Optogenetics: 10 years of microbial opsins in neuroscience |journal=Nature Neuroscience |زمان=en |بەرگ=١٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢١٣–١٢٢٥|doi=10.1038/nn.4091 |issn=1097-6256 |pmc=٤٧٩٠٨٤٥|pmid=٢٦٣٠٨٩٨٢}}</ref> ==== ئەکادیمی ==== * بۆیدن، ئی ئێس؛ ژانگ، ف.؛ بامبێرگ، ئی.؛ ناگێل، گ.؛ دیسێرۆس، ک. (٢٠٠٥). "کۆنترۆڵی بینایی چالاکیی دەمارەکان بە پێوەرە کاتییەکەی میلی چرکە، بە ئامانجی جیناتی." ''زانستی دەمارەکانی سروشت'' . 8: 1263–1268. * چۆنگ، ک.؛ دیسێرۆس، ک. (٢٠١٣). “ڕوونی بۆ نەخشەکێشانی سیستەمی دەمار.” ''شێوازەکانی سروشت'' . 10: 508–513. * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٥). "ئۆپتۆجینێتیک: 10 ساڵ ئۆپسینی میکرۆبی لە زانستی دەماردا." ''زانستی دەمارەکانی سروشت'' . 18: 1213–1225. ==== نووسینی گشتی ==== * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٠). “کۆنتڕۆڵکردنی مێشک بە ڕووناکی.” ''زانستی ئەمریکی'' . * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٦). “دروستکردنی مێشکێکی بینین.” ''زانستی ئەمریکی'' . === لیستی ڕێزلێنان و خەڵاتەکان === دوو خەڵاتی سەرەکی گرنگییەکی تایبەتیان بە کارەکانی دیسێرۆت دا لەسەر ڕوونکردنەوەی پێکهاتە و کارکردنی کەناڵە ئایۆنییە دەروازە ڕووناکییەکان- خەڵاتی هارڤی ٢٠١٦ بۆ دیسێرۆت و هێگمان بۆ "دۆزینەوەی مۆلیکولەکانی ئۆپسین، کە بەشدارن لە هەستکردن بە ڕووناکی لە وردە زیندەوەران، و بۆ کارە پێشەنگەکان لە بەکارهێنانی ئەم ئۆپسینانە بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک"، <ref name="harveypz.net.technion.ac.il" /> و... خەڵاتی گەیردنەری ساڵی ٢٠١٨، کە ئاماژەی بەوە کردووە "گرووپەکەی بنەما بنەڕەتییەکانی پڕۆتینە ناوازەکانی کەناڵرۆدۆپسینیان بە وردی گەردیلەیی دۆزیەوە بە چەندین تەکنیکە جینۆمی، بایۆفیزیکی، ئەلکترۆفیزیۆلۆژی و پێکهاتەیی لەگەڵ زۆرێک لە گۆڕاوەکان بە هاوکاری نزیک لەگەڵ پیتەر هێگمان"). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://gairdner.org/award_winners/karl-deisseroth/|سەردێڕ=404 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211130161353/https://gairdner.org/award_winners/karl-deisseroth/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> چەندین خەڵاتی سەرەکی ئاماژەیان بە پەرەپێدانی HTC لەلایەن Deisseroth کردووە، لەوانە: * خەڵاتی فرێسێنیۆسی ساڵی ٢٠١٧ "بەهۆی دۆزینەوەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە، هەروەها لێکۆڵینەوەکانی لەسەر بنەمای بازنەی دەماری خەمۆکی". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekfs.de/en/scientific-funding/international-research-prize/else-kroener-fresenius-prize-for-medical-research-2017|سەردێڕ=Else Kröner Fresenius Prize for Medical Research 2017 {{!}} Else Kröner-Fresenius-Stiftung |وێبگە=ekfs.de}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Optical and chemical discoveries recognized for impact on biology and psychiatry |journal=EMBO Reports |بەرگ=١٨|issue=6 |پەڕەکان=٨٥٩–٦٠|doi=10.15252/embr.201744405 |pmc=٥٤٥٢٠٤٤|pmid=٢٨٥٦٦٥٢١}}</ref> * خەڵاتی لوری لە ساڵی ٢٠١٥ لە زانستە بایۆپزیشکییەکان "بۆ سەرکردایەتیکردنی پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک، تەکنەلۆژیایەک بۆ کۆنترۆڵکردنی خانەکان بە ڕووناکی بۆ دیاریکردنی کارکردن، هەروەها بۆ CLARITY، ڕێگەیەک بۆ گۆڕینی ئەندامە تەواوەکان بۆ جێڵی پۆلیمر شەفاف بۆ ئەوەی ڕێگە بدات بە بینینی پێکهاتە بایۆلۆژییەکان بە ڕوونی و وردەکارییەکی بەرز". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://fnih.org/news/press-releases/fnih-awards-lurie-prize-karl-deisseroth|سەردێڕ=FNIH Awards Lurie Prize to Karl Deisseroth |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503082014/https://fnih.org/news/press-releases/fnih-awards-lurie-prize-karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=fnih.org}}</ref> * پریمیۆ سیتا دی فیرێنزی ساڵی ٢٠١٣ <ref name="Premio Città di Firenze">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cerm.unifi.it/premio-citta-di-firenze|سەردێڕ=Premio Città di Firenze}}</ref> * خەڵاتی ڕێدێلشایمەر بۆ "ئۆپتۆجینێتیک، کلاریتی، و ڕێبازە نوێی و بەهێزەکانی تری بازنەی دەماری لە پێشخستنی تێگەیشتنی بوارەکە لە ڕەفتاری بنەڕەتی زانستی دەمار". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php|سەردێڕ=Karl Deisseroth receives Inaugural SOBP Distinguished Redelsheimer Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190916213756/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی دیکسۆن لە بواری پزیشکی ساڵی ٢٠١٥ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dicksonprize.pitt.edu/recipients/2015-deisseroth.php|سەردێڕ=Request Rejected |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190815125953/http://www.dicksonprize.pitt.edu/recipients/2015-deisseroth.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی هاینێکن بۆ پزیشکی ساڵی ٢٠٢٠، بۆ "پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک - شێوازێک بۆ کاریگەریکردن لەسەر چالاکیی خانە دەمارییەکان لەگەڵ ڕووناکی - هەروەها بۆ پەرەپێدانی کیمیای هایدرۆجیل-شانە، کە توێژەران دەتوانن شانە بایۆلۆژییەکان بکەنە دەستڕاگەیشتن بە ڕووناکی و پشکنەری گەردیلەیی." <ref name="knaw.nl">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://knaw.nl/en/news/news/dr-a-h-heineken-prize-for-medicine-2020-awarded-to-karl-deisseroth|سەردێڕ=Dr A.H. Heineken Prize for Medicine 2020 awarded to Karl Deisseroth — KNAW |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211108014610/https://knaw.nl/en/news/news/dr-a-h-heineken-prize-for-medicine-2020-awarded-to-karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=knaw.nl}}</ref> * خەڵاتی کیۆتۆی ساڵی ٢٠١٨ی دیسێرۆت ئاماژەی بە "زانستی دەمارەکانی سیستەمی هۆکارانە" کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kyotoprize.org/en/|سەردێڕ=Kyoto Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191012071611/https://www.kyotoprize.org/en/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=Kyoto Prize, Inamori Foundation |زمان=en}}</ref> * خەڵاتی پاسارو ساڵی ٢٠١٣ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=http://med.stanford.edu/news/all-news/2013/03/three-researchers-earn-pasarow-awards.html|سەردێڕ=Three researchers earn Pasarow Awards |وێبگە=News Center}}</ref> بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "توێژینەوەی دەروونی دەمار".{{ژێدەر پێویستە|date=October 2026}} * پریمیۆ سیتا دی فیرێنزی ساڵی ٢٠١٣ بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "تەکنەلۆژیای داهێنەرانە بۆ لێکۆڵینەوە لە پێکهاتە و داینامیکی بازنەکانی پەیوەست بە شیزۆفرینیا، ئۆتیزم، خەواڵوویی، نەخۆشی پارکینسۆن، خەمۆکی، دڵەڕاوکێ و ئالوودەبوون". <ref name="Premio Città di Firenze" /> * خەڵاتی ڕێدلشایمەر لەلایەن کۆمەڵەی دەروونی بایۆلۆژییەوە بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "بەرەوپێشبردنی تێگەیشتنی بوارەکە لە ڕەفتاری بنەڕەتی زانستی دەمار". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php|سەردێڕ=Karl Deisseroth receives Inaugural SOBP Distinguished Redelsheimer Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190916213756/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی فرێسینیۆسی ساڵی ٢٠١٧ی دیسێرۆت ئاماژەی بە "دۆزینەوەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە، هەروەها لێکۆڵینەوەکانی لەسەر بنەمای بازنەی دەماری خەمۆکی" کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekfs.de/en/scientific-funding/prize-for-medical-research/else-kroener-fresenius-prize-for-medical-research-2017|سەردێڕ=Else Kröner Fresenius Prize for Medical Research 2017 {{!}} Else Kröner-Fresenius-Stiftung |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=ekfs.de}}</ref>   == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{Scholia|author}} * {{Nobelprize}} * {{وێبگەی فەرمی|deisseroth.com}} * [http://www.stanford.edu/group/dlab/about_pi.html Academic homepage] * [https://web.archive.org/web/20130423173832/http://www.hhmi.org/research/ecs/deisseroth_bio.html Howard Hughes Medical Institute bio] Archived April 23, 2013, at the Wayback Machine * [http://techfinder.stanford.edu/technology_listing.php?search=innovator&ID=30642 Stanford OTL Inventor Portfolio – Karl Deisseroth] {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Karl Deisseroth}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پزیشکی|ژینناسی}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل]] po0kqsf5433x8ejm8g54cez34m9birg 1698696 1698154 2026-11-01T10:42:40Z Shaween 18477 1698696 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زانا |ناو = کارل ئەلێکساندەر دیسیرۆس |وێنە = Karl Deisseroth in 2025 Updated.jpg |قەبارەی وێنە = |لێدوان = دیسیرۆس لە ساڵی ٢٠٢٥ |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{nowrap|{{birth date and age|1971|11|18}}}} |شوێنی لەدایکبوون = [[بۆستن]]، U.S.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Karl Deisseroth Facts |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/deisseroth/facts/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Nobel Prize|The Nobel Prize]]}}</ref> |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |نیشتەجێ = |سەردەم = |نەتەوە = |بواری زانستی = بەکالۆریۆسی هونەرەکان لە [[زانکۆی ھارڤارد]]، دکتۆری پزیشکی–دکتۆریای زانستی لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] |شوێنی کار = |شوێنی بڕوانامە = |ناونیشانی تێز = |ماڵپەڕی تێز = |ساڵی تێز = |ڕاوێژکاری دکتۆرا = |ڕاوێژکاری پەیمانگا = |قوتابیانی دکتۆرا = |قوتابییە دیارەکان = |ناسراو بەھۆی = ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە (لەوانەش CLARITY و STARmap) |کاریگەر بووە بە = |کاریگەری بووە لەسەر = * پەیەزانست * دەروونپزیشکی * ئەندازیاریی زیندەوەری |خەڵاتەکان = * خەڵاتی و. ئەلدن سپێنسەر (2011) * خەڵاتی زانستی پزیشکیی کێیۆ (٢٠١٤) * خەڵاتی ناوەندی پزیشکیی ئەلبەنی (٢٠١٥) * خەڵاتی سنوورەکانی زانست لە دامەزراوەی BBVA (2015) * خەڵاتی پێشکەوتنی بەرچاو لە زانستەکانی ژیان (2016) * خەڵاتی کیۆتۆ (2018) * خەڵاتەکانی هاینەکەن (2020) * خەڵاتی ئەلبەرت لاسکەر بۆ توێژینەوەی بنەڕەتیی پزیشکی (2021) * خەڵاتی لوئیزا گرۆس هۆرڤیتز (2022) * خەڵاتی ژاپۆن (2023) * [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی]] (2026) |واژوو = |لێدوانی واژوو = |ماڵپەر = {{Official URL}} |تێبینی = |خێزان = میشێل مۆنجێ }} '''کارل ئەلێکساندەر دیسیرۆس''' ({{بە ئینگلیزی| Karl Alexander Deisseroth}}) لە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٧١ لە دایکبووە، زانا و پزیشکی ئەمریکییە. پرۆفیسۆری ئەندازیاری زیندوو لە دامەزراوەی دی ئێچ چێن و مامۆستای [[دەروونپزیشکی|دەروونی]] و زانستە ڕەفتارییەکانە لە [[زانکۆی ستانفۆرد]]. لە ساڵی 2026 بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] پێبەخشرا بەهۆی کارەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیکدا.<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261005094452/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> ئەو بە پەرەپێدانی تەکنەلۆژیاکانی کیمیای هایدرۆجیل-شانە (بۆ نموونە، CLARITY و STARmap) و ئۆپتۆجینێتیک ناسراوە، و بە بەکارهێنانی ستراتیژییەکانی بینایی و بۆماوەیی یەکگرتوو بۆ لێکۆڵینەوە لە کارکردنی ئاسایی بازنەی دەماری و تێکچوونی کارکردن لە [[پەشێویی دەروونی|نەخۆشییە]] دەمار و دەروونییەکان. لە ساڵی ٢٠١٩دا، دیسێرۆت بە ئەندامی ئەکادیمیای نیشتمانی ئەندازیاری ئەمریکا هەڵبژێردرا بەهۆی دۆزینەوەکانی و کۆنترۆڵکردنی سیگناڵە دەمارییەکانی بنەمای ڕەفتاری ئاژەڵان لە تەندروستی و نەخۆشیدا، بە بەکارهێنانی ئامرازە گەردیلەیی و بیناییەکان. هەروەها ئەندامی ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکانی ئەمریکا و [[ئەکادیمیای نەتەوەییی پزیشکی|ئەکادیمیای نیشتمانی پزیشکی]] ئەمریکایە . لە ساڵی ٢٠٢٦دا بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] لەگەڵ جۆرج ناگل و پیتەر هێگمان پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەکانیان سەبارەت بە کەناڵە ئایۆنییە دەروازە ڕووناکییەکان و ئۆپتۆجینێتیک".<ref name="NobelPrize.org" /> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == کارل دیسێرۆت لە شاری بۆستن لەدایکبووە و دواتر لە شاری هیوستن ژیاوە و لە ساڵی ١٩٨٨ لە قوتابخانەی سانت جۆن دەرچووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/deisseroth/facts/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Nobel Prize|The Nobel Prize]]}}</ref> [[زانکۆی ھارڤارد|لە زانکۆی هارڤارد]] خوێندوویەتی و لە ساڵی ١٩٩٢ بەکالۆریۆسی لە زانستە بایۆکیمیاییەکان بەدەستهێناوە. ڕووی لە [[زانکۆی ستانفۆرد|ستانفۆرد]] کرد و لە ساڵی ١٩٩٨ دکتۆرای لە [[پەیەزانست|زانستی دەمار]] لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] بەدەستهێنا، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٠ دکتۆرای لە زانستی دەمار<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> کاری ڕاهێنانی پزیشکی و نیشتەجێبوونی [[دەروونپزیشکی|دەروونی]] لە زانکۆی ستانفۆرد لە قوتابخانەی پزیشکی تەواو کردووە .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://med.stanford.edu/profiles/karl-deisseroth|سەردێڕ=Karl Deisseroth {{!}} Stanford Medicine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250913145137/https://med.stanford.edu/profiles/karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=CAP Profiles}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/karl-deisseroth-4gxnxv/|سەردێڕ=Karl Deisseroth – NAS |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=nasonline.org}}</ref> == پیشەی ئەکادیمی == دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە سەرکردایەتی تاقیگەکەی لە زانکۆی ستانفۆرد کردووە.{{ژێدەر پێویستە|date=January 2022}} وەک پزیشکێکی چاودێر لە نەخۆشخانە و کلینیکەکانی ستانفۆرد خزمەت دەکات و لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە سەر بە پەیمانگای پزیشکی هاوارد هیوز<ref name="HHMI Bio">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.hhmi.org/scientists/karl-deisseroth|سەردێڕ=Karl Deisseroth {{!}} HHMI Investigator {{!}} 2014-Present |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190422055427/https://www.hhmi.org/scientists/karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=HHMI.org}}</ref> لە نێوان ساڵانی ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٩ مامۆستای یاریدەدەری بیانی بووە لە پەیمانگای کارۆلینسکای سوید.<ref name="e214">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://embc.embs.org/2016/karl-deisseroth/|سەردێڕ=Karl Deisseroth, M.D., Ph.D. {{!}} EMBC 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260418134049/https://embc.embs.org/2016/karl-deisseroth/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=EMBC 2016}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ کتێبێکی بە ناوی ''پێشبینییەکان: چیرۆکێک لە هەستەکانی مرۆڤ'' نووسیوە، کە لەلایەن Random House بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا سەرچاوەی [[کوڵوکۆ|هەستەکانی مرۆڤی]] لەڕێگەی بەریەککەوتنی کەسییەوە لەگەڵ نەخۆشانی دەروونی دەمارەکاندا کۆڵیەوە.<ref name="Deisseroth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Deisseroth|یەکەم=Karl|ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.com/books/600209/projections-by-karl-deisseroth/|سەردێڕ=Projections|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Random House|ژپنک=٩٧٨-١-٩٨٤٨-٥٣٦٩-١|شوێنی بڵاوکردنەوە=New York|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220118120111/https://www.penguinrandomhouse.com/books/600209/projections-by-karl-deisseroth/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == توێژینەوەی ئەکادیمی == === ئۆپتۆجینێتیک === [[File:2026-Nobel-Prize-Channelrhodopsin-Hegasy_Illustration.png|وێنۆک|350x350پیکسڵ| خەڵاتی نۆبڵ ٢٠٢٦ بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک]] دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠٠٦دا ناوی ئەم بوارەی ناونا " ئۆپتۆجینێتیک " و بەدواداچوونی بۆ پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای ئۆپتۆجینێتیک کرد، کە بووە هۆی چەندین بەکارهێنانی، لەوانەش لە بواری دەروونی و دەماردا . لە ساڵی ٢٠١٠ گۆڤاری ''Nature Methods'' ناوی ئۆپتۆجینێتیکی بە "میتۆدی ساڵ" ناوبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Method of the Year 2010 |journal=Nature Methods |بەرگ=٨|issue=1 |پەڕە=١|doi=10.1038/nmeth.f.321 |doi-access=free}}</ref> بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک، دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠١٠ خەڵاتی ناکاسۆنی وەرگرت؛ لە ساڵی ٢٠١٣ خەڵاتی لۆنسبێری و خەڵاتی دیکسۆن لە زانستدا؛ لە ساڵی ٢٠١٤ خەڵاتی زانستی پزیشکی کییۆ؛ و لە ساڵی ٢٠١٥ خەڵاتی ئەلبانی، خەڵاتی لوری، خەڵاتی دیکسۆن لە بواری پزیشکیدا، و خەڵاتی پێشکەوتن لە زانستەکانی ژیاندا .<ref name="breakthroughprize1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://breakthroughprize.org/Laureates/2|سەردێڕ=2026 Breakthrough Prize in Life Sciences Laureates |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181212163208/https://breakthroughprize.org/Laureates/2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> هەروەها خەڵاتی سنوورەکانی زانیاری دامەزراوەی BBVA لە ساڵی ٢٠١٥ لە بواری پزیشکی بایۆلۆجی وەرگرتووە، بە هاوبەشی لەگەڵ ئێدوارد بۆیدن و جیرۆ میزنبۆک . لە ساڵی ٢٠١٦دا، دیسێرۆت خەڵاتی ماسری لەگەڵ پیتەر هێگمان و میزنبۆک وەرگرت بۆ "ئۆپتۆجینێتیک، تەکنەلۆژیایەک کە ڕووناکی بەکاردەهێنێت بۆ کۆنترۆڵکردنی خانەکانی ناو شانە زیندووەکان".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://keck.usc.edu/massry-prize/wp-content/uploads/sites/168/2016/06/Flyer_Massry-2016.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190129232800/https://keck.usc.edu/massry-prize/wp-content/uploads/sites/168/2016/06/Flyer_Massry-2016.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=keck.usc.edu}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا، دیسێرۆت و هێگمان خەڵاتی هارڤییان لە کۆمپانیای تەکنیۆن لە ئیسرائیل وەرگرت "بەهۆی دۆزینەوەی مۆلیکولەکانی ئۆپسین، کە بەشدارن لە هەستکردن بە ڕووناکی لە وردە زیندەوەراندا، و کارە پێشەنگەکانیان لە بەکارهێنانی ئەم ئۆپسینانە بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک".<ref name="harveypz.net.technion.ac.il">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/|سەردێڕ=Prize Winners – Harvey Prize {{!}} פרס הארווי |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205084658/https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> پاشان دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠١٨دا بەرزترین خەڵاتی تایبەتی ژاپۆن، خەڵاتی کیۆتۆی پێبەخشرا، بەهۆی "دۆزینەوەی ئۆپتۆجینێتیک و پەرەپێدانی زانستی دەمارەکانی سیستەمی هۆکارەکان"، بووە گەنجترین وەرگری خەڵاتەکە تا ئێستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kyotoprize-us.org/announcement-of-the-2018-kyoto-prize-laureates/|سەردێڕ=2018 Kyoto Prize Laureates received their Awards on November 10 {{!}} Kyoto Prize USA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190322023829/http://kyotoprize-us.org/announcement-of-the-2018-kyoto-prize-laureates/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩دا، دیسێرۆت، هیگمان، بۆیدن و میزنبۆک خەڵاتی دامەزراوەی وارن ئەلپێرتیان بەدەستهێنا.<ref name="warrenalpert.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://warrenalpert.org/news/2019-warren-alpert-prize-recipients-announced|سەردێڕ=2019 Warren Alpert Prize Recipients Announced {{!}} Warren Alpert Foundation Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210814231223/https://warrenalpert.org/news/2019-warren-alpert-prize-recipients-announced |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=warrenalpert.org}}</ref> لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٢٠، دیسێرۆت خەڵاتی هاینکێنی لە ئەکادیمیای هونەر و زانستی شاهانەی هۆڵەندا وەرگرت، "بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک - شێوازێک بۆ کاریگەریکردن لەسەر چالاکیی خانە دەمارییەکان بە ڕووناکی".<ref name="News Center 2020">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://med.stanford.edu/news/all-news/2020/06/karl-deisseroth-wins-2020-heineken-prize-for-medicine.html|سەردێڕ=Karl Deisseroth wins 2020 Heineken Prize for Medicine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220723201754/https://med.stanford.edu/news/all-news/2020/06/karl-deisseroth-wins-2020-heineken-prize-for-medicine.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=News Center}}</ref> هەروەها دیسێرۆت بە بەدەستهێنانی تێگەیشتن لە کونیلەی کەناڵی ئایۆنی دەروازەی ڕووناکی خودی کەناڵرۆدۆپسین ناسراوە، لە ڕێگەی پێکهاتە بلورییە سەرەتاییە ڕوونی بەرزەکانی تیمەکەی لە کاتیۆن و کەناڵرۆدۆپسینەکانی هێڵکاری ئەنیون <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kim YS |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Crystal Structure of the Natural Anion-Conducting Channelrhodopsin GtACR1 |journal=Nature |بەرگ=٥٦١|issue=7723 |پەڕەکان=٣٤٣–٣٤٨|bibcode=2018Natur.561..343K |doi=10.1038/s41586-018-0511-6 |pmc=٦٣٤٠٢٩٩|pmid=٣٠١٥٨٦٩٦}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kato HE |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Crystal Structure of the Channelrhodopsin Light-Gated Cation Channel |journal=Nature |بەرگ=٣٦٥|issue=6453 |پەڕەکان=٣٦٩–٧٤|bibcode=2012Natur.482..369K |doi=10.1038/nature10870 |pmc=٤١٦٠٥١٨|pmid=٢٢٢٦٦٩٤١}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kato HE |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Structural mechanisms of selectivity and gating in anion channelrhodopsins |journal=Nature |بەرگ=٥٦١|issue=7723 |پەڕەکان=٣٤٩–٣٥٤|bibcode=2018Natur.561..349K |doi=10.1038/s41586-018-0504-5 |pmc=٦٣١٧٩٩٢|pmid=٣٠١٥٨٦٩٧}}</ref> و لە ڕێگەی جەستەیەکی کارکردی پێکهاتە/کارایی دۆزینەوەی میکانیزمەکانی جووڵەی کەناڵرۆدۆپسین، هەڵبژاردنی ئایۆن، و هەڵبژاردنی ڕەنگ، پێکەوە هاوکارە بەردەوامەکەی پیتەر هێگمان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K |دوایین٢=Hegemann P |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=The Form and Function of Channelrhodopsin |journal=Science |بەرگ=٣٥٧|issue=6356 |bibcode=2017Sci...35765544D |doi=10.1126/science.aan5544 |pmc=٥٧٢٣٣٨٣|pmid=٢٨٩١٢٢١٥|article-number=eaan5544}}</ref> هەرچەندە یەکەم توێژینەوە کە لەلایەن هاوتاکانەوە پێداچوونەوەی بۆ کراوە<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Boyden ES |دوایین٢=Zhang F |دوایین٣=Bamberg E |دوایین٤=Nagel G |دوایین٥=Deisseroth K |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity |journal=Nature Neuroscience |بەرگ=٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢٦٣–٨|doi=10.1038/nn1525 |pmid=١٦١١٦٤٤٧|s2cid=6809511}}</ref> کە چالاکبوونی دەمارەکان بە کەناڵرۆدۆپسین نیشان دەدات لە تاقیگەی خۆیەوە بووە لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٥، بەڵام دیسێرۆت جەختی لەوە کردووەتەوە کە زۆرێک لە "تاقیگەی پێشەنگ لە سەرانسەری جیهان"<ref name="Deisseroth K. 1213–25">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K. |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Optogenetics: 10 years of microbial opsins in neuroscience |journal=Nature Neuroscience |بەرگ=١٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢١٣–٢٥|doi=10.1038/nn.4091 |pmc=٤٧٩٠٨٤٥|pmid=٢٦٣٠٨٩٨٢}}</ref> هەروەها کاریان لەسەر بیرۆکەکە دەکرد و توێژینەوەکانیان لە ماوەی ساڵی دواتردا بڵاوکردەوە؛ ئەو ئاماژە بە ستیفان هێرلیتز<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Li X |دوایین٢=Gutierrez DV |دوایین٣=Hanson MG |دوایین٤=Han J |دوایین٥=Mark MD |دوایین٦=Chiel H |دوایین٧=Hegemann P |دوایین٨=Landmesser LT |دوایین٩=Herlitze S |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Fast Noninvasive Activation and Inhibition of Neural and Network Activity by Vertebrate Rhodopsin and Green Algae Channelrhodopsin |journal=Proc Natl Acad Sci USA |بەرگ=١٠٢|issue=49 |پەڕەکان=١٧٨١٦–٢١|bibcode=2005PNAS..10217816L |doi=10.1073/pnas.0509030102 |pmc=١٢٩٢٩٩٠|pmid=١٦٣٠٦٢٥٩|doi-access=free}}</ref> و ئەلێکساندەر گۆتشاڵک/جۆرج ناگێل دەکات،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Nagel G |دوایین٢=Brauner M |دوایین٣=Liewald J |دوایین٤=Adeishvili N |دوایین٥=Bamberg E |دوایین٦=Gottschalk A |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Light activation of channelrhodopsin-2 in excitable cells of Caenorhabditis elegans triggers rapid behavioral responses |journal=Current Biology |بەرگ=١٥|issue=24 |پەڕەکان=٢٢٧٩–٢٢٨٤|bibcode=2005CBio...15.2279N |doi=10.1016/j.cub.2005.11.032 |pmid=١٦٣٦٠٦٩٠|s2cid=7036529 |doi-access=free}}</ref> کە توێژینەوەکانیان لە کۆتاییەکانی ٢٠٠٥ بڵاوکردەوە، و هیرۆمو یاڤۆ <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ishizuka T |دوایین٢=Kakuda M |دوایین٣=Araki R |دوایین٤=Yawo H |ڕێکەوت=٢٠٠٦|سەردێڕ=Kinetic Evaluation of Photosensitivity in Genetically Engineered Neurons Expressing Green Algae Light-Gated Channels |journal=Neuroscience Research |بەرگ=٥٤|issue=2 |پەڕەکان=٨٥–٩٤|doi=10.1016/j.neures.2005.10.009 |pmid=١٦٢٩٨٠٠٥|s2cid=17576414}}</ref> و ژو-هوا پان،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bi A |دوایین٢=Cui J |دوایین٣=Ma Y |دوایین٤=Olshevskaya E |دوایین٥=Pu M |دوایین٦=Dizhoor A |دوایین٧=Pan Z |ڕێکەوت=٢٠٠٦|سەردێڕ=Ectopic expression of a microbial-type rhodopsin restores visual responses in mice with photoreceptor degeneration |journal=Neuron |بەرگ=٥٠|issue=1 |پەڕەکان=٢٣–٣٣|doi=10.1016/j.neuron.2006.02.026 |pmc=١٤٥٩٠٤٥|pmid=١٦٦٠٠٨٥٣}}</ref> کە توێژینەوە سەرەتاییەکانیان لە ساڵی ٢٠٠٦دا بڵاوکردەوە (تێبینی سەرەتایی پان بۆ چالاکبوونی بینایی دەمارەکانی تۆڕەی چاو کە دەربڕینی کەناڵی ڕۆدۆپسین لە مانگی ئابدا ڕوویدا 2004، بەپێی پان، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.statnews.com/2016/09/01/optogenetics/|سەردێڕ=He may have invented one of neuroscience’s biggest advances. But you’ve never heard of him |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210326075219/https://www.statnews.com/2016/09/01/optogenetics/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=STAT |زمان=en-US}}</ref> نزیکەی مانگێک دوای چاودێری سەرەتایی دیسێرۆت). دیسێرۆت لاپەڕەکانی دەفتەرەکانی سەرەتای مانگی تەمموزی ٢٠٠٤ی تاقیکردنەوە سەرەتاییەکەی بڵاوکردۆتەوە کە چالاکبوونی ڕووناکی دەمارەکانی دەربڕینی کەناڵرۆدۆپسین نیشان دەدات. <ref name="Deisseroth K. 1213–25" /> هەروەها دیسێرۆت ئاماژەی بەوەدا <ref name="Deisseroth K. 1213–25" /> کە تاقیکردنەوەیەکی پێشتر ڕوویداوە و لەلایەن هێبەرل و بولدتەوە لە ساڵی ١٩٩٤ بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا دەربڕینی نایەکسانی کارایی بەکتریاهۆدۆپسینێک بۆ ڕۆیشتنی ئایۆنی چالاککراوی ڕووناکی لە سیستەمێکی نادەماری (مەعجوون)دا بڵاوکراوەتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Hoffman A |دوایین٢=Hildebrandt V |دوایین٣=Heberle J |دوایین٤=Buldt G |ڕێکەوت=١٩٩٤|سەردێڕ=Photoactive mitochondria: in vivo transfer of a light-driven proton pump into the inner mitochondrial membrane of Schizosaccharomyces pombe |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. USA |بەرگ=٩١|issue=20 |پەڕەکان=٩٣٦٧–٩٣٧١|bibcode=1994PNAS...91.9367H |doi=10.1073/pnas.91.20.9367 |pmc=٤٤٨١٣|pmid=٧٩٣٧٧٧١|doi-access=free}}</ref> ئۆپتۆجینێتیک لەگەڵ ئۆپسینەکانی میکرۆبی وەک تەکنەلۆژیایەکی گشتی بۆ زانستی دەمار تەنها بە پەرەپێدانی تەواوی ستراتیژییە گشتگیرەکان بۆ ئامانجکردنی ئۆپسینەکان و ڕووناکی بۆ خانە تایبەتەکان لە ئاژەڵە ڕەفتارەکاندا بە سوودوەرگرتن لە جیناتیکی دەمارەیی Cre-lox کە لەلایەن جۆ تسین لە ساڵانی نەوەدەکاندا پەرەی پێدراوە، چالاک بوو.<ref name="Deisseroth K. 1213–25" /><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Joe Z. Tsien |display-authors=etal |ساڵ=١٩٩٦|سەردێڕ=Subregion- and cell type-restricted gene knockout in mouse brain |journal=Cell |بەرگ=٨٧|issue=7 |پەڕەکان=١٣١٧–١٣٢٦|doi=10.1016/S0092-8674(00)81826-7 |pmid=٨٩٨٠٢٣٧|s2cid=863399 |doi-access=free}}</ref> === کەرەستەی کارایی === هەروەها دیسێرۆت بە چینێکی جیاوازی داهێنانی تەکنەلۆژی ناسراوە. گروپەکەی ڕێگەی کیمیایییان بۆ کۆکردنەوەی ماددە کاراییەکانی ناو شانە بایۆلۆژییەکان پەرەپێداوە. ئەم ڕێگایە کۆمەڵێک بەکارهێنانی هەیە، لەوانە لێکۆڵینەوە لە پێکهاتەی گەردیلەیی و وایەرکردنی خانەکان لە ناو مێشکی تەواودا. لە ساڵی ٢٠١٣دا، دیسێرۆت نووسەری باڵای توێژینەوەیەک بوو کە باسی فۆڕمی سەرەتایی ئەم شێوازە دەکات، بە ناوی CLARITY (لەگەڵ تیمێک کە نووسەری یەکەم کوانگون چۆنگ، هاوڕێی پۆست دکتۆرا لە تاقیگەکەیدا، و زانای دەمار ڤیڤیانا گرادینارو لەخۆگرتبوو). ئەم شێوازە شانە بایۆلۆژییەکان، وەک مێشکی شیردەرەکان، دەکاتە نیمچە ڕووناک و دەستڕاگەیشتن بە پشکنەرە گەردیلەییەکان. CLARITY <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Main_Page |وێبگە=wiki.claritytechniques.org}}</ref> بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارهێنراوە، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Journal_Articles |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200226003053/http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Journal_Articles |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=wiki.claritytechniques.org}}</ref> و چەندین جۆری لەسەر HTC بنەڕەتی  بڕبڕەی پشت لە تاقیگەکانی تریشدا لە ساڵی 2013ەوە پەرەی پێدراوە (پێداچوونەوە لە <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Viviana Gradinaru |دوایین٢=Jennifer Treweek |دوایین٣=Kristin Overton |دوایین٤=Karl Deisseroth |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Hydrogel-tissue chemistry: principles and applications |journal=Annual Review of Biophysics |بەرگ=٤٧|پەڕەکان=٣٥٥–٣٧٦|doi=10.1146/annurev-biophys-070317-032905 |pmc=٦٣٥٩٩٢٩|pmid=٢٩٧٩٢٨٢٠}}</ref> ). تایبەتمەندییەکی سەرەکیی HTC ئەوەیە کە هایبریدی هایدرۆجیل-شانە "دەبێتە ژێرخانێک بۆ لێکۆڵینەوەی کیمیایی و بینایی لە داهاتوودا کە دەتوانرێت بە شێوازی نوێ لێکۆڵینەوەی لەسەر بکرێت و دەستکاری بکرێت". <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl" /> بۆ نموونە، جۆرەکانی HTC ئێستا باشترکردنی لەنگەری و گەورەکردنی RNA، گۆڕانکاری قەبارەی گەڕاوە (گرژبوونەوە یان فراوانبوون) چالاک دەکەن )، و ڕێکخستن لە شوێنی خۆیدا (پێداچوونەوە لە <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl" /> ). بە تایبەتی، STARmap جۆرێکی HTC یە کە ڕێگە بە خوێندنەوەی ترانسکریپتۆمیکی ڕوونی خانەیی سێ ڕەهەندی دەدات لە ناو شانە تەواوەکاندا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Wang, X |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Three-dimensional intact-tissue sequencing of single-cell transcriptional states |journal=Science |بەرگ=٣٦١|issue=6400 |doi=10.1126/science.361.6400.375-I |pmc=٦٣٣٩٨٦٨|pmid=٢٩٩٣٠٠٨٩}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Thomas Knopfel |ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Neurotechnology to address big questions |journal=Science |بەرگ=٣٦١|issue=6400 |پەڕەکان=٣٢٨–٣٢٩|bibcode=2018Sci...361..328K |doi=10.1126/science.aau4705 |pmid=٣٠٠٤٩٨٦٢|s2cid=50787948 |hdl-access=free}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.starmapresources.com/|سەردێڕ=와이즈토토 — 분석 자료·공식 사이트 확인 가이드 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503082015/https://www.starmapresources.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=STARmap Resources}}</ref> ) == ژیانی کەسی == دیسێرۆت هاوسەرگیری لەگەڵ زانای دەمار میشێل مۆنجە کردووە، کە چوار منداڵی لەگەڵدایە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://brainprize.org/winners/cancer-neuroscience-2025/michelle-monje |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250307161033/https://brainprize.org/winners/cancer-neuroscience-2025/michelle-monje |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=The Brain Prize}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne|سەردێڕ=Love means sharing the champagne |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250520190927/https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=news.stanford.edu}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Godwin |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.theguardian.com/books/2021/jun/12/neuroscientist-karl-deisseroth-coronavirus-has-changed-us-all|سەردێڕ=Neuroscientist Karl Deisseroth: ‘Coronavirus has changed us all’ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=The Guardian}}</ref> هەروەها کوڕێکی هەیە لە پەیوەندییەکی پێشوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne|سەردێڕ=Love means sharing the champagne |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250520190927/https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=news.stanford.edu |وتەگێڕانەوە=''Michelle: And then the oldest, who is my stepson, is 25 now. He’s an MD-PhD student at Baylor.''}}</ref> == لیستەکان == === لیستی بڵاوکراوە هەڵبژێردراوەکان === دیسێرۆت کارێکی کاریگەری لەسەر ئۆپتۆجینێتیک و شێوازەکانی بازنەی دەمار و تەکنیکەکانی پاککردنەوەی شانە بڵاوکردۆتەوە، لە هەمان کاتدا لەبارەی زانستی دەمارەوە بۆ ئامادەبووانی گشتی نووسیوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Boyden |یەکەم=Edward S |دوایین٢=Zhang |یەکەم٢=Feng |دوایین٣=Bamberg |یەکەم٣=Ernst |دوایین٤=Nagel |یەکەم٤=Georg |دوایین٥=Deisseroth |یەکەم٥=Karl |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/nn1525 |journal=Nature Neuroscience |زمان=en |بەرگ=٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢٦٣–١٢٦٨|doi=10.1038/nn1525 |issn=1097-6256 |pmid=١٦١١٦٤٤٧|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Chung |یەکەم=Kwanghun |دوایین٢=Deisseroth |یەکەم٢=Karl |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=CLARITY for mapping the nervous system |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/nmeth.2481 |journal=Nature Methods |زمان=en |بەرگ=١٠|issue=6 |پەڕەکان=٥٠٨–٥١٣|doi=10.1038/nmeth.2481 |issn=1548-7091 |pmid=٢٣٧٢٢٢١٠|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth |یەکەم=Karl |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Optogenetics: 10 years of microbial opsins in neuroscience |journal=Nature Neuroscience |زمان=en |بەرگ=١٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢١٣–١٢٢٥|doi=10.1038/nn.4091 |issn=1097-6256 |pmc=٤٧٩٠٨٤٥|pmid=٢٦٣٠٨٩٨٢}}</ref> ==== ئەکادیمی ==== * بۆیدن، ئی ئێس؛ ژانگ، ف.؛ بامبێرگ، ئی.؛ ناگێل، گ.؛ دیسێرۆس، ک. (٢٠٠٥). "کۆنترۆڵی بینایی چالاکیی دەمارەکان بە پێوەرە کاتییەکەی میلی چرکە، بە ئامانجی جیناتی." ''زانستی دەمارەکانی سروشت'' . 8: 1263–1268. * چۆنگ، ک.؛ دیسێرۆس، ک. (٢٠١٣). “ڕوونی بۆ نەخشەکێشانی سیستەمی دەمار.” ''شێوازەکانی سروشت'' . 10: 508–513. * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٥). "ئۆپتۆجینێتیک: 10 ساڵ ئۆپسینی میکرۆبی لە زانستی دەماردا." ''زانستی دەمارەکانی سروشت'' . 18: 1213–1225. ==== نووسینی گشتی ==== * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٠). “کۆنتڕۆڵکردنی مێشک بە ڕووناکی.” ''زانستی ئەمریکی'' . * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٦). “دروستکردنی مێشکێکی بینین.” ''زانستی ئەمریکی'' . === لیستی ڕێزلێنان و خەڵاتەکان === دوو خەڵاتی سەرەکی گرنگییەکی تایبەتیان بە کارەکانی دیسێرۆت دا لەسەر ڕوونکردنەوەی پێکهاتە و کارکردنی کەناڵە ئایۆنییە دەروازە ڕووناکییەکان- خەڵاتی هارڤی ٢٠١٦ بۆ دیسێرۆت و هێگمان بۆ "دۆزینەوەی مۆلیکولەکانی ئۆپسین، کە بەشدارن لە هەستکردن بە ڕووناکی لە وردە زیندەوەران، و بۆ کارە پێشەنگەکان لە بەکارهێنانی ئەم ئۆپسینانە بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک"، <ref name="harveypz.net.technion.ac.il" /> و... خەڵاتی گەیردنەری ساڵی ٢٠١٨، کە ئاماژەی بەوە کردووە "گرووپەکەی بنەما بنەڕەتییەکانی پڕۆتینە ناوازەکانی کەناڵرۆدۆپسینیان بە وردی گەردیلەیی دۆزیەوە بە چەندین تەکنیکە جینۆمی، بایۆفیزیکی، ئەلکترۆفیزیۆلۆژی و پێکهاتەیی لەگەڵ زۆرێک لە گۆڕاوەکان بە هاوکاری نزیک لەگەڵ پیتەر هێگمان"). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://gairdner.org/award_winners/karl-deisseroth/|سەردێڕ=404 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211130161353/https://gairdner.org/award_winners/karl-deisseroth/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> چەندین خەڵاتی سەرەکی ئاماژەیان بە پەرەپێدانی HTC لەلایەن Deisseroth کردووە، لەوانە: * خەڵاتی فرێسێنیۆسی ساڵی ٢٠١٧ "بەهۆی دۆزینەوەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە، هەروەها لێکۆڵینەوەکانی لەسەر بنەمای بازنەی دەماری خەمۆکی". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekfs.de/en/scientific-funding/international-research-prize/else-kroener-fresenius-prize-for-medical-research-2017|سەردێڕ=Else Kröner Fresenius Prize for Medical Research 2017 {{!}} Else Kröner-Fresenius-Stiftung |وێبگە=ekfs.de}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Optical and chemical discoveries recognized for impact on biology and psychiatry |journal=EMBO Reports |بەرگ=١٨|issue=6 |پەڕەکان=٨٥٩–٦٠|doi=10.15252/embr.201744405 |pmc=٥٤٥٢٠٤٤|pmid=٢٨٥٦٦٥٢١}}</ref> * خەڵاتی لوری لە ساڵی ٢٠١٥ لە زانستە بایۆپزیشکییەکان "بۆ سەرکردایەتیکردنی پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک، تەکنەلۆژیایەک بۆ کۆنترۆڵکردنی خانەکان بە ڕووناکی بۆ دیاریکردنی کارکردن، هەروەها بۆ CLARITY، ڕێگەیەک بۆ گۆڕینی ئەندامە تەواوەکان بۆ جێڵی پۆلیمر شەفاف بۆ ئەوەی ڕێگە بدات بە بینینی پێکهاتە بایۆلۆژییەکان بە ڕوونی و وردەکارییەکی بەرز". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://fnih.org/news/press-releases/fnih-awards-lurie-prize-karl-deisseroth|سەردێڕ=FNIH Awards Lurie Prize to Karl Deisseroth |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503082014/https://fnih.org/news/press-releases/fnih-awards-lurie-prize-karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=fnih.org}}</ref> * پریمیۆ سیتا دی فیرێنزی ساڵی ٢٠١٣ <ref name="Premio Città di Firenze">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cerm.unifi.it/premio-citta-di-firenze|سەردێڕ=Premio Città di Firenze}}</ref> * خەڵاتی ڕێدێلشایمەر بۆ "ئۆپتۆجینێتیک، کلاریتی، و ڕێبازە نوێی و بەهێزەکانی تری بازنەی دەماری لە پێشخستنی تێگەیشتنی بوارەکە لە ڕەفتاری بنەڕەتی زانستی دەمار". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php|سەردێڕ=Karl Deisseroth receives Inaugural SOBP Distinguished Redelsheimer Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190916213756/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی دیکسۆن لە بواری پزیشکی ساڵی ٢٠١٥ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dicksonprize.pitt.edu/recipients/2015-deisseroth.php|سەردێڕ=Request Rejected |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190815125953/http://www.dicksonprize.pitt.edu/recipients/2015-deisseroth.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی هاینێکن بۆ پزیشکی ساڵی ٢٠٢٠، بۆ "پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک - شێوازێک بۆ کاریگەریکردن لەسەر چالاکیی خانە دەمارییەکان لەگەڵ ڕووناکی - هەروەها بۆ پەرەپێدانی کیمیای هایدرۆجیل-شانە، کە توێژەران دەتوانن شانە بایۆلۆژییەکان بکەنە دەستڕاگەیشتن بە ڕووناکی و پشکنەری گەردیلەیی." <ref name="knaw.nl">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://knaw.nl/en/news/news/dr-a-h-heineken-prize-for-medicine-2020-awarded-to-karl-deisseroth|سەردێڕ=Dr A.H. Heineken Prize for Medicine 2020 awarded to Karl Deisseroth — KNAW |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211108014610/https://knaw.nl/en/news/news/dr-a-h-heineken-prize-for-medicine-2020-awarded-to-karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=knaw.nl}}</ref> * خەڵاتی کیۆتۆی ساڵی ٢٠١٨ی دیسێرۆت ئاماژەی بە "زانستی دەمارەکانی سیستەمی هۆکارانە" کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kyotoprize.org/en/|سەردێڕ=Kyoto Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191012071611/https://www.kyotoprize.org/en/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=Kyoto Prize, Inamori Foundation |زمان=en}}</ref> * خەڵاتی پاسارو ساڵی ٢٠١٣ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=http://med.stanford.edu/news/all-news/2013/03/three-researchers-earn-pasarow-awards.html|سەردێڕ=Three researchers earn Pasarow Awards |وێبگە=News Center}}</ref> بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "توێژینەوەی دەروونی دەمار".{{ژێدەر پێویستە|date=October 2026}} * پریمیۆ سیتا دی فیرێنزی ساڵی ٢٠١٣ بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "تەکنەلۆژیای داهێنەرانە بۆ لێکۆڵینەوە لە پێکهاتە و داینامیکی بازنەکانی پەیوەست بە شیزۆفرینیا، ئۆتیزم، خەواڵوویی، نەخۆشی پارکینسۆن، خەمۆکی، دڵەڕاوکێ و ئالوودەبوون". <ref name="Premio Città di Firenze" /> * خەڵاتی ڕێدلشایمەر لەلایەن کۆمەڵەی دەروونی بایۆلۆژییەوە بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "بەرەوپێشبردنی تێگەیشتنی بوارەکە لە ڕەفتاری بنەڕەتی زانستی دەمار". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php|سەردێڕ=Karl Deisseroth receives Inaugural SOBP Distinguished Redelsheimer Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190916213756/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی فرێسینیۆسی ساڵی ٢٠١٧ی دیسێرۆت ئاماژەی بە "دۆزینەوەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە، هەروەها لێکۆڵینەوەکانی لەسەر بنەمای بازنەی دەماری خەمۆکی" کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekfs.de/en/scientific-funding/prize-for-medical-research/else-kroener-fresenius-prize-for-medical-research-2017|سەردێڕ=Else Kröner Fresenius Prize for Medical Research 2017 {{!}} Else Kröner-Fresenius-Stiftung |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=ekfs.de}}</ref>   == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{Scholia|author}} * {{Nobelprize}} * {{وێبگەی فەرمی|deisseroth.com}} * [http://www.stanford.edu/group/dlab/about_pi.html Academic homepage] * [https://web.archive.org/web/20130423173832/http://www.hhmi.org/research/ecs/deisseroth_bio.html Howard Hughes Medical Institute bio] Archived April 23, 2013, at the Wayback Machine * [http://techfinder.stanford.edu/technology_listing.php?search=innovator&ID=30642 Stanford OTL Inventor Portfolio – Karl Deisseroth] {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Karl Deisseroth}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پزیشکی|ژینناسی}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل]] 5gc4r0wnbo6md6o1v7ewm6fmq2iuq3m 1698697 1698696 2026-11-01T10:45:02Z Shaween 18477 1698697 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زانا |ناو = کارل ئەلێکساندەر دیسیرۆس |وێنە = Karl Deisseroth in 2025 Updated.jpg |قەبارەی وێنە = |لێدوان = دیسیرۆس لە ساڵی ٢٠٢٥ |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{nowrap|{{birth date and age|1971|11|18}}}} |شوێنی لەدایکبوون = [[بۆستن]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Karl Deisseroth Facts |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/deisseroth/facts/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Nobel Prize|The Nobel Prize]]}}</ref> |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |نیشتەجێ = |سەردەم = |نەتەوە = |بواری زانستی = بەکالۆریۆسی هونەرەکان لە [[زانکۆی ھارڤارد]]، دکتۆری پزیشکی–دکتۆریای زانستی لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] |شوێنی کار = |شوێنی بڕوانامە = |ناونیشانی تێز = |ماڵپەڕی تێز = |ساڵی تێز = |ڕاوێژکاری دکتۆرا = |ڕاوێژکاری پەیمانگا = |قوتابیانی دکتۆرا = |قوتابییە دیارەکان = |ناسراو بەھۆی = ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە (لەوانەش CLARITY و STARmap) |کاریگەر بووە بە = |کاریگەری بووە لەسەر = * پەیەزانست * دەروونپزیشکی * ئەندازیاریی زیندەوەری |خەڵاتەکان = * خەڵاتی و. ئەلدن سپێنسەر (2011) * خەڵاتی زانستی پزیشکیی کێیۆ (٢٠١٤) * خەڵاتی ناوەندی پزیشکیی ئەلبەنی (٢٠١٥) * خەڵاتی سنوورەکانی زانست لە دامەزراوەی BBVA (2015) * خەڵاتی پێشکەوتنی بەرچاو لە زانستەکانی ژیان (2016) * خەڵاتی کیۆتۆ (2018) * خەڵاتەکانی هاینەکەن (2020) * خەڵاتی ئەلبەرت لاسکەر بۆ توێژینەوەی بنەڕەتیی پزیشکی (2021) * خەڵاتی لوئیزا گرۆس هۆرڤیتز (2022) * خەڵاتی ژاپۆن (2023) * [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی]] (2026) |واژوو = |لێدوانی واژوو = |ماڵپەر = {{Official URL}} |تێبینی = |خێزان = میشێل مۆنجێ }} '''کارل ئەلێکساندەر دیسیرۆس''' ({{بە ئینگلیزی| Karl Alexander Deisseroth}}) لە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٧١ لە دایکبووە، زانا و پزیشکی ئەمریکییە. پرۆفیسۆری ئەندازیاری زیندوو لە دامەزراوەی دی ئێچ چێن و مامۆستای [[دەروونپزیشکی|دەروونی]] و زانستە ڕەفتارییەکانە لە [[زانکۆی ستانفۆرد]]. لە ساڵی 2026 بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] پێبەخشرا بەهۆی کارەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیکدا.<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261005094452/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> ئەو بە پەرەپێدانی تەکنەلۆژیاکانی کیمیای هایدرۆجیل-شانە (بۆ نموونە، CLARITY و STARmap) و ئۆپتۆجینێتیک ناسراوە، و بە بەکارهێنانی ستراتیژییەکانی بینایی و بۆماوەیی یەکگرتوو بۆ لێکۆڵینەوە لە کارکردنی ئاسایی بازنەی دەماری و تێکچوونی کارکردن لە [[پەشێویی دەروونی|نەخۆشییە]] دەمار و دەروونییەکان. لە ساڵی ٢٠١٩دا، دیسێرۆت بە ئەندامی ئەکادیمیای نیشتمانی ئەندازیاری ئەمریکا هەڵبژێردرا بەهۆی دۆزینەوەکانی و کۆنترۆڵکردنی سیگناڵە دەمارییەکانی بنەمای ڕەفتاری ئاژەڵان لە تەندروستی و نەخۆشیدا، بە بەکارهێنانی ئامرازە گەردیلەیی و بیناییەکان. هەروەها ئەندامی ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکانی ئەمریکا و [[ئەکادیمیای نەتەوەییی پزیشکی|ئەکادیمیای نیشتمانی پزیشکی]] ئەمریکایە . لە ساڵی ٢٠٢٦دا بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] لەگەڵ جۆرج ناگل و پیتەر هێگمان پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەکانیان سەبارەت بە کەناڵە ئایۆنییە دەروازە ڕووناکییەکان و ئۆپتۆجینێتیک".<ref name="NobelPrize.org" /> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == کارل دیسێرۆت لە شاری بۆستن لەدایکبووە و دواتر لە شاری هیوستن ژیاوە و لە ساڵی ١٩٨٨ لە قوتابخانەی سانت جۆن دەرچووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/deisseroth/facts/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Nobel Prize|The Nobel Prize]]}}</ref> [[زانکۆی ھارڤارد|لە زانکۆی هارڤارد]] خوێندوویەتی و لە ساڵی ١٩٩٢ بەکالۆریۆسی لە زانستە بایۆکیمیاییەکان بەدەستهێناوە. ڕووی لە [[زانکۆی ستانفۆرد|ستانفۆرد]] کرد و لە ساڵی ١٩٩٨ دکتۆرای لە [[پەیەزانست|زانستی دەمار]] لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] بەدەستهێنا، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٠ دکتۆرای لە زانستی دەمار<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> کاری ڕاهێنانی پزیشکی و نیشتەجێبوونی [[دەروونپزیشکی|دەروونی]] لە زانکۆی ستانفۆرد لە قوتابخانەی پزیشکی تەواو کردووە .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://med.stanford.edu/profiles/karl-deisseroth|سەردێڕ=Karl Deisseroth {{!}} Stanford Medicine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250913145137/https://med.stanford.edu/profiles/karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=CAP Profiles}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/karl-deisseroth-4gxnxv/|سەردێڕ=Karl Deisseroth – NAS |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=nasonline.org}}</ref> == پیشەی ئەکادیمی == دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە سەرکردایەتی تاقیگەکەی لە زانکۆی ستانفۆرد کردووە.{{ژێدەر پێویستە|date=January 2022}} وەک پزیشکێکی چاودێر لە نەخۆشخانە و کلینیکەکانی ستانفۆرد خزمەت دەکات و لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە سەر بە پەیمانگای پزیشکی هاوارد هیوز<ref name="HHMI Bio">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.hhmi.org/scientists/karl-deisseroth|سەردێڕ=Karl Deisseroth {{!}} HHMI Investigator {{!}} 2014-Present |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190422055427/https://www.hhmi.org/scientists/karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=HHMI.org}}</ref> لە نێوان ساڵانی ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٩ مامۆستای یاریدەدەری بیانی بووە لە پەیمانگای کارۆلینسکای سوید.<ref name="e214">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://embc.embs.org/2016/karl-deisseroth/|سەردێڕ=Karl Deisseroth, M.D., Ph.D. {{!}} EMBC 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260418134049/https://embc.embs.org/2016/karl-deisseroth/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=EMBC 2016}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ کتێبێکی بە ناوی ''پێشبینییەکان: چیرۆکێک لە هەستەکانی مرۆڤ'' نووسیوە، کە لەلایەن Random House بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا سەرچاوەی [[کوڵوکۆ|هەستەکانی مرۆڤی]] لەڕێگەی بەریەککەوتنی کەسییەوە لەگەڵ نەخۆشانی دەروونی دەمارەکاندا کۆڵیەوە.<ref name="Deisseroth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Deisseroth|یەکەم=Karl|ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.com/books/600209/projections-by-karl-deisseroth/|سەردێڕ=Projections|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Random House|ژپنک=٩٧٨-١-٩٨٤٨-٥٣٦٩-١|شوێنی بڵاوکردنەوە=New York|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220118120111/https://www.penguinrandomhouse.com/books/600209/projections-by-karl-deisseroth/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == توێژینەوەی ئەکادیمی == === ئۆپتۆجینێتیک === [[File:2026-Nobel-Prize-Channelrhodopsin-Hegasy_Illustration.png|وێنۆک|350x350پیکسڵ| خەڵاتی نۆبڵ ٢٠٢٦ بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک]] دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠٠٦دا ناوی ئەم بوارەی ناونا " ئۆپتۆجینێتیک " و بەدواداچوونی بۆ پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای ئۆپتۆجینێتیک کرد، کە بووە هۆی چەندین بەکارهێنانی، لەوانەش لە بواری دەروونی و دەماردا . لە ساڵی ٢٠١٠ گۆڤاری ''Nature Methods'' ناوی ئۆپتۆجینێتیکی بە "میتۆدی ساڵ" ناوبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Method of the Year 2010 |journal=Nature Methods |بەرگ=٨|issue=1 |پەڕە=١|doi=10.1038/nmeth.f.321 |doi-access=free}}</ref> بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک، دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠١٠ خەڵاتی ناکاسۆنی وەرگرت؛ لە ساڵی ٢٠١٣ خەڵاتی لۆنسبێری و خەڵاتی دیکسۆن لە زانستدا؛ لە ساڵی ٢٠١٤ خەڵاتی زانستی پزیشکی کییۆ؛ و لە ساڵی ٢٠١٥ خەڵاتی ئەلبانی، خەڵاتی لوری، خەڵاتی دیکسۆن لە بواری پزیشکیدا، و خەڵاتی پێشکەوتن لە زانستەکانی ژیاندا .<ref name="breakthroughprize1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://breakthroughprize.org/Laureates/2|سەردێڕ=2026 Breakthrough Prize in Life Sciences Laureates |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181212163208/https://breakthroughprize.org/Laureates/2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> هەروەها خەڵاتی سنوورەکانی زانیاری دامەزراوەی BBVA لە ساڵی ٢٠١٥ لە بواری پزیشکی بایۆلۆجی وەرگرتووە، بە هاوبەشی لەگەڵ ئێدوارد بۆیدن و جیرۆ میزنبۆک . لە ساڵی ٢٠١٦دا، دیسێرۆت خەڵاتی ماسری لەگەڵ پیتەر هێگمان و میزنبۆک وەرگرت بۆ "ئۆپتۆجینێتیک، تەکنەلۆژیایەک کە ڕووناکی بەکاردەهێنێت بۆ کۆنترۆڵکردنی خانەکانی ناو شانە زیندووەکان".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://keck.usc.edu/massry-prize/wp-content/uploads/sites/168/2016/06/Flyer_Massry-2016.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190129232800/https://keck.usc.edu/massry-prize/wp-content/uploads/sites/168/2016/06/Flyer_Massry-2016.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=keck.usc.edu}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا، دیسێرۆت و هێگمان خەڵاتی هارڤییان لە کۆمپانیای تەکنیۆن لە ئیسرائیل وەرگرت "بەهۆی دۆزینەوەی مۆلیکولەکانی ئۆپسین، کە بەشدارن لە هەستکردن بە ڕووناکی لە وردە زیندەوەراندا، و کارە پێشەنگەکانیان لە بەکارهێنانی ئەم ئۆپسینانە بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک".<ref name="harveypz.net.technion.ac.il">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/|سەردێڕ=Prize Winners – Harvey Prize {{!}} פרס הארווי |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205084658/https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> پاشان دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠١٨دا بەرزترین خەڵاتی تایبەتی ژاپۆن، خەڵاتی کیۆتۆی پێبەخشرا، بەهۆی "دۆزینەوەی ئۆپتۆجینێتیک و پەرەپێدانی زانستی دەمارەکانی سیستەمی هۆکارەکان"، بووە گەنجترین وەرگری خەڵاتەکە تا ئێستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kyotoprize-us.org/announcement-of-the-2018-kyoto-prize-laureates/|سەردێڕ=2018 Kyoto Prize Laureates received their Awards on November 10 {{!}} Kyoto Prize USA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190322023829/http://kyotoprize-us.org/announcement-of-the-2018-kyoto-prize-laureates/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩دا، دیسێرۆت، هیگمان، بۆیدن و میزنبۆک خەڵاتی دامەزراوەی وارن ئەلپێرتیان بەدەستهێنا.<ref name="warrenalpert.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://warrenalpert.org/news/2019-warren-alpert-prize-recipients-announced|سەردێڕ=2019 Warren Alpert Prize Recipients Announced {{!}} Warren Alpert Foundation Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210814231223/https://warrenalpert.org/news/2019-warren-alpert-prize-recipients-announced |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=warrenalpert.org}}</ref> لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٢٠، دیسێرۆت خەڵاتی هاینکێنی لە ئەکادیمیای هونەر و زانستی شاهانەی هۆڵەندا وەرگرت، "بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک - شێوازێک بۆ کاریگەریکردن لەسەر چالاکیی خانە دەمارییەکان بە ڕووناکی".<ref name="News Center 2020">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://med.stanford.edu/news/all-news/2020/06/karl-deisseroth-wins-2020-heineken-prize-for-medicine.html|سەردێڕ=Karl Deisseroth wins 2020 Heineken Prize for Medicine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220723201754/https://med.stanford.edu/news/all-news/2020/06/karl-deisseroth-wins-2020-heineken-prize-for-medicine.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=News Center}}</ref> هەروەها دیسێرۆت بە بەدەستهێنانی تێگەیشتن لە کونیلەی کەناڵی ئایۆنی دەروازەی ڕووناکی خودی کەناڵرۆدۆپسین ناسراوە، لە ڕێگەی پێکهاتە بلورییە سەرەتاییە ڕوونی بەرزەکانی تیمەکەی لە کاتیۆن و کەناڵرۆدۆپسینەکانی هێڵکاری ئەنیون <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kim YS |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Crystal Structure of the Natural Anion-Conducting Channelrhodopsin GtACR1 |journal=Nature |بەرگ=٥٦١|issue=7723 |پەڕەکان=٣٤٣–٣٤٨|bibcode=2018Natur.561..343K |doi=10.1038/s41586-018-0511-6 |pmc=٦٣٤٠٢٩٩|pmid=٣٠١٥٨٦٩٦}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kato HE |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Crystal Structure of the Channelrhodopsin Light-Gated Cation Channel |journal=Nature |بەرگ=٣٦٥|issue=6453 |پەڕەکان=٣٦٩–٧٤|bibcode=2012Natur.482..369K |doi=10.1038/nature10870 |pmc=٤١٦٠٥١٨|pmid=٢٢٢٦٦٩٤١}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kato HE |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Structural mechanisms of selectivity and gating in anion channelrhodopsins |journal=Nature |بەرگ=٥٦١|issue=7723 |پەڕەکان=٣٤٩–٣٥٤|bibcode=2018Natur.561..349K |doi=10.1038/s41586-018-0504-5 |pmc=٦٣١٧٩٩٢|pmid=٣٠١٥٨٦٩٧}}</ref> و لە ڕێگەی جەستەیەکی کارکردی پێکهاتە/کارایی دۆزینەوەی میکانیزمەکانی جووڵەی کەناڵرۆدۆپسین، هەڵبژاردنی ئایۆن، و هەڵبژاردنی ڕەنگ، پێکەوە هاوکارە بەردەوامەکەی پیتەر هێگمان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K |دوایین٢=Hegemann P |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=The Form and Function of Channelrhodopsin |journal=Science |بەرگ=٣٥٧|issue=6356 |bibcode=2017Sci...35765544D |doi=10.1126/science.aan5544 |pmc=٥٧٢٣٣٨٣|pmid=٢٨٩١٢٢١٥|article-number=eaan5544}}</ref> هەرچەندە یەکەم توێژینەوە کە لەلایەن هاوتاکانەوە پێداچوونەوەی بۆ کراوە<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Boyden ES |دوایین٢=Zhang F |دوایین٣=Bamberg E |دوایین٤=Nagel G |دوایین٥=Deisseroth K |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity |journal=Nature Neuroscience |بەرگ=٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢٦٣–٨|doi=10.1038/nn1525 |pmid=١٦١١٦٤٤٧|s2cid=6809511}}</ref> کە چالاکبوونی دەمارەکان بە کەناڵرۆدۆپسین نیشان دەدات لە تاقیگەی خۆیەوە بووە لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٥، بەڵام دیسێرۆت جەختی لەوە کردووەتەوە کە زۆرێک لە "تاقیگەی پێشەنگ لە سەرانسەری جیهان"<ref name="Deisseroth K. 1213–25">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K. |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Optogenetics: 10 years of microbial opsins in neuroscience |journal=Nature Neuroscience |بەرگ=١٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢١٣–٢٥|doi=10.1038/nn.4091 |pmc=٤٧٩٠٨٤٥|pmid=٢٦٣٠٨٩٨٢}}</ref> هەروەها کاریان لەسەر بیرۆکەکە دەکرد و توێژینەوەکانیان لە ماوەی ساڵی دواتردا بڵاوکردەوە؛ ئەو ئاماژە بە ستیفان هێرلیتز<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Li X |دوایین٢=Gutierrez DV |دوایین٣=Hanson MG |دوایین٤=Han J |دوایین٥=Mark MD |دوایین٦=Chiel H |دوایین٧=Hegemann P |دوایین٨=Landmesser LT |دوایین٩=Herlitze S |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Fast Noninvasive Activation and Inhibition of Neural and Network Activity by Vertebrate Rhodopsin and Green Algae Channelrhodopsin |journal=Proc Natl Acad Sci USA |بەرگ=١٠٢|issue=49 |پەڕەکان=١٧٨١٦–٢١|bibcode=2005PNAS..10217816L |doi=10.1073/pnas.0509030102 |pmc=١٢٩٢٩٩٠|pmid=١٦٣٠٦٢٥٩|doi-access=free}}</ref> و ئەلێکساندەر گۆتشاڵک/جۆرج ناگێل دەکات،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Nagel G |دوایین٢=Brauner M |دوایین٣=Liewald J |دوایین٤=Adeishvili N |دوایین٥=Bamberg E |دوایین٦=Gottschalk A |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Light activation of channelrhodopsin-2 in excitable cells of Caenorhabditis elegans triggers rapid behavioral responses |journal=Current Biology |بەرگ=١٥|issue=24 |پەڕەکان=٢٢٧٩–٢٢٨٤|bibcode=2005CBio...15.2279N |doi=10.1016/j.cub.2005.11.032 |pmid=١٦٣٦٠٦٩٠|s2cid=7036529 |doi-access=free}}</ref> کە توێژینەوەکانیان لە کۆتاییەکانی ٢٠٠٥ بڵاوکردەوە، و هیرۆمو یاڤۆ <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ishizuka T |دوایین٢=Kakuda M |دوایین٣=Araki R |دوایین٤=Yawo H |ڕێکەوت=٢٠٠٦|سەردێڕ=Kinetic Evaluation of Photosensitivity in Genetically Engineered Neurons Expressing Green Algae Light-Gated Channels |journal=Neuroscience Research |بەرگ=٥٤|issue=2 |پەڕەکان=٨٥–٩٤|doi=10.1016/j.neures.2005.10.009 |pmid=١٦٢٩٨٠٠٥|s2cid=17576414}}</ref> و ژو-هوا پان،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bi A |دوایین٢=Cui J |دوایین٣=Ma Y |دوایین٤=Olshevskaya E |دوایین٥=Pu M |دوایین٦=Dizhoor A |دوایین٧=Pan Z |ڕێکەوت=٢٠٠٦|سەردێڕ=Ectopic expression of a microbial-type rhodopsin restores visual responses in mice with photoreceptor degeneration |journal=Neuron |بەرگ=٥٠|issue=1 |پەڕەکان=٢٣–٣٣|doi=10.1016/j.neuron.2006.02.026 |pmc=١٤٥٩٠٤٥|pmid=١٦٦٠٠٨٥٣}}</ref> کە توێژینەوە سەرەتاییەکانیان لە ساڵی ٢٠٠٦دا بڵاوکردەوە (تێبینی سەرەتایی پان بۆ چالاکبوونی بینایی دەمارەکانی تۆڕەی چاو کە دەربڕینی کەناڵی ڕۆدۆپسین لە مانگی ئابدا ڕوویدا 2004، بەپێی پان، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.statnews.com/2016/09/01/optogenetics/|سەردێڕ=He may have invented one of neuroscience’s biggest advances. But you’ve never heard of him |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210326075219/https://www.statnews.com/2016/09/01/optogenetics/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=STAT |زمان=en-US}}</ref> نزیکەی مانگێک دوای چاودێری سەرەتایی دیسێرۆت). دیسێرۆت لاپەڕەکانی دەفتەرەکانی سەرەتای مانگی تەمموزی ٢٠٠٤ی تاقیکردنەوە سەرەتاییەکەی بڵاوکردۆتەوە کە چالاکبوونی ڕووناکی دەمارەکانی دەربڕینی کەناڵرۆدۆپسین نیشان دەدات. <ref name="Deisseroth K. 1213–25" /> هەروەها دیسێرۆت ئاماژەی بەوەدا <ref name="Deisseroth K. 1213–25" /> کە تاقیکردنەوەیەکی پێشتر ڕوویداوە و لەلایەن هێبەرل و بولدتەوە لە ساڵی ١٩٩٤ بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا دەربڕینی نایەکسانی کارایی بەکتریاهۆدۆپسینێک بۆ ڕۆیشتنی ئایۆنی چالاککراوی ڕووناکی لە سیستەمێکی نادەماری (مەعجوون)دا بڵاوکراوەتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Hoffman A |دوایین٢=Hildebrandt V |دوایین٣=Heberle J |دوایین٤=Buldt G |ڕێکەوت=١٩٩٤|سەردێڕ=Photoactive mitochondria: in vivo transfer of a light-driven proton pump into the inner mitochondrial membrane of Schizosaccharomyces pombe |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. USA |بەرگ=٩١|issue=20 |پەڕەکان=٩٣٦٧–٩٣٧١|bibcode=1994PNAS...91.9367H |doi=10.1073/pnas.91.20.9367 |pmc=٤٤٨١٣|pmid=٧٩٣٧٧٧١|doi-access=free}}</ref> ئۆپتۆجینێتیک لەگەڵ ئۆپسینەکانی میکرۆبی وەک تەکنەلۆژیایەکی گشتی بۆ زانستی دەمار تەنها بە پەرەپێدانی تەواوی ستراتیژییە گشتگیرەکان بۆ ئامانجکردنی ئۆپسینەکان و ڕووناکی بۆ خانە تایبەتەکان لە ئاژەڵە ڕەفتارەکاندا بە سوودوەرگرتن لە جیناتیکی دەمارەیی Cre-lox کە لەلایەن جۆ تسین لە ساڵانی نەوەدەکاندا پەرەی پێدراوە، چالاک بوو.<ref name="Deisseroth K. 1213–25" /><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Joe Z. Tsien |display-authors=etal |ساڵ=١٩٩٦|سەردێڕ=Subregion- and cell type-restricted gene knockout in mouse brain |journal=Cell |بەرگ=٨٧|issue=7 |پەڕەکان=١٣١٧–١٣٢٦|doi=10.1016/S0092-8674(00)81826-7 |pmid=٨٩٨٠٢٣٧|s2cid=863399 |doi-access=free}}</ref> === کەرەستەی کارایی === هەروەها دیسێرۆت بە چینێکی جیاوازی داهێنانی تەکنەلۆژی ناسراوە. گروپەکەی ڕێگەی کیمیایییان بۆ کۆکردنەوەی ماددە کاراییەکانی ناو شانە بایۆلۆژییەکان پەرەپێداوە. ئەم ڕێگایە کۆمەڵێک بەکارهێنانی هەیە، لەوانە لێکۆڵینەوە لە پێکهاتەی گەردیلەیی و وایەرکردنی خانەکان لە ناو مێشکی تەواودا. لە ساڵی ٢٠١٣دا، دیسێرۆت نووسەری باڵای توێژینەوەیەک بوو کە باسی فۆڕمی سەرەتایی ئەم شێوازە دەکات، بە ناوی CLARITY (لەگەڵ تیمێک کە نووسەری یەکەم کوانگون چۆنگ، هاوڕێی پۆست دکتۆرا لە تاقیگەکەیدا، و زانای دەمار ڤیڤیانا گرادینارو لەخۆگرتبوو). ئەم شێوازە شانە بایۆلۆژییەکان، وەک مێشکی شیردەرەکان، دەکاتە نیمچە ڕووناک و دەستڕاگەیشتن بە پشکنەرە گەردیلەییەکان. CLARITY <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Main_Page |وێبگە=wiki.claritytechniques.org}}</ref> بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارهێنراوە، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Journal_Articles |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200226003053/http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Journal_Articles |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=wiki.claritytechniques.org}}</ref> و چەندین جۆری لەسەر HTC بنەڕەتی  بڕبڕەی پشت لە تاقیگەکانی تریشدا لە ساڵی 2013ەوە پەرەی پێدراوە (پێداچوونەوە لە <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Viviana Gradinaru |دوایین٢=Jennifer Treweek |دوایین٣=Kristin Overton |دوایین٤=Karl Deisseroth |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Hydrogel-tissue chemistry: principles and applications |journal=Annual Review of Biophysics |بەرگ=٤٧|پەڕەکان=٣٥٥–٣٧٦|doi=10.1146/annurev-biophys-070317-032905 |pmc=٦٣٥٩٩٢٩|pmid=٢٩٧٩٢٨٢٠}}</ref> ). تایبەتمەندییەکی سەرەکیی HTC ئەوەیە کە هایبریدی هایدرۆجیل-شانە "دەبێتە ژێرخانێک بۆ لێکۆڵینەوەی کیمیایی و بینایی لە داهاتوودا کە دەتوانرێت بە شێوازی نوێ لێکۆڵینەوەی لەسەر بکرێت و دەستکاری بکرێت". <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl" /> بۆ نموونە، جۆرەکانی HTC ئێستا باشترکردنی لەنگەری و گەورەکردنی RNA، گۆڕانکاری قەبارەی گەڕاوە (گرژبوونەوە یان فراوانبوون) چالاک دەکەن )، و ڕێکخستن لە شوێنی خۆیدا (پێداچوونەوە لە <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl" /> ). بە تایبەتی، STARmap جۆرێکی HTC یە کە ڕێگە بە خوێندنەوەی ترانسکریپتۆمیکی ڕوونی خانەیی سێ ڕەهەندی دەدات لە ناو شانە تەواوەکاندا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Wang, X |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Three-dimensional intact-tissue sequencing of single-cell transcriptional states |journal=Science |بەرگ=٣٦١|issue=6400 |doi=10.1126/science.361.6400.375-I |pmc=٦٣٣٩٨٦٨|pmid=٢٩٩٣٠٠٨٩}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Thomas Knopfel |ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Neurotechnology to address big questions |journal=Science |بەرگ=٣٦١|issue=6400 |پەڕەکان=٣٢٨–٣٢٩|bibcode=2018Sci...361..328K |doi=10.1126/science.aau4705 |pmid=٣٠٠٤٩٨٦٢|s2cid=50787948 |hdl-access=free}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.starmapresources.com/|سەردێڕ=와이즈토토 — 분석 자료·공식 사이트 확인 가이드 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503082015/https://www.starmapresources.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=STARmap Resources}}</ref> ) == ژیانی کەسی == دیسێرۆت هاوسەرگیری لەگەڵ زانای دەمار میشێل مۆنجە کردووە، کە چوار منداڵی لەگەڵدایە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://brainprize.org/winners/cancer-neuroscience-2025/michelle-monje |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250307161033/https://brainprize.org/winners/cancer-neuroscience-2025/michelle-monje |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=The Brain Prize}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne|سەردێڕ=Love means sharing the champagne |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250520190927/https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=news.stanford.edu}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Godwin |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.theguardian.com/books/2021/jun/12/neuroscientist-karl-deisseroth-coronavirus-has-changed-us-all|سەردێڕ=Neuroscientist Karl Deisseroth: ‘Coronavirus has changed us all’ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=The Guardian}}</ref> هەروەها کوڕێکی هەیە لە پەیوەندییەکی پێشوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne|سەردێڕ=Love means sharing the champagne |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250520190927/https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=news.stanford.edu |وتەگێڕانەوە=''Michelle: And then the oldest, who is my stepson, is 25 now. He’s an MD-PhD student at Baylor.''}}</ref> == لیستەکان == === لیستی بڵاوکراوە هەڵبژێردراوەکان === دیسێرۆت کارێکی کاریگەری لەسەر ئۆپتۆجینێتیک و شێوازەکانی بازنەی دەمار و تەکنیکەکانی پاککردنەوەی شانە بڵاوکردۆتەوە، لە هەمان کاتدا لەبارەی زانستی دەمارەوە بۆ ئامادەبووانی گشتی نووسیوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Boyden |یەکەم=Edward S |دوایین٢=Zhang |یەکەم٢=Feng |دوایین٣=Bamberg |یەکەم٣=Ernst |دوایین٤=Nagel |یەکەم٤=Georg |دوایین٥=Deisseroth |یەکەم٥=Karl |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/nn1525 |journal=Nature Neuroscience |زمان=en |بەرگ=٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢٦٣–١٢٦٨|doi=10.1038/nn1525 |issn=1097-6256 |pmid=١٦١١٦٤٤٧|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Chung |یەکەم=Kwanghun |دوایین٢=Deisseroth |یەکەم٢=Karl |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=CLARITY for mapping the nervous system |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/nmeth.2481 |journal=Nature Methods |زمان=en |بەرگ=١٠|issue=6 |پەڕەکان=٥٠٨–٥١٣|doi=10.1038/nmeth.2481 |issn=1548-7091 |pmid=٢٣٧٢٢٢١٠|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth |یەکەم=Karl |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Optogenetics: 10 years of microbial opsins in neuroscience |journal=Nature Neuroscience |زمان=en |بەرگ=١٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢١٣–١٢٢٥|doi=10.1038/nn.4091 |issn=1097-6256 |pmc=٤٧٩٠٨٤٥|pmid=٢٦٣٠٨٩٨٢}}</ref> ==== ئەکادیمی ==== * بۆیدن، ئی ئێس؛ ژانگ، ف.؛ بامبێرگ، ئی.؛ ناگێل، گ.؛ دیسێرۆس، ک. (٢٠٠٥). "کۆنترۆڵی بینایی چالاکیی دەمارەکان بە پێوەرە کاتییەکەی میلی چرکە، بە ئامانجی جیناتی." ''زانستی دەمارەکانی سروشت'' . 8: 1263–1268. * چۆنگ، ک.؛ دیسێرۆس، ک. (٢٠١٣). “ڕوونی بۆ نەخشەکێشانی سیستەمی دەمار.” ''شێوازەکانی سروشت'' . 10: 508–513. * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٥). "ئۆپتۆجینێتیک: 10 ساڵ ئۆپسینی میکرۆبی لە زانستی دەماردا." ''زانستی دەمارەکانی سروشت'' . 18: 1213–1225. ==== نووسینی گشتی ==== * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٠). “کۆنتڕۆڵکردنی مێشک بە ڕووناکی.” ''زانستی ئەمریکی'' . * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٦). “دروستکردنی مێشکێکی بینین.” ''زانستی ئەمریکی'' . === لیستی ڕێزلێنان و خەڵاتەکان === دوو خەڵاتی سەرەکی گرنگییەکی تایبەتیان بە کارەکانی دیسێرۆت دا لەسەر ڕوونکردنەوەی پێکهاتە و کارکردنی کەناڵە ئایۆنییە دەروازە ڕووناکییەکان- خەڵاتی هارڤی ٢٠١٦ بۆ دیسێرۆت و هێگمان بۆ "دۆزینەوەی مۆلیکولەکانی ئۆپسین، کە بەشدارن لە هەستکردن بە ڕووناکی لە وردە زیندەوەران، و بۆ کارە پێشەنگەکان لە بەکارهێنانی ئەم ئۆپسینانە بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک"، <ref name="harveypz.net.technion.ac.il" /> و... خەڵاتی گەیردنەری ساڵی ٢٠١٨، کە ئاماژەی بەوە کردووە "گرووپەکەی بنەما بنەڕەتییەکانی پڕۆتینە ناوازەکانی کەناڵرۆدۆپسینیان بە وردی گەردیلەیی دۆزیەوە بە چەندین تەکنیکە جینۆمی، بایۆفیزیکی، ئەلکترۆفیزیۆلۆژی و پێکهاتەیی لەگەڵ زۆرێک لە گۆڕاوەکان بە هاوکاری نزیک لەگەڵ پیتەر هێگمان"). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://gairdner.org/award_winners/karl-deisseroth/|سەردێڕ=404 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211130161353/https://gairdner.org/award_winners/karl-deisseroth/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> چەندین خەڵاتی سەرەکی ئاماژەیان بە پەرەپێدانی HTC لەلایەن Deisseroth کردووە، لەوانە: * خەڵاتی فرێسێنیۆسی ساڵی ٢٠١٧ "بەهۆی دۆزینەوەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە، هەروەها لێکۆڵینەوەکانی لەسەر بنەمای بازنەی دەماری خەمۆکی". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekfs.de/en/scientific-funding/international-research-prize/else-kroener-fresenius-prize-for-medical-research-2017|سەردێڕ=Else Kröner Fresenius Prize for Medical Research 2017 {{!}} Else Kröner-Fresenius-Stiftung |وێبگە=ekfs.de}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Optical and chemical discoveries recognized for impact on biology and psychiatry |journal=EMBO Reports |بەرگ=١٨|issue=6 |پەڕەکان=٨٥٩–٦٠|doi=10.15252/embr.201744405 |pmc=٥٤٥٢٠٤٤|pmid=٢٨٥٦٦٥٢١}}</ref> * خەڵاتی لوری لە ساڵی ٢٠١٥ لە زانستە بایۆپزیشکییەکان "بۆ سەرکردایەتیکردنی پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک، تەکنەلۆژیایەک بۆ کۆنترۆڵکردنی خانەکان بە ڕووناکی بۆ دیاریکردنی کارکردن، هەروەها بۆ CLARITY، ڕێگەیەک بۆ گۆڕینی ئەندامە تەواوەکان بۆ جێڵی پۆلیمر شەفاف بۆ ئەوەی ڕێگە بدات بە بینینی پێکهاتە بایۆلۆژییەکان بە ڕوونی و وردەکارییەکی بەرز". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://fnih.org/news/press-releases/fnih-awards-lurie-prize-karl-deisseroth|سەردێڕ=FNIH Awards Lurie Prize to Karl Deisseroth |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503082014/https://fnih.org/news/press-releases/fnih-awards-lurie-prize-karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=fnih.org}}</ref> * پریمیۆ سیتا دی فیرێنزی ساڵی ٢٠١٣ <ref name="Premio Città di Firenze">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cerm.unifi.it/premio-citta-di-firenze|سەردێڕ=Premio Città di Firenze}}</ref> * خەڵاتی ڕێدێلشایمەر بۆ "ئۆپتۆجینێتیک، کلاریتی، و ڕێبازە نوێی و بەهێزەکانی تری بازنەی دەماری لە پێشخستنی تێگەیشتنی بوارەکە لە ڕەفتاری بنەڕەتی زانستی دەمار". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php|سەردێڕ=Karl Deisseroth receives Inaugural SOBP Distinguished Redelsheimer Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190916213756/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی دیکسۆن لە بواری پزیشکی ساڵی ٢٠١٥ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dicksonprize.pitt.edu/recipients/2015-deisseroth.php|سەردێڕ=Request Rejected |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190815125953/http://www.dicksonprize.pitt.edu/recipients/2015-deisseroth.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی هاینێکن بۆ پزیشکی ساڵی ٢٠٢٠، بۆ "پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک - شێوازێک بۆ کاریگەریکردن لەسەر چالاکیی خانە دەمارییەکان لەگەڵ ڕووناکی - هەروەها بۆ پەرەپێدانی کیمیای هایدرۆجیل-شانە، کە توێژەران دەتوانن شانە بایۆلۆژییەکان بکەنە دەستڕاگەیشتن بە ڕووناکی و پشکنەری گەردیلەیی." <ref name="knaw.nl">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://knaw.nl/en/news/news/dr-a-h-heineken-prize-for-medicine-2020-awarded-to-karl-deisseroth|سەردێڕ=Dr A.H. Heineken Prize for Medicine 2020 awarded to Karl Deisseroth — KNAW |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211108014610/https://knaw.nl/en/news/news/dr-a-h-heineken-prize-for-medicine-2020-awarded-to-karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=knaw.nl}}</ref> * خەڵاتی کیۆتۆی ساڵی ٢٠١٨ی دیسێرۆت ئاماژەی بە "زانستی دەمارەکانی سیستەمی هۆکارانە" کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kyotoprize.org/en/|سەردێڕ=Kyoto Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191012071611/https://www.kyotoprize.org/en/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=Kyoto Prize, Inamori Foundation |زمان=en}}</ref> * خەڵاتی پاسارو ساڵی ٢٠١٣ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=http://med.stanford.edu/news/all-news/2013/03/three-researchers-earn-pasarow-awards.html|سەردێڕ=Three researchers earn Pasarow Awards |وێبگە=News Center}}</ref> بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "توێژینەوەی دەروونی دەمار".{{ژێدەر پێویستە|date=October 2026}} * پریمیۆ سیتا دی فیرێنزی ساڵی ٢٠١٣ بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "تەکنەلۆژیای داهێنەرانە بۆ لێکۆڵینەوە لە پێکهاتە و داینامیکی بازنەکانی پەیوەست بە شیزۆفرینیا، ئۆتیزم، خەواڵوویی، نەخۆشی پارکینسۆن، خەمۆکی، دڵەڕاوکێ و ئالوودەبوون". <ref name="Premio Città di Firenze" /> * خەڵاتی ڕێدلشایمەر لەلایەن کۆمەڵەی دەروونی بایۆلۆژییەوە بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "بەرەوپێشبردنی تێگەیشتنی بوارەکە لە ڕەفتاری بنەڕەتی زانستی دەمار". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php|سەردێڕ=Karl Deisseroth receives Inaugural SOBP Distinguished Redelsheimer Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190916213756/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی فرێسینیۆسی ساڵی ٢٠١٧ی دیسێرۆت ئاماژەی بە "دۆزینەوەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە، هەروەها لێکۆڵینەوەکانی لەسەر بنەمای بازنەی دەماری خەمۆکی" کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekfs.de/en/scientific-funding/prize-for-medical-research/else-kroener-fresenius-prize-for-medical-research-2017|سەردێڕ=Else Kröner Fresenius Prize for Medical Research 2017 {{!}} Else Kröner-Fresenius-Stiftung |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=ekfs.de}}</ref>   == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{Scholia|author}} * {{Nobelprize}} * {{وێبگەی فەرمی|deisseroth.com}} * [http://www.stanford.edu/group/dlab/about_pi.html Academic homepage] * [https://web.archive.org/web/20130423173832/http://www.hhmi.org/research/ecs/deisseroth_bio.html Howard Hughes Medical Institute bio] Archived April 23, 2013, at the Wayback Machine * [http://techfinder.stanford.edu/technology_listing.php?search=innovator&ID=30642 Stanford OTL Inventor Portfolio – Karl Deisseroth] {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Karl Deisseroth}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پزیشکی|ژینناسی}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل]] 8m43r0mkce5rvnsd2kmp0k8exlujk4k 1698698 1698697 2026-11-01T10:45:43Z Shaween 18477 /* لیستەکان */ 1698698 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زانا |ناو = کارل ئەلێکساندەر دیسیرۆس |وێنە = Karl Deisseroth in 2025 Updated.jpg |قەبارەی وێنە = |لێدوان = دیسیرۆس لە ساڵی ٢٠٢٥ |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون = {{nowrap|{{birth date and age|1971|11|18}}}} |شوێنی لەدایکبوون = [[بۆستن]]، [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Karl Deisseroth Facts |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/deisseroth/facts/ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Nobel Prize|The Nobel Prize]]}}</ref> |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |نیشتەجێ = |سەردەم = |نەتەوە = |بواری زانستی = بەکالۆریۆسی هونەرەکان لە [[زانکۆی ھارڤارد]]، دکتۆری پزیشکی–دکتۆریای زانستی لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] |شوێنی کار = |شوێنی بڕوانامە = |ناونیشانی تێز = |ماڵپەڕی تێز = |ساڵی تێز = |ڕاوێژکاری دکتۆرا = |ڕاوێژکاری پەیمانگا = |قوتابیانی دکتۆرا = |قوتابییە دیارەکان = |ناسراو بەھۆی = ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە (لەوانەش CLARITY و STARmap) |کاریگەر بووە بە = |کاریگەری بووە لەسەر = * پەیەزانست * دەروونپزیشکی * ئەندازیاریی زیندەوەری |خەڵاتەکان = * خەڵاتی و. ئەلدن سپێنسەر (2011) * خەڵاتی زانستی پزیشکیی کێیۆ (٢٠١٤) * خەڵاتی ناوەندی پزیشکیی ئەلبەنی (٢٠١٥) * خەڵاتی سنوورەکانی زانست لە دامەزراوەی BBVA (2015) * خەڵاتی پێشکەوتنی بەرچاو لە زانستەکانی ژیان (2016) * خەڵاتی کیۆتۆ (2018) * خەڵاتەکانی هاینەکەن (2020) * خەڵاتی ئەلبەرت لاسکەر بۆ توێژینەوەی بنەڕەتیی پزیشکی (2021) * خەڵاتی لوئیزا گرۆس هۆرڤیتز (2022) * خەڵاتی ژاپۆن (2023) * [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی]] (2026) |واژوو = |لێدوانی واژوو = |ماڵپەر = {{Official URL}} |تێبینی = |خێزان = میشێل مۆنجێ }} '''کارل ئەلێکساندەر دیسیرۆس''' ({{بە ئینگلیزی| Karl Alexander Deisseroth}}) لە ١٨ی تشرینی دووەمی ١٩٧١ لە دایکبووە، زانا و پزیشکی ئەمریکییە. پرۆفیسۆری ئەندازیاری زیندوو لە دامەزراوەی دی ئێچ چێن و مامۆستای [[دەروونپزیشکی|دەروونی]] و زانستە ڕەفتارییەکانە لە [[زانکۆی ستانفۆرد]]. لە ساڵی 2026 بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] پێبەخشرا بەهۆی کارەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیکدا.<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261005094452/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> ئەو بە پەرەپێدانی تەکنەلۆژیاکانی کیمیای هایدرۆجیل-شانە (بۆ نموونە، CLARITY و STARmap) و ئۆپتۆجینێتیک ناسراوە، و بە بەکارهێنانی ستراتیژییەکانی بینایی و بۆماوەیی یەکگرتوو بۆ لێکۆڵینەوە لە کارکردنی ئاسایی بازنەی دەماری و تێکچوونی کارکردن لە [[پەشێویی دەروونی|نەخۆشییە]] دەمار و دەروونییەکان. لە ساڵی ٢٠١٩دا، دیسێرۆت بە ئەندامی ئەکادیمیای نیشتمانی ئەندازیاری ئەمریکا هەڵبژێردرا بەهۆی دۆزینەوەکانی و کۆنترۆڵکردنی سیگناڵە دەمارییەکانی بنەمای ڕەفتاری ئاژەڵان لە تەندروستی و نەخۆشیدا، بە بەکارهێنانی ئامرازە گەردیلەیی و بیناییەکان. هەروەها ئەندامی ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکانی ئەمریکا و [[ئەکادیمیای نەتەوەییی پزیشکی|ئەکادیمیای نیشتمانی پزیشکی]] ئەمریکایە . لە ساڵی ٢٠٢٦دا بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] لەگەڵ جۆرج ناگل و پیتەر هێگمان پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەکانیان سەبارەت بە کەناڵە ئایۆنییە دەروازە ڕووناکییەکان و ئۆپتۆجینێتیک".<ref name="NobelPrize.org" /> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == کارل دیسێرۆت لە شاری بۆستن لەدایکبووە و دواتر لە شاری هیوستن ژیاوە و لە ساڵی ١٩٨٨ لە قوتابخانەی سانت جۆن دەرچووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/deisseroth/facts/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Nobel Prize|The Nobel Prize]]}}</ref> [[زانکۆی ھارڤارد|لە زانکۆی هارڤارد]] خوێندوویەتی و لە ساڵی ١٩٩٢ بەکالۆریۆسی لە زانستە بایۆکیمیاییەکان بەدەستهێناوە. ڕووی لە [[زانکۆی ستانفۆرد|ستانفۆرد]] کرد و لە ساڵی ١٩٩٨ دکتۆرای لە [[پەیەزانست|زانستی دەمار]] لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] بەدەستهێنا، دواتر لە ساڵی ٢٠٠٠ دکتۆرای لە زانستی دەمار<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> کاری ڕاهێنانی پزیشکی و نیشتەجێبوونی [[دەروونپزیشکی|دەروونی]] لە زانکۆی ستانفۆرد لە قوتابخانەی پزیشکی تەواو کردووە .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://med.stanford.edu/profiles/karl-deisseroth|سەردێڕ=Karl Deisseroth {{!}} Stanford Medicine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250913145137/https://med.stanford.edu/profiles/karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=CAP Profiles}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/karl-deisseroth-4gxnxv/|سەردێڕ=Karl Deisseroth – NAS |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=nasonline.org}}</ref> == پیشەی ئەکادیمی == دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە سەرکردایەتی تاقیگەکەی لە زانکۆی ستانفۆرد کردووە.{{ژێدەر پێویستە|date=January 2022}} وەک پزیشکێکی چاودێر لە نەخۆشخانە و کلینیکەکانی ستانفۆرد خزمەت دەکات و لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە سەر بە پەیمانگای پزیشکی هاوارد هیوز<ref name="HHMI Bio">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.hhmi.org/scientists/karl-deisseroth|سەردێڕ=Karl Deisseroth {{!}} HHMI Investigator {{!}} 2014-Present |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190422055427/https://www.hhmi.org/scientists/karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٦|وێبگە=HHMI.org}}</ref> لە نێوان ساڵانی ٢٠١٤ بۆ ٢٠١٩ مامۆستای یاریدەدەری بیانی بووە لە پەیمانگای کارۆلینسکای سوید.<ref name="e214">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://embc.embs.org/2016/karl-deisseroth/|سەردێڕ=Karl Deisseroth, M.D., Ph.D. {{!}} EMBC 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260418134049/https://embc.embs.org/2016/karl-deisseroth/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=EMBC 2016}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١ کتێبێکی بە ناوی ''پێشبینییەکان: چیرۆکێک لە هەستەکانی مرۆڤ'' نووسیوە، کە لەلایەن Random House بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا سەرچاوەی [[کوڵوکۆ|هەستەکانی مرۆڤی]] لەڕێگەی بەریەککەوتنی کەسییەوە لەگەڵ نەخۆشانی دەروونی دەمارەکاندا کۆڵیەوە.<ref name="Deisseroth">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Deisseroth|یەکەم=Karl|ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.com/books/600209/projections-by-karl-deisseroth/|سەردێڕ=Projections|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Random House|ژپنک=٩٧٨-١-٩٨٤٨-٥٣٦٩-١|شوێنی بڵاوکردنەوە=New York|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220118120111/https://www.penguinrandomhouse.com/books/600209/projections-by-karl-deisseroth/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == توێژینەوەی ئەکادیمی == === ئۆپتۆجینێتیک === [[File:2026-Nobel-Prize-Channelrhodopsin-Hegasy_Illustration.png|وێنۆک|350x350پیکسڵ| خەڵاتی نۆبڵ ٢٠٢٦ بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک]] دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠٠٦دا ناوی ئەم بوارەی ناونا " ئۆپتۆجینێتیک " و بەدواداچوونی بۆ پەرەپێدانی تەکنەلۆژیای ئۆپتۆجینێتیک کرد، کە بووە هۆی چەندین بەکارهێنانی، لەوانەش لە بواری دەروونی و دەماردا . لە ساڵی ٢٠١٠ گۆڤاری ''Nature Methods'' ناوی ئۆپتۆجینێتیکی بە "میتۆدی ساڵ" ناوبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Method of the Year 2010 |journal=Nature Methods |بەرگ=٨|issue=1 |پەڕە=١|doi=10.1038/nmeth.f.321 |doi-access=free}}</ref> بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک، دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠١٠ خەڵاتی ناکاسۆنی وەرگرت؛ لە ساڵی ٢٠١٣ خەڵاتی لۆنسبێری و خەڵاتی دیکسۆن لە زانستدا؛ لە ساڵی ٢٠١٤ خەڵاتی زانستی پزیشکی کییۆ؛ و لە ساڵی ٢٠١٥ خەڵاتی ئەلبانی، خەڵاتی لوری، خەڵاتی دیکسۆن لە بواری پزیشکیدا، و خەڵاتی پێشکەوتن لە زانستەکانی ژیاندا .<ref name="breakthroughprize1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://breakthroughprize.org/Laureates/2|سەردێڕ=2026 Breakthrough Prize in Life Sciences Laureates |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181212163208/https://breakthroughprize.org/Laureates/2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> هەروەها خەڵاتی سنوورەکانی زانیاری دامەزراوەی BBVA لە ساڵی ٢٠١٥ لە بواری پزیشکی بایۆلۆجی وەرگرتووە، بە هاوبەشی لەگەڵ ئێدوارد بۆیدن و جیرۆ میزنبۆک . لە ساڵی ٢٠١٦دا، دیسێرۆت خەڵاتی ماسری لەگەڵ پیتەر هێگمان و میزنبۆک وەرگرت بۆ "ئۆپتۆجینێتیک، تەکنەلۆژیایەک کە ڕووناکی بەکاردەهێنێت بۆ کۆنترۆڵکردنی خانەکانی ناو شانە زیندووەکان".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://keck.usc.edu/massry-prize/wp-content/uploads/sites/168/2016/06/Flyer_Massry-2016.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190129232800/https://keck.usc.edu/massry-prize/wp-content/uploads/sites/168/2016/06/Flyer_Massry-2016.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=keck.usc.edu}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦دا، دیسێرۆت و هێگمان خەڵاتی هارڤییان لە کۆمپانیای تەکنیۆن لە ئیسرائیل وەرگرت "بەهۆی دۆزینەوەی مۆلیکولەکانی ئۆپسین، کە بەشدارن لە هەستکردن بە ڕووناکی لە وردە زیندەوەراندا، و کارە پێشەنگەکانیان لە بەکارهێنانی ئەم ئۆپسینانە بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک".<ref name="harveypz.net.technion.ac.il">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/|سەردێڕ=Prize Winners – Harvey Prize {{!}} פרס הארווי |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205084658/https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> پاشان دیسێرۆت لە ساڵی ٢٠١٨دا بەرزترین خەڵاتی تایبەتی ژاپۆن، خەڵاتی کیۆتۆی پێبەخشرا، بەهۆی "دۆزینەوەی ئۆپتۆجینێتیک و پەرەپێدانی زانستی دەمارەکانی سیستەمی هۆکارەکان"، بووە گەنجترین وەرگری خەڵاتەکە تا ئێستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kyotoprize-us.org/announcement-of-the-2018-kyoto-prize-laureates/|سەردێڕ=2018 Kyoto Prize Laureates received their Awards on November 10 {{!}} Kyoto Prize USA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190322023829/http://kyotoprize-us.org/announcement-of-the-2018-kyoto-prize-laureates/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٩دا، دیسێرۆت، هیگمان، بۆیدن و میزنبۆک خەڵاتی دامەزراوەی وارن ئەلپێرتیان بەدەستهێنا.<ref name="warrenalpert.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://warrenalpert.org/news/2019-warren-alpert-prize-recipients-announced|سەردێڕ=2019 Warren Alpert Prize Recipients Announced {{!}} Warren Alpert Foundation Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210814231223/https://warrenalpert.org/news/2019-warren-alpert-prize-recipients-announced |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠١٩|وێبگە=warrenalpert.org}}</ref> لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٢٠، دیسێرۆت خەڵاتی هاینکێنی لە ئەکادیمیای هونەر و زانستی شاهانەی هۆڵەندا وەرگرت، "بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک - شێوازێک بۆ کاریگەریکردن لەسەر چالاکیی خانە دەمارییەکان بە ڕووناکی".<ref name="News Center 2020">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشان=http://med.stanford.edu/news/all-news/2020/06/karl-deisseroth-wins-2020-heineken-prize-for-medicine.html|سەردێڕ=Karl Deisseroth wins 2020 Heineken Prize for Medicine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220723201754/https://med.stanford.edu/news/all-news/2020/06/karl-deisseroth-wins-2020-heineken-prize-for-medicine.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=News Center}}</ref> هەروەها دیسێرۆت بە بەدەستهێنانی تێگەیشتن لە کونیلەی کەناڵی ئایۆنی دەروازەی ڕووناکی خودی کەناڵرۆدۆپسین ناسراوە، لە ڕێگەی پێکهاتە بلورییە سەرەتاییە ڕوونی بەرزەکانی تیمەکەی لە کاتیۆن و کەناڵرۆدۆپسینەکانی هێڵکاری ئەنیون <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kim YS |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Crystal Structure of the Natural Anion-Conducting Channelrhodopsin GtACR1 |journal=Nature |بەرگ=٥٦١|issue=7723 |پەڕەکان=٣٤٣–٣٤٨|bibcode=2018Natur.561..343K |doi=10.1038/s41586-018-0511-6 |pmc=٦٣٤٠٢٩٩|pmid=٣٠١٥٨٦٩٦}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kato HE |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Crystal Structure of the Channelrhodopsin Light-Gated Cation Channel |journal=Nature |بەرگ=٣٦٥|issue=6453 |پەڕەکان=٣٦٩–٧٤|bibcode=2012Natur.482..369K |doi=10.1038/nature10870 |pmc=٤١٦٠٥١٨|pmid=٢٢٢٦٦٩٤١}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kato HE |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Structural mechanisms of selectivity and gating in anion channelrhodopsins |journal=Nature |بەرگ=٥٦١|issue=7723 |پەڕەکان=٣٤٩–٣٥٤|bibcode=2018Natur.561..349K |doi=10.1038/s41586-018-0504-5 |pmc=٦٣١٧٩٩٢|pmid=٣٠١٥٨٦٩٧}}</ref> و لە ڕێگەی جەستەیەکی کارکردی پێکهاتە/کارایی دۆزینەوەی میکانیزمەکانی جووڵەی کەناڵرۆدۆپسین، هەڵبژاردنی ئایۆن، و هەڵبژاردنی ڕەنگ، پێکەوە هاوکارە بەردەوامەکەی پیتەر هێگمان.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K |دوایین٢=Hegemann P |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٧|سەردێڕ=The Form and Function of Channelrhodopsin |journal=Science |بەرگ=٣٥٧|issue=6356 |bibcode=2017Sci...35765544D |doi=10.1126/science.aan5544 |pmc=٥٧٢٣٣٨٣|pmid=٢٨٩١٢٢١٥|article-number=eaan5544}}</ref> هەرچەندە یەکەم توێژینەوە کە لەلایەن هاوتاکانەوە پێداچوونەوەی بۆ کراوە<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Boyden ES |دوایین٢=Zhang F |دوایین٣=Bamberg E |دوایین٤=Nagel G |دوایین٥=Deisseroth K |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity |journal=Nature Neuroscience |بەرگ=٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢٦٣–٨|doi=10.1038/nn1525 |pmid=١٦١١٦٤٤٧|s2cid=6809511}}</ref> کە چالاکبوونی دەمارەکان بە کەناڵرۆدۆپسین نیشان دەدات لە تاقیگەی خۆیەوە بووە لە ناوەڕاستی ساڵی ٢٠٠٥، بەڵام دیسێرۆت جەختی لەوە کردووەتەوە کە زۆرێک لە "تاقیگەی پێشەنگ لە سەرانسەری جیهان"<ref name="Deisseroth K. 1213–25">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K. |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Optogenetics: 10 years of microbial opsins in neuroscience |journal=Nature Neuroscience |بەرگ=١٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢١٣–٢٥|doi=10.1038/nn.4091 |pmc=٤٧٩٠٨٤٥|pmid=٢٦٣٠٨٩٨٢}}</ref> هەروەها کاریان لەسەر بیرۆکەکە دەکرد و توێژینەوەکانیان لە ماوەی ساڵی دواتردا بڵاوکردەوە؛ ئەو ئاماژە بە ستیفان هێرلیتز<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Li X |دوایین٢=Gutierrez DV |دوایین٣=Hanson MG |دوایین٤=Han J |دوایین٥=Mark MD |دوایین٦=Chiel H |دوایین٧=Hegemann P |دوایین٨=Landmesser LT |دوایین٩=Herlitze S |ڕێکەوت=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Fast Noninvasive Activation and Inhibition of Neural and Network Activity by Vertebrate Rhodopsin and Green Algae Channelrhodopsin |journal=Proc Natl Acad Sci USA |بەرگ=١٠٢|issue=49 |پەڕەکان=١٧٨١٦–٢١|bibcode=2005PNAS..10217816L |doi=10.1073/pnas.0509030102 |pmc=١٢٩٢٩٩٠|pmid=١٦٣٠٦٢٥٩|doi-access=free}}</ref> و ئەلێکساندەر گۆتشاڵک/جۆرج ناگێل دەکات،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Nagel G |دوایین٢=Brauner M |دوایین٣=Liewald J |دوایین٤=Adeishvili N |دوایین٥=Bamberg E |دوایین٦=Gottschalk A |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Light activation of channelrhodopsin-2 in excitable cells of Caenorhabditis elegans triggers rapid behavioral responses |journal=Current Biology |بەرگ=١٥|issue=24 |پەڕەکان=٢٢٧٩–٢٢٨٤|bibcode=2005CBio...15.2279N |doi=10.1016/j.cub.2005.11.032 |pmid=١٦٣٦٠٦٩٠|s2cid=7036529 |doi-access=free}}</ref> کە توێژینەوەکانیان لە کۆتاییەکانی ٢٠٠٥ بڵاوکردەوە، و هیرۆمو یاڤۆ <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ishizuka T |دوایین٢=Kakuda M |دوایین٣=Araki R |دوایین٤=Yawo H |ڕێکەوت=٢٠٠٦|سەردێڕ=Kinetic Evaluation of Photosensitivity in Genetically Engineered Neurons Expressing Green Algae Light-Gated Channels |journal=Neuroscience Research |بەرگ=٥٤|issue=2 |پەڕەکان=٨٥–٩٤|doi=10.1016/j.neures.2005.10.009 |pmid=١٦٢٩٨٠٠٥|s2cid=17576414}}</ref> و ژو-هوا پان،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bi A |دوایین٢=Cui J |دوایین٣=Ma Y |دوایین٤=Olshevskaya E |دوایین٥=Pu M |دوایین٦=Dizhoor A |دوایین٧=Pan Z |ڕێکەوت=٢٠٠٦|سەردێڕ=Ectopic expression of a microbial-type rhodopsin restores visual responses in mice with photoreceptor degeneration |journal=Neuron |بەرگ=٥٠|issue=1 |پەڕەکان=٢٣–٣٣|doi=10.1016/j.neuron.2006.02.026 |pmc=١٤٥٩٠٤٥|pmid=١٦٦٠٠٨٥٣}}</ref> کە توێژینەوە سەرەتاییەکانیان لە ساڵی ٢٠٠٦دا بڵاوکردەوە (تێبینی سەرەتایی پان بۆ چالاکبوونی بینایی دەمارەکانی تۆڕەی چاو کە دەربڕینی کەناڵی ڕۆدۆپسین لە مانگی ئابدا ڕوویدا 2004، بەپێی پان، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشان=https://www.statnews.com/2016/09/01/optogenetics/|سەردێڕ=He may have invented one of neuroscience’s biggest advances. But you’ve never heard of him |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210326075219/https://www.statnews.com/2016/09/01/optogenetics/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=STAT |زمان=en-US}}</ref> نزیکەی مانگێک دوای چاودێری سەرەتایی دیسێرۆت). دیسێرۆت لاپەڕەکانی دەفتەرەکانی سەرەتای مانگی تەمموزی ٢٠٠٤ی تاقیکردنەوە سەرەتاییەکەی بڵاوکردۆتەوە کە چالاکبوونی ڕووناکی دەمارەکانی دەربڕینی کەناڵرۆدۆپسین نیشان دەدات. <ref name="Deisseroth K. 1213–25" /> هەروەها دیسێرۆت ئاماژەی بەوەدا <ref name="Deisseroth K. 1213–25" /> کە تاقیکردنەوەیەکی پێشتر ڕوویداوە و لەلایەن هێبەرل و بولدتەوە لە ساڵی ١٩٩٤ بڵاوکراوەتەوە، کە تێیدا دەربڕینی نایەکسانی کارایی بەکتریاهۆدۆپسینێک بۆ ڕۆیشتنی ئایۆنی چالاککراوی ڕووناکی لە سیستەمێکی نادەماری (مەعجوون)دا بڵاوکراوەتەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Hoffman A |دوایین٢=Hildebrandt V |دوایین٣=Heberle J |دوایین٤=Buldt G |ڕێکەوت=١٩٩٤|سەردێڕ=Photoactive mitochondria: in vivo transfer of a light-driven proton pump into the inner mitochondrial membrane of Schizosaccharomyces pombe |journal=Proc. Natl. Acad. Sci. USA |بەرگ=٩١|issue=20 |پەڕەکان=٩٣٦٧–٩٣٧١|bibcode=1994PNAS...91.9367H |doi=10.1073/pnas.91.20.9367 |pmc=٤٤٨١٣|pmid=٧٩٣٧٧٧١|doi-access=free}}</ref> ئۆپتۆجینێتیک لەگەڵ ئۆپسینەکانی میکرۆبی وەک تەکنەلۆژیایەکی گشتی بۆ زانستی دەمار تەنها بە پەرەپێدانی تەواوی ستراتیژییە گشتگیرەکان بۆ ئامانجکردنی ئۆپسینەکان و ڕووناکی بۆ خانە تایبەتەکان لە ئاژەڵە ڕەفتارەکاندا بە سوودوەرگرتن لە جیناتیکی دەمارەیی Cre-lox کە لەلایەن جۆ تسین لە ساڵانی نەوەدەکاندا پەرەی پێدراوە، چالاک بوو.<ref name="Deisseroth K. 1213–25" /><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Joe Z. Tsien |display-authors=etal |ساڵ=١٩٩٦|سەردێڕ=Subregion- and cell type-restricted gene knockout in mouse brain |journal=Cell |بەرگ=٨٧|issue=7 |پەڕەکان=١٣١٧–١٣٢٦|doi=10.1016/S0092-8674(00)81826-7 |pmid=٨٩٨٠٢٣٧|s2cid=863399 |doi-access=free}}</ref> === کەرەستەی کارایی === هەروەها دیسێرۆت بە چینێکی جیاوازی داهێنانی تەکنەلۆژی ناسراوە. گروپەکەی ڕێگەی کیمیایییان بۆ کۆکردنەوەی ماددە کاراییەکانی ناو شانە بایۆلۆژییەکان پەرەپێداوە. ئەم ڕێگایە کۆمەڵێک بەکارهێنانی هەیە، لەوانە لێکۆڵینەوە لە پێکهاتەی گەردیلەیی و وایەرکردنی خانەکان لە ناو مێشکی تەواودا. لە ساڵی ٢٠١٣دا، دیسێرۆت نووسەری باڵای توێژینەوەیەک بوو کە باسی فۆڕمی سەرەتایی ئەم شێوازە دەکات، بە ناوی CLARITY (لەگەڵ تیمێک کە نووسەری یەکەم کوانگون چۆنگ، هاوڕێی پۆست دکتۆرا لە تاقیگەکەیدا، و زانای دەمار ڤیڤیانا گرادینارو لەخۆگرتبوو). ئەم شێوازە شانە بایۆلۆژییەکان، وەک مێشکی شیردەرەکان، دەکاتە نیمچە ڕووناک و دەستڕاگەیشتن بە پشکنەرە گەردیلەییەکان. CLARITY <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Main_Page |وێبگە=wiki.claritytechniques.org}}</ref> بە شێوەیەکی بەرفراوان بەکارهێنراوە، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Journal_Articles |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200226003053/http://wiki.claritytechniques.org/index.php/Journal_Articles |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=wiki.claritytechniques.org}}</ref> و چەندین جۆری لەسەر HTC بنەڕەتی  بڕبڕەی پشت لە تاقیگەکانی تریشدا لە ساڵی 2013ەوە پەرەی پێدراوە (پێداچوونەوە لە <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Viviana Gradinaru |دوایین٢=Jennifer Treweek |دوایین٣=Kristin Overton |دوایین٤=Karl Deisseroth |ڕێکەوت=٢٠١٨|سەردێڕ=Hydrogel-tissue chemistry: principles and applications |journal=Annual Review of Biophysics |بەرگ=٤٧|پەڕەکان=٣٥٥–٣٧٦|doi=10.1146/annurev-biophys-070317-032905 |pmc=٦٣٥٩٩٢٩|pmid=٢٩٧٩٢٨٢٠}}</ref> ). تایبەتمەندییەکی سەرەکیی HTC ئەوەیە کە هایبریدی هایدرۆجیل-شانە "دەبێتە ژێرخانێک بۆ لێکۆڵینەوەی کیمیایی و بینایی لە داهاتوودا کە دەتوانرێت بە شێوازی نوێ لێکۆڵینەوەی لەسەر بکرێت و دەستکاری بکرێت". <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl" /> بۆ نموونە، جۆرەکانی HTC ئێستا باشترکردنی لەنگەری و گەورەکردنی RNA، گۆڕانکاری قەبارەی گەڕاوە (گرژبوونەوە یان فراوانبوون) چالاک دەکەن )، و ڕێکخستن لە شوێنی خۆیدا (پێداچوونەوە لە <ref name="Hydrogel-tissue chemistry: principl" /> ). بە تایبەتی، STARmap جۆرێکی HTC یە کە ڕێگە بە خوێندنەوەی ترانسکریپتۆمیکی ڕوونی خانەیی سێ ڕەهەندی دەدات لە ناو شانە تەواوەکاندا. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Wang, X |ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Three-dimensional intact-tissue sequencing of single-cell transcriptional states |journal=Science |بەرگ=٣٦١|issue=6400 |doi=10.1126/science.361.6400.375-I |pmc=٦٣٣٩٨٦٨|pmid=٢٩٩٣٠٠٨٩}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Thomas Knopfel |ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Neurotechnology to address big questions |journal=Science |بەرگ=٣٦١|issue=6400 |پەڕەکان=٣٢٨–٣٢٩|bibcode=2018Sci...361..328K |doi=10.1126/science.aau4705 |pmid=٣٠٠٤٩٨٦٢|s2cid=50787948 |hdl-access=free}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.starmapresources.com/|سەردێڕ=와이즈토토 — 분석 자료·공식 사이트 확인 가이드 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503082015/https://www.starmapresources.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=STARmap Resources}}</ref> ) == ژیانی کەسی == دیسێرۆت هاوسەرگیری لەگەڵ زانای دەمار میشێل مۆنجە کردووە، کە چوار منداڵی لەگەڵدایە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://brainprize.org/winners/cancer-neuroscience-2025/michelle-monje |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250307161033/https://brainprize.org/winners/cancer-neuroscience-2025/michelle-monje |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=The Brain Prize}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne|سەردێڕ=Love means sharing the champagne |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250520190927/https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=news.stanford.edu}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Godwin |یەکەم=Richard |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.theguardian.com/books/2021/jun/12/neuroscientist-karl-deisseroth-coronavirus-has-changed-us-all|سەردێڕ=Neuroscientist Karl Deisseroth: ‘Coronavirus has changed us all’ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=The Guardian}}</ref> هەروەها کوڕێکی هەیە لە پەیوەندییەکی پێشوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne|سەردێڕ=Love means sharing the champagne |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250520190927/https://news.stanford.edu/stories/2022/02/love-means-sharing-champagne |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٥|وێبگە=news.stanford.edu |وتەگێڕانەوە=''Michelle: And then the oldest, who is my stepson, is 25 now. He’s an MD-PhD student at Baylor.''}}</ref> == لیستەکان == === لیستی بڵاوکراوە هەڵبژێردراوەکان === دیسێرۆت کارێکی کاریگەری لەسەر ئۆپتۆجینێتیک و شێوازەکانی بازنەی دەمار و تەکنیکەکانی پاککردنەوەی شانە بڵاوکردۆتەوە، لە هەمان کاتدا لەبارەی زانستی دەمارەوە بۆ ئامادەبووانی گشتی نووسیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Boyden |یەکەم=Edward S |دوایین٢=Zhang |یەکەم٢=Feng |دوایین٣=Bamberg |یەکەم٣=Ernst |دوایین٤=Nagel |یەکەم٤=Georg |دوایین٥=Deisseroth |یەکەم٥=Karl |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/nn1525 |journal=Nature Neuroscience |زمان=en |بەرگ=٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢٦٣–١٢٦٨|doi=10.1038/nn1525 |issn=1097-6256 |pmid=١٦١١٦٤٤٧|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Chung |یەکەم=Kwanghun |دوایین٢=Deisseroth |یەکەم٢=Karl |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٣|سەردێڕ=CLARITY for mapping the nervous system |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/nmeth.2481 |journal=Nature Methods |زمان=en |بەرگ=١٠|issue=6 |پەڕەکان=٥٠٨–٥١٣|doi=10.1038/nmeth.2481 |issn=1548-7091 |pmid=٢٣٧٢٢٢١٠|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth |یەکەم=Karl |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Optogenetics: 10 years of microbial opsins in neuroscience |journal=Nature Neuroscience |زمان=en |بەرگ=١٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢١٣–١٢٢٥|doi=10.1038/nn.4091 |issn=1097-6256 |pmc=٤٧٩٠٨٤٥|pmid=٢٦٣٠٨٩٨٢}}</ref> ==== ئەکادیمی ==== * بۆیدن، ئی ئێس؛ ژانگ، ف.؛ بامبێرگ، ئی.؛ ناگێل، گ.؛ دیسێرۆس، ک. (٢٠٠٥). "کۆنترۆڵی بینایی چالاکیی دەمارەکان بە پێوەرە کاتییەکەی میلی چرکە، بە ئامانجی جیناتی." ''زانستی دەمارەکانی سروشت'' . 8: 1263–1268. * چۆنگ، ک.؛ دیسێرۆس، ک. (٢٠١٣). “ڕوونی بۆ نەخشەکێشانی سیستەمی دەمار.” ''شێوازەکانی سروشت'' . 10: 508–513. * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٥). "ئۆپتۆجینێتیک: 10 ساڵ ئۆپسینی میکرۆبی لە زانستی دەماردا." ''زانستی دەمارەکانی سروشت'' . 18: 1213–1225. ==== نووسینی گشتی ==== * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٠). “کۆنتڕۆڵکردنی مێشک بە ڕووناکی.” ''زانستی ئەمریکی'' . * دیسێرۆس، ک. (٢٠١٦). “دروستکردنی مێشکێکی بینین.” ''زانستی ئەمریکی'' . === لیستی ڕێزلێنان و خەڵاتەکان === دوو خەڵاتی سەرەکی گرنگییەکی تایبەتیان بە کارەکانی دیسێرۆت دا لەسەر ڕوونکردنەوەی پێکهاتە و کارکردنی کەناڵە ئایۆنییە دەروازە ڕووناکییەکان- خەڵاتی هارڤی ٢٠١٦ بۆ دیسێرۆت و هێگمان بۆ "دۆزینەوەی مۆلیکولەکانی ئۆپسین، کە بەشدارن لە هەستکردن بە ڕووناکی لە وردە زیندەوەران، و بۆ کارە پێشەنگەکان لە بەکارهێنانی ئەم ئۆپسینانە بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک"، <ref name="harveypz.net.technion.ac.il" /> و... خەڵاتی گەیردنەری ساڵی ٢٠١٨، کە ئاماژەی بەوە کردووە "گرووپەکەی بنەما بنەڕەتییەکانی پڕۆتینە ناوازەکانی کەناڵرۆدۆپسینیان بە وردی گەردیلەیی دۆزیەوە بە چەندین تەکنیکە جینۆمی، بایۆفیزیکی، ئەلکترۆفیزیۆلۆژی و پێکهاتەیی لەگەڵ زۆرێک لە گۆڕاوەکان بە هاوکاری نزیک لەگەڵ پیتەر هێگمان"). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://gairdner.org/award_winners/karl-deisseroth/|سەردێڕ=404 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211130161353/https://gairdner.org/award_winners/karl-deisseroth/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> چەندین خەڵاتی سەرەکی ئاماژەیان بە پەرەپێدانی HTC لەلایەن Deisseroth کردووە، لەوانە: * خەڵاتی فرێسێنیۆسی ساڵی ٢٠١٧ "بەهۆی دۆزینەوەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە، هەروەها لێکۆڵینەوەکانی لەسەر بنەمای بازنەی دەماری خەمۆکی". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekfs.de/en/scientific-funding/international-research-prize/else-kroener-fresenius-prize-for-medical-research-2017|سەردێڕ=Else Kröner Fresenius Prize for Medical Research 2017 {{!}} Else Kröner-Fresenius-Stiftung |وێبگە=ekfs.de}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Deisseroth K |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=Optical and chemical discoveries recognized for impact on biology and psychiatry |journal=EMBO Reports |بەرگ=١٨|issue=6 |پەڕەکان=٨٥٩–٦٠|doi=10.15252/embr.201744405 |pmc=٥٤٥٢٠٤٤|pmid=٢٨٥٦٦٥٢١}}</ref> * خەڵاتی لوری لە ساڵی ٢٠١٥ لە زانستە بایۆپزیشکییەکان "بۆ سەرکردایەتیکردنی پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک، تەکنەلۆژیایەک بۆ کۆنترۆڵکردنی خانەکان بە ڕووناکی بۆ دیاریکردنی کارکردن، هەروەها بۆ CLARITY، ڕێگەیەک بۆ گۆڕینی ئەندامە تەواوەکان بۆ جێڵی پۆلیمر شەفاف بۆ ئەوەی ڕێگە بدات بە بینینی پێکهاتە بایۆلۆژییەکان بە ڕوونی و وردەکارییەکی بەرز". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://fnih.org/news/press-releases/fnih-awards-lurie-prize-karl-deisseroth|سەردێڕ=FNIH Awards Lurie Prize to Karl Deisseroth |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210503082014/https://fnih.org/news/press-releases/fnih-awards-lurie-prize-karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=fnih.org}}</ref> * پریمیۆ سیتا دی فیرێنزی ساڵی ٢٠١٣ <ref name="Premio Città di Firenze">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.cerm.unifi.it/premio-citta-di-firenze|سەردێڕ=Premio Città di Firenze}}</ref> * خەڵاتی ڕێدێلشایمەر بۆ "ئۆپتۆجینێتیک، کلاریتی، و ڕێبازە نوێی و بەهێزەکانی تری بازنەی دەماری لە پێشخستنی تێگەیشتنی بوارەکە لە ڕەفتاری بنەڕەتی زانستی دەمار". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php|سەردێڕ=Karl Deisseroth receives Inaugural SOBP Distinguished Redelsheimer Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190916213756/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی دیکسۆن لە بواری پزیشکی ساڵی ٢٠١٥ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dicksonprize.pitt.edu/recipients/2015-deisseroth.php|سەردێڕ=Request Rejected |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190815125953/http://www.dicksonprize.pitt.edu/recipients/2015-deisseroth.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی هاینێکن بۆ پزیشکی ساڵی ٢٠٢٠، بۆ "پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک - شێوازێک بۆ کاریگەریکردن لەسەر چالاکیی خانە دەمارییەکان لەگەڵ ڕووناکی - هەروەها بۆ پەرەپێدانی کیمیای هایدرۆجیل-شانە، کە توێژەران دەتوانن شانە بایۆلۆژییەکان بکەنە دەستڕاگەیشتن بە ڕووناکی و پشکنەری گەردیلەیی." <ref name="knaw.nl">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://knaw.nl/en/news/news/dr-a-h-heineken-prize-for-medicine-2020-awarded-to-karl-deisseroth|سەردێڕ=Dr A.H. Heineken Prize for Medicine 2020 awarded to Karl Deisseroth — KNAW |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211108014610/https://knaw.nl/en/news/news/dr-a-h-heineken-prize-for-medicine-2020-awarded-to-karl-deisseroth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=knaw.nl}}</ref> * خەڵاتی کیۆتۆی ساڵی ٢٠١٨ی دیسێرۆت ئاماژەی بە "زانستی دەمارەکانی سیستەمی هۆکارانە" کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kyotoprize.org/en/|سەردێڕ=Kyoto Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191012071611/https://www.kyotoprize.org/en/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=Kyoto Prize, Inamori Foundation |زمان=en}}</ref> * خەڵاتی پاسارو ساڵی ٢٠١٣ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=http://med.stanford.edu/news/all-news/2013/03/three-researchers-earn-pasarow-awards.html|سەردێڕ=Three researchers earn Pasarow Awards |وێبگە=News Center}}</ref> بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "توێژینەوەی دەروونی دەمار".{{ژێدەر پێویستە|date=October 2026}} * پریمیۆ سیتا دی فیرێنزی ساڵی ٢٠١٣ بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "تەکنەلۆژیای داهێنەرانە بۆ لێکۆڵینەوە لە پێکهاتە و داینامیکی بازنەکانی پەیوەست بە شیزۆفرینیا، ئۆتیزم، خەواڵوویی، نەخۆشی پارکینسۆن، خەمۆکی، دڵەڕاوکێ و ئالوودەبوون". <ref name="Premio Città di Firenze" /> * خەڵاتی ڕێدلشایمەر لەلایەن کۆمەڵەی دەروونی بایۆلۆژییەوە بەخشرایە دیسێرۆت بەهۆی "بەرەوپێشبردنی تێگەیشتنی بوارەکە لە ڕەفتاری بنەڕەتی زانستی دەمار". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php|سەردێڕ=Karl Deisseroth receives Inaugural SOBP Distinguished Redelsheimer Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190916213756/https://www.eurekalert.org/pub_releases/2017-05/pmg-kdr042817.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> * خەڵاتی فرێسینیۆسی ساڵی ٢٠١٧ی دیسێرۆت ئاماژەی بە "دۆزینەوەکانی لە بواری ئۆپتۆجینێتیک و کیمیای هایدرۆجیل-شانە، هەروەها لێکۆڵینەوەکانی لەسەر بنەمای بازنەی دەماری خەمۆکی" کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ekfs.de/en/scientific-funding/prize-for-medical-research/else-kroener-fresenius-prize-for-medical-research-2017|سەردێڕ=Else Kröner Fresenius Prize for Medical Research 2017 {{!}} Else Kröner-Fresenius-Stiftung |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=ekfs.de}}</ref>   == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{Scholia|author}} * {{Nobelprize}} * {{وێبگەی فەرمی|deisseroth.com}} * [http://www.stanford.edu/group/dlab/about_pi.html Academic homepage] * [https://web.archive.org/web/20130423173832/http://www.hhmi.org/research/ecs/deisseroth_bio.html Howard Hughes Medical Institute bio] Archived April 23, 2013, at the Wayback Machine * [http://techfinder.stanford.edu/technology_listing.php?search=innovator&ID=30642 Stanford OTL Inventor Portfolio – Karl Deisseroth] {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Karl Deisseroth}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|پزیشکی|ژینناسی}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] [[پۆل:ھەموو ئەو وتارانەی وتەی بێسەرچاوەیان تێدایە]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل]] db01fn4c2ratzwnnjao64k7wcgw4lkc 0 305735 1698190 1697098 2026-10-31T12:18:23Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698190 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جۆرج نایجل''' لەدایکبووی ٢٤ی ئابی ١٩٥٣، زانای بایۆفیزیای ئەڵمانی و مامۆستایە لە بەشی فیزیۆلۆژیای دەمار لە زانکۆی ڤورزبۆرگ لە ئەڵمانیا. توێژینەوەکانی لەسەر وەرگرە فۆتۆگرافییە میکرۆبییەکان و پەرەپێدانی ئامرازەکانی ئۆپتۆجینێتیک. لە ساڵی ٢٠٢٦ بە هاوبەشی لەگەڵ [[کارل دیسیرۆس]] و پیتەر هێگمان [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەکانیان سەبارەت بە کەناڵە ئایۆنییە دەروازە ڕووناکییەکان و ئۆپتۆجینێتیک".<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261005094452/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == جۆرج ناگل لە زانکۆی کۆنستانز لە ئەڵمانیا بایۆلۆجی و بایۆفیزیکی خوێندووە. لە ساڵی ١٩٨٨ دکتۆرای لە زانکۆی فرانکفۆرت وەرگرتووە، لە پەیمانگای ماکس پلانک بۆ بایۆفیزیا لە فرانکفۆرت کاردەکات. وەک پۆستدۆک لە [[زانکۆی یەیڵ|زانکۆی یێڵ]] و زانکۆی ڕۆکفێلەر لە ئەمریکا کاردەکات. == پیشە == لە ساڵی ١٩٩٢ تا ٢٠٠٤، ناگڵ سەرپەرشتیی گرووپێکی توێژینەوەیی سەربەخۆی لە بەشی کیمیای فیزیکیی زیندەیی لە پەیمانگای ماکس پلانک بۆ فیزیکی زیندەیی لە [[فرانکفورت]] کرد. لە ساڵی ٢٠٠٤ەوە، پرۆفیسۆرە لە زانکۆی ڤۆرتسبۆرگ لە ئەڵمانیا؛ سەرەتا لە بەشی فیزیۆلۆژیای ڕووەک و فیزیکی زیندەیی، و لە ساڵی ٢٠١٩ەوە لە بەشی فیزیۆلۆژیای دەمارەکان. == توێژینەوە == <templatestyles src="Module:Message box/ambox.css"></templatestyles> [[File:2026-Nobel-Prize-Channelrhodopsin-Hegasy_Illustration.png|وێنۆک|350x350پیکسڵ| خەڵاتی نۆبڵ ٢٠٢٦ بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک]] جۆرج نايجل، لەگەڵ پیتەر هێگمان، شانازیی بە دۆزینەوەی کەناڵرۆدۆپسینەکان دەکرێت، کە بواری نوێی ئۆپتۆجینێتیکی کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Nagel |یەکەم=G. |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٢|سەردێڕ=Channelrhodopsin-1: A Light-Gated Proton Channel in Green Algae |journal=Science |بەرگ=٢٩٦|issue=5577 |پەڕەکان=٢٣٩٥–٢٣٩٨|doi=10.1126/science.1072068 |pmid=١٢٠٨٩٤٤٣|s2cid=206506942}}</ref> لە سەرەتای ساڵی ١٩٩٥دا، جۆرج ناگل و ئێرنست بامبێرگ نیشانیان دا کە ڕۆدۆپسینێکی میکرۆبی (Bacteriorhodopsin)، کاتێک لە خانەکانی ئاژەڵدا دەردەکەوێت ( ''Xenopus'' oocytes)، بە تەواوی کاردەکات و خانەکان هەستیار بە ڕووناکی دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Nagel |یەکەم=Georg |دوایین٢=Möckel |یەکەم٢=Bettina |دوایین٣=Büldt |یەکەم٣=Georg |دوایین٤=Bamberg |یەکەم٤=Ernst |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٥|سەردێڕ=Functional expression of bacteriorhodopsin in oocytes allows direct measurement of voltage dependence of light induced H + pumping |journal=FEBS Letters |زمان=en |بەرگ=٣٧٧|issue=2 |پەڕەکان=٢٦٣–٢٦٦|doi=10.1016/0014-5793(95)01356-3 |pmid=٨٥٤٣٠٦٤|s2cid=24347348 |doi-access=free}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٣، ناگل کارایی channelrhodopsin-2 (ChR2)ی لە هێڵی خانەی شیردەرەکاندا نیشان دا، کە ڕووناککردنەوە بە ڕووناکی شین بووە هۆی لابردنی جەمسەری بەهێزی پۆتانسێلی پەردە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Nagel |یەکەم=G. |دوایین٢=Szellas |یەکەم٢=T. |دوایین٣=Huhn |یەکەم٣=W. |دوایین٤=Kateriya |یەکەم٤=S. |دوایین٥=Adeishvili |یەکەم٥=N. |دوایین٦=Berthold |یەکەم٦=P. |دوایین٧=Ollig |یەکەم٧=D. |دوایین٨=Hegemann |یەکەم٨=P. |دوایین٩=Bamberg |یەکەم٩=E. |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Channelrhodopsin-2, a directly light-gated cation-selective membrane channel |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |زمان=en |بەرگ=١٠٠|issue=24 |پەڕەکان=١٣٩٤٠–١٣٩٤٥|doi=10.1073/pnas.1936192100 |issn=0027-8424 |pmc=٢٨٣٥٢٥|pmid=١٤٦١٥٥٩٠|doi-access=free}}</ref> دوای ئەم بڵاوکراوە سەلمێنراوەی بنەما، ChR2 لە دەمارەکانی هیپۆکامپدا بە هاوکاری لەگەڵ کارل دیسێرۆت دەربڕدرا، کە پەستانی ڕووناکی بووە هۆی پۆتانسێلی کردار بە وردبینییەکی کاتی بەرز.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Boyden |یەکەم=Edward S |دوایین٢=Zhang |یەکەم٢=Feng |دوایین٣=Bamberg |یەکەم٣=Ernst |دوایین٤=Nagel |یەکەم٤=Georg |دوایین٥=Deisseroth |یەکەم٥=Karl |ڕێکەوت=٢٠٠٥|سەردێڕ=Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity |ناونیشان=http://www.nature.com/articles/nn1525 |journal=Nature Neuroscience |زمان=en |بەرگ=٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢٦٣–١٢٦٨|doi=10.1038/nn1525 |issn=1097-6256 |pmid=١٦١١٦٤٤٧|s2cid=6809511 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> یەکەم بەکارهێنانی ئۆپتۆجینێتیک لە ئاژەڵێکی تەواودا، کرمی گوڵاو ''Caenorhabditis elegans''، کە لە ساڵی ٢٠٠٥ لەلایەن جۆرج ناگل و ئەلێکساندەر گۆتشاڵک بڵاوکرایەوە، لەسەر بنەمای گۆڕاوێکی ChR2 (H134R) بوو کە ناگێل بۆ باشترکردنی فۆتۆکارێنتەکان دروستی کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Nagel |یەکەم=Georg |دوایین٢=Brauner |یەکەم٢=Martin |دوایین٣=Liewald |یەکەم٣=Jana F. |دوایین٤=Adeishvili |یەکەم٤=Nona |دوایین٥=Bamberg |یەکەم٥=Ernst |دوایین٦=Gottschalk |یەکەم٦=Alexander |ڕێکەوت=٢٠٠٥|سەردێڕ=Light Activation of Channelrhodopsin-2 in Excitable Cells of Caenorhabditis elegans Triggers Rapid Behavioral Responses |journal=Current Biology |زمان=en |بەرگ=١٥|issue=24 |پەڕەکان=٢٢٧٩–٢٢٨٤|doi=10.1016/j.cub.2005.11.032 |pmid=١٦٣٦٠٦٩٠|s2cid=7036529 |doi-access=free}}</ref> یەکەم ڕێگریکردنی سەرکەوتووی ئۆپتۆجینێتیک لە پەرەسەندنی دەمارەکان (2007) لەسەر بنەمای تاقیکردنەوەکانی پێشووی ناگل بوو لەگەڵ هالۆرۆدۆپسین لە <nowiki><i id="mwVQ">ناترۆنۆمۆناس فاراونیس</i></nowiki>.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Zhang |یەکەم=Feng |دوایین٢=Wang |یەکەم٢=Li-Ping |دوایین٣=Brauner |یەکەم٣=Martin |دوایین٤=Liewald |یەکەم٤=Jana F. |دوایین٥=Kay |یەکەم٥=Kenneth |دوایین٦=Watzke |یەکەم٦=Natalie |دوایین٧=Wood |یەکەم٧=Phillip G. |دوایین٨=Bamberg |یەکەم٨=Ernst |دوایین٩=Nagel |یەکەم٩=Georg |دوایین١٠=Gottschalk |یەکەم١٠=Alexander |دوایین١١=Deisseroth |یەکەم١١=Karl |ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=Multimodal fast optical interrogation of neural circuitry |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/nature05744 |journal=Nature |زمان=en |بەرگ=٤٤٦|issue=7136 |پەڕەکان=٦٣٣–٦٣٩|doi=10.1038/nature05744 |issn=1476-4687 |pmid=١٧٤١٠١٦٨|s2cid=4415339 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٧، لە هاوکارییەکی دیکەدا لەگەڵ پیتەر هێگمان، جۆرج ناگل دەستی بە دەستکاریکردنی بینایی cAMP کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Schröder-Lang |یەکەم=Saskia |دوایین٢=Schwärzel |یەکەم٢=Martin |دوایین٣=Seifert |یەکەم٣=Reinhard |دوایین٤=Strünker |یەکەم٤=Timo |دوایین٥=Kateriya |یەکەم٥=Suneel |دوایین٦=Looser |یەکەم٦=Jens |دوایین٧=Watanabe |یەکەم٧=Masakatsu |دوایین٨=Kaupp |یەکەم٨=U Benjamin |دوایین٩=Hegemann |یەکەم٩=Peter |دوایین١٠=Nagel |یەکەم١٠=Georg |ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=Fast manipulation of cellular cAMP level by light in vivo |ناونیشان=http://www.nature.com/articles/nmeth975 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Nature Methods |زمان=en |بەرگ=٤|issue=1 |پەڕەکان=٣٩–٤٢|doi=10.1038/nmeth975 |issn=1548-7091 |pmid=١٧١٢٨٢٦٧|s2cid=10616442 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220121115853/https://www.nature.com/articles/nmeth975 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥دا، جۆرج ناگل و شیکیانگ گاو، لەگەڵ گروپی ئەلێکساندەر گۆتشاڵک ، تایبەتمەندی یەکەم ئەنزیمی ٨ TMیان ڕۆدۆپسین، سایکلۆپ، کە چڕیی cGMP بەرز دەکاتەوە کاتێک بە ڕووناکی چالاک دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Gao |یەکەم=Shiqiang |دوایین٢=Nagpal |یەکەم٢=Jatin |دوایین٣=Schneider |یەکەم٣=Martin W. |دوایین٤=Kozjak-Pavlovic |یەکەم٤=Vera |دوایین٥=Nagel |یەکەم٥=Georg |دوایین٦=Gottschalk |یەکەم٦=Alexander |ڕێکەوت=٢٠١٥|سەردێڕ=Optogenetic manipulation of cGMP in cells and animals by the tightly light-regulated guanylyl-cyclase opsin CyclOp |journal=Nature Communications |زمان=en |بەرگ=٦|issue=1 |پەڕەکان=٨٠٤٦|doi=10.1038/ncomms9046 |issn=2041-1723 |pmc=٤٥٦٩٦٩٥|pmid=٢٦٣٤٥١٢٨|doi-access=free}}</ref> لە ڕێگەی پەرەپێدانی ئامرازە کۆدکراوەکانی بۆماوەییەوە، گروپەکەی جۆرج ناگل سنووری کۆنترۆڵی بینایی لە کەناڵە ئایۆنییەکان و پەمپەکانەوە پاڵناوەتەوە بۆ سیستەمی نێردراوی دووەم ، هەروەها بەکاریان هێناوە بۆ چەندین جۆری جیاوازی زیندەوەران، لەنێویاندا ڕووەک.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Zhou |یەکەم=Yang |دوایین٢=Ding |یەکەم٢=Meiqi |دوایین٣=Gao |یەکەم٣=Shiqiang |دوایین٤=Yu-Strzelczyk |یەکەم٤=Jing |دوایین٥=Krischke |یەکەم٥=Markus |دوایین٦=Duan |یەکەم٦=Xiaodong |دوایین٧=Leide |یەکەم٧=Jana |دوایین٨=Riederer |یەکەم٨=Markus |دوایین٩=Mueller |یەکەم٩=Martin J. |دوایین١٠=Hedrich |یەکەم١٠=Rainer |دوایین١١=Konrad |یەکەم١١=Kai R. |ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=Optogenetic control of plant growth by a microbial rhodopsin |ناونیشان=http://www.nature.com/articles/s41477-021-00853-w |journal=Nature Plants |زمان=en |بەرگ=٧|issue=2 |پەڕەکان=١٤٤–١٥١|doi=10.1038/s41477-021-00853-w |issn=2055-0278 |pmid=٣٣٥٩٤٢٦٨|s2cid=231945847 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> == ڕێزلێنان و خەڵات == * 2010 خەڵاتی وایلی لە زانستە بایۆپزیشکییەکان ، لەگەڵ پیتەر هێگمان و ئێرنست بامبێرگ * ٢٠١٠ خەڵاتی کارل هاینز بێکرتس، لەگەڵ پیتەر هێگمان و ئێرنست بامبێرگ * خەڵاتی زولچ ساڵی ٢٠١٢<ref name="i991">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.mpg.de/preise/international-prize-for-translational-neuroscience|سەردێڕ=International Prize for Translational Neuroscience |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260729134139/https://www.mpg.de/preise/international-prize-for-translational-neuroscience |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Max-Planck-Gesellschaft |زمان=de}}</ref> * 2013 خەڵاتی لویس-جانتێ بۆ پزیشکی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2018-en/professeurs-peter-hegemann-et-georg-nagel/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200327010101/https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2013-en/professeurs-peter-hegemann-et-georg-nagel/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> لەگەڵ پیتەر هێگمان * 2013 خەڵاتی مێشک، لەلایەن ''دامەزراوەی توێژینەوەی مێشکی ئەوروپی گریت لوندبێکەوە'' بەخشراوە * 2015 وەک ئەندامی ڕێکخراوی بایۆلۆجیای گۆڕانکاری ئەوروپی (EMBO) هەڵبژێردرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://people.embo.org/profile/georg-nagel|سەردێڕ=Georg Nagel {{!}} EMBO communities |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251109061502/https://people.embo.org/profile/georg-nagel |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[European Molecular Biology Organization|EMBO]]}}</ref><ref name="o183">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.biozentrum.uni-wuerzburg.de/bot1/nachrichten/single/news/hohe-auszeichnung-fuer-georg-nagel-2/|سەردێڕ=Hohe Auszeichnung für Georg Nagel |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Universität Würzburg |زمان=de}}</ref> * خەڵاتی 2019 ڕامفۆرد بۆ "بەشدارییە نائاساییەکانی پەیوەست بە داهێنان و پاڵاوتنی ئۆپتۆجینێتیک"، لەگەڵ ئێرنست بامبێرگ, ئێد بۆیدن, کارل دیسێرۆت, پیتەر هێگمان, و جیرۆ میزنبۆک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.amacad.org/news/rumford-prize-optogenetics|سەردێڕ=Rumford Prize Awarded for the Invention and Refinement of Optogenetics {{!}} American Academy of Arts and Sciences |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210206083834/https://www.amacad.org/news/rumford-prize-optogenetics |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=American Academy of Arts & Sciences |زمان=en}}</ref> * 2020 خەڵاتی شاو لە زانستە ژیانییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.shawprize.org/prizes/life-science-medicine|سەردێڕ=The Shaw Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200810220336/https://www.shawprize.org/prizes/life-science-medicine |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> * 2026 [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵ بۆ فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]]<ref name="NobelPrize.org" /> خەڵاتی نۆبڵی ساڵی ٢٠٢٦ی ناگل دانپێدانانی ئەو دۆزینەوانە بوو کە لە پەیمانگای ماکس پلانک بۆ بایۆفیزیا لە فرانکفۆرت ئەنجامدرا. ئەنجومەنی نۆبڵ تیشکی خستە سەر کارەکانی لەگەڵ پیتەر هێگمان لە ناسینەوەی پڕۆتینی چڵکن کەناڵرۆدۆپسین، کە خانەکانی هەستیار دەکات بە ڕووناکی شین. خەڵاتەکە بە یەکسانی لەگەڵ هێگمان و کارل دیسێرۆت دابەشکرا، کە پەرەیان بە بەکارهێنانی لە کۆنترۆڵکردنی خانە دەمارییەکان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * [https://www.biozentrum.uni-wuerzburg.de/bot1/forschung/prof-dr-georg-nagel/ Group Prof. Dr. Georg Nagel] at the University of Würzburg (uni-wuerzburg.de) {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{Shaw Prize laureates}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Georg Nagel (biophysicist)}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:Articles with hCards]] 88xvxqrjym69kexcbqte5pea2vrp1p9 0 305738 1698193 1697008 2026-10-31T12:19:23Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698193 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زانا |ناو = پیتەر هێگمان |وێنە =Peter Hegemann.jpg |قەبارەی وێنە = |لێدوان = |سەردێڕ =پیتەر هێگمان لە ساڵی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی لەدایکبوون ={{birth date and age|1954|12|11|df=y}} |شوێنی لەدایکبوون =[[مونستەر (شارێک لە ئەڵمانیا)|مونستەر]]، ڕاین-ڤێستفالیای باکوور [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]] (ئێستا [[ئەڵمانیا]]) |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |نیشتەجێ = |سەردەم = |نەتەوە = |بواری زانستی = پڕۆفیسۆر،کیمیازانی زیندەوەری، فیزیای زیندەوەری |شوێنی کار = زانکۆی هەمبۆڵت لە بەرلین، زانکۆی ڕێگنسبورگ، [[زانکۆی سیراکیوز]]، پەیمانگای ماکس پلانک بۆ کیمیای زیندەوەری |شوێنی بڕوانامە = |ناونیشانی تێز = |ماڵپەڕی تێز = |ساڵی تێز = |ڕاوێژکاری دکتۆرا = |ڕاوێژکاری پەیمانگا = |قوتابیانی دکتۆرا = |قوتابییە دیارەکان = |ناسراو بەھۆی = دۆزینەوەی چانەڵڕۆدۆپسین |کاریگەر بووە بە = |کاریگەری بووە لەسەر = |خەڵاتەکان = * خەڵاتی لوییزا گرۆس هۆرڤیتز * خەڵاتی ئەلبێرت لاسکەر بۆ توێژینەوەی بنەڕەتیی پزیشکی * خەڵاتی شاۆ * خەڵاتی دامەزراوەی وارن ئەڵپێرت * خەڵاتی ڕامفۆرد * خەڵاتی نێودەوڵەتیی گێردنەر لە کەنەدا * مەدالیای ئۆتۆ فاربورگ * خەڵاتی هارڤی * خەڵاتی ماسری * خەڵاتی مێشک * خەڵاتی لوی-ژانتێ بۆ پزیشکی * خەڵاتی لێبنز *خەڵاتی وایلی |واژوو = |لێدوانی واژوو = |ماڵپەر = |تێبینی = |خێزان = }} '''پیتەر هێگمان''' (لەدایکبووی ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٥٤)<ref name="brainprize">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://lundbeckfonden.com/en/peter-hegemann |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205031504/https://lundbeckfonden.com/en/peter-hegemann |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> زانای بایۆفیزیای ئەڵمانییە، هێرتی سەرۆکی توێژینەوەی باڵا بۆ [[پەیەزانست|زانستە دەمارییەکان]] و مامۆستای بایۆفیزیای تاقیکارییە لە بەشی بایۆلۆجی، فاکەڵتی زانستە ژیانییەکان، زانکۆی هومبۆڵت لە بەرلین، ئەڵمانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.biologie.hu-berlin.de/de/gruppenseiten/expbp/members-1/prof.-hegemann-peter |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221228072145/https://www.biologie.hu-berlin.de/de/gruppenseiten/expbp/members-1/prof.-hegemann-peter |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.unisyscat.de/people/current-group-leaders/hegemann-peter.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221228071347/https://www.unisyscat.de/people/current-group-leaders/hegemann-peter.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> ئەو بە دۆزینەوەی channelrhodopsin ناسراوە کە جۆرێکە لە کەناڵە ئایۆنییەکان کە لەلایەن [[تیشکدانی کارۆموگناتیسی|ڕووناکیەوە]] ڕێکدەخرێت ، بەمەش وەک هەستەوەری ڕووناکی کاردەکات. ئەمەش بواری ئۆپتۆجینێتیکی دروستکرد، تەکنیکێک کە چالاکییەکانی [[پەیەخانە|دەمارە]] تایبەتەکان بە بەکارهێنانی ڕووناکی کۆنتڕۆڵ دەکات. چەندین خەڵاتی زۆری وەرگرتووە، لەوانە [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی ساڵی ٢٠٢٦ لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکیدا]]، کە بە هاوبەشی لەگەڵ کارل دیسێرۆت و جۆرج ناگل بەخشراوە "بۆ دۆزینەوەکانیان سەبارەت بە کەناڵە ئایۆنییە دەروازە ڕووناکییەکان و ئۆپتۆجینێتیک".<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261005094452/https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == هێگمان لە ساڵی ١٩٥٤ لە [[مونستەر (شارێک لە ئەڵمانیا)|شاری مونستر]] لەدایکبووە، بەڵام لە [[ئاخن|شاری ئاخن]] گەورە بووە.<ref name="autobio">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.shawprize.org/prizes-and-laureates/life-science-and-medicine/2020/autobiography-of-peter-hegemann|سەردێڕ=Autobiography of Peter Hegemann {{!}} The Shaw Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205064051/https://www.shawprize.org/prizes-and-laureates/life-science-and-medicine/2020/autobiography-of-peter-hegemann |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> زۆرێک لە خێزانە نزیک و فراوانەکەی پزیشکن، لەوانە دایک و باوکی و براکەی و هەردوو باپیرەی. لە ''هۆڵێکی وەرزشی'' زانستە مرۆییەکان (''humanistisches Gymnasium'') بۆ قۆناغی ناوەندی خوێندوویەتی، کە بەهۆی نەبوونی ئارەزووی بە خوێندنی کلاسیکەوە حەزی لێ نەبووە.<ref name="autobio" /> ئەو حەزی لە بابەتەکانی زانست بوو و سەرەتا حەزی لە دۆزینەوەی خاکی نوێ بوو و دواتر لە [[بۆشاییی دەرەکی|بۆشایی ئاسمان]] . لە کۆتاییدا لە ساڵی ١٩٧٥ چووە زانکۆی مونستەر بۆ خوێندنی [[کیمیا]]، دوای دوو ساڵ گواسترایەوە بۆ LMU میونشن بۆ ئەوەی بگۆڕێت بۆ [[ژینکیمیا|بایۆکیمیا]].<ref name="autobio" /> دوای تەواوکردنی خوێندن لە ساڵی ١٩٨٠، هێگمان دکتۆرای لە پەیمانگای ماکس پلانک بۆ بایۆکیمیا لە گروپی توێژینەوەی دیتەر ئۆستەرهێڵت<ref name="autobio" /> کە تازە بووبووە بەڕێوەبەری پەیمانگاکە بەدەستهێنا. لە ساڵی ١٩٨٤ تەواو کردووە.<ref name="cv">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://neurocure.de/files/neurocure/PDFs/CV_NC3_2020/Hegemann.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221213085951/https://neurocure.de/files/neurocure/PDFs/CV_NC3_2020/Hegemann.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> == پیشە == هێگمان دوای ئەوەی زەمالەی بۆ تێزی دکتۆراکەی بەدەستهێنا، لە ساڵی ١٩٨٥ وەک هاوڕێی پۆست دکتۆرا لە تاقیگەی کینێس دبلیو فۆستەر بۆ ماوەی ساڵێک چووە [[زانکۆی سیراکیوز]]. دوای گەڕانەوەی بۆ ئەڵمانیا، پۆستێکی پێنج ساڵەی وەک لێکۆڵەرێکی سەرەکی لە پەیمانگای بایۆکیمیا ماکس پلانک پێشکەش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=A curious color change |journal=[[Cell (journal)|Cell]] |بەرگ=١٨٤|issue=21 |پەڕەکان=٥٢٨٦–٥٢٨٨|doi=10.1016/j.cell.2021.08.011 |pmid=٣٤٥٦٢٣٦٦|s2cid=237622462 |doi-access=free}}</ref> لە ساڵی ١٩٩٣ هێگمان وەک پرۆفیسۆر پەیوەندی بە بەشی [[ژینکیمیا|بایۆکیمیا]] لە زانکۆی ڕیگنسبێرگەوە کرد. لە ساڵی ٢٠٠٤ ڕووی لە زانکۆی هومبۆڵتی بەرلین کردووە و بووەتە مامۆستای بایۆفیزیای تاقیکاری.<ref name="cv" /> لە ساڵی ٢٠١٥دا، کورسییەکی باڵای توێژینەوەی هێرتی بۆ زانستە دەمارییەکان بەخشرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ghst.de/en/studying-the-brain/creating-structures/endowment-chair-for-neuro-sciences/|سەردێڕ=Endowment Chair for Neuro-sciences: Gemeinnützige Hertie-Stiftung |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221214144022/https://www.ghst.de/en/studying-the-brain/creating-structures/endowment-chair-for-neuro-sciences/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> == توێژینەوە ==   توێژینەوەکانی هێگمان لە گواستنەوەی ئایۆنە دەروازە ڕووناکییەکان لە ساڵانی دکتۆرادا دەستیپێکرد، کاتێک لێکۆڵینەوەی لە پێکهاتە و کارکردنی هالۆرۆدۆپسین کرد، کە گواستەرەوەیەکی چالاکە بۆ ئایۆنەکان کە لە جۆرێک لە [[کۆنەکان|شوێنەوارەکاندا]] دۆزرایەوە کە پێی دەوترێت هالۆئارکیا کە وزەی ڕووناکی بەکاردەهێنێت بۆ جوڵاندنی [[ئایۆن|ئایۆنەکانی]] کلۆرید دژی گرادێنت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Kolbe |یەکەم=Michael |دوایین٢=Besir |یەکەم٢=Hüseyin |دوایین٣=Essen |یەکەم٣=Lars-Oliver |دوایین٤=Oesterhelt |یەکەم٤=Dieter |بەستەری نووسەر٤=Dieter Oesterhelt |ڕێکەوت=٢٠٠٠|سەردێڕ=Structure of the Light-Driven Chloride Pump Halorhodopsin at 1.8 Å Resolution |ناونیشان=https://www.science.org/doi/10.1126/science.288.5470.1390 |journal=[[Science (journal)|Science]] |بەرگ=٢٨٨|issue=5470 |پەڕەکان=١٣٩٠–١٣٩٦|bibcode=2000Sci...288.1390K |doi=10.1126/science.288.5470.1390 |pmid=١٠٨٢٧٩٤٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.biochem.mpg.de/6523045/Protein_HR|سەردێڕ=HR - Halorhodopsin |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221216163944/https://www.biochem.mpg.de/6523045/Protein_HR |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref name="v193">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Deisseroth |یەکەم=Karl |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.scientificamerican.com/article/optogenetics-controlling/|سەردێڕ=Optogenetics: Controlling the Brain with Light [Extended Version] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201102202121/https://www.scientificamerican.com/article/optogenetics-controlling/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> وەک بەشێک لە پڕۆژەی دکتۆراکەی، تایبەتمەندی ئەم پرۆتینەی لە ''Halobacterium salinarum'' دا، بۆی دەرکەوت کە ڕووناکی زەرد هالۆرۆدۆپسین چالاک دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bamberg |یەکەم=E. |بەستەری نووسەر=Ernst Bamberg |دوایین٢=Hegemann |یەکەم٢=P. |دوایین٣=Oesterhelt |یەکەم٣=D. |بەستەری نووسەر٣=Dieter Oesterhelt |ڕێکەوت=١٩٨٤|سەردێڕ=The chromoprotein of halorhodopsin is the light-driven electrogenic chloride pump in Halobacterium halobium |ناونیشان=https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/bi00320a050 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Biochemistry (journal)|Biochemistry]] |بەرگ=٢٣|issue=24 |پەڕەکان=٦٢١٦–٦٢٢١|doi=10.1021/bi00320a050 |pmid=٢٤٤٠٩٥٥٢|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221217163725/https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/bi00320a050 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Hegemann |یەکەم=P. |دوایین٢=Oesterhelt |یەکەم٢=D. |دوایین٣=Steiner |یەکەم٣=M. |ڕێکەوت=١٩٨٥|سەردێڕ=The photocycle of the chloride pump halorhodopsin. I: Azidecatalyzed deprotonation of the chromophore is a side reaction of photocycle intermediates inactivating the pump |journal=[[The EMBO Journal]] |بەرگ=٤|issue=9 |پەڕەکان=٢٣٤٧–٢٣٥٠|doi=10.1002/j.1460-2075.1985.tb03937.x |pmc=٥٥٤٥٠٨|pmid=١٥٩٣٨٠٥٣|doi-access=free}}</ref> کاتێک هالۆرۆدۆپسین لە [[پەیەخانە|دەمارەکاندا]] دەردەکەوێت و لەلایەن ڕووناکیەوە چالاک دەکرێت، هاتنی ئایۆنەکانی کلۆرید دەمارەکە دەگۆڕێت بۆ [[پۆتەنشڵی کارەبایی|پۆتانسێلی کارەبایی]] نەرێنی زیاتر، ڕێگری دەکات لە دروستبوونی پۆتانسێلی [[پۆتەنشڵی کار|کردار]] و ناچالاککردنی دەمارەکان. وتارێکی ساڵی ١٩٨٤ لەلایەن کینێس دبلیو فۆستەر لە [[زانکۆی سیراکیوز]] پێشنیاری کرد کە ڕۆدۆپسینەکان وەکو دۆزەرەوەی ڕووناکی لە چڵکنە سەوزەکانی ''کلامیدۆمۆناس ڕینهاردتیدا'' کاردەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Foster |یەکەم=Kenneth W. |دوایین٢=Saranak |یەکەم٢=Jureepan |دوایین٣=Patel |یەکەم٣=Nayana |دوایین٤=Zarilli |یەکەم٤=Gerald |دوایین٥=Okabe |یەکەم٥=Masami |دوایین٦=Kline |یەکەم٦=Toni |دوایین٧=Nakanishi |یەکەم٧=Koji |بەستەری نووسەر٧=Koji Nakanishi |ڕێکەوت=١٩٨٤|سەردێڕ=A rhodopsin is the functional photoreceptor for phototaxis in the unicellular eukaryote ''Chlamydomonas'' |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/311756a0 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[Nature (journal)|Nature]] |بەرگ=٣١١|issue=5988 |پەڕەکان=٧٥٦–٧٥٩|bibcode=1984Natur.311..756F |doi=10.1038/311756a0 |pmid=٦٤٩٣٣٣|s2cid=4263301 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221218141633/https://www.nature.com/articles/311756a0 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> هەروەها ئەمەش وای لە هێگمان کرد کە ساڵێک لەگەڵ فۆستەر وەک هاوڕێیەکی پۆست دکتۆرا بەسەر ببات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Neuman |یەکەم=Nicole |ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=Unexpected pairings |journal=[[Cell (journal)|Cell]] |بەرگ=١٨٤|issue=21 |پەڕەکان=٥٢٨٩–٥٢٩٢|doi=10.1016/j.cell.2021.08.009 |pmid=٣٤٥٦٢٣٦١|doi-access=free}}</ref> هێگمان دوای گەڕانەوەی بۆ ئەڵمانیا بەردەوام بوو لە تایبەتمەندکردنی ئەم ڕۆدۆپسینە. لەکاتی کارکردن لەسەر چڵکنێکی سەوزی تر، بۆی دەرکەوت کە وەڵامێکی کارەبایی خێرا هەیە (بە جوڵەی ئایۆن لە ڕێگەی کەناڵی ئایۆنەوە ) بۆ هاندانی ڕووناکی، و پێشنیاری کرد کە کەناڵی ئایۆن و ڕۆدۆپسین کە ڕووناکی دەدۆزێتەوە یەک کۆمپلێکسی پڕۆتینن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Braun |یەکەم=Franz-Josef |دوایین٢=Hegemann |یەکەم٢=Peter |ڕێکەوت=١٩٩٩|سەردێڕ=Two Light-Activated Conductances in the Eye of the Green Alga ''Volvox carteri'' |journal=[[Biophysical Journal]] |بەرگ=٧٦|issue=3 |پەڕەکان=١٦٦٨–١٦٧٨|bibcode=1999BpJ....76.1668B |doi=10.1016/S0006-3495(99)77326-1 |pmc=١٣٠٠١٤٣|pmid=١٠٠٤٩٣٤٧|doi-access=free}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Conti |یەکەم=Lisa R. |ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=Karl Deisseroth, Peter Hegemann, and Dieter Oesterhelt receive the 2021 Albert Lasker Basic Medical Research Award |journal=[[Journal of Clinical Investigation]] |بەرگ=١٣١|issue=19 |doi=10.1172/JCI154418 |pmc=٨٤٨٣٧٥٠|pmid=٣٤٥٥٨٤١٩|doi-access=free |article-number=e154418}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Hegemann |یەکەم=Peter |دوایین٢=Nagel |یەکەم٢=Georg |بەستەری نووسەر٢=Georg Nagel |ڕێکەوت=٢٠١٣|سەردێڕ=From channelrhodopsins to optogenetics |journal=[[EMBO Molecular Medicine]] |بەرگ=٥|issue=2 |پەڕەکان=١٧٣–١٧٦|doi=10.1002/emmm.201202387 |pmc=٣٥٦٩٦٣٤|pmid=٢٣٣٣٩٠٦٩|doi-access=free}}</ref> [[File:2026-Nobel-Prize-Channelrhodopsin-Hegasy_Illustration.png|وێنۆک|350x350پیکسڵ| خەڵاتی نۆبڵ ٢٠٢٦ بۆ پەرەپێدانی ئۆپتۆجینێتیک]] لە ساڵی ٢٠٠٢ بە هاوکاری لەگەڵ جۆرج ناگل و ئێرنست بامبێرگ ، هێگمان ناسینەوەی گرینگی [[جین|جینی]] ئەم ڕۆدۆپسینەی کرد و ناوی لێنا Channelrhodopsin-1.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Nagel |یەکەم=Georg |دوایین٢=Ollig |یەکەم٢=Doris |دوایین٣=Fuhrmann |یەکەم٣=Markus |دوایین٤=Kateriya |یەکەم٤=Suneel |دوایین٥=Musti |یەکەم٥=Anna Maria |دوایین٦=Bamberg |یەکەم٦=Ernst |دوایین٧=Hegemann |یەکەم٧=Peter |ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=Channelrhodopsin-1: A Light-Gated Proton Channel in Green Algae |ناونیشان=https://www.science.org/doi/10.1126/science.1072068 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Science |بەرگ=٢٩٦|issue=5577 |پەڕەکان=٢٣٩٥–٢٣٩٨|bibcode=2002Sci...296.2395N |doi=10.1126/science.1072068 |pmid=١٢٠٨٩٤٤٣|s2cid=206506942 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221221142750/https://www.science.org/doi/10.1126/science.1072068 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> تیمەکە لە ساڵی داهاتوودا دووەم جینی channelrhodopsin یان Channelrhodopsin-2 دەستنیشان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Nagel |یەکەم=Georg |دوایین٢=Szellas |یەکەم٢=Tanjef |دوایین٣=Huhn |یەکەم٣=Wolfram |دوایین٤=Kateriya |یەکەم٤=Suneel |دوایین٥=Adeishvili |یەکەم٥=Nona |دوایین٦=Berthold |یەکەم٦=Peter |دوایین٧=Ollig |یەکەم٧=Doris |دوایین٨=Hegemann |یەکەم٨=Peter |دوایین٩=Bamberg |یەکەم٩=Ernst |ڕێکەوت=٢٠٠٣|سەردێڕ=Channelrhodopsin-2, a directly light-gated cation-selective membrane channel |journal=[[Proceedings of the National Academy of Sciences]] |بەرگ=١٠٠|issue=24 |پەڕەکان=١٣٩٤٠–١٣٩٤٥|bibcode=2003PNAS..10013940N |doi=10.1073/pnas.1936192100 |pmc=٢٨٣٥٢٥|pmid=١٤٦١٥٥٩٠|doi-access=free}}</ref> لە هەردوو توێژینەوەکەدا، جینەکانیان لە ''کلامیدۆمۆناس ڕینهاردتی'' کلۆن کرد و لە هێلکەدانەکانی [[بۆقی چنگداری ئەفریقی|چۆلەکە چنگدارە ئەفریقییەکان]] دەریانخست. لە کاتی هاندانی ڕووناکی شین، تڕواندنی کارەبایی لە هێلکەدانەکاندا دۆزرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Friedman |یەکەم=Jeffery M. |ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=How the discovery of microbial opsins led to the development of optogenetics |journal=Cell |بەرگ=١٨٤|issue=21 |پەڕەکان=٥٢٦٦–٥٢٧٠|doi=10.1016/j.cell.2021.08.022 |pmid=٣٤٥٦٢٣٦٠|s2cid=237622465 |doi-access=free}}</ref> کاتێک کەناڵرۆدۆپسینەکان لە دەمارەکاندا دەردەکەون و هاندەدرێن، کەناڵی ئایۆنەکە دەکرێتەوە بەجۆرێک ئایۆنەکانی [[کەلسیۆم|کالیسیۆم]] و [[سۆدیۆم]] [[بارگەی کارەبایی|کە بارگەی ئەرێنییان هەیە]] دەتوانن بچنە ناو دەمارەکانەوە، ئەمەش پۆتانسێلێکی کارەبایی ئەرێنیتر لەناو دەمارەکاندا دروست دەکات و چالاکیان دەکات. ئەمەش کاریگەری پێچەوانەی چالاککردنی هالۆرۆدۆپسینە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Häusser |یەکەم=Michael |ڕێکەوت=٢٠٢١|سەردێڕ=Optogenetics – The Might of Light |ناونیشان=https://laskerfoundation.org/wp-content/uploads/2021/09/NEJMcibr2111915_OLF.pdf |journal=[[The New England Journal of Medicine]] |بەرگ=٣٨٥|issue=17 |پەڕەکان=١٦٢٣–١٦٢٦|doi=10.1056/NEJMcibr2111915 |pmid=٣٤٥٦٩٧٣|s2cid=237941581 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221222142752/https://laskerfoundation.org/wp-content/uploads/2021/09/NEJMcibr2111915_OLF.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref>بواری ئۆپتۆجینێتیک لەم دۆزینەوانە بەرزبووەوە. لە ساڵی ٢٠٠٥، هێگمان ڕاپۆرتی دەربڕینی کەناڵرۆدۆپسین لە [[ئاولەمە|کۆرپەی]] مریشکدا، جووڵەکانیان دەتوانرێت بە هاندانی ڕووناکی کۆنتڕۆڵ بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Li |یەکەم=Xiang |دوایین٢=Gutierrez |یەکەم٢=Davina V. |دوایین٣=Hanson |یەکەم٣=M. Gartz |دوایین٤=Han |یەکەم٤=Jing |دوایین٥=Mark |یەکەم٥=Melanie D. |دوایین٦=Chiel |یەکەم٦=Hillel |دوایین٧=Hegemann |یەکەم٧=Peter |دوایین٨=Landmesser |یەکەم٨=Lynn T. |بەستەری نووسەر٨=Lynn T. Landmesser |دوایین٩=Herlitze |یەکەم٩=Stefan |ڕێکەوت=٢٠٠٥|سەردێڕ=Fast noninvasive activation and inhibition of neural and network activity by vertebrate rhodopsin and green algae channelrhodopsin |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |بەرگ=١٠٢|issue=49 |پەڕەکان=١٧٨١٦–١٧٨٢١|bibcode=2005PNAS..10217816L |doi=10.1073/pnas.0509030102 |pmc=١٢٩٢٩٩٠|pmid=١٦٣٠٦٢٥٩|doi-access=free}}</ref> ئەمەش لە هەمان ساڵدا بوو کە توێژینەوەیەکی دیکەی هاوکاری نێوان کارل دیسێرۆت ، ئێدوارد بۆیدن ، فێنگ ژانگ ، جۆرج ناگل و ئێرنست بامبێرگ بوو، کە دەرکەوت کە ڕووناکی دەتوانێت ببێتە هۆی توانای کارکردن لە دەمارە کشتوکاڵییەکان کە کەناڵرۆدۆپسین دەرئەبڕن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Boyden |یەکەم=Edward S. |بەستەری نووسەر=Edward Boyden |دوایین٢=Zhang |یەکەم٢=Feng |بەستەری نووسەر٢=Feng Zhang |دوایین٣=Bamberg |یەکەم٣=Ernst |دوایین٤=Nagel |یەکەم٤=Georg |دوایین٥=Deisseroth |یەکەم٥=Karl |بەستەری نووسەر٥=Karl Deisseroth |ڕێکەوت=٢٠٠٥|سەردێڕ=Millisecond-timescale, genetically targeted optical control of neural activity |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/nn1525 |journal=[[Nature Neuroscience]] |بەرگ=٨|issue=9 |پەڕەکان=١٢٦٣–١٢٦٨|doi=10.1038/nn1525 |pmid=١٦١١٦٤٤٧|s2cid=6809511 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> بە هاوبەشی لەگەڵ دیسێرۆت، هێگمان بەردەوام بوو لە پێشخستنی ئۆپتۆجینێتیک بە پەرەپێدانی جۆرەکانی ڕۆدۆپسین کە دەتوانن کارلێککردن خێراتر و وردتر بکەن،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Gunaydin |یەکەم=Lisa A. |بەستەری نووسەر=Lisa Gunaydin |دوایین٢=Yizhar |یەکەم٢=Ofer |دوایین٣=Berndt |یەکەم٣=André |دوایین٤=Sohal |یەکەم٤=Vikaas S. |دوایین٥=Deisseroth |یەکەم٥=Karl |دوایین٦=Hegemann |یەکەم٦=Peter |ڕێکەوت=٢٠١٠|سەردێڕ=Ultrafast optogenetic control |ناونیشان=https://web.stanford.edu/group/dlab/media/papers/gunaydin%20nneuro%202010.pdf |journal=Nature Neuroscience |بەرگ=١٣|issue=3 |پەڕەکان=٣٨٧–٣٩٢|doi=10.1038/nn.2495 |pmid=٢٠٠٨١٨٤٩|s2cid=7457755 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205185530/http://web.stanford.edu/group/dlab/media/papers/gunaydin%20nneuro%202010.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> درێژی شەپۆلی جیاوازی ڕووناکی<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Zhang |یەکەم=Feng |دوایین٢=Prigge |یەکەم٢=Matthias |دوایین٣=Beyrière |یەکەم٣=Florent |دوایین٤=Tsunoda |یەکەم٤=Satoshi P. |دوایین٥=Mattis |یەکەم٥=Joanna |دوایین٦=Yizhar |یەکەم٦=Ofer |دوایین٧=Hegemann |یەکەم٧=Peter |دوایین٨=Deisseroth |یەکەم٨=Karl |ڕێکەوت=٢٠٠٨|سەردێڕ=Red-shifted optogenetic excitation: a tool for fast neural control derived from Volvox carteri |journal=Nature Neuroscience |بەرگ=١١|issue=6 |پەڕەکان=٦٣١–٦٣٣|doi=10.1038/nn.2120 |pmc=٢٦٩٢٣٠٣|pmid=١٨٤٣٢١٩٦}}</ref> دەستنیشان بکەن و ئایۆنی جیاواز بگوازنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Wietek |یەکەم=Jonas |دوایین٢=Wiegert |یەکەم٢=J. Simon |دوایین٣=Adeishvili |یەکەم٣=Nona |دوایین٤=Schneider |یەکەم٤=Franziska |دوایین٥=Watanabe |یەکەم٥=Hiroshi |دوایین٦=Tsunoda |یەکەم٦=Satoshi P. |دوایین٧=Vogt |یەکەم٧=Arend |دوایین٨=Elstner |یەکەم٨=Marcus |دوایین٩=Oertner |یەکەم٩=Thomas G. |دوایین١٠=Hegemann |یەکەم١٠=Peter |ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Conversion of Channelrhodopsin into a Light-Gated Chloride Channel |journal=Science |بەرگ=٣٤٤|issue=6182 |پەڕەکان=٤٠٩–٤١٢|bibcode=2014Sci...344..409W |doi=10.1126/science.1249375 |issn=0036-8075 |pmid=٢٤٦٧٤٨٦٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Fernandez Lahore |یەکەم=Rodrigo G. |دوایین٢=Pampaloni |یەکەم٢=Niccolò P. |دوایین٣=Schiewer |یەکەم٣=Enrico |دوایین٤=Heim |یەکەم٤=M.-Marcel |دوایین٥=Tillert |یەکەم٥=Linda |دوایین٦=Vierock |یەکەم٦=Johannes |دوایین٧=Oppermann |یەکەم٧=Johannes |دوایین٨=Walther |یەکەم٨=Jakob |دوایین٩=Schmitz |یەکەم٩=Dietmar |دوایین١٠=Owald |یەکەم١٠=David |دوایین١١=Plested |یەکەم١١=Andrew J. R. |دوایین١٢=Rost |یەکەم١٢=Benjamin R. |دوایین١٣=Hegemann |یەکەم١٣=Peter |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Calcium-permeable channelrhodopsins for the photocontrol of calcium signalling |journal=Nature Communications |زمان=en |بەرگ=١٣|issue=1 |پەڕە=٧٨٤٤|bibcode=2022NatCo..13.7844F |doi=10.1038/s41467-022-35373-4 |issn=2041-1723 |pmc=٩٧٧٢٢٣٩|pmid=٣٦٥٤٣٧٧٣|doi-access=free}}</ref> بە بەکارهێنانی تەکنیکەکانی ئۆپتۆجینێتیک، هێگمان و هاوکارەکانی پشتڕاستیان کردووەتەوە کە چالاکیی ناهاوسەنگی دەمارە وروژێنەر و ڕێگریکەرەکان دەبێتە هۆی کەمیی ڕەفتاری [[پەشێویی دەروونی|تێکچوونە دەروونییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Yizhar |یەکەم=Ofer |دوایین٢=Fenno |یەکەم٢=Lief E. |دوایین٣=Prigge |یەکەم٣=Matthias |دوایین٤=Schneider |یەکەم٤=Franziska |دوایین٥=Davidson |یەکەم٥=Thomas J. |دوایین٦=O'Shea |یەکەم٦=Daniel J. |دوایین٧=Sohal |یەکەم٧=Vikaas S. |دوایین٨=Goshen |یەکەم٨=Inbal |دوایین٩=Finkelstein |یەکەم٩=Joel |دوایین١٠=Paz |یەکەم١٠=Jeanne T. |دوایین١١=Stehfest |یەکەم١١=Katja |دوایین١٢=Fudim |یەکەم١٢=Roman |دوایین١٣=Ramakrishnan |یەکەم١٣=Charu |دوایین١٤=Huguenard |یەکەم١٤=John R. |دوایین١٥=Hegemann |یەکەم١٥=Peter |ڕێکەوت=٢٠١١|سەردێڕ=Neocortical excitation/inhibition balance in information processing and social dysfunction |journal=Nature |بەرگ=٤٧٧|issue=7363 |پەڕەکان=١٧١–١٧٨|bibcode=2011Natur.477..171Y |doi=10.1038/nature10360 |pmc=٤١٥٥٥٠١|pmid=٢١٧٩٦١٢١}}</ref> == ڕێزلێنان و خەڵات == {{Columns-list| * ٢٠١٠ – خەڵاتی وایلی<ref>{{cite press release |title=Ninth Annual Wiley Prize in Biomedical Sciences Awarded to Dr. Peter Hegemann, Dr. Georg Nagel, and Dr. Ernst Bamberg |url=https://www.wiley.com/WileyCDA/PressRelease/pressReleaseId-67957.html |access-date=5 December 2022 |publisher=Wiley Foundation |date=1 February 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205074546/https://www.wiley.com/WileyCDA/PressRelease/pressReleaseId-67957.html |archive-date=5 December 2022}}</ref> * ٢٠١٢ – ئەندامی ئەکادیمیای نیشتمانیی زانستەکانی ئەڵمانیا، لێئۆپۆڵدینا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Prof. Dr. Peter Hegemann |ناونیشان=https://www.leopoldina.org/en/members/list-of-members/list-of-members/member/Member/show/peter-hegemann/ |بڵاوکەرەوە=[[German National Academy of Sciences Leopoldina]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205032117/https://www.leopoldina.org/en/members/list-of-members/list-of-members/member/Member/show/peter-hegemann/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> * ٢٠١٣ – خەڵاتی گۆتفرید ڤیلھێلم لێبنز<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Liste der mit dem Gottfried Wilhelm Leibniz-Preis Ausgezeichneten |ناونیشان=https://www.dfg.de/download/pdf/gefoerderte_projekte/preistraeger/gwl-preis/uebersicht_leibniz_preistraeger.pdf |بڵاوکەرەوە=[[German Research Foundation]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205082754/https://www.dfg.de/download/pdf/gefoerderte_projekte/preistraeger/gwl-preis/uebersicht_leibniz_preistraeger.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|زمان=de}}</ref> * ٢٠١٣ – خەڵاتی لوی-ژانتێ بۆ پزیشکی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Professor Peter HEGEMANN |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2013-en/professeurs-peter-hegemann-et-georg-nagel/ |بڵاوکەرەوە=[[Louis-Jeantet Foundation]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205031921/https://www.jeantet.ch/en/prix-louis-jeantet/laureats/2013-en/professeurs-peter-hegemann-et-georg-nagel/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> * ٢٠١٣ – خەڵاتی مێشک<ref name="brainprize"/><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Reiner |یەکەم١=Andreas |دوایین٢=Isacoff |یەکەم٢=Ehud Y. |سەردێڕ=The Brain Prize 2013: the optogenetics revolution |journal=[[Trends (journals)|Trends in Neurosciences]] |ڕێکەوت=٢٠١٣|بەرگ=٣٦|issue=10 |پەڕەکان=٥٥٧–٥٦٠|doi=10.1016/j.tins.2013.08.005 |pmid=٢٤٠٥٤٠٦٧|s2cid=205404606 |ناونیشان=https://www.sciencedirect.com/science/article/abs/pii/S0166223613001501 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> * ٢٠١٤ – ئەندامی ڕێکخراوی ئەورووپیی زیندەزانیی مۆلیکولی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Hegemann |ناونیشان=https://people.embo.org/profile/peter-hegemann |بڵاوکەرەوە=[[European Molecular Biology Organization]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205083205/https://people.embo.org/profile/peter-hegemann |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> * ٢٠١٤ – ئەندامی ئەکادیمیای زانست و مرۆڤایەتیی بەرلین-براندنبورگ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Hegemann |ناونیشان=https://www.bbaw.de/die-akademie/bbaw-mitglieder/mitglied-peter-hegemann |بڵاوکەرەوە=[[Berlin-Brandenburg Academy of Sciences]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|زمان=de |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220625050000/https://www.bbaw.de/die-akademie/bbaw-mitglieder/mitglied-peter-hegemann |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢}}</ref> * ٢٠١٤ – ئەندامی ئەکاتێک (ئەکادیمیای نیشتمانیی زانست و ئەندازیاریی ئەڵمانیا)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Prof. Dr. Peter Hegemann |ناونیشان=https://en.acatech.de/person/peter-hegemann-13193/ |بڵاوکەرەوە=[[acatech]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205083730/https://www.acatech.de/person/peter-hegemann-13193/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{cite press release |title=HU-Wissenschaftler in die Deutsche Akademie der Technikwissenschaften aufgenommen |url=https://www.hu-berlin.de/de/pr/nachrichten/archiv/nr1412/nr_141222_00 |access-date=5 December 2022 |publisher=[[Humboldt University of Berlin]] |date=19 December 2014 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221205083849/https://www.hu-berlin.de/de/pr/nachrichten/archiv/nr1412/nr_141222_00 |archive-date=5 December 2022 |language=de}}</ref> * ٢٠١٦ – خەڵاتی هارڤی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Prize Winners |ناونیشان=https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/ |بڵاوکەرەوە=[[Technion – Israel Institute of Technology]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205084658/https://harveypz.net.technion.ac.il/harvey-prize-laureates/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> * ٢٠١٧ – خەڵاتی ماسری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Massry Prize Winners ( 1996 – Present ) |ناونیشان=https://keck.usc.edu/massry-prize/past-laureates |بڵاوکەرەوە=[[University of Southern California]] [[Keck School of Medicine]] |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205090130/https://keck.usc.edu/massry-prize/past-laureates |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> * ٢٠١٨ – مەدالیای ئۆتۆ ڤاربورگ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Previous Laureates |ناونیشان=https://otto-warburg-medal.org/laureates.html |بڵاوکەرەوە=German Society for Biochemistry and Molecular Biology |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205091237/https://otto-warburg-medal.org/laureates.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> * ٢٠١٨ – خەڵاتی نێودەوڵەتیی گێردنەر لە کەنەدا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Hegemann |ناونیشان=https://gairdner.org/winners/index-of-winners/#Peter_Hegemann |بڵاوکەرەوە=[[Gairdner Foundation]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221206035237/https://gairdner.org/winners/index-of-winners/#Peter_Hegemann |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Josselyn |یەکەم١=Sheena A. |سەردێڕ=2018 Gairdner Awards: The past, present and future of light-gated ion channels and optogenetics |journal=[[eLife]] |ڕێکەوت=٢٠١٨|بەرگ=٧|article-number=e42367 |doi=10.7554/eLife.42367 |doi-access=free |pmid=٣٠٣٤٣٦٨١|pmc=٦١٩٧٨٥٣}}</ref> * ٢٠١٩ – خەڵاتی ڕامفۆرد<ref>{{cite press release |url=https://www.amacad.org/news/rumford-prize-optogenetics |date=30 January 2019 |title=Rumford Prize Awarded for the Invention and Refinement of Optogenetics |publisher=[[American Academy of Arts and Sciences]] |access-date=6 December 2022 |archive-date=6 December 2022 |archive-url=https://web.archive.org/web/20221206035457/https://www.amacad.org/news/rumford-prize-optogenetics}}</ref> * ٢٠١٩ – خەڵاتی دامەزراوەی وۆرەن ئەڵپێرت<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Hegemann |ناونیشان=https://warrenalpert.org/prize-recipients/peter-hegemann |بڵاوکەرەوە=[[Warren Alpert Foundation Prize]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221206061658/https://warrenalpert.org/prize-recipients/peter-hegemann |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> * ٢٠٢٠ – خەڵاتی شاو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 2020 Prize in Life Science & Medicine |ناونیشان=https://www.shawprize.org/laureates/life-science-medicine/2020 |بڵاوکەرەوە=Shaw Prize Foundation |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205062622/https://www.shawprize.org/laureates/life-science-medicine/2020 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> * ٢٠٢١ – خەڵاتی ئەلبێرت لاسکەر بۆ توێژینەوەی بنەڕەتیی پزیشکی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://laskerfoundation.org/winners/light-sensitive-microbial-proteins-optogenetics/ |سەردێڕ=Light-sensitive microbial proteins and optogenetics |بڵاوکەرەوە=[[Lasker Award|Lasker Foundation]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221205062649/https://laskerfoundation.org/winners/light-sensitive-microbial-proteins-optogenetics/}}</ref> * ٢٠٢٢ – خەڵاتی لوییزا گرۆس هۆرڤیتز<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.cuimc.columbia.edu/news/horwitzprize2022 |سەردێڕ=Karl Deisseroth, Peter Hegemann and Gero Miesenböck Awarded Horwitz Prize for Foundational Work on Optogenetics |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[Columbia University]] [[Columbia University Irving Medical Center|Irving Medical Center]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221206040358/https://www.cuimc.columbia.edu/news/horwitzprize2022}}</ref> * ٢٠٢٢ – ئەندامی ڕێزلێنراوی نێودەوڵەتیی [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Hegemann |ناونیشان=https://www.amacad.org/person/peter-hegemann |بڵاوکەرەوە=American Academy of Arts and Sciences |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221206065044/https://www.amacad.org/person/peter-hegemann |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> * ٢٠٢٢ – ئەندامی نێودەوڵەتیی ئەکادیمیای نیشتمانیی زانستەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Peter Hegemann |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/peter-hegemann-qdtpje/ |بڵاوکەرەوە=[[National Academy of Sciences]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221206065213/http://www.nasonline.org/member-directory/members/20054147.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> * ٢٠٢٦ – [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی]]<ref name=":1" />}}لە ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ ئەنجومەنی نۆبڵ ڕایگەیاند کە هیگمان خەڵاتی دەرمانی بە یەکسانی لەگەڵ کارل دیسێرۆت و جۆرج ناگل دابەش دەکات. ڕاگەیاندنی خەڵاتەکەی دەگەڕێتەوە بۆ لێکۆڵینەوەکانی هیگمان کە چۆن چڵکنەکانی تاکە خانەیی وەڵامی ڕووناکی دەدەنەوە و دۆزینەوەی لەگەڵ ناگل لە کەناڵرۆدۆپسین. ئەو دۆزینەوانە کە خەڵاتیان پێدراوە لە پەیمانگای ماکس پلانک بۆ بایۆکیمیا لە شاری مارتینسرید ئەنجامدراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physiology or Medicine 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * Peter Hegemann publications indexed by Google Scholar {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{2026 Nobel Prize winners}}{{Shaw Prize laureates}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Hegemann}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|ژینناسی}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەندامی ڕێکخراوی ئەوروپی زیندەزانی گەردیلەیی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] q7yjczhvo554g71trg67bh6ox5isxxb 0 305739 1698141 1698086 2026-10-31T12:02:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698141 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=هەستی مەهدەویفەر|ناوی خۆماڵی=هستی مهدوی‌فر|زمانی ناوی خۆماڵی=فارسی|وێنە=Hasti Mahdavi.jpg|لێدوانی وێنە=مەهدەویفەر لە ساڵی ٢٠١٧|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١١ی کانوونی دووەمی ١٩٩١ (٣٤ ساڵ)|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|نەتەوە=[[گەلانی ئێران|ئێرانی]]|پیشە=ئەکتەر|پەروەردە=بەکالۆریۆس لە هونەری گرافیک|ساڵانی چالاکی=٢٠١٠–ئێستا}} '''ھەستی مەھدەویفەر''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: هستی مهدوی‌فر؛ لەدایکبووی ۱۲ی کانوونی یەکەمی ۱۹۹۱)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139204230000/|سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase هستي مهدوي فر :. |وێبگە=www.sourehcinema.com.}}</ref> ئەکتەری سینەما، تەلەڤیزیۆن، تۆمارگای وێنەگریی و [[ئێران|ئێرانییە]]. == دەستپێکی ژیان و چالاکی == لە ڕۆژی پێنجشەممە ۱۲ی کانوونی یەکەمی ۱۹۹۱ لە [[تاران]] لەدایک بووە، دەرچووی بەکالۆریۆسە لە بەشی گرافیک کە لە تەمەنی ۱۹ ساڵیدا بە شاشەی تەلەڤیزیۆن دەستی بە کار کرد و لە ساڵی ۲۰۱۳دا ناوبانگی دەرکرد و زۆر حەزی بە [[تۆپی پێ]]، [[گەشت|گەشتکردن]]، [[گەردوونناسی]] و [[فیلمساز]]ی هەیە. ناوی ڕەسەنی «مهدخت» لە ناسنامەدا، ئەو بەهۆی کۆچی دوایی باوکیەوە، چەندین ساڵە لەگەڵ دایک و براکانی دەژێت. لەسەر بنەمای ڕووداوێک لە ساڵی ۲۰۱۰ کاتێک ۱۹ ساڵ بوو بۆ ڕۆلگێڕان لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی برین هەڵبژێردرا و بێ چوونە خولی شانۆ و ئەکتەری چووە بەردەم کامێرا. بۆ یەکەم جار لە ساڵی ۲۰۱۰ لەگەڵ زنجیرەی «کۆتا فیکە» لە دەرهێنانی [[نیکی کەریمی]] ڕۆلگێڕانی لە [[سینەمای ئێران]]دا تاقی کردەوە تا ئەوەی لە ساڵی ۲۰۱۳دا بە زنجیرەی «دایک» بە ڕۆڵی «رها تمجید» ناوبانگی دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بیوگرافی هستی مهدوی‌ فر بازیگر نقش آلما در فیلم آکتور با عکس |ناونیشان=https://ruydadiran.com/199268-Biography-of-Hasti-(Mahdokht)-Mahdavifar.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=رویداد ایران {{!}} اخبار ایران و استان‌ها |زمان=fa}}</ref> == ژیانی کەسی == تا ئێستا هاوسەرگیری نەکردووە و سەڵتە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=بیوگرافی هستی مهدوی فر بازیگر از شروع تا ازدواج + عکس ها |ناونیشان=https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/883510-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D9%87%D8%B3%D8%AA%DB%8C-%D9%85%D9%87%D8%AF%D9%88%DB%8C-%D9%81%D8%B1-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%AA%D8%A7-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=رکنا |زمان=fa}}</ref> == فیلمۆگرافی == === سینەمایی === {| class="wikitable sortable" !ناوی فیلم !دەرهێنەر !ساڵ |- |کۆتا فیکە |[[نیکی کەریمی]] |۲۰۱۰ |- |زمانی دایک<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=فیلم زبان مادری (1389) {{!}} بازیگران+عکس‌ها {{!}} سلام‌سینما |ناونیشان=https://salamcinama.ir/movie/39bafkv9re2y1k0/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DB%8C |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241109202017/https://salamcinama.ir/movie/39bafkv9re2y1k0/%D8%B2%D8%A8%D8%A7%D9%86-%D9%85%D8%A7%D8%AF%D8%B1%DB%8C |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.salamcinama.ir |زمان=fa |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> |قوربان محەممەدپور |۲۰۱۰ |- |جیوە |مەسعود بەهارلو |۲۰۱۲ |- |بیداربوونەوە |بەهمەن کامیار |۲۰۱۳ |- |نیم |بەهمەن کامیار |٢٠١٤ |- |چوارشەممە |سروش محەممەدزادە |۲۰۱٥ |- |٥٠ کیلۆ ئالوبالو |[[مانی حەقیقی]] |۲۰۱٥ |- |لابی |محەممەد پەرویزی |۲۰۱٦ |- |کۆمیدیای مرۆییهادی کەریمی |٢٠١٤ |۲۰۱۷ |- |ئازەر |محەممەد حەمزەیی |٢٠١٦ |- |ڕاودونانی نیمڕۆ: خوێنڕێژی |محەممەدحسین مهدویان |۲۰۱۸ |- |حەوت و نیو |[[نەوید مەحموودی]] |۲۰۱۸ |- |دیدار لەگەڵ جادووگەر |حەمید بەهرامیان |۲۰۲۴ |- |} === زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە === {| class="wikitable" |+ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر !ساڵی بەرهەمهینان |- |[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]] |ئالما |[[نیما جاویدی]] |۲۰۲۲ |- |هاوڕێ |میوان |[[شەھاب حوسێنی|شەهاب حوسێنی]] |۲۰۲۰ |} == خەڵاتەکان == بۆ فیلمی «نیم» سەرکەوتوو بوو لە وەرگرتنی دیپلۆمی شانازی و خەڵاتی نەختینەیی باشترین ئەکتەری ژن لە چوارەمین فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی یاس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.irna.ir/news/82349486/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1%D9%85%D9%8A%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%D9%8A%D9%86-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D9%84%D9%8A-%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85-%D9%8A%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%D9%8A-%D9%81%D9%8A%D9%84%D9%85-%D9%87%D8%A7%D9%8A-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D8%AF%D8%B1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.irna.ir}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{imdb name|شناسه=nm5070845|id=nm5070845}} * {{ئینستاگرام|ناو=هەستی مەهدەویفەر|id=hastimahdavi}} * {{پۆلی کۆمنز|Hasti Mahdavifar}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩١]] mp6l9kmm3bioiz8l70qgxmssmic61hm 0 305742 1698192 1697009 2026-10-31T12:19:03Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698192 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ڕۆبێرت وودرو ویلسۆن''' لەدایکبووی ١١ی ژانویەی ١٩٣٦) [[ئەستێرەناس|فەلەکناسی]] ئەمریکییە و [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] ساڵی ١٩٧٨ی لەگەڵ [[ئارنۆ ئالان پێنزیاس|ئارنۆ پێنزیاس]] هاوبەش کردووە "بەهۆی دۆزینەوەی تیشکی پاشبنەمای مایکرۆوەیڤی گەردوونی".<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Penzias |یەکەم=A.A. |دوایین٢=Wilson |یەکەم٢=R.W. |ڕێکەوت=١٩٦٥|سەردێڕ=A Measurement of Excess Antenna Temperature at 4080 Mc/s |journal=[[Astrophysical Journal]] |بەرگ=١٤٢|پەڕەکان=٤١٩–٤٢١|bibcode=1965ApJ...142..419P |doi=10.1086/148307 |doi-access=free}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٠ ویڵسن سەرکردایەتی تیمێکی کرد کە یەکەم دۆزینەوەی هێڵی سپێکتراڵی سووڕاوەی یەکەم ئۆکسیدی کاربۆن (CO)یان لە تەنێکی فەلەکیدا کرد کە ناوی ئۆریۆن نەبولایە و هەشت سەرچاوەی گەلەئەستێرەی دیکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Wilson |یەکەم=R.W. |دوایین٢=Jefferts |یەکەم٢=K.B. |دوایین٣=Penzias |یەکەم٣=A.A. |ڕێکەوت=١٩٧٠|سەردێڕ=Carbon Monoxide in the Orion Nebula |journal=[[Astrophysical Journal]] |بەرگ=١٦١|پەڕەکان=L٤٣–L٤٤|bibcode=1970ApJ...161L..43W |doi=10.1086/180567 |doi-access=free}}</ref> دواتر، [[کاربۆن مۆنۆکسید|چاودێریکردنی CO]] بوو بە شێوازی ستاندارد بۆ شوێنپێهەڵگرتنی گازی نێوان ئەستێرەیی گەردیلەیی فێنک، و دیاریکردنی CO ڕووداوی بنەڕەتی بوو بۆ بوارەکانی فەلەکناسی ملیمەتری و ژێر ملیمەتری. لە کاتی ئەنجامدانی تاقیکردنەوە و تاقیکردنەوەکان لەگەڵ ئەنتێنەی هۆڵمدێل هۆرن لە [[بێڵ ڵابس|تاقیگەی بێڵ]] لە شارۆچکەی هۆڵمدێل لە ویلایەتی نیوجرسی، ویڵسن و پێنزیاس سەرچاوەیەکی ژاوەژاویان لە بەرگەهەواوە دۆزیەوە کە نەیانتوانی ڕوونی بکەنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Penzias |یەکەم=A.A. |دوایین٢=Wilson |یەکەم٢=R.W. |ڕێکەوت=١٩٦٥|سەردێڕ=A Measurement of Excess Antenna Temperature at 4080 Mc/s |journal=[[Astrophysical Journal]] |بەرگ=١٤٢|پەڕەکان=٤١٩–٤٢١|bibcode=1965ApJ...142..419P |doi=10.1086/148307 |doi-access=free}}</ref> دوای لابردنی هەموو سەرچاوە ئەگەرییەکانی ژاوەژاو، لەوانەش پیسایی کۆتر لەسەر ئەنتێنەکە، دواجار ژاوەژاوەکە بە CMB دەستنیشانکرا، کە وەک پشتڕاستکردنەوەی گرنگی تیۆری [[تەقینەوە گەورەکە]] کاری کرد. == ژیان و کار == [[File:Horn_Antenna-in_Holmdel,_New_Jersey_-_restoration1.jpg|ڕاست|وێنۆک| پێنزیاس و ویڵسن لە ئانتێنەی هۆڵمدێل هۆرن کە درێژییەکەی ١٥ مەترییە وەستاون کە دیارترین دۆزینەوەیان هێنایە ئاراوە]] ڕۆبێرت وودرۆ ویلسۆن لە ١٠ی ژانویەی ١٩٣٦ لە شاری هیوستن لە ویلایەتی تەکساس لەدایکبووە. لە قوتابخانەی ئامادەیی لامار لە ڕیڤەر ئۆکس، لە [[ھیووستن|هیوستن]]، دەرچووە و وەک بەکالۆریۆس لە زانکۆی ڕایس خوێندوویەتی، هەروەها لە هیوستن، لەوێ ناوی هاتووە لە کۆمەڵگەی فی بێتا کاپا. پاشان دکتۆرای لە فیزیا لە پەیمانگای تەکنەلۆژیای کالیفۆرنیا بەدەستهێناوە . ڕاوێژکارانی تێزەکانی لە کالتێک بریتی بوون لە جۆن بۆڵتۆن<ref name="nobelprize-bio" /> و مارتن شمیت.<ref name="nobelprize-bio">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/1978/wilson/biographical/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physics 1978 |وتەگێڕانەوە=My thesis project was to have been hydrogen-line interferometry, but when the first plans for a local oscillator system didn’t work out, I used the galactic survey as the basis for my thesis. [[John Gatenby Bolton|John Bolton]] returned to Australia before I completed my Ph.D. [[Maarten Schmidt]], who had previously done galactic research and was currently working on quasars, saw me through the last months of thesis work. I remained at Caltech for an additional year as a postdoctoral fellow to finish several projects in which I was involved.}}</ref> هەروەها ویڵسن و پێنزیاس لە ساڵی ١٩٧٧دا مەدالیای هێنری دراپەری ئەکادیمیای نیشتمانی زانستیان بەدەستهێنا<ref name="Draper">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nasonline.org/about-nas/awards/henry-draper-medal.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130126003930/http://www.nasonline.org/about-nas/awards/henry-draper-medal.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١١}}</ref> ویڵسن لە ساڵی ١٩٨٧ خەڵاتی پلێتی زێڕینی ئەکادیمیای دەستکەوتی ئەمریکی وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#science-exploration|سەردێڕ=Golden Plate Awardees |وێبگە=www.achievement.org}}</ref> ویڵسن تا ساڵی ١٩٩٤ لە تاقیگەی بێڵ مایەوە، دواتر وەک زانایەکی باڵا لە سەنتەری هارڤارد-سمیسۆنی بۆ فیزیای ئەستێرەیی لە کامبریج لە ویلایەتی ماساشوستس دەستنیشانکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fofweb.com/History/MainPrintPage.asp?iPin=AS0290&DataType=AmericanHistory&WinType=Free |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140407073319/http://www.fofweb.com/History/MainPrintPage.asp?iPin=AS0290&DataType=AmericanHistory&WinType=Free |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> ویڵسن دانیشتووی شارۆچکەی هۆڵمدێل لە ویلایەتی نیوجرسی بووە. ویڵسن لە ساڵی ١٩٥٨ لەگەڵ ئەلیزابێس ڕۆدز ساوین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1978/wilson-bio.html|سەردێڕ=Nobel Prize in Physics 1978 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦|وێبگە=www.nobelprize.org}}</ref> هاوسەرگیری کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nndb.com/people/938/000099641/|سەردێڕ=Robert Woodrow Wilson |ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦|وێبگە=www.nndb.com}}</ref> ویڵسن یەکێکە لەو ٢٠ وەرگری ئەمریکییەی خەڵاتی نۆبڵی فیزیا کە لە مانگی ئایاری ٢٠٠٨دا نامەیەکیان واژۆ کردووە کە ئاراستەی سەرۆک [[جۆرج دەبلیوو بوش|جۆرج بوش]] کراوە، داوای لێکردووە "ئەو زیانانەی کە لە ساڵی دارایی ٢٠٠٨دا بە توێژینەوەی زانستی بنەڕەتی کەوتووە لە پڕۆژە یاسای تەرخانکردنی ئۆمنیبوسدا پێچەوانە بکاتەوە" بە داوای پارەی فریاگوزاری زیادە بۆ ئۆفیسی زانستی وەزارەتی وزە و [[دامەزراوەی زانستی نیشتمانی|دامەزراوەی نیشتمانی زانست]] و [[پەیمانگای نیشتمانیی ستاندارد و تەکنۆلۆژیا|پەیمانگای نیشتمانی ستاندارد و تەکنەلۆژیا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://fire.pppl.gov/nobel_bush_fy08_050808.pdf}}</ref> ویڵسن لە ساڵی ٢٠٠٩ بۆ کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Robert+W.+Wilson&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|سەردێڕ=APS Member History |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=search.amphilsoc.org}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} === سەرچاوەکان === * [https://web.archive.org/web/20120206123543/http://www.houstonisd.org/HISDConnectDS/v/index.jsp?vgnextoid=c3783acb02efc010VgnVCM10000052147fa6RCRD "خوێندکاری پێشووی دیار و بەرچاوی HISD] "، ناوچەی خوێندنگەی سەربەخۆی هیوستن ، هیوستن، تەکساس، 2008. * سیتی ڤیدیۆ | بی بی سی/WGBH بۆستن | نۆڤا #519 | چرپەیەک لە بۆشایی ئاسمانەوە | مافی بڵاوکردنەوە 1978 | بە مۆڵەت بەردەستە | فڕۆکەی یەکگرتوو – ڕۆنکۆنکۆما، نیویۆرک == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} لەوانەش وتارەکەی نۆبڵ، ٨ی کانوونی دووەمی ١٩٧٨ ''تیشکی پاشخانی مایکرۆوەیڤی گەردوونی'' * {{IMDb name|7735436}} * {{Discogs artist|Robert Wilson (29)}} لە {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{1978 Nobel Prize winners}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Robert Woodrow Wilson}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیزیک|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|گەردوون}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەستێرەناسانی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 3gy5u6axg08azgi4i7sty3gohh968cb 0 305751 1698191 1697035 2026-10-31T12:18:43Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698191 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''ئان پاتریشیا کارسۆن''' لەدایکبووی ٢١ی حوزەیرانی ١٩٥٠<ref name="Morra-2014">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Morra |یەکەم=Linda |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[The Canadian Encyclopedia]]}}</ref> ئەکادیمیست و نووسەری کەنەدییە. لە شاری تۆرۆنتۆ لەدایکبووە، دەرچووی [[زانکۆی تۆرۆنتۆ|زانکۆی تۆرۆنتۆیە]] و لە ساڵی ١٩٧٩ەوە بووەتە پرۆفیسۆر و وانەبێژ لە چەندین زانکۆ. بە درێژایی ژیانی پیشەیی وانەبێژی کلاسیک و [[ئەدەبی بەراوردکاری|ئەدەبیاتی بەراوردکاری]] و نووسینی داهێنەرانە بووە. لە زانکۆی کالگاری و [[زانکۆی پرینستۆن]] و زانکۆی ئیمۆری و [[زانکۆی مەکگیل]] و [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] و زانکۆی نیویۆرک وانەبێژ بووە. کارسۆن زیاتر لە بیست کتێبی نووسیوە، لەنێویاندا کۆمەڵە وتار و شیعر، هەروەها وەرگێڕانی کارەساتە کۆنەکانی یۆنانی. خەڵاتی زەمالەی گوگنهایم و ماکئارسەری پێبەخشراوە، خەڵاتی ئەدەبی لانان و دوو خەڵاتی شیعری گریفین و خەڵاتی تی ئێس ئێلیۆت و خەڵاتی شازادەی ئەستوریاس و خەڵاتی حاکمی گشتی بۆ شیعری زمانی ئینگلیزی و خەڵاتی پێن/نابۆکۆڤی بەدەستهێناوە و لە ساڵی ٢٠٠٥دا وەک ئەندامی ڕێکخراوی کەنەدا بۆی دەستنیشانکراوە بەشداریکردن لە نامەکانی کەنەدی.<ref name="Youngs-2026" /> لە ساڵی 2026 [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێڵی ئەدەبیاتی]] پێبەخشرا.<ref name="NobelPrize.org" /> == ژیاننامە == === ژیانی سەرەتایی و پەروەردە === ئان کارسۆن لە ٢١ی حوزەیرانی ١٩٥٠ لە [[تۆرۆنتۆ|شاری تۆرۆنتۆی]] کەنەدا لەدایکبووە.<ref name="Morra-2014" /> باوکی بانکدار بووە و لە ژمارەیەک شارۆچکە بچووکەکانی کەنەدا گەورە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|سەردێڕ=Anne Carson {{!}} 2026 Nobel Prize in Literature, Poems, Autobiography of Red, Norma Jeane Baker of Troy, Eros the Bittersweet, Books, & Awards {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٥ لە کاتێکدا لە شاری ستۆنی کریک لە ئۆنتاریۆ دەژیا، وەشانێکی دوو زمانەیی بەرهەمەکانی [[سافۆ|سافۆی]] دۆزیەوە، کە لەلایەن ویلیس بارنستۆنەوە دەستکاری و وەرگێڕانی بۆ کراوە، لە مۆڵێکی [[ھامڵتن|هامیلتۆن]]، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی خولیای وەرگێڕانی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]]. لە قوتابخانەی ناوەندی کاسۆلیکی بیشۆپ ڕایان, لەلایەن مامۆستای لاتینییەوە بە شێوەیەکی خۆبەخشانە لە کاتی نانخواردنی نیوەڕۆدا وانە دەوترێتەوە.<ref name="LitEncyc">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Rae |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ناونیشان=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The Literary Encyclopedia}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٨ کارسۆن ناوی خۆی تۆمار کرد لە کۆلێژی سانت مایکل لە [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]]، بەڵام بێزار بوو بەهۆی ئەو کۆرسە ناچاریانەی کە پێویست بوون بۆ بڕوانامەی هونەری وەک خولێکی ئیجباری لەسەر [[جۆن میلتۆن|جۆن میڵتۆن]].<ref name="LitEncyc" /><ref name=":2" /> دوو جار وازی لە خوێندن هێنا، لە کۆتایی ساڵی یەکەم و دووەمدا، لەبری ئەوە هەڵبژارد بۆ ماوەیەکی کورت لە هونەری گرافیکدا کار بکات.<ref name="LitEncyc" /> لە کۆتاییدا گەڕایەوە بۆ زانکۆی تۆرۆنتۆ و لەوێ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە هونەر لە ساڵی ١٩٧٤ و ماستەر لە هونەر لە کلاسیکەکان لە ساڵی ١٩٧٥ و دکتۆرای بەدەستهێنا. لە کلاسیکەکاندا لە ساڵی ١٩٨١.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bresge |یەکەم=Adina |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize|سەردێڕ=Anne Carson wins Nobel Prize in Literature |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=University of Toronto}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ross |یەکەم=Val |بەستەری نووسەر=Val Ross |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٠١|سەردێڕ=Alumni: Classic Carson |ناونیشان=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=University of Toronto Magazine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها ساڵێک لە زانکۆی سانت ئەندرۆس ساڵێک لە خوێندنی پێوەرەکانی یۆنانی و ڕەخنەی دەقی بەسەر بردووە.<ref name="Cove Park">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Munoz |یەکەم=Theresa |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |ناونیشان=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Scottish Review of Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> === پیشە لە بواری ئەکادیمیدا === کارسۆن لە ساڵی ١٩٧٩ دەستی بە کاری مامۆستایی کلاسیک کردووە لە زانکۆی کالگاری ، پێش ئەوەی دکتۆراکەی تەواو بکات. لە [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]].<ref name="LitEncyc" /> لە ساڵی ١٩٨٠ پەیوەندی بە [[زانکۆی پرینستۆن|زانکۆی پرینستۆنەوە]] کرد، لەوێ وەک ڕاهێنەر وانە دەڵێتەوە، دواتر وەک یاریدەدەری مامۆستا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] (Ha?) She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=١٦٣|chapter=''blue for'' (On Metonymns in Anne Carson)|وتەگێڕانەوە=While at Princeton Anne Carson taught (as Instructor and later Assistant Professor) the following courses: ''The Anti-Augustans: Ovid and the Elegists''; ''Introduction to Augustan Literature''; ''Beginner's Latin Continued: Basic Prose''; ''The Lyric Age of Greece''; and ''Greek Drama in Translation''.|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها لە شەقامی ٩٢ی Y لە نیویۆرک وانە دەڵێتەوە لە ماوەی کارکردنیدا لەوێ وەک زانای ڕۆکفێلەر لە نیشتەجێبوون (١٩٨٦-١٩٨٧).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Vsd9jwYZ5HEC&q=The+Best+American+Poetry+1998|سەردێڕ=The Best of the Best American Poetry 1988–1997|ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Scribner Poetry|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٨٤-٨٤٧٧٩-٥|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|editor-link=Harold Bloom|شوێن=New York|پەڕە=٣٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|editor-last2=Lehman|editor-first2=David|editor-link2=David Lehman}}</ref> دوای ڕەتکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Rae |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=Autumn 2010 |سەردێڕ=Runaway Classicists: Anne Carson and Alice Munro's 'Juliet' Stories |ناونیشان=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of the Short Story in English |بڵاوکەرەوە=Presses universities d'Angers |issue=55 – Special Issue: The Short Stories of Alice Munro |پەڕە=٥|issn=1969-6108 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٧دا پرینستۆنی بەجێهێشت و بۆ ماوەی ساڵێک لە زانکۆی ئیمۆری لە [[ئەتڵانتا|ئەتلەنتا]] وانەبێژی زمان و ئەدەبیاتی کلاسیک بوو، پێش ئەوەی بچێتە مۆنتریال بۆ ئەوەی پەیوەندی بە [[زانکۆی مەکگیل|زانکۆی مەکگیلەوە]] بکات وەک بەڕێوەبەری خوێندنی دەرچووان لە کلاسیکەکاندا.<ref name="Poetry Foundation">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726181311/https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە کۆتاییەکانی نەوەدەکاندا، ژیانی مامۆستایی کارسۆن بەربەستێکی کەوتە بەردەم کاتێک مەکگیل هەموو خولەکانی دەرچووانی زمانی یۆنانی کۆن هەڵوەشاندەوە و بەشی کلاسیکەکانی داخست و هەموو خولەکانی کلاسیکەکانی کە مابوونەوە گواستەوە بۆ بەشی مێژووی خۆی.<ref name="LitEncyc" /> لە کاتێکدا کە بەردەوام بوو لە وانەوتنەوە لە مەکگیل وەک مامۆستای یاریدەدەر، کارسۆن مامەڵەی لەگەڵ ئەمەدا کرد بە بەسەربردنی نیوەی هەموو ساڵێک وەک وانەبێژی میوان لە دامەزراوەکانی تردا، لەوانە [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] (پڕۆفیسۆری سەردانیکەری نۆرمان فریهلینگ، ١٩٩٩-٢٠٠٠)،<ref name="Freehling">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180617022858/https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> [[زانکۆی کالیفۆرنیا (بێرکلی)|زانکۆی کالیفۆرنیا، بێرکلی]] (بەهاری ٢٠٠٠)، و کۆلێژی هونەر و پیشەسازی کالیفۆرنیا لە [[ئۆکلاند، کالیفۆڕنیا|ئۆکلاند]] (سپرینگ ٢٠٠١).<ref name="LitEncyc" /> لە ساڵی ٢٠٠٠ وەک پرۆفیسۆری کلاسیکەکانی جۆن ماکنۆتۆن لە زانکۆی مەکگیل دەستنیشانکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161009120324/http://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٣ کارسۆن ڕووی لە [[ئان ئاربەر|ئان ئاربۆر]] و زانکۆی میشیگان کردووە و تا ساڵی ٢٠٠٩ وەک پرۆفیسۆری توێژینەوە کلاسیکییەکان و ئەدەبیاتی بەراوردکاری و زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزی کاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220811184513/http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٤، کارسۆن لە کێبڕکێی پۆستی پرۆفیسۆری شیعر لە [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] بوو، پلەی دووەمی لە دوای دامەزراندنی کریستوفر ڕیکس وەرگرت، کە نزیکەی ٣٠ پاڵێوراو بوو. جارێکی دیکە لە ساڵی ٢٠٠٩دا وەک پاڵێوراوێکی ئەگەری بۆ ئەو پۆستە چوار ساڵە ئاماژەی پێکرا لە ساڵی ٢٠٠٦، زانای سەردانکەر بوو لە [[ڤێلای گێتی|گێتی ڤێلا]]، هەمان ساڵ کە دامەزراوەکە زنجیرە شانۆیەکی کۆن و کۆنی دەستپێکرد و شانۆنامەی سەرەتایی وەرگێڕانی هیپۆلیتۆسی یۆریپیدس بوو (شانۆنامە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.getty.edu/art/exhibitions/enduring_myth/|سەردێڕ=Enduring Myth (Getty Villa Exhibitions) |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.getty.edu}}</ref> کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٩ وەک شاعیری نیشتەجێ و پرۆفیسۆری میوان پەیوەندی بە پرۆگرامی نووسینی داهێنەرانە لە زانکۆی نیویۆرک (NYU) کردووە لەگەڵ هاوسەرەکەی و هاوکارەکەی ڕۆبەرت کۆری، ساڵانە لە زانکۆی نیویۆرک وانە دەڵێتەوە لە پۆلێک لەسەر هونەری هاوکاری، بە ناوی "ئیگۆسیرک".<ref name="NYTM 2013">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Anderson |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html|سەردێڕ=The Inscrutable Brilliance of Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201023213738/https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The New York Times Magazine}}</ref> کارسۆن لە ساڵی ٢٠١٠ تا ٢٠١٦ پرۆفیسۆری گشتی ئەندرۆ دی وایت بووە لە [[زانکۆی کۆرنێل]]،<ref name="Cornell">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180615031244/http://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Program for Andrew D. White Professors-at-Large}}</ref> و شاعیری سەردانیکەری مۆهر بووە لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] (بەرنامەی نووسینی داهێنەرانە) لە ساڵی ٢٠١٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220120041605/https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Stanford: Event Calendar}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ پەیوەندی بە کۆلێژی باردەوە کردووە لە شاری ئاناندەیل ئۆن هادسۆن لە ویلایەتی نیویۆرک وەک نووسەری بەڕێزی سەردانیکەر لە شوێنی نیشتەجێبوون، وانەبێژی خوێندنی کلاسیک و هونەرە نووسراوەکانی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Primoff |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563|سەردێڕ=Bard Press Releases |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200915185155/https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> کارسۆن ڕۆڵی هەمەچەشنتری لە بەشی کۆتایی ژیانی پیشەیی خۆیدا بە "سەردانکردن [هەرچییەک بێت]" وەسف کردووە، و دەیان ساڵەکانی بە فێرکردنی زمانی یۆنانی کۆن بە "خۆشییەکی تەواو" وەسف کردووە.<ref name="NYTM 2013" /> === ڕێزلێنانی بەرچاو === کارسۆن لە ساڵی ٢٠٢٢ وەک نووسەری نێودەوڵەتی کۆمەڵەی شاهانەی ئەدەب هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://rsliterature.org/rsl-international-writers/|سەردێڕ=RSL International Writers - Royal Society of Literature |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240120181559/https://rsliterature.org/rsl-international-writers/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە مانگی ئایاری ٢٠٢٣، وەک سەرۆکی فەخری کۆمەڵەی کلاسیک, ٢٠٢٣–٢٠٢٤ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://classicalassociation.org/governance/council/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230505122741/https://classicalassociation.org/governance/council/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=The Classical Association |زمان=en-US}}</ref> خەڵاتی نێودەوڵەتی ڤیگدیسی پێبەخشرا، کە خەڵاتێکە بۆ بەشدارییە نایابەکانی لە زمان و کولتوورەکانی جیهاندا دەبەخشرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate|سەردێڕ=Anne Carson is the 2023 Vigdís Prize Laureate {{!}} University of Iceland |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240223031201/https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=english.hi.is}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ٢٠٢٦ ی پێبەخشرا "بەهۆی کارە بوێر و داهێنەرەکانی کە لە گفتوگۆیەکی یاریزانانەدا لەگەڵ نەریتی کلاسیکدا، فۆڕمی نوێی بۆ ئەدەبیاتی هاوچەرخ دروستکردووە".<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref><ref name="Youngs-2026">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Youngs |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1j54nepyo|سەردێڕ=Anne Carson: 'Bold and inventive' Canadian poet wins Nobel Prize in Literature |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261008113231/https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1j54nepyo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[BBC News Online|BBC News]]}}</ref> لە بایۆبیبلۆگرافیای هاوڕێی خەڵاتی نۆبڵدا، ئەندەرس ئۆلسۆن سەرۆکی لیژنەکە، یەکخستنی نووسەرانی کلاسیک و مۆدێرن لەلایەن کارسۆنەوە بە ناوەندی دروستکردنی فۆڕمی ئەدەبی نوێ وەسف کرد. ئەو ئاماژەی بە جووتبوونی سیمۆنیدز لەگەڵ پۆڵ سیلان لە ''فیلمی ئابووریی ونبووەکان'' و جووتبوونی توسیدیدس لەگەڵ ڤێرجینیا وۆڵف لە ''فیلمی پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوەدا'' کردووە. هەروەها وەرگێڕانەکانی یۆنانی وەک بەرهەمی ئەدەبی لە مافی خۆیاندا مامەڵەی لەگەڵ دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/bio-bibliography/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == وێژە == === نووسین === کارسۆن وەک کلاسیکناس و وەرگێڕی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]] ڕاهێنراوە، بەڵام نووسینەکەی خۆی بیرۆکە و بابەتەکانی زۆر بوار و فۆرم تێکەڵ دەکات، هەندێکجار لە هەمان کاردا [[پەخشان|نۆسراو]] و [[شیعر]] و [[وتار (وێژە)|وتار]] بەکاردەهێنێت و گفتوگۆکانی نێوان کەسایەتییە ناودارەکانی مۆدێرن و کەسایەتییەکانی کلاسیکە کۆنەکان خەیاڵ دەکات. چاپی یەکەمی هەژدە کتێبی نووسینەکانی کارسۆن (تا ساڵی ٢٠٢١) لەلایەن ئەلفڕێد ئەی نۆپف ، ئاڕاستە نوێیەکان، و چاپخانەی زانکۆی پرینستۆن لە ئەمریکا، لەلایەن بریک بووکس و مەکلیلاند و ستیوارت لە کەنەدا،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/bio-bibliography/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> و لەلایەن بلۆداکس بووکس،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bloodaxebooks.com/ecs/category/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson {{!}} Bloodaxe Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260312141117/https://www.bloodaxebooks.com/ecs/category/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.bloodaxebooks.com}}</ref> جۆناسان کیپ ، ئۆبێرۆن بووکس ، و سیلف ئێدیشنز لە بەریتانیا بڵاوکراونەتەوە.<ref name=":1" /> لە ساڵی ٢٠٢٥ کارسۆن لە بەرنامەی ''The Great Lakes Suite'' دەرکەوت کە ئەلبوومێکی گرووپی ڕۆکی ئیندی کەنەدی Rheostatics ە، چەندین شیعری گێڕایەوە کە ئیلهامیان لە [[دەریاچە گەورەکان]] وەرگرتووە. ==== کار دەکات ==== ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' – یەکەم کتێبی ڕەخنەی کارسۆن، کە لە ساڵی ١٩٨٦ بڵاوکرایەوە – ئیرۆس وەک ئەزموونێکی هاوکاتی چێژ و ئازار دەکۆڵێتەوە کە باشترین نموونەی "گلوکوپیکرۆن"ە، کە وشەیەکی دروستکردنی سافۆیە و "شیرینی تاڵ"ی ناونیشانی کتێبەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Corless-Smith|یەکەم=Martin|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre|سەردێڕ=Anne Carson: Ecstatic Lyre|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Michigan Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٢-٠٥٢٥٣-٠|editor-last=Wilkinson|editor-first=Joshua Marie|editor-link=Joshua Marie Wilkinson|شوێن=Ann Arbor|chapter=Living on the Edge: The Bittersweet Place of Poetry}}</ref> ڕەچاوی ئەوە دەکات کە چۆن سێگۆشەی ئارەزوو لە نووسینەکانی سافۆ و ڕۆماننووسانی یۆنانی کۆن و [[ئەفلاتوون|ئەفلاتوندا]] دەردەکەون.<ref name="Scranton 2014">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Scranton |یەکەم=Roy |بەستەری نووسەر=Roy Scranton |ڕێکەوت=بەھاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Estranged Pain: Anne Carson's ''Red Doc>'' |ناونیشان=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Contemporary Literature |بڵاوکەرەوە=University of Wisconsin Press |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٢٠٢–٢١٤|doi=10.1353/cli.2014.0010 |s2cid=162212718 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> دووبارە کارکردنەوە لە تێزی دکتۆراکەی لە ساڵی ١٩٨١ی ''ئۆدی و ئامۆ ئێرگۆ سوم'' ("ڕقم لێیە و خۆشم دەوێت، بۆیە منم")،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Odi et Amo Ergo Sum|ڕێکەوت=١٩٨١|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|بەستەری نووسەر=Anne Carson}} [Doctoral thesis; under the name Anne Carson Giacomelli]</ref> ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' "بنەمای بڵاوکراوەکانی دواتر داڕشت، [...] بیرۆکەکانی لەسەر ئارەزووی داڕشت کە دەهاتە سەر زاڵبوون بەسەر بەرهەمە شیعرییەکانیدا"،<ref name="LitEncyc" /> و دامەزراندنی "شێوازی نەخشاندنی نووسینەکانی دوای ئەدەبیاتی کلاسیکی یۆنانی".<ref name="Poetry Foundation" /> شیعری ''ئەو وتارە شووشەییە'' ٣٠ لاپەڕەیە. ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' (٢٠٠٠) کۆمەڵەیەکی تێکەڵە لە کورتە شیعر، وتار بەیت، ئیپیتاف ، نۆسینی یادگاری، چاوپێکەوتن، سیناریۆ و وەرگێڕان لە یۆنانی و لاتینی کۆن (لە ئەلکمان ، کاتولوس، سافۆ و ئەوانی تر).<ref name="Poetry Foundation" /> کتێبەکە لەگەڵ نەخشە دامەزراوەکەی کارسۆن لە نووسینی شیعری درێژدا شکا.<ref name="LitEncyc" /> پارچەکان ئاماژەی جۆراوجۆر لەخۆدەگرن بۆ نووسەران، بیرمەندان و هونەرمەندان، چ کلاسیک و چ مۆدێرن، هەروەها بۆ کەسایەتییە مێژوویی، ئینجیلی و ئەفسانەییەکان، لەوانە: ئۆدیپوس، هیکتۆر، [[توسیدید|توسیدیدس]]، لازارۆسی بێتانی، [[ئۆگەستین|ئۆگستین]]، جۆن جەیمس ئۆدوبۆن، [[ئێمیلی دیکینسۆن|ئێمیلی دیکنسۆن]]، ئێدوارد هۆپەر، [[فرانتس کافکا|فرانز کافکا]]، [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]]، گێرترود ستین، [[ڤێرجینیا وولف|ڤێرجینیا وۆڵف]], و دایکی خۆی کە بەم دواییە کۆچی دوایی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.ca/books/24645/men-in-the-off-hours-by-anne-carson/9780676973563/reading-guide|سەردێڕ=Reading Guide from Men in the Off Hours {{!}} Penguin Random House Canada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261012193612/https://www.penguinrandomhouse.ca/books/24645/men-in-the-off-hours-by-anne-carson/9780676973563/reading-guide |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Penguin Random House Canada]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Bedient |یەکەم=Calvin |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٠٠|سەردێڕ=Celebrating Imperfection |ناونیشان=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/00/05/14/reviews/000514.14bedient.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New York Times Book Review]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240821042911/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/00/05/14/reviews/000514.14bedient.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کارسۆن زنجیرەیەک "کورت وتار"ی پێشکەش کرد، یان شیعری کورت فۆرمات لەسەر بابەتگەلێکی جیاواز، لە ناونیشانی [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]] دکتۆرا. پۆلی دەرچووانی ساڵی ٢٠١٢. هەروەها بەشداری لە پڕۆژەی ''شەست و شەش کتێبی'' شانۆی بوش کردووە لە ساڵی ٢٠١١، پارچەیەکی بە ناوی "یەهود: بزنەکە لە نیوەشەودا" نووسیوە کە لەسەر بنەمای نامەی جود لە [[وەشانی پاشا جەیمز|کتێبی پیرۆزی شا جەیمسەوە]] وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Woddis |یەکەم=Carole |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre|سەردێڕ=Sixty-Six Books, Bush Theatre |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916185853/https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The Arts Desk}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sixty-Six Books: 21st Century Writers Speak to the King James Bible|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oberon Books|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٩٤٣-٢٢٧-٦|editor-last=Haydon|editor-first=Christopher|editor-link=Christopher Haydon|شوێن=London|پەڕە=٥٢١|chapter=The Goat at Midnight|editor-last2=Holmes|editor-first2=Rachel|editor-last3=Power|editor-first3=Ben|editor-link3=Ben Power|editor-last4=Rourke|editor-first4=Josie|editor-link4=Josie Rourke}}</ref> ==== پرسگە ==== یەکەم کتێبی شیعری کارسۆن – ''[[Canicula di Anna|کانیکولا دی ئانا]]'' لە ساڵی ١٩٨٤ – یەکەم خەڵاتی ئەدەبی خۆی بەدەستهێنا: خەڵاتی ''پێداچوونەوەی چارەکی بە ئەدەبدا'' بێتی کۆلادەی.<ref name="Jaget">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Jaget |journal=Chicago Review |بەرگ=٤٢|issue=2 |پەڕەکان=٣٨–٤١|doi=10.2307/25304108 |jstor=25304108}}</ref> ستایشی یەکەم کتێبی وتارەکانی، ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' ، لە پانزە ساڵی دوای بڵاوبوونەوەی لە ساڵی ١٩٨٦ گەشەی کرد: کتێبەکە "سەرەتا کۆمەڵگەی کلاسیکەکانی سەرسام کرد وەک بەرهەمێکی زانستی یۆنانی؛ پاشان کۆمەڵگەی ناخەیاڵی سەرسام کرد وەک گەڕانەوەیەکی ئیلهامبەخش بۆ وتارەکانی بنەمای لیریکی کە جارێک لەلایەن سێنێکا ، [[میشێل دێ مۆنتێن|مۆنتاین]]، و [[ڕاڵف واڵدۆ ئێمەرسۆن|ئیمێرسۆن]] بەرهەم هێنران؛ و دواتر، و تەنها پاشان، لە قووڵایی ساڵانی نەوەدەکاندا، وەک 'ئەدەب' بڵاوکرایەوە و بۆ بینەرێکی تەواو نوێ دیزاینکرایەوە، دواجار شاعیرانی سەرسوڕهێنەر کرد."<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=D'Agata |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John D'Agata |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Review: Men in the Off Hours |ناونیشان=http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Boston Review |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190905142930/http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە وەرچەرخانی هەزارەدا، ''ئیرۆسی شیرینی تاڵیش'' هاتبووە ناو هۆشیاری جەماوەرییەوە، دەنگی دا بە لیستی خوێنەری کتێبخانەی مۆدێرن لە ساڵی ١٩٩٩ بۆ ١٠٠ باشترین کتێبی ناخەیاڵی سەدەی بیستەم،<ref name="Modern Library">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction|سەردێڕ=The Modern Library – Random House Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120306013605/http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> و لە ئەڵقەیەکی ٢٠٠٤ی زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی ''The L Word'' باسی کرد (لەگەڵ ''ژیاننامەی سوور'' ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=O'Rourke |یەکەم=Meghan |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٠٤|ناونیشان=https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html|سەردێڕ=Hermetic Hotties |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210130025003/https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Slate}}</ref> هەروەها ناساندنی پێشوەختە بۆ کارەکانی لە خەڵاتی فیدراسیۆنی نووسەرانی کیوبیکەوە هات (کە بە "QSPELL" تا ساڵی ١٩٩٨ ناسرابوو)، کە لە ساڵی ١٩٩٣دا کارسۆنیان خستە لیستی کورتەوە بۆ ''کورتە قسەکان'' پێش ئەوەی سێ جار لە نێوان ساڵانی ١٩٩٦ و ٢٠٠١دا ئەو شەرەفەی پێ ببەخشێت (بۆ ''شووشە، ئیرۆنی و خودا'', ''ژیاننامەی سوور'', و ''جوانی مێردەکە'' ). بڵاوکراوە سەرەتاییەکانی کارسۆن بووە هۆی ئەوەی کە لە لیستی کورتدا بۆ خەڵاتی گەشتی ساڵی ١٩٩٤ بۆ "پەراوێزی ئاو"، و خەڵاتی ئەدەبی لانان لە ساڵی ١٩٩٦ بۆ شیعر، و خەڵاتی پاشکارتی ساڵی ١٩٩٧ی بۆ شیعری "جاگێت" هێنا.<ref name="Meyer Pushcart">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=٢١١|chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Jaget" /> لە ساڵی ١٩٩٧، کارسۆن زەمالەی سەنتەری ڕۆکفێلەر بێلاجیۆی پێبەخشرا، دواتر زەمالەی گوگنهایم بۆ شیعر لە ساڵی ١٩٩٨، و زەمالەی ماکئارسەر (بە شێوەیەکی گشتی بە "بەخشینی نابغە" ناسراوە) لە ساڵی ٢٠٠٠. کارسۆن سێ جار لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی بازنەی نیشتمانی ڕەخنەگرانی کتێب : بۆ ''ژیاننامەی سوور'' لە ساڵی ١٩٩٨، ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' لە ساڵی ٢٠٠٠، و ''نۆکس'' لە ساڵی ٢٠١٠. ئەمەش وایکردووە کە ئەو و [[ئالیس مونرۆ|ئەلیس مونرۆ]] یەکەم دوو کەسی غەیرە ئەمریکی بن کە پاڵێوراو بن دوای ئەوەی خەڵاتەکە لە ساڵی ١٩٩٨دا جیهانی بوو. <ref name="Poetry Foundation" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Wolfe |یەکەم=Linda |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/|سەردێڕ=Remembering Alice Munro’s National Book Critics Circle Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200924104757/https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها لە ساڵی ١٩٩٨دا لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی پێشەوە بۆ ''فیلمی شووشە و خودا'' کە یەکەم کتێبی شیعری بوو کە لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٩ و ٢٠١٣دا چوار جار لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی تی ئێس ئێلیۆت ، کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠١دا بۆ ''فیلمی جوانی مێردەکە'' سەرکەوتنی بەدەستهێنا (سێیەمین جار لەسەریەک پاڵێوراو بوو)، ئەمەش وایکرد یەکەم ژن بێت کە ئەم خەڵاتەی پێبەخشرا. کارسۆن یەکەم شاعیر بوو کە خەڵاتی شیعری گریفینی پێبەخشرا (بۆ ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' لە ساڵی ٢٠٠١)، و یەکەم شاعیر بوو کە بۆ جاری دووەم خەڵاتەکەی بەدەستهێنا (بۆ ''Red Doc&amp;gt;'' لە ساڵی ٢٠١٣). هەروەها دادوەر بووە بۆ خەڵاتی شیعری گریفین لە ساڵی ٢٠١٠. کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٥ وەک ئەندامی ڕێکخراوی کەنەدا دەستنیشانکرا، لە ڕاگەیاندنەکەدا بە "دەنگێکی تاکەکەسی لە ئەدەبیاتی وڵاتەکەماندا" وەسفکرا. لە ساڵی ٢٠١٢ لەلایەن [[زانکۆی تۆرۆنتۆ|زانکۆی تۆرۆنتۆوە]] بڕوانامەی فەخری پێبەخشرا. هەروەها دکتۆرای فەخری لە ساڵی ٢٠١٤ لە زانکۆی سانت ئەندرۆس وەرگرتووە، لەوێ لە ساڵانی ١٩٧٥-١٩٧٦ لە زانکۆی کینێس دۆڤەر بۆ بڕوانامەی دبلۆم خوێندوویەتی. لە ساڵی ٢٠١٨، کارسۆن لە لیستی درێژدا بوو بۆ وەرگرتنی خەڵاتی یەکجارەکی ئەکادیمیای نوێ لە ئەدەب, کە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی نۆبڵی دواخراو لە ساڵی ٢٠١٨ دامەزرا. لە ساڵی ٢٠٢٠ خەڵاتی شازادەی ئەستوریاس بۆ ئەدەبیات پێبەخشرا، لیژنەی دادوەری ئاماژەیان بەوەدا کە "ئەو ئاستانەی چڕی و پێگەی فیکری بەدەستهێناوە کە لە ڕیزی دیارترین نووسەرانی ئێستای دادەنێت". لە ساڵی ٢٠٢١، کارسۆن خەڵاتی PEN/Nabokov بۆ دەستکەوت لە ئەدەبیاتی نێودەوڵەتی بەدەستهێنا، ڕێز لە جەستەیەکی کارەکان گرت کە بە "ڕەسەنایەتی بەردەوام و پیشەسازی تەواو" دیاریکرابوون، <ref name="PEN2021">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/|سەردێڕ=Announcing the 2021 PEN America Literary Awards Career Achievement Winners |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414040744/https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> و خەڵاتی حاکمی گشتی ساڵی ٢٠٢٠ی بۆ شیعری زمانی ئینگلیزی بۆ ''نۆرما جین بەیکەر لە ترۆی'' وەرگرت، خەڵاتێک کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠١دا لە لیستی کورتدا بوو (بۆ ''پیاوان لە... کاتەکانی کارکردن'' ). کتێبەکەی لە ساڵی ٢٠٢٤ بە ''ناوی نۆرمای هەڵە'' ، لە لیستی درێژدا بوو بۆ خەڵاتی نیشتمانی کتێب بۆ شیعر . <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The 2024 National Book Awards Longlist |ناونیشان=https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=The New Yorker |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260517212313/https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> هەروەها کارسۆن بووەتە بابەتی دوو بەرگی دەستکاریکراو : ''ئان کارسۆن: ئێکستاتیک لیر'', لەلایەن جوشوا ماری ویلکینسنەوە سەرپەرشتی کراوە و لەلایەن چاپخانەی زانکۆی میشیگان لە ساڵی ٢٠١٥ بڵاوکراوەتەوە، کە تایبەتە بە فراوانی بەرهەمەکانی؛ <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre|سەردێڕ=Anne Carson: Ecstatic Lyre|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Michigan Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٢-٠٥٢٥٣-٠|editor-last=Wilkinson|editor-first=Joshua Marie|editor-link=Joshua Marie Wilkinson|شوێن=Ann Arbor}}</ref> و ''ئان کارسۆن/ ئەنتیکیتی'' ( sic )، کە لەلایەن لۆرا یانسنەوە سەرپەرشتی کراوە و لەلایەن [[بڵاوکەرەوەی بڵومزبری|بلومسبێری]] لە ساڵی ٢٠٢١دا بڵاوکراوەتەوە، کە بەدواداچوون بۆ کلاسیکگەرایی کارسۆن دەکات کە لە شیعر و وەرگێڕان و وتار و هونەری بینراودا سەرهەڵدەدات. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/|سەردێڕ=Anne Carson/ Antiquity|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٣٥٠-١٧٤٧٥-٧|editor-last=Jansen|editor-first=Laura|شوێن=New York|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211007092150/https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٣، مۆنۆگرافیای ''ڕەخنەگرانە'' لەسەر کارەکانی کارسۆن لەلایەن ئەلیزابێس سارا کۆڵزەوە، لەلایەن [[چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد|چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆردەوە]] بڵاوکرایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Coles|یەکەم=Elizabeth Sarah|ناونیشان=https://global.oup.com/academic/product/anne-carson-9780197813331?lang=en&cc=gb#|سەردێڕ=Anne Carson: The Glass Essayist|ڕێکەوت=٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩٧-٨١٣٣٣-١|شوێن=Oxford and New York|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠٢٤ خەڵاتی پێگاسۆسی دامەزراوەی شیعر بۆ ڕەخنەی شیعری پێبەخشرا <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.poetryfoundation.org/awards/criticism-award|سەردێڕ=Pegasus Award for Poetry Criticism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260926125940/https://www.poetryfoundation.org/awards/criticism-award |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=The Poetry Foundation |زمان=en}}</ref> === وەرگێڕان === کارسۆن وەرگێڕانی دە کارەساتی یۆنانی کۆنی بڵاوکردۆتەوە – یەکێکیان لەلایەن [[ئەسخیلیۆس|ئیشیلۆس]] ( ''ئاگامێمنۆن'' )، <ref name="Oresteia">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=An Oresteia|ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Farrar, Straus and Giroux]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٥٤٧-٩١٦-٦|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> دوویان لەلایەن [[سۆفۆکلێس]] ( ''ئەنتیگۆن'' ، ''ئێلکترا'' )، <ref name="Electra">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sophocles, Electra|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٤٩٦٠-٢|شوێن=Oxford & New York}}</ref> <ref name="Antigone">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sophokles, Antigone|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Oberon Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٣١٩-٨١٠-٨|شوێن=London}}</ref> و حەوتیان لەلایەن [[یوریپیدیس|یۆریپیدسەوە]] ( ''ئەلسێستیس'' ، ''هێکوبا'' ، ''هێراکلیس'' ، ''هیپۆلیتۆس'' ، ''ئیفیجینیا لە تاوریس'' ، ''ئۆرێستێس'' ، و ''باچای'' ) <ref name="Grief">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Grief Lessons: Four Plays by Euripides|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[The New York Review of Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٠١٧-١٨٠-٦|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> <ref name="Iphigenia">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Euripides, Iphigenia Among the Taurians|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[The University of Chicago Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٢٠٣٦٢-١|شوێن=Chicago & London|author-mask=1}}</ref> <ref name="Bakkhai">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Euripides, Bakkhai|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Oberon Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٣١٩-٩١٥-٠|شوێن=London|author-mask=1}}</ref> – هەروەها شیعری [[سافۆ]] بە زمانی ئینگلیزی. <ref name="Winter">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=If Not, Winter: Fragments of Sappho|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=[[Alfred A. Knopf]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٧٥-٤١٠٦٧-٣|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> وەرگێڕانەکانی کارسۆن لەلایەن ئەلفڕێد ئەی نۆپف ، <ref name="Winter" /> فارار، ستراوس و جیرۆکس ، <ref name="Oresteia" /> <nowiki><i id="mwApI">پێداچوونەوەی کتێبەکانی نیویۆرک</i></nowiki> ، <ref name="Grief" /> و چاپخانەی زانکۆی شیکاگۆ لە ئەمریکا، <ref name="Iphigenia" /> و لەلایەن کتێبەکانی ئۆبێرۆن و [[چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد]] لە بەریتانیا بڵاوکراونەتەوە. <ref name="Electra" /> <ref name="Antigone" /> <ref name="Bakkhai" /> کارسۆن لە مانگی ئابی ١٩٨٦ تا ئابی ١٩٨٧ زانای ڕۆکفێلەر بووە لە شەقامی ٩٢ی ی (سیتی نیویۆرک)، لەوێ کار لەسەر وەرگێڕانی کتێبی ''ئەلیکترای'' سۆفۆکلێس کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=١٩٢|chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٠١ <ref name="Electra" /> بڵاوکرایەوە و لە کتێبەکەیدا لە ساڵی ٢٠٠٩دا جێگیرکرا ''An Oresteia'', <ref name="Oresteia" /> کە لە ساڵی ٢٠١٠ خەڵاتی PEN بۆ شیعر لە وەرگێڕاندا بەدەستهێنا. ''فیلمی'' ''An Oresteia'' لە نیویۆرک لەلایەن کۆمپانیای کلاسیک ستەیج ''لە'' ''ساڵی'' ٢٠٠٩ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/|سەردێڕ=An Oresteia : Classic Stage Company |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001120844/https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٧دا هاوڕێی ئانا-ماریا کێلن بووە لە ئەکادیمیای ئەمریکی لە بەرلین ، لەوێ کار لەسەر وەرگێڕانی شانۆنامەی یۆنانی کۆن ''Prometheus Bound'' (کە دەگەڕێتەوە بۆ Aeschylus)، کە بەشێکی شانۆنامەکە لە ساڵی ٢٠١٠ <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Prometheus Bound: An Excerpt from the Play by Aischylos |journal=The Wolf |issue=23 |پەڕەکان=٦–٧}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥ بەرهەمێکی فیلمی ''ئەنتیگۆن'' <ref name="Antigone" /> ی کارسۆن لە دەرهێنانی ئیڤۆ ڤان هۆڤ و ڕۆڵی جولیەت بینۆش لە ساڵی ٢٠١٥ لە لێس شاترس دی لا ڤیل دی لۆکسمبۆرگ کرایەوە پێش ئەوەی گەشت بکات بۆ شارەکانی ئەوروپا و ئەمریکا، لەوانە لەندەن ( [[ناوەندی باربیکان|سەنتەری باربیکان]] )، نیویۆرک ( BAM ) و پاریس ( تیاتر دی لا ڤیل ). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tga.nl/en/productions/antigone |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200805213447/https://tga.nl/en/productions/antigone |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> == ژیانی کەسی == کارسۆن بەوە ناسراوە کە زۆر پارێزگاری لە ژیانی تایبەتی خۆی دەکات، و خوێندنەوەی ژیاننامەیی بۆ نووسینەکانی بێهیوا دەکات.<ref name="Willard 2011">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Willard|یەکەم=Thomas|ناونیشان=https://www.academia.edu/490379|سەردێڕ=Critical Survey of Poetry: British, Irish and Commonwealth Poets|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Salem Press|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٧٦٥-٧٥٥-٩|editor-last=Canfield Reisman|editor-first=Rosemary M.|شوێن=Pasadena, California|پەڕەکان=٢٢٥–٢٢٨|chapter=Anne Carson|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220517000614/https://www.academia.edu/490379|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار زانیارییەکان دەربارەی ئەو لە بڵاوکراوەکاندا سنووردار دەبن بەم دەستەواژەیە: "ئان کارسۆن لە کەنەدا لەدایکبووە و بۆ بژێوی ژیانی فێری زمانی یۆنانی کۆن دەکات". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Short Talks|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Brick Books Classics|ژپنک=٩٧٨-١-٧٧١٣١-٣٤٢-١|شوێن=London, Ontario|author-mask=1}}</ref> لە کاتێکدا شاعیرێکی دانپێدانراو نییە، بەڵام کارەکانی بە کەسایەتی دادەنرێت. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن ڕایگەیاندووە کە لە کارەکانیدا ژیانی خۆی بە شێوەیەکی دیموکراسی بەکاردەهێنێت وەک تەنها کۆمەڵێک ڕاستی لەنێو ئەوانی دیکەی جیهاندا.<ref name="D'Agata 1997">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=D'Agata |یەکەم٢=John |بەستەری نووسەر٢=John D'Agata |ڕێکەوت=ھاوینی ١٩٩٧|سەردێڕ=A ___ with Anne Carson |journal=The Iowa Review |بەرگ=٢٧|issue=2 |پەڕەکان=١–٢٢|doi=10.17077/0021-065X.4868 |doi-access=free}}</ref> یەکەم هاوسەرگیری کارسۆن کە لەو ماوەیەدا ناوی بنەماڵەی جیاکۆمێلی بەکارهێناوە، هەشت ساڵ بەردەوام بووە و لە ساڵی ١٩٨٠ کۆتایی هاتووە.<ref name="LitEncyc" /> ئەم یەکێتییە، و پاشهاتەکانی، وەک سەرچاوەیەک بۆ "جۆرەکانی ئاو" (کە لە ''پلاینواتەر'' کۆکراوەتەوە)، و بۆ ''جوانی مێردەکە'' ئیدیعا کراوە. کارسۆن پشتڕاستی کردووەتەوە کە هاوسەری یەکەمی دەفتەرەکانی بردووە کاتێک جیابوونەوەیان (وەک ئەوەی بەسەر پاڵەوانی ''فیلمی جوانی مێردەکەدا'' هاتووە)، هەرچەندە دواتر گەڕاندووەتەوە.<ref name="Wachtel 2012">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=Wachtel |یەکەم٢=Eleanor |ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠١٢|سەردێڕ=An Interview with Anne Carson |ناونیشان=https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Brick: A Literary Journal |issue=89 |پەڕەکان=٢٩–٤٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170908224945/https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> ڕۆبێرت باوکی کارسۆن تووشی [[نەخۆشیی ئەلزەھایمەر|نەخۆشی ئەلزەهایمەر]] بوو. شیعرەکانی " وتارەکەی شووشە " لە ساڵی ١٩٩٤ و "ئەنترۆپۆلۆژیای ئاو" (کە لە ''پلاینواتەر'' کۆکراوەتەوە) باس لە دابەزینی دەروونی و جەستەیی ئەو بەهۆی نەخۆشییەکە دەکەن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://lareviewofbooks.org/article/siken-carson-poets-language-memory-loss-parkinsons-stroke/|سەردێڕ=Bright, Built World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260923223608/https://lareviewofbooks.org/article/siken-carson-poets-language-memory-loss-parkinsons-stroke/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Los Angeles Review of Books |زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ebsco.com/|سەردێڕ=EBSCO - Research Databases, EBooks, Discovery Service |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190513020008/https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[EBSCOHost]] |زمان=en}}</ref> مارگریت دایکی کارسۆن (١٩١٣-١٩٩٧) لە کاتی نووسینی کتێبی ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوەدا'' کۆچی دوایی کرد. کارسۆن بە پارچە نۆسینی "پاشانە بۆ کاتە ئاساییەکان" کۆمەڵەکەی داخست، بە بەکارهێنانی دەستەواژەی بڕاو لە ڕۆژنامە و دەستنووسەکانی [[ڤێرجینیا وولف|ڤێرجینیا وۆڵف]] بۆ ئەوەی ئیپیتافێکی بۆ دروست بکات. <ref name="LitEncyc" /> ''Red Doc&amp;gt;'' وەک دووەم ئیلێژی بۆ مردنی دایکی خوێندراوەتەوە. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن دایکی بە خۆشەویستی ژیانی خۆی وەسف کردووە. <ref name="Wachtel 2012" /> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Decreation: Poetry, Essays, Opera|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Vintage Books|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٠٠-٧٨٩٠-٥|شوێن=New York|پەڕە=٥|chapter=Lines}}</ref> مایکل برای کارسۆن لە ساڵی ١٩٧٨ بەهۆی بازرگانیکردن بە ماددە هۆشبەرەکانەوە دەستگیرکرا. بە بازدان بە کەفالەت، کەنەدا هەڵهات و ئەویش جارێکی تر نەیبینیتەوە. <ref name="Wachtel 2012" /> کارسۆن لە فیلمی "پەراوێزی ئاو: وتارێک لەسەر مەلەکردن لەلایەن براکەمەوە" (لە ''کتێبی Plainwater'' کۆکراوەتەوە) کە وەک جۆرێک لە بیرەوەری نووسراوە، مامەڵەی لەگەڵ دیارنەمانی براکەی کردووە. <ref name="Willard 2011" /> لە ساڵی ٢٠٠٠ تەلەفۆنی بۆ کرد و ڕێککەوتنیان کرد لە کۆپنهاگن کە ئەو لێی دەژیا، یەکتر ببینن، بەڵام پێش ئەوەی پەیوەندییان پێوە بکاتەوە گیانی لەدەستدا. ''نۆکس'' ، ئیپیتافێکە کە کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ براکەی دروستی کردووە و لە ساڵی ٢٠١٠ بڵاوکراوەتەوە، بە ڕوونیترین بەرهەمی کەسیی خۆی وەسف کراوە. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن هاوسەرگیری لەگەڵ هونەرمەند ڕۆبەرت کۆری کردووە، کە لە [[ئان ئاربەر|شاری ئان ئاربۆر]] ناسیویەتی لەکاتی وانەوتنەوە لە [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] . <ref name="NYTM 2013" /> ئەو کاری بە "کەسێکی هاوکار-مێردم" وەسف کردووە. <ref name="Cove Park" /> ئەو پڕۆژانەی کە پێکەوە کاریان لەسەر کردووە بریتین لە دیزاینی کتێب و نمایشی بۆ ''نۆکس'' و ''ئەنتیگۆنیک'' . هەروەها کارسۆن لە کاتی پرۆسەی داهێنەرانەیاندا بە "هەڕەمەکیکەر" ئاماژە بە کۆری دەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=Currie |یەکەم٢=Robert |دوایین٣=Berkobien |یەکەم٣=Megan |author-mask=1 |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Asymptote}}</ref> لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٢دا، کارسۆن و کۆری ڕەگەزنامەی ئایسلەندییان پێدرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|trans-title=Law on Granting Citizenship |ناونیشان=https://www.althingi.is/altext/pdf/152/s/0893.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=althingi.is |زمان=is}}</ref> لە وتارێکدا لە ڕۆژنامەی ''لەندەن ڕیڤیو بۆ کتێبەکان'' لە مانگی ئابی ٢٠٢٤، کارسۆن ئاشکرای کردووە کە تووشی [[پارکینسۆن|نەخۆشی پارکینسۆن]] بووە. == لیستی خەڵات وفێلۆشیپ == {{col-begin-small}} {{col-break}} === خەڵاتی براوە === *١٩٨٤: خەڵاتی بێتی کۆڵەدی <ref name="Meyer Colladay">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Meyer |یەکەم١=Paul |سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto |شوێن=Toronto |پەڕە=٢|chapter=Foreword |ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ١٩٩٦: خەڵاتی ئەدەبیی لەنەن بۆ شیعر for Poetry<ref name="Lannan Award">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: 1996 Lannan Literary Award for Poetry |ناونیشان=https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |وێبگە=Lannan Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001080055/https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *١٩٩٦: خەڵاتی ئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر<ref name="QSPELL" /> *١٩٩٧: خەڵاتی پوشکارت <ref name="Meyer Pushcart" /> *١٩٩٨: خەڵاتیئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر<ref name="QSPELL" /> *٢٠٠١: خەڵاتی گریفین بۆ شیعر<ref name="Griffin 2001">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2001 |ناونیشان=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |وێبگە=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200405122314/http://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتی تۆماس ستێرنز ئیلیۆت<ref name="Eliot 2001">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About the T. S. Eliot Prize: List of Previous Winners |ناونیشان=https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |بڵاوکەرەوە=T. S. Eliot Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200930145428/https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتی کتێبی Los Angeles Times بۆ شیعر <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Guccione |یەکەم١=Jean |سەردێڕ=10 Authors Honored With Times Book Prizes |ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-apr-28-me-awards28-story.html |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|agency=Los Angeles Times |ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٢}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتیئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر <ref name="QSPELL" /> *٢٠١٠: خەڵاتی PEN بۆ شیعری <ref name="PEN Oresteia">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2010 PEN Award for Poetry in Translation |ناونیشان=https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |بڵاوکەرەوە=PEN America |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200621170341/https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٢: خەڵاتی کریتیکۆس (خەڵاتی ئەدەبیی یۆنانی لەندەن)<ref name="Criticos 2012">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 2012 Prize |ناونیشان=http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |بڵاوکەرەوە=The London Hellenic Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201230035928/http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٤: خەڵاتی گریفین بۆ شیعر Doc>]]'' (براوەی بەشی کەنەدی)<ref name="Griffin 2014">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2014 |ناونیشان=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |وێبگە=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200921154113/https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٦: خەڵاتی گەورەی ئەدەبیی نێودەوڵەتی بلو مەترۆپۆلیس بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتنی ژیانی ئەدەبی <ref name="Blue Met 2016">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson wins 2016 Blue Metropolis Literary Grand Prix |ناونیشان=http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |وێبگە=Azure Scratchings |بڵاوکەرەوە=Blue Metropolis Literary Festival & Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725054842/http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٩: خەڵاتی شیعری نێودەوڵەتی مانوێل ئاکونیا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Anne Carson gana el Premio Internacional Manuel Acuña 2019 |ناونیشان=https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ئیش=Aristegui Noticias |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|زمان=es |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200301201614/https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ٢٠٢٠: خەڵاتی شاژنەی ئاستووریاس بۆ ئەدەبیات *٢٠٢٠: خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعری ئینگلیزی<ref name="ggaward" /> *٢٠٢١: خەڵاتی PEN/Nabokov بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتن لە ئەدەبیاتی نێودەوڵەتی <ref name="PEN2021" /> *٢٠٢٥: خەڵاتی هەدادا لە گۆڤاری The Paris Review بۆ سەرکەوتنی ژیانی ئەدەبی *٢٠٢٥: خەڵاتی ئەدەبیی نێودەوڵەتی زبیگنیێڤ هێربێرت <ref name="Herbert 2025">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bn.org.pl/en/news/5700-anne-carson-receives-the-2025-zbigniew-herbert-international-literary-award.html |سەردێڕ=Anne Carson receives the 2025 Zbigniew Herbert International Literary Award |ئیش=Biblioteka Narodowa (National Library) |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> *٢٠٢٦: خەڵاتی نۆبێڵی ئەدەبیات.<ref name="NobelPrize.org"/> === پاڵێوراو === * ١٩٩٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی QSPELL – خەڵاتی A. M. Klein بۆ شیعر، بۆ Short Talks. * ١٩٩٤: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی Journey بۆ «Water Margins». * ١٩٩٨: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی Forward بۆ شیعر، بۆ Glass, Irony and God. * ١٩٩٨: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Autobiography of Red. * ١٩٩٩: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Autobiography of Red. * ٢٠٠٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠١: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعر، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠٢: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری لێنۆر مارشاڵ، بۆ The Beauty of the Husband. * ٢٠١٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Nox. * ٢٠١٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Red Doc. * ٢٠١٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی خەیمەی سووری Kitschies (باشترین ڕۆمان)، بۆ Red Doc>. * ٢٠١٤: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی فۆلیۆ، بۆ Red Doc>. * ٢٠١٨: ناوی لە لیستی درێژی خەڵاتی ئەدەبیاتی ئەکادیمیای نوێدا هات. * ٢٠٢٢: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعر، بۆ H of H Playbook. {{col-break}} === فێلۆشیپ === * ١٩٩٧: فێلۆشیپی ناوەندی بێلاجیۆی بنکەی ڕۆکفێلەر * ١٩٩٨: فێلۆشیپی گوگنهایم بۆ شیعر * ٢٠٠٠: فێلۆشیپی مەکئارتەر * ٢٠٠٧: فێلۆشیپی ئانا ماریا کێلەن، ئەکادیمیای ئەمریکایی لە بەرلین * ٢٠١١: فێلۆشیپی موریێل سپارک، کریەیتڤ سکۆتلەند / کۆڤ پارک * ٢٠١٨: فێلۆشیپی ئینگا مارێن ئۆتۆ، ناوەندی وۆتەرمیل <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson (In Residence: Inga Maren Otto Fellow) |ناونیشان=https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |وێبگە=The Watermill Center |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200518212713/https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ئەکادیمی === * ١٩٨٦–١٩٨٧: زانای میوانی بنکەی ڕۆکفێلەر لە ناوەندی 92nd Street Y لە نیویۆرک. * ٢٠١٢: پێدانی پلەی ئەکادیمیی ڕێزلێنان لەلایەن زانکۆی تۆرۆنتۆ. * ٢٠١٤: پێدانی پلەی ئەکادیمیی ڕێزلێنان (دکتۆرای ئەدەبیات) لەلایەن زانکۆی سانت ئەندرۆز.<ref name="U of St A honour">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Sweetman |یەکەم١=Rebecca |بەستەری نووسەر١=Rebecca Sweetman |سەردێڕ=Laureation address: Anne Carson |ناونیشان=https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |بڵاوکەرەوە=University of St Andrews |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210617232125/https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === هی تر === *١٩٩٩: ئەندامی ڕێزلێنراوی نێودەوڵەتی ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ هونەر و زانست. * ١٩٩٩: کتێبخانەی مۆدێرن؛ لە لیستی ١٠٠ کتێبی باشترین نان‌فیکشن (بە پێی هەڵبژاردەی خوێنەران) بۆ Eros the Bittersweet. * ٢٠٠٠: کتێبی Men in the Off Hours لە لیستی کتێبە دیارەکانی ساڵی The New York Times. * ٢٠٠٥: ئەندامی ڕێکخراوی نیشتمانیی کەنەدا (Order of Canada). * ٢٠١٠: دادوەری خەڵاتی گریفین بۆ شیعر. * ٢٠١١: ئەندامی ڕێزلێنراوی بیانی ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ هونەر و ئەدەبیات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Members: Anne Carson |ناونیشان=https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |بڵاوکەرەوە=American Academy of Arts and Letters |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220818174058/https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{col-end}}   == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * [https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson Poetry Foundation biography] * [https://poets.org/poet/anne-carson Academy of American Poets biography] * [https://web.archive.org/web/20240902191227/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson ''The Canadian Encyclopedia'' biography] * [https://www.theparisreview.org/interviews/5420/the-art-of-poetry-no-88-anne-carson ''The Paris Review'' interview] by Will Aitken (2004) * [https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ ''Brick'' interview] by Eleanor Wachtel (2012) * [https://www.publicbooks.org/cant-stop-screaming/ Commentary on ''Antigonick''] by Judith Butler (2012) * [https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson The Chat with GG's Literature Award Winner Anne Carson] {{بەستەری مردوو|url=https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }} ''49th Shelf'' (2021) {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Anne Carson}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ژن|شیعر|نووسین|کەنەدا}} [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی لەرزینی دەماریان ھەیە]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئێلیۆت]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی]] [[پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م]] [[پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 6x5uee4vdw5l27oqoqam3xl1z50lwhn 1698700 1698191 2026-11-01T11:28:04Z Shaween 18477 /* پرسگە */ 1698700 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''ئان پاتریشیا کارسۆن''' لەدایکبووی ٢١ی حوزەیرانی ١٩٥٠<ref name="Morra-2014">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Morra |یەکەم=Linda |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[The Canadian Encyclopedia]]}}</ref> ئەکادیمیست و نووسەری کەنەدییە. لە شاری تۆرۆنتۆ لەدایکبووە، دەرچووی [[زانکۆی تۆرۆنتۆ|زانکۆی تۆرۆنتۆیە]] و لە ساڵی ١٩٧٩ەوە بووەتە پرۆفیسۆر و وانەبێژ لە چەندین زانکۆ. بە درێژایی ژیانی پیشەیی وانەبێژی کلاسیک و [[ئەدەبی بەراوردکاری|ئەدەبیاتی بەراوردکاری]] و نووسینی داهێنەرانە بووە. لە زانکۆی کالگاری و [[زانکۆی پرینستۆن]] و زانکۆی ئیمۆری و [[زانکۆی مەکگیل]] و [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] و زانکۆی نیویۆرک وانەبێژ بووە. کارسۆن زیاتر لە بیست کتێبی نووسیوە، لەنێویاندا کۆمەڵە وتار و شیعر، هەروەها وەرگێڕانی کارەساتە کۆنەکانی یۆنانی. خەڵاتی زەمالەی گوگنهایم و ماکئارسەری پێبەخشراوە، خەڵاتی ئەدەبی لانان و دوو خەڵاتی شیعری گریفین و خەڵاتی تی ئێس ئێلیۆت و خەڵاتی شازادەی ئەستوریاس و خەڵاتی حاکمی گشتی بۆ شیعری زمانی ئینگلیزی و خەڵاتی پێن/نابۆکۆڤی بەدەستهێناوە و لە ساڵی ٢٠٠٥دا وەک ئەندامی ڕێکخراوی کەنەدا بۆی دەستنیشانکراوە بەشداریکردن لە نامەکانی کەنەدی.<ref name="Youngs-2026" /> لە ساڵی 2026 [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێڵی ئەدەبیاتی]] پێبەخشرا.<ref name="NobelPrize.org" /> == ژیاننامە == === ژیانی سەرەتایی و پەروەردە === ئان کارسۆن لە ٢١ی حوزەیرانی ١٩٥٠ لە [[تۆرۆنتۆ|شاری تۆرۆنتۆی]] کەنەدا لەدایکبووە.<ref name="Morra-2014" /> باوکی بانکدار بووە و لە ژمارەیەک شارۆچکە بچووکەکانی کەنەدا گەورە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|سەردێڕ=Anne Carson {{!}} 2026 Nobel Prize in Literature, Poems, Autobiography of Red, Norma Jeane Baker of Troy, Eros the Bittersweet, Books, & Awards {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٥ لە کاتێکدا لە شاری ستۆنی کریک لە ئۆنتاریۆ دەژیا، وەشانێکی دوو زمانەیی بەرهەمەکانی [[سافۆ|سافۆی]] دۆزیەوە، کە لەلایەن ویلیس بارنستۆنەوە دەستکاری و وەرگێڕانی بۆ کراوە، لە مۆڵێکی [[ھامڵتن|هامیلتۆن]]، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی خولیای وەرگێڕانی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]]. لە قوتابخانەی ناوەندی کاسۆلیکی بیشۆپ ڕایان, لەلایەن مامۆستای لاتینییەوە بە شێوەیەکی خۆبەخشانە لە کاتی نانخواردنی نیوەڕۆدا وانە دەوترێتەوە.<ref name="LitEncyc">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Rae |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ناونیشان=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The Literary Encyclopedia}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٨ کارسۆن ناوی خۆی تۆمار کرد لە کۆلێژی سانت مایکل لە [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]]، بەڵام بێزار بوو بەهۆی ئەو کۆرسە ناچاریانەی کە پێویست بوون بۆ بڕوانامەی هونەری وەک خولێکی ئیجباری لەسەر [[جۆن میلتۆن|جۆن میڵتۆن]].<ref name="LitEncyc" /><ref name=":2" /> دوو جار وازی لە خوێندن هێنا، لە کۆتایی ساڵی یەکەم و دووەمدا، لەبری ئەوە هەڵبژارد بۆ ماوەیەکی کورت لە هونەری گرافیکدا کار بکات.<ref name="LitEncyc" /> لە کۆتاییدا گەڕایەوە بۆ زانکۆی تۆرۆنتۆ و لەوێ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە هونەر لە ساڵی ١٩٧٤ و ماستەر لە هونەر لە کلاسیکەکان لە ساڵی ١٩٧٥ و دکتۆرای بەدەستهێنا. لە کلاسیکەکاندا لە ساڵی ١٩٨١.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bresge |یەکەم=Adina |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize|سەردێڕ=Anne Carson wins Nobel Prize in Literature |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=University of Toronto}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ross |یەکەم=Val |بەستەری نووسەر=Val Ross |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٠١|سەردێڕ=Alumni: Classic Carson |ناونیشان=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=University of Toronto Magazine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها ساڵێک لە زانکۆی سانت ئەندرۆس ساڵێک لە خوێندنی پێوەرەکانی یۆنانی و ڕەخنەی دەقی بەسەر بردووە.<ref name="Cove Park">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Munoz |یەکەم=Theresa |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |ناونیشان=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Scottish Review of Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> === پیشە لە بواری ئەکادیمیدا === کارسۆن لە ساڵی ١٩٧٩ دەستی بە کاری مامۆستایی کلاسیک کردووە لە زانکۆی کالگاری ، پێش ئەوەی دکتۆراکەی تەواو بکات. لە [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]].<ref name="LitEncyc" /> لە ساڵی ١٩٨٠ پەیوەندی بە [[زانکۆی پرینستۆن|زانکۆی پرینستۆنەوە]] کرد، لەوێ وەک ڕاهێنەر وانە دەڵێتەوە، دواتر وەک یاریدەدەری مامۆستا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] (Ha?) She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=١٦٣|chapter=''blue for'' (On Metonymns in Anne Carson)|وتەگێڕانەوە=While at Princeton Anne Carson taught (as Instructor and later Assistant Professor) the following courses: ''The Anti-Augustans: Ovid and the Elegists''; ''Introduction to Augustan Literature''; ''Beginner's Latin Continued: Basic Prose''; ''The Lyric Age of Greece''; and ''Greek Drama in Translation''.|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها لە شەقامی ٩٢ی Y لە نیویۆرک وانە دەڵێتەوە لە ماوەی کارکردنیدا لەوێ وەک زانای ڕۆکفێلەر لە نیشتەجێبوون (١٩٨٦-١٩٨٧).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Vsd9jwYZ5HEC&q=The+Best+American+Poetry+1998|سەردێڕ=The Best of the Best American Poetry 1988–1997|ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Scribner Poetry|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٨٤-٨٤٧٧٩-٥|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|editor-link=Harold Bloom|شوێن=New York|پەڕە=٣٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|editor-last2=Lehman|editor-first2=David|editor-link2=David Lehman}}</ref> دوای ڕەتکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Rae |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=Autumn 2010 |سەردێڕ=Runaway Classicists: Anne Carson and Alice Munro's 'Juliet' Stories |ناونیشان=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of the Short Story in English |بڵاوکەرەوە=Presses universities d'Angers |issue=55 – Special Issue: The Short Stories of Alice Munro |پەڕە=٥|issn=1969-6108 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٧دا پرینستۆنی بەجێهێشت و بۆ ماوەی ساڵێک لە زانکۆی ئیمۆری لە [[ئەتڵانتا|ئەتلەنتا]] وانەبێژی زمان و ئەدەبیاتی کلاسیک بوو، پێش ئەوەی بچێتە مۆنتریال بۆ ئەوەی پەیوەندی بە [[زانکۆی مەکگیل|زانکۆی مەکگیلەوە]] بکات وەک بەڕێوەبەری خوێندنی دەرچووان لە کلاسیکەکاندا.<ref name="Poetry Foundation">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726181311/https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە کۆتاییەکانی نەوەدەکاندا، ژیانی مامۆستایی کارسۆن بەربەستێکی کەوتە بەردەم کاتێک مەکگیل هەموو خولەکانی دەرچووانی زمانی یۆنانی کۆن هەڵوەشاندەوە و بەشی کلاسیکەکانی داخست و هەموو خولەکانی کلاسیکەکانی کە مابوونەوە گواستەوە بۆ بەشی مێژووی خۆی.<ref name="LitEncyc" /> لە کاتێکدا کە بەردەوام بوو لە وانەوتنەوە لە مەکگیل وەک مامۆستای یاریدەدەر، کارسۆن مامەڵەی لەگەڵ ئەمەدا کرد بە بەسەربردنی نیوەی هەموو ساڵێک وەک وانەبێژی میوان لە دامەزراوەکانی تردا، لەوانە [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] (پڕۆفیسۆری سەردانیکەری نۆرمان فریهلینگ، ١٩٩٩-٢٠٠٠)،<ref name="Freehling">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180617022858/https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> [[زانکۆی کالیفۆرنیا (بێرکلی)|زانکۆی کالیفۆرنیا، بێرکلی]] (بەهاری ٢٠٠٠)، و کۆلێژی هونەر و پیشەسازی کالیفۆرنیا لە [[ئۆکلاند، کالیفۆڕنیا|ئۆکلاند]] (سپرینگ ٢٠٠١).<ref name="LitEncyc" /> لە ساڵی ٢٠٠٠ وەک پرۆفیسۆری کلاسیکەکانی جۆن ماکنۆتۆن لە زانکۆی مەکگیل دەستنیشانکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161009120324/http://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٣ کارسۆن ڕووی لە [[ئان ئاربەر|ئان ئاربۆر]] و زانکۆی میشیگان کردووە و تا ساڵی ٢٠٠٩ وەک پرۆفیسۆری توێژینەوە کلاسیکییەکان و ئەدەبیاتی بەراوردکاری و زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزی کاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220811184513/http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٤، کارسۆن لە کێبڕکێی پۆستی پرۆفیسۆری شیعر لە [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] بوو، پلەی دووەمی لە دوای دامەزراندنی کریستوفر ڕیکس وەرگرت، کە نزیکەی ٣٠ پاڵێوراو بوو. جارێکی دیکە لە ساڵی ٢٠٠٩دا وەک پاڵێوراوێکی ئەگەری بۆ ئەو پۆستە چوار ساڵە ئاماژەی پێکرا لە ساڵی ٢٠٠٦، زانای سەردانکەر بوو لە [[ڤێلای گێتی|گێتی ڤێلا]]، هەمان ساڵ کە دامەزراوەکە زنجیرە شانۆیەکی کۆن و کۆنی دەستپێکرد و شانۆنامەی سەرەتایی وەرگێڕانی هیپۆلیتۆسی یۆریپیدس بوو (شانۆنامە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.getty.edu/art/exhibitions/enduring_myth/|سەردێڕ=Enduring Myth (Getty Villa Exhibitions) |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.getty.edu}}</ref> کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٩ وەک شاعیری نیشتەجێ و پرۆفیسۆری میوان پەیوەندی بە پرۆگرامی نووسینی داهێنەرانە لە زانکۆی نیویۆرک (NYU) کردووە لەگەڵ هاوسەرەکەی و هاوکارەکەی ڕۆبەرت کۆری، ساڵانە لە زانکۆی نیویۆرک وانە دەڵێتەوە لە پۆلێک لەسەر هونەری هاوکاری، بە ناوی "ئیگۆسیرک".<ref name="NYTM 2013">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Anderson |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html|سەردێڕ=The Inscrutable Brilliance of Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201023213738/https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The New York Times Magazine}}</ref> کارسۆن لە ساڵی ٢٠١٠ تا ٢٠١٦ پرۆفیسۆری گشتی ئەندرۆ دی وایت بووە لە [[زانکۆی کۆرنێل]]،<ref name="Cornell">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180615031244/http://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Program for Andrew D. White Professors-at-Large}}</ref> و شاعیری سەردانیکەری مۆهر بووە لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] (بەرنامەی نووسینی داهێنەرانە) لە ساڵی ٢٠١٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220120041605/https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Stanford: Event Calendar}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ پەیوەندی بە کۆلێژی باردەوە کردووە لە شاری ئاناندەیل ئۆن هادسۆن لە ویلایەتی نیویۆرک وەک نووسەری بەڕێزی سەردانیکەر لە شوێنی نیشتەجێبوون، وانەبێژی خوێندنی کلاسیک و هونەرە نووسراوەکانی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Primoff |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563|سەردێڕ=Bard Press Releases |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200915185155/https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> کارسۆن ڕۆڵی هەمەچەشنتری لە بەشی کۆتایی ژیانی پیشەیی خۆیدا بە "سەردانکردن [هەرچییەک بێت]" وەسف کردووە، و دەیان ساڵەکانی بە فێرکردنی زمانی یۆنانی کۆن بە "خۆشییەکی تەواو" وەسف کردووە.<ref name="NYTM 2013" /> === ڕێزلێنانی بەرچاو === کارسۆن لە ساڵی ٢٠٢٢ وەک نووسەری نێودەوڵەتی کۆمەڵەی شاهانەی ئەدەب هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://rsliterature.org/rsl-international-writers/|سەردێڕ=RSL International Writers - Royal Society of Literature |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240120181559/https://rsliterature.org/rsl-international-writers/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە مانگی ئایاری ٢٠٢٣، وەک سەرۆکی فەخری کۆمەڵەی کلاسیک, ٢٠٢٣–٢٠٢٤ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://classicalassociation.org/governance/council/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230505122741/https://classicalassociation.org/governance/council/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=The Classical Association |زمان=en-US}}</ref> خەڵاتی نێودەوڵەتی ڤیگدیسی پێبەخشرا، کە خەڵاتێکە بۆ بەشدارییە نایابەکانی لە زمان و کولتوورەکانی جیهاندا دەبەخشرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate|سەردێڕ=Anne Carson is the 2023 Vigdís Prize Laureate {{!}} University of Iceland |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240223031201/https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=english.hi.is}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ٢٠٢٦ ی پێبەخشرا "بەهۆی کارە بوێر و داهێنەرەکانی کە لە گفتوگۆیەکی یاریزانانەدا لەگەڵ نەریتی کلاسیکدا، فۆڕمی نوێی بۆ ئەدەبیاتی هاوچەرخ دروستکردووە".<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref><ref name="Youngs-2026">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Youngs |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1j54nepyo|سەردێڕ=Anne Carson: 'Bold and inventive' Canadian poet wins Nobel Prize in Literature |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261008113231/https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1j54nepyo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[BBC News Online|BBC News]]}}</ref> لە بایۆبیبلۆگرافیای هاوڕێی خەڵاتی نۆبڵدا، ئەندەرس ئۆلسۆن سەرۆکی لیژنەکە، یەکخستنی نووسەرانی کلاسیک و مۆدێرن لەلایەن کارسۆنەوە بە ناوەندی دروستکردنی فۆڕمی ئەدەبی نوێ وەسف کرد. ئەو ئاماژەی بە جووتبوونی سیمۆنیدز لەگەڵ پۆڵ سیلان لە ''فیلمی ئابووریی ونبووەکان'' و جووتبوونی توسیدیدس لەگەڵ ڤێرجینیا وۆڵف لە ''فیلمی پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوەدا'' کردووە. هەروەها وەرگێڕانەکانی یۆنانی وەک بەرهەمی ئەدەبی لە مافی خۆیاندا مامەڵەی لەگەڵ دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/bio-bibliography/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == وێژە == === نووسین === کارسۆن وەک کلاسیکناس و وەرگێڕی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]] ڕاهێنراوە، بەڵام نووسینەکەی خۆی بیرۆکە و بابەتەکانی زۆر بوار و فۆرم تێکەڵ دەکات، هەندێکجار لە هەمان کاردا [[پەخشان|نۆسراو]] و [[شیعر]] و [[وتار (وێژە)|وتار]] بەکاردەهێنێت و گفتوگۆکانی نێوان کەسایەتییە ناودارەکانی مۆدێرن و کەسایەتییەکانی کلاسیکە کۆنەکان خەیاڵ دەکات. چاپی یەکەمی هەژدە کتێبی نووسینەکانی کارسۆن (تا ساڵی ٢٠٢١) لەلایەن ئەلفڕێد ئەی نۆپف ، ئاڕاستە نوێیەکان، و چاپخانەی زانکۆی پرینستۆن لە ئەمریکا، لەلایەن بریک بووکس و مەکلیلاند و ستیوارت لە کەنەدا،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/bio-bibliography/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> و لەلایەن بلۆداکس بووکس،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bloodaxebooks.com/ecs/category/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson {{!}} Bloodaxe Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260312141117/https://www.bloodaxebooks.com/ecs/category/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.bloodaxebooks.com}}</ref> جۆناسان کیپ ، ئۆبێرۆن بووکس ، و سیلف ئێدیشنز لە بەریتانیا بڵاوکراونەتەوە.<ref name=":1" /> لە ساڵی ٢٠٢٥ کارسۆن لە بەرنامەی ''The Great Lakes Suite'' دەرکەوت کە ئەلبوومێکی گرووپی ڕۆکی ئیندی کەنەدی Rheostatics ە، چەندین شیعری گێڕایەوە کە ئیلهامیان لە [[دەریاچە گەورەکان]] وەرگرتووە. ==== کار دەکات ==== ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' – یەکەم کتێبی ڕەخنەی کارسۆن، کە لە ساڵی ١٩٨٦ بڵاوکرایەوە – ئیرۆس وەک ئەزموونێکی هاوکاتی چێژ و ئازار دەکۆڵێتەوە کە باشترین نموونەی "گلوکوپیکرۆن"ە، کە وشەیەکی دروستکردنی سافۆیە و "شیرینی تاڵ"ی ناونیشانی کتێبەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Corless-Smith|یەکەم=Martin|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre|سەردێڕ=Anne Carson: Ecstatic Lyre|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Michigan Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٢-٠٥٢٥٣-٠|editor-last=Wilkinson|editor-first=Joshua Marie|editor-link=Joshua Marie Wilkinson|شوێن=Ann Arbor|chapter=Living on the Edge: The Bittersweet Place of Poetry}}</ref> ڕەچاوی ئەوە دەکات کە چۆن سێگۆشەی ئارەزوو لە نووسینەکانی سافۆ و ڕۆماننووسانی یۆنانی کۆن و [[ئەفلاتوون|ئەفلاتوندا]] دەردەکەون.<ref name="Scranton 2014">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Scranton |یەکەم=Roy |بەستەری نووسەر=Roy Scranton |ڕێکەوت=بەھاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Estranged Pain: Anne Carson's ''Red Doc>'' |ناونیشان=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Contemporary Literature |بڵاوکەرەوە=University of Wisconsin Press |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٢٠٢–٢١٤|doi=10.1353/cli.2014.0010 |s2cid=162212718 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> دووبارە کارکردنەوە لە تێزی دکتۆراکەی لە ساڵی ١٩٨١ی ''ئۆدی و ئامۆ ئێرگۆ سوم'' ("ڕقم لێیە و خۆشم دەوێت، بۆیە منم")،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Odi et Amo Ergo Sum|ڕێکەوت=١٩٨١|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|بەستەری نووسەر=Anne Carson}} [Doctoral thesis; under the name Anne Carson Giacomelli]</ref> ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' "بنەمای بڵاوکراوەکانی دواتر داڕشت، [...] بیرۆکەکانی لەسەر ئارەزووی داڕشت کە دەهاتە سەر زاڵبوون بەسەر بەرهەمە شیعرییەکانیدا"،<ref name="LitEncyc" /> و دامەزراندنی "شێوازی نەخشاندنی نووسینەکانی دوای ئەدەبیاتی کلاسیکی یۆنانی".<ref name="Poetry Foundation" /> شیعری ''ئەو وتارە شووشەییە'' ٣٠ لاپەڕەیە. ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' (٢٠٠٠) کۆمەڵەیەکی تێکەڵە لە کورتە شیعر، وتار بەیت، ئیپیتاف ، نۆسینی یادگاری، چاوپێکەوتن، سیناریۆ و وەرگێڕان لە یۆنانی و لاتینی کۆن (لە ئەلکمان ، کاتولوس، سافۆ و ئەوانی تر).<ref name="Poetry Foundation" /> کتێبەکە لەگەڵ نەخشە دامەزراوەکەی کارسۆن لە نووسینی شیعری درێژدا شکا.<ref name="LitEncyc" /> پارچەکان ئاماژەی جۆراوجۆر لەخۆدەگرن بۆ نووسەران، بیرمەندان و هونەرمەندان، چ کلاسیک و چ مۆدێرن، هەروەها بۆ کەسایەتییە مێژوویی، ئینجیلی و ئەفسانەییەکان، لەوانە: ئۆدیپوس، هیکتۆر، [[توسیدید|توسیدیدس]]، لازارۆسی بێتانی، [[ئۆگەستین|ئۆگستین]]، جۆن جەیمس ئۆدوبۆن، [[ئێمیلی دیکینسۆن|ئێمیلی دیکنسۆن]]، ئێدوارد هۆپەر، [[فرانتس کافکا|فرانز کافکا]]، [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]]، گێرترود ستین، [[ڤێرجینیا وولف|ڤێرجینیا وۆڵف]], و دایکی خۆی کە بەم دواییە کۆچی دوایی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.ca/books/24645/men-in-the-off-hours-by-anne-carson/9780676973563/reading-guide|سەردێڕ=Reading Guide from Men in the Off Hours {{!}} Penguin Random House Canada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261012193612/https://www.penguinrandomhouse.ca/books/24645/men-in-the-off-hours-by-anne-carson/9780676973563/reading-guide |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Penguin Random House Canada]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Bedient |یەکەم=Calvin |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٠٠|سەردێڕ=Celebrating Imperfection |ناونیشان=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/00/05/14/reviews/000514.14bedient.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New York Times Book Review]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240821042911/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/00/05/14/reviews/000514.14bedient.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کارسۆن زنجیرەیەک "کورت وتار"ی پێشکەش کرد، یان شیعری کورت فۆرمات لەسەر بابەتگەلێکی جیاواز، لە ناونیشانی [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]] دکتۆرا. پۆلی دەرچووانی ساڵی ٢٠١٢. هەروەها بەشداری لە پڕۆژەی ''شەست و شەش کتێبی'' شانۆی بوش کردووە لە ساڵی ٢٠١١، پارچەیەکی بە ناوی "یەهود: بزنەکە لە نیوەشەودا" نووسیوە کە لەسەر بنەمای نامەی جود لە [[وەشانی پاشا جەیمز|کتێبی پیرۆزی شا جەیمسەوە]] وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Woddis |یەکەم=Carole |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre|سەردێڕ=Sixty-Six Books, Bush Theatre |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916185853/https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The Arts Desk}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sixty-Six Books: 21st Century Writers Speak to the King James Bible|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oberon Books|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٩٤٣-٢٢٧-٦|editor-last=Haydon|editor-first=Christopher|editor-link=Christopher Haydon|شوێن=London|پەڕە=٥٢١|chapter=The Goat at Midnight|editor-last2=Holmes|editor-first2=Rachel|editor-last3=Power|editor-first3=Ben|editor-link3=Ben Power|editor-last4=Rourke|editor-first4=Josie|editor-link4=Josie Rourke}}</ref> ==== پرسگە ==== یەکەم کتێبی شیعری کارسۆن – ''کانیکولا دی ئانا'' لە ساڵی ١٩٨٤ – یەکەم خەڵاتی ئەدەبی خۆی بەدەستهێنا: خەڵاتی ''پێداچوونەوەی چارەکی بە ئەدەبدا'' بێتی کۆلادەی.<ref name="Jaget">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Jaget |journal=Chicago Review |بەرگ=٤٢|issue=2 |پەڕەکان=٣٨–٤١|doi=10.2307/25304108 |jstor=25304108}}</ref> ستایشی یەکەم کتێبی وتارەکانی، ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' ، لە پانزە ساڵی دوای بڵاوبوونەوەی لە ساڵی ١٩٨٦ گەشەی کرد: کتێبەکە "سەرەتا کۆمەڵگەی کلاسیکەکانی سەرسام کرد وەک بەرهەمێکی زانستی یۆنانی؛ پاشان کۆمەڵگەی ناخەیاڵی سەرسام کرد وەک گەڕانەوەیەکی ئیلهامبەخش بۆ وتارەکانی بنەمای لیریکی کە جارێک لەلایەن سێنێکا ، [[میشێل دێ مۆنتێن|مۆنتاین]]، و [[ڕاڵف واڵدۆ ئێمەرسۆن|ئیمێرسۆن]] بەرهەم هێنران؛ و دواتر، و تەنها پاشان، لە قووڵایی ساڵانی نەوەدەکاندا، وەک 'ئەدەب' بڵاوکرایەوە و بۆ بینەرێکی تەواو نوێ دیزاینکرایەوە، دواجار شاعیرانی سەرسوڕهێنەر کرد."<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=D'Agata |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John D'Agata |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Review: Men in the Off Hours |ناونیشان=http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Boston Review |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190905142930/http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە وەرچەرخانی هەزارەدا، ''ئیرۆسی شیرینی تاڵیش'' هاتبووە ناو هۆشیاری جەماوەرییەوە، دەنگی دا بە لیستی خوێنەری کتێبخانەی مۆدێرن لە ساڵی ١٩٩٩ بۆ ١٠٠ باشترین کتێبی ناخەیاڵی سەدەی بیستەم،<ref name="Modern Library">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction|سەردێڕ=The Modern Library – Random House Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120306013605/http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> و لە ئەڵقەیەکی ٢٠٠٤ی زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی ''The L Word'' باسی کرد (لەگەڵ ''ژیاننامەی سوور'' ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=O'Rourke |یەکەم=Meghan |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٠٤|ناونیشان=https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html|سەردێڕ=Hermetic Hotties |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210130025003/https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Slate}}</ref> هەروەها ناساندنی پێشوەختە بۆ کارەکانی لە خەڵاتی فیدراسیۆنی نووسەرانی کیوبیکەوە هات (کە بە "QSPELL" تا ساڵی ١٩٩٨ ناسرابوو)، کە لە ساڵی ١٩٩٣دا کارسۆنیان خستە لیستی کورتەوە بۆ ''کورتە قسەکان'' پێش ئەوەی سێ جار لە نێوان ساڵانی ١٩٩٦ و ٢٠٠١دا ئەو شەرەفەی پێ ببەخشێت (بۆ ''شووشە، ئیرۆنی و خودا'', ''ژیاننامەی سوور'', و ''جوانی مێردەکە'' ). بڵاوکراوە سەرەتاییەکانی کارسۆن بووە هۆی ئەوەی کە لە لیستی کورتدا بۆ خەڵاتی گەشتی ساڵی ١٩٩٤ بۆ "پەراوێزی ئاو"، و خەڵاتی ئەدەبی لانان لە ساڵی ١٩٩٦ بۆ شیعر، و خەڵاتی پاشکارتی ساڵی ١٩٩٧ی بۆ شیعری "جاگێت" هێنا.<ref name="Meyer Pushcart">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=٢١١|chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Jaget" /> لە ساڵی ١٩٩٧، کارسۆن زەمالەی سەنتەری ڕۆکفێلەر بێلاجیۆی پێبەخشرا، دواتر زەمالەی گوگنهایم بۆ شیعر لە ساڵی ١٩٩٨، و زەمالەی ماکئارسەر (بە شێوەیەکی گشتی بە "بەخشینی نابغە" ناسراوە) لە ساڵی ٢٠٠٠. کارسۆن سێ جار لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی بازنەی نیشتمانی ڕەخنەگرانی کتێب : بۆ ''ژیاننامەی سوور'' لە ساڵی ١٩٩٨، ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' لە ساڵی ٢٠٠٠، و ''نۆکس'' لە ساڵی ٢٠١٠. ئەمەش وایکردووە کە ئەو و [[ئالیس مونرۆ|ئەلیس مونرۆ]] یەکەم دوو کەسی غەیرە ئەمریکی بن کە پاڵێوراو بن دوای ئەوەی خەڵاتەکە لە ساڵی ١٩٩٨دا جیهانی بوو. <ref name="Poetry Foundation" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Wolfe |یەکەم=Linda |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/|سەردێڕ=Remembering Alice Munro’s National Book Critics Circle Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200924104757/https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها لە ساڵی ١٩٩٨دا لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی پێشەوە بۆ ''فیلمی شووشە و خودا'' کە یەکەم کتێبی شیعری بوو کە لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٩ و ٢٠١٣دا چوار جار لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی تی ئێس ئێلیۆت ، کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠١دا بۆ ''فیلمی جوانی مێردەکە'' سەرکەوتنی بەدەستهێنا (سێیەمین جار لەسەریەک پاڵێوراو بوو)، ئەمەش وایکرد یەکەم ژن بێت کە ئەم خەڵاتەی پێبەخشرا. کارسۆن یەکەم شاعیر بوو کە خەڵاتی شیعری گریفینی پێبەخشرا (بۆ ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' لە ساڵی ٢٠٠١)، و یەکەم شاعیر بوو کە بۆ جاری دووەم خەڵاتەکەی بەدەستهێنا (بۆ ''Red Doc&amp;gt;'' لە ساڵی ٢٠١٣). هەروەها دادوەر بووە بۆ خەڵاتی شیعری گریفین لە ساڵی ٢٠١٠. کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٥ وەک ئەندامی ڕێکخراوی کەنەدا دەستنیشانکرا، لە ڕاگەیاندنەکەدا بە "دەنگێکی تاکەکەسی لە ئەدەبیاتی وڵاتەکەماندا" وەسفکرا. لە ساڵی ٢٠١٢ لەلایەن [[زانکۆی تۆرۆنتۆ|زانکۆی تۆرۆنتۆوە]] بڕوانامەی فەخری پێبەخشرا. هەروەها دکتۆرای فەخری لە ساڵی ٢٠١٤ لە زانکۆی سانت ئەندرۆس وەرگرتووە، لەوێ لە ساڵانی ١٩٧٥-١٩٧٦ لە زانکۆی کینێس دۆڤەر بۆ بڕوانامەی دبلۆم خوێندوویەتی. لە ساڵی ٢٠١٨، کارسۆن لە لیستی درێژدا بوو بۆ وەرگرتنی خەڵاتی یەکجارەکی ئەکادیمیای نوێ لە ئەدەب, کە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی نۆبڵی دواخراو لە ساڵی ٢٠١٨ دامەزرا. لە ساڵی ٢٠٢٠ خەڵاتی شازادەی ئەستوریاس بۆ ئەدەبیات پێبەخشرا، لیژنەی دادوەری ئاماژەیان بەوەدا کە "ئەو ئاستانەی چڕی و پێگەی فیکری بەدەستهێناوە کە لە ڕیزی دیارترین نووسەرانی ئێستای دادەنێت". لە ساڵی ٢٠٢١، کارسۆن خەڵاتی PEN/Nabokov بۆ دەستکەوت لە ئەدەبیاتی نێودەوڵەتی بەدەستهێنا، ڕێز لە جەستەیەکی کارەکان گرت کە بە "ڕەسەنایەتی بەردەوام و پیشەسازی تەواو" دیاریکرابوون، <ref name="PEN2021">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/|سەردێڕ=Announcing the 2021 PEN America Literary Awards Career Achievement Winners |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414040744/https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> و خەڵاتی حاکمی گشتی ساڵی ٢٠٢٠ی بۆ شیعری زمانی ئینگلیزی بۆ ''نۆرما جین بەیکەر لە ترۆی'' وەرگرت، خەڵاتێک کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠١دا لە لیستی کورتدا بوو (بۆ ''پیاوان لە... کاتەکانی کارکردن'' ). کتێبەکەی لە ساڵی ٢٠٢٤ بە ''ناوی نۆرمای هەڵە'' ، لە لیستی درێژدا بوو بۆ خەڵاتی نیشتمانی کتێب بۆ شیعر . <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The 2024 National Book Awards Longlist |ناونیشان=https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=The New Yorker |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260517212313/https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> هەروەها کارسۆن بووەتە بابەتی دوو بەرگی دەستکاریکراو : ''ئان کارسۆن: ئێکستاتیک لیر'', لەلایەن جوشوا ماری ویلکینسنەوە سەرپەرشتی کراوە و لەلایەن چاپخانەی زانکۆی میشیگان لە ساڵی ٢٠١٥ بڵاوکراوەتەوە، کە تایبەتە بە فراوانی بەرهەمەکانی؛ <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre|سەردێڕ=Anne Carson: Ecstatic Lyre|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Michigan Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٢-٠٥٢٥٣-٠|editor-last=Wilkinson|editor-first=Joshua Marie|editor-link=Joshua Marie Wilkinson|شوێن=Ann Arbor}}</ref> و ''ئان کارسۆن/ ئەنتیکیتی'' ( sic )، کە لەلایەن لۆرا یانسنەوە سەرپەرشتی کراوە و لەلایەن [[بڵاوکەرەوەی بڵومزبری|بلومسبێری]] لە ساڵی ٢٠٢١دا بڵاوکراوەتەوە، کە بەدواداچوون بۆ کلاسیکگەرایی کارسۆن دەکات کە لە شیعر و وەرگێڕان و وتار و هونەری بینراودا سەرهەڵدەدات. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/|سەردێڕ=Anne Carson/ Antiquity|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٣٥٠-١٧٤٧٥-٧|editor-last=Jansen|editor-first=Laura|شوێن=New York|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211007092150/https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٣، مۆنۆگرافیای ''ڕەخنەگرانە'' لەسەر کارەکانی کارسۆن لەلایەن ئەلیزابێس سارا کۆڵزەوە، لەلایەن [[چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد|چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆردەوە]] بڵاوکرایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Coles|یەکەم=Elizabeth Sarah|ناونیشان=https://global.oup.com/academic/product/anne-carson-9780197813331?lang=en&cc=gb#|سەردێڕ=Anne Carson: The Glass Essayist|ڕێکەوت=٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩٧-٨١٣٣٣-١|شوێن=Oxford and New York|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠٢٤ خەڵاتی پێگاسۆسی دامەزراوەی شیعر بۆ ڕەخنەی شیعری پێبەخشرا <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.poetryfoundation.org/awards/criticism-award|سەردێڕ=Pegasus Award for Poetry Criticism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260926125940/https://www.poetryfoundation.org/awards/criticism-award |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=The Poetry Foundation |زمان=en}}</ref> === وەرگێڕان === کارسۆن وەرگێڕانی دە کارەساتی یۆنانی کۆنی بڵاوکردۆتەوە – یەکێکیان لەلایەن [[ئەسخیلیۆس|ئیشیلۆس]] ( ''ئاگامێمنۆن'' )، <ref name="Oresteia">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=An Oresteia|ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Farrar, Straus and Giroux]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٥٤٧-٩١٦-٦|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> دوویان لەلایەن [[سۆفۆکلێس]] ( ''ئەنتیگۆن'' ، ''ئێلکترا'' )، <ref name="Electra">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sophocles, Electra|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٤٩٦٠-٢|شوێن=Oxford & New York}}</ref> <ref name="Antigone">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sophokles, Antigone|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Oberon Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٣١٩-٨١٠-٨|شوێن=London}}</ref> و حەوتیان لەلایەن [[یوریپیدیس|یۆریپیدسەوە]] ( ''ئەلسێستیس'' ، ''هێکوبا'' ، ''هێراکلیس'' ، ''هیپۆلیتۆس'' ، ''ئیفیجینیا لە تاوریس'' ، ''ئۆرێستێس'' ، و ''باچای'' ) <ref name="Grief">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Grief Lessons: Four Plays by Euripides|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[The New York Review of Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٠١٧-١٨٠-٦|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> <ref name="Iphigenia">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Euripides, Iphigenia Among the Taurians|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[The University of Chicago Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٢٠٣٦٢-١|شوێن=Chicago & London|author-mask=1}}</ref> <ref name="Bakkhai">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Euripides, Bakkhai|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Oberon Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٣١٩-٩١٥-٠|شوێن=London|author-mask=1}}</ref> – هەروەها شیعری [[سافۆ]] بە زمانی ئینگلیزی. <ref name="Winter">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=If Not, Winter: Fragments of Sappho|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=[[Alfred A. Knopf]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٧٥-٤١٠٦٧-٣|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> وەرگێڕانەکانی کارسۆن لەلایەن ئەلفڕێد ئەی نۆپف ، <ref name="Winter" /> فارار، ستراوس و جیرۆکس ، <ref name="Oresteia" /> <nowiki><i id="mwApI">پێداچوونەوەی کتێبەکانی نیویۆرک</i></nowiki> ، <ref name="Grief" /> و چاپخانەی زانکۆی شیکاگۆ لە ئەمریکا، <ref name="Iphigenia" /> و لەلایەن کتێبەکانی ئۆبێرۆن و [[چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد]] لە بەریتانیا بڵاوکراونەتەوە. <ref name="Electra" /> <ref name="Antigone" /> <ref name="Bakkhai" /> کارسۆن لە مانگی ئابی ١٩٨٦ تا ئابی ١٩٨٧ زانای ڕۆکفێلەر بووە لە شەقامی ٩٢ی ی (سیتی نیویۆرک)، لەوێ کار لەسەر وەرگێڕانی کتێبی ''ئەلیکترای'' سۆفۆکلێس کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=١٩٢|chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٠١ <ref name="Electra" /> بڵاوکرایەوە و لە کتێبەکەیدا لە ساڵی ٢٠٠٩دا جێگیرکرا ''An Oresteia'', <ref name="Oresteia" /> کە لە ساڵی ٢٠١٠ خەڵاتی PEN بۆ شیعر لە وەرگێڕاندا بەدەستهێنا. ''فیلمی'' ''An Oresteia'' لە نیویۆرک لەلایەن کۆمپانیای کلاسیک ستەیج ''لە'' ''ساڵی'' ٢٠٠٩ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/|سەردێڕ=An Oresteia : Classic Stage Company |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001120844/https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٧دا هاوڕێی ئانا-ماریا کێلن بووە لە ئەکادیمیای ئەمریکی لە بەرلین ، لەوێ کار لەسەر وەرگێڕانی شانۆنامەی یۆنانی کۆن ''Prometheus Bound'' (کە دەگەڕێتەوە بۆ Aeschylus)، کە بەشێکی شانۆنامەکە لە ساڵی ٢٠١٠ <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Prometheus Bound: An Excerpt from the Play by Aischylos |journal=The Wolf |issue=23 |پەڕەکان=٦–٧}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥ بەرهەمێکی فیلمی ''ئەنتیگۆن'' <ref name="Antigone" /> ی کارسۆن لە دەرهێنانی ئیڤۆ ڤان هۆڤ و ڕۆڵی جولیەت بینۆش لە ساڵی ٢٠١٥ لە لێس شاترس دی لا ڤیل دی لۆکسمبۆرگ کرایەوە پێش ئەوەی گەشت بکات بۆ شارەکانی ئەوروپا و ئەمریکا، لەوانە لەندەن ( [[ناوەندی باربیکان|سەنتەری باربیکان]] )، نیویۆرک ( BAM ) و پاریس ( تیاتر دی لا ڤیل ). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tga.nl/en/productions/antigone |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200805213447/https://tga.nl/en/productions/antigone |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> == ژیانی کەسی == کارسۆن بەوە ناسراوە کە زۆر پارێزگاری لە ژیانی تایبەتی خۆی دەکات، و خوێندنەوەی ژیاننامەیی بۆ نووسینەکانی بێهیوا دەکات.<ref name="Willard 2011">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Willard|یەکەم=Thomas|ناونیشان=https://www.academia.edu/490379|سەردێڕ=Critical Survey of Poetry: British, Irish and Commonwealth Poets|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Salem Press|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٧٦٥-٧٥٥-٩|editor-last=Canfield Reisman|editor-first=Rosemary M.|شوێن=Pasadena, California|پەڕەکان=٢٢٥–٢٢٨|chapter=Anne Carson|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220517000614/https://www.academia.edu/490379|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار زانیارییەکان دەربارەی ئەو لە بڵاوکراوەکاندا سنووردار دەبن بەم دەستەواژەیە: "ئان کارسۆن لە کەنەدا لەدایکبووە و بۆ بژێوی ژیانی فێری زمانی یۆنانی کۆن دەکات". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Short Talks|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Brick Books Classics|ژپنک=٩٧٨-١-٧٧١٣١-٣٤٢-١|شوێن=London, Ontario|author-mask=1}}</ref> لە کاتێکدا شاعیرێکی دانپێدانراو نییە، بەڵام کارەکانی بە کەسایەتی دادەنرێت. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن ڕایگەیاندووە کە لە کارەکانیدا ژیانی خۆی بە شێوەیەکی دیموکراسی بەکاردەهێنێت وەک تەنها کۆمەڵێک ڕاستی لەنێو ئەوانی دیکەی جیهاندا.<ref name="D'Agata 1997">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=D'Agata |یەکەم٢=John |بەستەری نووسەر٢=John D'Agata |ڕێکەوت=ھاوینی ١٩٩٧|سەردێڕ=A ___ with Anne Carson |journal=The Iowa Review |بەرگ=٢٧|issue=2 |پەڕەکان=١–٢٢|doi=10.17077/0021-065X.4868 |doi-access=free}}</ref> یەکەم هاوسەرگیری کارسۆن کە لەو ماوەیەدا ناوی بنەماڵەی جیاکۆمێلی بەکارهێناوە، هەشت ساڵ بەردەوام بووە و لە ساڵی ١٩٨٠ کۆتایی هاتووە.<ref name="LitEncyc" /> ئەم یەکێتییە، و پاشهاتەکانی، وەک سەرچاوەیەک بۆ "جۆرەکانی ئاو" (کە لە ''پلاینواتەر'' کۆکراوەتەوە)، و بۆ ''جوانی مێردەکە'' ئیدیعا کراوە. کارسۆن پشتڕاستی کردووەتەوە کە هاوسەری یەکەمی دەفتەرەکانی بردووە کاتێک جیابوونەوەیان (وەک ئەوەی بەسەر پاڵەوانی ''فیلمی جوانی مێردەکەدا'' هاتووە)، هەرچەندە دواتر گەڕاندووەتەوە.<ref name="Wachtel 2012">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=Wachtel |یەکەم٢=Eleanor |ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠١٢|سەردێڕ=An Interview with Anne Carson |ناونیشان=https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Brick: A Literary Journal |issue=89 |پەڕەکان=٢٩–٤٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170908224945/https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> ڕۆبێرت باوکی کارسۆن تووشی [[نەخۆشیی ئەلزەھایمەر|نەخۆشی ئەلزەهایمەر]] بوو. شیعرەکانی " وتارەکەی شووشە " لە ساڵی ١٩٩٤ و "ئەنترۆپۆلۆژیای ئاو" (کە لە ''پلاینواتەر'' کۆکراوەتەوە) باس لە دابەزینی دەروونی و جەستەیی ئەو بەهۆی نەخۆشییەکە دەکەن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://lareviewofbooks.org/article/siken-carson-poets-language-memory-loss-parkinsons-stroke/|سەردێڕ=Bright, Built World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260923223608/https://lareviewofbooks.org/article/siken-carson-poets-language-memory-loss-parkinsons-stroke/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Los Angeles Review of Books |زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ebsco.com/|سەردێڕ=EBSCO - Research Databases, EBooks, Discovery Service |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190513020008/https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[EBSCOHost]] |زمان=en}}</ref> مارگریت دایکی کارسۆن (١٩١٣-١٩٩٧) لە کاتی نووسینی کتێبی ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوەدا'' کۆچی دوایی کرد. کارسۆن بە پارچە نۆسینی "پاشانە بۆ کاتە ئاساییەکان" کۆمەڵەکەی داخست، بە بەکارهێنانی دەستەواژەی بڕاو لە ڕۆژنامە و دەستنووسەکانی [[ڤێرجینیا وولف|ڤێرجینیا وۆڵف]] بۆ ئەوەی ئیپیتافێکی بۆ دروست بکات. <ref name="LitEncyc" /> ''Red Doc&amp;gt;'' وەک دووەم ئیلێژی بۆ مردنی دایکی خوێندراوەتەوە. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن دایکی بە خۆشەویستی ژیانی خۆی وەسف کردووە. <ref name="Wachtel 2012" /> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Decreation: Poetry, Essays, Opera|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Vintage Books|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٠٠-٧٨٩٠-٥|شوێن=New York|پەڕە=٥|chapter=Lines}}</ref> مایکل برای کارسۆن لە ساڵی ١٩٧٨ بەهۆی بازرگانیکردن بە ماددە هۆشبەرەکانەوە دەستگیرکرا. بە بازدان بە کەفالەت، کەنەدا هەڵهات و ئەویش جارێکی تر نەیبینیتەوە. <ref name="Wachtel 2012" /> کارسۆن لە فیلمی "پەراوێزی ئاو: وتارێک لەسەر مەلەکردن لەلایەن براکەمەوە" (لە ''کتێبی Plainwater'' کۆکراوەتەوە) کە وەک جۆرێک لە بیرەوەری نووسراوە، مامەڵەی لەگەڵ دیارنەمانی براکەی کردووە. <ref name="Willard 2011" /> لە ساڵی ٢٠٠٠ تەلەفۆنی بۆ کرد و ڕێککەوتنیان کرد لە کۆپنهاگن کە ئەو لێی دەژیا، یەکتر ببینن، بەڵام پێش ئەوەی پەیوەندییان پێوە بکاتەوە گیانی لەدەستدا. ''نۆکس'' ، ئیپیتافێکە کە کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ براکەی دروستی کردووە و لە ساڵی ٢٠١٠ بڵاوکراوەتەوە، بە ڕوونیترین بەرهەمی کەسیی خۆی وەسف کراوە. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن هاوسەرگیری لەگەڵ هونەرمەند ڕۆبەرت کۆری کردووە، کە لە [[ئان ئاربەر|شاری ئان ئاربۆر]] ناسیویەتی لەکاتی وانەوتنەوە لە [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] . <ref name="NYTM 2013" /> ئەو کاری بە "کەسێکی هاوکار-مێردم" وەسف کردووە. <ref name="Cove Park" /> ئەو پڕۆژانەی کە پێکەوە کاریان لەسەر کردووە بریتین لە دیزاینی کتێب و نمایشی بۆ ''نۆکس'' و ''ئەنتیگۆنیک'' . هەروەها کارسۆن لە کاتی پرۆسەی داهێنەرانەیاندا بە "هەڕەمەکیکەر" ئاماژە بە کۆری دەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=Currie |یەکەم٢=Robert |دوایین٣=Berkobien |یەکەم٣=Megan |author-mask=1 |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Asymptote}}</ref> لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٢دا، کارسۆن و کۆری ڕەگەزنامەی ئایسلەندییان پێدرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|trans-title=Law on Granting Citizenship |ناونیشان=https://www.althingi.is/altext/pdf/152/s/0893.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=althingi.is |زمان=is}}</ref> لە وتارێکدا لە ڕۆژنامەی ''لەندەن ڕیڤیو بۆ کتێبەکان'' لە مانگی ئابی ٢٠٢٤، کارسۆن ئاشکرای کردووە کە تووشی [[پارکینسۆن|نەخۆشی پارکینسۆن]] بووە. == لیستی خەڵات وفێلۆشیپ == {{col-begin-small}} {{col-break}} === خەڵاتی براوە === *١٩٨٤: خەڵاتی بێتی کۆڵەدی <ref name="Meyer Colladay">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Meyer |یەکەم١=Paul |سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto |شوێن=Toronto |پەڕە=٢|chapter=Foreword |ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ١٩٩٦: خەڵاتی ئەدەبیی لەنەن بۆ شیعر for Poetry<ref name="Lannan Award">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: 1996 Lannan Literary Award for Poetry |ناونیشان=https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |وێبگە=Lannan Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001080055/https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *١٩٩٦: خەڵاتی ئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر<ref name="QSPELL" /> *١٩٩٧: خەڵاتی پوشکارت <ref name="Meyer Pushcart" /> *١٩٩٨: خەڵاتیئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر<ref name="QSPELL" /> *٢٠٠١: خەڵاتی گریفین بۆ شیعر<ref name="Griffin 2001">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2001 |ناونیشان=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |وێبگە=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200405122314/http://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتی تۆماس ستێرنز ئیلیۆت<ref name="Eliot 2001">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About the T. S. Eliot Prize: List of Previous Winners |ناونیشان=https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |بڵاوکەرەوە=T. S. Eliot Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200930145428/https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتی کتێبی Los Angeles Times بۆ شیعر <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Guccione |یەکەم١=Jean |سەردێڕ=10 Authors Honored With Times Book Prizes |ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-apr-28-me-awards28-story.html |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|agency=Los Angeles Times |ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٢}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتیئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر <ref name="QSPELL" /> *٢٠١٠: خەڵاتی PEN بۆ شیعری <ref name="PEN Oresteia">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2010 PEN Award for Poetry in Translation |ناونیشان=https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |بڵاوکەرەوە=PEN America |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200621170341/https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٢: خەڵاتی کریتیکۆس (خەڵاتی ئەدەبیی یۆنانی لەندەن)<ref name="Criticos 2012">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 2012 Prize |ناونیشان=http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |بڵاوکەرەوە=The London Hellenic Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201230035928/http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٤: خەڵاتی گریفین بۆ شیعر Doc>]]'' (براوەی بەشی کەنەدی)<ref name="Griffin 2014">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2014 |ناونیشان=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |وێبگە=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200921154113/https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٦: خەڵاتی گەورەی ئەدەبیی نێودەوڵەتی بلو مەترۆپۆلیس بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتنی ژیانی ئەدەبی <ref name="Blue Met 2016">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson wins 2016 Blue Metropolis Literary Grand Prix |ناونیشان=http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |وێبگە=Azure Scratchings |بڵاوکەرەوە=Blue Metropolis Literary Festival & Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725054842/http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٩: خەڵاتی شیعری نێودەوڵەتی مانوێل ئاکونیا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Anne Carson gana el Premio Internacional Manuel Acuña 2019 |ناونیشان=https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ئیش=Aristegui Noticias |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|زمان=es |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200301201614/https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ٢٠٢٠: خەڵاتی شاژنەی ئاستووریاس بۆ ئەدەبیات *٢٠٢٠: خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعری ئینگلیزی<ref name="ggaward" /> *٢٠٢١: خەڵاتی PEN/Nabokov بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتن لە ئەدەبیاتی نێودەوڵەتی <ref name="PEN2021" /> *٢٠٢٥: خەڵاتی هەدادا لە گۆڤاری The Paris Review بۆ سەرکەوتنی ژیانی ئەدەبی *٢٠٢٥: خەڵاتی ئەدەبیی نێودەوڵەتی زبیگنیێڤ هێربێرت <ref name="Herbert 2025">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bn.org.pl/en/news/5700-anne-carson-receives-the-2025-zbigniew-herbert-international-literary-award.html |سەردێڕ=Anne Carson receives the 2025 Zbigniew Herbert International Literary Award |ئیش=Biblioteka Narodowa (National Library) |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> *٢٠٢٦: خەڵاتی نۆبێڵی ئەدەبیات.<ref name="NobelPrize.org"/> === پاڵێوراو === * ١٩٩٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی QSPELL – خەڵاتی A. M. Klein بۆ شیعر، بۆ Short Talks. * ١٩٩٤: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی Journey بۆ «Water Margins». * ١٩٩٨: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی Forward بۆ شیعر، بۆ Glass, Irony and God. * ١٩٩٨: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Autobiography of Red. * ١٩٩٩: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Autobiography of Red. * ٢٠٠٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠١: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعر، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠٢: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری لێنۆر مارشاڵ، بۆ The Beauty of the Husband. * ٢٠١٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Nox. * ٢٠١٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Red Doc. * ٢٠١٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی خەیمەی سووری Kitschies (باشترین ڕۆمان)، بۆ Red Doc>. * ٢٠١٤: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی فۆلیۆ، بۆ Red Doc>. * ٢٠١٨: ناوی لە لیستی درێژی خەڵاتی ئەدەبیاتی ئەکادیمیای نوێدا هات. * ٢٠٢٢: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعر، بۆ H of H Playbook. {{col-break}} === فێلۆشیپ === * ١٩٩٧: فێلۆشیپی ناوەندی بێلاجیۆی بنکەی ڕۆکفێلەر * ١٩٩٨: فێلۆشیپی گوگنهایم بۆ شیعر * ٢٠٠٠: فێلۆشیپی مەکئارتەر * ٢٠٠٧: فێلۆشیپی ئانا ماریا کێلەن، ئەکادیمیای ئەمریکایی لە بەرلین * ٢٠١١: فێلۆشیپی موریێل سپارک، کریەیتڤ سکۆتلەند / کۆڤ پارک * ٢٠١٨: فێلۆشیپی ئینگا مارێن ئۆتۆ، ناوەندی وۆتەرمیل <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson (In Residence: Inga Maren Otto Fellow) |ناونیشان=https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |وێبگە=The Watermill Center |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200518212713/https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ئەکادیمی === * ١٩٨٦–١٩٨٧: زانای میوانی بنکەی ڕۆکفێلەر لە ناوەندی 92nd Street Y لە نیویۆرک. * ٢٠١٢: پێدانی پلەی ئەکادیمیی ڕێزلێنان لەلایەن زانکۆی تۆرۆنتۆ. * ٢٠١٤: پێدانی پلەی ئەکادیمیی ڕێزلێنان (دکتۆرای ئەدەبیات) لەلایەن زانکۆی سانت ئەندرۆز.<ref name="U of St A honour">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Sweetman |یەکەم١=Rebecca |بەستەری نووسەر١=Rebecca Sweetman |سەردێڕ=Laureation address: Anne Carson |ناونیشان=https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |بڵاوکەرەوە=University of St Andrews |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210617232125/https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === هی تر === *١٩٩٩: ئەندامی ڕێزلێنراوی نێودەوڵەتی ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ هونەر و زانست. * ١٩٩٩: کتێبخانەی مۆدێرن؛ لە لیستی ١٠٠ کتێبی باشترین نان‌فیکشن (بە پێی هەڵبژاردەی خوێنەران) بۆ Eros the Bittersweet. * ٢٠٠٠: کتێبی Men in the Off Hours لە لیستی کتێبە دیارەکانی ساڵی The New York Times. * ٢٠٠٥: ئەندامی ڕێکخراوی نیشتمانیی کەنەدا (Order of Canada). * ٢٠١٠: دادوەری خەڵاتی گریفین بۆ شیعر. * ٢٠١١: ئەندامی ڕێزلێنراوی بیانی ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ هونەر و ئەدەبیات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Members: Anne Carson |ناونیشان=https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |بڵاوکەرەوە=American Academy of Arts and Letters |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220818174058/https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{col-end}}   == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * [https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson Poetry Foundation biography] * [https://poets.org/poet/anne-carson Academy of American Poets biography] * [https://web.archive.org/web/20240902191227/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson ''The Canadian Encyclopedia'' biography] * [https://www.theparisreview.org/interviews/5420/the-art-of-poetry-no-88-anne-carson ''The Paris Review'' interview] by Will Aitken (2004) * [https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ ''Brick'' interview] by Eleanor Wachtel (2012) * [https://www.publicbooks.org/cant-stop-screaming/ Commentary on ''Antigonick''] by Judith Butler (2012) * [https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson The Chat with GG's Literature Award Winner Anne Carson] {{بەستەری مردوو|url=https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }} ''49th Shelf'' (2021) {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Anne Carson}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ژن|شیعر|نووسین|کەنەدا}} [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی لەرزینی دەماریان ھەیە]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئێلیۆت]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی]] [[پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م]] [[پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] l53ys528jrb37iroppypsr7u9n8r70c 1698701 1698700 2026-11-01T11:31:23Z Shaween 18477 /* خەڵاتی براوە */ 1698701 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''ئان پاتریشیا کارسۆن''' لەدایکبووی ٢١ی حوزەیرانی ١٩٥٠<ref name="Morra-2014">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Morra |یەکەم=Linda |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[The Canadian Encyclopedia]]}}</ref> ئەکادیمیست و نووسەری کەنەدییە. لە شاری تۆرۆنتۆ لەدایکبووە، دەرچووی [[زانکۆی تۆرۆنتۆ|زانکۆی تۆرۆنتۆیە]] و لە ساڵی ١٩٧٩ەوە بووەتە پرۆفیسۆر و وانەبێژ لە چەندین زانکۆ. بە درێژایی ژیانی پیشەیی وانەبێژی کلاسیک و [[ئەدەبی بەراوردکاری|ئەدەبیاتی بەراوردکاری]] و نووسینی داهێنەرانە بووە. لە زانکۆی کالگاری و [[زانکۆی پرینستۆن]] و زانکۆی ئیمۆری و [[زانکۆی مەکگیل]] و [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] و زانکۆی نیویۆرک وانەبێژ بووە. کارسۆن زیاتر لە بیست کتێبی نووسیوە، لەنێویاندا کۆمەڵە وتار و شیعر، هەروەها وەرگێڕانی کارەساتە کۆنەکانی یۆنانی. خەڵاتی زەمالەی گوگنهایم و ماکئارسەری پێبەخشراوە، خەڵاتی ئەدەبی لانان و دوو خەڵاتی شیعری گریفین و خەڵاتی تی ئێس ئێلیۆت و خەڵاتی شازادەی ئەستوریاس و خەڵاتی حاکمی گشتی بۆ شیعری زمانی ئینگلیزی و خەڵاتی پێن/نابۆکۆڤی بەدەستهێناوە و لە ساڵی ٢٠٠٥دا وەک ئەندامی ڕێکخراوی کەنەدا بۆی دەستنیشانکراوە بەشداریکردن لە نامەکانی کەنەدی.<ref name="Youngs-2026" /> لە ساڵی 2026 [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێڵی ئەدەبیاتی]] پێبەخشرا.<ref name="NobelPrize.org" /> == ژیاننامە == === ژیانی سەرەتایی و پەروەردە === ئان کارسۆن لە ٢١ی حوزەیرانی ١٩٥٠ لە [[تۆرۆنتۆ|شاری تۆرۆنتۆی]] کەنەدا لەدایکبووە.<ref name="Morra-2014" /> باوکی بانکدار بووە و لە ژمارەیەک شارۆچکە بچووکەکانی کەنەدا گەورە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|سەردێڕ=Anne Carson {{!}} 2026 Nobel Prize in Literature, Poems, Autobiography of Red, Norma Jeane Baker of Troy, Eros the Bittersweet, Books, & Awards {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٥ لە کاتێکدا لە شاری ستۆنی کریک لە ئۆنتاریۆ دەژیا، وەشانێکی دوو زمانەیی بەرهەمەکانی [[سافۆ|سافۆی]] دۆزیەوە، کە لەلایەن ویلیس بارنستۆنەوە دەستکاری و وەرگێڕانی بۆ کراوە، لە مۆڵێکی [[ھامڵتن|هامیلتۆن]]، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی خولیای وەرگێڕانی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]]. لە قوتابخانەی ناوەندی کاسۆلیکی بیشۆپ ڕایان, لەلایەن مامۆستای لاتینییەوە بە شێوەیەکی خۆبەخشانە لە کاتی نانخواردنی نیوەڕۆدا وانە دەوترێتەوە.<ref name="LitEncyc">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Rae |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ناونیشان=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The Literary Encyclopedia}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٨ کارسۆن ناوی خۆی تۆمار کرد لە کۆلێژی سانت مایکل لە [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]]، بەڵام بێزار بوو بەهۆی ئەو کۆرسە ناچاریانەی کە پێویست بوون بۆ بڕوانامەی هونەری وەک خولێکی ئیجباری لەسەر [[جۆن میلتۆن|جۆن میڵتۆن]].<ref name="LitEncyc" /><ref name=":2" /> دوو جار وازی لە خوێندن هێنا، لە کۆتایی ساڵی یەکەم و دووەمدا، لەبری ئەوە هەڵبژارد بۆ ماوەیەکی کورت لە هونەری گرافیکدا کار بکات.<ref name="LitEncyc" /> لە کۆتاییدا گەڕایەوە بۆ زانکۆی تۆرۆنتۆ و لەوێ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە هونەر لە ساڵی ١٩٧٤ و ماستەر لە هونەر لە کلاسیکەکان لە ساڵی ١٩٧٥ و دکتۆرای بەدەستهێنا. لە کلاسیکەکاندا لە ساڵی ١٩٨١.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bresge |یەکەم=Adina |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize|سەردێڕ=Anne Carson wins Nobel Prize in Literature |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=University of Toronto}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ross |یەکەم=Val |بەستەری نووسەر=Val Ross |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٠١|سەردێڕ=Alumni: Classic Carson |ناونیشان=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=University of Toronto Magazine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها ساڵێک لە زانکۆی سانت ئەندرۆس ساڵێک لە خوێندنی پێوەرەکانی یۆنانی و ڕەخنەی دەقی بەسەر بردووە.<ref name="Cove Park">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Munoz |یەکەم=Theresa |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |ناونیشان=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Scottish Review of Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> === پیشە لە بواری ئەکادیمیدا === کارسۆن لە ساڵی ١٩٧٩ دەستی بە کاری مامۆستایی کلاسیک کردووە لە زانکۆی کالگاری ، پێش ئەوەی دکتۆراکەی تەواو بکات. لە [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]].<ref name="LitEncyc" /> لە ساڵی ١٩٨٠ پەیوەندی بە [[زانکۆی پرینستۆن|زانکۆی پرینستۆنەوە]] کرد، لەوێ وەک ڕاهێنەر وانە دەڵێتەوە، دواتر وەک یاریدەدەری مامۆستا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] (Ha?) She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=١٦٣|chapter=''blue for'' (On Metonymns in Anne Carson)|وتەگێڕانەوە=While at Princeton Anne Carson taught (as Instructor and later Assistant Professor) the following courses: ''The Anti-Augustans: Ovid and the Elegists''; ''Introduction to Augustan Literature''; ''Beginner's Latin Continued: Basic Prose''; ''The Lyric Age of Greece''; and ''Greek Drama in Translation''.|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها لە شەقامی ٩٢ی Y لە نیویۆرک وانە دەڵێتەوە لە ماوەی کارکردنیدا لەوێ وەک زانای ڕۆکفێلەر لە نیشتەجێبوون (١٩٨٦-١٩٨٧).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Vsd9jwYZ5HEC&q=The+Best+American+Poetry+1998|سەردێڕ=The Best of the Best American Poetry 1988–1997|ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Scribner Poetry|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٨٤-٨٤٧٧٩-٥|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|editor-link=Harold Bloom|شوێن=New York|پەڕە=٣٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|editor-last2=Lehman|editor-first2=David|editor-link2=David Lehman}}</ref> دوای ڕەتکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Rae |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=Autumn 2010 |سەردێڕ=Runaway Classicists: Anne Carson and Alice Munro's 'Juliet' Stories |ناونیشان=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of the Short Story in English |بڵاوکەرەوە=Presses universities d'Angers |issue=55 – Special Issue: The Short Stories of Alice Munro |پەڕە=٥|issn=1969-6108 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٧دا پرینستۆنی بەجێهێشت و بۆ ماوەی ساڵێک لە زانکۆی ئیمۆری لە [[ئەتڵانتا|ئەتلەنتا]] وانەبێژی زمان و ئەدەبیاتی کلاسیک بوو، پێش ئەوەی بچێتە مۆنتریال بۆ ئەوەی پەیوەندی بە [[زانکۆی مەکگیل|زانکۆی مەکگیلەوە]] بکات وەک بەڕێوەبەری خوێندنی دەرچووان لە کلاسیکەکاندا.<ref name="Poetry Foundation">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726181311/https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە کۆتاییەکانی نەوەدەکاندا، ژیانی مامۆستایی کارسۆن بەربەستێکی کەوتە بەردەم کاتێک مەکگیل هەموو خولەکانی دەرچووانی زمانی یۆنانی کۆن هەڵوەشاندەوە و بەشی کلاسیکەکانی داخست و هەموو خولەکانی کلاسیکەکانی کە مابوونەوە گواستەوە بۆ بەشی مێژووی خۆی.<ref name="LitEncyc" /> لە کاتێکدا کە بەردەوام بوو لە وانەوتنەوە لە مەکگیل وەک مامۆستای یاریدەدەر، کارسۆن مامەڵەی لەگەڵ ئەمەدا کرد بە بەسەربردنی نیوەی هەموو ساڵێک وەک وانەبێژی میوان لە دامەزراوەکانی تردا، لەوانە [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] (پڕۆفیسۆری سەردانیکەری نۆرمان فریهلینگ، ١٩٩٩-٢٠٠٠)،<ref name="Freehling">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180617022858/https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> [[زانکۆی کالیفۆرنیا (بێرکلی)|زانکۆی کالیفۆرنیا، بێرکلی]] (بەهاری ٢٠٠٠)، و کۆلێژی هونەر و پیشەسازی کالیفۆرنیا لە [[ئۆکلاند، کالیفۆڕنیا|ئۆکلاند]] (سپرینگ ٢٠٠١).<ref name="LitEncyc" /> لە ساڵی ٢٠٠٠ وەک پرۆفیسۆری کلاسیکەکانی جۆن ماکنۆتۆن لە زانکۆی مەکگیل دەستنیشانکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161009120324/http://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٣ کارسۆن ڕووی لە [[ئان ئاربەر|ئان ئاربۆر]] و زانکۆی میشیگان کردووە و تا ساڵی ٢٠٠٩ وەک پرۆفیسۆری توێژینەوە کلاسیکییەکان و ئەدەبیاتی بەراوردکاری و زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزی کاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220811184513/http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٤، کارسۆن لە کێبڕکێی پۆستی پرۆفیسۆری شیعر لە [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] بوو، پلەی دووەمی لە دوای دامەزراندنی کریستوفر ڕیکس وەرگرت، کە نزیکەی ٣٠ پاڵێوراو بوو. جارێکی دیکە لە ساڵی ٢٠٠٩دا وەک پاڵێوراوێکی ئەگەری بۆ ئەو پۆستە چوار ساڵە ئاماژەی پێکرا لە ساڵی ٢٠٠٦، زانای سەردانکەر بوو لە [[ڤێلای گێتی|گێتی ڤێلا]]، هەمان ساڵ کە دامەزراوەکە زنجیرە شانۆیەکی کۆن و کۆنی دەستپێکرد و شانۆنامەی سەرەتایی وەرگێڕانی هیپۆلیتۆسی یۆریپیدس بوو (شانۆنامە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.getty.edu/art/exhibitions/enduring_myth/|سەردێڕ=Enduring Myth (Getty Villa Exhibitions) |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.getty.edu}}</ref> کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٩ وەک شاعیری نیشتەجێ و پرۆفیسۆری میوان پەیوەندی بە پرۆگرامی نووسینی داهێنەرانە لە زانکۆی نیویۆرک (NYU) کردووە لەگەڵ هاوسەرەکەی و هاوکارەکەی ڕۆبەرت کۆری، ساڵانە لە زانکۆی نیویۆرک وانە دەڵێتەوە لە پۆلێک لەسەر هونەری هاوکاری، بە ناوی "ئیگۆسیرک".<ref name="NYTM 2013">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Anderson |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html|سەردێڕ=The Inscrutable Brilliance of Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201023213738/https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The New York Times Magazine}}</ref> کارسۆن لە ساڵی ٢٠١٠ تا ٢٠١٦ پرۆفیسۆری گشتی ئەندرۆ دی وایت بووە لە [[زانکۆی کۆرنێل]]،<ref name="Cornell">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180615031244/http://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Program for Andrew D. White Professors-at-Large}}</ref> و شاعیری سەردانیکەری مۆهر بووە لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] (بەرنامەی نووسینی داهێنەرانە) لە ساڵی ٢٠١٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220120041605/https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Stanford: Event Calendar}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ پەیوەندی بە کۆلێژی باردەوە کردووە لە شاری ئاناندەیل ئۆن هادسۆن لە ویلایەتی نیویۆرک وەک نووسەری بەڕێزی سەردانیکەر لە شوێنی نیشتەجێبوون، وانەبێژی خوێندنی کلاسیک و هونەرە نووسراوەکانی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Primoff |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563|سەردێڕ=Bard Press Releases |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200915185155/https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> کارسۆن ڕۆڵی هەمەچەشنتری لە بەشی کۆتایی ژیانی پیشەیی خۆیدا بە "سەردانکردن [هەرچییەک بێت]" وەسف کردووە، و دەیان ساڵەکانی بە فێرکردنی زمانی یۆنانی کۆن بە "خۆشییەکی تەواو" وەسف کردووە.<ref name="NYTM 2013" /> === ڕێزلێنانی بەرچاو === کارسۆن لە ساڵی ٢٠٢٢ وەک نووسەری نێودەوڵەتی کۆمەڵەی شاهانەی ئەدەب هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://rsliterature.org/rsl-international-writers/|سەردێڕ=RSL International Writers - Royal Society of Literature |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240120181559/https://rsliterature.org/rsl-international-writers/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە مانگی ئایاری ٢٠٢٣، وەک سەرۆکی فەخری کۆمەڵەی کلاسیک, ٢٠٢٣–٢٠٢٤ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://classicalassociation.org/governance/council/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230505122741/https://classicalassociation.org/governance/council/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=The Classical Association |زمان=en-US}}</ref> خەڵاتی نێودەوڵەتی ڤیگدیسی پێبەخشرا، کە خەڵاتێکە بۆ بەشدارییە نایابەکانی لە زمان و کولتوورەکانی جیهاندا دەبەخشرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate|سەردێڕ=Anne Carson is the 2023 Vigdís Prize Laureate {{!}} University of Iceland |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240223031201/https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=english.hi.is}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ٢٠٢٦ ی پێبەخشرا "بەهۆی کارە بوێر و داهێنەرەکانی کە لە گفتوگۆیەکی یاریزانانەدا لەگەڵ نەریتی کلاسیکدا، فۆڕمی نوێی بۆ ئەدەبیاتی هاوچەرخ دروستکردووە".<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref><ref name="Youngs-2026">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Youngs |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1j54nepyo|سەردێڕ=Anne Carson: 'Bold and inventive' Canadian poet wins Nobel Prize in Literature |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261008113231/https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1j54nepyo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[BBC News Online|BBC News]]}}</ref> لە بایۆبیبلۆگرافیای هاوڕێی خەڵاتی نۆبڵدا، ئەندەرس ئۆلسۆن سەرۆکی لیژنەکە، یەکخستنی نووسەرانی کلاسیک و مۆدێرن لەلایەن کارسۆنەوە بە ناوەندی دروستکردنی فۆڕمی ئەدەبی نوێ وەسف کرد. ئەو ئاماژەی بە جووتبوونی سیمۆنیدز لەگەڵ پۆڵ سیلان لە ''فیلمی ئابووریی ونبووەکان'' و جووتبوونی توسیدیدس لەگەڵ ڤێرجینیا وۆڵف لە ''فیلمی پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوەدا'' کردووە. هەروەها وەرگێڕانەکانی یۆنانی وەک بەرهەمی ئەدەبی لە مافی خۆیاندا مامەڵەی لەگەڵ دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/bio-bibliography/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == وێژە == === نووسین === کارسۆن وەک کلاسیکناس و وەرگێڕی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]] ڕاهێنراوە، بەڵام نووسینەکەی خۆی بیرۆکە و بابەتەکانی زۆر بوار و فۆرم تێکەڵ دەکات، هەندێکجار لە هەمان کاردا [[پەخشان|نۆسراو]] و [[شیعر]] و [[وتار (وێژە)|وتار]] بەکاردەهێنێت و گفتوگۆکانی نێوان کەسایەتییە ناودارەکانی مۆدێرن و کەسایەتییەکانی کلاسیکە کۆنەکان خەیاڵ دەکات. چاپی یەکەمی هەژدە کتێبی نووسینەکانی کارسۆن (تا ساڵی ٢٠٢١) لەلایەن ئەلفڕێد ئەی نۆپف ، ئاڕاستە نوێیەکان، و چاپخانەی زانکۆی پرینستۆن لە ئەمریکا، لەلایەن بریک بووکس و مەکلیلاند و ستیوارت لە کەنەدا،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/bio-bibliography/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> و لەلایەن بلۆداکس بووکس،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bloodaxebooks.com/ecs/category/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson {{!}} Bloodaxe Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260312141117/https://www.bloodaxebooks.com/ecs/category/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.bloodaxebooks.com}}</ref> جۆناسان کیپ ، ئۆبێرۆن بووکس ، و سیلف ئێدیشنز لە بەریتانیا بڵاوکراونەتەوە.<ref name=":1" /> لە ساڵی ٢٠٢٥ کارسۆن لە بەرنامەی ''The Great Lakes Suite'' دەرکەوت کە ئەلبوومێکی گرووپی ڕۆکی ئیندی کەنەدی Rheostatics ە، چەندین شیعری گێڕایەوە کە ئیلهامیان لە [[دەریاچە گەورەکان]] وەرگرتووە. ==== کار دەکات ==== ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' – یەکەم کتێبی ڕەخنەی کارسۆن، کە لە ساڵی ١٩٨٦ بڵاوکرایەوە – ئیرۆس وەک ئەزموونێکی هاوکاتی چێژ و ئازار دەکۆڵێتەوە کە باشترین نموونەی "گلوکوپیکرۆن"ە، کە وشەیەکی دروستکردنی سافۆیە و "شیرینی تاڵ"ی ناونیشانی کتێبەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Corless-Smith|یەکەم=Martin|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre|سەردێڕ=Anne Carson: Ecstatic Lyre|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Michigan Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٢-٠٥٢٥٣-٠|editor-last=Wilkinson|editor-first=Joshua Marie|editor-link=Joshua Marie Wilkinson|شوێن=Ann Arbor|chapter=Living on the Edge: The Bittersweet Place of Poetry}}</ref> ڕەچاوی ئەوە دەکات کە چۆن سێگۆشەی ئارەزوو لە نووسینەکانی سافۆ و ڕۆماننووسانی یۆنانی کۆن و [[ئەفلاتوون|ئەفلاتوندا]] دەردەکەون.<ref name="Scranton 2014">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Scranton |یەکەم=Roy |بەستەری نووسەر=Roy Scranton |ڕێکەوت=بەھاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Estranged Pain: Anne Carson's ''Red Doc>'' |ناونیشان=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Contemporary Literature |بڵاوکەرەوە=University of Wisconsin Press |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٢٠٢–٢١٤|doi=10.1353/cli.2014.0010 |s2cid=162212718 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> دووبارە کارکردنەوە لە تێزی دکتۆراکەی لە ساڵی ١٩٨١ی ''ئۆدی و ئامۆ ئێرگۆ سوم'' ("ڕقم لێیە و خۆشم دەوێت، بۆیە منم")،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Odi et Amo Ergo Sum|ڕێکەوت=١٩٨١|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|بەستەری نووسەر=Anne Carson}} [Doctoral thesis; under the name Anne Carson Giacomelli]</ref> ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' "بنەمای بڵاوکراوەکانی دواتر داڕشت، [...] بیرۆکەکانی لەسەر ئارەزووی داڕشت کە دەهاتە سەر زاڵبوون بەسەر بەرهەمە شیعرییەکانیدا"،<ref name="LitEncyc" /> و دامەزراندنی "شێوازی نەخشاندنی نووسینەکانی دوای ئەدەبیاتی کلاسیکی یۆنانی".<ref name="Poetry Foundation" /> شیعری ''ئەو وتارە شووشەییە'' ٣٠ لاپەڕەیە. ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' (٢٠٠٠) کۆمەڵەیەکی تێکەڵە لە کورتە شیعر، وتار بەیت، ئیپیتاف ، نۆسینی یادگاری، چاوپێکەوتن، سیناریۆ و وەرگێڕان لە یۆنانی و لاتینی کۆن (لە ئەلکمان ، کاتولوس، سافۆ و ئەوانی تر).<ref name="Poetry Foundation" /> کتێبەکە لەگەڵ نەخشە دامەزراوەکەی کارسۆن لە نووسینی شیعری درێژدا شکا.<ref name="LitEncyc" /> پارچەکان ئاماژەی جۆراوجۆر لەخۆدەگرن بۆ نووسەران، بیرمەندان و هونەرمەندان، چ کلاسیک و چ مۆدێرن، هەروەها بۆ کەسایەتییە مێژوویی، ئینجیلی و ئەفسانەییەکان، لەوانە: ئۆدیپوس، هیکتۆر، [[توسیدید|توسیدیدس]]، لازارۆسی بێتانی، [[ئۆگەستین|ئۆگستین]]، جۆن جەیمس ئۆدوبۆن، [[ئێمیلی دیکینسۆن|ئێمیلی دیکنسۆن]]، ئێدوارد هۆپەر، [[فرانتس کافکا|فرانز کافکا]]، [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]]، گێرترود ستین، [[ڤێرجینیا وولف|ڤێرجینیا وۆڵف]], و دایکی خۆی کە بەم دواییە کۆچی دوایی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.ca/books/24645/men-in-the-off-hours-by-anne-carson/9780676973563/reading-guide|سەردێڕ=Reading Guide from Men in the Off Hours {{!}} Penguin Random House Canada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261012193612/https://www.penguinrandomhouse.ca/books/24645/men-in-the-off-hours-by-anne-carson/9780676973563/reading-guide |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Penguin Random House Canada]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Bedient |یەکەم=Calvin |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٠٠|سەردێڕ=Celebrating Imperfection |ناونیشان=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/00/05/14/reviews/000514.14bedient.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New York Times Book Review]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240821042911/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/00/05/14/reviews/000514.14bedient.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کارسۆن زنجیرەیەک "کورت وتار"ی پێشکەش کرد، یان شیعری کورت فۆرمات لەسەر بابەتگەلێکی جیاواز، لە ناونیشانی [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]] دکتۆرا. پۆلی دەرچووانی ساڵی ٢٠١٢. هەروەها بەشداری لە پڕۆژەی ''شەست و شەش کتێبی'' شانۆی بوش کردووە لە ساڵی ٢٠١١، پارچەیەکی بە ناوی "یەهود: بزنەکە لە نیوەشەودا" نووسیوە کە لەسەر بنەمای نامەی جود لە [[وەشانی پاشا جەیمز|کتێبی پیرۆزی شا جەیمسەوە]] وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Woddis |یەکەم=Carole |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre|سەردێڕ=Sixty-Six Books, Bush Theatre |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916185853/https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The Arts Desk}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sixty-Six Books: 21st Century Writers Speak to the King James Bible|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oberon Books|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٩٤٣-٢٢٧-٦|editor-last=Haydon|editor-first=Christopher|editor-link=Christopher Haydon|شوێن=London|پەڕە=٥٢١|chapter=The Goat at Midnight|editor-last2=Holmes|editor-first2=Rachel|editor-last3=Power|editor-first3=Ben|editor-link3=Ben Power|editor-last4=Rourke|editor-first4=Josie|editor-link4=Josie Rourke}}</ref> ==== پرسگە ==== یەکەم کتێبی شیعری کارسۆن – ''کانیکولا دی ئانا'' لە ساڵی ١٩٨٤ – یەکەم خەڵاتی ئەدەبی خۆی بەدەستهێنا: خەڵاتی ''پێداچوونەوەی چارەکی بە ئەدەبدا'' بێتی کۆلادەی.<ref name="Jaget">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Jaget |journal=Chicago Review |بەرگ=٤٢|issue=2 |پەڕەکان=٣٨–٤١|doi=10.2307/25304108 |jstor=25304108}}</ref> ستایشی یەکەم کتێبی وتارەکانی، ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' ، لە پانزە ساڵی دوای بڵاوبوونەوەی لە ساڵی ١٩٨٦ گەشەی کرد: کتێبەکە "سەرەتا کۆمەڵگەی کلاسیکەکانی سەرسام کرد وەک بەرهەمێکی زانستی یۆنانی؛ پاشان کۆمەڵگەی ناخەیاڵی سەرسام کرد وەک گەڕانەوەیەکی ئیلهامبەخش بۆ وتارەکانی بنەمای لیریکی کە جارێک لەلایەن سێنێکا ، [[میشێل دێ مۆنتێن|مۆنتاین]]، و [[ڕاڵف واڵدۆ ئێمەرسۆن|ئیمێرسۆن]] بەرهەم هێنران؛ و دواتر، و تەنها پاشان، لە قووڵایی ساڵانی نەوەدەکاندا، وەک 'ئەدەب' بڵاوکرایەوە و بۆ بینەرێکی تەواو نوێ دیزاینکرایەوە، دواجار شاعیرانی سەرسوڕهێنەر کرد."<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=D'Agata |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John D'Agata |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Review: Men in the Off Hours |ناونیشان=http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Boston Review |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190905142930/http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە وەرچەرخانی هەزارەدا، ''ئیرۆسی شیرینی تاڵیش'' هاتبووە ناو هۆشیاری جەماوەرییەوە، دەنگی دا بە لیستی خوێنەری کتێبخانەی مۆدێرن لە ساڵی ١٩٩٩ بۆ ١٠٠ باشترین کتێبی ناخەیاڵی سەدەی بیستەم،<ref name="Modern Library">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction|سەردێڕ=The Modern Library – Random House Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120306013605/http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> و لە ئەڵقەیەکی ٢٠٠٤ی زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی ''The L Word'' باسی کرد (لەگەڵ ''ژیاننامەی سوور'' ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=O'Rourke |یەکەم=Meghan |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٠٤|ناونیشان=https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html|سەردێڕ=Hermetic Hotties |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210130025003/https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Slate}}</ref> هەروەها ناساندنی پێشوەختە بۆ کارەکانی لە خەڵاتی فیدراسیۆنی نووسەرانی کیوبیکەوە هات (کە بە "QSPELL" تا ساڵی ١٩٩٨ ناسرابوو)، کە لە ساڵی ١٩٩٣دا کارسۆنیان خستە لیستی کورتەوە بۆ ''کورتە قسەکان'' پێش ئەوەی سێ جار لە نێوان ساڵانی ١٩٩٦ و ٢٠٠١دا ئەو شەرەفەی پێ ببەخشێت (بۆ ''شووشە، ئیرۆنی و خودا'', ''ژیاننامەی سوور'', و ''جوانی مێردەکە'' ). بڵاوکراوە سەرەتاییەکانی کارسۆن بووە هۆی ئەوەی کە لە لیستی کورتدا بۆ خەڵاتی گەشتی ساڵی ١٩٩٤ بۆ "پەراوێزی ئاو"، و خەڵاتی ئەدەبی لانان لە ساڵی ١٩٩٦ بۆ شیعر، و خەڵاتی پاشکارتی ساڵی ١٩٩٧ی بۆ شیعری "جاگێت" هێنا.<ref name="Meyer Pushcart">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=٢١١|chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Jaget" /> لە ساڵی ١٩٩٧، کارسۆن زەمالەی سەنتەری ڕۆکفێلەر بێلاجیۆی پێبەخشرا، دواتر زەمالەی گوگنهایم بۆ شیعر لە ساڵی ١٩٩٨، و زەمالەی ماکئارسەر (بە شێوەیەکی گشتی بە "بەخشینی نابغە" ناسراوە) لە ساڵی ٢٠٠٠. کارسۆن سێ جار لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی بازنەی نیشتمانی ڕەخنەگرانی کتێب : بۆ ''ژیاننامەی سوور'' لە ساڵی ١٩٩٨، ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' لە ساڵی ٢٠٠٠، و ''نۆکس'' لە ساڵی ٢٠١٠. ئەمەش وایکردووە کە ئەو و [[ئالیس مونرۆ|ئەلیس مونرۆ]] یەکەم دوو کەسی غەیرە ئەمریکی بن کە پاڵێوراو بن دوای ئەوەی خەڵاتەکە لە ساڵی ١٩٩٨دا جیهانی بوو. <ref name="Poetry Foundation" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Wolfe |یەکەم=Linda |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/|سەردێڕ=Remembering Alice Munro’s National Book Critics Circle Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200924104757/https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها لە ساڵی ١٩٩٨دا لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی پێشەوە بۆ ''فیلمی شووشە و خودا'' کە یەکەم کتێبی شیعری بوو کە لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٩ و ٢٠١٣دا چوار جار لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی تی ئێس ئێلیۆت ، کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠١دا بۆ ''فیلمی جوانی مێردەکە'' سەرکەوتنی بەدەستهێنا (سێیەمین جار لەسەریەک پاڵێوراو بوو)، ئەمەش وایکرد یەکەم ژن بێت کە ئەم خەڵاتەی پێبەخشرا. کارسۆن یەکەم شاعیر بوو کە خەڵاتی شیعری گریفینی پێبەخشرا (بۆ ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' لە ساڵی ٢٠٠١)، و یەکەم شاعیر بوو کە بۆ جاری دووەم خەڵاتەکەی بەدەستهێنا (بۆ ''Red Doc&amp;gt;'' لە ساڵی ٢٠١٣). هەروەها دادوەر بووە بۆ خەڵاتی شیعری گریفین لە ساڵی ٢٠١٠. کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٥ وەک ئەندامی ڕێکخراوی کەنەدا دەستنیشانکرا، لە ڕاگەیاندنەکەدا بە "دەنگێکی تاکەکەسی لە ئەدەبیاتی وڵاتەکەماندا" وەسفکرا. لە ساڵی ٢٠١٢ لەلایەن [[زانکۆی تۆرۆنتۆ|زانکۆی تۆرۆنتۆوە]] بڕوانامەی فەخری پێبەخشرا. هەروەها دکتۆرای فەخری لە ساڵی ٢٠١٤ لە زانکۆی سانت ئەندرۆس وەرگرتووە، لەوێ لە ساڵانی ١٩٧٥-١٩٧٦ لە زانکۆی کینێس دۆڤەر بۆ بڕوانامەی دبلۆم خوێندوویەتی. لە ساڵی ٢٠١٨، کارسۆن لە لیستی درێژدا بوو بۆ وەرگرتنی خەڵاتی یەکجارەکی ئەکادیمیای نوێ لە ئەدەب, کە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی نۆبڵی دواخراو لە ساڵی ٢٠١٨ دامەزرا. لە ساڵی ٢٠٢٠ خەڵاتی شازادەی ئەستوریاس بۆ ئەدەبیات پێبەخشرا، لیژنەی دادوەری ئاماژەیان بەوەدا کە "ئەو ئاستانەی چڕی و پێگەی فیکری بەدەستهێناوە کە لە ڕیزی دیارترین نووسەرانی ئێستای دادەنێت". لە ساڵی ٢٠٢١، کارسۆن خەڵاتی PEN/Nabokov بۆ دەستکەوت لە ئەدەبیاتی نێودەوڵەتی بەدەستهێنا، ڕێز لە جەستەیەکی کارەکان گرت کە بە "ڕەسەنایەتی بەردەوام و پیشەسازی تەواو" دیاریکرابوون، <ref name="PEN2021">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/|سەردێڕ=Announcing the 2021 PEN America Literary Awards Career Achievement Winners |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414040744/https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> و خەڵاتی حاکمی گشتی ساڵی ٢٠٢٠ی بۆ شیعری زمانی ئینگلیزی بۆ ''نۆرما جین بەیکەر لە ترۆی'' وەرگرت، خەڵاتێک کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠١دا لە لیستی کورتدا بوو (بۆ ''پیاوان لە... کاتەکانی کارکردن'' ). کتێبەکەی لە ساڵی ٢٠٢٤ بە ''ناوی نۆرمای هەڵە'' ، لە لیستی درێژدا بوو بۆ خەڵاتی نیشتمانی کتێب بۆ شیعر . <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The 2024 National Book Awards Longlist |ناونیشان=https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=The New Yorker |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260517212313/https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> هەروەها کارسۆن بووەتە بابەتی دوو بەرگی دەستکاریکراو : ''ئان کارسۆن: ئێکستاتیک لیر'', لەلایەن جوشوا ماری ویلکینسنەوە سەرپەرشتی کراوە و لەلایەن چاپخانەی زانکۆی میشیگان لە ساڵی ٢٠١٥ بڵاوکراوەتەوە، کە تایبەتە بە فراوانی بەرهەمەکانی؛ <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre|سەردێڕ=Anne Carson: Ecstatic Lyre|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Michigan Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٢-٠٥٢٥٣-٠|editor-last=Wilkinson|editor-first=Joshua Marie|editor-link=Joshua Marie Wilkinson|شوێن=Ann Arbor}}</ref> و ''ئان کارسۆن/ ئەنتیکیتی'' ( sic )، کە لەلایەن لۆرا یانسنەوە سەرپەرشتی کراوە و لەلایەن [[بڵاوکەرەوەی بڵومزبری|بلومسبێری]] لە ساڵی ٢٠٢١دا بڵاوکراوەتەوە، کە بەدواداچوون بۆ کلاسیکگەرایی کارسۆن دەکات کە لە شیعر و وەرگێڕان و وتار و هونەری بینراودا سەرهەڵدەدات. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/|سەردێڕ=Anne Carson/ Antiquity|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٣٥٠-١٧٤٧٥-٧|editor-last=Jansen|editor-first=Laura|شوێن=New York|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211007092150/https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٣، مۆنۆگرافیای ''ڕەخنەگرانە'' لەسەر کارەکانی کارسۆن لەلایەن ئەلیزابێس سارا کۆڵزەوە، لەلایەن [[چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد|چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆردەوە]] بڵاوکرایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Coles|یەکەم=Elizabeth Sarah|ناونیشان=https://global.oup.com/academic/product/anne-carson-9780197813331?lang=en&cc=gb#|سەردێڕ=Anne Carson: The Glass Essayist|ڕێکەوت=٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩٧-٨١٣٣٣-١|شوێن=Oxford and New York|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠٢٤ خەڵاتی پێگاسۆسی دامەزراوەی شیعر بۆ ڕەخنەی شیعری پێبەخشرا <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.poetryfoundation.org/awards/criticism-award|سەردێڕ=Pegasus Award for Poetry Criticism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260926125940/https://www.poetryfoundation.org/awards/criticism-award |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=The Poetry Foundation |زمان=en}}</ref> === وەرگێڕان === کارسۆن وەرگێڕانی دە کارەساتی یۆنانی کۆنی بڵاوکردۆتەوە – یەکێکیان لەلایەن [[ئەسخیلیۆس|ئیشیلۆس]] ( ''ئاگامێمنۆن'' )، <ref name="Oresteia">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=An Oresteia|ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Farrar, Straus and Giroux]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٥٤٧-٩١٦-٦|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> دوویان لەلایەن [[سۆفۆکلێس]] ( ''ئەنتیگۆن'' ، ''ئێلکترا'' )، <ref name="Electra">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sophocles, Electra|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٤٩٦٠-٢|شوێن=Oxford & New York}}</ref> <ref name="Antigone">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sophokles, Antigone|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Oberon Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٣١٩-٨١٠-٨|شوێن=London}}</ref> و حەوتیان لەلایەن [[یوریپیدیس|یۆریپیدسەوە]] ( ''ئەلسێستیس'' ، ''هێکوبا'' ، ''هێراکلیس'' ، ''هیپۆلیتۆس'' ، ''ئیفیجینیا لە تاوریس'' ، ''ئۆرێستێس'' ، و ''باچای'' ) <ref name="Grief">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Grief Lessons: Four Plays by Euripides|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[The New York Review of Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٠١٧-١٨٠-٦|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> <ref name="Iphigenia">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Euripides, Iphigenia Among the Taurians|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[The University of Chicago Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٢٠٣٦٢-١|شوێن=Chicago & London|author-mask=1}}</ref> <ref name="Bakkhai">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Euripides, Bakkhai|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Oberon Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٣١٩-٩١٥-٠|شوێن=London|author-mask=1}}</ref> – هەروەها شیعری [[سافۆ]] بە زمانی ئینگلیزی. <ref name="Winter">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=If Not, Winter: Fragments of Sappho|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=[[Alfred A. Knopf]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٧٥-٤١٠٦٧-٣|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> وەرگێڕانەکانی کارسۆن لەلایەن ئەلفڕێد ئەی نۆپف ، <ref name="Winter" /> فارار، ستراوس و جیرۆکس ، <ref name="Oresteia" /> <nowiki><i id="mwApI">پێداچوونەوەی کتێبەکانی نیویۆرک</i></nowiki> ، <ref name="Grief" /> و چاپخانەی زانکۆی شیکاگۆ لە ئەمریکا، <ref name="Iphigenia" /> و لەلایەن کتێبەکانی ئۆبێرۆن و [[چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد]] لە بەریتانیا بڵاوکراونەتەوە. <ref name="Electra" /> <ref name="Antigone" /> <ref name="Bakkhai" /> کارسۆن لە مانگی ئابی ١٩٨٦ تا ئابی ١٩٨٧ زانای ڕۆکفێلەر بووە لە شەقامی ٩٢ی ی (سیتی نیویۆرک)، لەوێ کار لەسەر وەرگێڕانی کتێبی ''ئەلیکترای'' سۆفۆکلێس کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=١٩٢|chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٠١ <ref name="Electra" /> بڵاوکرایەوە و لە کتێبەکەیدا لە ساڵی ٢٠٠٩دا جێگیرکرا ''An Oresteia'', <ref name="Oresteia" /> کە لە ساڵی ٢٠١٠ خەڵاتی PEN بۆ شیعر لە وەرگێڕاندا بەدەستهێنا. ''فیلمی'' ''An Oresteia'' لە نیویۆرک لەلایەن کۆمپانیای کلاسیک ستەیج ''لە'' ''ساڵی'' ٢٠٠٩ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/|سەردێڕ=An Oresteia : Classic Stage Company |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001120844/https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٧دا هاوڕێی ئانا-ماریا کێلن بووە لە ئەکادیمیای ئەمریکی لە بەرلین ، لەوێ کار لەسەر وەرگێڕانی شانۆنامەی یۆنانی کۆن ''Prometheus Bound'' (کە دەگەڕێتەوە بۆ Aeschylus)، کە بەشێکی شانۆنامەکە لە ساڵی ٢٠١٠ <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Prometheus Bound: An Excerpt from the Play by Aischylos |journal=The Wolf |issue=23 |پەڕەکان=٦–٧}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥ بەرهەمێکی فیلمی ''ئەنتیگۆن'' <ref name="Antigone" /> ی کارسۆن لە دەرهێنانی ئیڤۆ ڤان هۆڤ و ڕۆڵی جولیەت بینۆش لە ساڵی ٢٠١٥ لە لێس شاترس دی لا ڤیل دی لۆکسمبۆرگ کرایەوە پێش ئەوەی گەشت بکات بۆ شارەکانی ئەوروپا و ئەمریکا، لەوانە لەندەن ( [[ناوەندی باربیکان|سەنتەری باربیکان]] )، نیویۆرک ( BAM ) و پاریس ( تیاتر دی لا ڤیل ). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tga.nl/en/productions/antigone |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200805213447/https://tga.nl/en/productions/antigone |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> == ژیانی کەسی == کارسۆن بەوە ناسراوە کە زۆر پارێزگاری لە ژیانی تایبەتی خۆی دەکات، و خوێندنەوەی ژیاننامەیی بۆ نووسینەکانی بێهیوا دەکات.<ref name="Willard 2011">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Willard|یەکەم=Thomas|ناونیشان=https://www.academia.edu/490379|سەردێڕ=Critical Survey of Poetry: British, Irish and Commonwealth Poets|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Salem Press|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٧٦٥-٧٥٥-٩|editor-last=Canfield Reisman|editor-first=Rosemary M.|شوێن=Pasadena, California|پەڕەکان=٢٢٥–٢٢٨|chapter=Anne Carson|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220517000614/https://www.academia.edu/490379|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار زانیارییەکان دەربارەی ئەو لە بڵاوکراوەکاندا سنووردار دەبن بەم دەستەواژەیە: "ئان کارسۆن لە کەنەدا لەدایکبووە و بۆ بژێوی ژیانی فێری زمانی یۆنانی کۆن دەکات". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Short Talks|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Brick Books Classics|ژپنک=٩٧٨-١-٧٧١٣١-٣٤٢-١|شوێن=London, Ontario|author-mask=1}}</ref> لە کاتێکدا شاعیرێکی دانپێدانراو نییە، بەڵام کارەکانی بە کەسایەتی دادەنرێت. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن ڕایگەیاندووە کە لە کارەکانیدا ژیانی خۆی بە شێوەیەکی دیموکراسی بەکاردەهێنێت وەک تەنها کۆمەڵێک ڕاستی لەنێو ئەوانی دیکەی جیهاندا.<ref name="D'Agata 1997">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=D'Agata |یەکەم٢=John |بەستەری نووسەر٢=John D'Agata |ڕێکەوت=ھاوینی ١٩٩٧|سەردێڕ=A ___ with Anne Carson |journal=The Iowa Review |بەرگ=٢٧|issue=2 |پەڕەکان=١–٢٢|doi=10.17077/0021-065X.4868 |doi-access=free}}</ref> یەکەم هاوسەرگیری کارسۆن کە لەو ماوەیەدا ناوی بنەماڵەی جیاکۆمێلی بەکارهێناوە، هەشت ساڵ بەردەوام بووە و لە ساڵی ١٩٨٠ کۆتایی هاتووە.<ref name="LitEncyc" /> ئەم یەکێتییە، و پاشهاتەکانی، وەک سەرچاوەیەک بۆ "جۆرەکانی ئاو" (کە لە ''پلاینواتەر'' کۆکراوەتەوە)، و بۆ ''جوانی مێردەکە'' ئیدیعا کراوە. کارسۆن پشتڕاستی کردووەتەوە کە هاوسەری یەکەمی دەفتەرەکانی بردووە کاتێک جیابوونەوەیان (وەک ئەوەی بەسەر پاڵەوانی ''فیلمی جوانی مێردەکەدا'' هاتووە)، هەرچەندە دواتر گەڕاندووەتەوە.<ref name="Wachtel 2012">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=Wachtel |یەکەم٢=Eleanor |ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠١٢|سەردێڕ=An Interview with Anne Carson |ناونیشان=https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Brick: A Literary Journal |issue=89 |پەڕەکان=٢٩–٤٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170908224945/https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> ڕۆبێرت باوکی کارسۆن تووشی [[نەخۆشیی ئەلزەھایمەر|نەخۆشی ئەلزەهایمەر]] بوو. شیعرەکانی " وتارەکەی شووشە " لە ساڵی ١٩٩٤ و "ئەنترۆپۆلۆژیای ئاو" (کە لە ''پلاینواتەر'' کۆکراوەتەوە) باس لە دابەزینی دەروونی و جەستەیی ئەو بەهۆی نەخۆشییەکە دەکەن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://lareviewofbooks.org/article/siken-carson-poets-language-memory-loss-parkinsons-stroke/|سەردێڕ=Bright, Built World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260923223608/https://lareviewofbooks.org/article/siken-carson-poets-language-memory-loss-parkinsons-stroke/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Los Angeles Review of Books |زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ebsco.com/|سەردێڕ=EBSCO - Research Databases, EBooks, Discovery Service |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190513020008/https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[EBSCOHost]] |زمان=en}}</ref> مارگریت دایکی کارسۆن (١٩١٣-١٩٩٧) لە کاتی نووسینی کتێبی ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوەدا'' کۆچی دوایی کرد. کارسۆن بە پارچە نۆسینی "پاشانە بۆ کاتە ئاساییەکان" کۆمەڵەکەی داخست، بە بەکارهێنانی دەستەواژەی بڕاو لە ڕۆژنامە و دەستنووسەکانی [[ڤێرجینیا وولف|ڤێرجینیا وۆڵف]] بۆ ئەوەی ئیپیتافێکی بۆ دروست بکات. <ref name="LitEncyc" /> ''Red Doc&amp;gt;'' وەک دووەم ئیلێژی بۆ مردنی دایکی خوێندراوەتەوە. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن دایکی بە خۆشەویستی ژیانی خۆی وەسف کردووە. <ref name="Wachtel 2012" /> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Decreation: Poetry, Essays, Opera|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Vintage Books|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٠٠-٧٨٩٠-٥|شوێن=New York|پەڕە=٥|chapter=Lines}}</ref> مایکل برای کارسۆن لە ساڵی ١٩٧٨ بەهۆی بازرگانیکردن بە ماددە هۆشبەرەکانەوە دەستگیرکرا. بە بازدان بە کەفالەت، کەنەدا هەڵهات و ئەویش جارێکی تر نەیبینیتەوە. <ref name="Wachtel 2012" /> کارسۆن لە فیلمی "پەراوێزی ئاو: وتارێک لەسەر مەلەکردن لەلایەن براکەمەوە" (لە ''کتێبی Plainwater'' کۆکراوەتەوە) کە وەک جۆرێک لە بیرەوەری نووسراوە، مامەڵەی لەگەڵ دیارنەمانی براکەی کردووە. <ref name="Willard 2011" /> لە ساڵی ٢٠٠٠ تەلەفۆنی بۆ کرد و ڕێککەوتنیان کرد لە کۆپنهاگن کە ئەو لێی دەژیا، یەکتر ببینن، بەڵام پێش ئەوەی پەیوەندییان پێوە بکاتەوە گیانی لەدەستدا. ''نۆکس'' ، ئیپیتافێکە کە کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ براکەی دروستی کردووە و لە ساڵی ٢٠١٠ بڵاوکراوەتەوە، بە ڕوونیترین بەرهەمی کەسیی خۆی وەسف کراوە. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن هاوسەرگیری لەگەڵ هونەرمەند ڕۆبەرت کۆری کردووە، کە لە [[ئان ئاربەر|شاری ئان ئاربۆر]] ناسیویەتی لەکاتی وانەوتنەوە لە [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] . <ref name="NYTM 2013" /> ئەو کاری بە "کەسێکی هاوکار-مێردم" وەسف کردووە. <ref name="Cove Park" /> ئەو پڕۆژانەی کە پێکەوە کاریان لەسەر کردووە بریتین لە دیزاینی کتێب و نمایشی بۆ ''نۆکس'' و ''ئەنتیگۆنیک'' . هەروەها کارسۆن لە کاتی پرۆسەی داهێنەرانەیاندا بە "هەڕەمەکیکەر" ئاماژە بە کۆری دەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=Currie |یەکەم٢=Robert |دوایین٣=Berkobien |یەکەم٣=Megan |author-mask=1 |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Asymptote}}</ref> لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٢دا، کارسۆن و کۆری ڕەگەزنامەی ئایسلەندییان پێدرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|trans-title=Law on Granting Citizenship |ناونیشان=https://www.althingi.is/altext/pdf/152/s/0893.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=althingi.is |زمان=is}}</ref> لە وتارێکدا لە ڕۆژنامەی ''لەندەن ڕیڤیو بۆ کتێبەکان'' لە مانگی ئابی ٢٠٢٤، کارسۆن ئاشکرای کردووە کە تووشی [[پارکینسۆن|نەخۆشی پارکینسۆن]] بووە. == لیستی خەڵات وفێلۆشیپ == {{col-begin-small}} {{col-break}} === خەڵاتی براوە === *١٩٨٤: خەڵاتی بێتی کۆڵەدی <ref name="Meyer Colladay">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Meyer |یەکەم١=Paul |سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto |شوێن=Toronto |پەڕە=٢|chapter=Foreword |ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *١٩٩٦: خەڵاتی ئەدەبیی لەنەن بۆ شیعر for Poetry<ref name="Lannan Award">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: 1996 Lannan Literary Award for Poetry |ناونیشان=https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |وێبگە=Lannan Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001080055/https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *١٩٩٦: خەڵاتی ئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر<ref name="QSPELL" /> *١٩٩٧: خەڵاتی پوشکارت <ref name="Meyer Pushcart" /> *١٩٩٨: خەڵاتیئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر *٢٠٠١: خەڵاتی گریفین بۆ شیعر<ref name="Griffin 2001">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2001 |ناونیشان=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |وێبگە=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200405122314/http://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتی تۆماس ستێرنز ئیلیۆت<ref name="Eliot 2001">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About the T. S. Eliot Prize: List of Previous Winners |ناونیشان=https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |بڵاوکەرەوە=T. S. Eliot Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200930145428/https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتی کتێبی Los Angeles Times بۆ شیعر <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Guccione |یەکەم١=Jean |سەردێڕ=10 Authors Honored With Times Book Prizes |ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-apr-28-me-awards28-story.html |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|agency=Los Angeles Times |ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٢}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتیئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر <ref name="QSPELL" /> *٢٠١٠: خەڵاتی PEN بۆ شیعری <ref name="PEN Oresteia">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2010 PEN Award for Poetry in Translation |ناونیشان=https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |بڵاوکەرەوە=PEN America |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200621170341/https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٢: خەڵاتی کریتیکۆس (خەڵاتی ئەدەبیی یۆنانی لەندەن)<ref name="Criticos 2012">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 2012 Prize |ناونیشان=http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |بڵاوکەرەوە=The London Hellenic Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201230035928/http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٤: خەڵاتی گریفین بۆ شیعر Doc>]]'' (براوەی بەشی کەنەدی)<ref name="Griffin 2014">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2014 |ناونیشان=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |وێبگە=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200921154113/https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٦: خەڵاتی گەورەی ئەدەبیی نێودەوڵەتی بلو مەترۆپۆلیس بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتنی ژیانی ئەدەبی <ref name="Blue Met 2016">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson wins 2016 Blue Metropolis Literary Grand Prix |ناونیشان=http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |وێبگە=Azure Scratchings |بڵاوکەرەوە=Blue Metropolis Literary Festival & Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725054842/http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٩: خەڵاتی شیعری نێودەوڵەتی مانوێل ئاکونیا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Anne Carson gana el Premio Internacional Manuel Acuña 2019 |ناونیشان=https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ئیش=Aristegui Noticias |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|زمان=es |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200301201614/https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ٢٠٢٠: خەڵاتی شاژنەی ئاستووریاس بۆ ئەدەبیات *٢٠٢٠: خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعری ئینگلیزی<ref name="ggaward" /> *٢٠٢١: خەڵاتی PEN/Nabokov بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتن لە ئەدەبیاتی نێودەوڵەتی <ref name="PEN2021" /> *٢٠٢٥: خەڵاتی هەدادا لە گۆڤاری The Paris Review بۆ سەرکەوتنی ژیانی ئەدەبی *٢٠٢٥: خەڵاتی ئەدەبیی نێودەوڵەتی زبیگنیێڤ هێربێرت <ref name="Herbert 2025">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bn.org.pl/en/news/5700-anne-carson-receives-the-2025-zbigniew-herbert-international-literary-award.html |سەردێڕ=Anne Carson receives the 2025 Zbigniew Herbert International Literary Award |ئیش=Biblioteka Narodowa (National Library) |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> *٢٠٢٦: خەڵاتی نۆبێڵی ئەدەبیات.<ref name="NobelPrize.org"/> === پاڵێوراو === * ١٩٩٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی QSPELL – خەڵاتی A. M. Klein بۆ شیعر، بۆ Short Talks. * ١٩٩٤: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی Journey بۆ «Water Margins». * ١٩٩٨: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی Forward بۆ شیعر، بۆ Glass, Irony and God. * ١٩٩٨: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Autobiography of Red. * ١٩٩٩: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Autobiography of Red. * ٢٠٠٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠١: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعر، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠٢: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری لێنۆر مارشاڵ، بۆ The Beauty of the Husband. * ٢٠١٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Nox. * ٢٠١٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Red Doc. * ٢٠١٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی خەیمەی سووری Kitschies (باشترین ڕۆمان)، بۆ Red Doc>. * ٢٠١٤: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی فۆلیۆ، بۆ Red Doc>. * ٢٠١٨: ناوی لە لیستی درێژی خەڵاتی ئەدەبیاتی ئەکادیمیای نوێدا هات. * ٢٠٢٢: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعر، بۆ H of H Playbook. {{col-break}} === فێلۆشیپ === * ١٩٩٧: فێلۆشیپی ناوەندی بێلاجیۆی بنکەی ڕۆکفێلەر * ١٩٩٨: فێلۆشیپی گوگنهایم بۆ شیعر * ٢٠٠٠: فێلۆشیپی مەکئارتەر * ٢٠٠٧: فێلۆشیپی ئانا ماریا کێلەن، ئەکادیمیای ئەمریکایی لە بەرلین * ٢٠١١: فێلۆشیپی موریێل سپارک، کریەیتڤ سکۆتلەند / کۆڤ پارک * ٢٠١٨: فێلۆشیپی ئینگا مارێن ئۆتۆ، ناوەندی وۆتەرمیل <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson (In Residence: Inga Maren Otto Fellow) |ناونیشان=https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |وێبگە=The Watermill Center |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200518212713/https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ئەکادیمی === * ١٩٨٦–١٩٨٧: زانای میوانی بنکەی ڕۆکفێلەر لە ناوەندی 92nd Street Y لە نیویۆرک. * ٢٠١٢: پێدانی پلەی ئەکادیمیی ڕێزلێنان لەلایەن زانکۆی تۆرۆنتۆ. * ٢٠١٤: پێدانی پلەی ئەکادیمیی ڕێزلێنان (دکتۆرای ئەدەبیات) لەلایەن زانکۆی سانت ئەندرۆز.<ref name="U of St A honour">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Sweetman |یەکەم١=Rebecca |بەستەری نووسەر١=Rebecca Sweetman |سەردێڕ=Laureation address: Anne Carson |ناونیشان=https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |بڵاوکەرەوە=University of St Andrews |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210617232125/https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === هی تر === *١٩٩٩: ئەندامی ڕێزلێنراوی نێودەوڵەتی ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ هونەر و زانست. * ١٩٩٩: کتێبخانەی مۆدێرن؛ لە لیستی ١٠٠ کتێبی باشترین نان‌فیکشن (بە پێی هەڵبژاردەی خوێنەران) بۆ Eros the Bittersweet. * ٢٠٠٠: کتێبی Men in the Off Hours لە لیستی کتێبە دیارەکانی ساڵی The New York Times. * ٢٠٠٥: ئەندامی ڕێکخراوی نیشتمانیی کەنەدا (Order of Canada). * ٢٠١٠: دادوەری خەڵاتی گریفین بۆ شیعر. * ٢٠١١: ئەندامی ڕێزلێنراوی بیانی ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ هونەر و ئەدەبیات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Members: Anne Carson |ناونیشان=https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |بڵاوکەرەوە=American Academy of Arts and Letters |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220818174058/https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{col-end}}   == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * [https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson Poetry Foundation biography] * [https://poets.org/poet/anne-carson Academy of American Poets biography] * [https://web.archive.org/web/20240902191227/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson ''The Canadian Encyclopedia'' biography] * [https://www.theparisreview.org/interviews/5420/the-art-of-poetry-no-88-anne-carson ''The Paris Review'' interview] by Will Aitken (2004) * [https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ ''Brick'' interview] by Eleanor Wachtel (2012) * [https://www.publicbooks.org/cant-stop-screaming/ Commentary on ''Antigonick''] by Judith Butler (2012) * [https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson The Chat with GG's Literature Award Winner Anne Carson] {{بەستەری مردوو|url=https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }} ''49th Shelf'' (2021) {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Anne Carson}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ژن|شیعر|نووسین|کەنەدا}} [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی لەرزینی دەماریان ھەیە]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئێلیۆت]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی]] [[پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م]] [[پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 3ti26tg4drrv9ymwvy0zij9d726fdeb 1698702 1698701 2026-11-01T11:32:16Z Shaween 18477 /* لیستی خەڵات وفێلۆشیپ */ 1698702 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''ئان پاتریشیا کارسۆن''' لەدایکبووی ٢١ی حوزەیرانی ١٩٥٠<ref name="Morra-2014">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Morra |یەکەم=Linda |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[The Canadian Encyclopedia]]}}</ref> ئەکادیمیست و نووسەری کەنەدییە. لە شاری تۆرۆنتۆ لەدایکبووە، دەرچووی [[زانکۆی تۆرۆنتۆ|زانکۆی تۆرۆنتۆیە]] و لە ساڵی ١٩٧٩ەوە بووەتە پرۆفیسۆر و وانەبێژ لە چەندین زانکۆ. بە درێژایی ژیانی پیشەیی وانەبێژی کلاسیک و [[ئەدەبی بەراوردکاری|ئەدەبیاتی بەراوردکاری]] و نووسینی داهێنەرانە بووە. لە زانکۆی کالگاری و [[زانکۆی پرینستۆن]] و زانکۆی ئیمۆری و [[زانکۆی مەکگیل]] و [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] و زانکۆی نیویۆرک وانەبێژ بووە. کارسۆن زیاتر لە بیست کتێبی نووسیوە، لەنێویاندا کۆمەڵە وتار و شیعر، هەروەها وەرگێڕانی کارەساتە کۆنەکانی یۆنانی. خەڵاتی زەمالەی گوگنهایم و ماکئارسەری پێبەخشراوە، خەڵاتی ئەدەبی لانان و دوو خەڵاتی شیعری گریفین و خەڵاتی تی ئێس ئێلیۆت و خەڵاتی شازادەی ئەستوریاس و خەڵاتی حاکمی گشتی بۆ شیعری زمانی ئینگلیزی و خەڵاتی پێن/نابۆکۆڤی بەدەستهێناوە و لە ساڵی ٢٠٠٥دا وەک ئەندامی ڕێکخراوی کەنەدا بۆی دەستنیشانکراوە بەشداریکردن لە نامەکانی کەنەدی.<ref name="Youngs-2026" /> لە ساڵی 2026 [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێڵی ئەدەبیاتی]] پێبەخشرا.<ref name="NobelPrize.org" /> == ژیاننامە == === ژیانی سەرەتایی و پەروەردە === ئان کارسۆن لە ٢١ی حوزەیرانی ١٩٥٠ لە [[تۆرۆنتۆ|شاری تۆرۆنتۆی]] کەنەدا لەدایکبووە.<ref name="Morra-2014" /> باوکی بانکدار بووە و لە ژمارەیەک شارۆچکە بچووکەکانی کەنەدا گەورە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|سەردێڕ=Anne Carson {{!}} 2026 Nobel Prize in Literature, Poems, Autobiography of Red, Norma Jeane Baker of Troy, Eros the Bittersweet, Books, & Awards {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٥ لە کاتێکدا لە شاری ستۆنی کریک لە ئۆنتاریۆ دەژیا، وەشانێکی دوو زمانەیی بەرهەمەکانی [[سافۆ|سافۆی]] دۆزیەوە، کە لەلایەن ویلیس بارنستۆنەوە دەستکاری و وەرگێڕانی بۆ کراوە، لە مۆڵێکی [[ھامڵتن|هامیلتۆن]]، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی خولیای وەرگێڕانی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]]. لە قوتابخانەی ناوەندی کاسۆلیکی بیشۆپ ڕایان, لەلایەن مامۆستای لاتینییەوە بە شێوەیەکی خۆبەخشانە لە کاتی نانخواردنی نیوەڕۆدا وانە دەوترێتەوە.<ref name="LitEncyc">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Rae |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ناونیشان=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The Literary Encyclopedia}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٨ کارسۆن ناوی خۆی تۆمار کرد لە کۆلێژی سانت مایکل لە [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]]، بەڵام بێزار بوو بەهۆی ئەو کۆرسە ناچاریانەی کە پێویست بوون بۆ بڕوانامەی هونەری وەک خولێکی ئیجباری لەسەر [[جۆن میلتۆن|جۆن میڵتۆن]].<ref name="LitEncyc" /><ref name=":2" /> دوو جار وازی لە خوێندن هێنا، لە کۆتایی ساڵی یەکەم و دووەمدا، لەبری ئەوە هەڵبژارد بۆ ماوەیەکی کورت لە هونەری گرافیکدا کار بکات.<ref name="LitEncyc" /> لە کۆتاییدا گەڕایەوە بۆ زانکۆی تۆرۆنتۆ و لەوێ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە هونەر لە ساڵی ١٩٧٤ و ماستەر لە هونەر لە کلاسیکەکان لە ساڵی ١٩٧٥ و دکتۆرای بەدەستهێنا. لە کلاسیکەکاندا لە ساڵی ١٩٨١.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bresge |یەکەم=Adina |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize|سەردێڕ=Anne Carson wins Nobel Prize in Literature |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=University of Toronto}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ross |یەکەم=Val |بەستەری نووسەر=Val Ross |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٠١|سەردێڕ=Alumni: Classic Carson |ناونیشان=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=University of Toronto Magazine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها ساڵێک لە زانکۆی سانت ئەندرۆس ساڵێک لە خوێندنی پێوەرەکانی یۆنانی و ڕەخنەی دەقی بەسەر بردووە.<ref name="Cove Park">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Munoz |یەکەم=Theresa |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |ناونیشان=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Scottish Review of Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> === پیشە لە بواری ئەکادیمیدا === کارسۆن لە ساڵی ١٩٧٩ دەستی بە کاری مامۆستایی کلاسیک کردووە لە زانکۆی کالگاری ، پێش ئەوەی دکتۆراکەی تەواو بکات. لە [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]].<ref name="LitEncyc" /> لە ساڵی ١٩٨٠ پەیوەندی بە [[زانکۆی پرینستۆن|زانکۆی پرینستۆنەوە]] کرد، لەوێ وەک ڕاهێنەر وانە دەڵێتەوە، دواتر وەک یاریدەدەری مامۆستا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] (Ha?) She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=١٦٣|chapter=''blue for'' (On Metonymns in Anne Carson)|وتەگێڕانەوە=While at Princeton Anne Carson taught (as Instructor and later Assistant Professor) the following courses: ''The Anti-Augustans: Ovid and the Elegists''; ''Introduction to Augustan Literature''; ''Beginner's Latin Continued: Basic Prose''; ''The Lyric Age of Greece''; and ''Greek Drama in Translation''.|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها لە شەقامی ٩٢ی Y لە نیویۆرک وانە دەڵێتەوە لە ماوەی کارکردنیدا لەوێ وەک زانای ڕۆکفێلەر لە نیشتەجێبوون (١٩٨٦-١٩٨٧).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Vsd9jwYZ5HEC&q=The+Best+American+Poetry+1998|سەردێڕ=The Best of the Best American Poetry 1988–1997|ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Scribner Poetry|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٨٤-٨٤٧٧٩-٥|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|editor-link=Harold Bloom|شوێن=New York|پەڕە=٣٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|editor-last2=Lehman|editor-first2=David|editor-link2=David Lehman}}</ref> دوای ڕەتکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Rae |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=Autumn 2010 |سەردێڕ=Runaway Classicists: Anne Carson and Alice Munro's 'Juliet' Stories |ناونیشان=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of the Short Story in English |بڵاوکەرەوە=Presses universities d'Angers |issue=55 – Special Issue: The Short Stories of Alice Munro |پەڕە=٥|issn=1969-6108 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٧دا پرینستۆنی بەجێهێشت و بۆ ماوەی ساڵێک لە زانکۆی ئیمۆری لە [[ئەتڵانتا|ئەتلەنتا]] وانەبێژی زمان و ئەدەبیاتی کلاسیک بوو، پێش ئەوەی بچێتە مۆنتریال بۆ ئەوەی پەیوەندی بە [[زانکۆی مەکگیل|زانکۆی مەکگیلەوە]] بکات وەک بەڕێوەبەری خوێندنی دەرچووان لە کلاسیکەکاندا.<ref name="Poetry Foundation">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726181311/https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە کۆتاییەکانی نەوەدەکاندا، ژیانی مامۆستایی کارسۆن بەربەستێکی کەوتە بەردەم کاتێک مەکگیل هەموو خولەکانی دەرچووانی زمانی یۆنانی کۆن هەڵوەشاندەوە و بەشی کلاسیکەکانی داخست و هەموو خولەکانی کلاسیکەکانی کە مابوونەوە گواستەوە بۆ بەشی مێژووی خۆی.<ref name="LitEncyc" /> لە کاتێکدا کە بەردەوام بوو لە وانەوتنەوە لە مەکگیل وەک مامۆستای یاریدەدەر، کارسۆن مامەڵەی لەگەڵ ئەمەدا کرد بە بەسەربردنی نیوەی هەموو ساڵێک وەک وانەبێژی میوان لە دامەزراوەکانی تردا، لەوانە [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] (پڕۆفیسۆری سەردانیکەری نۆرمان فریهلینگ، ١٩٩٩-٢٠٠٠)،<ref name="Freehling">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180617022858/https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> [[زانکۆی کالیفۆرنیا (بێرکلی)|زانکۆی کالیفۆرنیا، بێرکلی]] (بەهاری ٢٠٠٠)، و کۆلێژی هونەر و پیشەسازی کالیفۆرنیا لە [[ئۆکلاند، کالیفۆڕنیا|ئۆکلاند]] (سپرینگ ٢٠٠١).<ref name="LitEncyc" /> لە ساڵی ٢٠٠٠ وەک پرۆفیسۆری کلاسیکەکانی جۆن ماکنۆتۆن لە زانکۆی مەکگیل دەستنیشانکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161009120324/http://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٣ کارسۆن ڕووی لە [[ئان ئاربەر|ئان ئاربۆر]] و زانکۆی میشیگان کردووە و تا ساڵی ٢٠٠٩ وەک پرۆفیسۆری توێژینەوە کلاسیکییەکان و ئەدەبیاتی بەراوردکاری و زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزی کاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220811184513/http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٤، کارسۆن لە کێبڕکێی پۆستی پرۆفیسۆری شیعر لە [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] بوو، پلەی دووەمی لە دوای دامەزراندنی کریستوفر ڕیکس وەرگرت، کە نزیکەی ٣٠ پاڵێوراو بوو. جارێکی دیکە لە ساڵی ٢٠٠٩دا وەک پاڵێوراوێکی ئەگەری بۆ ئەو پۆستە چوار ساڵە ئاماژەی پێکرا لە ساڵی ٢٠٠٦، زانای سەردانکەر بوو لە [[ڤێلای گێتی|گێتی ڤێلا]]، هەمان ساڵ کە دامەزراوەکە زنجیرە شانۆیەکی کۆن و کۆنی دەستپێکرد و شانۆنامەی سەرەتایی وەرگێڕانی هیپۆلیتۆسی یۆریپیدس بوو (شانۆنامە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.getty.edu/art/exhibitions/enduring_myth/|سەردێڕ=Enduring Myth (Getty Villa Exhibitions) |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.getty.edu}}</ref> کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٩ وەک شاعیری نیشتەجێ و پرۆفیسۆری میوان پەیوەندی بە پرۆگرامی نووسینی داهێنەرانە لە زانکۆی نیویۆرک (NYU) کردووە لەگەڵ هاوسەرەکەی و هاوکارەکەی ڕۆبەرت کۆری، ساڵانە لە زانکۆی نیویۆرک وانە دەڵێتەوە لە پۆلێک لەسەر هونەری هاوکاری، بە ناوی "ئیگۆسیرک".<ref name="NYTM 2013">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Anderson |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html|سەردێڕ=The Inscrutable Brilliance of Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201023213738/https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The New York Times Magazine}}</ref> کارسۆن لە ساڵی ٢٠١٠ تا ٢٠١٦ پرۆفیسۆری گشتی ئەندرۆ دی وایت بووە لە [[زانکۆی کۆرنێل]]،<ref name="Cornell">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180615031244/http://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Program for Andrew D. White Professors-at-Large}}</ref> و شاعیری سەردانیکەری مۆهر بووە لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] (بەرنامەی نووسینی داهێنەرانە) لە ساڵی ٢٠١٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220120041605/https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Stanford: Event Calendar}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ پەیوەندی بە کۆلێژی باردەوە کردووە لە شاری ئاناندەیل ئۆن هادسۆن لە ویلایەتی نیویۆرک وەک نووسەری بەڕێزی سەردانیکەر لە شوێنی نیشتەجێبوون، وانەبێژی خوێندنی کلاسیک و هونەرە نووسراوەکانی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Primoff |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563|سەردێڕ=Bard Press Releases |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200915185155/https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> کارسۆن ڕۆڵی هەمەچەشنتری لە بەشی کۆتایی ژیانی پیشەیی خۆیدا بە "سەردانکردن [هەرچییەک بێت]" وەسف کردووە، و دەیان ساڵەکانی بە فێرکردنی زمانی یۆنانی کۆن بە "خۆشییەکی تەواو" وەسف کردووە.<ref name="NYTM 2013" /> === ڕێزلێنانی بەرچاو === کارسۆن لە ساڵی ٢٠٢٢ وەک نووسەری نێودەوڵەتی کۆمەڵەی شاهانەی ئەدەب هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://rsliterature.org/rsl-international-writers/|سەردێڕ=RSL International Writers - Royal Society of Literature |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240120181559/https://rsliterature.org/rsl-international-writers/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە مانگی ئایاری ٢٠٢٣، وەک سەرۆکی فەخری کۆمەڵەی کلاسیک, ٢٠٢٣–٢٠٢٤ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://classicalassociation.org/governance/council/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230505122741/https://classicalassociation.org/governance/council/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=The Classical Association |زمان=en-US}}</ref> خەڵاتی نێودەوڵەتی ڤیگدیسی پێبەخشرا، کە خەڵاتێکە بۆ بەشدارییە نایابەکانی لە زمان و کولتوورەکانی جیهاندا دەبەخشرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate|سەردێڕ=Anne Carson is the 2023 Vigdís Prize Laureate {{!}} University of Iceland |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240223031201/https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=english.hi.is}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ٢٠٢٦ ی پێبەخشرا "بەهۆی کارە بوێر و داهێنەرەکانی کە لە گفتوگۆیەکی یاریزانانەدا لەگەڵ نەریتی کلاسیکدا، فۆڕمی نوێی بۆ ئەدەبیاتی هاوچەرخ دروستکردووە".<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref><ref name="Youngs-2026">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Youngs |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1j54nepyo|سەردێڕ=Anne Carson: 'Bold and inventive' Canadian poet wins Nobel Prize in Literature |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261008113231/https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1j54nepyo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[BBC News Online|BBC News]]}}</ref> لە بایۆبیبلۆگرافیای هاوڕێی خەڵاتی نۆبڵدا، ئەندەرس ئۆلسۆن سەرۆکی لیژنەکە، یەکخستنی نووسەرانی کلاسیک و مۆدێرن لەلایەن کارسۆنەوە بە ناوەندی دروستکردنی فۆڕمی ئەدەبی نوێ وەسف کرد. ئەو ئاماژەی بە جووتبوونی سیمۆنیدز لەگەڵ پۆڵ سیلان لە ''فیلمی ئابووریی ونبووەکان'' و جووتبوونی توسیدیدس لەگەڵ ڤێرجینیا وۆڵف لە ''فیلمی پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوەدا'' کردووە. هەروەها وەرگێڕانەکانی یۆنانی وەک بەرهەمی ئەدەبی لە مافی خۆیاندا مامەڵەی لەگەڵ دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/bio-bibliography/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == وێژە == === نووسین === کارسۆن وەک کلاسیکناس و وەرگێڕی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]] ڕاهێنراوە، بەڵام نووسینەکەی خۆی بیرۆکە و بابەتەکانی زۆر بوار و فۆرم تێکەڵ دەکات، هەندێکجار لە هەمان کاردا [[پەخشان|نۆسراو]] و [[شیعر]] و [[وتار (وێژە)|وتار]] بەکاردەهێنێت و گفتوگۆکانی نێوان کەسایەتییە ناودارەکانی مۆدێرن و کەسایەتییەکانی کلاسیکە کۆنەکان خەیاڵ دەکات. چاپی یەکەمی هەژدە کتێبی نووسینەکانی کارسۆن (تا ساڵی ٢٠٢١) لەلایەن ئەلفڕێد ئەی نۆپف ، ئاڕاستە نوێیەکان، و چاپخانەی زانکۆی پرینستۆن لە ئەمریکا، لەلایەن بریک بووکس و مەکلیلاند و ستیوارت لە کەنەدا،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/bio-bibliography/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> و لەلایەن بلۆداکس بووکس،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bloodaxebooks.com/ecs/category/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson {{!}} Bloodaxe Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260312141117/https://www.bloodaxebooks.com/ecs/category/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.bloodaxebooks.com}}</ref> جۆناسان کیپ ، ئۆبێرۆن بووکس ، و سیلف ئێدیشنز لە بەریتانیا بڵاوکراونەتەوە.<ref name=":1" /> لە ساڵی ٢٠٢٥ کارسۆن لە بەرنامەی ''The Great Lakes Suite'' دەرکەوت کە ئەلبوومێکی گرووپی ڕۆکی ئیندی کەنەدی Rheostatics ە، چەندین شیعری گێڕایەوە کە ئیلهامیان لە [[دەریاچە گەورەکان]] وەرگرتووە. ==== کار دەکات ==== ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' – یەکەم کتێبی ڕەخنەی کارسۆن، کە لە ساڵی ١٩٨٦ بڵاوکرایەوە – ئیرۆس وەک ئەزموونێکی هاوکاتی چێژ و ئازار دەکۆڵێتەوە کە باشترین نموونەی "گلوکوپیکرۆن"ە، کە وشەیەکی دروستکردنی سافۆیە و "شیرینی تاڵ"ی ناونیشانی کتێبەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Corless-Smith|یەکەم=Martin|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre|سەردێڕ=Anne Carson: Ecstatic Lyre|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Michigan Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٢-٠٥٢٥٣-٠|editor-last=Wilkinson|editor-first=Joshua Marie|editor-link=Joshua Marie Wilkinson|شوێن=Ann Arbor|chapter=Living on the Edge: The Bittersweet Place of Poetry}}</ref> ڕەچاوی ئەوە دەکات کە چۆن سێگۆشەی ئارەزوو لە نووسینەکانی سافۆ و ڕۆماننووسانی یۆنانی کۆن و [[ئەفلاتوون|ئەفلاتوندا]] دەردەکەون.<ref name="Scranton 2014">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Scranton |یەکەم=Roy |بەستەری نووسەر=Roy Scranton |ڕێکەوت=بەھاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Estranged Pain: Anne Carson's ''Red Doc>'' |ناونیشان=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Contemporary Literature |بڵاوکەرەوە=University of Wisconsin Press |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٢٠٢–٢١٤|doi=10.1353/cli.2014.0010 |s2cid=162212718 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> دووبارە کارکردنەوە لە تێزی دکتۆراکەی لە ساڵی ١٩٨١ی ''ئۆدی و ئامۆ ئێرگۆ سوم'' ("ڕقم لێیە و خۆشم دەوێت، بۆیە منم")،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Odi et Amo Ergo Sum|ڕێکەوت=١٩٨١|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|بەستەری نووسەر=Anne Carson}} [Doctoral thesis; under the name Anne Carson Giacomelli]</ref> ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' "بنەمای بڵاوکراوەکانی دواتر داڕشت، [...] بیرۆکەکانی لەسەر ئارەزووی داڕشت کە دەهاتە سەر زاڵبوون بەسەر بەرهەمە شیعرییەکانیدا"،<ref name="LitEncyc" /> و دامەزراندنی "شێوازی نەخشاندنی نووسینەکانی دوای ئەدەبیاتی کلاسیکی یۆنانی".<ref name="Poetry Foundation" /> شیعری ''ئەو وتارە شووشەییە'' ٣٠ لاپەڕەیە. ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' (٢٠٠٠) کۆمەڵەیەکی تێکەڵە لە کورتە شیعر، وتار بەیت، ئیپیتاف ، نۆسینی یادگاری، چاوپێکەوتن، سیناریۆ و وەرگێڕان لە یۆنانی و لاتینی کۆن (لە ئەلکمان ، کاتولوس، سافۆ و ئەوانی تر).<ref name="Poetry Foundation" /> کتێبەکە لەگەڵ نەخشە دامەزراوەکەی کارسۆن لە نووسینی شیعری درێژدا شکا.<ref name="LitEncyc" /> پارچەکان ئاماژەی جۆراوجۆر لەخۆدەگرن بۆ نووسەران، بیرمەندان و هونەرمەندان، چ کلاسیک و چ مۆدێرن، هەروەها بۆ کەسایەتییە مێژوویی، ئینجیلی و ئەفسانەییەکان، لەوانە: ئۆدیپوس، هیکتۆر، [[توسیدید|توسیدیدس]]، لازارۆسی بێتانی، [[ئۆگەستین|ئۆگستین]]، جۆن جەیمس ئۆدوبۆن، [[ئێمیلی دیکینسۆن|ئێمیلی دیکنسۆن]]، ئێدوارد هۆپەر، [[فرانتس کافکا|فرانز کافکا]]، [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]]، گێرترود ستین، [[ڤێرجینیا وولف|ڤێرجینیا وۆڵف]], و دایکی خۆی کە بەم دواییە کۆچی دوایی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.ca/books/24645/men-in-the-off-hours-by-anne-carson/9780676973563/reading-guide|سەردێڕ=Reading Guide from Men in the Off Hours {{!}} Penguin Random House Canada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261012193612/https://www.penguinrandomhouse.ca/books/24645/men-in-the-off-hours-by-anne-carson/9780676973563/reading-guide |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Penguin Random House Canada]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Bedient |یەکەم=Calvin |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٠٠|سەردێڕ=Celebrating Imperfection |ناونیشان=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/00/05/14/reviews/000514.14bedient.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New York Times Book Review]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240821042911/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/00/05/14/reviews/000514.14bedient.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کارسۆن زنجیرەیەک "کورت وتار"ی پێشکەش کرد، یان شیعری کورت فۆرمات لەسەر بابەتگەلێکی جیاواز، لە ناونیشانی [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]] دکتۆرا. پۆلی دەرچووانی ساڵی ٢٠١٢. هەروەها بەشداری لە پڕۆژەی ''شەست و شەش کتێبی'' شانۆی بوش کردووە لە ساڵی ٢٠١١، پارچەیەکی بە ناوی "یەهود: بزنەکە لە نیوەشەودا" نووسیوە کە لەسەر بنەمای نامەی جود لە [[وەشانی پاشا جەیمز|کتێبی پیرۆزی شا جەیمسەوە]] وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Woddis |یەکەم=Carole |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre|سەردێڕ=Sixty-Six Books, Bush Theatre |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916185853/https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The Arts Desk}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sixty-Six Books: 21st Century Writers Speak to the King James Bible|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oberon Books|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٩٤٣-٢٢٧-٦|editor-last=Haydon|editor-first=Christopher|editor-link=Christopher Haydon|شوێن=London|پەڕە=٥٢١|chapter=The Goat at Midnight|editor-last2=Holmes|editor-first2=Rachel|editor-last3=Power|editor-first3=Ben|editor-link3=Ben Power|editor-last4=Rourke|editor-first4=Josie|editor-link4=Josie Rourke}}</ref> ==== پرسگە ==== یەکەم کتێبی شیعری کارسۆن – ''کانیکولا دی ئانا'' لە ساڵی ١٩٨٤ – یەکەم خەڵاتی ئەدەبی خۆی بەدەستهێنا: خەڵاتی ''پێداچوونەوەی چارەکی بە ئەدەبدا'' بێتی کۆلادەی.<ref name="Jaget">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Jaget |journal=Chicago Review |بەرگ=٤٢|issue=2 |پەڕەکان=٣٨–٤١|doi=10.2307/25304108 |jstor=25304108}}</ref> ستایشی یەکەم کتێبی وتارەکانی، ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' ، لە پانزە ساڵی دوای بڵاوبوونەوەی لە ساڵی ١٩٨٦ گەشەی کرد: کتێبەکە "سەرەتا کۆمەڵگەی کلاسیکەکانی سەرسام کرد وەک بەرهەمێکی زانستی یۆنانی؛ پاشان کۆمەڵگەی ناخەیاڵی سەرسام کرد وەک گەڕانەوەیەکی ئیلهامبەخش بۆ وتارەکانی بنەمای لیریکی کە جارێک لەلایەن سێنێکا ، [[میشێل دێ مۆنتێن|مۆنتاین]]، و [[ڕاڵف واڵدۆ ئێمەرسۆن|ئیمێرسۆن]] بەرهەم هێنران؛ و دواتر، و تەنها پاشان، لە قووڵایی ساڵانی نەوەدەکاندا، وەک 'ئەدەب' بڵاوکرایەوە و بۆ بینەرێکی تەواو نوێ دیزاینکرایەوە، دواجار شاعیرانی سەرسوڕهێنەر کرد."<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=D'Agata |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John D'Agata |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Review: Men in the Off Hours |ناونیشان=http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Boston Review |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190905142930/http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە وەرچەرخانی هەزارەدا، ''ئیرۆسی شیرینی تاڵیش'' هاتبووە ناو هۆشیاری جەماوەرییەوە، دەنگی دا بە لیستی خوێنەری کتێبخانەی مۆدێرن لە ساڵی ١٩٩٩ بۆ ١٠٠ باشترین کتێبی ناخەیاڵی سەدەی بیستەم،<ref name="Modern Library">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction|سەردێڕ=The Modern Library – Random House Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120306013605/http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> و لە ئەڵقەیەکی ٢٠٠٤ی زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی ''The L Word'' باسی کرد (لەگەڵ ''ژیاننامەی سوور'' ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=O'Rourke |یەکەم=Meghan |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٠٤|ناونیشان=https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html|سەردێڕ=Hermetic Hotties |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210130025003/https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Slate}}</ref> هەروەها ناساندنی پێشوەختە بۆ کارەکانی لە خەڵاتی فیدراسیۆنی نووسەرانی کیوبیکەوە هات (کە بە "QSPELL" تا ساڵی ١٩٩٨ ناسرابوو)، کە لە ساڵی ١٩٩٣دا کارسۆنیان خستە لیستی کورتەوە بۆ ''کورتە قسەکان'' پێش ئەوەی سێ جار لە نێوان ساڵانی ١٩٩٦ و ٢٠٠١دا ئەو شەرەفەی پێ ببەخشێت (بۆ ''شووشە، ئیرۆنی و خودا'', ''ژیاننامەی سوور'', و ''جوانی مێردەکە'' ). بڵاوکراوە سەرەتاییەکانی کارسۆن بووە هۆی ئەوەی کە لە لیستی کورتدا بۆ خەڵاتی گەشتی ساڵی ١٩٩٤ بۆ "پەراوێزی ئاو"، و خەڵاتی ئەدەبی لانان لە ساڵی ١٩٩٦ بۆ شیعر، و خەڵاتی پاشکارتی ساڵی ١٩٩٧ی بۆ شیعری "جاگێت" هێنا.<ref name="Meyer Pushcart">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=٢١١|chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Jaget" /> لە ساڵی ١٩٩٧، کارسۆن زەمالەی سەنتەری ڕۆکفێلەر بێلاجیۆی پێبەخشرا، دواتر زەمالەی گوگنهایم بۆ شیعر لە ساڵی ١٩٩٨، و زەمالەی ماکئارسەر (بە شێوەیەکی گشتی بە "بەخشینی نابغە" ناسراوە) لە ساڵی ٢٠٠٠. کارسۆن سێ جار لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی بازنەی نیشتمانی ڕەخنەگرانی کتێب : بۆ ''ژیاننامەی سوور'' لە ساڵی ١٩٩٨، ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' لە ساڵی ٢٠٠٠، و ''نۆکس'' لە ساڵی ٢٠١٠. ئەمەش وایکردووە کە ئەو و [[ئالیس مونرۆ|ئەلیس مونرۆ]] یەکەم دوو کەسی غەیرە ئەمریکی بن کە پاڵێوراو بن دوای ئەوەی خەڵاتەکە لە ساڵی ١٩٩٨دا جیهانی بوو. <ref name="Poetry Foundation" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Wolfe |یەکەم=Linda |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/|سەردێڕ=Remembering Alice Munro’s National Book Critics Circle Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200924104757/https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها لە ساڵی ١٩٩٨دا لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی پێشەوە بۆ ''فیلمی شووشە و خودا'' کە یەکەم کتێبی شیعری بوو کە لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٩ و ٢٠١٣دا چوار جار لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی تی ئێس ئێلیۆت ، کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠١دا بۆ ''فیلمی جوانی مێردەکە'' سەرکەوتنی بەدەستهێنا (سێیەمین جار لەسەریەک پاڵێوراو بوو)، ئەمەش وایکرد یەکەم ژن بێت کە ئەم خەڵاتەی پێبەخشرا. کارسۆن یەکەم شاعیر بوو کە خەڵاتی شیعری گریفینی پێبەخشرا (بۆ ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' لە ساڵی ٢٠٠١)، و یەکەم شاعیر بوو کە بۆ جاری دووەم خەڵاتەکەی بەدەستهێنا (بۆ ''Red Doc&amp;gt;'' لە ساڵی ٢٠١٣). هەروەها دادوەر بووە بۆ خەڵاتی شیعری گریفین لە ساڵی ٢٠١٠. کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٥ وەک ئەندامی ڕێکخراوی کەنەدا دەستنیشانکرا، لە ڕاگەیاندنەکەدا بە "دەنگێکی تاکەکەسی لە ئەدەبیاتی وڵاتەکەماندا" وەسفکرا. لە ساڵی ٢٠١٢ لەلایەن [[زانکۆی تۆرۆنتۆ|زانکۆی تۆرۆنتۆوە]] بڕوانامەی فەخری پێبەخشرا. هەروەها دکتۆرای فەخری لە ساڵی ٢٠١٤ لە زانکۆی سانت ئەندرۆس وەرگرتووە، لەوێ لە ساڵانی ١٩٧٥-١٩٧٦ لە زانکۆی کینێس دۆڤەر بۆ بڕوانامەی دبلۆم خوێندوویەتی. لە ساڵی ٢٠١٨، کارسۆن لە لیستی درێژدا بوو بۆ وەرگرتنی خەڵاتی یەکجارەکی ئەکادیمیای نوێ لە ئەدەب, کە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی نۆبڵی دواخراو لە ساڵی ٢٠١٨ دامەزرا. لە ساڵی ٢٠٢٠ خەڵاتی شازادەی ئەستوریاس بۆ ئەدەبیات پێبەخشرا، لیژنەی دادوەری ئاماژەیان بەوەدا کە "ئەو ئاستانەی چڕی و پێگەی فیکری بەدەستهێناوە کە لە ڕیزی دیارترین نووسەرانی ئێستای دادەنێت". لە ساڵی ٢٠٢١، کارسۆن خەڵاتی PEN/Nabokov بۆ دەستکەوت لە ئەدەبیاتی نێودەوڵەتی بەدەستهێنا، ڕێز لە جەستەیەکی کارەکان گرت کە بە "ڕەسەنایەتی بەردەوام و پیشەسازی تەواو" دیاریکرابوون، <ref name="PEN2021">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/|سەردێڕ=Announcing the 2021 PEN America Literary Awards Career Achievement Winners |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414040744/https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> و خەڵاتی حاکمی گشتی ساڵی ٢٠٢٠ی بۆ شیعری زمانی ئینگلیزی بۆ ''نۆرما جین بەیکەر لە ترۆی'' وەرگرت، خەڵاتێک کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠١دا لە لیستی کورتدا بوو (بۆ ''پیاوان لە... کاتەکانی کارکردن'' ). کتێبەکەی لە ساڵی ٢٠٢٤ بە ''ناوی نۆرمای هەڵە'' ، لە لیستی درێژدا بوو بۆ خەڵاتی نیشتمانی کتێب بۆ شیعر . <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The 2024 National Book Awards Longlist |ناونیشان=https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=The New Yorker |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260517212313/https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> هەروەها کارسۆن بووەتە بابەتی دوو بەرگی دەستکاریکراو : ''ئان کارسۆن: ئێکستاتیک لیر'', لەلایەن جوشوا ماری ویلکینسنەوە سەرپەرشتی کراوە و لەلایەن چاپخانەی زانکۆی میشیگان لە ساڵی ٢٠١٥ بڵاوکراوەتەوە، کە تایبەتە بە فراوانی بەرهەمەکانی؛ <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre|سەردێڕ=Anne Carson: Ecstatic Lyre|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Michigan Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٢-٠٥٢٥٣-٠|editor-last=Wilkinson|editor-first=Joshua Marie|editor-link=Joshua Marie Wilkinson|شوێن=Ann Arbor}}</ref> و ''ئان کارسۆن/ ئەنتیکیتی'' ( sic )، کە لەلایەن لۆرا یانسنەوە سەرپەرشتی کراوە و لەلایەن [[بڵاوکەرەوەی بڵومزبری|بلومسبێری]] لە ساڵی ٢٠٢١دا بڵاوکراوەتەوە، کە بەدواداچوون بۆ کلاسیکگەرایی کارسۆن دەکات کە لە شیعر و وەرگێڕان و وتار و هونەری بینراودا سەرهەڵدەدات. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/|سەردێڕ=Anne Carson/ Antiquity|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٣٥٠-١٧٤٧٥-٧|editor-last=Jansen|editor-first=Laura|شوێن=New York|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211007092150/https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٣، مۆنۆگرافیای ''ڕەخنەگرانە'' لەسەر کارەکانی کارسۆن لەلایەن ئەلیزابێس سارا کۆڵزەوە، لەلایەن [[چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد|چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆردەوە]] بڵاوکرایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Coles|یەکەم=Elizabeth Sarah|ناونیشان=https://global.oup.com/academic/product/anne-carson-9780197813331?lang=en&cc=gb#|سەردێڕ=Anne Carson: The Glass Essayist|ڕێکەوت=٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩٧-٨١٣٣٣-١|شوێن=Oxford and New York|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠٢٤ خەڵاتی پێگاسۆسی دامەزراوەی شیعر بۆ ڕەخنەی شیعری پێبەخشرا <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.poetryfoundation.org/awards/criticism-award|سەردێڕ=Pegasus Award for Poetry Criticism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260926125940/https://www.poetryfoundation.org/awards/criticism-award |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=The Poetry Foundation |زمان=en}}</ref> === وەرگێڕان === کارسۆن وەرگێڕانی دە کارەساتی یۆنانی کۆنی بڵاوکردۆتەوە – یەکێکیان لەلایەن [[ئەسخیلیۆس|ئیشیلۆس]] ( ''ئاگامێمنۆن'' )، <ref name="Oresteia">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=An Oresteia|ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Farrar, Straus and Giroux]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٥٤٧-٩١٦-٦|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> دوویان لەلایەن [[سۆفۆکلێس]] ( ''ئەنتیگۆن'' ، ''ئێلکترا'' )، <ref name="Electra">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sophocles, Electra|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٤٩٦٠-٢|شوێن=Oxford & New York}}</ref> <ref name="Antigone">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sophokles, Antigone|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Oberon Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٣١٩-٨١٠-٨|شوێن=London}}</ref> و حەوتیان لەلایەن [[یوریپیدیس|یۆریپیدسەوە]] ( ''ئەلسێستیس'' ، ''هێکوبا'' ، ''هێراکلیس'' ، ''هیپۆلیتۆس'' ، ''ئیفیجینیا لە تاوریس'' ، ''ئۆرێستێس'' ، و ''باچای'' ) <ref name="Grief">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Grief Lessons: Four Plays by Euripides|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[The New York Review of Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٠١٧-١٨٠-٦|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> <ref name="Iphigenia">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Euripides, Iphigenia Among the Taurians|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[The University of Chicago Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٢٠٣٦٢-١|شوێن=Chicago & London|author-mask=1}}</ref> <ref name="Bakkhai">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Euripides, Bakkhai|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Oberon Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٣١٩-٩١٥-٠|شوێن=London|author-mask=1}}</ref> – هەروەها شیعری [[سافۆ]] بە زمانی ئینگلیزی. <ref name="Winter">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=If Not, Winter: Fragments of Sappho|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=[[Alfred A. Knopf]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٧٥-٤١٠٦٧-٣|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> وەرگێڕانەکانی کارسۆن لەلایەن ئەلفڕێد ئەی نۆپف ، <ref name="Winter" /> فارار، ستراوس و جیرۆکس ، <ref name="Oresteia" /> <nowiki><i id="mwApI">پێداچوونەوەی کتێبەکانی نیویۆرک</i></nowiki> ، <ref name="Grief" /> و چاپخانەی زانکۆی شیکاگۆ لە ئەمریکا، <ref name="Iphigenia" /> و لەلایەن کتێبەکانی ئۆبێرۆن و [[چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد]] لە بەریتانیا بڵاوکراونەتەوە. <ref name="Electra" /> <ref name="Antigone" /> <ref name="Bakkhai" /> کارسۆن لە مانگی ئابی ١٩٨٦ تا ئابی ١٩٨٧ زانای ڕۆکفێلەر بووە لە شەقامی ٩٢ی ی (سیتی نیویۆرک)، لەوێ کار لەسەر وەرگێڕانی کتێبی ''ئەلیکترای'' سۆفۆکلێس کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=١٩٢|chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٠١ <ref name="Electra" /> بڵاوکرایەوە و لە کتێبەکەیدا لە ساڵی ٢٠٠٩دا جێگیرکرا ''An Oresteia'', <ref name="Oresteia" /> کە لە ساڵی ٢٠١٠ خەڵاتی PEN بۆ شیعر لە وەرگێڕاندا بەدەستهێنا. ''فیلمی'' ''An Oresteia'' لە نیویۆرک لەلایەن کۆمپانیای کلاسیک ستەیج ''لە'' ''ساڵی'' ٢٠٠٩ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/|سەردێڕ=An Oresteia : Classic Stage Company |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001120844/https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٧دا هاوڕێی ئانا-ماریا کێلن بووە لە ئەکادیمیای ئەمریکی لە بەرلین ، لەوێ کار لەسەر وەرگێڕانی شانۆنامەی یۆنانی کۆن ''Prometheus Bound'' (کە دەگەڕێتەوە بۆ Aeschylus)، کە بەشێکی شانۆنامەکە لە ساڵی ٢٠١٠ <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Prometheus Bound: An Excerpt from the Play by Aischylos |journal=The Wolf |issue=23 |پەڕەکان=٦–٧}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥ بەرهەمێکی فیلمی ''ئەنتیگۆن'' <ref name="Antigone" /> ی کارسۆن لە دەرهێنانی ئیڤۆ ڤان هۆڤ و ڕۆڵی جولیەت بینۆش لە ساڵی ٢٠١٥ لە لێس شاترس دی لا ڤیل دی لۆکسمبۆرگ کرایەوە پێش ئەوەی گەشت بکات بۆ شارەکانی ئەوروپا و ئەمریکا، لەوانە لەندەن ( [[ناوەندی باربیکان|سەنتەری باربیکان]] )، نیویۆرک ( BAM ) و پاریس ( تیاتر دی لا ڤیل ). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tga.nl/en/productions/antigone |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200805213447/https://tga.nl/en/productions/antigone |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> == ژیانی کەسی == کارسۆن بەوە ناسراوە کە زۆر پارێزگاری لە ژیانی تایبەتی خۆی دەکات، و خوێندنەوەی ژیاننامەیی بۆ نووسینەکانی بێهیوا دەکات.<ref name="Willard 2011">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Willard|یەکەم=Thomas|ناونیشان=https://www.academia.edu/490379|سەردێڕ=Critical Survey of Poetry: British, Irish and Commonwealth Poets|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Salem Press|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٧٦٥-٧٥٥-٩|editor-last=Canfield Reisman|editor-first=Rosemary M.|شوێن=Pasadena, California|پەڕەکان=٢٢٥–٢٢٨|chapter=Anne Carson|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220517000614/https://www.academia.edu/490379|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار زانیارییەکان دەربارەی ئەو لە بڵاوکراوەکاندا سنووردار دەبن بەم دەستەواژەیە: "ئان کارسۆن لە کەنەدا لەدایکبووە و بۆ بژێوی ژیانی فێری زمانی یۆنانی کۆن دەکات". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Short Talks|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Brick Books Classics|ژپنک=٩٧٨-١-٧٧١٣١-٣٤٢-١|شوێن=London, Ontario|author-mask=1}}</ref> لە کاتێکدا شاعیرێکی دانپێدانراو نییە، بەڵام کارەکانی بە کەسایەتی دادەنرێت. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن ڕایگەیاندووە کە لە کارەکانیدا ژیانی خۆی بە شێوەیەکی دیموکراسی بەکاردەهێنێت وەک تەنها کۆمەڵێک ڕاستی لەنێو ئەوانی دیکەی جیهاندا.<ref name="D'Agata 1997">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=D'Agata |یەکەم٢=John |بەستەری نووسەر٢=John D'Agata |ڕێکەوت=ھاوینی ١٩٩٧|سەردێڕ=A ___ with Anne Carson |journal=The Iowa Review |بەرگ=٢٧|issue=2 |پەڕەکان=١–٢٢|doi=10.17077/0021-065X.4868 |doi-access=free}}</ref> یەکەم هاوسەرگیری کارسۆن کە لەو ماوەیەدا ناوی بنەماڵەی جیاکۆمێلی بەکارهێناوە، هەشت ساڵ بەردەوام بووە و لە ساڵی ١٩٨٠ کۆتایی هاتووە.<ref name="LitEncyc" /> ئەم یەکێتییە، و پاشهاتەکانی، وەک سەرچاوەیەک بۆ "جۆرەکانی ئاو" (کە لە ''پلاینواتەر'' کۆکراوەتەوە)، و بۆ ''جوانی مێردەکە'' ئیدیعا کراوە. کارسۆن پشتڕاستی کردووەتەوە کە هاوسەری یەکەمی دەفتەرەکانی بردووە کاتێک جیابوونەوەیان (وەک ئەوەی بەسەر پاڵەوانی ''فیلمی جوانی مێردەکەدا'' هاتووە)، هەرچەندە دواتر گەڕاندووەتەوە.<ref name="Wachtel 2012">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=Wachtel |یەکەم٢=Eleanor |ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠١٢|سەردێڕ=An Interview with Anne Carson |ناونیشان=https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Brick: A Literary Journal |issue=89 |پەڕەکان=٢٩–٤٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170908224945/https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> ڕۆبێرت باوکی کارسۆن تووشی [[نەخۆشیی ئەلزەھایمەر|نەخۆشی ئەلزەهایمەر]] بوو. شیعرەکانی " وتارەکەی شووشە " لە ساڵی ١٩٩٤ و "ئەنترۆپۆلۆژیای ئاو" (کە لە ''پلاینواتەر'' کۆکراوەتەوە) باس لە دابەزینی دەروونی و جەستەیی ئەو بەهۆی نەخۆشییەکە دەکەن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://lareviewofbooks.org/article/siken-carson-poets-language-memory-loss-parkinsons-stroke/|سەردێڕ=Bright, Built World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260923223608/https://lareviewofbooks.org/article/siken-carson-poets-language-memory-loss-parkinsons-stroke/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Los Angeles Review of Books |زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ebsco.com/|سەردێڕ=EBSCO - Research Databases, EBooks, Discovery Service |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190513020008/https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[EBSCOHost]] |زمان=en}}</ref> مارگریت دایکی کارسۆن (١٩١٣-١٩٩٧) لە کاتی نووسینی کتێبی ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوەدا'' کۆچی دوایی کرد. کارسۆن بە پارچە نۆسینی "پاشانە بۆ کاتە ئاساییەکان" کۆمەڵەکەی داخست، بە بەکارهێنانی دەستەواژەی بڕاو لە ڕۆژنامە و دەستنووسەکانی [[ڤێرجینیا وولف|ڤێرجینیا وۆڵف]] بۆ ئەوەی ئیپیتافێکی بۆ دروست بکات. <ref name="LitEncyc" /> ''Red Doc&amp;gt;'' وەک دووەم ئیلێژی بۆ مردنی دایکی خوێندراوەتەوە. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن دایکی بە خۆشەویستی ژیانی خۆی وەسف کردووە. <ref name="Wachtel 2012" /> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Decreation: Poetry, Essays, Opera|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Vintage Books|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٠٠-٧٨٩٠-٥|شوێن=New York|پەڕە=٥|chapter=Lines}}</ref> مایکل برای کارسۆن لە ساڵی ١٩٧٨ بەهۆی بازرگانیکردن بە ماددە هۆشبەرەکانەوە دەستگیرکرا. بە بازدان بە کەفالەت، کەنەدا هەڵهات و ئەویش جارێکی تر نەیبینیتەوە. <ref name="Wachtel 2012" /> کارسۆن لە فیلمی "پەراوێزی ئاو: وتارێک لەسەر مەلەکردن لەلایەن براکەمەوە" (لە ''کتێبی Plainwater'' کۆکراوەتەوە) کە وەک جۆرێک لە بیرەوەری نووسراوە، مامەڵەی لەگەڵ دیارنەمانی براکەی کردووە. <ref name="Willard 2011" /> لە ساڵی ٢٠٠٠ تەلەفۆنی بۆ کرد و ڕێککەوتنیان کرد لە کۆپنهاگن کە ئەو لێی دەژیا، یەکتر ببینن، بەڵام پێش ئەوەی پەیوەندییان پێوە بکاتەوە گیانی لەدەستدا. ''نۆکس'' ، ئیپیتافێکە کە کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ براکەی دروستی کردووە و لە ساڵی ٢٠١٠ بڵاوکراوەتەوە، بە ڕوونیترین بەرهەمی کەسیی خۆی وەسف کراوە. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن هاوسەرگیری لەگەڵ هونەرمەند ڕۆبەرت کۆری کردووە، کە لە [[ئان ئاربەر|شاری ئان ئاربۆر]] ناسیویەتی لەکاتی وانەوتنەوە لە [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] . <ref name="NYTM 2013" /> ئەو کاری بە "کەسێکی هاوکار-مێردم" وەسف کردووە. <ref name="Cove Park" /> ئەو پڕۆژانەی کە پێکەوە کاریان لەسەر کردووە بریتین لە دیزاینی کتێب و نمایشی بۆ ''نۆکس'' و ''ئەنتیگۆنیک'' . هەروەها کارسۆن لە کاتی پرۆسەی داهێنەرانەیاندا بە "هەڕەمەکیکەر" ئاماژە بە کۆری دەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=Currie |یەکەم٢=Robert |دوایین٣=Berkobien |یەکەم٣=Megan |author-mask=1 |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Asymptote}}</ref> لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٢دا، کارسۆن و کۆری ڕەگەزنامەی ئایسلەندییان پێدرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|trans-title=Law on Granting Citizenship |ناونیشان=https://www.althingi.is/altext/pdf/152/s/0893.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=althingi.is |زمان=is}}</ref> لە وتارێکدا لە ڕۆژنامەی ''لەندەن ڕیڤیو بۆ کتێبەکان'' لە مانگی ئابی ٢٠٢٤، کارسۆن ئاشکرای کردووە کە تووشی [[پارکینسۆن|نەخۆشی پارکینسۆن]] بووە. == لیستی خەڵات وفێلۆشیپ == {{col-begin-small}} {{col-break}} === خەڵاتی براوە === *١٩٨٤: خەڵاتی بێتی کۆڵەدی <ref name="Meyer Colladay">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Meyer |یەکەم١=Paul |سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto |شوێن=Toronto |پەڕە=٢|chapter=Foreword |ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *١٩٩٦: خەڵاتی ئەدەبیی لەنەن بۆ شیعر for Poetry<ref name="Lannan Award">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: 1996 Lannan Literary Award for Poetry |ناونیشان=https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |وێبگە=Lannan Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001080055/https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *١٩٩٦: خەڵاتی ئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر *١٩٩٧: خەڵاتی پوشکارت <ref name="Meyer Pushcart" /> *١٩٩٨: خەڵاتیئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر *٢٠٠١: خەڵاتی گریفین بۆ شیعر<ref name="Griffin 2001">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2001 |ناونیشان=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |وێبگە=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200405122314/http://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتی تۆماس ستێرنز ئیلیۆت<ref name="Eliot 2001">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About the T. S. Eliot Prize: List of Previous Winners |ناونیشان=https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |بڵاوکەرەوە=T. S. Eliot Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200930145428/https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتی کتێبی Los Angeles Times بۆ شیعر <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Guccione |یەکەم١=Jean |سەردێڕ=10 Authors Honored With Times Book Prizes |ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-apr-28-me-awards28-story.html |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|agency=Los Angeles Times |ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٢}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتیئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر *٢٠١٠: خەڵاتی PEN بۆ شیعری <ref name="PEN Oresteia">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2010 PEN Award for Poetry in Translation |ناونیشان=https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |بڵاوکەرەوە=PEN America |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200621170341/https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٢: خەڵاتی کریتیکۆس (خەڵاتی ئەدەبیی یۆنانی لەندەن)<ref name="Criticos 2012">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 2012 Prize |ناونیشان=http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |بڵاوکەرەوە=The London Hellenic Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201230035928/http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٤: خەڵاتی گریفین بۆ شیعر Doc>]]'' (براوەی بەشی کەنەدی)<ref name="Griffin 2014">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2014 |ناونیشان=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |وێبگە=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200921154113/https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٦: خەڵاتی گەورەی ئەدەبیی نێودەوڵەتی بلو مەترۆپۆلیس بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتنی ژیانی ئەدەبی <ref name="Blue Met 2016">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson wins 2016 Blue Metropolis Literary Grand Prix |ناونیشان=http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |وێبگە=Azure Scratchings |بڵاوکەرەوە=Blue Metropolis Literary Festival & Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725054842/http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٩: خەڵاتی شیعری نێودەوڵەتی مانوێل ئاکونیا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Anne Carson gana el Premio Internacional Manuel Acuña 2019 |ناونیشان=https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ئیش=Aristegui Noticias |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|زمان=es |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200301201614/https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ٢٠٢٠: خەڵاتی شاژنەی ئاستووریاس بۆ ئەدەبیات *٢٠٢٠: خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعری ئینگلیزی<ref name="ggaward" /> *٢٠٢١: خەڵاتی PEN/Nabokov بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتن لە ئەدەبیاتی نێودەوڵەتی <ref name="PEN2021" /> *٢٠٢٥: خەڵاتی هەدادا لە گۆڤاری The Paris Review بۆ سەرکەوتنی ژیانی ئەدەبی *٢٠٢٥: خەڵاتی ئەدەبیی نێودەوڵەتی زبیگنیێڤ هێربێرت <ref name="Herbert 2025">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bn.org.pl/en/news/5700-anne-carson-receives-the-2025-zbigniew-herbert-international-literary-award.html |سەردێڕ=Anne Carson receives the 2025 Zbigniew Herbert International Literary Award |ئیش=Biblioteka Narodowa (National Library) |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> *٢٠٢٦: خەڵاتی نۆبێڵی ئەدەبیات.<ref name="NobelPrize.org"/> === پاڵێوراو === * ١٩٩٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی QSPELL – خەڵاتی A. M. Klein بۆ شیعر، بۆ Short Talks. * ١٩٩٤: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی Journey بۆ «Water Margins». * ١٩٩٨: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی Forward بۆ شیعر، بۆ Glass, Irony and God. * ١٩٩٨: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Autobiography of Red. * ١٩٩٩: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Autobiography of Red. * ٢٠٠٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠١: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعر، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠٢: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری لێنۆر مارشاڵ، بۆ The Beauty of the Husband. * ٢٠١٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Nox. * ٢٠١٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Red Doc. * ٢٠١٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی خەیمەی سووری Kitschies (باشترین ڕۆمان)، بۆ Red Doc>. * ٢٠١٤: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی فۆلیۆ، بۆ Red Doc>. * ٢٠١٨: ناوی لە لیستی درێژی خەڵاتی ئەدەبیاتی ئەکادیمیای نوێدا هات. * ٢٠٢٢: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعر، بۆ H of H Playbook. {{col-break}} === فێلۆشیپ === * ١٩٩٧: فێلۆشیپی ناوەندی بێلاجیۆی بنکەی ڕۆکفێلەر * ١٩٩٨: فێلۆشیپی گوگنهایم بۆ شیعر * ٢٠٠٠: فێلۆشیپی مەکئارتەر * ٢٠٠٧: فێلۆشیپی ئانا ماریا کێلەن، ئەکادیمیای ئەمریکایی لە بەرلین * ٢٠١١: فێلۆشیپی موریێل سپارک، کریەیتڤ سکۆتلەند / کۆڤ پارک * ٢٠١٨: فێلۆشیپی ئینگا مارێن ئۆتۆ، ناوەندی وۆتەرمیل <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson (In Residence: Inga Maren Otto Fellow) |ناونیشان=https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |وێبگە=The Watermill Center |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200518212713/https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ئەکادیمی === * ١٩٨٦–١٩٨٧: زانای میوانی بنکەی ڕۆکفێلەر لە ناوەندی 92nd Street Y لە نیویۆرک. * ٢٠١٢: پێدانی پلەی ئەکادیمیی ڕێزلێنان لەلایەن زانکۆی تۆرۆنتۆ. * ٢٠١٤: پێدانی پلەی ئەکادیمیی ڕێزلێنان (دکتۆرای ئەدەبیات) لەلایەن زانکۆی سانت ئەندرۆز.<ref name="U of St A honour">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Sweetman |یەکەم١=Rebecca |بەستەری نووسەر١=Rebecca Sweetman |سەردێڕ=Laureation address: Anne Carson |ناونیشان=https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |بڵاوکەرەوە=University of St Andrews |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210617232125/https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === هی تر === *١٩٩٩: ئەندامی ڕێزلێنراوی نێودەوڵەتی ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ هونەر و زانست. * ١٩٩٩: کتێبخانەی مۆدێرن؛ لە لیستی ١٠٠ کتێبی باشترین نان‌فیکشن (بە پێی هەڵبژاردەی خوێنەران) بۆ Eros the Bittersweet. * ٢٠٠٠: کتێبی Men in the Off Hours لە لیستی کتێبە دیارەکانی ساڵی The New York Times. * ٢٠٠٥: ئەندامی ڕێکخراوی نیشتمانیی کەنەدا (Order of Canada). * ٢٠١٠: دادوەری خەڵاتی گریفین بۆ شیعر. * ٢٠١١: ئەندامی ڕێزلێنراوی بیانی ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ هونەر و ئەدەبیات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Members: Anne Carson |ناونیشان=https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |بڵاوکەرەوە=American Academy of Arts and Letters |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220818174058/https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{col-end}}   == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * [https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson Poetry Foundation biography] * [https://poets.org/poet/anne-carson Academy of American Poets biography] * [https://web.archive.org/web/20240902191227/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson ''The Canadian Encyclopedia'' biography] * [https://www.theparisreview.org/interviews/5420/the-art-of-poetry-no-88-anne-carson ''The Paris Review'' interview] by Will Aitken (2004) * [https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ ''Brick'' interview] by Eleanor Wachtel (2012) * [https://www.publicbooks.org/cant-stop-screaming/ Commentary on ''Antigonick''] by Judith Butler (2012) * [https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson The Chat with GG's Literature Award Winner Anne Carson] {{بەستەری مردوو|url=https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }} ''49th Shelf'' (2021) {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Anne Carson}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ژن|شیعر|نووسین|کەنەدا}} [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی لەرزینی دەماریان ھەیە]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئێلیۆت]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی]] [[پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م]] [[پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] swb3ccrnqaz74k0k25j6n2jfcgkes7c 1698703 1698702 2026-11-01T11:32:54Z Shaween 18477 /* لیستی خەڵات وفێلۆشیپ */ 1698703 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''ئان پاتریشیا کارسۆن''' لەدایکبووی ٢١ی حوزەیرانی ١٩٥٠<ref name="Morra-2014">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Morra |یەکەم=Linda |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230512193058/http://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[The Canadian Encyclopedia]]}}</ref> ئەکادیمیست و نووسەری کەنەدییە. لە شاری تۆرۆنتۆ لەدایکبووە، دەرچووی [[زانکۆی تۆرۆنتۆ|زانکۆی تۆرۆنتۆیە]] و لە ساڵی ١٩٧٩ەوە بووەتە پرۆفیسۆر و وانەبێژ لە چەندین زانکۆ. بە درێژایی ژیانی پیشەیی وانەبێژی کلاسیک و [[ئەدەبی بەراوردکاری|ئەدەبیاتی بەراوردکاری]] و نووسینی داهێنەرانە بووە. لە زانکۆی کالگاری و [[زانکۆی پرینستۆن]] و زانکۆی ئیمۆری و [[زانکۆی مەکگیل]] و [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] و زانکۆی نیویۆرک وانەبێژ بووە. کارسۆن زیاتر لە بیست کتێبی نووسیوە، لەنێویاندا کۆمەڵە وتار و شیعر، هەروەها وەرگێڕانی کارەساتە کۆنەکانی یۆنانی. خەڵاتی زەمالەی گوگنهایم و ماکئارسەری پێبەخشراوە، خەڵاتی ئەدەبی لانان و دوو خەڵاتی شیعری گریفین و خەڵاتی تی ئێس ئێلیۆت و خەڵاتی شازادەی ئەستوریاس و خەڵاتی حاکمی گشتی بۆ شیعری زمانی ئینگلیزی و خەڵاتی پێن/نابۆکۆڤی بەدەستهێناوە و لە ساڵی ٢٠٠٥دا وەک ئەندامی ڕێکخراوی کەنەدا بۆی دەستنیشانکراوە بەشداریکردن لە نامەکانی کەنەدی.<ref name="Youngs-2026" /> لە ساڵی 2026 [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|خەڵاتی نۆبێڵی ئەدەبیاتی]] پێبەخشرا.<ref name="NobelPrize.org" /> == ژیاننامە == === ژیانی سەرەتایی و پەروەردە === ئان کارسۆن لە ٢١ی حوزەیرانی ١٩٥٠ لە [[تۆرۆنتۆ|شاری تۆرۆنتۆی]] کەنەدا لەدایکبووە.<ref name="Morra-2014" /> باوکی بانکدار بووە و لە ژمارەیەک شارۆچکە بچووکەکانی کەنەدا گەورە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson|سەردێڕ=Anne Carson {{!}} 2026 Nobel Prize in Literature, Poems, Autobiography of Red, Norma Jeane Baker of Troy, Eros the Bittersweet, Books, & Awards {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220702210552/https://www.britannica.com/biography/Anne-Carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٥ لە کاتێکدا لە شاری ستۆنی کریک لە ئۆنتاریۆ دەژیا، وەشانێکی دوو زمانەیی بەرهەمەکانی [[سافۆ|سافۆی]] دۆزیەوە، کە لەلایەن ویلیس بارنستۆنەوە دەستکاری و وەرگێڕانی بۆ کراوە، لە مۆڵێکی [[ھامڵتن|هامیلتۆن]]، ئەمەش بووە هۆی ئەوەی خولیای وەرگێڕانی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]]. لە قوتابخانەی ناوەندی کاسۆلیکی بیشۆپ ڕایان, لەلایەن مامۆستای لاتینییەوە بە شێوەیەکی خۆبەخشانە لە کاتی نانخواردنی نیوەڕۆدا وانە دەوترێتەوە.<ref name="LitEncyc">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Rae |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠١|ناونیشان=https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916195706/https://www.litencyc.com/php/speople.php?rec=true&UID=758 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The Literary Encyclopedia}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٨ کارسۆن ناوی خۆی تۆمار کرد لە کۆلێژی سانت مایکل لە [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]]، بەڵام بێزار بوو بەهۆی ئەو کۆرسە ناچاریانەی کە پێویست بوون بۆ بڕوانامەی هونەری وەک خولێکی ئیجباری لەسەر [[جۆن میلتۆن|جۆن میڵتۆن]].<ref name="LitEncyc" /><ref name=":2" /> دوو جار وازی لە خوێندن هێنا، لە کۆتایی ساڵی یەکەم و دووەمدا، لەبری ئەوە هەڵبژارد بۆ ماوەیەکی کورت لە هونەری گرافیکدا کار بکات.<ref name="LitEncyc" /> لە کۆتاییدا گەڕایەوە بۆ زانکۆی تۆرۆنتۆ و لەوێ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە هونەر لە ساڵی ١٩٧٤ و ماستەر لە هونەر لە کلاسیکەکان لە ساڵی ١٩٧٥ و دکتۆرای بەدەستهێنا. لە کلاسیکەکاندا لە ساڵی ١٩٨١.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bresge |یەکەم=Adina |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.utoronto.ca/news/anne-carson-wins-nobel-prize|سەردێڕ=Anne Carson wins Nobel Prize in Literature |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=University of Toronto}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Ross |یەکەم=Val |بەستەری نووسەر=Val Ross |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٠١|سەردێڕ=Alumni: Classic Carson |ناونیشان=https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=University of Toronto Magazine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916170640/https://magazine.utoronto.ca/people/alumni-donors/about-anne-carson-poetry/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها ساڵێک لە زانکۆی سانت ئەندرۆس ساڵێک لە خوێندنی پێوەرەکانی یۆنانی و ڕەخنەی دەقی بەسەر بردووە.<ref name="Cove Park">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Munoz |یەکەم=Theresa |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Theresa Munoz and Anne Carson at Cove Park |ناونیشان=https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Scottish Review of Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200917010613/https://www.scottishreviewofbooks.org/2013/10/theresa-munoz-and-anne-carson-at-cove-park/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> === پیشە لە بواری ئەکادیمیدا === کارسۆن لە ساڵی ١٩٧٩ دەستی بە کاری مامۆستایی کلاسیک کردووە لە زانکۆی کالگاری ، پێش ئەوەی دکتۆراکەی تەواو بکات. لە [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]].<ref name="LitEncyc" /> لە ساڵی ١٩٨٠ پەیوەندی بە [[زانکۆی پرینستۆن|زانکۆی پرینستۆنەوە]] کرد، لەوێ وەک ڕاهێنەر وانە دەڵێتەوە، دواتر وەک یاریدەدەری مامۆستا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] (Ha?) She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=١٦٣|chapter=''blue for'' (On Metonymns in Anne Carson)|وتەگێڕانەوە=While at Princeton Anne Carson taught (as Instructor and later Assistant Professor) the following courses: ''The Anti-Augustans: Ovid and the Elegists''; ''Introduction to Augustan Literature''; ''Beginner's Latin Continued: Basic Prose''; ''The Lyric Age of Greece''; and ''Greek Drama in Translation''.|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها لە شەقامی ٩٢ی Y لە نیویۆرک وانە دەڵێتەوە لە ماوەی کارکردنیدا لەوێ وەک زانای ڕۆکفێلەر لە نیشتەجێبوون (١٩٨٦-١٩٨٧).<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Vsd9jwYZ5HEC&q=The+Best+American+Poetry+1998|سەردێڕ=The Best of the Best American Poetry 1988–1997|ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Scribner Poetry|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٨٤-٨٤٧٧٩-٥|editor-last=Bloom|editor-first=Harold|editor-link=Harold Bloom|شوێن=New York|پەڕە=٣٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|editor-last2=Lehman|editor-first2=David|editor-link2=David Lehman}}</ref> دوای ڕەتکرایەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Rae |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=Autumn 2010 |سەردێڕ=Runaway Classicists: Anne Carson and Alice Munro's 'Juliet' Stories |ناونیشان=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of the Short Story in English |بڵاوکەرەوە=Presses universities d'Angers |issue=55 – Special Issue: The Short Stories of Alice Munro |پەڕە=٥|issn=1969-6108 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٧دا پرینستۆنی بەجێهێشت و بۆ ماوەی ساڵێک لە زانکۆی ئیمۆری لە [[ئەتڵانتا|ئەتلەنتا]] وانەبێژی زمان و ئەدەبیاتی کلاسیک بوو، پێش ئەوەی بچێتە مۆنتریال بۆ ئەوەی پەیوەندی بە [[زانکۆی مەکگیل|زانکۆی مەکگیلەوە]] بکات وەک بەڕێوەبەری خوێندنی دەرچووان لە کلاسیکەکاندا.<ref name="Poetry Foundation">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200726181311/https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە کۆتاییەکانی نەوەدەکاندا، ژیانی مامۆستایی کارسۆن بەربەستێکی کەوتە بەردەم کاتێک مەکگیل هەموو خولەکانی دەرچووانی زمانی یۆنانی کۆن هەڵوەشاندەوە و بەشی کلاسیکەکانی داخست و هەموو خولەکانی کلاسیکەکانی کە مابوونەوە گواستەوە بۆ بەشی مێژووی خۆی.<ref name="LitEncyc" /> لە کاتێکدا کە بەردەوام بوو لە وانەوتنەوە لە مەکگیل وەک مامۆستای یاریدەدەر، کارسۆن مامەڵەی لەگەڵ ئەمەدا کرد بە بەسەربردنی نیوەی هەموو ساڵێک وەک وانەبێژی میوان لە دامەزراوەکانی تردا، لەوانە [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] (پڕۆفیسۆری سەردانیکەری نۆرمان فریهلینگ، ١٩٩٩-٢٠٠٠)،<ref name="Freehling">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180617022858/https://lsa.umich.edu/humanities/programs/normal-freehling-visiting-professorship-.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> [[زانکۆی کالیفۆرنیا (بێرکلی)|زانکۆی کالیفۆرنیا، بێرکلی]] (بەهاری ٢٠٠٠)، و کۆلێژی هونەر و پیشەسازی کالیفۆرنیا لە [[ئۆکلاند، کالیفۆڕنیا|ئۆکلاند]] (سپرینگ ٢٠٠١).<ref name="LitEncyc" /> لە ساڵی ٢٠٠٠ وەک پرۆفیسۆری کلاسیکەکانی جۆن ماکنۆتۆن لە زانکۆی مەکگیل دەستنیشانکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161009120324/http://www.brickbooks.ca/reviews/biography-of-anne-carson-reviewed-by/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٣ کارسۆن ڕووی لە [[ئان ئاربەر|ئان ئاربۆر]] و زانکۆی میشیگان کردووە و تا ساڵی ٢٠٠٩ وەک پرۆفیسۆری توێژینەوە کلاسیکییەکان و ئەدەبیاتی بەراوردکاری و زمان و ئەدەبیاتی ئینگلیزی کاری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220811184513/http://faculty-history.dc.umich.edu/faculty/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٤، کارسۆن لە کێبڕکێی پۆستی پرۆفیسۆری شیعر لە [[زانکۆی ئۆکسفۆرد]] بوو، پلەی دووەمی لە دوای دامەزراندنی کریستوفر ڕیکس وەرگرت، کە نزیکەی ٣٠ پاڵێوراو بوو. جارێکی دیکە لە ساڵی ٢٠٠٩دا وەک پاڵێوراوێکی ئەگەری بۆ ئەو پۆستە چوار ساڵە ئاماژەی پێکرا لە ساڵی ٢٠٠٦، زانای سەردانکەر بوو لە [[ڤێلای گێتی|گێتی ڤێلا]]، هەمان ساڵ کە دامەزراوەکە زنجیرە شانۆیەکی کۆن و کۆنی دەستپێکرد و شانۆنامەی سەرەتایی وەرگێڕانی هیپۆلیتۆسی یۆریپیدس بوو (شانۆنامە).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.getty.edu/art/exhibitions/enduring_myth/|سەردێڕ=Enduring Myth (Getty Villa Exhibitions) |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.getty.edu}}</ref> کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٩ وەک شاعیری نیشتەجێ و پرۆفیسۆری میوان پەیوەندی بە پرۆگرامی نووسینی داهێنەرانە لە زانکۆی نیویۆرک (NYU) کردووە لەگەڵ هاوسەرەکەی و هاوکارەکەی ڕۆبەرت کۆری، ساڵانە لە زانکۆی نیویۆرک وانە دەڵێتەوە لە پۆلێک لەسەر هونەری هاوکاری، بە ناوی "ئیگۆسیرک".<ref name="NYTM 2013">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Anderson |یەکەم=Sam |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html|سەردێڕ=The Inscrutable Brilliance of Anne Carson |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201023213738/https://www.nytimes.com/2013/03/17/magazine/the-inscrutable-brilliance-of-anne-carson.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The New York Times Magazine}}</ref> کارسۆن لە ساڵی ٢٠١٠ تا ٢٠١٦ پرۆفیسۆری گشتی ئەندرۆ دی وایت بووە لە [[زانکۆی کۆرنێل]]،<ref name="Cornell">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180615031244/http://adwhiteprofessors.cornell.edu/all-professors-at-large-1965-to-june-30-20222/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Program for Andrew D. White Professors-at-Large}}</ref> و شاعیری سەردانیکەری مۆهر بووە لە [[زانکۆی ستانفۆرد]] (بەرنامەی نووسینی داهێنەرانە) لە ساڵی ٢٠١٣.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی نیسانی ٢٠١٣|ناونیشان=https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220120041605/https://events.stanford.edu/events/335/33565/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Stanford: Event Calendar}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ پەیوەندی بە کۆلێژی باردەوە کردووە لە شاری ئاناندەیل ئۆن هادسۆن لە ویلایەتی نیویۆرک وەک نووسەری بەڕێزی سەردانیکەر لە شوێنی نیشتەجێبوون، وانەبێژی خوێندنی کلاسیک و هونەرە نووسراوەکانی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Primoff |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563|سەردێڕ=Bard Press Releases |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200915185155/https://www.bard.edu/news/releases/pr/fstory.php?id=2563 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> کارسۆن ڕۆڵی هەمەچەشنتری لە بەشی کۆتایی ژیانی پیشەیی خۆیدا بە "سەردانکردن [هەرچییەک بێت]" وەسف کردووە، و دەیان ساڵەکانی بە فێرکردنی زمانی یۆنانی کۆن بە "خۆشییەکی تەواو" وەسف کردووە.<ref name="NYTM 2013" /> === ڕێزلێنانی بەرچاو === کارسۆن لە ساڵی ٢٠٢٢ وەک نووسەری نێودەوڵەتی کۆمەڵەی شاهانەی ئەدەب هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://rsliterature.org/rsl-international-writers/|سەردێڕ=RSL International Writers - Royal Society of Literature |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240120181559/https://rsliterature.org/rsl-international-writers/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە مانگی ئایاری ٢٠٢٣، وەک سەرۆکی فەخری کۆمەڵەی کلاسیک, ٢٠٢٣–٢٠٢٤ ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://classicalassociation.org/governance/council/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230505122741/https://classicalassociation.org/governance/council/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=The Classical Association |زمان=en-US}}</ref> خەڵاتی نێودەوڵەتی ڤیگدیسی پێبەخشرا، کە خەڵاتێکە بۆ بەشدارییە نایابەکانی لە زمان و کولتوورەکانی جیهاندا دەبەخشرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate|سەردێڕ=Anne Carson is the 2023 Vigdís Prize Laureate {{!}} University of Iceland |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240223031201/https://english.hi.is/news/anne_carson_is_the_2023_vigdis_prize_laureate |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=english.hi.is}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتی ساڵی ٢٠٢٦ ی پێبەخشرا "بەهۆی کارە بوێر و داهێنەرەکانی کە لە گفتوگۆیەکی یاریزانانەدا لەگەڵ نەریتی کلاسیکدا، فۆڕمی نوێی بۆ ئەدەبیاتی هاوچەرخ دروستکردووە".<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref><ref name="Youngs-2026">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Youngs |یەکەم=Ian |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1j54nepyo|سەردێڕ=Anne Carson: 'Bold and inventive' Canadian poet wins Nobel Prize in Literature |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261008113231/https://www.bbc.com/news/articles/cq4g1j54nepyo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[BBC News Online|BBC News]]}}</ref> لە بایۆبیبلۆگرافیای هاوڕێی خەڵاتی نۆبڵدا، ئەندەرس ئۆلسۆن سەرۆکی لیژنەکە، یەکخستنی نووسەرانی کلاسیک و مۆدێرن لەلایەن کارسۆنەوە بە ناوەندی دروستکردنی فۆڕمی ئەدەبی نوێ وەسف کرد. ئەو ئاماژەی بە جووتبوونی سیمۆنیدز لەگەڵ پۆڵ سیلان لە ''فیلمی ئابووریی ونبووەکان'' و جووتبوونی توسیدیدس لەگەڵ ڤێرجینیا وۆڵف لە ''فیلمی پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوەدا'' کردووە. هەروەها وەرگێڕانەکانی یۆنانی وەک بەرهەمی ئەدەبی لە مافی خۆیاندا مامەڵەی لەگەڵ دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/bio-bibliography/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == وێژە == === نووسین === کارسۆن وەک کلاسیکناس و وەرگێڕی [[زمانی یۆنانیی کۆن|یۆنانی کۆن]] ڕاهێنراوە، بەڵام نووسینەکەی خۆی بیرۆکە و بابەتەکانی زۆر بوار و فۆرم تێکەڵ دەکات، هەندێکجار لە هەمان کاردا [[پەخشان|نۆسراو]] و [[شیعر]] و [[وتار (وێژە)|وتار]] بەکاردەهێنێت و گفتوگۆکانی نێوان کەسایەتییە ناودارەکانی مۆدێرن و کەسایەتییەکانی کلاسیکە کۆنەکان خەیاڵ دەکات. چاپی یەکەمی هەژدە کتێبی نووسینەکانی کارسۆن (تا ساڵی ٢٠٢١) لەلایەن ئەلفڕێد ئەی نۆپف ، ئاڕاستە نوێیەکان، و چاپخانەی زانکۆی پرینستۆن لە ئەمریکا، لەلایەن بریک بووکس و مەکلیلاند و ستیوارت لە کەنەدا،<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/2026/bio-bibliography/|سەردێڕ=Nobel Prize in Literature 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> و لەلایەن بلۆداکس بووکس،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bloodaxebooks.com/ecs/category/anne-carson|سەردێڕ=Anne Carson {{!}} Bloodaxe Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260312141117/https://www.bloodaxebooks.com/ecs/category/anne-carson |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.bloodaxebooks.com}}</ref> جۆناسان کیپ ، ئۆبێرۆن بووکس ، و سیلف ئێدیشنز لە بەریتانیا بڵاوکراونەتەوە.<ref name=":1" /> لە ساڵی ٢٠٢٥ کارسۆن لە بەرنامەی ''The Great Lakes Suite'' دەرکەوت کە ئەلبوومێکی گرووپی ڕۆکی ئیندی کەنەدی Rheostatics ە، چەندین شیعری گێڕایەوە کە ئیلهامیان لە [[دەریاچە گەورەکان]] وەرگرتووە. ==== کار دەکات ==== ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' – یەکەم کتێبی ڕەخنەی کارسۆن، کە لە ساڵی ١٩٨٦ بڵاوکرایەوە – ئیرۆس وەک ئەزموونێکی هاوکاتی چێژ و ئازار دەکۆڵێتەوە کە باشترین نموونەی "گلوکوپیکرۆن"ە، کە وشەیەکی دروستکردنی سافۆیە و "شیرینی تاڵ"ی ناونیشانی کتێبەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Corless-Smith|یەکەم=Martin|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre|سەردێڕ=Anne Carson: Ecstatic Lyre|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Michigan Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٢-٠٥٢٥٣-٠|editor-last=Wilkinson|editor-first=Joshua Marie|editor-link=Joshua Marie Wilkinson|شوێن=Ann Arbor|chapter=Living on the Edge: The Bittersweet Place of Poetry}}</ref> ڕەچاوی ئەوە دەکات کە چۆن سێگۆشەی ئارەزوو لە نووسینەکانی سافۆ و ڕۆماننووسانی یۆنانی کۆن و [[ئەفلاتوون|ئەفلاتوندا]] دەردەکەون.<ref name="Scranton 2014">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Scranton |یەکەم=Roy |بەستەری نووسەر=Roy Scranton |ڕێکەوت=بەھاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Estranged Pain: Anne Carson's ''Red Doc>'' |ناونیشان=https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Contemporary Literature |بڵاوکەرەوە=University of Wisconsin Press |بەرگ=٥٥|issue=1 |پەڕەکان=٢٠٢–٢١٤|doi=10.1353/cli.2014.0010 |s2cid=162212718 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200607230821/https://journals.openedition.org/jsse/1117 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> دووبارە کارکردنەوە لە تێزی دکتۆراکەی لە ساڵی ١٩٨١ی ''ئۆدی و ئامۆ ئێرگۆ سوم'' ("ڕقم لێیە و خۆشم دەوێت، بۆیە منم")،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Odi et Amo Ergo Sum|ڕێکەوت=١٩٨١|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|بەستەری نووسەر=Anne Carson}} [Doctoral thesis; under the name Anne Carson Giacomelli]</ref> ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' "بنەمای بڵاوکراوەکانی دواتر داڕشت، [...] بیرۆکەکانی لەسەر ئارەزووی داڕشت کە دەهاتە سەر زاڵبوون بەسەر بەرهەمە شیعرییەکانیدا"،<ref name="LitEncyc" /> و دامەزراندنی "شێوازی نەخشاندنی نووسینەکانی دوای ئەدەبیاتی کلاسیکی یۆنانی".<ref name="Poetry Foundation" /> شیعری ''ئەو وتارە شووشەییە'' ٣٠ لاپەڕەیە. ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' (٢٠٠٠) کۆمەڵەیەکی تێکەڵە لە کورتە شیعر، وتار بەیت، ئیپیتاف ، نۆسینی یادگاری، چاوپێکەوتن، سیناریۆ و وەرگێڕان لە یۆنانی و لاتینی کۆن (لە ئەلکمان ، کاتولوس، سافۆ و ئەوانی تر).<ref name="Poetry Foundation" /> کتێبەکە لەگەڵ نەخشە دامەزراوەکەی کارسۆن لە نووسینی شیعری درێژدا شکا.<ref name="LitEncyc" /> پارچەکان ئاماژەی جۆراوجۆر لەخۆدەگرن بۆ نووسەران، بیرمەندان و هونەرمەندان، چ کلاسیک و چ مۆدێرن، هەروەها بۆ کەسایەتییە مێژوویی، ئینجیلی و ئەفسانەییەکان، لەوانە: ئۆدیپوس، هیکتۆر، [[توسیدید|توسیدیدس]]، لازارۆسی بێتانی، [[ئۆگەستین|ئۆگستین]]، جۆن جەیمس ئۆدوبۆن، [[ئێمیلی دیکینسۆن|ئێمیلی دیکنسۆن]]، ئێدوارد هۆپەر، [[فرانتس کافکا|فرانز کافکا]]، [[مارسێل پرووست|مارسێل پرۆست]]، گێرترود ستین، [[ڤێرجینیا وولف|ڤێرجینیا وۆڵف]], و دایکی خۆی کە بەم دواییە کۆچی دوایی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.penguinrandomhouse.ca/books/24645/men-in-the-off-hours-by-anne-carson/9780676973563/reading-guide|سەردێڕ=Reading Guide from Men in the Off Hours {{!}} Penguin Random House Canada |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261012193612/https://www.penguinrandomhouse.ca/books/24645/men-in-the-off-hours-by-anne-carson/9780676973563/reading-guide |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Penguin Random House Canada]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Bedient |یەکەم=Calvin |ڕێکەوت=١٤ی ئایاری ٢٠٠٠|سەردێڕ=Celebrating Imperfection |ناونیشان=https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/00/05/14/reviews/000514.14bedient.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New York Times Book Review]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240821042911/https://archive.nytimes.com/www.nytimes.com/books/00/05/14/reviews/000514.14bedient.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> کارسۆن زنجیرەیەک "کورت وتار"ی پێشکەش کرد، یان شیعری کورت فۆرمات لەسەر بابەتگەلێکی جیاواز، لە ناونیشانی [[زانکۆی تۆرۆنتۆ]] دکتۆرا. پۆلی دەرچووانی ساڵی ٢٠١٢. هەروەها بەشداری لە پڕۆژەی ''شەست و شەش کتێبی'' شانۆی بوش کردووە لە ساڵی ٢٠١١، پارچەیەکی بە ناوی "یەهود: بزنەکە لە نیوەشەودا" نووسیوە کە لەسەر بنەمای نامەی جود لە [[وەشانی پاشا جەیمز|کتێبی پیرۆزی شا جەیمسەوە]] وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Woddis |یەکەم=Carole |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre|سەردێڕ=Sixty-Six Books, Bush Theatre |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200916185853/https://www.theartsdesk.com/theatre/sixty-six-books-bush-theatre |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=The Arts Desk}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sixty-Six Books: 21st Century Writers Speak to the King James Bible|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Oberon Books|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٩٤٣-٢٢٧-٦|editor-last=Haydon|editor-first=Christopher|editor-link=Christopher Haydon|شوێن=London|پەڕە=٥٢١|chapter=The Goat at Midnight|editor-last2=Holmes|editor-first2=Rachel|editor-last3=Power|editor-first3=Ben|editor-link3=Ben Power|editor-last4=Rourke|editor-first4=Josie|editor-link4=Josie Rourke}}</ref> ==== پرسگە ==== یەکەم کتێبی شیعری کارسۆن – ''کانیکولا دی ئانا'' لە ساڵی ١٩٨٤ – یەکەم خەڵاتی ئەدەبی خۆی بەدەستهێنا: خەڵاتی ''پێداچوونەوەی چارەکی بە ئەدەبدا'' بێتی کۆلادەی.<ref name="Jaget">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=١٩٩٦|سەردێڕ=Jaget |journal=Chicago Review |بەرگ=٤٢|issue=2 |پەڕەکان=٣٨–٤١|doi=10.2307/25304108 |jstor=25304108}}</ref> ستایشی یەکەم کتێبی وتارەکانی، ''ئیرۆسی شیرینی تاڵ'' ، لە پانزە ساڵی دوای بڵاوبوونەوەی لە ساڵی ١٩٨٦ گەشەی کرد: کتێبەکە "سەرەتا کۆمەڵگەی کلاسیکەکانی سەرسام کرد وەک بەرهەمێکی زانستی یۆنانی؛ پاشان کۆمەڵگەی ناخەیاڵی سەرسام کرد وەک گەڕانەوەیەکی ئیلهامبەخش بۆ وتارەکانی بنەمای لیریکی کە جارێک لەلایەن سێنێکا ، [[میشێل دێ مۆنتێن|مۆنتاین]]، و [[ڕاڵف واڵدۆ ئێمەرسۆن|ئیمێرسۆن]] بەرهەم هێنران؛ و دواتر، و تەنها پاشان، لە قووڵایی ساڵانی نەوەدەکاندا، وەک 'ئەدەب' بڵاوکرایەوە و بۆ بینەرێکی تەواو نوێ دیزاینکرایەوە، دواجار شاعیرانی سەرسوڕهێنەر کرد."<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=D'Agata |یەکەم=John |بەستەری نووسەر=John D'Agata |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٠٠|سەردێڕ=Review: Men in the Off Hours |ناونیشان=http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Boston Review |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190905142930/http://bostonreview.net/poetry/john-dagata-review-men-hours |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> لە وەرچەرخانی هەزارەدا، ''ئیرۆسی شیرینی تاڵیش'' هاتبووە ناو هۆشیاری جەماوەرییەوە، دەنگی دا بە لیستی خوێنەری کتێبخانەی مۆدێرن لە ساڵی ١٩٩٩ بۆ ١٠٠ باشترین کتێبی ناخەیاڵی سەدەی بیستەم،<ref name="Modern Library">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction|سەردێڕ=The Modern Library – Random House Books |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120306013605/http://www.modernlibrary.com/top-100/100-best-nonfiction |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> و لە ئەڵقەیەکی ٢٠٠٤ی زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی ''The L Word'' باسی کرد (لەگەڵ ''ژیاننامەی سوور'' ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=O'Rourke |یەکەم=Meghan |ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٠٤|ناونیشان=https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html|سەردێڕ=Hermetic Hotties |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210130025003/https://slate.com/news-and-politics/2004/02/why-the-l-word-gives-props-to-anne-carson.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Slate}}</ref> هەروەها ناساندنی پێشوەختە بۆ کارەکانی لە خەڵاتی فیدراسیۆنی نووسەرانی کیوبیکەوە هات (کە بە "QSPELL" تا ساڵی ١٩٩٨ ناسرابوو)، کە لە ساڵی ١٩٩٣دا کارسۆنیان خستە لیستی کورتەوە بۆ ''کورتە قسەکان'' پێش ئەوەی سێ جار لە نێوان ساڵانی ١٩٩٦ و ٢٠٠١دا ئەو شەرەفەی پێ ببەخشێت (بۆ ''شووشە، ئیرۆنی و خودا'', ''ژیاننامەی سوور'', و ''جوانی مێردەکە'' ). بڵاوکراوە سەرەتاییەکانی کارسۆن بووە هۆی ئەوەی کە لە لیستی کورتدا بۆ خەڵاتی گەشتی ساڵی ١٩٩٤ بۆ "پەراوێزی ئاو"، و خەڵاتی ئەدەبی لانان لە ساڵی ١٩٩٦ بۆ شیعر، و خەڵاتی پاشکارتی ساڵی ١٩٩٧ی بۆ شیعری "جاگێت" هێنا.<ref name="Meyer Pushcart">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=٢١١|chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Jaget" /> لە ساڵی ١٩٩٧، کارسۆن زەمالەی سەنتەری ڕۆکفێلەر بێلاجیۆی پێبەخشرا، دواتر زەمالەی گوگنهایم بۆ شیعر لە ساڵی ١٩٩٨، و زەمالەی ماکئارسەر (بە شێوەیەکی گشتی بە "بەخشینی نابغە" ناسراوە) لە ساڵی ٢٠٠٠. کارسۆن سێ جار لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی بازنەی نیشتمانی ڕەخنەگرانی کتێب : بۆ ''ژیاننامەی سوور'' لە ساڵی ١٩٩٨، ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' لە ساڵی ٢٠٠٠، و ''نۆکس'' لە ساڵی ٢٠١٠. ئەمەش وایکردووە کە ئەو و [[ئالیس مونرۆ|ئەلیس مونرۆ]] یەکەم دوو کەسی غەیرە ئەمریکی بن کە پاڵێوراو بن دوای ئەوەی خەڵاتەکە لە ساڵی ١٩٩٨دا جیهانی بوو. <ref name="Poetry Foundation" /> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Wolfe |یەکەم=Linda |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/|سەردێڕ=Remembering Alice Munro’s National Book Critics Circle Award |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200924104757/https://www.bookcritics.org/2013/10/23/remembering-alice-munros-national-book-critics-circle-award/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها لە ساڵی ١٩٩٨دا لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی پێشەوە بۆ ''فیلمی شووشە و خودا'' کە یەکەم کتێبی شیعری بوو کە لە بەریتانیا بڵاوکرایەوە. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٩ و ٢٠١٣دا چوار جار لە لیستی کورتدا بوو بۆ خەڵاتی تی ئێس ئێلیۆت ، کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠١دا بۆ ''فیلمی جوانی مێردەکە'' سەرکەوتنی بەدەستهێنا (سێیەمین جار لەسەریەک پاڵێوراو بوو)، ئەمەش وایکرد یەکەم ژن بێت کە ئەم خەڵاتەی پێبەخشرا. کارسۆن یەکەم شاعیر بوو کە خەڵاتی شیعری گریفینی پێبەخشرا (بۆ ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوە'' لە ساڵی ٢٠٠١)، و یەکەم شاعیر بوو کە بۆ جاری دووەم خەڵاتەکەی بەدەستهێنا (بۆ ''Red Doc&amp;gt;'' لە ساڵی ٢٠١٣). هەروەها دادوەر بووە بۆ خەڵاتی شیعری گریفین لە ساڵی ٢٠١٠. کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٥ وەک ئەندامی ڕێکخراوی کەنەدا دەستنیشانکرا، لە ڕاگەیاندنەکەدا بە "دەنگێکی تاکەکەسی لە ئەدەبیاتی وڵاتەکەماندا" وەسفکرا. لە ساڵی ٢٠١٢ لەلایەن [[زانکۆی تۆرۆنتۆ|زانکۆی تۆرۆنتۆوە]] بڕوانامەی فەخری پێبەخشرا. هەروەها دکتۆرای فەخری لە ساڵی ٢٠١٤ لە زانکۆی سانت ئەندرۆس وەرگرتووە، لەوێ لە ساڵانی ١٩٧٥-١٩٧٦ لە زانکۆی کینێس دۆڤەر بۆ بڕوانامەی دبلۆم خوێندوویەتی. لە ساڵی ٢٠١٨، کارسۆن لە لیستی درێژدا بوو بۆ وەرگرتنی خەڵاتی یەکجارەکی ئەکادیمیای نوێ لە ئەدەب, کە وەک بەدیلێک بۆ خەڵاتی نۆبڵی دواخراو لە ساڵی ٢٠١٨ دامەزرا. لە ساڵی ٢٠٢٠ خەڵاتی شازادەی ئەستوریاس بۆ ئەدەبیات پێبەخشرا، لیژنەی دادوەری ئاماژەیان بەوەدا کە "ئەو ئاستانەی چڕی و پێگەی فیکری بەدەستهێناوە کە لە ڕیزی دیارترین نووسەرانی ئێستای دادەنێت". لە ساڵی ٢٠٢١، کارسۆن خەڵاتی PEN/Nabokov بۆ دەستکەوت لە ئەدەبیاتی نێودەوڵەتی بەدەستهێنا، ڕێز لە جەستەیەکی کارەکان گرت کە بە "ڕەسەنایەتی بەردەوام و پیشەسازی تەواو" دیاریکرابوون، <ref name="PEN2021">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشان=https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/|سەردێڕ=Announcing the 2021 PEN America Literary Awards Career Achievement Winners |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414040744/https://pen.org/literary-awards/2021-pen-america-literary-awards-career-achievement-winners/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> و خەڵاتی حاکمی گشتی ساڵی ٢٠٢٠ی بۆ شیعری زمانی ئینگلیزی بۆ ''نۆرما جین بەیکەر لە ترۆی'' وەرگرت، خەڵاتێک کە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠١دا لە لیستی کورتدا بوو (بۆ ''پیاوان لە... کاتەکانی کارکردن'' ). کتێبەکەی لە ساڵی ٢٠٢٤ بە ''ناوی نۆرمای هەڵە'' ، لە لیستی درێژدا بوو بۆ خەڵاتی نیشتمانی کتێب بۆ شیعر . <ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The 2024 National Book Awards Longlist |ناونیشان=https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=The New Yorker |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260517212313/https://www.newyorker.com/books/page-turner/2024-national-book-awards-longlist |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> هەروەها کارسۆن بووەتە بابەتی دوو بەرگی دەستکاریکراو : ''ئان کارسۆن: ئێکستاتیک لیر'', لەلایەن جوشوا ماری ویلکینسنەوە سەرپەرشتی کراوە و لەلایەن چاپخانەی زانکۆی میشیگان لە ساڵی ٢٠١٥ بڵاوکراوەتەوە، کە تایبەتە بە فراوانی بەرهەمەکانی؛ <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=KnEvBgAAQBAJ&q=Anne+Carson:+Ecstatic+Lyre|سەردێڕ=Anne Carson: Ecstatic Lyre|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=University of Michigan Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧٢-٠٥٢٥٣-٠|editor-last=Wilkinson|editor-first=Joshua Marie|editor-link=Joshua Marie Wilkinson|شوێن=Ann Arbor}}</ref> و ''ئان کارسۆن/ ئەنتیکیتی'' ( sic )، کە لەلایەن لۆرا یانسنەوە سەرپەرشتی کراوە و لەلایەن [[بڵاوکەرەوەی بڵومزبری|بلومسبێری]] لە ساڵی ٢٠٢١دا بڵاوکراوەتەوە، کە بەدواداچوون بۆ کلاسیکگەرایی کارسۆن دەکات کە لە شیعر و وەرگێڕان و وتار و هونەری بینراودا سەرهەڵدەدات. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/|سەردێڕ=Anne Carson/ Antiquity|ڕێکەوت=٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-١-٣٥٠-١٧٤٧٥-٧|editor-last=Jansen|editor-first=Laura|شوێن=New York|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211007092150/https://www.bloomsbury.com/uk/anne-carson-antiquity-9781350174771/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٣، مۆنۆگرافیای ''ڕەخنەگرانە'' لەسەر کارەکانی کارسۆن لەلایەن ئەلیزابێس سارا کۆڵزەوە، لەلایەن [[چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد|چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆردەوە]] بڵاوکرایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Coles|یەکەم=Elizabeth Sarah|ناونیشان=https://global.oup.com/academic/product/anne-carson-9780197813331?lang=en&cc=gb#|سەردێڕ=Anne Carson: The Glass Essayist|ڕێکەوت=٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩٧-٨١٣٣٣-١|شوێن=Oxford and New York|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠٢٤ خەڵاتی پێگاسۆسی دامەزراوەی شیعر بۆ ڕەخنەی شیعری پێبەخشرا <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.poetryfoundation.org/awards/criticism-award|سەردێڕ=Pegasus Award for Poetry Criticism |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260926125940/https://www.poetryfoundation.org/awards/criticism-award |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=The Poetry Foundation |زمان=en}}</ref> === وەرگێڕان === کارسۆن وەرگێڕانی دە کارەساتی یۆنانی کۆنی بڵاوکردۆتەوە – یەکێکیان لەلایەن [[ئەسخیلیۆس|ئیشیلۆس]] ( ''ئاگامێمنۆن'' )، <ref name="Oresteia">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=An Oresteia|ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=[[Farrar, Straus and Giroux]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٦٥٤٧-٩١٦-٦|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> دوویان لەلایەن [[سۆفۆکلێس]] ( ''ئەنتیگۆن'' ، ''ئێلکترا'' )، <ref name="Electra">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sophocles, Electra|ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=[[Oxford University Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٠٤٩٦٠-٢|شوێن=Oxford & New York}}</ref> <ref name="Antigone">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Sophokles, Antigone|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Oberon Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٣١٩-٨١٠-٨|شوێن=London}}</ref> و حەوتیان لەلایەن [[یوریپیدیس|یۆریپیدسەوە]] ( ''ئەلسێستیس'' ، ''هێکوبا'' ، ''هێراکلیس'' ، ''هیپۆلیتۆس'' ، ''ئیفیجینیا لە تاوریس'' ، ''ئۆرێستێس'' ، و ''باچای'' ) <ref name="Grief">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Grief Lessons: Four Plays by Euripides|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[The New York Review of Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٠١٧-١٨٠-٦|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> <ref name="Iphigenia">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Euripides, Iphigenia Among the Taurians|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[The University of Chicago Press]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٢٦-٢٠٣٦٢-١|شوێن=Chicago & London|author-mask=1}}</ref> <ref name="Bakkhai">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Euripides, Bakkhai|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=[[Oberon Books]]|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٣١٩-٩١٥-٠|شوێن=London|author-mask=1}}</ref> – هەروەها شیعری [[سافۆ]] بە زمانی ئینگلیزی. <ref name="Winter">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=If Not, Winter: Fragments of Sappho|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=[[Alfred A. Knopf]]|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٧٥-٤١٠٦٧-٣|شوێن=New York|author-mask=1}}</ref> وەرگێڕانەکانی کارسۆن لەلایەن ئەلفڕێد ئەی نۆپف ، <ref name="Winter" /> فارار، ستراوس و جیرۆکس ، <ref name="Oresteia" /> <nowiki><i id="mwApI">پێداچوونەوەی کتێبەکانی نیویۆرک</i></nowiki> ، <ref name="Grief" /> و چاپخانەی زانکۆی شیکاگۆ لە ئەمریکا، <ref name="Iphigenia" /> و لەلایەن کتێبەکانی ئۆبێرۆن و [[چاپخانەی زانکۆی ئۆکسفۆرد]] لە بەریتانیا بڵاوکراونەتەوە. <ref name="Electra" /> <ref name="Antigone" /> <ref name="Bakkhai" /> کارسۆن لە مانگی ئابی ١٩٨٦ تا ئابی ١٩٨٧ زانای ڕۆکفێلەر بووە لە شەقامی ٩٢ی ی (سیتی نیویۆرک)، لەوێ کار لەسەر وەرگێڕانی کتێبی ''ئەلیکترای'' سۆفۆکلێس کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meyer|یەکەم=Paul|ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto|شوێن=Toronto|پەڕە=١٩٢|chapter=''blue for'' (On Lecturing in Anne Carson)|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کۆتاییدا لە ساڵی ٢٠٠١ <ref name="Electra" /> بڵاوکرایەوە و لە کتێبەکەیدا لە ساڵی ٢٠٠٩دا جێگیرکرا ''An Oresteia'', <ref name="Oresteia" /> کە لە ساڵی ٢٠١٠ خەڵاتی PEN بۆ شیعر لە وەرگێڕاندا بەدەستهێنا. ''فیلمی'' ''An Oresteia'' لە نیویۆرک لەلایەن کۆمپانیای کلاسیک ستەیج ''لە'' ''ساڵی'' ٢٠٠٩ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/|سەردێڕ=An Oresteia : Classic Stage Company |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001120844/https://classicstage.org/shows/2009/03/an-oresteia/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> هەروەها کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٧دا هاوڕێی ئانا-ماریا کێلن بووە لە ئەکادیمیای ئەمریکی لە بەرلین ، لەوێ کار لەسەر وەرگێڕانی شانۆنامەی یۆنانی کۆن ''Prometheus Bound'' (کە دەگەڕێتەوە بۆ Aeschylus)، کە بەشێکی شانۆنامەکە لە ساڵی ٢٠١٠ <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=Prometheus Bound: An Excerpt from the Play by Aischylos |journal=The Wolf |issue=23 |پەڕەکان=٦–٧}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥ بەرهەمێکی فیلمی ''ئەنتیگۆن'' <ref name="Antigone" /> ی کارسۆن لە دەرهێنانی ئیڤۆ ڤان هۆڤ و ڕۆڵی جولیەت بینۆش لە ساڵی ٢٠١٥ لە لێس شاترس دی لا ڤیل دی لۆکسمبۆرگ کرایەوە پێش ئەوەی گەشت بکات بۆ شارەکانی ئەوروپا و ئەمریکا، لەوانە لەندەن ( [[ناوەندی باربیکان|سەنتەری باربیکان]] )، نیویۆرک ( BAM ) و پاریس ( تیاتر دی لا ڤیل ). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://tga.nl/en/productions/antigone |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200805213447/https://tga.nl/en/productions/antigone |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> == ژیانی کەسی == کارسۆن بەوە ناسراوە کە زۆر پارێزگاری لە ژیانی تایبەتی خۆی دەکات، و خوێندنەوەی ژیاننامەیی بۆ نووسینەکانی بێهیوا دەکات.<ref name="Willard 2011">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Willard|یەکەم=Thomas|ناونیشان=https://www.academia.edu/490379|سەردێڕ=Critical Survey of Poetry: British, Irish and Commonwealth Poets|ڕێکەوت=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Salem Press|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٧٦٥-٧٥٥-٩|editor-last=Canfield Reisman|editor-first=Rosemary M.|شوێن=Pasadena, California|پەڕەکان=٢٢٥–٢٢٨|chapter=Anne Carson|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220517000614/https://www.academia.edu/490379|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زۆرجار زانیارییەکان دەربارەی ئەو لە بڵاوکراوەکاندا سنووردار دەبن بەم دەستەواژەیە: "ئان کارسۆن لە کەنەدا لەدایکبووە و بۆ بژێوی ژیانی فێری زمانی یۆنانی کۆن دەکات". <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Short Talks|ڕێکەوت=٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Brick Books Classics|ژپنک=٩٧٨-١-٧٧١٣١-٣٤٢-١|شوێن=London, Ontario|author-mask=1}}</ref> لە کاتێکدا شاعیرێکی دانپێدانراو نییە، بەڵام کارەکانی بە کەسایەتی دادەنرێت. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن ڕایگەیاندووە کە لە کارەکانیدا ژیانی خۆی بە شێوەیەکی دیموکراسی بەکاردەهێنێت وەک تەنها کۆمەڵێک ڕاستی لەنێو ئەوانی دیکەی جیهاندا.<ref name="D'Agata 1997">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=D'Agata |یەکەم٢=John |بەستەری نووسەر٢=John D'Agata |ڕێکەوت=ھاوینی ١٩٩٧|سەردێڕ=A ___ with Anne Carson |journal=The Iowa Review |بەرگ=٢٧|issue=2 |پەڕەکان=١–٢٢|doi=10.17077/0021-065X.4868 |doi-access=free}}</ref> یەکەم هاوسەرگیری کارسۆن کە لەو ماوەیەدا ناوی بنەماڵەی جیاکۆمێلی بەکارهێناوە، هەشت ساڵ بەردەوام بووە و لە ساڵی ١٩٨٠ کۆتایی هاتووە.<ref name="LitEncyc" /> ئەم یەکێتییە، و پاشهاتەکانی، وەک سەرچاوەیەک بۆ "جۆرەکانی ئاو" (کە لە ''پلاینواتەر'' کۆکراوەتەوە)، و بۆ ''جوانی مێردەکە'' ئیدیعا کراوە. کارسۆن پشتڕاستی کردووەتەوە کە هاوسەری یەکەمی دەفتەرەکانی بردووە کاتێک جیابوونەوەیان (وەک ئەوەی بەسەر پاڵەوانی ''فیلمی جوانی مێردەکەدا'' هاتووە)، هەرچەندە دواتر گەڕاندووەتەوە.<ref name="Wachtel 2012">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=Wachtel |یەکەم٢=Eleanor |ڕێکەوت=ھاوینی ٢٠١٢|سەردێڕ=An Interview with Anne Carson |ناونیشان=https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Brick: A Literary Journal |issue=89 |پەڕەکان=٢٩–٤٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170908224945/https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٠}}</ref> ڕۆبێرت باوکی کارسۆن تووشی [[نەخۆشیی ئەلزەھایمەر|نەخۆشی ئەلزەهایمەر]] بوو. شیعرەکانی " وتارەکەی شووشە " لە ساڵی ١٩٩٤ و "ئەنترۆپۆلۆژیای ئاو" (کە لە ''پلاینواتەر'' کۆکراوەتەوە) باس لە دابەزینی دەروونی و جەستەیی ئەو بەهۆی نەخۆشییەکە دەکەن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://lareviewofbooks.org/article/siken-carson-poets-language-memory-loss-parkinsons-stroke/|سەردێڕ=Bright, Built World |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260923223608/https://lareviewofbooks.org/article/siken-carson-poets-language-memory-loss-parkinsons-stroke/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Los Angeles Review of Books |زمان=en}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ebsco.com/|سەردێڕ=EBSCO - Research Databases, EBooks, Discovery Service |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190513020008/https://www.ebsco.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[EBSCOHost]] |زمان=en}}</ref> مارگریت دایکی کارسۆن (١٩١٣-١٩٩٧) لە کاتی نووسینی کتێبی ''پیاوان لە کاتژمێرەکانی دەرەوەدا'' کۆچی دوایی کرد. کارسۆن بە پارچە نۆسینی "پاشانە بۆ کاتە ئاساییەکان" کۆمەڵەکەی داخست، بە بەکارهێنانی دەستەواژەی بڕاو لە ڕۆژنامە و دەستنووسەکانی [[ڤێرجینیا وولف|ڤێرجینیا وۆڵف]] بۆ ئەوەی ئیپیتافێکی بۆ دروست بکات. <ref name="LitEncyc" /> ''Red Doc&amp;gt;'' وەک دووەم ئیلێژی بۆ مردنی دایکی خوێندراوەتەوە. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن دایکی بە خۆشەویستی ژیانی خۆی وەسف کردووە. <ref name="Wachtel 2012" /> <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Carson|یەکەم=Anne|سەردێڕ=Decreation: Poetry, Essays, Opera|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Vintage Books|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٠٠-٧٨٩٠-٥|شوێن=New York|پەڕە=٥|chapter=Lines}}</ref> مایکل برای کارسۆن لە ساڵی ١٩٧٨ بەهۆی بازرگانیکردن بە ماددە هۆشبەرەکانەوە دەستگیرکرا. بە بازدان بە کەفالەت، کەنەدا هەڵهات و ئەویش جارێکی تر نەیبینیتەوە. <ref name="Wachtel 2012" /> کارسۆن لە فیلمی "پەراوێزی ئاو: وتارێک لەسەر مەلەکردن لەلایەن براکەمەوە" (لە ''کتێبی Plainwater'' کۆکراوەتەوە) کە وەک جۆرێک لە بیرەوەری نووسراوە، مامەڵەی لەگەڵ دیارنەمانی براکەی کردووە. <ref name="Willard 2011" /> لە ساڵی ٢٠٠٠ تەلەفۆنی بۆ کرد و ڕێککەوتنیان کرد لە کۆپنهاگن کە ئەو لێی دەژیا، یەکتر ببینن، بەڵام پێش ئەوەی پەیوەندییان پێوە بکاتەوە گیانی لەدەستدا. ''نۆکس'' ، ئیپیتافێکە کە کارسۆن لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ براکەی دروستی کردووە و لە ساڵی ٢٠١٠ بڵاوکراوەتەوە، بە ڕوونیترین بەرهەمی کەسیی خۆی وەسف کراوە. <ref name="Scranton 2014" /> کارسۆن هاوسەرگیری لەگەڵ هونەرمەند ڕۆبەرت کۆری کردووە، کە لە [[ئان ئاربەر|شاری ئان ئاربۆر]] ناسیویەتی لەکاتی وانەوتنەوە لە [[زانکۆی میشیگن|زانکۆی میشیگان]] . <ref name="NYTM 2013" /> ئەو کاری بە "کەسێکی هاوکار-مێردم" وەسف کردووە. <ref name="Cove Park" /> ئەو پڕۆژانەی کە پێکەوە کاریان لەسەر کردووە بریتین لە دیزاینی کتێب و نمایشی بۆ ''نۆکس'' و ''ئەنتیگۆنیک'' . هەروەها کارسۆن لە کاتی پرۆسەی داهێنەرانەیاندا بە "هەڕەمەکیکەر" ئاماژە بە کۆری دەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Carson |یەکەم=Anne |دوایین٢=Currie |یەکەم٢=Robert |دوایین٣=Berkobien |یەکەم٣=Megan |author-mask=1 |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201014005528/https://www.asymptotejournal.com/interview/an-interview-with-anne-carson-and-robert-currie/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Asymptote}}</ref> لە مانگی نیسانی ساڵی ٢٠٢٢دا، کارسۆن و کۆری ڕەگەزنامەی ئایسلەندییان پێدرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|trans-title=Law on Granting Citizenship |ناونیشان=https://www.althingi.is/altext/pdf/152/s/0893.pdf |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=althingi.is |زمان=is}}</ref> لە وتارێکدا لە ڕۆژنامەی ''لەندەن ڕیڤیو بۆ کتێبەکان'' لە مانگی ئابی ٢٠٢٤، کارسۆن ئاشکرای کردووە کە تووشی [[پارکینسۆن|نەخۆشی پارکینسۆن]] بووە. == لیستی خەڵات وفێلۆشیپ == {{col-begin-small}} {{col-break}} === خەڵاتی براوە === *١٩٨٤: خەڵاتی بێتی کۆڵەدی <ref name="Meyer Colladay">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Meyer |یەکەم١=Paul |سەردێڕ=She] ⟨Ha?⟩ She – The ''Canicula di Anna'': A Fractal Approach |ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=University of Toronto |شوێن=Toronto |پەڕە=٢|chapter=Foreword |ناونیشان=https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230331121258/https://tspace.library.utoronto.ca/bitstream/1807/76562/3/Meyer_Paul_A_201611_PhD_thesis.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *١٩٩٦: خەڵاتی ئەدەبیی لەنەن بۆ شیعر for Poetry<ref name="Lannan Award">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: 1996 Lannan Literary Award for Poetry |ناونیشان=https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |وێبگە=Lannan Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201001080055/https://lannan.org/literary/detail/anne-carson/literary-award |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *١٩٩٦: خەڵاتی ئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر *١٩٩٧: خەڵاتی پوشکارت <ref name="Meyer Pushcart" /> *١٩٩٨: خەڵاتیئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر *٢٠٠١: خەڵاتی گریفین بۆ شیعر<ref name="Griffin 2001">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2001 |ناونیشان=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |وێبگە=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200405122314/http://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2001-shortlist/anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتی تۆماس ستێرنز ئیلیۆت<ref name="Eliot 2001">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=About the T. S. Eliot Prize: List of Previous Winners |ناونیشان=https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |بڵاوکەرەوە=T. S. Eliot Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200930145428/https://tseliot.com/prize/about-the-t-s-eliot-prize/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتی کتێبی Los Angeles Times بۆ شیعر <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Guccione |یەکەم١=Jean |سەردێڕ=10 Authors Honored With Times Book Prizes |ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2002-apr-28-me-awards28-story.html |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|agency=Los Angeles Times |ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٢}}</ref> *٢٠٠١: خەڵاتیئەی. ئێم. کلاین بۆ شیعر *٢٠١٠: خەڵاتی PEN بۆ شیعری <ref name="PEN Oresteia">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2010 PEN Award for Poetry in Translation |ناونیشان=https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |بڵاوکەرەوە=PEN America |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200621170341/https://pen.org/2010-pen-award-for-poetry-in-translation/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٢: خەڵاتی کریتیکۆس (خەڵاتی ئەدەبیی یۆنانی لەندەن)<ref name="Criticos 2012">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The 2012 Prize |ناونیشان=http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |بڵاوکەرەوە=The London Hellenic Prize |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201230035928/http://londonhellenicprize.eu/past-winners-2/2012-prize/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٤: خەڵاتی گریفین بۆ شیعر Doc>]]'' (براوەی بەشی کەنەدی)<ref name="Griffin 2014">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson: Griffin Poetry Prize 2014 |ناونیشان=https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |وێبگە=The Griffin Trust for Excellence in Poetry |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200921154113/https://www.griffinpoetryprize.com/awards-and-poets/shortlists/2014-shortlist/anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٦: خەڵاتی گەورەی ئەدەبیی نێودەوڵەتی بلو مەترۆپۆلیس بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتنی ژیانی ئەدەبی <ref name="Blue Met 2016">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson wins 2016 Blue Metropolis Literary Grand Prix |ناونیشان=http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |وێبگە=Azure Scratchings |بڵاوکەرەوە=Blue Metropolis Literary Festival & Foundation |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210725054842/http://bluemet.blogspot.com/2016/03/anne-carson-wins-2016-blue-metropolis.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> *٢٠١٩: خەڵاتی شیعری نێودەوڵەتی مانوێل ئاکونیا<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Anne Carson gana el Premio Internacional Manuel Acuña 2019 |ناونیشان=https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ئیش=Aristegui Noticias |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|زمان=es |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200301201614/https://aristeguinoticias.com/2312/kiosko/anne-carson-gana-el-premio-internacional-manuel-acuna-2019/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ٢٠٢٠: خەڵاتی شاژنەی ئاستووریاس بۆ ئەدەبیات *٢٠٢٠: خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعری ئینگلیزی *٢٠٢١: خەڵاتی PEN/Nabokov بۆ بەدەستهێنانی سەرکەوتن لە ئەدەبیاتی نێودەوڵەتی <ref name="PEN2021" /> *٢٠٢٥: خەڵاتی هەدادا لە گۆڤاری The Paris Review بۆ سەرکەوتنی ژیانی ئەدەبی *٢٠٢٥: خەڵاتی ئەدەبیی نێودەوڵەتی زبیگنیێڤ هێربێرت <ref name="Herbert 2025">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bn.org.pl/en/news/5700-anne-carson-receives-the-2025-zbigniew-herbert-international-literary-award.html |سەردێڕ=Anne Carson receives the 2025 Zbigniew Herbert International Literary Award |ئیش=Biblioteka Narodowa (National Library) |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تەممووزی ٢٠٢٦}}</ref> *٢٠٢٦: خەڵاتی نۆبێڵی ئەدەبیات.<ref name="NobelPrize.org"/> === پاڵێوراو === * ١٩٩٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی QSPELL – خەڵاتی A. M. Klein بۆ شیعر، بۆ Short Talks. * ١٩٩٤: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی Journey بۆ «Water Margins». * ١٩٩٨: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی Forward بۆ شیعر، بۆ Glass, Irony and God. * ١٩٩٨: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Autobiography of Red. * ١٩٩٩: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Autobiography of Red. * ٢٠٠٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠١: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعر، بۆ Men in the Off Hours. * ٢٠٠٢: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری لێنۆر مارشاڵ، بۆ The Beauty of the Husband. * ٢٠١٠: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی شیعری بازنەی ڕەخنەگرانی کتێبی نیشتمانی، بۆ Nox. * ٢٠١٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ت. س. ئیلیۆت، بۆ Red Doc. * ٢٠١٣: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی خەیمەی سووری Kitschies (باشترین ڕۆمان)، بۆ Red Doc>. * ٢٠١٤: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی فۆلیۆ، بۆ Red Doc>. * ٢٠١٨: ناوی لە لیستی درێژی خەڵاتی ئەدەبیاتی ئەکادیمیای نوێدا هات. * ٢٠٢٢: پاڵێوراو بۆ خەڵاتی ئەدەبیی گشتیی گەڤەرنەر بۆ شیعر، بۆ H of H Playbook. {{col-break}} === فێلۆشیپ === * ١٩٩٧: فێلۆشیپی ناوەندی بێلاجیۆی بنکەی ڕۆکفێلەر * ١٩٩٨: فێلۆشیپی گوگنهایم بۆ شیعر * ٢٠٠٠: فێلۆشیپی مەکئارتەر * ٢٠٠٧: فێلۆشیپی ئانا ماریا کێلەن، ئەکادیمیای ئەمریکایی لە بەرلین * ٢٠١١: فێلۆشیپی موریێل سپارک، کریەیتڤ سکۆتلەند / کۆڤ پارک * ٢٠١٨: فێلۆشیپی ئینگا مارێن ئۆتۆ، ناوەندی وۆتەرمیل <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anne Carson (In Residence: Inga Maren Otto Fellow) |ناونیشان=https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |وێبگە=The Watermill Center |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200518212713/https://www.watermillcenter.org/anne-carson/#1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ئەکادیمی === * ١٩٨٦–١٩٨٧: زانای میوانی بنکەی ڕۆکفێلەر لە ناوەندی 92nd Street Y لە نیویۆرک. * ٢٠١٢: پێدانی پلەی ئەکادیمیی ڕێزلێنان لەلایەن زانکۆی تۆرۆنتۆ. * ٢٠١٤: پێدانی پلەی ئەکادیمیی ڕێزلێنان (دکتۆرای ئەدەبیات) لەلایەن زانکۆی سانت ئەندرۆز.<ref name="U of St A honour">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Sweetman |یەکەم١=Rebecca |بەستەری نووسەر١=Rebecca Sweetman |سەردێڕ=Laureation address: Anne Carson |ناونیشان=https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |بڵاوکەرەوە=University of St Andrews |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210617232125/https://news.st-andrews.ac.uk/archive/laureation-address-anne-carson/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === هی تر === *١٩٩٩: ئەندامی ڕێزلێنراوی نێودەوڵەتی ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ هونەر و زانست. * ١٩٩٩: کتێبخانەی مۆدێرن؛ لە لیستی ١٠٠ کتێبی باشترین نان‌فیکشن (بە پێی هەڵبژاردەی خوێنەران) بۆ Eros the Bittersweet. * ٢٠٠٠: کتێبی Men in the Off Hours لە لیستی کتێبە دیارەکانی ساڵی The New York Times. * ٢٠٠٥: ئەندامی ڕێکخراوی نیشتمانیی کەنەدا (Order of Canada). * ٢٠١٠: دادوەری خەڵاتی گریفین بۆ شیعر. * ٢٠١١: ئەندامی ڕێزلێنراوی بیانی ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ هونەر و ئەدەبیات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Members: Anne Carson |ناونیشان=https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |بڵاوکەرەوە=American Academy of Arts and Letters |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220818174058/https://artsandletters.org/?s=%22Anne+Carson%22&restype=member |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{col-end}}   == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * [https://www.poetryfoundation.org/poets/anne-carson Poetry Foundation biography] * [https://poets.org/poet/anne-carson Academy of American Poets biography] * [https://web.archive.org/web/20240902191227/https://www.thecanadianencyclopedia.ca/en/article/anne-carson ''The Canadian Encyclopedia'' biography] * [https://www.theparisreview.org/interviews/5420/the-art-of-poetry-no-88-anne-carson ''The Paris Review'' interview] by Will Aitken (2004) * [https://brickmag.com/an-interview-with-anne-carson/ ''Brick'' interview] by Eleanor Wachtel (2012) * [https://www.publicbooks.org/cant-stop-screaming/ Commentary on ''Antigonick''] by Judith Butler (2012) * [https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson The Chat with GG's Literature Award Winner Anne Carson] {{بەستەری مردوو|url=https://49thshelf.com/Blog/2021/07/06/The-Chat-with-GG-s-Literature-Award-Winner-Anne-Carson |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }} ''49th Shelf'' (2021) {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Anne Carson}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|ژیاننامە|ژن|شیعر|نووسین|کەنەدا}} [[پۆل:ئەو کەسانەی کە نەخۆشی لەرزینی دەماریان ھەیە]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی ئێلیۆت]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کەنەدی]] [[پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی ٢١م]] [[پۆل:وەرگێرە کەنەدییەکانی سەدەی بیستەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] fbdzykw8mph7o66emraku3m8r0n0rnv 0 305756 1698189 1697495 2026-10-31T12:18:03Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698189 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''هێنری بۆریس کاگان''' ({{IPA|fr|ɑ̃ʁi kaɡɑ̃|lang}}; لەدایکبووی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠) کیمیاکارێکی فەرەنسییە. لە ئێستادا مامۆستای کارمەندە لە زانکۆی پاریس-ساکلی لە [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]. ئەو بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک پێشەنگێک لە بواری کاتالیزەکردنی ناهاوسەنگدا ناسراوە . دۆزینەوەکانی کاریگەرییەکی دوور و درێژیان لەسەر پیشەسازی دەرمان هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=XPUZAAAAIAAJ&q=%22Kagan,+henri%22+1930|سەردێڕ=Who's who in Western Europe|بڵاوکەرەوە=International Biographical Centre|ساڵ=١٩٨١|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٠٠٣٣٢-٦١-٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦دا بە هاوبەشی لەگەڵ کێنسۆ سۆای [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|خەڵاتی نۆبڵی کیمیایان]] پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەی کاریگەرییە ناهێڵییەکان و ئۆتۆکاتالیزەکردن لە دروستکردنی ئۆرگانیکی ناهاوسەنگدا".<ref name="Nobel">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261007095246/https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == کاگان لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠ لە شاری بۆلۆن-بیلانکۆرت لە فەرەنسا لەدایکبووە،<ref name="JVL">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://jewishvirtuallibrary.org/henri-kagan|سەردێڕ=Henri Kagan |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Jewish Virtual Library]]}}</ref> لە خێزانێکی [[جوولەکە ئەشکەنازییەکان|جولەکە]] کە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] ڕزگاریان بووە بە خۆحەشاردان لە گوندێک لە باشووری فەرەنسا بە ناوی گریمانەکراو.<ref name="JVL" /> دەرچووی [[زانکۆی پاریس|زانکۆی سۆربۆن]] و ئیکۆلی نیشتمانی سوپەریۆر دی شیمی دی پاریس (لە ساڵی ١٩٥٤). دواتر دکتۆرای لە ژێر دەستی ژان جاک لە کۆلێژی فەرەنسا لە ساڵی ١٩٦٠ تەواو کرد، لێکۆڵینەوەی لە کیمیای ستیرۆید و کیمیای ستێریۆ کرد. دواتر هاوکارێکی توێژینەوە بووە لەگەڵ ئالان هۆرۆ. لە ساڵی ١٩٦٨ کاگان تاقیگەیەکی لە ئۆرسای دامەزراند. لە ساڵی ١٩٩٩ بووەتە مامۆستای کارمەند لە زانکۆی پاریس-ساکلی.<ref name="JVL" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.europe1.fr/sciences/portrait-qui-est-henri-kagan-le-francais-de-95-ans-laureat-du-prix-nobel-de-chimie-1129769|سەردێڕ=PORTRAIT - Qui est Henri Kagan, le Français de 95 ans lauréat du prix Nobel de chimie ? |وێبگە=europe1.fr}}</ref> == پیشەی ئەکادیمی == کاگان ڕووی لە زانکۆی پاریس-سود, ئۆرسای کرد و لەوێ بوو بە پرۆفیسۆر. یەکێک لە شوێنە گرینگەکان لە لێکۆڵینەوەکانیدا پەرەپێدانی لیگاندەکانی C ₂ -سیمیتری بوو، بۆ نموونە، DIOP بۆ کاتالیزەکردنی ناهاوسەنگ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Henri B. Kagan, Dang-Tuan-Phat |ساڵ=١٩٧٢|سەردێڕ=Asymmetric catalytic reduction with transition metal complexes. I. Catalytic system of rhodium(I) with (−)-2,3-0-isopropylidene-2,3-dihydroxy-1,4-bis(diphenylphosphino)butane, a new chiral diphosphine |journal=Journal of the American Chemical Society |بەرگ=٩٤|issue=18 |پەڕەکان=٦٤٢٩–٦٤٣٣|bibcode=1972JAChS..94.6429K |doi=10.1021/ja00773a028}}</ref> ئەم دۆزینەوە بووە هۆی دۆزینەوەی زۆرێک لە لیگاندە پەیوەندیدارەکان کە پشتگیری لە [[ھاندان|کاتالیستەکان]] دەکەن کە لە چەندین بەکارهێنانی پراکتیکیدا بەکاردەهێنرێن. لە ساڵی ١٩٨٦، کاگان یەکەم نموونەی کاریگەرییە ناهێڵییەکانی لە کاتالیزەری ناهاوسەنگدا چاودێری کرد و مۆدێلی بیرکاری پەرەپێدا بۆ وەسفکردنی هەڵسوکەوتی ئەو جۆرە کاتالیزەرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Puchot |یەکەم=C. |دوایین٢=Samuel |یەکەم٢=O. |دوایین٣=Dunach |یەکەم٣=E. |دوایین٤=Zhao |یەکەم٤=S. |دوایین٥=Agami |یەکەم٥=C. |دوایین٦=Kagan |یەکەم٦=H. B. |ڕێکەوت=١٩٨٦|سەردێڕ=Nonlinear effects in asymmetric synthesis. Examples in asymmetric oxidations and aldolization reactions |ناونیشان=https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00269a036 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of the American Chemical Society |زمان=en |بەرگ=١٠٨|issue=9 |پەڕەکان=٢٣٥٣–٢٣٥٧|bibcode=1986JAChS.108.2353P |doi=10.1021/ja00269a036 |issn=0002-7863 |pmid=٢٢١٧٥٥٨٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220721075328/https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00269a036 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref name=":2" /> ئەم ئەنجامە دۆزینەوەیەکی گەورە بوو، کاریگەرییە ناهێڵییەکانی کردە بوارێکی کیمیا لە خۆیدا: نەک هەر ئامرازێکن بۆ تێگەیشتن لە میکانیزمە گەردیلەییەکان ، بەڵکو لە چوارچێوەی سەرچاوەی ژیاندا باس دەکرێن (گەورەکردنی ناهاوسەنگ).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Guillaneux |یەکەم=Denis |دوایین٢=Zhao |یەکەم٢=Shu-Hai |دوایین٣=Samuel |یەکەم٣=Odile |دوایین٤=Rainford |یەکەم٤=David |دوایین٥=Kagan |یەکەم٥=Henri B. |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٩٤|سەردێڕ=Nonlinear Effects in Asymmetric Catalysis |ناونیشان=https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00100a004 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of the American Chemical Society |زمان=en |بەرگ=١١٦|issue=21 |پەڕەکان=٩٤٣٠–٩٤٣٩|bibcode=1994JAChS.116.9430G |doi=10.1021/ja00100a004 |issn=0002-7863 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220809141934/https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00100a004 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref><ref name=":2" /> لەسەر ئەم کارە لە ساڵی ٢٠٢٦ خەڵاتی نۆبڵی کیمیای پێبەخشرا.<ref name="Nobel" /> == ڕێزلێنان و خەڵات == کاگان ئەندامی [[ئەکادیمیای فەرەنسی بۆ زانست|ئەکادیمیای زانستی فەرەنسی]] و ئەندامی بیانی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندییە لە ساڵی ١٩٩٤، هاوڕێی کۆمەڵەی شاهانەی کیمیا لە ساڵی ٢٠٠٣ و ئەندامی فەخری کۆمەڵەی توێژینەوەی کیمیایی هیندستانە.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.chemie.de/lexikon/Henri_Kagan.html|سەردێڕ=Henri_Kagan |وێبگە=chemie.de}}</ref> چەندین خەڵاتی لەو بوارەدا بەدەستهێناوە لەوانە: === دکتۆرای فەخری === * ١٩٩٩: زانکۆی بوخارێست<ref name=":12" /> * ٢٠٠٤: زانکۆی باسیلیکاتا<ref name=":12" /> === ڕێزلێنانی نیشتمانی === * ٢٠٠٧: ئەفسەری فەرمانی نیشتمانی شایستەیی (فەرەنسا)<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000465675 |وێبگە=legifrance.gouv.fr}}</ref> * ٢٠٠٢: شوڕشگێڕی لەشکری شەرەف ([[فەڕەنسا|فەرەنسا]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000594363 |وێبگە=legifrance.gouv.fr}}</ref> * ١٩٩٦: شوڕشگێڕی ڕێکخراوی نیشتمانی شایستەیی (فەرەنسا)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000721927 |وێبگە=legifrance.gouv.fr}}</ref> === خەڵاتی نۆبێڵی کیمیا === لە ساڵی ٢٠٠١دا، هەندێک مشتومڕ دروست بوو کاتێک کاگان لەو ساڵەدا [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتی نۆبڵی]] پێنەبەخشرا ، کە لەلایەن ک . چەندین زانای فەرەنسی ناڕەزایەتی خۆیان دەربڕی. وەزیری زانستی فەرەنسا، ڕۆجەر جیرارد شوارتزنبێرگ، پێیوابوو کە کاگان وەک پێشەنگێکی ئەو بوارەش دەبوو ڕێزی لێ بگیرێت. بەڵام دەتوانرێت خەڵاتەکە بدرێت بە زۆرترین سێ کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Goodman |یەکەم=Sally |ڕێکەوت=٢٠٠١|سەردێڕ=French Nobel protest makes chemist a cause célèbre |journal=Nature |زمان=en |بەرگ=٤١٤|issue=6861 |پەڕەکان=٢٣٩|bibcode=2001Natur.414..239G |doi=10.1038/35104765 |issn=1476-4687 |pmid=١١٧١٣٤٨٨|doi-access=free}}</ref> لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، کاگان لەگەڵ کێنسۆ سۆای [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|خەڵاتی نۆبڵی کیمیایان]] پێبەخشرا "بۆ دۆزینەوەی کاریگەرییە ناهێڵییەکان و ئۆتۆکاتالیزەکردن لە دروستکردنی ئۆرگانیکی ناهاوسەنگدا".<ref name="Nobel" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Larousserie |یەکەم=David |ناونیشان=https://www.lemonde.fr/en/science/article/2026/10/07/french-scientist-henri-kagan-wins-long-awaited-nobel-prize-in-chemistry_6758364_10.html|سەردێڕ=French scientist Henri Kagan wins long-awaited Nobel Prize in Chemistry |وێبگە=lemonde.fr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c6ly038jg0d4o|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry awarded to Kagan and Soai |وێبگە=bbc.com}}</ref> ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانست خەڵاتەکەی بەستەوە بە سەرهەڵدانی هۆمۆکیرالیتی, کە باڵادەستی یەک فۆڕمی وێنەی ئاوێنەیی مۆلیکولێکە. ڕاگەیاندنەکەی دۆزینەوەی کاگان لە ساڵی ١٩٨٦ی وەک ڕێگەیەک بۆ بەرهەمهێنانی زیادەیەکی گەورەتر لە یەک فۆڕمی وێنەی ئاوێنەیی دەستنیشانکرد لەوەی پێشتر بیری لێدەکرایەوە، هەروەها دۆزینەوەکانی خەڵاتکراوەکانی بە گرنگ وەسفکرد بۆ دیزاینکردنی کارلێکەکان کە لە بەرهەمهێنانی دەرماندا بەکاردەهێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Addicoat |یەکەم=Matthew |سەردێڕ=Nobel prize in chemistry awarded for work on mirror-image molecules |ناونیشان=https://theconversation.com/nobel-prize-in-chemistry-awarded-for-work-on-mirror-image-molecules-293816 |doi=10.64628/AB.vydgfju9u |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == خوێندنەوەی زیاتر == * {{Nobelprize}} * [http://www.tetrahedron-symposium.elsevier.com/biog/kagan.htm Short biography of Kagan] * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Henri B. Kagan |دوایین٢=Olivier Riant |ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Catalytic asymmetric Diels Alder reactions |journal=Chemical Reviews |بەرگ=٩٢|issue=5 |پەڕەکان=١٠٠٧–١٠١٩|doi=10.1021/cr00013a013}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=P. Girard |دوایین٢=J. L. Namy |دوایین٣=H. B. Kagan |ساڵ=١٩٨٠|سەردێڕ=Divalent lanthanide derivatives in organic synthesis. 1. Mild preparation of samarium iodide and ytterbium iodide and their use as reducing or coupling agents |journal=Journal of the American Chemical Society |بەرگ=١٠٢|issue=8 |پەڕەکان=٢٦٩٣–٢٦٩٨|bibcode=1980JAChS.102.2693G |doi=10.1021/ja00528a029}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=H. B. Kagan |دوایین٢=J. L. Namy |ساڵ=١٩٨٦|سەردێڕ=Lanthanides in organic synthesis |journal=Tetrahedron |بەرگ=٤٢|issue=24 |پەڕەکان=٦٥٧٣–٦٦١٤|doi=10.1016/S0040-4020(01)82098-6}} * [[خەڵاتی نۆبێڵ ساڵی ٢٠٢٦]] {{خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا}}{{Wolf Prize in Chemistry}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Henri Kagan}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|کیمیا|زانست}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی وۆلف لە کیمیا]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] p36pkdyjmecot4r1nnfhk6qc0vtzhuw 1698705 1698189 2026-11-01T11:38:58Z Shaween 18477 /* پیشەی ئەکادیمی */ 1698705 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''هێنری بۆریس کاگان''' ({{IPA|fr|ɑ̃ʁi kaɡɑ̃|lang}}; لەدایکبووی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠) کیمیاکارێکی فەرەنسییە. لە ئێستادا مامۆستای کارمەندە لە زانکۆی پاریس-ساکلی لە [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]. ئەو بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک پێشەنگێک لە بواری کاتالیزەکردنی ناهاوسەنگدا ناسراوە . دۆزینەوەکانی کاریگەرییەکی دوور و درێژیان لەسەر پیشەسازی دەرمان هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=XPUZAAAAIAAJ&q=%22Kagan,+henri%22+1930|سەردێڕ=Who's who in Western Europe|بڵاوکەرەوە=International Biographical Centre|ساڵ=١٩٨١|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٠٠٣٣٢-٦١-٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦دا بە هاوبەشی لەگەڵ کێنسۆ سۆای [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|خەڵاتی نۆبڵی کیمیایان]] پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەی کاریگەرییە ناهێڵییەکان و ئۆتۆکاتالیزەکردن لە دروستکردنی ئۆرگانیکی ناهاوسەنگدا".<ref name="Nobel">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261007095246/https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == کاگان لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠ لە شاری بۆلۆن-بیلانکۆرت لە فەرەنسا لەدایکبووە،<ref name="JVL">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://jewishvirtuallibrary.org/henri-kagan|سەردێڕ=Henri Kagan |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Jewish Virtual Library]]}}</ref> لە خێزانێکی [[جوولەکە ئەشکەنازییەکان|جولەکە]] کە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] ڕزگاریان بووە بە خۆحەشاردان لە گوندێک لە باشووری فەرەنسا بە ناوی گریمانەکراو.<ref name="JVL" /> دەرچووی [[زانکۆی پاریس|زانکۆی سۆربۆن]] و ئیکۆلی نیشتمانی سوپەریۆر دی شیمی دی پاریس (لە ساڵی ١٩٥٤). دواتر دکتۆرای لە ژێر دەستی ژان جاک لە کۆلێژی فەرەنسا لە ساڵی ١٩٦٠ تەواو کرد، لێکۆڵینەوەی لە کیمیای ستیرۆید و کیمیای ستێریۆ کرد. دواتر هاوکارێکی توێژینەوە بووە لەگەڵ ئالان هۆرۆ. لە ساڵی ١٩٦٨ کاگان تاقیگەیەکی لە ئۆرسای دامەزراند. لە ساڵی ١٩٩٩ بووەتە مامۆستای کارمەند لە زانکۆی پاریس-ساکلی.<ref name="JVL" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.europe1.fr/sciences/portrait-qui-est-henri-kagan-le-francais-de-95-ans-laureat-du-prix-nobel-de-chimie-1129769|سەردێڕ=PORTRAIT - Qui est Henri Kagan, le Français de 95 ans lauréat du prix Nobel de chimie ? |وێبگە=europe1.fr}}</ref> == پیشەی ئەکادیمی == کاگان ڕووی لە زانکۆی پاریس-سود, ئۆرسای کرد و لەوێ بوو بە پرۆفیسۆر. یەکێک لە شوێنە گرینگەکان لە لێکۆڵینەوەکانیدا پەرەپێدانی لیگاندەکانی C ₂ -سیمیتری بوو، بۆ نموونە، DIOP بۆ کاتالیزەکردنی ناهاوسەنگ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Henri B. Kagan, Dang-Tuan-Phat |ساڵ=١٩٧٢|سەردێڕ=Asymmetric catalytic reduction with transition metal complexes. I. Catalytic system of rhodium(I) with (−)-2,3-0-isopropylidene-2,3-dihydroxy-1,4-bis(diphenylphosphino)butane, a new chiral diphosphine |journal=Journal of the American Chemical Society |بەرگ=٩٤|issue=18 |پەڕەکان=٦٤٢٩–٦٤٣٣|bibcode=1972JAChS..94.6429K |doi=10.1021/ja00773a028}}</ref> ئەم دۆزینەوە بووە هۆی دۆزینەوەی زۆرێک لە لیگاندە پەیوەندیدارەکان کە پشتگیری لە [[ھاندان|کاتالیستەکان]] دەکەن کە لە چەندین بەکارهێنانی پراکتیکیدا بەکاردەهێنرێن. لە ساڵی ١٩٨٦، کاگان یەکەم نموونەی کاریگەرییە ناهێڵییەکانی لە کاتالیزەری ناهاوسەنگدا چاودێری کرد و مۆدێلی بیرکاری پەرەپێدا بۆ وەسفکردنی هەڵسوکەوتی ئەو جۆرە کاتالیزەرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Puchot |یەکەم=C. |دوایین٢=Samuel |یەکەم٢=O. |دوایین٣=Dunach |یەکەم٣=E. |دوایین٤=Zhao |یەکەم٤=S. |دوایین٥=Agami |یەکەم٥=C. |دوایین٦=Kagan |یەکەم٦=H. B. |ڕێکەوت=١٩٨٦|سەردێڕ=Nonlinear effects in asymmetric synthesis. Examples in asymmetric oxidations and aldolization reactions |ناونیشان=https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00269a036 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of the American Chemical Society |زمان=en |بەرگ=١٠٨|issue=9 |پەڕەکان=٢٣٥٣–٢٣٥٧|bibcode=1986JAChS.108.2353P |doi=10.1021/ja00269a036 |issn=0002-7863 |pmid=٢٢١٧٥٥٨٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220721075328/https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00269a036 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref name=":2">{{cite news|url=https://new.societechimiquedefrance.fr/wp-content/uploads/2019/12/2013-377-sept.-p7-Balavoine_HD.pdf|author=Gilbert Balavoine|title=Sur la route d'Henri Kagan, dialogue…|publisher=l’actualité chimique|date=September 2013|access-date=|pages=7–10}}</ref> /> ئەم ئەنجامە دۆزینەوەیەکی گەورە بوو، کاریگەرییە ناهێڵییەکانی کردە بوارێکی کیمیا لە خۆیدا: نەک هەر ئامرازێکن بۆ تێگەیشتن لە میکانیزمە گەردیلەییەکان ، بەڵکو لە چوارچێوەی سەرچاوەی ژیاندا باس دەکرێن (گەورەکردنی ناهاوسەنگ).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Guillaneux |یەکەم=Denis |دوایین٢=Zhao |یەکەم٢=Shu-Hai |دوایین٣=Samuel |یەکەم٣=Odile |دوایین٤=Rainford |یەکەم٤=David |دوایین٥=Kagan |یەکەم٥=Henri B. |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٩٤|سەردێڕ=Nonlinear Effects in Asymmetric Catalysis |ناونیشان=https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00100a004 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of the American Chemical Society |زمان=en |بەرگ=١١٦|issue=21 |پەڕەکان=٩٤٣٠–٩٤٣٩|bibcode=1994JAChS.116.9430G |doi=10.1021/ja00100a004 |issn=0002-7863 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220809141934/https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00100a004 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref><ref name=":2" /> لەسەر ئەم کارە لە ساڵی ٢٠٢٦ خەڵاتی نۆبڵی کیمیای پێبەخشرا.<ref name="Nobel" /> == ڕێزلێنان و خەڵات == کاگان ئەندامی [[ئەکادیمیای فەرەنسی بۆ زانست|ئەکادیمیای زانستی فەرەنسی]] و ئەندامی بیانی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندییە لە ساڵی ١٩٩٤، هاوڕێی کۆمەڵەی شاهانەی کیمیا لە ساڵی ٢٠٠٣ و ئەندامی فەخری کۆمەڵەی توێژینەوەی کیمیایی هیندستانە.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.chemie.de/lexikon/Henri_Kagan.html|سەردێڕ=Henri_Kagan |وێبگە=chemie.de}}</ref> چەندین خەڵاتی لەو بوارەدا بەدەستهێناوە لەوانە: === دکتۆرای فەخری === * ١٩٩٩: زانکۆی بوخارێست<ref name=":12" /> * ٢٠٠٤: زانکۆی باسیلیکاتا<ref name=":12" /> === ڕێزلێنانی نیشتمانی === * ٢٠٠٧: ئەفسەری فەرمانی نیشتمانی شایستەیی (فەرەنسا)<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000465675 |وێبگە=legifrance.gouv.fr}}</ref> * ٢٠٠٢: شوڕشگێڕی لەشکری شەرەف ([[فەڕەنسا|فەرەنسا]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000594363 |وێبگە=legifrance.gouv.fr}}</ref> * ١٩٩٦: شوڕشگێڕی ڕێکخراوی نیشتمانی شایستەیی (فەرەنسا)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000721927 |وێبگە=legifrance.gouv.fr}}</ref> === خەڵاتی نۆبێڵی کیمیا === لە ساڵی ٢٠٠١دا، هەندێک مشتومڕ دروست بوو کاتێک کاگان لەو ساڵەدا [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتی نۆبڵی]] پێنەبەخشرا ، کە لەلایەن ک . چەندین زانای فەرەنسی ناڕەزایەتی خۆیان دەربڕی. وەزیری زانستی فەرەنسا، ڕۆجەر جیرارد شوارتزنبێرگ، پێیوابوو کە کاگان وەک پێشەنگێکی ئەو بوارەش دەبوو ڕێزی لێ بگیرێت. بەڵام دەتوانرێت خەڵاتەکە بدرێت بە زۆرترین سێ کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Goodman |یەکەم=Sally |ڕێکەوت=٢٠٠١|سەردێڕ=French Nobel protest makes chemist a cause célèbre |journal=Nature |زمان=en |بەرگ=٤١٤|issue=6861 |پەڕەکان=٢٣٩|bibcode=2001Natur.414..239G |doi=10.1038/35104765 |issn=1476-4687 |pmid=١١٧١٣٤٨٨|doi-access=free}}</ref> لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، کاگان لەگەڵ کێنسۆ سۆای [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|خەڵاتی نۆبڵی کیمیایان]] پێبەخشرا "بۆ دۆزینەوەی کاریگەرییە ناهێڵییەکان و ئۆتۆکاتالیزەکردن لە دروستکردنی ئۆرگانیکی ناهاوسەنگدا".<ref name="Nobel" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Larousserie |یەکەم=David |ناونیشان=https://www.lemonde.fr/en/science/article/2026/10/07/french-scientist-henri-kagan-wins-long-awaited-nobel-prize-in-chemistry_6758364_10.html|سەردێڕ=French scientist Henri Kagan wins long-awaited Nobel Prize in Chemistry |وێبگە=lemonde.fr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c6ly038jg0d4o|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry awarded to Kagan and Soai |وێبگە=bbc.com}}</ref> ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانست خەڵاتەکەی بەستەوە بە سەرهەڵدانی هۆمۆکیرالیتی, کە باڵادەستی یەک فۆڕمی وێنەی ئاوێنەیی مۆلیکولێکە. ڕاگەیاندنەکەی دۆزینەوەی کاگان لە ساڵی ١٩٨٦ی وەک ڕێگەیەک بۆ بەرهەمهێنانی زیادەیەکی گەورەتر لە یەک فۆڕمی وێنەی ئاوێنەیی دەستنیشانکرد لەوەی پێشتر بیری لێدەکرایەوە، هەروەها دۆزینەوەکانی خەڵاتکراوەکانی بە گرنگ وەسفکرد بۆ دیزاینکردنی کارلێکەکان کە لە بەرهەمهێنانی دەرماندا بەکاردەهێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Addicoat |یەکەم=Matthew |سەردێڕ=Nobel prize in chemistry awarded for work on mirror-image molecules |ناونیشان=https://theconversation.com/nobel-prize-in-chemistry-awarded-for-work-on-mirror-image-molecules-293816 |doi=10.64628/AB.vydgfju9u |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == خوێندنەوەی زیاتر == * {{Nobelprize}} * [http://www.tetrahedron-symposium.elsevier.com/biog/kagan.htm Short biography of Kagan] * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Henri B. Kagan |دوایین٢=Olivier Riant |ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Catalytic asymmetric Diels Alder reactions |journal=Chemical Reviews |بەرگ=٩٢|issue=5 |پەڕەکان=١٠٠٧–١٠١٩|doi=10.1021/cr00013a013}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=P. Girard |دوایین٢=J. L. Namy |دوایین٣=H. B. Kagan |ساڵ=١٩٨٠|سەردێڕ=Divalent lanthanide derivatives in organic synthesis. 1. Mild preparation of samarium iodide and ytterbium iodide and their use as reducing or coupling agents |journal=Journal of the American Chemical Society |بەرگ=١٠٢|issue=8 |پەڕەکان=٢٦٩٣–٢٦٩٨|bibcode=1980JAChS.102.2693G |doi=10.1021/ja00528a029}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=H. B. Kagan |دوایین٢=J. L. Namy |ساڵ=١٩٨٦|سەردێڕ=Lanthanides in organic synthesis |journal=Tetrahedron |بەرگ=٤٢|issue=24 |پەڕەکان=٦٥٧٣–٦٦١٤|doi=10.1016/S0040-4020(01)82098-6}} * [[خەڵاتی نۆبێڵ ساڵی ٢٠٢٦]] {{خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا}}{{Wolf Prize in Chemistry}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Henri Kagan}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|کیمیا|زانست}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی وۆلف لە کیمیا]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] j02uk260byuqxgypz1lna3k6fv6z5kg 1698706 1698705 2026-11-01T11:39:36Z Shaween 18477 1698706 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''هێنری بۆریس کاگان''' ({{IPA|fr|ɑ̃ʁi kaɡɑ̃|lang}}; لەدایکبووی ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠) کیمیاکارێکی فەرەنسییە. لە ئێستادا مامۆستای کارمەندە لە زانکۆی پاریس-ساکلی لە [[فەڕەنسا|فەرەنسا]]. ئەو بە شێوەیەکی بەرفراوان وەک پێشەنگێک لە بواری کاتالیزەکردنی ناهاوسەنگدا ناسراوە . دۆزینەوەکانی کاریگەرییەکی دوور و درێژیان لەسەر پیشەسازی دەرمان هەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=XPUZAAAAIAAJ&q=%22Kagan,+henri%22+1930|سەردێڕ=Who's who in Western Europe|بڵاوکەرەوە=International Biographical Centre|ساڵ=١٩٨١|ژپنک=٩٧٨-٠-٩٠٠٣٣٢-٦١-٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦دا بە هاوبەشی لەگەڵ کێنسۆ سۆای [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|خەڵاتی نۆبڵی کیمیایان]] پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەی کاریگەرییە ناهێڵییەکان و ئۆتۆکاتالیزەکردن لە دروستکردنی ئۆرگانیکی ناهاوسەنگدا".<ref name="Nobel">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261007095246/https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == کاگان لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٩٣٠ لە شاری بۆلۆن-بیلانکۆرت لە فەرەنسا لەدایکبووە،<ref name="JVL">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://jewishvirtuallibrary.org/henri-kagan|سەردێڕ=Henri Kagan |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Jewish Virtual Library]]}}</ref> لە خێزانێکی [[جوولەکە ئەشکەنازییەکان|جولەکە]] کە [[جەنگی جیھانیی دووەم|لە جەنگی جیهانی دووەمدا]] ڕزگاریان بووە بە خۆحەشاردان لە گوندێک لە باشووری فەرەنسا بە ناوی گریمانەکراو.<ref name="JVL" /> دەرچووی [[زانکۆی پاریس|زانکۆی سۆربۆن]] و ئیکۆلی نیشتمانی سوپەریۆر دی شیمی دی پاریس (لە ساڵی ١٩٥٤). دواتر دکتۆرای لە ژێر دەستی ژان جاک لە کۆلێژی فەرەنسا لە ساڵی ١٩٦٠ تەواو کرد، لێکۆڵینەوەی لە کیمیای ستیرۆید و کیمیای ستێریۆ کرد. دواتر هاوکارێکی توێژینەوە بووە لەگەڵ ئالان هۆرۆ. لە ساڵی ١٩٦٨ کاگان تاقیگەیەکی لە ئۆرسای دامەزراند. لە ساڵی ١٩٩٩ بووەتە مامۆستای کارمەند لە زانکۆی پاریس-ساکلی.<ref name="JVL" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.europe1.fr/sciences/portrait-qui-est-henri-kagan-le-francais-de-95-ans-laureat-du-prix-nobel-de-chimie-1129769|سەردێڕ=PORTRAIT - Qui est Henri Kagan, le Français de 95 ans lauréat du prix Nobel de chimie ? |وێبگە=europe1.fr}}</ref> == پیشەی ئەکادیمی == کاگان ڕووی لە زانکۆی پاریس-سود, ئۆرسای کرد و لەوێ بوو بە پرۆفیسۆر. یەکێک لە شوێنە گرینگەکان لە لێکۆڵینەوەکانیدا پەرەپێدانی لیگاندەکانی C ₂ -سیمیتری بوو، بۆ نموونە، DIOP بۆ کاتالیزەکردنی ناهاوسەنگ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Henri B. Kagan, Dang-Tuan-Phat |ساڵ=١٩٧٢|سەردێڕ=Asymmetric catalytic reduction with transition metal complexes. I. Catalytic system of rhodium(I) with (−)-2,3-0-isopropylidene-2,3-dihydroxy-1,4-bis(diphenylphosphino)butane, a new chiral diphosphine |journal=Journal of the American Chemical Society |بەرگ=٩٤|issue=18 |پەڕەکان=٦٤٢٩–٦٤٣٣|bibcode=1972JAChS..94.6429K |doi=10.1021/ja00773a028}}</ref> ئەم دۆزینەوە بووە هۆی دۆزینەوەی زۆرێک لە لیگاندە پەیوەندیدارەکان کە پشتگیری لە [[ھاندان|کاتالیستەکان]] دەکەن کە لە چەندین بەکارهێنانی پراکتیکیدا بەکاردەهێنرێن. لە ساڵی ١٩٨٦، کاگان یەکەم نموونەی کاریگەرییە ناهێڵییەکانی لە کاتالیزەری ناهاوسەنگدا چاودێری کرد و مۆدێلی بیرکاری پەرەپێدا بۆ وەسفکردنی هەڵسوکەوتی ئەو جۆرە کاتالیزەرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Puchot |یەکەم=C. |دوایین٢=Samuel |یەکەم٢=O. |دوایین٣=Dunach |یەکەم٣=E. |دوایین٤=Zhao |یەکەم٤=S. |دوایین٥=Agami |یەکەم٥=C. |دوایین٦=Kagan |یەکەم٦=H. B. |ڕێکەوت=١٩٨٦|سەردێڕ=Nonlinear effects in asymmetric synthesis. Examples in asymmetric oxidations and aldolization reactions |ناونیشان=https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00269a036 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of the American Chemical Society |زمان=en |بەرگ=١٠٨|issue=9 |پەڕەکان=٢٣٥٣–٢٣٥٧|bibcode=1986JAChS.108.2353P |doi=10.1021/ja00269a036 |issn=0002-7863 |pmid=٢٢١٧٥٥٨٣|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220721075328/https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00269a036 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref><ref name=":2">{{cite news|url=https://new.societechimiquedefrance.fr/wp-content/uploads/2019/12/2013-377-sept.-p7-Balavoine_HD.pdf|author=Gilbert Balavoine|title=Sur la route d'Henri Kagan, dialogue…|publisher=l’actualité chimique|date=September 2013|access-date=|pages=7–10}}</ref> ئەم ئەنجامە دۆزینەوەیەکی گەورە بوو، کاریگەرییە ناهێڵییەکانی کردە بوارێکی کیمیا لە خۆیدا: نەک هەر ئامرازێکن بۆ تێگەیشتن لە میکانیزمە گەردیلەییەکان ، بەڵکو لە چوارچێوەی سەرچاوەی ژیاندا باس دەکرێن (گەورەکردنی ناهاوسەنگ).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Guillaneux |یەکەم=Denis |دوایین٢=Zhao |یەکەم٢=Shu-Hai |دوایین٣=Samuel |یەکەم٣=Odile |دوایین٤=Rainford |یەکەم٤=David |دوایین٥=Kagan |یەکەم٥=Henri B. |ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ١٩٩٤|سەردێڕ=Nonlinear Effects in Asymmetric Catalysis |ناونیشان=https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00100a004 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of the American Chemical Society |زمان=en |بەرگ=١١٦|issue=21 |پەڕەکان=٩٤٣٠–٩٤٣٩|bibcode=1994JAChS.116.9430G |doi=10.1021/ja00100a004 |issn=0002-7863 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220809141934/https://pubs.acs.org/doi/abs/10.1021/ja00100a004 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٥}}</ref><ref name=":2" /> لەسەر ئەم کارە لە ساڵی ٢٠٢٦ خەڵاتی نۆبڵی کیمیای پێبەخشرا.<ref name="Nobel" /> == ڕێزلێنان و خەڵات == کاگان ئەندامی [[ئەکادیمیای فەرەنسی بۆ زانست|ئەکادیمیای زانستی فەرەنسی]] و ئەندامی بیانی ئەکادیمیای زانستی پۆڵەندییە لە ساڵی ١٩٩٤، هاوڕێی کۆمەڵەی شاهانەی کیمیا لە ساڵی ٢٠٠٣ و ئەندامی فەخری کۆمەڵەی توێژینەوەی کیمیایی هیندستانە.<ref name=":12">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.chemie.de/lexikon/Henri_Kagan.html|سەردێڕ=Henri_Kagan |وێبگە=chemie.de}}</ref> چەندین خەڵاتی لەو بوارەدا بەدەستهێناوە لەوانە: === دکتۆرای فەخری === * ١٩٩٩: زانکۆی بوخارێست<ref name=":12" /> * ٢٠٠٤: زانکۆی باسیلیکاتا<ref name=":12" /> === ڕێزلێنانی نیشتمانی === * ٢٠٠٧: ئەفسەری فەرمانی نیشتمانی شایستەیی (فەرەنسا)<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000465675 |وێبگە=legifrance.gouv.fr}}</ref> * ٢٠٠٢: شوڕشگێڕی لەشکری شەرەف ([[فەڕەنسا|فەرەنسا]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000594363 |وێبگە=legifrance.gouv.fr}}</ref> * ١٩٩٦: شوڕشگێڕی ڕێکخراوی نیشتمانی شایستەیی (فەرەنسا)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.legifrance.gouv.fr/jorf/id/JORFTEXT000000721927 |وێبگە=legifrance.gouv.fr}}</ref> === خەڵاتی نۆبێڵی کیمیا === لە ساڵی ٢٠٠١دا، هەندێک مشتومڕ دروست بوو کاتێک کاگان لەو ساڵەدا [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتی نۆبڵی]] پێنەبەخشرا ، کە لەلایەن ک . چەندین زانای فەرەنسی ناڕەزایەتی خۆیان دەربڕی. وەزیری زانستی فەرەنسا، ڕۆجەر جیرارد شوارتزنبێرگ، پێیوابوو کە کاگان وەک پێشەنگێکی ئەو بوارەش دەبوو ڕێزی لێ بگیرێت. بەڵام دەتوانرێت خەڵاتەکە بدرێت بە زۆرترین سێ کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Goodman |یەکەم=Sally |ڕێکەوت=٢٠٠١|سەردێڕ=French Nobel protest makes chemist a cause célèbre |journal=Nature |زمان=en |بەرگ=٤١٤|issue=6861 |پەڕەکان=٢٣٩|bibcode=2001Natur.414..239G |doi=10.1038/35104765 |issn=1476-4687 |pmid=١١٧١٣٤٨٨|doi-access=free}}</ref> لە ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦، کاگان لەگەڵ کێنسۆ سۆای [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|خەڵاتی نۆبڵی کیمیایان]] پێبەخشرا "بۆ دۆزینەوەی کاریگەرییە ناهێڵییەکان و ئۆتۆکاتالیزەکردن لە دروستکردنی ئۆرگانیکی ناهاوسەنگدا".<ref name="Nobel" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Larousserie |یەکەم=David |ناونیشان=https://www.lemonde.fr/en/science/article/2026/10/07/french-scientist-henri-kagan-wins-long-awaited-nobel-prize-in-chemistry_6758364_10.html|سەردێڕ=French scientist Henri Kagan wins long-awaited Nobel Prize in Chemistry |وێبگە=lemonde.fr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c6ly038jg0d4o|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry awarded to Kagan and Soai |وێبگە=bbc.com}}</ref> ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانست خەڵاتەکەی بەستەوە بە سەرهەڵدانی هۆمۆکیرالیتی, کە باڵادەستی یەک فۆڕمی وێنەی ئاوێنەیی مۆلیکولێکە. ڕاگەیاندنەکەی دۆزینەوەی کاگان لە ساڵی ١٩٨٦ی وەک ڕێگەیەک بۆ بەرهەمهێنانی زیادەیەکی گەورەتر لە یەک فۆڕمی وێنەی ئاوێنەیی دەستنیشانکرد لەوەی پێشتر بیری لێدەکرایەوە، هەروەها دۆزینەوەکانی خەڵاتکراوەکانی بە گرنگ وەسفکرد بۆ دیزاینکردنی کارلێکەکان کە لە بەرهەمهێنانی دەرماندا بەکاردەهێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Addicoat |یەکەم=Matthew |سەردێڕ=Nobel prize in chemistry awarded for work on mirror-image molecules |ناونیشان=https://theconversation.com/nobel-prize-in-chemistry-awarded-for-work-on-mirror-image-molecules-293816 |doi=10.64628/AB.vydgfju9u |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == خوێندنەوەی زیاتر == * {{Nobelprize}} * [http://www.tetrahedron-symposium.elsevier.com/biog/kagan.htm Short biography of Kagan] * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Henri B. Kagan |دوایین٢=Olivier Riant |ساڵ=١٩٩٢|سەردێڕ=Catalytic asymmetric Diels Alder reactions |journal=Chemical Reviews |بەرگ=٩٢|issue=5 |پەڕەکان=١٠٠٧–١٠١٩|doi=10.1021/cr00013a013}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=P. Girard |دوایین٢=J. L. Namy |دوایین٣=H. B. Kagan |ساڵ=١٩٨٠|سەردێڕ=Divalent lanthanide derivatives in organic synthesis. 1. Mild preparation of samarium iodide and ytterbium iodide and their use as reducing or coupling agents |journal=Journal of the American Chemical Society |بەرگ=١٠٢|issue=8 |پەڕەکان=٢٦٩٣–٢٦٩٨|bibcode=1980JAChS.102.2693G |doi=10.1021/ja00528a029}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=H. B. Kagan |دوایین٢=J. L. Namy |ساڵ=١٩٨٦|سەردێڕ=Lanthanides in organic synthesis |journal=Tetrahedron |بەرگ=٤٢|issue=24 |پەڕەکان=٦٥٧٣–٦٦١٤|doi=10.1016/S0040-4020(01)82098-6}} * [[خەڵاتی نۆبێڵ ساڵی ٢٠٢٦]] {{خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا}}{{Wolf Prize in Chemistry}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Henri Kagan}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فەڕەنسا|کیمیا|زانست}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پاریس]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی وۆلف لە کیمیا]] [[پۆل:جووەکانی وەرگری خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فەڕەنسی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای فەڕەنسی بۆ زانست]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] thmyyhlyabck7a32lv4bjaxm95jdryx 0 305757 1698707 1697498 2026-11-01T11:40:06Z Shaween 18477 1698707 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} {{Nihongo|'''کێنسۆ سوای'''|硤合 憲三|Soai Kensō|لە ٣ی ئایاری ١٩٥٠ لەدایک بوو.}}<ref name="a580">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Pluta |یەکەم=Werner |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.heise.de/news/Chemienobelpreis-fuer-die-Entdeckung-nichtlinearer-Effekte-11479206.html|سەردێڕ=Chemienobelpreis für die Entdeckung nichtlinearer Effekte |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=heise online |زمان=de}}</ref> [[کیمیای ئەندامی|کیمیازانێکی ئۆرگانیکی]] ژاپۆنییە، پرۆفیسۆری کارمەندە لە بەشی کیمیای کارپێکراو لە زانکۆی زانستی تۆکیۆ. لە ساڵی ٢٠٢٦دا بە هاوبەشی لەگەڵ [[هێنری بۆریس کاگان|هێنری بی کاگان]] [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|خەڵاتی نۆبێڵی کیمیایان]] پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەی کاریگەرییە ناهێڵییەکان و ئۆتۆکاتالیزەکردن لە دروستکردنی ئۆرگانیکی ناهاوسەنگدا". == ژیاننامە == سۆای لە زانکۆی تۆکیۆ خوێندوویەتی و لەوێ دکتۆرای وەرگرتووە. لە ساڵی 1979 لە بواری [[پێکھێنانی ئۆرگانیک|دروستکردنی ئۆرگانیکدا]] لە ژێر دەستی تێرواکی موکایاما و هاوڕێی کۆمەڵەی ژاپۆن بووە بۆ بەرەوپێشبردنی زانست. خوێندنی پۆست دکتۆرای لە لای ئێرنست ئێڵ ئیلیل لە زانکۆی کارۆلینای باکوور ئەنجامداوە . لە ساڵی ١٩٨١ بوو بە وانەبێژ لە زانکۆی تۆکیۆ بۆ زانست، و پلەی بەرزکرایەوە بۆ مامۆستای یاریدەدەر (١٩٨٦) و مامۆستای تەواو (١٩٩١).<ref name="s254">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.rs.kagu.tus.ac.jp/soai/profile-e.html|سەردێڕ=Professor's profile-in Japanese |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=東京理科大学}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦دا بە هاوبەشی لەگەڵ هێنری بی کاگان [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|خەڵاتی نۆبڵی کیمیایان]] پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەی کاریگەرییە ناهێڵییەکان و ئۆتۆکاتالیزەکردن لە دروستکردنی ئۆرگانیکی ناهاوسەنگدا".<ref name="Nobel">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry 2026 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref>ئەو بەشدارە لە دروستکردنی ناهاوسەنگ و ئینانتیۆسێلێکتیڤ، ئۆتۆکاتالیزەکردنی ناهاوسەنگ و سەرچاوەی کایرالیتی. لە ساڵی ١٩٩٥، سۆئای کارلێکێکی لەگەڵ پێکهاتەی کایراڵی ٥-پیریمیدیل ئەلکانۆل دۆزیەوە کە نزیکەی تەنیا یەکێک لە دوو فۆڕمی وێنەی ئاوێنەیی مۆلیکولێکی وەک بەرهەمێک بەرهەمهێنا، کە تقلیدکردنی پرۆسەیەک بوو کە لە زیندەوەرە زیندووەکاندا دەبینرێت.<ref name="Nature1" /> لە ساڵی ٢٠٠٣ توانی ئەم کاردانەوەیە بە کارلێککەرەکانی ناکایراڵ نیشان بدات. بە تایبەتی کارلێکی سۆای بۆ ئەلکیلکردنی پیریمیدین-٥-کاربالدەهید لەگەڵ دی ئایزۆپرۆپیلزینک بە ناوی ئەوەوە ناونراوە. لەم کارلێکەدا هەردوو کارلێککەرەکە کە ناکایراڵن، بەرهەمی کایراڵی پیریمیدیل ئەلکهول بەرهەم دەهێنن، کە زیاتر هەمان ئەو کایرالیتە لە خولەکانی کاتالیزۆری دواتردا هان دەدات.<ref name="p302">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Athavale |یەکەم=Soumitra V. |دوایین٢=Simon |یەکەم٢=Adam |دوایین٣=Houk |یەکەم٣=Kendall N. |دوایین٤=Denmark |یەکەم٤=Scott E. |ڕێکەوت=٢٠٢٠|سەردێڕ=Demystifying the asymmetry-amplifying, autocatalytic behaviour of the Soai reaction through structural, mechanistic and computational studies |journal=Nature Chemistry |بەرگ=١٢|issue=4 |پەڕەکان=٤١٢–٤٢٣|bibcode=2020NatCh..12..412A |doi=10.1038/s41557-020-0421-8 |issn=1755-4330 |pmc=٧١١٧٩٩٣|pmid=٣٢٢٠٣٤٤٥}}</ref><ref name="k376">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Soai |یەکەم=Kenso |ڕێکەوت=٢٠٢٢|سەردێڕ=The Soai reaction and its implications with the life's characteristic features of self-replication and homochirality |ناونیشان=https://linkinghub.elsevier.com/retrieve/pii/S0040402022004677 |journal=Tetrahedron |بەرگ=١٢٤|doi=10.1016/j.tet.2022.133017 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|article-number=133017}}</ref><ref name="n446">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The soai reaction and related topic|ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Edizioni Artestampa|ژپنک=٩٧٨-٨٨-٦٤٦٢-١٣٠-٢|شوێنی بڵاوکردنەوە=Modena}}</ref><ref name="Nature1">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Gibney |یەکەم=Elizabeth |دوایین٢=Naddaf |یەکەم٢=Miryam |دوایین٣=Pichon |یەکەم٣=Anne |دوایین٤=Castelvecchi |یەکەم٤=Davide |دوایین٥=Callaway |یەکەم٥=Ewen |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Chemistry Nobel awarded for solving mystery of how 'handed' organic molecules can emerge |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/d41586-026-03093-0 |journal=Nature |بەرگ=٦٥٨|issue=8136 |پەڕەکان=٥٨٩–٥٩٠|doi=10.1038/d41586-026-03093-0 |pmid=٤٢٨٤٤٤٤٢|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> سوای مامۆستای سەردانیکەر بووە لە چەندین زانکۆی وەک ESPCI پاریس (2001)، زانکۆی کیوشو (2005)، زانکۆی واسێدا (2007-2010)، زانکۆی ستراسبۆرگ (2008)، و زانکۆی جیلین (2010-2015).<ref name="s254" /> لە ساڵی ٢٠١٦ وەک پرۆفیسۆر خانەنشین بووە. == ڕێزلێنان و خەڵات == * خەڵاتی ئینۆی (٢٠٠٠)<ref name="w835">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://newsonjapan.com/article/150980.php|سەردێڕ=Tokyo University Professor Wins Nobel Prize in Chemistry |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=News On Japan}}</ref> * مەدالیای کیرالیتی (٢٠٠٥)<ref name="call-chirality">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=Call for nominations for the chirality medal 2006 |ناونیشان=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/chir.20244 |journal=Chirality |زمان=English |بەرگ=١٨|پەڕەکان=iii |doi=10.1002/chir.20244 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> * ئەندامی فەخری ئەکادیمیای نیشتمانی زانستی ئیتاڵیا (٢٠٠٦)<ref name="s254" /> * خەڵاتی زانست و تەکنەلۆژیا لە MEXT, وەزارەتی پەروەردە و ڕۆشنبیری و وەرزش و زانست و تەکنەلۆژیای ژاپۆن (2007)<ref name="s254" /> * خەڵاتی کۆمەڵەی کیمیایی ژاپۆن (٢٠١٠)<ref name="CSJ">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشان=https://csj.jp/csj-en/membership/awards/achieve/2010-soai.html|سەردێڕ=CSJ Award 2010-Prof. Kenso Soai |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=csj.jp |زمان=English}}</ref> * مەدالیای شریتی وەنەوشەیی<ref name="v310">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bssnews.net/news/432358|سەردێڕ=Henri Kagan, Kenso Soai win 2026 Nobel Prize in Chemistry {{!}} News |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=BSS}}</ref> (2012) * دکتۆر ئۆنۆریس کاوسا، زانکۆی پانۆنیا, هەنگاریا (2015)<ref name="s254" /> * پۆلی سێیەمی ڕێزبەندی گەنجینەی پیرۆز<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.rs.kagu.tus.ac.jp/soai/profile-e.html|سەردێڕ=Professor's profile-in Japanese |وێبگە=rs.kagu.tus.ac.jp}}</ref> (٢٠٢٣) * خەڵاتی ڕیۆجی نۆیۆری (٢٠٢٣)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.ssocj.jp/award/noyori/|سەردێڕ=高砂香料国際賞「野依賞」 {{!}} 公益社団法人 有機合成化学協会 {{!}} SSOCJ – The Society of Synthetic Organic Chemistry, Japan |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=公益社団法人 有機合成化学協会 |زمان=ja}}</ref> * خەڵاتی ئەکادیمیای ژاپۆن (٢٠٢٥)<ref name="f758">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://sumikai.com/nachrichten-aus-japan/japanischer-chemiker-kenso-soai-erhaelt-nobelpreis-fuer-chemie-381377/|سەردێڕ=Japanischer Chemiker Kenso Soai erhält Nobelpreis für Chemie |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Sumikai |زمان=de}}</ref> * [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|خەڵاتی نۆبڵ بۆ کیمیا]] (٢٠٢٦)<ref name="Nobel" /> * ڕێزبەندی ڕۆشنبیری (٢٠٢٦)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|script-title=ja:文化勲章・功労者の業績と略歴 2026年度 |ناونیشان=https://www.nikkei.com/article/DGXZQOUD229PH0S6A021C2000000/|سەردێڕ=文化勲章・功労者の業績と略歴 2026年度 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=The Nikkei |زمان=ja}}</ref> لە ڕاگەیاندنی نۆبڵی ساڵی ٢٠٢٦دا، ئەکادیمیای زانستی شاهانەی سویدی تیشکی خستە سەر پێشکەوتنی سۆای لە کارەکانی ساڵی ١٩٩٥ لەسەر ئۆتۆکاتالیزەکردنی ناهاوسەنگ بۆ کاردانەوەیەکی ساڵی ٢٠٠٣ کە یەکێک لە دوو فۆڕمی وێنەی ئاوێنەیی ئەگەری بەرهەمهێنا. ئەم ئەنجامانەی خستە لێکۆڵینەوە لە هۆمۆکایرالیتی و دیزاینی دروستکردنی دەرمان. پارەی خەڵاتەکە بە یەکسانی لەگەڵ هێنری بی کاگان دابەشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/chemistry/2026/press-release/|سەردێڕ=Nobel Prize in Chemistry 2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == بڵاوکراوە هەڵبژێردراوەکان == * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mukaiyama |یەکەم=Teruaki |دوایین٢=Soai |یەکەم٢=Kenso |دوایین٣=Sato |یەکەم٣=Toshio |دوایین٤=Shimizu |یەکەم٤=Hisashi |دوایین٥=Suzuki |یەکەم٥=Keisuke |ساڵ=١٩٧٩|سەردێڕ=Enantioface-differentiating (asymmetric) addition of alkyllithium and dialkylmagnesium to aldehydes by using (2S,2'S)-2-hydroxymethyl-1-[(1-alkylpyrrolidin-2-yl)methyl]pyrrolidines as chiral ligands |journal=Journal of the American Chemical Society |بڵاوکەرەوە=American Chemical Society (ACS) |بەرگ=١٠١|issue=6 |پەڕەکان=١٤٥٥–١٤٦٠|bibcode=1979JAChS.101.1455M |doi=10.1021/ja00500a015 |issn=0002-7863}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Soai |یەکەم=Kenso |دوایین٢=Shibata |یەکەم٢=Takanori |دوایین٣=Morioka |یەکەم٣=Hiroshi |دوایین٤=Choji |یەکەم٤=Kaori |ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=Asymmetric autocatalysis and amplification of enantiomeric excess of a chiral molecule |ناونیشان=https://www.nature.com/articles/378767a0 |journal=Nature |بەرگ=٣٧٨|issue=6559 |پەڕەکان=٧٦٧–٧٦٨|bibcode=1995Natur.378..767S |doi=10.1038/378767a0 |issn=0028-0836 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Sato |یەکەم=Itaru |دوایین٢=Urabe |یەکەم٢=Hiroki |دوایین٣=Ishiguro |یەکەم٣=Saori |دوایین٤=Shibata |یەکەم٤=Takanori |دوایین٥=Soai |یەکەم٥=Kenso |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٣|سەردێڕ=Amplification of Chirality from Extremely Low to Greater than 99.5 % ee by Asymmetric Autocatalysis |ناونیشان=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1002/anie.200390105 |journal=Angewandte Chemie International Edition |بەرگ=٤٢|issue=3 |پەڕەکان=٣١٥–٣١٧|bibcode=2003ACIE...42..315S |doi=10.1002/anie.200390105 |issn=1433-7851 |pmid=١٢٥٤٨٦٨٨|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Kenso Soai}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی کیمیا]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تۆکیۆ]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی ژاپۆنی]] [[پۆل:Articles with hCards]] b52d1vphstm8kxvqcic8j2prh0824fi 0 305776 1698183 1697655 2026-10-31T12:16:03Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698183 wikitext text/x-wiki {{Short description|بۆڕسەی نێودەوڵەتیی ئاڵوگۆڕی دراوی دیجیتاڵی}} {{Infobox company | name = باینانس | logo = Binance-BNB-Icon-Logo.wine.svg | type = [[کۆمپانیای تایبەت|تایبەت]] | industry = [[دراوی ڕەمزی|دراوی دیجیتاڵی]] | founded = {{Start date and age|July 2017}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Hyatt |یەکەم١=John |دوایین٢=Bambysheva |یەکەم٢=Nina |ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=دەوڵەمەندترین کەسی ناو دراوی دیجیتاڵی دەچێتە ڕیزی ٢٠ دەوڵەمەندترینی جیهان |ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/johnhyatt/2022/04/05/the-wealthiest-person-in-crypto-climbs-into-worlds-20-richest |وێبگە=[[فۆربس]]}}</ref><ref name="ReutersBerwickWilson2022"/> | founders = {{unbulleted list|چانگپێنگ ژاوۆ |یی ھێ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Wilson |یەکەم١=Tom |دوایین٢=Berwick |یەکەم٢=Angus |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=چۆن بەڕێوەبەری جێبەجێکاری باینانس و یاریدەدەرەکانی پلانیان دانا بۆ خۆدزینەوە لە ڕێکخەرە یاساییەکانی ئەمریکا و بەریتانیا |ناونیشان=https://www.reuters.com/investigates/special-report/fintech-crypto-binance-zhao/ |وێبگە=[[ڕۆیەتەرز]]}}</ref><ref name="Bloomberg 2022-10-17" />}} | key_people = ڕیچارد تێنگ، یی ھێ (ھاوبەشی [[بەڕێوەبەری جێبەجێکار]])<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=James |دوایین=Clayton |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=بەڕێوەبەری باینانس چانگپێنگ ژاوۆ دان بە تاوانی سپیکردنەوەی پاره‌دا دەنێت |زمان=en-GB |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/technology-67492753 |بڵاوکەرەوە=[[بی‌بی‌سی]]}}</ref> | revenue = ١٢ ملیار [[دۆلاری ئەمریکی]] (٢٠٢٢)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tully |یەکەم=Shawn |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=باینانس چۆن کار دەکات: گەورەترین ئاڵوگۆڕی دراوی دیجیتاڵی لە جیهاندا شانازی بە قازانجی زۆر و پارەدان بە کاریگەرەکان دەکات |ناونیشان=https://fortune.com/2023/03/28/binance-cftc-lawsuit-bnb-coin-social-media-influencers |ئیش=[[فۆڕچوون (گۆڤار)|فۆڕچوون]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | website = {{Unbulleted list|{{URL|https://binance.com}}|{{URL|https://binance.us}} (ویلایەتە یەکگرتووەکان)}} | products = ئاڵوگۆڕی دراوی دیجیتاڵی، دراوە دیجیتاڵییەکان | subsidiaries = {{ubl|Sakura Exchange|Trust Wallet|Binance Charity}} | num_employees = ٥,٠٠٠ (٢٠٢٥)<ref name="Weiss 2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Weiss |یەکەم١=Ben |سەردێڕ=باینانس گەورەترین وەبەرهێنانی دراوی دیجیتاڵی بەدەستدەهێنێت بەو پێیەی MGXی سەر بە ئیمارات ٢ ملیار دۆلار تەرخان دەکات |ناونیشان=https://fortune.com/crypto/2025/03/12/binance-2-billion-mgx-abu-dhabi-uae-crypto-investment/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٦|ئیش=Fortune |ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref> | area_served = لە سەرانسەری جیهاندا }} '''باینانس''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Binance)، گەورەترین بۆڕسەی ئاڵوگۆڕی دراوی دیجیتاڵییە لە ڕووی قەبارەی ڕۆژانەی مامەڵەکردنی [[دراوی ڕەمزی|دراوە دیجیتاڵییەکانەوە]]. باینانس لە ساڵی ٢٠١٧ لەلایەن چانگپێنگ ژاوۆ دامەزرا. لە سەرەتادا بنکەکەی لە [[چین]] بوو، سەرەتا گواسترایەوە بۆ [[ژاپۆن]]، پاشان ژاپۆنی جێهێشت بۆ [[ماڵتا]]، و ئێستاش هیچ سەنتەرێکی سەرەکیی فەرمی کۆمپانیای نییە. باینانس ڕووبەڕووی داوای یاسایی و ئاستەنگی جۆراوجۆر بووەتەوە لەلایەن دەسەڵاتدارانی ڕێکخستنەوە.<ref name="Woodman-2025">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Woodman |یەکەم١=Spencer |دوایین٢=Armendariz |یەکەم٢=Agustin |دوایین٣=Fiandor |یەکەم٣=Miguel |دوایین٤=Ellefson |یەکەم٤=Sam |سەردێڕ=باینانس و بورسەکانی تر لە دوای سەرکوتکردنەکە دراوی دیجیتاڵی پیسیان گواستەوە |ناونیشان=https://www.icij.org/investigations/coin-laundry/cryptocurrency-exchanges-binance-okx-money-laundering-crime/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئایاری ٢٠٢٦|ئیش=[[کۆنسۆرسیۆمی نێودەوڵەتیی ڕۆژنامەنووسانی کۆڵکەر]] |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> لە ئەنجامدا، لە هەندێک وڵاتدا لە کارکردن قەدەغەکراوە یان فەرمانی پێکراوە کە چالاکییەکانی ڕابگرێت، و سزای بەسەردا سەپێنراوە. لە ٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣، باینانس دانى نا بە پێشێلکردنی یاساکانی دژە سپیکردنەوەی پارەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و غەرامەی ٤٫٣ ملیار دۆلاری دا.<ref name="Barber-2025" /> دەسەڵاتی ڕەفتاری دارایی [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] لە حوزەیرانی ٢٠٢١دا فەرمانی بە باینانس کرد کە سەرجەم چالاکییە ڕێکخراوەکانی لە بەریتانیا ڕابگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=ئاگاداری بۆ بەکارهێنەران سەبارەت بە باینانس مارکێتس لیمیtd و گرووپی باینانس |ناونیشان=https://www.fca.org.uk/news/news-stories/consumer-warning-binance-markets-limited-and-binance-group |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210626230614/https://www.fca.org.uk/news/news-stories/consumer-warning-binance-markets-limited-and-binance-group |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=fca.org.uk}}</ref> لە ئاداری ٢٠٢٥، ڕۆژنامەی ''وەڵ ستیریت ژوورناڵ'' ئاشکرای کرد کە کۆمپانیاکە لە گفتوگۆدایە لەگەڵ [[خێزانی دۆناڵد ترامپ|خێزانی دۆناڵد ترەمپ]] سەبارەت بە مامەڵەی بازرگانی.<ref name="Ballhaus-2025" /> لە ئابی ٢٠٢٥، ''وەڵ ستیریت جۆرناڵ'' بۆی دەرکەوت کە باینانس بە هێمنی بەڕێوەبردنی پلاتفۆرمێکی مامەڵەکردنی بۆ خێزانی ترەمپ دەکرد بەناوی World Liberty Financial.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Patricia Kowsmann |نووسەر٢=Angus Berwick |ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٥|سەردێڕ=ڕێچکەی پشتی سەروەتی دراوی دیجیتاڵی خێزانی ترەمپ: PancakeSwap |ناونیشان=https://www.wsj.com/finance/currencies/trump-family-crypto-1e7ab14a |وێبگە=The Wall Street Journal |زمان=en-US}}</ref> کۆمپانیاکە ٨٠٠,٠٠٠ دۆلاری بە لۆبیستەکان دا تا لۆبی بکەن بۆ لێخۆشبوونی سەرۆکایەتی بۆ ژاوۆ لەلایەن سەرۆک [[دۆناڵد ترامپ|ترەمپەوە]]،<ref name="Barber-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١= Ballhaus |یەکەم١=Rebecca |دوایین٢= Dawsey |یەکەم٢= Josh |دوایین٣= Barber |یەکەم٣= C. Ryan |ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=لە ناوەوەی ڕێگای خێرای نوێ بۆ لێخۆشبوونی سەرۆکایەتی |ناونیشان=https://www.wsj.com/politics/policy/trump-presidential-pardon-process-dda97c15 |وێبگە=The Wall Street Journal |زمان=en-US}}</ref> کە لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥دا پێی بەخشرا.<ref name=":4" /><ref name="Berwick-2025">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Berwick |دوایین٢=Ballhaus |دوایین٣=Dawsey |دوایین٤=Kowsmann |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=تایبەت: ترەمپ لێخۆشبوون بۆ دامەزرێنەری سزادراوی باینانس دەردەکات |ناونیشان=https://www.wsj.com/finance/currencies/trump-binance-changpeng-zhao-pardon-7509bd63 |وێبگە=[[وەڵ ستریت ژوورناڵ]] |زمان=en-US|یەکەم١=Angus|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription|یەکەم٢=Rebecca|یەکەم٣=Josh|یەکەم٤=Patricia}}</ref> باینانس لە ساڵی ٢٠٢٣دا پەیمانی دا کە هیچ لێخۆشبوونێک بۆ چالاکییە نایاساییەکان لە سەر پلاتفۆرمەکەیدا نەبێت، بەڵام ڕۆژنامەنووسانی کۆڵکەر بۆیان دەرکەوتووە کە کۆمپانیاکە بەردەوامە لە قازانجکردن لە [[پارە سپیکردنەوە|سپیکردنەوەی پارە]] بۆ گرووپە تاوانکارییە ڕێکخراوەکان<ref name="Woodman-2025" /><ref name="Financial Times-2025" /> و لایەنە سزادراوەکان.<ref name="Berwick-2026b"/> لێکۆڵەرە ناوخۆییەکانی باینانس بەڵگەیان دۆزییەوە کە [[ڕووسیا]] و [[ئێران]]، دوو دەوڵەتی سزادراو، بەردەوام بوون لە بەکارهێنانی هەژمارەکانی باینانس بۆ گواستنەوەی پارە؛ دوای ڕاپۆرتکردنی ئەم مامەڵە گوماناوییانە بۆ سەرکردایەتی باینانس، لێکۆڵەرە ناوخۆییەکان دەرکران یان کارەکانیان ڕاگیرا.<ref name="Yaffe-Bellany-2026" /> لە ساڵی ٢٠٢٦دا، ''وەڵ ستیریت ژوورناڵ'' ڕاپۆرتی دا کە باینانس لەژێر لێکۆڵینەوەی وەزارەتی دادی ویلایەتە یەکگرتووەکاندایە بەهۆی تۆمەتی خۆدزینەوە لە سزاکانی سەر ڕێکخراوە تیرۆریستییە بیانییەکانی پشتگیری کراو لەلایەن ئێرانەوە، وەک [[حوسییەکان]].<ref name="Berwick-2026a" /> هەروەها داواکارانی گشتیی فیدراڵیی ئەمریکا لە داوایەکی یاسایی دەستبەسەرداگرتنی سەروەت و ساماندا ئیدعایان کرد کە کۆمپانیا چینییەکان باینانسیان بەکارهێناوە بۆ سپیکردنەوەی داهاتی فرۆشتنی نەوت بۆ [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]].<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Yaffe-Bellany |یەکەم١=David |دوایین٢=Forsythe |یەکەم٢=Michael |بەستەری نووسەر٢=Michael Forsythe |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=داواکارانی گشتی دەڵێن کۆمپانیا چینییەکان باینانسیان بەکارهێناوە بۆ سپیکردنەوەی پارەی نەوتی ئێران |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2026/09/15/technology/binance-iran-china.html |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ئیش=[[نیویۆرک تایمز]] |زمان=en-US |issn=0362-4331}}</ref> لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦دا، باینانس تووشی ھاککردنێکی ٦٫٣ ملیار دۆلاری بووەوە کە بە گەورەترین ھاککردن لە مێژوودا وەسف کراوە. == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Binance}} {{تووڵی دەروازە|چین|تەکنۆلۆژیا}} [[پۆل:دراوی ڕەمزی]] a0keng8s2v747i003r7u34i2r2l8uv5 0 305777 1698181 1697658 2026-10-31T12:15:23Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698181 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}   '''ڕۆبێرت ئێرنست''' " '''بۆب''' " '''هاڵ''' (لەدایکبووی ١٣ی ئابی ١٩٤٣) ئابووریناسێکی ئەمریکییە کە هاوڕێی باڵای هاوبەشی ڕۆبەرت و کارۆل مەکنیلە لە دامەزراوەی هوڤەر و مامۆستای ئابوورییە لە [[زانکۆی ستانفۆرد]]. خەڵاتی نۆبڵی زانستە ئابوورییەکانی ساڵی ٢٠٢٦ی پێبەخشرا، بە هاوبەشی لەگەڵ مایکل وودفۆرد ، بەهۆی کارەکانی لەسەر "بناغە [[ئابوورناسیی ورد|ئابوورییە بچووکەکانی]] سەقامگیرکردنی [[ئابوورناسیی زل|ئابووریی گەورە]]". == ژیاننامە == === خوێندن === هۆڵ بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە ئابووری لە [[زانکۆی کالیفۆرنیا (بێرکلی)|زانکۆی کالیفۆرنیا لە بێرکلی]] و دکتۆرای لە ئابووری لە [[ئەنستیتۆی تەکنۆلۆژیی ماساچووسیتس|پەیمانگای تەکنەلۆژیای ماساشوستس]] وەرگرتووە، تێزێکی بە ناوی ''وتارەکان لەسەر تیۆری سامان''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.stanford.edu/~rehall/Essays%20Theory%20of%20Wealth%201967.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130125064612/http://www.stanford.edu/~rehall/Essays%20Theory%20of%20Wealth%201967.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> لە ژێر سەرپەرشتی ڕۆبەرت سۆلۆ نووسیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.technologyreview.com/2019/12/27/131259/the-productive-career-of-robert-solow/|سەردێڕ=The productive career of Robert Solow |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=MIT Technology Review |زمان=en}}</ref> === پیشە === هۆڵ ئەندامی ئەکادیمیای نیشتمانی زانستە و هاوڕێی [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]] و کۆمەڵەی ئابووریپێوانە و ئەندامی NBER ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.dropbox.com/s/a3x3uy8b8cdm7k2/CV.pdf?dl=0|سەردێڕ=CV.pdf |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Dropbox |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٨ەوە سەرۆکی لیژنەی پەیوەندییەکانی خولی بازرگانی بووە، کە دەزگای بەرپرسیارە لە دانانی بەرواری دەستپێکردن و کۆتایی پاشەکشەی ئابووری ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www2.nber.org/cycles/members.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211112125617/http://www2.nber.org/cycles/members.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=www.nber.org |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nber.org/research/business-cycle-dating|سەردێڕ=Business Cycle Dating {{!}} NBER |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191121201801/https://www.nber.org/cycles.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=NBER |زمان=en}}</ref> هۆڵ لە ساڵی ٢٠١٠،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.aeaweb.org/about-aea/leadership/officers/past-officers/presidents|سەردێڕ=Past Presidents |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414074133/https://www.aeaweb.org/about-aea/leadership/officers/past-officers/presidents |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=www.aeaweb.org}}</ref> وەک سەرۆکی کۆمەڵەی ئابووری ئەمریکی کاری کردووە و ئەندامی ماوەیەکی زۆرە لە پانێڵی بروکینگز بۆ چالاکییە ئابوورییەکان .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.brookings.edu/projects/brookings-papers-on-economic-activity/|سەردێڕ=Brookings Papers on Economic Activity |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=Brookings |زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦ خەڵاتی نۆبڵی زانستە ئابوورییەکانی لەگەڵ مایکل وودفۆرد وەرگرت بۆ بنەما ئابوورییە بچووکەکانی سەقامگیرکردنی ئابووریی گەورە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economics/2026/summary/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> === توێژینەوە === لە ساڵی ١٩٧٨ هۆڵ نیشانیدا کە لە ژێر چاوەڕوانییە عەقڵانییەکاندا ، [[بەرخۆری|بەکاربردن]] دەبێت مارتینگەلێک بێت. پێش ئەمە، لە ژێر کاریگەری گریمانەی داهاتی هەمیشەیی [[میلتۆن فریدمەن|میڵتۆن فریدمان]] لە ژێر چاوەڕوانییە گونجاوەکاندا ، ئابووریناسان پێشبینیان دەکرد داهاتی ڕابردوو کاریگەری لەسەر بەکارهێنانی ئێستا هەبێت بە گۆڕینی چاوەڕوانییەکانی تاکەکان سەبارەت بە داهاتی هەمیشەیی خۆیان.<ref>Angus Deaton (1992), ''Understanding Consumption''. Oxford University Press, {{ISBN|0-19-828824-7}}.</ref> بەڵکو تیۆری هۆڵ ئاماژەی بە پەیوەندی نێوان بەکارهێنانی ئێستا و داهاتی چاوەڕوانکراوی داهاتوو کرد، ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە بەکاربردن تەنها کاتێک دەبێت بگۆڕێت کە هەواڵێکی سەرسوڕهێنەر سەبارەت بە داهات هەبێت. ئەمەش لە بەرامبەردا ئەوە دەگەیەنێت کە گۆڕانکاری لە بەکاربردندا دەبێت پێشبینی نەکراو بێت (تایبەتمەندی مارتینگەل لە [[ئامار|ئامارەکاندا]]). هۆڵ بەڵگەی خستەڕوو کە بەکارهێنان پێشبینی نەکراوە، هەرچەندە بەڵگەکانی دواتر دەریانخستووە کە بەکاربردن پێشبینیکراوترە لەوەی کە ئەو ئیدیعای کردووە. وتارەکەی هۆڵ بووەتە هۆی ئەوەی زۆربەی توێژینەوە ئەزموونییەکان لەسەر بەکارهێنان کەیسی مارتینگەڵ وەک هێڵی بنەڕەتی وەربگرن و سەرنج بدەنە سەر ئەوەی کە کام میکانیزم دەتوانێت ببێتە هۆی لادان لە بەکارهێنانی مارتینگەل. لە ساڵی ١٩٨٢، هۆڵ دراوی بەدیل ANCAP ی لەسەر بنەمای کاڵا پێشنیار کرد. لە وەسفکردنی ئەوەی کە ئایا تێچووی پەراوێزیی لایەنگری خولییە یان نا ، هۆڵ ئاماژەی بەوەدا کە پێویستە دیاری بکرێت کە ئایا شۆکی بەرهەمهێنان لە تیۆری خولی بازرگانی ڕاستەقینەدا دەرئەنجامی دەسەڵاتی قۆرخکارییە یان نا. لەبەر ئەوەی قۆرخکارەکان دەتوانن هەرکاتێک [[نرخ|نرخەکانیان]] لە تێچووی پەراوێزی خۆیان زیاتر بێت بفرۆشن، ئەوا توانای زیادەیان هەیە. بەم شێوەیە، لەگەڵ زیادبوونی خواست، توانای زیادە بچووک دەبێتەوە و تێچووی پەراوێزیی لە نرخ نزیک دەبێتەوە؛ ئەمەش سووڕی بازرگانی بەهێز دەکات (لایەنگری خولییە). هۆڵ ئەم چەمکەی بەکارهێناوە بۆ جیاکردنەوەی [[Real productivity|بەرهەمهێنانی ڕاستەقینە]] و [[بەرھەمدەری|گەشەی بەرهەمهێنان]]: تەنانەت ئەگەر بەرهەمهێنانی زیاتریش هەبێت (کەمتر بەفیڕۆ دەچێت)، مەرج نییە کرێکاران بەرهەمدارتر بن.  بۆ ڕوونکردنەوەی مووچەی چەسپاو هۆڵ جەختی لەسەر گرنگی ئەو تێچوونانە کردەوە کە [[دامەزراندن|خاوەنکار]] لە ئەستۆ دەگرێت . [[wiktionary:firm|کۆمپانیاکان]] کاتێک کاتەکان باش بن سوودمەند دەبن بەڵام کاتێک کاتەکان خراپ بن سزا دەدرێن، چونکە بەزۆری مووچە جێگیرە. هەروەها کۆمپانیاکان دەبێت پارە بدەن بۆ گەڕان بەدوای کارمەندی گونجاودا. لە ماوەکانی خراپی بازرگانیدا، خاوەنکارەکان زیاتر لە مەترسی لە دامەزراندنی کارمەند دوورن و کەمتر هاندەریان هەیە بۆ گەڕان بەدوای کارمەندی نوێدا. لێرەوە خاوەنکارەکان کەمتر دامەزراون (یان بە هیچ شێوەیەک نا) لە کاتی دابەزین، وەک پاشەکشەی ئابووری . لەبەر ئەوەی کرێکاران ناتوانن بەکۆمەڵ ئاماژە بەوە بکەن کە لەو ماوەیەدا بە کەمتر کار دەکەن، کرێ مەیلی ئەوەی هەیە بەرەو سەرەوە بچەسپێت.  هۆڵ بە ئاشکرا پشتگیری و ڕەخنەی لە لایەنە جیاوازەکانی گۆڕانکارییەکانی سیاسەتی باج و خەرجییەکانی سەرۆکی ئەمریکا [[ڕۆناڵد ڕێیگن|ڕۆناڵد ڕیگان]] لە ساڵی 1981 گرت، کە ڕیگانۆمیکی ناساند. هۆڵ ڕایگەیاند کە "[i] ئەگەر باجمان کەم نەبێتەوە، ئەوا شوێنی زۆر زیاتر دەبێت بۆ ڕشتنی پارە بۆ ناو کونە مشکەکان"، بەڵام دواتر لە هەمان پێشکەشکردندا باسی گۆڕانکاری دیکەی کرد کە پێی باشترە بیبینێت.<ref name="Federal Reserve Bank of San Francisco1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tobin|یەکەم=James|ناونیشان=https://fraser.stlouisfed.org/files/docs/publications/frbsfreview/rev_frbsf_19810501_seminar.pdf|سەردێڕ=The Reagan Economic Program|دوایین٢=Hall|یەکەم٢=Robert|ڕێکەوت=١ی ئایاری ١٩٨١|بڵاوکەرەوە=[[Federal Reserve Bank of San Francisco]]|پەڕەکان=١٧–١٨|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180823005931/https://fraser.stlouisfed.org/files/docs/publications/frbsfreview/rev_frbsf_19810501_seminar.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها ڕایگەیاند کە "[لەگەڵ ڕێزگرتن لە دیسیپلینی دراو، ئەوەی پێویستە دامەزراندنی چوارچێوەیەکی درێژخایەنە بۆ سیاسەتی دراو. پێویستە بتوانین بەڵێنی هەنگاوێک بدەین بەرەو سەقامگیری دراو، و بەو هۆیەوە سەقامگیری نرخەکان."<ref name="Federal Reserve Bank of San Francisco1" /> هاڵ و ئەلڤین ڕابوشکا باجی تەختی هۆڵ-ڕابوشکایان پێشنیار کرد، کە باج لەسەر داهات دەدات بەڵام [[وەبەرھێنان|وەبەرهێنان]] ناکات، لە هەمان کاتدا ڕێگە بە گۆڕانکارییەکان دەدات بۆ پاراستنی پێشکەوتنی باج . ئەو دووانە هاوبەشی نووسینی کتێبی ''باجی تەختە'' لە ساڵی ٢٠٠٧ و ئامۆژگاری وڵاتانی ڕۆژهەڵاتی ئەوروپایان کردووە سەبارەت بە ئەگەری گرتنەبەری سیاسەتی باجی تەخت.  == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * [http://www.stanford.edu/~rehall/ Stanford home page] * Works by or about Robert E. Hall at the Internet Archive {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئابووری]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] idrzt57xh4j15e1visixzv7ngmx4gu9 0 305778 1698182 1697657 2026-10-31T12:15:43Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698182 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''مایکل دین وودفۆرد''' (لەدایکبووی ١٩٥٥) [[ئابوورناسیی زل|ئابووریناسێکی]] ئەمریکییە و تیۆریستێکی دراوییە و لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا]] وانە دەڵێتەوە. لە ساڵی ٢٠٢٦ خەڵاتی یادەوەری نۆبڵی لە زانستە ئابوورییەکان پێبەخشرا، لەگەڵ ڕۆبەرت ئی. == پیشەی ئەکادیمی == وودفۆرد لە ساڵی ١٩٥٥ لە ویلایەتی ماساشوستس لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Reid |یەکەم=Jenni |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2026/10/12/nobel-economics-prize-winner-woodford-hall.html|سەردێڕ=Nobel prize in economics awarded to Robert E. Hall and Michael Woodford |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=CNBC |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٧ بەکالۆریۆسی لە زانکۆی شیکاگۆ و لە ساڵی ١٩٨٠ لە قوتابخانەی یاسای یێڵ بەکالۆریۆسی بەدەستهێناوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.columbia.edu/~mw2230/WebCV01-17.pdf |وێبگە=columbia.edu}}</ref> دکتۆرای تەواو کردووە. لە ئابووری لە [[ئەنستیتۆی تەکنۆلۆژیی ماساچووسیتس|زانکۆی MIT]] لە ساڵی 1983. دەستی بە کاری وانەوتنەوە کردووە لە [[زانکۆی کۆڵۆمبیا|کۆڵۆمبیا]]، و پاشان لە شیکاگۆ و [[زانکۆی پرینستۆن|پرینستۆن]] وانەبێژ بووە پێش ئەوەی بگەڕێتەوە بۆ کۆڵۆمبیا بۆ وەرگرتنی کورسی جۆن بەیتس کلارک لە ساڵی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://blogs.cuit.columbia.edu/mw2230/biography/|سەردێڕ=Biography – Michael Woodford |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|زمان=en-US}}</ref> خەڵاتی زەمالەی دامەزراوەی جۆن دی و کاترین تی ماکئارسەری پێبەخشرا، کە لە ساڵی ١٩٨١ تا ١٩٨٦ پارەی توێژینەوەکانی دابینکرد. لە ساڵی ٢٠٠٧ خەڵاتی دۆیچە بانکی پێبەخشرا.<ref name="deutsche">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.ifk-cfs.de/index.php?id=939|سەردێڕ=Casino ohne LUGAS 2026: Online Casinos Bonus Vergleich}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤ هەردوو خەڵاتی ئێروین پلاین نێمێرز لە بواری ئابووری و خەڵاتی سنوورەکانی زانیاری دامەزراوەی بی بی ڤی ئەی لە بەشی "ئابووری و دارایی" وەرگرتووە. لە ساڵی ٢٠٢٦دا بە هاوبەشی لەگەڵ ڕۆبەرت ئی هۆڵ خەڵاتی یادەوەری نۆبڵی زانستە ئابوورییەکانی پێبەخشرا "بۆ بنەما ئابوورییە بچووکەکانی سەقامگیری ئابووریی گەورە".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2026/press-release/|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2026 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261012101903/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2026/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == بەشدارییە تیۆریەکان == بابەتەکانی سەرەتایی توێژینەوەکانی وودفۆرد بریتی بوون لە هاوسەنگی پەڵەی خۆر<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Woodford |یەکەم=Michael |ساڵ=١٩٩٠|سەردێڕ=Learning to believe in sunspots |ناونیشان=https://academiccommons.columbia.edu/doi/10.7916/D80K2KN6/download |journal=[[Econometrica]] |بەرگ=٥٨|issue=2 |پەڕەکان=٢٨٧–٣٠٧|doi=10.2307/2938205 |jstor=2938205}}</ref> و کێبڕکێی ناتەواو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rotemberg|یەکەم=Julio|سەردێڕ=Frontiers of Business Cycle Research|دوایین٢=Woodford|یەکەم٢=Michael|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٠-٦٩١-٠٤٣٢٣-X|editor-last=Cooley|editor-first=Thomas|chapter=Dynamic general equilibrium models with imperfectly competitive product markets}}</ref> پاشان کاری لەسەر مۆدێلی ئابووریی گەورە کرد بە نرخێکی چەسپاو . بە کارکردن لەگەڵ خولیۆ ڕۆتمبێرگ مۆدێلێکی لە بناغە بچووکەکانی ئابووریی کینیزی نوێ پەرەپێدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Rotemberg |یەکەم=Julio J. |دوایین٢=Woodford |یەکەم٢=Michael |ساڵ=١٩٩٧|سەردێڕ=An optimization-based econometric framework for the evaluation of monetary policy |ناونیشان=https://www.nber.org/chapters/c11041.pdf |journal=NBER Macroeconomics Annual |بەرگ=١٢|پەڕەکان=٢٩٧–٣٤٦|doi=10.1086/654340 |jstor=3585236 |s2cid=154438345}}</ref> دواتر ئەم چوارچێوەیەی بەکارهێنا بۆ لێکۆڵینەوە لە بابەتەکانی پەیوەست بە سیاسەتی دراو ، لەوانە تیۆری دارایی ئاستی نرخ،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Woodford |یەکەم=Michael |ساڵ=٢٠٠١|سەردێڕ=Fiscal requirements for price stability |ناونیشان=https://www.nber.org/papers/w8072.pdf |journal=[[Journal of Money, Credit, and Banking]] |بەرگ=٣٣|issue=3 |پەڕەکان=٦٦٩–٧٢٨|doi=10.2307/2673890 |jstor=2673890 |s2cid=2836780}}</ref> کاریگەری سیاسەتی دراو چونکە بەکاربەران زیاتر قەرز و کەمتر پارەی نەختینە بەکاردەهێنن<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Woodford |یەکەم=Michael |ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=Doing without money: controlling inflation in a post-monetary world |ناونیشان=https://www.nber.org/papers/w6188.pdf |journal=[[Review of Economic Dynamics]] |بەرگ=١|issue=1 |پەڕەکان=١٧٣–٢١٩|doi=10.1006/redy.1997.0006 |s2cid=15413387}}</ref> و یاساکانی ئامانجکردنی هەڵاوسان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Giannoni|یەکەم=Marc P.|ناونیشان=https://archive.org/details/inflationtargeti00bern|سەردێڕ=The Inflation-Targeting Debate|دوایین٢=Woodford|یەکەم٢=Michael|بڵاوکەرەوە=University of Chicago Press|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٠-٢٢٦-٠٤٤٧٢-٦|editor-last=Bernanke|editor-first=Ben|شوێن=Chicago|پەڕەکان=[https://archive.org/details/inflationtargeti٠٠bern/page/n١٠٢ ٩٣]–١٧٢|chapter=Optimal inflation targeting rules|editor-last2=Woodford|editor-first2=Michael|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited}}</ref> وودفۆرد ستایشی داکۆکیکردنی نوت ویکسێلی کرد کە ئەو ڕێژەی سوودەی کە [[بانکی ناوەندی|بانکە ناوەندییەکان]] وەریدەگرن بۆ پاراستنی سەقامگیری نرخەکان . وودفۆرد ئەمەی وەک تێڕوانینێکی سەرنجڕاکێش بینی، بەو پێیەی ویکسێل لە سەردەمێکدا دەینووسی کە زۆربەی سیاسەتی دراو لەسەر بنەمای ستانداردی زێڕین بوو. وودفۆرد چوارچێوەی خۆی بە 'نیو ویکسێلی' ناودەبات و ناوی کتێبە دەرسییەکەی ناوە  لەسەر سیاسەتی دراو وەک ڕێزێک بۆ کارەکانی ویکسێل.{{ژێدەر پێویستە|date=October 2026}} زۆربەی لێکۆڵینەوە نوێیەکانی وودفۆرد<ref name="yates2026" /> باس لە کاریگەرییەکانی عەقڵانییەتی سنووردار و لادان لە چاوەڕوانییە عەقڵانییەکان بۆ داینامیکی ئابووریی گەورە و سیاسەتی دراوی و دارایی دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Woodford |یەکەم=Michael |ساڵ=٢٠١٣|سەردێڕ=Macroeconomic Analysis without the Rational Expectations Hypothesis |ناونیشان=https://doi.org/10.1146/annurev-economics-080511-110857 |journal=[[Annual Review of Economics]] |بەرگ=٥|issue=1 |پەڕەکان=٣٠٣–٣٤٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Woodford |یەکەم=Michael |ساڵ=٢٠٢٠|سەردێڕ=Modeling Imprecision in Perception, Valuation, and Choice |ناونیشان=https://doi.org/10.1146/annurev-economics-102819-040518 |journal=[[Annual Review of Economics]] |بەرگ=١٢|issue=1 |پەڕەکان=٥٧١–٦٠١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Woodford |یەکەم=Michael |دوایین٢=Xie |یەکەم٢=Yinxi |ساڵ=٢٠٢٢|سەردێڕ=Fiscal and monetary stabilization policy at the zero lower bound: Consequences of limited foresight |ناونیشان=https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0304393221001240 |journal=[[Journal of Monetary Economics]] |بەرگ=١٢٥|پەڕەکان=١٨–٣٥}}</ref> == ''سوود و نرخەکان'' == وودفۆرد کتێبێکی پێشکەوتووی خوێندنی لەسەر ئابووریی گەورەی دراو نووسیوە بە ناوی ''سوود و نرخەکان: بنەماکانی تیۆری سیاسەتی دراو'' . <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Woodford|یەکەم=Michael|سەردێڕ=Interest and prices: Foundations of a theory of monetary policy|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٠-٦٩١-٠١٠٤٩-٨|شوێن=Princeton, New Jersey}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Green |یەکەم=Edward |ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=A review of ''Interest and Prices'' |journal=[[Journal of Economic Literature]] |بەرگ=٤٣|پەڕەکان=١٢١–١٣٤|doi=10.1257/0022051053737799}}</ref> ئەم کتێبە لە ساڵی ٢٠٠٧ خەڵاتی دۆیچە بانکی پێبەخشرا؛ لە وەرگێڕانی خەڵاتەکەدا هاتووە کە "بە خێرایی بووەتە ئاماژەی ستاندارد بۆ تیۆری و شیکاری دراو لە نێوان ئابووریناسە ئەکادیمییەکان و هاوکارەکانیان لە بانکە ناوەندییەکان."<ref name="deutsche" /> ناونیشانی ''سوود و نرخەکان'' وەرگێڕانی ڕاستەوخۆی کتێبی ''Geldzins und Güterpreise ە،'' ناونیشانی کتێبێکە کە لەلایەن ویکسێلەوە لە ساڵی ١٨٩٨ بە زمانی ئەڵمانی بڵاوکراوەتەوە و لە ساڵی ١٩٢٣ وەرگێڕدراوە بۆ سەر زمانی ئینگلیزی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=kanopiadmin |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشان=https://mises.org/library/interest-and-prices|سەردێڕ=Interest and Prices {{!}} Mises Institute |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180505091748/https://mises.org/library/interest-and-prices |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Mises Institute |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Sanger |یەکەم=C. P. |دوایین٢=Wicksell |یەکەم٢=Knut |ڕێکەوت=ئەیلوولی ١٨٩٨|سەردێڕ=Geldzins und Guterpreise. |ناونیشان=https://zenodo.org/record/1936868 |journal=The Economic Journal |بەرگ=٨|issue=31 |پەڕەکان=٣٨٤|doi=10.2307/2956550 |jstor=2956550}}</ref> هەروەها ئاماژەیە بۆ ''پارە، سوود و نرخەکانی'' دۆن پاتینکین.<ref name="yates2026">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Tony Yates |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.ft.com/content/0c821d3e-241f-46a9-a54b-e0d0cf8ee4cf|سەردێڕ=How Michael Woodford made modern macro relevant to central bankers |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئابووری]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥]] [[پۆل:Articles with hCards]] 518i76tmwzxocl3txc18h0ay0n03lvl 0 305779 1698185 1697598 2026-10-31T12:16:43Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ژمارەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698185 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=خەڵاتی بانکی ناوەندیی سوید لە زانستە ئابوورییەکاندا، بە یادەوەری ئەلفرێد نۆبێل|image=|alt=|caption=|presenter=[[دامەزراوەی نۆبێڵ]],<br>ئەکادیمیای پاشایەتیی زانستەکانی سوید|sponsor=بانکی ناوەندیی سوید|country=[[سوید]]|location=[[ستۆکھۆڵم]], سوید|reward=<nowiki>12 ملیۆن [[کرۆنی سوێدی)</nowiki><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize amounts |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/about/the-nobel-prize-amounts/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=The Nobel Prize}}</ref>|year=1968|holder={{hlist|[[مایکل وودفۆرد (ئابووریناس)]]|[[ڕۆبێرت هاڵ (ئابووریناس)]]}}|holder_label=Most recent recipients|website={{URL|https://nobelprize.org/prizes/economic-sciences/}}}}'''خەڵاتی نۆبێلی یادەوەری لە زانستە ئابوورییەکان''' کە زۆرجار بە '''خەڵاتی نۆبێلی ئابووری''' ناودەبرێت، خەڵاتێکە لە بواری [[ئابوورناسی|زانستە ئابوورییەکان]] کە لەلایەن [[دامەزراوەی نۆبێڵ|دامەزراوەی نۆبڵەوە]] بەڕێوەدەبرێت . بە فەرمی ناوی '''خەڵاتی Sveriges Riksbank لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبێلدا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html|سەردێڕ=Hart and Holmström awarded the Prize in Economic Sciences for 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825180008/http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset|سەردێڕ=Ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612163715/https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html|سەردێڕ=Beslut om titel på ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820234949/http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|زمان=sv}}</ref> ({{Langx|sv|Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne}})، کە لە ساڵی ١٩٦٨ لەلایەن بانکی ناوەندی سوید، Sveriges Riksbank دامەزراوە، بۆ یادی ٣٠٠ ساڵەی دامەزراندنی و بۆ یادی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/streams-during-nobel-week-2023/|سەردێڕ=Streams during Nobel Week 2023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231121130024/https://www.nobelprize.org/streams-during-nobel-week-2023/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref><ref name="EB-NP2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Nobel-Prize|سەردێڕ=Nobel Prize {{!}} Winners, History, Money, Physics, Peace, Categories, Literature, Chemistry, Economics, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150429230820/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.riksbank.se/en/The-Riksbank/Economics-prize/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130305075529/http://www.riksbank.se/en/The-Riksbank/Economics-prize/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=Sveriges Riksbank's Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel was established with a donation to the Nobel Foundation in connection with the Riksbank's 300th anniversary in 1968}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank established The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref><ref name="bank-estab2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) established this Prize in memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref> هەرچەندە ئەم خەڵاتە یەکێک نەبووە لەو پێنج [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتە ڕەسەنانەی نۆبڵ]] کە بە ئیرادەی ئەلفڕێد نۆبڵ دامەزرا، بەڵام<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200510012450/https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=NobelPrize.org |وتەگێڕانەوە=Not a Nobel Prize[:] The prize in economic sciences is not a Nobel Prize. In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) instituted 'The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel', and it has since been awarded by the Royal Swedish Academy of Sciences according to the same principles as for the Nobel Prizes that have been awarded since 1901.}}</ref> بە بەشێک لە چوارچێوەی خەڵاتی نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hird.|یەکەم=John A.|سەردێڕ=Power, Knowledge, and Politics|بڵاوکەرەوە=Georgetown University Press|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٩٠١-٠٤٨-٢|زنجیرە=American governance and public policy|پەڕە=٣٣|oclc=٢٣١٩٩٧٢١٠|وتەگێڕانەوە=the Bank of Sweden Prize in Economic Science in Memory of Alfred Nobel, commonly referred to as the 'Nobel Prize in Economics'}}</ref> دادەنرێت و لەگەڵ خەڵاتەکانی نۆبڵ لەلایەن دامەزراوەی نۆبڵەوە بەڕێوەدەبرێت و ئاماژەی پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/org_structure.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170106040247/https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/org_structure.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> براوەی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بە شێوەیەکی هاوشێوەی وەرگرانی خەڵاتی نۆبڵ هەڵدەبژێردرێن و ڕادەگەیەنرێن، هەروەها خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە مەراسیمی خەڵاتی نۆبڵ وەردەگرن.<ref name=":1" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Economics-1856936|سەردێڕ=Winners of the Nobel Prize for Economics {{!}} History & List of Winners |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190515081012/https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Economics-1856936 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica |زمان=en}}</ref> براوەی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لەلایەن ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان هەڵدەبژێردرێن کە هەروەها براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتەکانی فیزیا]] و [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] هەڵدەبژێرێت.<ref name="statutes-econ">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In celebration of the Tercentenary of [[Sveriges Riksbank]], the Bank has instituted a prize in economic sciences in memory of Alfred Nobel. ... The Prize shall be awarded annually to a person who has written a work on economic sciences of the eminent significance expressed in the will of Alfred Nobel drawn up on November 27, 1895. ... The Prize shall be awarded by the [[Royal Swedish Academy of Sciences|Royal Academy of Sciences]] in accordance with the rules governing the award of the Nobel Prizes instituted through his will.}}</ref> خەڵاتەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٩ بەخشرایە ئابووریناسێکی هۆڵەندی یان تینبێرگن و ئابووریناسێکی نەرویجی ڕاگنار فریش "بەهۆی پەرەپێدان و جێبەجێکردنی مۆدێلی داینامیکی بۆ شیکاری پرۆسەی ئابووری".<ref name="bank-estab">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) established this Prize in memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref> == دروستکردن و دابینکردنی بودجە == لە ساڵی ١٩٦٨ەوە وەقفێک "بۆ هەمیشە" لە کۆمپانیای سڤێریجس ڕیکسبانکەوە خەرجییە کارگێڕییەکانی دامەزراوەی نۆبڵ دەدات کە پەیوەندییان بەو خەڵاتەوە هەیە و پێکهاتەی دراوی خەڵاتەکە دابین دەکات.<ref name="statutes-econ" /> بڕی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان وەک خەڵاتەکانی دیکە دەمێنێتەوە، کە ١١ ملیۆن کرۆنی سویدی بووە لە ساڵی ٢٠٢٣ و ٢٠٢٤.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2022/press-release/|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2022 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221012092548/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2022/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=The Sveriges Riksbank in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/|سەردێڕ=The Nobel Prize money |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180720111123/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.nobelprize.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە کۆمپانیای سڤێریجس ڕیکسبانک ساڵانە ٦.٥ یارمەتیی داوە بە دامەزراوەی نۆبڵ ملیۆن کرۆنی سویدی (لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٨، نزیکەی یەک [[دۆلاری ئەمریکی]] ملیۆن؛ 0.7 [[یۆرۆ]] ملیۆن) بۆ خەرجییە کارگێڕییەکانی پەیوەست بە خەڵاتەکە و هەروەها 1 ملیۆن کرۆنی سویدی (تا کۆتایی ساڵی ٢٠٠٨) بۆ ئەوەی زانیاری دەربارەی خەڵاتەکە لە ماڵپەڕە فەرمییەکانی دامەزراوەی نۆبڵدا بخرێتە ناوەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.riksbank.se/Upload/Dokument_riksbank/Kat_publicerat/Rapporter/2007/arsred_popvers_06_sve.pdf#page=68 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130313070844/http://www.riksbank.se/Upload/Dokument_riksbank/Kat_publicerat/Rapporter/2007/arsred_popvers_06_sve.pdf#page=68 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٣|format=PDF |وتەگێڕانەوە=I posten ekonomipris ingår prissumman om 10 miljoner kronor samt administrationskostnader för detta pris om 6,5 miljoner kronor. Dessutom har bidrag givits till det interaktiva Internetmuseum som Nobelstiftelsen byggt upp. Bidraget avser täckande av kostnaden för information om ekonomipriset. Bidraget ska enligt avtal utbetalas årligen med 1 miljon kronor till och med 2008.}}</ref> === پەیوەندی بە خەڵاتی نۆبڵەوە === خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان یەکێک نییە لەو پێنج خەڵاتە ڕەسەنەی نۆبڵ کە [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] لە وەسیەتنامەکەیدا بەخشیوە.<ref name="EB-NP">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Nobel-Prize|سەردێڕ=Nobel Prize {{!}} Winners, History, Money, Physics, Peace, Categories, Literature, Chemistry, Economics, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150429230820/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> بەڵام پرۆسەی کاندیدکردن و پێوەرەکانی هەڵبژاردن و پێشکەشکردنی خەڵاتەکانی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بە شێوەیەکی هاوشێوەی خەڵاتە ڕەسەنەکانی نۆبڵ ئەنجام دەدرێت.<ref name=":1" /><ref name="statutes-econ" /> براوەی خەڵاتەکان لەگەڵ براوەی تری خەڵاتی نۆبڵ ڕادەگەیەنرێن، و لە هەمان مەراسیمدا خەڵاتەکە وەردەگرن.<ref name="EB-NP" /> ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانست خەڵاتەکە دەبەخشێت "بەپێی ڕێساکانی بەڕێوەبردنی خەڵاتی نۆبڵ کە لە ڕێگەی وەسیەتنامەکەیەوە [ئەلفڕێد نۆبڵ] دامەزراوە"،<ref name="statutes-econ" /> کە مەرجە ساڵانە خەڵاتەکە بدرێت بە "ئەو کەسانەی کە...دەبێت گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی بەخشیبێت".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> == پرۆسەی کاندیدکردن و هەڵبژاردنی خەڵاتەکان == [[File:Nobel2008Economics_news_conference1.jpg|وێنۆک| خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان کە لە کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی خەڵاتی نۆبڵ لەلایەن لیژنەی خەڵاتەکانەوە لە ساڵی ٢٠٠٨دا ڕادەگەیەنرێت]] بەپێی ماڵپەڕی فەرمیی خۆی، ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان "ئاڵوگۆڕی توێژەر لەگەڵ ئەکادیمیاکانی وڵاتانی دیکە بەڕێوەدەبات و شەش گۆڤاری زانستی بڵاودەکاتەوە. ساڵانە ئەکادیمیا [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیا]] و [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] و خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان، خەڵاتی کرافۆرد و ژمارەیەک خەڵاتی گەورەی دیکە دەبەخشێت". هەموو مانگی ئەیلول لیژنەی خەڵاتی ئابووری ئەکادیمیا کە لە پێنج ئەندامی هەڵبژێردراو پێکهاتووە، "بانگهێشتنامە بۆ هەزاران زانا و ئەندامانی ئەکادیمیا و مامۆستای زانکۆ لە چەندین وڵات دەنێرێت، داوای لێدەکات کاندید بۆ خەڵاتی ئابووری بۆ ساڵی داهاتوو دەستنیشان بکەن. ئەندامانی ئەکادیمیا و براوەی پێشووی خەڵاتەکانیش دەسەڵاتیان هەیە کاندید کاندید بکەن".<ref name="statutes-econ" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> هەموو پێشنیارەکان و بەڵگە پشتگیرییەکانیان دەبێت پێش ١ی شوبات وەربگیرێن.<ref name="selectionProcess">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/prizes/prize-in-economic-sciences/nominating-and-awarding-prize-economic-sciences/|سەردێڕ=Nominating and awarding}}</ref> پێشنیارەکان لەلایەن لیژنەی خەڵات و کەسانی پسپۆڕی تایبەتمەندەوە پێداچوونەوەیان بۆ دەکرێت. پێش کۆتایی مانگی ئەیلول، لیژنەکە ئەو کەسانە هەڵدەبژێرێت کە ئەگەری براوەی خەڵاتەکە. ئەگەر یەکسانبوون هەبێت، سەرۆکی لیژنەکە دەنگی یەکلاکەرەوە دەدات. ئەندامانی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان لە ناوەڕاستی مانگی تشرینی یەکەمدا دەنگ دەدەن بۆ دیاریکردنی براوەی داهاتوو یان براوەی خەڵاتی ئابووری.<ref name="statutes-econ" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kva.se/KVA_Root/eng/about/members/index.asp?br=ns&ver=6up |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080504225908/http://www.kva.se/KVA_Root/eng/about/members/index.asp?br=ns&ver=6up |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> وەک چۆن لە خەڵاتەکانی نۆبڵدا، لە سێ کەس زیاتر ناتوانن بۆ ساڵێکی دیاریکراو خەڵاتەکە هاوبەش بکەن؛ دەبێ هێشتا لە کاتی ڕاگەیاندنی خەڵات لە مانگی ئۆکتۆبەردا بژین؛ و زانیارییەکان سەبارەت بە کاندیدکردنەکان، لەوانەش ناوی کاندیدەکان و کاندیدەکان و لێکۆڵینەوە و بۆچوونە پەیوەندیدارەکان، ناتوانرێت بۆ ماوەی ٥٠ ساڵ بە ئاشکرا یان تایبەت ئاشکرا بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/|سەردێڕ=Nomination and selection of economic sciences laureates |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> هەروەک براوەی خەڵاتی نۆبڵ لە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|فیزیا]], [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]], [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]], و [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|ئەدەب]], هەر براوەیەکی ئابووری لە ئاهەنگی ساڵانەی خەڵاتی نۆبڵ لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]]، لە ساڵیادی کۆچی دوایی نۆبێل (10ی کانوونی دووەم) بڕوانامە و میدالیای زێڕ و بەڵگەنامەی خەڵاتی بەخشینی پارە لە پاشای سوید وەردەگرێت.<ref name="EB-NP" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> == براوەی خەڵاتەکان == [[File:Nobel_Prize_1_2013.jpg|وێنۆک| براوەی خەڵاتی ئابووری و فیزیا و کیمیا لە بۆنەیەکی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان لە ساڵی ٢٠١٣ پێکەوە دەرکەوتن.]] خەڵاتی یەکەمی ئابووری لە ساڵی ١٩٦٩ بەخشرایە ڕاگنار فریش و یان تینبێرگن "بەهۆی پەرەپێدان و بەکارهێنانی مۆدێلی داینامیکی بۆ شیکاری پرۆسەکانی ئابووری".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> سێ ژن خەڵاتەکەیان وەرگرتووە: [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]] کە لە ساڵی ٢٠٠٩ براوە بووە، [[ئستەر دوفلۆ|ئیستەر دوفلۆ]] کە لە ساڵی ٢٠١٩ براوە بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Wiseman |یەکەم=Paul |دوایین٢=Ljubojevic |یەکەم٢=Aleksandar |دوایین٣=LeBlanc |یەکەم٣=Steve |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.apnews.com/777efc95f30f41cc997ee47ce04c1c89|سەردێڕ=3 economists who study poverty win Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191102193438/https://apnews.com/777efc95f30f41cc997ee47ce04c1c89 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=apnews.com}}</ref> و کلۆدیا گۆڵدین کە لە ساڵی ٢٠٢٣ براوە بووە. گۆڵدین یەکەم ژن بوو کە خەڵاتی سۆڵۆی بەدەستهێنا. === خەڵات بۆ کەسانی غەیرە ئابووری === لە شوباتی ساڵی ١٩٩٥، دوای توندوتیژی لەناو لیژنەی هەڵبژاردن سەبارەت بە پێدانی خەڵاتی ئابووری ساڵی ١٩٩٤ بە [[جۆن ناش|جۆن فۆربێس ناش]]، خەڵاتی ئابووری وەک خەڵاتێک لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان پێناسەکرایەوە. ئەمەش وایکرد کە لە بابەتەکانی وەک زانستی سیاسی، دەروونناسی و کۆمەڵناسیدا بخرێتە بەردەستی توێژەران. جگە لەوەش پێکهاتەی لیژنەی خەڵاتی ئابووری گۆڕانکاری بەسەردا هات و دوو کەسی غەیرە ئابووری لەخۆ بگرێت. ئەمەش لەلایەن لیژنەی خەڵاتی ئابوورییەوە پشتڕاست نەکراوەتەوە. ئەندامانی لیژنەی خەڵاتی ئابووری ساڵی ٢٠٠٧ تا ئێستاش شارەزایانی ئابووری باڵادەستن، بەو پێیەی سکرتێر و چوار لە پێنج ئەندامەکە پرۆفیسۆری ئابوورین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٨ هێربێرت ئەی سیمۆن کە دکتۆرای لە [[زانستی سیاسی|زانستە سیاسییەکان]] بووە، بووە یەکەم کەسی نائابووری کە خەڵاتەکەی بەدەستهێناوە، بەهۆی کارەکانی لە بوارەکانی ئابووری و بڕیاردانی ڕێکخراوەییدا. [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]] و جەیمس ڕۆبنسن کە هاوکات زانای سیاسین، لە ساڵانی ٢٠٠٩ و ٢٠٢٤ خەڵاتەکەیان بەدەستهێنا. بە هەمان شێوە [[دانیێل کانێمان|دانیال کاهنێمان]] مامۆستای دەروونناسی و کاروباری گشتی لە [[زانکۆی پرینستۆن]] خەڵاتەکەی بەدەستهێنا بەهۆی کارکردن لە بواری ئابووری ڕەفتاردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2002/press-release/|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2002 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240410162121/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2002/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en}}</ref> == مشتومڕ و ڕەخنە == === گوایە خراپ بەکارهێنانی ناوی نۆبڵ === ڕەخنەگران دەڵێن کە شکۆمەندی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بەشێکی لە پەیوەندییەکەی لەگەڵ خەڵاتەکانی نۆبڵەوە سەرچاوە دەگرێت. لەنێویاندا پیتەر نۆبڵ ، برازای گەورەی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] و پارێزەری مافی مرۆڤی سویدییە. نۆبڵ دامەزراوەی خەڵاتکردنەکە تۆمەتبار دەکات بە خراپ بەکارهێنانی ناوی خێزانەکەی، هەروەها باس لەوە دەکات کە هیچ ئەندامێکی بنەماڵەی نۆبڵ تا ئێستا نیازی دامەزراندنی خەڵاتێک لە بواری ئابووریدا نەبووە. ڕوونیشی کردەوە کە "نۆبڵ سووکایەتی بەو کەسانە دەکرد کە زیاتر گرنگییان بە قازانج دەدا نەک خۆشگوزەرانی کۆمەڵگا"، وتی "هیچ شتێک نییە ئاماژە بەوە بکات کە ئەو خەڵاتێکی لەو شێوەیەی دەویست"، هەروەها پەیوەندیکردن بە خەڵاتەکانی نۆبڵەوە "کودەتایەکی PR یە لەلایەن ئابووریناسەکانەوە بۆ باشترکردنی ناوبانگیان".<ref name=":0" /> === تۆمەتبارکردنی لایەنگری === ڕەخنەگران ڕەتکردنەوەی ڕواڵەتی جوان ڕۆبنسن وەک بەڵگەیەک بۆ لایەنگری لیژنەکە بەرامبەر بە ئابووریی سەرەکی دەهێننەوە. === دەسەڵاتی ناڕەوا === لە وتارەکەیدا لە ئاهەنگی خەڵاتی نۆبڵ لە ساڵی ١٩٧٤، [[فریدریش ھایێک|فریدریش هایک]] ڕایگەیاند کە ئەگەر ڕاوێژکاری لەگەڵ بکرایە سەبارەت بە دامەزراندنی خەڵاتی نۆبڵ لە بواری ئابووریدا، ئەوا "بە یەکلاکەرەوە ئامۆژگاری دەکرد دژی ئەوە"،<ref name="hayekbanquet">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=von Hayek |یەکەم=Friedrich |بەستەری نووسەر=Friedrich von Hayek |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٤|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1974/hayek-speech.html|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1974 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> بە پلەی یەکەم لەبەر ئەوەی "خەڵاتی نۆبڵ دەسەڵاتێک بە تاکێک دەبەخشێت کە لە ئابووریدا نابێت مرۆڤ خاوەنی بێت. ئەمە لە [[زانستی سروشتی|زانستە سروشتییەکاندا]] گرنگ نییە ئەو کاریگەرییەی کە تاکێک دەیخاتە ڕوو، بە شێوەیەکی سەرەکی کاریگەرییە لەسەر هاوڕێ پسپۆڕەکانی؛<ref name="hayekbanquet" /> سەرەڕای ئەوەش هایک خەڵاتەکەی وەرگرت. === براوەی خەڵاتی مشتومڕاوی === * '''[[فریدریش ھایێک|فریدریش هایک]]''' – بەپێی ساموێل بریتان لە ''فاینانشیاڵ تایمز'' ، هەردوو [[سەرۆک وەزیری دارایی (سوێد)|وەزیری پێشووی دارایی]] سوید، کیل ئۆلۆف فێڵد ، و وەزیری پێشووی بازرگانی سوید، [[گونار میردال]]، دەیانویست خەڵاتەکە هەڵبوەشێنرێتەوە، لەگەڵ "میرداڵ کەمتر بە بەخشندەیی دەیەوێت خەڵاتەکە هەڵبوەشێتەوە چونکە دراوە بە کاردانەوەکارانی وەک هایک (و دوای ئەوە [[میلتۆن فریدمەن|میڵتۆن فریدمان]] ." لەم پەیوەندییەدا، ئاماژە بەوە کراوە کە چەندین ئەندام لە لیژنەی خەڵاتکردنەکە سەر بە کۆمەڵەی مۆن پێلێرین بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Offer|یەکەم=Avner|سەردێڕ=The Nobel Factor: The Prize in Economics, Social Democracy, and the Market Turn|دوایین٢=Söderberg|یەکەم٢=Gabriel|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|edition=1st|پەڕەکان=١٠٤–١٠٥}}</ref> * '''[[میلتۆن فریدمەن|میڵتۆن فریدمان]]''' – خەڵاتی ساڵی ١٩٧٦ی پێبەخشرا بەشێکی بەهۆی کارەکانی لەسەر دراوگەرایی . پێدانی خەڵاتەکە بە فریدمان ناڕەزایەتی جیهانی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Feldman|یەکەم=Burton|سەردێڕ=The Nobel Prize: A History of Genius, Controversy, and Prestige|بڵاوکەرەوە=[[Arcade Publishing]]|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=١-٥٥٩٧٠-٥٣٧-X|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/nobelprizehistor٠٠feld/page/٣٥٠ ٣٥٠]|chapter=Chapter 9: The Economics Memorial Prize|chapter-url=https://archive.org/details/nobelprizehistor00feld/page/350}}</ref> فریدمان تۆمەتبار کرا بە پشتگیریکردنی دیکتاتۆری سەربازی لە [[چیلی|شیلی]] بەهۆی پەیوەندی ئابووریناسانی زانکۆی شیکاگۆ لەگەڵ پینۆشێت ، هەروەها گەشتێکی شەش ڕۆژەی مشتومڕاوی کە لە مانگی ئازاری ١٩٧٥دا بۆ شیلی ئەنجامدا (کەمتر لە دوو ساڵ دوای کودەتاکە کە بە خۆکوشتنی سەرۆکی هەڵبژێردراوی دیموکراسی سەلڤادۆر ئەلێندێ کۆتایی هات). فریدمان خۆی وەڵامی دایەوە کە هەرگیز ڕاوێژکاری دیکتاتۆری نەبووە، بەڵکو تەنها هەندێک وتار و سیمیناری لەسەر هەڵاوسان پێشکەش کردووە و لەگەڵ بەرپرسان کۆبووەتەوە، لەنێویاندا ئۆگستۆ پینۆشێت، لە شیلی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Friedman |یەکەم=Milton |دوایین٢=Friedman |یەکەم٢=Rose D. |سەردێڕ=Two Lucky People: One Week in Stockholm |ناونیشان=http://www.hoover.org/publications/digest/3540561.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=Hoover Digest: Research and Opinion on Public Policy |بەرگ=١٩٩٨|issue=4 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080314035202/http://www.hoover.org/publications/digest/3540561.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٨}}</ref> چوار براوەی خەڵاتی نۆبڵ{{Spaced ndash}}[[جۆرج والد]] و [[لاینس پۆلینگ|لینوس پاولینگ]] و [[داڤید بالتیمۆر|دەیڤید بالتیمۆر]] و [[سلفادۆر لۆریا|سەلڤادۆر لوریا]]{{Spaced ndash}}لە ئۆکتۆبەری ١٩٧٦ نامەی بۆ ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' نووسی و ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە خەڵاتی فریدمان. * '''ڕۆبێرت ئۆمان''' – خەڵاتی ساڵی ٢٠٠٥ بۆ ڕۆبەرت ئۆمان لەلایەن ڕۆژنامەوانی ئەوروپاوە ڕەخنەی لێگیرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.ejpress.org/article/4556 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101215202811/http://www.ejpress.org/article/4556 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٠}}</ref> بەهۆی بەکارهێنانی تیۆری یارییەکان بۆ پاساوهێنانەوە بۆ هەڵوێستی خۆی دژی هەڵوەشاندنەوەی نیشتەجێبوونی نایاسایی ئیسرائیل لە [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینی]] داگیرکراو. * '''یوجین فاما''' و '''ڕۆبەرت شیلەر''' لە هەمان کاتدا-خەڵاتی 2013 بۆ یوجین فاما, ڕۆبەرت شیلەر و لارس پیتەر هانسن "بۆ شیکاری ئەزموونییان بۆ نرخی سەروەت و سامان" وەک دژبەیەک سەیرکرا چونکە کارەکانی یوجین فاما لە پشتگیریکردنی گریمانەی بازاڕی کارامەیە لە هەمان کاتدا کارەکانی ڕۆبەرت شیلەر دژی گریمانەی بازاڕی کارامەیە کە سەرنجی لەسەر ڕەفتاری ناعەقڵانی وەبەرهێنەرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Appelbaum |یەکەم=Binyamin |بەستەری نووسەر=Binyamin Appelbaum |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/10/15/business/3-american-professors-awarded-nobel-in-economic-sciences.html|سەردێڕ=Economists Clash on Theory, but Will Still Share the Nobel |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Allen |یەکەم=Katie |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.theguardian.com/business/2013/dec/10/nobel-prize-economists-robert-shiller-eugene-fama|سەردێڕ=Nobel prize-winning economists take disagreement to whole new level |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref> === فراوانکردنی مەودای کارکردن === خەڵاتی ساڵی ١٩٩٤ بۆ ماتماتیک [[جۆن ناش|جۆن فۆربێس ناش]] مشتومڕێکی زۆری لەناو لیژنەی هەڵبژاردنەکاندا دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Phillips |یەکەم=Jak |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Top 10 Nobel Prize Controversies: John Forbes Nash |ناونیشان=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2096389_2096388_2096382,00.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Time |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151012060115/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2096389_2096388_2096382,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> ئەمەش بووە هۆی گۆڕانکاری لە ڕێساکانی بەڕێوەبردنی لیژنەکە لە ماوەی ساڵی ١٩٩٤دا: مەودای خەڵاتەکە وەک یەکێک لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان پێناسە کرایەوە و ئەندامانی لیژنەی خەڵاتەکان سنووردار کران بۆ خزمەتکردن بۆ ماوەی سێ ساڵ. == ناوی جێگرەوە == ناوی فەرمی خەڵاتەکە '''خەڵاتی Sveriges Riksbank لە زانستە ئابوورییەکانە لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ'''<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html|سەردێڕ=Hart and Holmström awarded the Prize in Economic Sciences for 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825180008/http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset|سەردێڕ=Ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612163715/https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html|سەردێڕ=Beslut om titel på ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820234949/http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|زمان=sv}}</ref> ({{Langx|sv|Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne}}). خەڵاتەکە بەهۆی مشتومڕەکانی دەوروبەری پێگە و سروشتی خۆیەوە چەندین گۆڕانکاری لە ناویدا کراوە: {| class="wikitable" !ساڵ) ! ناوی ئینگلیزی |- | ١٩٦٩-١٩٧٠ | خەڵاتی زانستی ئابووری تایبەت بە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lundberg |یەکەم=Erik |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٩|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lindbeck |یەکەم=Assar |بەستەری نووسەر=Assar Lindbeck |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧١ | خەڵاتی زانستی ئابووری <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ohlin |یەکەم=Bertil |بەستەری نووسەر=Bertil Ohlin |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٢ | خەڵاتی بانکی سوید لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٣-١٩٧٥ | خەڵاتی زانستی ئابووری لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٦-١٩٧٧ | خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٦|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٨-١٩٨١ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستە ئابوورییەکان <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٢ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستی ئابووری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٣ | خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٤-١٩٩٠ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستە ئابوورییەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | 1991 | خەڵاتی Sveriges Riksbank (بانکی سوید) لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٩٢-٢٠٠٥ | خەڵاتی بانکی سوید لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ٢٠٠٦–ئێستا | خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی خەڵاتەکانی ئابووری * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵ بەپێی وڵات * لیستی ئەو خەڵاتانەی کە بە نۆبڵی بوارێک ناسراون * لیستی ئەو خەڵاتانەی کە بە ناوی کەسەکانەوە ناویان لێنراوە == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == وەرگێڕانەکان == == ئاماژەی گشتی و ئاماژەپێکراو == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasar|یەکەم=Sylvia|سەردێڕ=[[A Beautiful Mind (book)|A Beautiful Mind]]|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٠-٦٨٤-٨١٩٠٦-٦|شوێن=New York|ref=refNasarmind|بەستەری نووسەر=Sylvia Nasar}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel|خەڵاتی نۆبێلی یادەوەری لە زانستە ئابوورییەکان}}{{Spoken Wikipedia|Nobel_Memorial_Prize_in_Economic_Sciences_Recorded_by_Dimitri_O_Ledenyov_and_Viktor_O_Ledenyov.ogg|date=2016-02-15}} * [https://www.riksbank.se/en-gb/about-the-riksbank/the-tasks-of-the-riksbank/research/economics-prize/ خەڵاتی سڤێریج ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی سڤێریج ڕیکسبانک. * [https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفرێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان. * [https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/ خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی [[دامەزراوەی نۆبێڵ|دامەزراوەی نۆبڵ]] . * [https://ideas.repec.org/nobel.html بیرۆکەکان/RePEc] . * [https://www.ubs.com/microsites/nobel-perspectives/en.html ماڵپەڕی دیدگاکانی نۆبڵ] – چاوپێکەوتنی بەڵگەنامەیی لەگەڵ براوەی خەڵاتی نۆبڵی ڕابردوو بۆ ئابووری. {{Nobel laureates in economics}}{{خەڵاتەکانی نۆبێل}}{{Financial economics awards}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:ئابوور لە ١٩٦٩]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] rdfg55iad5bfc9w9ae3in2uvl4jjoaw 1698647 1698185 2026-11-01T10:17:24Z Shaween 18477 /* بەستەری دەرەکی */ 1698647 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=خەڵاتی بانکی ناوەندیی سوید لە زانستە ئابوورییەکاندا، بە یادەوەری ئەلفرێد نۆبێل|image=|alt=|caption=|presenter=[[دامەزراوەی نۆبێڵ]],<br>ئەکادیمیای پاشایەتیی زانستەکانی سوید|sponsor=بانکی ناوەندیی سوید|country=[[سوید]]|location=[[ستۆکھۆڵم]], سوید|reward=<nowiki>12 ملیۆن [[کرۆنی سوێدی)</nowiki><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize amounts |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/about/the-nobel-prize-amounts/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=The Nobel Prize}}</ref>|year=1968|holder={{hlist|[[مایکل وودفۆرد (ئابووریناس)]]|[[ڕۆبێرت هاڵ (ئابووریناس)]]}}|holder_label=Most recent recipients|website={{URL|https://nobelprize.org/prizes/economic-sciences/}}}}'''خەڵاتی نۆبێلی یادەوەری لە زانستە ئابوورییەکان''' کە زۆرجار بە '''خەڵاتی نۆبێلی ئابووری''' ناودەبرێت، خەڵاتێکە لە بواری [[ئابوورناسی|زانستە ئابوورییەکان]] کە لەلایەن [[دامەزراوەی نۆبێڵ|دامەزراوەی نۆبڵەوە]] بەڕێوەدەبرێت . بە فەرمی ناوی '''خەڵاتی Sveriges Riksbank لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبێلدا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html|سەردێڕ=Hart and Holmström awarded the Prize in Economic Sciences for 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825180008/http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset|سەردێڕ=Ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612163715/https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html|سەردێڕ=Beslut om titel på ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820234949/http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|زمان=sv}}</ref> ({{Langx|sv|Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne}})، کە لە ساڵی ١٩٦٨ لەلایەن بانکی ناوەندی سوید، Sveriges Riksbank دامەزراوە، بۆ یادی ٣٠٠ ساڵەی دامەزراندنی و بۆ یادی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/streams-during-nobel-week-2023/|سەردێڕ=Streams during Nobel Week 2023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231121130024/https://www.nobelprize.org/streams-during-nobel-week-2023/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref><ref name="EB-NP2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Nobel-Prize|سەردێڕ=Nobel Prize {{!}} Winners, History, Money, Physics, Peace, Categories, Literature, Chemistry, Economics, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150429230820/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.riksbank.se/en/The-Riksbank/Economics-prize/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130305075529/http://www.riksbank.se/en/The-Riksbank/Economics-prize/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=Sveriges Riksbank's Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel was established with a donation to the Nobel Foundation in connection with the Riksbank's 300th anniversary in 1968}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank established The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref><ref name="bank-estab2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) established this Prize in memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref> هەرچەندە ئەم خەڵاتە یەکێک نەبووە لەو پێنج [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتە ڕەسەنانەی نۆبڵ]] کە بە ئیرادەی ئەلفڕێد نۆبڵ دامەزرا، بەڵام<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200510012450/https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=NobelPrize.org |وتەگێڕانەوە=Not a Nobel Prize[:] The prize in economic sciences is not a Nobel Prize. In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) instituted 'The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel', and it has since been awarded by the Royal Swedish Academy of Sciences according to the same principles as for the Nobel Prizes that have been awarded since 1901.}}</ref> بە بەشێک لە چوارچێوەی خەڵاتی نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hird.|یەکەم=John A.|سەردێڕ=Power, Knowledge, and Politics|بڵاوکەرەوە=Georgetown University Press|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٩٠١-٠٤٨-٢|زنجیرە=American governance and public policy|پەڕە=٣٣|oclc=٢٣١٩٩٧٢١٠|وتەگێڕانەوە=the Bank of Sweden Prize in Economic Science in Memory of Alfred Nobel, commonly referred to as the 'Nobel Prize in Economics'}}</ref> دادەنرێت و لەگەڵ خەڵاتەکانی نۆبڵ لەلایەن دامەزراوەی نۆبڵەوە بەڕێوەدەبرێت و ئاماژەی پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/org_structure.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170106040247/https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/org_structure.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> براوەی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بە شێوەیەکی هاوشێوەی وەرگرانی خەڵاتی نۆبڵ هەڵدەبژێردرێن و ڕادەگەیەنرێن، هەروەها خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە مەراسیمی خەڵاتی نۆبڵ وەردەگرن.<ref name=":1" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Economics-1856936|سەردێڕ=Winners of the Nobel Prize for Economics {{!}} History & List of Winners |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190515081012/https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Economics-1856936 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica |زمان=en}}</ref> براوەی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لەلایەن ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان هەڵدەبژێردرێن کە هەروەها براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتەکانی فیزیا]] و [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] هەڵدەبژێرێت.<ref name="statutes-econ">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In celebration of the Tercentenary of [[Sveriges Riksbank]], the Bank has instituted a prize in economic sciences in memory of Alfred Nobel. ... The Prize shall be awarded annually to a person who has written a work on economic sciences of the eminent significance expressed in the will of Alfred Nobel drawn up on November 27, 1895. ... The Prize shall be awarded by the [[Royal Swedish Academy of Sciences|Royal Academy of Sciences]] in accordance with the rules governing the award of the Nobel Prizes instituted through his will.}}</ref> خەڵاتەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٩ بەخشرایە ئابووریناسێکی هۆڵەندی یان تینبێرگن و ئابووریناسێکی نەرویجی ڕاگنار فریش "بەهۆی پەرەپێدان و جێبەجێکردنی مۆدێلی داینامیکی بۆ شیکاری پرۆسەی ئابووری".<ref name="bank-estab">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) established this Prize in memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref> == دروستکردن و دابینکردنی بودجە == لە ساڵی ١٩٦٨ەوە وەقفێک "بۆ هەمیشە" لە کۆمپانیای سڤێریجس ڕیکسبانکەوە خەرجییە کارگێڕییەکانی دامەزراوەی نۆبڵ دەدات کە پەیوەندییان بەو خەڵاتەوە هەیە و پێکهاتەی دراوی خەڵاتەکە دابین دەکات.<ref name="statutes-econ" /> بڕی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان وەک خەڵاتەکانی دیکە دەمێنێتەوە، کە ١١ ملیۆن کرۆنی سویدی بووە لە ساڵی ٢٠٢٣ و ٢٠٢٤.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2022/press-release/|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2022 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221012092548/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2022/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=The Sveriges Riksbank in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/|سەردێڕ=The Nobel Prize money |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180720111123/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.nobelprize.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە کۆمپانیای سڤێریجس ڕیکسبانک ساڵانە ٦.٥ یارمەتیی داوە بە دامەزراوەی نۆبڵ ملیۆن کرۆنی سویدی (لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٨، نزیکەی یەک [[دۆلاری ئەمریکی]] ملیۆن؛ 0.7 [[یۆرۆ]] ملیۆن) بۆ خەرجییە کارگێڕییەکانی پەیوەست بە خەڵاتەکە و هەروەها 1 ملیۆن کرۆنی سویدی (تا کۆتایی ساڵی ٢٠٠٨) بۆ ئەوەی زانیاری دەربارەی خەڵاتەکە لە ماڵپەڕە فەرمییەکانی دامەزراوەی نۆبڵدا بخرێتە ناوەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.riksbank.se/Upload/Dokument_riksbank/Kat_publicerat/Rapporter/2007/arsred_popvers_06_sve.pdf#page=68 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130313070844/http://www.riksbank.se/Upload/Dokument_riksbank/Kat_publicerat/Rapporter/2007/arsred_popvers_06_sve.pdf#page=68 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٣|format=PDF |وتەگێڕانەوە=I posten ekonomipris ingår prissumman om 10 miljoner kronor samt administrationskostnader för detta pris om 6,5 miljoner kronor. Dessutom har bidrag givits till det interaktiva Internetmuseum som Nobelstiftelsen byggt upp. Bidraget avser täckande av kostnaden för information om ekonomipriset. Bidraget ska enligt avtal utbetalas årligen med 1 miljon kronor till och med 2008.}}</ref> === پەیوەندی بە خەڵاتی نۆبڵەوە === خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان یەکێک نییە لەو پێنج خەڵاتە ڕەسەنەی نۆبڵ کە [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] لە وەسیەتنامەکەیدا بەخشیوە.<ref name="EB-NP">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Nobel-Prize|سەردێڕ=Nobel Prize {{!}} Winners, History, Money, Physics, Peace, Categories, Literature, Chemistry, Economics, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150429230820/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> بەڵام پرۆسەی کاندیدکردن و پێوەرەکانی هەڵبژاردن و پێشکەشکردنی خەڵاتەکانی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بە شێوەیەکی هاوشێوەی خەڵاتە ڕەسەنەکانی نۆبڵ ئەنجام دەدرێت.<ref name=":1" /><ref name="statutes-econ" /> براوەی خەڵاتەکان لەگەڵ براوەی تری خەڵاتی نۆبڵ ڕادەگەیەنرێن، و لە هەمان مەراسیمدا خەڵاتەکە وەردەگرن.<ref name="EB-NP" /> ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانست خەڵاتەکە دەبەخشێت "بەپێی ڕێساکانی بەڕێوەبردنی خەڵاتی نۆبڵ کە لە ڕێگەی وەسیەتنامەکەیەوە [ئەلفڕێد نۆبڵ] دامەزراوە"،<ref name="statutes-econ" /> کە مەرجە ساڵانە خەڵاتەکە بدرێت بە "ئەو کەسانەی کە...دەبێت گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی بەخشیبێت".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> == پرۆسەی کاندیدکردن و هەڵبژاردنی خەڵاتەکان == [[File:Nobel2008Economics_news_conference1.jpg|وێنۆک| خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان کە لە کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی خەڵاتی نۆبڵ لەلایەن لیژنەی خەڵاتەکانەوە لە ساڵی ٢٠٠٨دا ڕادەگەیەنرێت]] بەپێی ماڵپەڕی فەرمیی خۆی، ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان "ئاڵوگۆڕی توێژەر لەگەڵ ئەکادیمیاکانی وڵاتانی دیکە بەڕێوەدەبات و شەش گۆڤاری زانستی بڵاودەکاتەوە. ساڵانە ئەکادیمیا [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیا]] و [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] و خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان، خەڵاتی کرافۆرد و ژمارەیەک خەڵاتی گەورەی دیکە دەبەخشێت". هەموو مانگی ئەیلول لیژنەی خەڵاتی ئابووری ئەکادیمیا کە لە پێنج ئەندامی هەڵبژێردراو پێکهاتووە، "بانگهێشتنامە بۆ هەزاران زانا و ئەندامانی ئەکادیمیا و مامۆستای زانکۆ لە چەندین وڵات دەنێرێت، داوای لێدەکات کاندید بۆ خەڵاتی ئابووری بۆ ساڵی داهاتوو دەستنیشان بکەن. ئەندامانی ئەکادیمیا و براوەی پێشووی خەڵاتەکانیش دەسەڵاتیان هەیە کاندید کاندید بکەن".<ref name="statutes-econ" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> هەموو پێشنیارەکان و بەڵگە پشتگیرییەکانیان دەبێت پێش ١ی شوبات وەربگیرێن.<ref name="selectionProcess">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/prizes/prize-in-economic-sciences/nominating-and-awarding-prize-economic-sciences/|سەردێڕ=Nominating and awarding}}</ref> پێشنیارەکان لەلایەن لیژنەی خەڵات و کەسانی پسپۆڕی تایبەتمەندەوە پێداچوونەوەیان بۆ دەکرێت. پێش کۆتایی مانگی ئەیلول، لیژنەکە ئەو کەسانە هەڵدەبژێرێت کە ئەگەری براوەی خەڵاتەکە. ئەگەر یەکسانبوون هەبێت، سەرۆکی لیژنەکە دەنگی یەکلاکەرەوە دەدات. ئەندامانی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان لە ناوەڕاستی مانگی تشرینی یەکەمدا دەنگ دەدەن بۆ دیاریکردنی براوەی داهاتوو یان براوەی خەڵاتی ئابووری.<ref name="statutes-econ" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kva.se/KVA_Root/eng/about/members/index.asp?br=ns&ver=6up |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080504225908/http://www.kva.se/KVA_Root/eng/about/members/index.asp?br=ns&ver=6up |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> وەک چۆن لە خەڵاتەکانی نۆبڵدا، لە سێ کەس زیاتر ناتوانن بۆ ساڵێکی دیاریکراو خەڵاتەکە هاوبەش بکەن؛ دەبێ هێشتا لە کاتی ڕاگەیاندنی خەڵات لە مانگی ئۆکتۆبەردا بژین؛ و زانیارییەکان سەبارەت بە کاندیدکردنەکان، لەوانەش ناوی کاندیدەکان و کاندیدەکان و لێکۆڵینەوە و بۆچوونە پەیوەندیدارەکان، ناتوانرێت بۆ ماوەی ٥٠ ساڵ بە ئاشکرا یان تایبەت ئاشکرا بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/|سەردێڕ=Nomination and selection of economic sciences laureates |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> هەروەک براوەی خەڵاتی نۆبڵ لە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|فیزیا]], [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]], [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]], و [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|ئەدەب]], هەر براوەیەکی ئابووری لە ئاهەنگی ساڵانەی خەڵاتی نۆبڵ لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]]، لە ساڵیادی کۆچی دوایی نۆبێل (10ی کانوونی دووەم) بڕوانامە و میدالیای زێڕ و بەڵگەنامەی خەڵاتی بەخشینی پارە لە پاشای سوید وەردەگرێت.<ref name="EB-NP" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> == براوەی خەڵاتەکان == [[File:Nobel_Prize_1_2013.jpg|وێنۆک| براوەی خەڵاتی ئابووری و فیزیا و کیمیا لە بۆنەیەکی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان لە ساڵی ٢٠١٣ پێکەوە دەرکەوتن.]] خەڵاتی یەکەمی ئابووری لە ساڵی ١٩٦٩ بەخشرایە ڕاگنار فریش و یان تینبێرگن "بەهۆی پەرەپێدان و بەکارهێنانی مۆدێلی داینامیکی بۆ شیکاری پرۆسەکانی ئابووری".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> سێ ژن خەڵاتەکەیان وەرگرتووە: [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]] کە لە ساڵی ٢٠٠٩ براوە بووە، [[ئستەر دوفلۆ|ئیستەر دوفلۆ]] کە لە ساڵی ٢٠١٩ براوە بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Wiseman |یەکەم=Paul |دوایین٢=Ljubojevic |یەکەم٢=Aleksandar |دوایین٣=LeBlanc |یەکەم٣=Steve |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.apnews.com/777efc95f30f41cc997ee47ce04c1c89|سەردێڕ=3 economists who study poverty win Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191102193438/https://apnews.com/777efc95f30f41cc997ee47ce04c1c89 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=apnews.com}}</ref> و کلۆدیا گۆڵدین کە لە ساڵی ٢٠٢٣ براوە بووە. گۆڵدین یەکەم ژن بوو کە خەڵاتی سۆڵۆی بەدەستهێنا. === خەڵات بۆ کەسانی غەیرە ئابووری === لە شوباتی ساڵی ١٩٩٥، دوای توندوتیژی لەناو لیژنەی هەڵبژاردن سەبارەت بە پێدانی خەڵاتی ئابووری ساڵی ١٩٩٤ بە [[جۆن ناش|جۆن فۆربێس ناش]]، خەڵاتی ئابووری وەک خەڵاتێک لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان پێناسەکرایەوە. ئەمەش وایکرد کە لە بابەتەکانی وەک زانستی سیاسی، دەروونناسی و کۆمەڵناسیدا بخرێتە بەردەستی توێژەران. جگە لەوەش پێکهاتەی لیژنەی خەڵاتی ئابووری گۆڕانکاری بەسەردا هات و دوو کەسی غەیرە ئابووری لەخۆ بگرێت. ئەمەش لەلایەن لیژنەی خەڵاتی ئابوورییەوە پشتڕاست نەکراوەتەوە. ئەندامانی لیژنەی خەڵاتی ئابووری ساڵی ٢٠٠٧ تا ئێستاش شارەزایانی ئابووری باڵادەستن، بەو پێیەی سکرتێر و چوار لە پێنج ئەندامەکە پرۆفیسۆری ئابوورین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٨ هێربێرت ئەی سیمۆن کە دکتۆرای لە [[زانستی سیاسی|زانستە سیاسییەکان]] بووە، بووە یەکەم کەسی نائابووری کە خەڵاتەکەی بەدەستهێناوە، بەهۆی کارەکانی لە بوارەکانی ئابووری و بڕیاردانی ڕێکخراوەییدا. [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]] و جەیمس ڕۆبنسن کە هاوکات زانای سیاسین، لە ساڵانی ٢٠٠٩ و ٢٠٢٤ خەڵاتەکەیان بەدەستهێنا. بە هەمان شێوە [[دانیێل کانێمان|دانیال کاهنێمان]] مامۆستای دەروونناسی و کاروباری گشتی لە [[زانکۆی پرینستۆن]] خەڵاتەکەی بەدەستهێنا بەهۆی کارکردن لە بواری ئابووری ڕەفتاردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2002/press-release/|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2002 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240410162121/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2002/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en}}</ref> == مشتومڕ و ڕەخنە == === گوایە خراپ بەکارهێنانی ناوی نۆبڵ === ڕەخنەگران دەڵێن کە شکۆمەندی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بەشێکی لە پەیوەندییەکەی لەگەڵ خەڵاتەکانی نۆبڵەوە سەرچاوە دەگرێت. لەنێویاندا پیتەر نۆبڵ ، برازای گەورەی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] و پارێزەری مافی مرۆڤی سویدییە. نۆبڵ دامەزراوەی خەڵاتکردنەکە تۆمەتبار دەکات بە خراپ بەکارهێنانی ناوی خێزانەکەی، هەروەها باس لەوە دەکات کە هیچ ئەندامێکی بنەماڵەی نۆبڵ تا ئێستا نیازی دامەزراندنی خەڵاتێک لە بواری ئابووریدا نەبووە. ڕوونیشی کردەوە کە "نۆبڵ سووکایەتی بەو کەسانە دەکرد کە زیاتر گرنگییان بە قازانج دەدا نەک خۆشگوزەرانی کۆمەڵگا"، وتی "هیچ شتێک نییە ئاماژە بەوە بکات کە ئەو خەڵاتێکی لەو شێوەیەی دەویست"، هەروەها پەیوەندیکردن بە خەڵاتەکانی نۆبڵەوە "کودەتایەکی PR یە لەلایەن ئابووریناسەکانەوە بۆ باشترکردنی ناوبانگیان".<ref name=":0" /> === تۆمەتبارکردنی لایەنگری === ڕەخنەگران ڕەتکردنەوەی ڕواڵەتی جوان ڕۆبنسن وەک بەڵگەیەک بۆ لایەنگری لیژنەکە بەرامبەر بە ئابووریی سەرەکی دەهێننەوە. === دەسەڵاتی ناڕەوا === لە وتارەکەیدا لە ئاهەنگی خەڵاتی نۆبڵ لە ساڵی ١٩٧٤، [[فریدریش ھایێک|فریدریش هایک]] ڕایگەیاند کە ئەگەر ڕاوێژکاری لەگەڵ بکرایە سەبارەت بە دامەزراندنی خەڵاتی نۆبڵ لە بواری ئابووریدا، ئەوا "بە یەکلاکەرەوە ئامۆژگاری دەکرد دژی ئەوە"،<ref name="hayekbanquet">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=von Hayek |یەکەم=Friedrich |بەستەری نووسەر=Friedrich von Hayek |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٤|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1974/hayek-speech.html|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1974 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> بە پلەی یەکەم لەبەر ئەوەی "خەڵاتی نۆبڵ دەسەڵاتێک بە تاکێک دەبەخشێت کە لە ئابووریدا نابێت مرۆڤ خاوەنی بێت. ئەمە لە [[زانستی سروشتی|زانستە سروشتییەکاندا]] گرنگ نییە ئەو کاریگەرییەی کە تاکێک دەیخاتە ڕوو، بە شێوەیەکی سەرەکی کاریگەرییە لەسەر هاوڕێ پسپۆڕەکانی؛<ref name="hayekbanquet" /> سەرەڕای ئەوەش هایک خەڵاتەکەی وەرگرت. === براوەی خەڵاتی مشتومڕاوی === * '''[[فریدریش ھایێک|فریدریش هایک]]''' – بەپێی ساموێل بریتان لە ''فاینانشیاڵ تایمز'' ، هەردوو [[سەرۆک وەزیری دارایی (سوێد)|وەزیری پێشووی دارایی]] سوید، کیل ئۆلۆف فێڵد ، و وەزیری پێشووی بازرگانی سوید، [[گونار میردال]]، دەیانویست خەڵاتەکە هەڵبوەشێنرێتەوە، لەگەڵ "میرداڵ کەمتر بە بەخشندەیی دەیەوێت خەڵاتەکە هەڵبوەشێتەوە چونکە دراوە بە کاردانەوەکارانی وەک هایک (و دوای ئەوە [[میلتۆن فریدمەن|میڵتۆن فریدمان]] ." لەم پەیوەندییەدا، ئاماژە بەوە کراوە کە چەندین ئەندام لە لیژنەی خەڵاتکردنەکە سەر بە کۆمەڵەی مۆن پێلێرین بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Offer|یەکەم=Avner|سەردێڕ=The Nobel Factor: The Prize in Economics, Social Democracy, and the Market Turn|دوایین٢=Söderberg|یەکەم٢=Gabriel|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|edition=1st|پەڕەکان=١٠٤–١٠٥}}</ref> * '''[[میلتۆن فریدمەن|میڵتۆن فریدمان]]''' – خەڵاتی ساڵی ١٩٧٦ی پێبەخشرا بەشێکی بەهۆی کارەکانی لەسەر دراوگەرایی . پێدانی خەڵاتەکە بە فریدمان ناڕەزایەتی جیهانی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Feldman|یەکەم=Burton|سەردێڕ=The Nobel Prize: A History of Genius, Controversy, and Prestige|بڵاوکەرەوە=[[Arcade Publishing]]|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=١-٥٥٩٧٠-٥٣٧-X|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/nobelprizehistor٠٠feld/page/٣٥٠ ٣٥٠]|chapter=Chapter 9: The Economics Memorial Prize|chapter-url=https://archive.org/details/nobelprizehistor00feld/page/350}}</ref> فریدمان تۆمەتبار کرا بە پشتگیریکردنی دیکتاتۆری سەربازی لە [[چیلی|شیلی]] بەهۆی پەیوەندی ئابووریناسانی زانکۆی شیکاگۆ لەگەڵ پینۆشێت ، هەروەها گەشتێکی شەش ڕۆژەی مشتومڕاوی کە لە مانگی ئازاری ١٩٧٥دا بۆ شیلی ئەنجامدا (کەمتر لە دوو ساڵ دوای کودەتاکە کە بە خۆکوشتنی سەرۆکی هەڵبژێردراوی دیموکراسی سەلڤادۆر ئەلێندێ کۆتایی هات). فریدمان خۆی وەڵامی دایەوە کە هەرگیز ڕاوێژکاری دیکتاتۆری نەبووە، بەڵکو تەنها هەندێک وتار و سیمیناری لەسەر هەڵاوسان پێشکەش کردووە و لەگەڵ بەرپرسان کۆبووەتەوە، لەنێویاندا ئۆگستۆ پینۆشێت، لە شیلی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Friedman |یەکەم=Milton |دوایین٢=Friedman |یەکەم٢=Rose D. |سەردێڕ=Two Lucky People: One Week in Stockholm |ناونیشان=http://www.hoover.org/publications/digest/3540561.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=Hoover Digest: Research and Opinion on Public Policy |بەرگ=١٩٩٨|issue=4 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080314035202/http://www.hoover.org/publications/digest/3540561.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٨}}</ref> چوار براوەی خەڵاتی نۆبڵ{{Spaced ndash}}[[جۆرج والد]] و [[لاینس پۆلینگ|لینوس پاولینگ]] و [[داڤید بالتیمۆر|دەیڤید بالتیمۆر]] و [[سلفادۆر لۆریا|سەلڤادۆر لوریا]]{{Spaced ndash}}لە ئۆکتۆبەری ١٩٧٦ نامەی بۆ ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' نووسی و ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە خەڵاتی فریدمان. * '''ڕۆبێرت ئۆمان''' – خەڵاتی ساڵی ٢٠٠٥ بۆ ڕۆبەرت ئۆمان لەلایەن ڕۆژنامەوانی ئەوروپاوە ڕەخنەی لێگیرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.ejpress.org/article/4556 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101215202811/http://www.ejpress.org/article/4556 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٠}}</ref> بەهۆی بەکارهێنانی تیۆری یارییەکان بۆ پاساوهێنانەوە بۆ هەڵوێستی خۆی دژی هەڵوەشاندنەوەی نیشتەجێبوونی نایاسایی ئیسرائیل لە [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینی]] داگیرکراو. * '''یوجین فاما''' و '''ڕۆبەرت شیلەر''' لە هەمان کاتدا-خەڵاتی 2013 بۆ یوجین فاما, ڕۆبەرت شیلەر و لارس پیتەر هانسن "بۆ شیکاری ئەزموونییان بۆ نرخی سەروەت و سامان" وەک دژبەیەک سەیرکرا چونکە کارەکانی یوجین فاما لە پشتگیریکردنی گریمانەی بازاڕی کارامەیە لە هەمان کاتدا کارەکانی ڕۆبەرت شیلەر دژی گریمانەی بازاڕی کارامەیە کە سەرنجی لەسەر ڕەفتاری ناعەقڵانی وەبەرهێنەرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Appelbaum |یەکەم=Binyamin |بەستەری نووسەر=Binyamin Appelbaum |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/10/15/business/3-american-professors-awarded-nobel-in-economic-sciences.html|سەردێڕ=Economists Clash on Theory, but Will Still Share the Nobel |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Allen |یەکەم=Katie |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.theguardian.com/business/2013/dec/10/nobel-prize-economists-robert-shiller-eugene-fama|سەردێڕ=Nobel prize-winning economists take disagreement to whole new level |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref> === فراوانکردنی مەودای کارکردن === خەڵاتی ساڵی ١٩٩٤ بۆ ماتماتیک [[جۆن ناش|جۆن فۆربێس ناش]] مشتومڕێکی زۆری لەناو لیژنەی هەڵبژاردنەکاندا دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Phillips |یەکەم=Jak |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Top 10 Nobel Prize Controversies: John Forbes Nash |ناونیشان=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2096389_2096388_2096382,00.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Time |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151012060115/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2096389_2096388_2096382,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> ئەمەش بووە هۆی گۆڕانکاری لە ڕێساکانی بەڕێوەبردنی لیژنەکە لە ماوەی ساڵی ١٩٩٤دا: مەودای خەڵاتەکە وەک یەکێک لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان پێناسە کرایەوە و ئەندامانی لیژنەی خەڵاتەکان سنووردار کران بۆ خزمەتکردن بۆ ماوەی سێ ساڵ. == ناوی جێگرەوە == ناوی فەرمی خەڵاتەکە '''خەڵاتی Sveriges Riksbank لە زانستە ئابوورییەکانە لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ'''<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html|سەردێڕ=Hart and Holmström awarded the Prize in Economic Sciences for 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825180008/http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset|سەردێڕ=Ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612163715/https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html|سەردێڕ=Beslut om titel på ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820234949/http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|زمان=sv}}</ref> ({{Langx|sv|Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne}}). خەڵاتەکە بەهۆی مشتومڕەکانی دەوروبەری پێگە و سروشتی خۆیەوە چەندین گۆڕانکاری لە ناویدا کراوە: {| class="wikitable" !ساڵ) ! ناوی ئینگلیزی |- | ١٩٦٩-١٩٧٠ | خەڵاتی زانستی ئابووری تایبەت بە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lundberg |یەکەم=Erik |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٩|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lindbeck |یەکەم=Assar |بەستەری نووسەر=Assar Lindbeck |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧١ | خەڵاتی زانستی ئابووری <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ohlin |یەکەم=Bertil |بەستەری نووسەر=Bertil Ohlin |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٢ | خەڵاتی بانکی سوید لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٣-١٩٧٥ | خەڵاتی زانستی ئابووری لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٦-١٩٧٧ | خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٦|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٨-١٩٨١ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستە ئابوورییەکان <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٢ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستی ئابووری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٣ | خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٤-١٩٩٠ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستە ئابوورییەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | 1991 | خەڵاتی Sveriges Riksbank (بانکی سوید) لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٩٢-٢٠٠٥ | خەڵاتی بانکی سوید لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ٢٠٠٦–ئێستا | خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی خەڵاتەکانی ئابووری * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵ بەپێی وڵات * لیستی ئەو خەڵاتانەی کە بە نۆبڵی بوارێک ناسراون * لیستی ئەو خەڵاتانەی کە بە ناوی کەسەکانەوە ناویان لێنراوە == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == وەرگێڕانەکان == == ئاماژەی گشتی و ئاماژەپێکراو == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasar|یەکەم=Sylvia|سەردێڕ=[[A Beautiful Mind (book)|A Beautiful Mind]]|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٠-٦٨٤-٨١٩٠٦-٦|شوێن=New York|ref=refNasarmind|بەستەری نووسەر=Sylvia Nasar}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel|خەڵاتی نۆبێلی یادەوەری لە زانستە ئابوورییەکان}}{{Spoken Wikipedia|Nobel_Memorial_Prize_in_Economic_Sciences_Recorded_by_Dimitri_O_Ledenyov_and_Viktor_O_Ledenyov.ogg|date=2016-02-15}} * [https://www.riksbank.se/en-gb/about-the-riksbank/the-tasks-of-the-riksbank/research/economics-prize/ خەڵاتی سڤێریج ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی سڤێریج ڕیکسبانک. * [https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفرێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان. * [https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/ خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی [[دامەزراوەی نۆبێڵ|دامەزراوەی نۆبڵ]] . * [https://ideas.repec.org/nobel.html بیرۆکەکان/RePEc] . * [https://www.ubs.com/microsites/nobel-perspectives/en.html ماڵپەڕی دیدگاکانی نۆبڵ] – چاوپێکەوتنی بەڵگەنامەیی لەگەڵ براوەی خەڵاتی نۆبڵی ڕابردوو بۆ ئابووری. {{خەڵاتەکانی نۆبێل}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:ئابوور لە ١٩٦٩]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] qszweumnl1e0kkml1k0mjux6m4x3m8g 1698649 1698647 2026-11-01T10:18:26Z Shaween 18477 /* گوایە خراپ بەکارهێنانی ناوی نۆبڵ */ 1698649 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=خەڵاتی بانکی ناوەندیی سوید لە زانستە ئابوورییەکاندا، بە یادەوەری ئەلفرێد نۆبێل|image=|alt=|caption=|presenter=[[دامەزراوەی نۆبێڵ]],<br>ئەکادیمیای پاشایەتیی زانستەکانی سوید|sponsor=بانکی ناوەندیی سوید|country=[[سوید]]|location=[[ستۆکھۆڵم]], سوید|reward=<nowiki>12 ملیۆن [[کرۆنی سوێدی)</nowiki><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize amounts |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/about/the-nobel-prize-amounts/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=The Nobel Prize}}</ref>|year=1968|holder={{hlist|[[مایکل وودفۆرد (ئابووریناس)]]|[[ڕۆبێرت هاڵ (ئابووریناس)]]}}|holder_label=Most recent recipients|website={{URL|https://nobelprize.org/prizes/economic-sciences/}}}}'''خەڵاتی نۆبێلی یادەوەری لە زانستە ئابوورییەکان''' کە زۆرجار بە '''خەڵاتی نۆبێلی ئابووری''' ناودەبرێت، خەڵاتێکە لە بواری [[ئابوورناسی|زانستە ئابوورییەکان]] کە لەلایەن [[دامەزراوەی نۆبێڵ|دامەزراوەی نۆبڵەوە]] بەڕێوەدەبرێت . بە فەرمی ناوی '''خەڵاتی Sveriges Riksbank لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبێلدا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html|سەردێڕ=Hart and Holmström awarded the Prize in Economic Sciences for 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825180008/http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset|سەردێڕ=Ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612163715/https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html|سەردێڕ=Beslut om titel på ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820234949/http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|زمان=sv}}</ref> ({{Langx|sv|Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne}})، کە لە ساڵی ١٩٦٨ لەلایەن بانکی ناوەندی سوید، Sveriges Riksbank دامەزراوە، بۆ یادی ٣٠٠ ساڵەی دامەزراندنی و بۆ یادی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/streams-during-nobel-week-2023/|سەردێڕ=Streams during Nobel Week 2023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231121130024/https://www.nobelprize.org/streams-during-nobel-week-2023/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref><ref name="EB-NP2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Nobel-Prize|سەردێڕ=Nobel Prize {{!}} Winners, History, Money, Physics, Peace, Categories, Literature, Chemistry, Economics, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150429230820/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.riksbank.se/en/The-Riksbank/Economics-prize/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130305075529/http://www.riksbank.se/en/The-Riksbank/Economics-prize/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=Sveriges Riksbank's Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel was established with a donation to the Nobel Foundation in connection with the Riksbank's 300th anniversary in 1968}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank established The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref><ref name="bank-estab2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) established this Prize in memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref> هەرچەندە ئەم خەڵاتە یەکێک نەبووە لەو پێنج [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتە ڕەسەنانەی نۆبڵ]] کە بە ئیرادەی ئەلفڕێد نۆبڵ دامەزرا، بەڵام<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200510012450/https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=NobelPrize.org |وتەگێڕانەوە=Not a Nobel Prize[:] The prize in economic sciences is not a Nobel Prize. In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) instituted 'The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel', and it has since been awarded by the Royal Swedish Academy of Sciences according to the same principles as for the Nobel Prizes that have been awarded since 1901.}}</ref> بە بەشێک لە چوارچێوەی خەڵاتی نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hird.|یەکەم=John A.|سەردێڕ=Power, Knowledge, and Politics|بڵاوکەرەوە=Georgetown University Press|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٩٠١-٠٤٨-٢|زنجیرە=American governance and public policy|پەڕە=٣٣|oclc=٢٣١٩٩٧٢١٠|وتەگێڕانەوە=the Bank of Sweden Prize in Economic Science in Memory of Alfred Nobel, commonly referred to as the 'Nobel Prize in Economics'}}</ref> دادەنرێت و لەگەڵ خەڵاتەکانی نۆبڵ لەلایەن دامەزراوەی نۆبڵەوە بەڕێوەدەبرێت و ئاماژەی پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/org_structure.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170106040247/https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/org_structure.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> براوەی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بە شێوەیەکی هاوشێوەی وەرگرانی خەڵاتی نۆبڵ هەڵدەبژێردرێن و ڕادەگەیەنرێن، هەروەها خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە مەراسیمی خەڵاتی نۆبڵ وەردەگرن.<ref name=":1" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Economics-1856936|سەردێڕ=Winners of the Nobel Prize for Economics {{!}} History & List of Winners |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190515081012/https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Economics-1856936 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica |زمان=en}}</ref> براوەی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لەلایەن ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان هەڵدەبژێردرێن کە هەروەها براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتەکانی فیزیا]] و [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] هەڵدەبژێرێت.<ref name="statutes-econ">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In celebration of the Tercentenary of [[Sveriges Riksbank]], the Bank has instituted a prize in economic sciences in memory of Alfred Nobel. ... The Prize shall be awarded annually to a person who has written a work on economic sciences of the eminent significance expressed in the will of Alfred Nobel drawn up on November 27, 1895. ... The Prize shall be awarded by the [[Royal Swedish Academy of Sciences|Royal Academy of Sciences]] in accordance with the rules governing the award of the Nobel Prizes instituted through his will.}}</ref> خەڵاتەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٩ بەخشرایە ئابووریناسێکی هۆڵەندی یان تینبێرگن و ئابووریناسێکی نەرویجی ڕاگنار فریش "بەهۆی پەرەپێدان و جێبەجێکردنی مۆدێلی داینامیکی بۆ شیکاری پرۆسەی ئابووری".<ref name="bank-estab">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) established this Prize in memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref> == دروستکردن و دابینکردنی بودجە == لە ساڵی ١٩٦٨ەوە وەقفێک "بۆ هەمیشە" لە کۆمپانیای سڤێریجس ڕیکسبانکەوە خەرجییە کارگێڕییەکانی دامەزراوەی نۆبڵ دەدات کە پەیوەندییان بەو خەڵاتەوە هەیە و پێکهاتەی دراوی خەڵاتەکە دابین دەکات.<ref name="statutes-econ" /> بڕی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان وەک خەڵاتەکانی دیکە دەمێنێتەوە، کە ١١ ملیۆن کرۆنی سویدی بووە لە ساڵی ٢٠٢٣ و ٢٠٢٤.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2022/press-release/|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2022 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221012092548/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2022/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=The Sveriges Riksbank in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/|سەردێڕ=The Nobel Prize money |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180720111123/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.nobelprize.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە کۆمپانیای سڤێریجس ڕیکسبانک ساڵانە ٦.٥ یارمەتیی داوە بە دامەزراوەی نۆبڵ ملیۆن کرۆنی سویدی (لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٨، نزیکەی یەک [[دۆلاری ئەمریکی]] ملیۆن؛ 0.7 [[یۆرۆ]] ملیۆن) بۆ خەرجییە کارگێڕییەکانی پەیوەست بە خەڵاتەکە و هەروەها 1 ملیۆن کرۆنی سویدی (تا کۆتایی ساڵی ٢٠٠٨) بۆ ئەوەی زانیاری دەربارەی خەڵاتەکە لە ماڵپەڕە فەرمییەکانی دامەزراوەی نۆبڵدا بخرێتە ناوەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.riksbank.se/Upload/Dokument_riksbank/Kat_publicerat/Rapporter/2007/arsred_popvers_06_sve.pdf#page=68 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130313070844/http://www.riksbank.se/Upload/Dokument_riksbank/Kat_publicerat/Rapporter/2007/arsred_popvers_06_sve.pdf#page=68 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٣|format=PDF |وتەگێڕانەوە=I posten ekonomipris ingår prissumman om 10 miljoner kronor samt administrationskostnader för detta pris om 6,5 miljoner kronor. Dessutom har bidrag givits till det interaktiva Internetmuseum som Nobelstiftelsen byggt upp. Bidraget avser täckande av kostnaden för information om ekonomipriset. Bidraget ska enligt avtal utbetalas årligen med 1 miljon kronor till och med 2008.}}</ref> === پەیوەندی بە خەڵاتی نۆبڵەوە === خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان یەکێک نییە لەو پێنج خەڵاتە ڕەسەنەی نۆبڵ کە [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] لە وەسیەتنامەکەیدا بەخشیوە.<ref name="EB-NP">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Nobel-Prize|سەردێڕ=Nobel Prize {{!}} Winners, History, Money, Physics, Peace, Categories, Literature, Chemistry, Economics, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150429230820/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> بەڵام پرۆسەی کاندیدکردن و پێوەرەکانی هەڵبژاردن و پێشکەشکردنی خەڵاتەکانی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بە شێوەیەکی هاوشێوەی خەڵاتە ڕەسەنەکانی نۆبڵ ئەنجام دەدرێت.<ref name=":1" /><ref name="statutes-econ" /> براوەی خەڵاتەکان لەگەڵ براوەی تری خەڵاتی نۆبڵ ڕادەگەیەنرێن، و لە هەمان مەراسیمدا خەڵاتەکە وەردەگرن.<ref name="EB-NP" /> ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانست خەڵاتەکە دەبەخشێت "بەپێی ڕێساکانی بەڕێوەبردنی خەڵاتی نۆبڵ کە لە ڕێگەی وەسیەتنامەکەیەوە [ئەلفڕێد نۆبڵ] دامەزراوە"،<ref name="statutes-econ" /> کە مەرجە ساڵانە خەڵاتەکە بدرێت بە "ئەو کەسانەی کە...دەبێت گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی بەخشیبێت".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> == پرۆسەی کاندیدکردن و هەڵبژاردنی خەڵاتەکان == [[File:Nobel2008Economics_news_conference1.jpg|وێنۆک| خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان کە لە کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی خەڵاتی نۆبڵ لەلایەن لیژنەی خەڵاتەکانەوە لە ساڵی ٢٠٠٨دا ڕادەگەیەنرێت]] بەپێی ماڵپەڕی فەرمیی خۆی، ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان "ئاڵوگۆڕی توێژەر لەگەڵ ئەکادیمیاکانی وڵاتانی دیکە بەڕێوەدەبات و شەش گۆڤاری زانستی بڵاودەکاتەوە. ساڵانە ئەکادیمیا [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیا]] و [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] و خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان، خەڵاتی کرافۆرد و ژمارەیەک خەڵاتی گەورەی دیکە دەبەخشێت". هەموو مانگی ئەیلول لیژنەی خەڵاتی ئابووری ئەکادیمیا کە لە پێنج ئەندامی هەڵبژێردراو پێکهاتووە، "بانگهێشتنامە بۆ هەزاران زانا و ئەندامانی ئەکادیمیا و مامۆستای زانکۆ لە چەندین وڵات دەنێرێت، داوای لێدەکات کاندید بۆ خەڵاتی ئابووری بۆ ساڵی داهاتوو دەستنیشان بکەن. ئەندامانی ئەکادیمیا و براوەی پێشووی خەڵاتەکانیش دەسەڵاتیان هەیە کاندید کاندید بکەن".<ref name="statutes-econ" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> هەموو پێشنیارەکان و بەڵگە پشتگیرییەکانیان دەبێت پێش ١ی شوبات وەربگیرێن.<ref name="selectionProcess">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/prizes/prize-in-economic-sciences/nominating-and-awarding-prize-economic-sciences/|سەردێڕ=Nominating and awarding}}</ref> پێشنیارەکان لەلایەن لیژنەی خەڵات و کەسانی پسپۆڕی تایبەتمەندەوە پێداچوونەوەیان بۆ دەکرێت. پێش کۆتایی مانگی ئەیلول، لیژنەکە ئەو کەسانە هەڵدەبژێرێت کە ئەگەری براوەی خەڵاتەکە. ئەگەر یەکسانبوون هەبێت، سەرۆکی لیژنەکە دەنگی یەکلاکەرەوە دەدات. ئەندامانی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان لە ناوەڕاستی مانگی تشرینی یەکەمدا دەنگ دەدەن بۆ دیاریکردنی براوەی داهاتوو یان براوەی خەڵاتی ئابووری.<ref name="statutes-econ" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kva.se/KVA_Root/eng/about/members/index.asp?br=ns&ver=6up |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080504225908/http://www.kva.se/KVA_Root/eng/about/members/index.asp?br=ns&ver=6up |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> وەک چۆن لە خەڵاتەکانی نۆبڵدا، لە سێ کەس زیاتر ناتوانن بۆ ساڵێکی دیاریکراو خەڵاتەکە هاوبەش بکەن؛ دەبێ هێشتا لە کاتی ڕاگەیاندنی خەڵات لە مانگی ئۆکتۆبەردا بژین؛ و زانیارییەکان سەبارەت بە کاندیدکردنەکان، لەوانەش ناوی کاندیدەکان و کاندیدەکان و لێکۆڵینەوە و بۆچوونە پەیوەندیدارەکان، ناتوانرێت بۆ ماوەی ٥٠ ساڵ بە ئاشکرا یان تایبەت ئاشکرا بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/|سەردێڕ=Nomination and selection of economic sciences laureates |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> هەروەک براوەی خەڵاتی نۆبڵ لە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|فیزیا]], [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]], [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]], و [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|ئەدەب]], هەر براوەیەکی ئابووری لە ئاهەنگی ساڵانەی خەڵاتی نۆبڵ لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]]، لە ساڵیادی کۆچی دوایی نۆبێل (10ی کانوونی دووەم) بڕوانامە و میدالیای زێڕ و بەڵگەنامەی خەڵاتی بەخشینی پارە لە پاشای سوید وەردەگرێت.<ref name="EB-NP" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> == براوەی خەڵاتەکان == [[File:Nobel_Prize_1_2013.jpg|وێنۆک| براوەی خەڵاتی ئابووری و فیزیا و کیمیا لە بۆنەیەکی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان لە ساڵی ٢٠١٣ پێکەوە دەرکەوتن.]] خەڵاتی یەکەمی ئابووری لە ساڵی ١٩٦٩ بەخشرایە ڕاگنار فریش و یان تینبێرگن "بەهۆی پەرەپێدان و بەکارهێنانی مۆدێلی داینامیکی بۆ شیکاری پرۆسەکانی ئابووری".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> سێ ژن خەڵاتەکەیان وەرگرتووە: [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]] کە لە ساڵی ٢٠٠٩ براوە بووە، [[ئستەر دوفلۆ|ئیستەر دوفلۆ]] کە لە ساڵی ٢٠١٩ براوە بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Wiseman |یەکەم=Paul |دوایین٢=Ljubojevic |یەکەم٢=Aleksandar |دوایین٣=LeBlanc |یەکەم٣=Steve |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.apnews.com/777efc95f30f41cc997ee47ce04c1c89|سەردێڕ=3 economists who study poverty win Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191102193438/https://apnews.com/777efc95f30f41cc997ee47ce04c1c89 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=apnews.com}}</ref> و کلۆدیا گۆڵدین کە لە ساڵی ٢٠٢٣ براوە بووە. گۆڵدین یەکەم ژن بوو کە خەڵاتی سۆڵۆی بەدەستهێنا. === خەڵات بۆ کەسانی غەیرە ئابووری === لە شوباتی ساڵی ١٩٩٥، دوای توندوتیژی لەناو لیژنەی هەڵبژاردن سەبارەت بە پێدانی خەڵاتی ئابووری ساڵی ١٩٩٤ بە [[جۆن ناش|جۆن فۆربێس ناش]]، خەڵاتی ئابووری وەک خەڵاتێک لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان پێناسەکرایەوە. ئەمەش وایکرد کە لە بابەتەکانی وەک زانستی سیاسی، دەروونناسی و کۆمەڵناسیدا بخرێتە بەردەستی توێژەران. جگە لەوەش پێکهاتەی لیژنەی خەڵاتی ئابووری گۆڕانکاری بەسەردا هات و دوو کەسی غەیرە ئابووری لەخۆ بگرێت. ئەمەش لەلایەن لیژنەی خەڵاتی ئابوورییەوە پشتڕاست نەکراوەتەوە. ئەندامانی لیژنەی خەڵاتی ئابووری ساڵی ٢٠٠٧ تا ئێستاش شارەزایانی ئابووری باڵادەستن، بەو پێیەی سکرتێر و چوار لە پێنج ئەندامەکە پرۆفیسۆری ئابوورین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٨ هێربێرت ئەی سیمۆن کە دکتۆرای لە [[زانستی سیاسی|زانستە سیاسییەکان]] بووە، بووە یەکەم کەسی نائابووری کە خەڵاتەکەی بەدەستهێناوە، بەهۆی کارەکانی لە بوارەکانی ئابووری و بڕیاردانی ڕێکخراوەییدا. [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]] و جەیمس ڕۆبنسن کە هاوکات زانای سیاسین، لە ساڵانی ٢٠٠٩ و ٢٠٢٤ خەڵاتەکەیان بەدەستهێنا. بە هەمان شێوە [[دانیێل کانێمان|دانیال کاهنێمان]] مامۆستای دەروونناسی و کاروباری گشتی لە [[زانکۆی پرینستۆن]] خەڵاتەکەی بەدەستهێنا بەهۆی کارکردن لە بواری ئابووری ڕەفتاردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2002/press-release/|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2002 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240410162121/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2002/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en}}</ref> == مشتومڕ و ڕەخنە == === گوایە خراپ بەکارهێنانی ناوی نۆبێڵ === ڕەخنەگران دەڵێن کە شکۆمەندی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بەشێکی لە پەیوەندییەکەی لەگەڵ خەڵاتەکانی نۆبڵەوە سەرچاوە دەگرێت. لەنێویاندا پیتەر نۆبڵ ، برازای گەورەی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] و پارێزەری مافی مرۆڤی سویدییە. نۆبڵ دامەزراوەی خەڵاتکردنەکە تۆمەتبار دەکات بە خراپ بەکارهێنانی ناوی خێزانەکەی، هەروەها باس لەوە دەکات کە هیچ ئەندامێکی بنەماڵەی نۆبڵ تا ئێستا نیازی دامەزراندنی خەڵاتێک لە بواری ئابووریدا نەبووە. ڕوونیشی کردەوە کە "نۆبڵ سووکایەتی بەو کەسانە دەکرد کە زیاتر گرنگییان بە قازانج دەدا نەک خۆشگوزەرانی کۆمەڵگا"، وتی "هیچ شتێک نییە ئاماژە بەوە بکات کە ئەو خەڵاتێکی لەو شێوەیەی دەویست"، هەروەها پەیوەندیکردن بە خەڵاتەکانی نۆبڵەوە "کودەتایەکی PR یە لەلایەن ئابووریناسەکانەوە بۆ باشترکردنی ناوبانگیان".<ref name=":0" /> === تۆمەتبارکردنی لایەنگری === ڕەخنەگران ڕەتکردنەوەی ڕواڵەتی جوان ڕۆبنسن وەک بەڵگەیەک بۆ لایەنگری لیژنەکە بەرامبەر بە ئابووریی سەرەکی دەهێننەوە. === دەسەڵاتی ناڕەوا === لە وتارەکەیدا لە ئاهەنگی خەڵاتی نۆبڵ لە ساڵی ١٩٧٤، [[فریدریش ھایێک|فریدریش هایک]] ڕایگەیاند کە ئەگەر ڕاوێژکاری لەگەڵ بکرایە سەبارەت بە دامەزراندنی خەڵاتی نۆبڵ لە بواری ئابووریدا، ئەوا "بە یەکلاکەرەوە ئامۆژگاری دەکرد دژی ئەوە"،<ref name="hayekbanquet">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=von Hayek |یەکەم=Friedrich |بەستەری نووسەر=Friedrich von Hayek |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٤|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1974/hayek-speech.html|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1974 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> بە پلەی یەکەم لەبەر ئەوەی "خەڵاتی نۆبڵ دەسەڵاتێک بە تاکێک دەبەخشێت کە لە ئابووریدا نابێت مرۆڤ خاوەنی بێت. ئەمە لە [[زانستی سروشتی|زانستە سروشتییەکاندا]] گرنگ نییە ئەو کاریگەرییەی کە تاکێک دەیخاتە ڕوو، بە شێوەیەکی سەرەکی کاریگەرییە لەسەر هاوڕێ پسپۆڕەکانی؛<ref name="hayekbanquet" /> سەرەڕای ئەوەش هایک خەڵاتەکەی وەرگرت. === براوەی خەڵاتی مشتومڕاوی === * '''[[فریدریش ھایێک|فریدریش هایک]]''' – بەپێی ساموێل بریتان لە ''فاینانشیاڵ تایمز'' ، هەردوو [[سەرۆک وەزیری دارایی (سوێد)|وەزیری پێشووی دارایی]] سوید، کیل ئۆلۆف فێڵد ، و وەزیری پێشووی بازرگانی سوید، [[گونار میردال]]، دەیانویست خەڵاتەکە هەڵبوەشێنرێتەوە، لەگەڵ "میرداڵ کەمتر بە بەخشندەیی دەیەوێت خەڵاتەکە هەڵبوەشێتەوە چونکە دراوە بە کاردانەوەکارانی وەک هایک (و دوای ئەوە [[میلتۆن فریدمەن|میڵتۆن فریدمان]] ." لەم پەیوەندییەدا، ئاماژە بەوە کراوە کە چەندین ئەندام لە لیژنەی خەڵاتکردنەکە سەر بە کۆمەڵەی مۆن پێلێرین بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Offer|یەکەم=Avner|سەردێڕ=The Nobel Factor: The Prize in Economics, Social Democracy, and the Market Turn|دوایین٢=Söderberg|یەکەم٢=Gabriel|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|edition=1st|پەڕەکان=١٠٤–١٠٥}}</ref> * '''[[میلتۆن فریدمەن|میڵتۆن فریدمان]]''' – خەڵاتی ساڵی ١٩٧٦ی پێبەخشرا بەشێکی بەهۆی کارەکانی لەسەر دراوگەرایی . پێدانی خەڵاتەکە بە فریدمان ناڕەزایەتی جیهانی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Feldman|یەکەم=Burton|سەردێڕ=The Nobel Prize: A History of Genius, Controversy, and Prestige|بڵاوکەرەوە=[[Arcade Publishing]]|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=١-٥٥٩٧٠-٥٣٧-X|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/nobelprizehistor٠٠feld/page/٣٥٠ ٣٥٠]|chapter=Chapter 9: The Economics Memorial Prize|chapter-url=https://archive.org/details/nobelprizehistor00feld/page/350}}</ref> فریدمان تۆمەتبار کرا بە پشتگیریکردنی دیکتاتۆری سەربازی لە [[چیلی|شیلی]] بەهۆی پەیوەندی ئابووریناسانی زانکۆی شیکاگۆ لەگەڵ پینۆشێت ، هەروەها گەشتێکی شەش ڕۆژەی مشتومڕاوی کە لە مانگی ئازاری ١٩٧٥دا بۆ شیلی ئەنجامدا (کەمتر لە دوو ساڵ دوای کودەتاکە کە بە خۆکوشتنی سەرۆکی هەڵبژێردراوی دیموکراسی سەلڤادۆر ئەلێندێ کۆتایی هات). فریدمان خۆی وەڵامی دایەوە کە هەرگیز ڕاوێژکاری دیکتاتۆری نەبووە، بەڵکو تەنها هەندێک وتار و سیمیناری لەسەر هەڵاوسان پێشکەش کردووە و لەگەڵ بەرپرسان کۆبووەتەوە، لەنێویاندا ئۆگستۆ پینۆشێت، لە شیلی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Friedman |یەکەم=Milton |دوایین٢=Friedman |یەکەم٢=Rose D. |سەردێڕ=Two Lucky People: One Week in Stockholm |ناونیشان=http://www.hoover.org/publications/digest/3540561.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=Hoover Digest: Research and Opinion on Public Policy |بەرگ=١٩٩٨|issue=4 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080314035202/http://www.hoover.org/publications/digest/3540561.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٨}}</ref> چوار براوەی خەڵاتی نۆبڵ{{Spaced ndash}}[[جۆرج والد]] و [[لاینس پۆلینگ|لینوس پاولینگ]] و [[داڤید بالتیمۆر|دەیڤید بالتیمۆر]] و [[سلفادۆر لۆریا|سەلڤادۆر لوریا]]{{Spaced ndash}}لە ئۆکتۆبەری ١٩٧٦ نامەی بۆ ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' نووسی و ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە خەڵاتی فریدمان. * '''ڕۆبێرت ئۆمان''' – خەڵاتی ساڵی ٢٠٠٥ بۆ ڕۆبەرت ئۆمان لەلایەن ڕۆژنامەوانی ئەوروپاوە ڕەخنەی لێگیرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.ejpress.org/article/4556 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101215202811/http://www.ejpress.org/article/4556 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٠}}</ref> بەهۆی بەکارهێنانی تیۆری یارییەکان بۆ پاساوهێنانەوە بۆ هەڵوێستی خۆی دژی هەڵوەشاندنەوەی نیشتەجێبوونی نایاسایی ئیسرائیل لە [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینی]] داگیرکراو. * '''یوجین فاما''' و '''ڕۆبەرت شیلەر''' لە هەمان کاتدا-خەڵاتی 2013 بۆ یوجین فاما, ڕۆبەرت شیلەر و لارس پیتەر هانسن "بۆ شیکاری ئەزموونییان بۆ نرخی سەروەت و سامان" وەک دژبەیەک سەیرکرا چونکە کارەکانی یوجین فاما لە پشتگیریکردنی گریمانەی بازاڕی کارامەیە لە هەمان کاتدا کارەکانی ڕۆبەرت شیلەر دژی گریمانەی بازاڕی کارامەیە کە سەرنجی لەسەر ڕەفتاری ناعەقڵانی وەبەرهێنەرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Appelbaum |یەکەم=Binyamin |بەستەری نووسەر=Binyamin Appelbaum |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/10/15/business/3-american-professors-awarded-nobel-in-economic-sciences.html|سەردێڕ=Economists Clash on Theory, but Will Still Share the Nobel |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Allen |یەکەم=Katie |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.theguardian.com/business/2013/dec/10/nobel-prize-economists-robert-shiller-eugene-fama|سەردێڕ=Nobel prize-winning economists take disagreement to whole new level |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref> === فراوانکردنی مەودای کارکردن === خەڵاتی ساڵی ١٩٩٤ بۆ ماتماتیک [[جۆن ناش|جۆن فۆربێس ناش]] مشتومڕێکی زۆری لەناو لیژنەی هەڵبژاردنەکاندا دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Phillips |یەکەم=Jak |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Top 10 Nobel Prize Controversies: John Forbes Nash |ناونیشان=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2096389_2096388_2096382,00.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Time |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151012060115/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2096389_2096388_2096382,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> ئەمەش بووە هۆی گۆڕانکاری لە ڕێساکانی بەڕێوەبردنی لیژنەکە لە ماوەی ساڵی ١٩٩٤دا: مەودای خەڵاتەکە وەک یەکێک لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان پێناسە کرایەوە و ئەندامانی لیژنەی خەڵاتەکان سنووردار کران بۆ خزمەتکردن بۆ ماوەی سێ ساڵ. == ناوی جێگرەوە == ناوی فەرمی خەڵاتەکە '''خەڵاتی Sveriges Riksbank لە زانستە ئابوورییەکانە لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ'''<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html|سەردێڕ=Hart and Holmström awarded the Prize in Economic Sciences for 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825180008/http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset|سەردێڕ=Ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612163715/https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html|سەردێڕ=Beslut om titel på ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820234949/http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|زمان=sv}}</ref> ({{Langx|sv|Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne}}). خەڵاتەکە بەهۆی مشتومڕەکانی دەوروبەری پێگە و سروشتی خۆیەوە چەندین گۆڕانکاری لە ناویدا کراوە: {| class="wikitable" !ساڵ) ! ناوی ئینگلیزی |- | ١٩٦٩-١٩٧٠ | خەڵاتی زانستی ئابووری تایبەت بە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lundberg |یەکەم=Erik |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٩|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lindbeck |یەکەم=Assar |بەستەری نووسەر=Assar Lindbeck |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧١ | خەڵاتی زانستی ئابووری <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ohlin |یەکەم=Bertil |بەستەری نووسەر=Bertil Ohlin |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٢ | خەڵاتی بانکی سوید لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٣-١٩٧٥ | خەڵاتی زانستی ئابووری لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٦-١٩٧٧ | خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٦|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٨-١٩٨١ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستە ئابوورییەکان <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٢ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستی ئابووری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٣ | خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٤-١٩٩٠ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستە ئابوورییەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | 1991 | خەڵاتی Sveriges Riksbank (بانکی سوید) لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٩٢-٢٠٠٥ | خەڵاتی بانکی سوید لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ٢٠٠٦–ئێستا | خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی خەڵاتەکانی ئابووری * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵ بەپێی وڵات * لیستی ئەو خەڵاتانەی کە بە نۆبڵی بوارێک ناسراون * لیستی ئەو خەڵاتانەی کە بە ناوی کەسەکانەوە ناویان لێنراوە == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == وەرگێڕانەکان == == ئاماژەی گشتی و ئاماژەپێکراو == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasar|یەکەم=Sylvia|سەردێڕ=[[A Beautiful Mind (book)|A Beautiful Mind]]|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٠-٦٨٤-٨١٩٠٦-٦|شوێن=New York|ref=refNasarmind|بەستەری نووسەر=Sylvia Nasar}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel|خەڵاتی نۆبێلی یادەوەری لە زانستە ئابوورییەکان}}{{Spoken Wikipedia|Nobel_Memorial_Prize_in_Economic_Sciences_Recorded_by_Dimitri_O_Ledenyov_and_Viktor_O_Ledenyov.ogg|date=2016-02-15}} * [https://www.riksbank.se/en-gb/about-the-riksbank/the-tasks-of-the-riksbank/research/economics-prize/ خەڵاتی سڤێریج ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی سڤێریج ڕیکسبانک. * [https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفرێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان. * [https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/ خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی [[دامەزراوەی نۆبێڵ|دامەزراوەی نۆبڵ]] . * [https://ideas.repec.org/nobel.html بیرۆکەکان/RePEc] . * [https://www.ubs.com/microsites/nobel-perspectives/en.html ماڵپەڕی دیدگاکانی نۆبڵ] – چاوپێکەوتنی بەڵگەنامەیی لەگەڵ براوەی خەڵاتی نۆبڵی ڕابردوو بۆ ئابووری. {{خەڵاتەکانی نۆبێل}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:ئابوور لە ١٩٦٩]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 1ihex03ccc27cbjnhybyexutb3dan80 1698650 1698649 2026-11-01T10:21:27Z Shaween 18477 /* گوایە خراپ بەکارهێنانی ناوی نۆبێڵ */ 1698650 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=خەڵاتی بانکی ناوەندیی سوید لە زانستە ئابوورییەکاندا، بە یادەوەری ئەلفرێد نۆبێل|image=|alt=|caption=|presenter=[[دامەزراوەی نۆبێڵ]],<br>ئەکادیمیای پاشایەتیی زانستەکانی سوید|sponsor=بانکی ناوەندیی سوید|country=[[سوید]]|location=[[ستۆکھۆڵم]], سوید|reward=<nowiki>12 ملیۆن [[کرۆنی سوێدی)</nowiki><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize amounts |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/about/the-nobel-prize-amounts/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=The Nobel Prize}}</ref>|year=1968|holder={{hlist|[[مایکل وودفۆرد (ئابووریناس)]]|[[ڕۆبێرت هاڵ (ئابووریناس)]]}}|holder_label=Most recent recipients|website={{URL|https://nobelprize.org/prizes/economic-sciences/}}}}'''خەڵاتی نۆبێلی یادەوەری لە زانستە ئابوورییەکان''' کە زۆرجار بە '''خەڵاتی نۆبێلی ئابووری''' ناودەبرێت، خەڵاتێکە لە بواری [[ئابوورناسی|زانستە ئابوورییەکان]] کە لەلایەن [[دامەزراوەی نۆبێڵ|دامەزراوەی نۆبڵەوە]] بەڕێوەدەبرێت . بە فەرمی ناوی '''خەڵاتی Sveriges Riksbank لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبێلدا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html|سەردێڕ=Hart and Holmström awarded the Prize in Economic Sciences for 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825180008/http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset|سەردێڕ=Ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612163715/https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html|سەردێڕ=Beslut om titel på ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820234949/http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|زمان=sv}}</ref> ({{Langx|sv|Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne}})، کە لە ساڵی ١٩٦٨ لەلایەن بانکی ناوەندی سوید، Sveriges Riksbank دامەزراوە، بۆ یادی ٣٠٠ ساڵەی دامەزراندنی و بۆ یادی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/streams-during-nobel-week-2023/|سەردێڕ=Streams during Nobel Week 2023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231121130024/https://www.nobelprize.org/streams-during-nobel-week-2023/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref><ref name="EB-NP2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Nobel-Prize|سەردێڕ=Nobel Prize {{!}} Winners, History, Money, Physics, Peace, Categories, Literature, Chemistry, Economics, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150429230820/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.riksbank.se/en/The-Riksbank/Economics-prize/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130305075529/http://www.riksbank.se/en/The-Riksbank/Economics-prize/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=Sveriges Riksbank's Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel was established with a donation to the Nobel Foundation in connection with the Riksbank's 300th anniversary in 1968}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank established The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref><ref name="bank-estab2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) established this Prize in memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref> هەرچەندە ئەم خەڵاتە یەکێک نەبووە لەو پێنج [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتە ڕەسەنانەی نۆبڵ]] کە بە ئیرادەی ئەلفڕێد نۆبڵ دامەزرا، بەڵام<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200510012450/https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=NobelPrize.org |وتەگێڕانەوە=Not a Nobel Prize[:] The prize in economic sciences is not a Nobel Prize. In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) instituted 'The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel', and it has since been awarded by the Royal Swedish Academy of Sciences according to the same principles as for the Nobel Prizes that have been awarded since 1901.}}</ref> بە بەشێک لە چوارچێوەی خەڵاتی نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hird.|یەکەم=John A.|سەردێڕ=Power, Knowledge, and Politics|بڵاوکەرەوە=Georgetown University Press|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٩٠١-٠٤٨-٢|زنجیرە=American governance and public policy|پەڕە=٣٣|oclc=٢٣١٩٩٧٢١٠|وتەگێڕانەوە=the Bank of Sweden Prize in Economic Science in Memory of Alfred Nobel, commonly referred to as the 'Nobel Prize in Economics'}}</ref> دادەنرێت و لەگەڵ خەڵاتەکانی نۆبڵ لەلایەن دامەزراوەی نۆبڵەوە بەڕێوەدەبرێت و ئاماژەی پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/org_structure.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170106040247/https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/org_structure.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> براوەی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بە شێوەیەکی هاوشێوەی وەرگرانی خەڵاتی نۆبڵ هەڵدەبژێردرێن و ڕادەگەیەنرێن، هەروەها خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە مەراسیمی خەڵاتی نۆبڵ وەردەگرن.<ref name=":1" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Economics-1856936|سەردێڕ=Winners of the Nobel Prize for Economics {{!}} History & List of Winners |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190515081012/https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Economics-1856936 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica |زمان=en}}</ref> براوەی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لەلایەن ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان هەڵدەبژێردرێن کە هەروەها براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتەکانی فیزیا]] و [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] هەڵدەبژێرێت.<ref name="statutes-econ">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In celebration of the Tercentenary of [[Sveriges Riksbank]], the Bank has instituted a prize in economic sciences in memory of Alfred Nobel. ... The Prize shall be awarded annually to a person who has written a work on economic sciences of the eminent significance expressed in the will of Alfred Nobel drawn up on November 27, 1895. ... The Prize shall be awarded by the [[Royal Swedish Academy of Sciences|Royal Academy of Sciences]] in accordance with the rules governing the award of the Nobel Prizes instituted through his will.}}</ref> خەڵاتەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٩ بەخشرایە ئابووریناسێکی هۆڵەندی یان تینبێرگن و ئابووریناسێکی نەرویجی ڕاگنار فریش "بەهۆی پەرەپێدان و جێبەجێکردنی مۆدێلی داینامیکی بۆ شیکاری پرۆسەی ئابووری".<ref name="bank-estab">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) established this Prize in memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref> == دروستکردن و دابینکردنی بودجە == لە ساڵی ١٩٦٨ەوە وەقفێک "بۆ هەمیشە" لە کۆمپانیای سڤێریجس ڕیکسبانکەوە خەرجییە کارگێڕییەکانی دامەزراوەی نۆبڵ دەدات کە پەیوەندییان بەو خەڵاتەوە هەیە و پێکهاتەی دراوی خەڵاتەکە دابین دەکات.<ref name="statutes-econ" /> بڕی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان وەک خەڵاتەکانی دیکە دەمێنێتەوە، کە ١١ ملیۆن کرۆنی سویدی بووە لە ساڵی ٢٠٢٣ و ٢٠٢٤.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2022/press-release/|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2022 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221012092548/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2022/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=The Sveriges Riksbank in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/|سەردێڕ=The Nobel Prize money |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180720111123/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.nobelprize.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە کۆمپانیای سڤێریجس ڕیکسبانک ساڵانە ٦.٥ یارمەتیی داوە بە دامەزراوەی نۆبڵ ملیۆن کرۆنی سویدی (لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٨، نزیکەی یەک [[دۆلاری ئەمریکی]] ملیۆن؛ 0.7 [[یۆرۆ]] ملیۆن) بۆ خەرجییە کارگێڕییەکانی پەیوەست بە خەڵاتەکە و هەروەها 1 ملیۆن کرۆنی سویدی (تا کۆتایی ساڵی ٢٠٠٨) بۆ ئەوەی زانیاری دەربارەی خەڵاتەکە لە ماڵپەڕە فەرمییەکانی دامەزراوەی نۆبڵدا بخرێتە ناوەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.riksbank.se/Upload/Dokument_riksbank/Kat_publicerat/Rapporter/2007/arsred_popvers_06_sve.pdf#page=68 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130313070844/http://www.riksbank.se/Upload/Dokument_riksbank/Kat_publicerat/Rapporter/2007/arsred_popvers_06_sve.pdf#page=68 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٣|format=PDF |وتەگێڕانەوە=I posten ekonomipris ingår prissumman om 10 miljoner kronor samt administrationskostnader för detta pris om 6,5 miljoner kronor. Dessutom har bidrag givits till det interaktiva Internetmuseum som Nobelstiftelsen byggt upp. Bidraget avser täckande av kostnaden för information om ekonomipriset. Bidraget ska enligt avtal utbetalas årligen med 1 miljon kronor till och med 2008.}}</ref> === پەیوەندی بە خەڵاتی نۆبڵەوە === خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان یەکێک نییە لەو پێنج خەڵاتە ڕەسەنەی نۆبڵ کە [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] لە وەسیەتنامەکەیدا بەخشیوە.<ref name="EB-NP">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Nobel-Prize|سەردێڕ=Nobel Prize {{!}} Winners, History, Money, Physics, Peace, Categories, Literature, Chemistry, Economics, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150429230820/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> بەڵام پرۆسەی کاندیدکردن و پێوەرەکانی هەڵبژاردن و پێشکەشکردنی خەڵاتەکانی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بە شێوەیەکی هاوشێوەی خەڵاتە ڕەسەنەکانی نۆبڵ ئەنجام دەدرێت.<ref name=":1" /><ref name="statutes-econ" /> براوەی خەڵاتەکان لەگەڵ براوەی تری خەڵاتی نۆبڵ ڕادەگەیەنرێن، و لە هەمان مەراسیمدا خەڵاتەکە وەردەگرن.<ref name="EB-NP" /> ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانست خەڵاتەکە دەبەخشێت "بەپێی ڕێساکانی بەڕێوەبردنی خەڵاتی نۆبڵ کە لە ڕێگەی وەسیەتنامەکەیەوە [ئەلفڕێد نۆبڵ] دامەزراوە"،<ref name="statutes-econ" /> کە مەرجە ساڵانە خەڵاتەکە بدرێت بە "ئەو کەسانەی کە...دەبێت گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی بەخشیبێت".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> == پرۆسەی کاندیدکردن و هەڵبژاردنی خەڵاتەکان == [[File:Nobel2008Economics_news_conference1.jpg|وێنۆک| خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان کە لە کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی خەڵاتی نۆبڵ لەلایەن لیژنەی خەڵاتەکانەوە لە ساڵی ٢٠٠٨دا ڕادەگەیەنرێت]] بەپێی ماڵپەڕی فەرمیی خۆی، ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان "ئاڵوگۆڕی توێژەر لەگەڵ ئەکادیمیاکانی وڵاتانی دیکە بەڕێوەدەبات و شەش گۆڤاری زانستی بڵاودەکاتەوە. ساڵانە ئەکادیمیا [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیا]] و [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] و خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان، خەڵاتی کرافۆرد و ژمارەیەک خەڵاتی گەورەی دیکە دەبەخشێت". هەموو مانگی ئەیلول لیژنەی خەڵاتی ئابووری ئەکادیمیا کە لە پێنج ئەندامی هەڵبژێردراو پێکهاتووە، "بانگهێشتنامە بۆ هەزاران زانا و ئەندامانی ئەکادیمیا و مامۆستای زانکۆ لە چەندین وڵات دەنێرێت، داوای لێدەکات کاندید بۆ خەڵاتی ئابووری بۆ ساڵی داهاتوو دەستنیشان بکەن. ئەندامانی ئەکادیمیا و براوەی پێشووی خەڵاتەکانیش دەسەڵاتیان هەیە کاندید کاندید بکەن".<ref name="statutes-econ" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> هەموو پێشنیارەکان و بەڵگە پشتگیرییەکانیان دەبێت پێش ١ی شوبات وەربگیرێن.<ref name="selectionProcess">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/prizes/prize-in-economic-sciences/nominating-and-awarding-prize-economic-sciences/|سەردێڕ=Nominating and awarding}}</ref> پێشنیارەکان لەلایەن لیژنەی خەڵات و کەسانی پسپۆڕی تایبەتمەندەوە پێداچوونەوەیان بۆ دەکرێت. پێش کۆتایی مانگی ئەیلول، لیژنەکە ئەو کەسانە هەڵدەبژێرێت کە ئەگەری براوەی خەڵاتەکە. ئەگەر یەکسانبوون هەبێت، سەرۆکی لیژنەکە دەنگی یەکلاکەرەوە دەدات. ئەندامانی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان لە ناوەڕاستی مانگی تشرینی یەکەمدا دەنگ دەدەن بۆ دیاریکردنی براوەی داهاتوو یان براوەی خەڵاتی ئابووری.<ref name="statutes-econ" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kva.se/KVA_Root/eng/about/members/index.asp?br=ns&ver=6up |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080504225908/http://www.kva.se/KVA_Root/eng/about/members/index.asp?br=ns&ver=6up |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> وەک چۆن لە خەڵاتەکانی نۆبڵدا، لە سێ کەس زیاتر ناتوانن بۆ ساڵێکی دیاریکراو خەڵاتەکە هاوبەش بکەن؛ دەبێ هێشتا لە کاتی ڕاگەیاندنی خەڵات لە مانگی ئۆکتۆبەردا بژین؛ و زانیارییەکان سەبارەت بە کاندیدکردنەکان، لەوانەش ناوی کاندیدەکان و کاندیدەکان و لێکۆڵینەوە و بۆچوونە پەیوەندیدارەکان، ناتوانرێت بۆ ماوەی ٥٠ ساڵ بە ئاشکرا یان تایبەت ئاشکرا بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/|سەردێڕ=Nomination and selection of economic sciences laureates |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> هەروەک براوەی خەڵاتی نۆبڵ لە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|فیزیا]], [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]], [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]], و [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|ئەدەب]], هەر براوەیەکی ئابووری لە ئاهەنگی ساڵانەی خەڵاتی نۆبڵ لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]]، لە ساڵیادی کۆچی دوایی نۆبێل (10ی کانوونی دووەم) بڕوانامە و میدالیای زێڕ و بەڵگەنامەی خەڵاتی بەخشینی پارە لە پاشای سوید وەردەگرێت.<ref name="EB-NP" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> == براوەی خەڵاتەکان == [[File:Nobel_Prize_1_2013.jpg|وێنۆک| براوەی خەڵاتی ئابووری و فیزیا و کیمیا لە بۆنەیەکی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان لە ساڵی ٢٠١٣ پێکەوە دەرکەوتن.]] خەڵاتی یەکەمی ئابووری لە ساڵی ١٩٦٩ بەخشرایە ڕاگنار فریش و یان تینبێرگن "بەهۆی پەرەپێدان و بەکارهێنانی مۆدێلی داینامیکی بۆ شیکاری پرۆسەکانی ئابووری".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> سێ ژن خەڵاتەکەیان وەرگرتووە: [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]] کە لە ساڵی ٢٠٠٩ براوە بووە، [[ئستەر دوفلۆ|ئیستەر دوفلۆ]] کە لە ساڵی ٢٠١٩ براوە بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Wiseman |یەکەم=Paul |دوایین٢=Ljubojevic |یەکەم٢=Aleksandar |دوایین٣=LeBlanc |یەکەم٣=Steve |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.apnews.com/777efc95f30f41cc997ee47ce04c1c89|سەردێڕ=3 economists who study poverty win Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191102193438/https://apnews.com/777efc95f30f41cc997ee47ce04c1c89 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=apnews.com}}</ref> و کلۆدیا گۆڵدین کە لە ساڵی ٢٠٢٣ براوە بووە. گۆڵدین یەکەم ژن بوو کە خەڵاتی سۆڵۆی بەدەستهێنا. === خەڵات بۆ کەسانی غەیرە ئابووری === لە شوباتی ساڵی ١٩٩٥، دوای توندوتیژی لەناو لیژنەی هەڵبژاردن سەبارەت بە پێدانی خەڵاتی ئابووری ساڵی ١٩٩٤ بە [[جۆن ناش|جۆن فۆربێس ناش]]، خەڵاتی ئابووری وەک خەڵاتێک لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان پێناسەکرایەوە. ئەمەش وایکرد کە لە بابەتەکانی وەک زانستی سیاسی، دەروونناسی و کۆمەڵناسیدا بخرێتە بەردەستی توێژەران. جگە لەوەش پێکهاتەی لیژنەی خەڵاتی ئابووری گۆڕانکاری بەسەردا هات و دوو کەسی غەیرە ئابووری لەخۆ بگرێت. ئەمەش لەلایەن لیژنەی خەڵاتی ئابوورییەوە پشتڕاست نەکراوەتەوە. ئەندامانی لیژنەی خەڵاتی ئابووری ساڵی ٢٠٠٧ تا ئێستاش شارەزایانی ئابووری باڵادەستن، بەو پێیەی سکرتێر و چوار لە پێنج ئەندامەکە پرۆفیسۆری ئابوورین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٨ هێربێرت ئەی سیمۆن کە دکتۆرای لە [[زانستی سیاسی|زانستە سیاسییەکان]] بووە، بووە یەکەم کەسی نائابووری کە خەڵاتەکەی بەدەستهێناوە، بەهۆی کارەکانی لە بوارەکانی ئابووری و بڕیاردانی ڕێکخراوەییدا. [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]] و جەیمس ڕۆبنسن کە هاوکات زانای سیاسین، لە ساڵانی ٢٠٠٩ و ٢٠٢٤ خەڵاتەکەیان بەدەستهێنا. بە هەمان شێوە [[دانیێل کانێمان|دانیال کاهنێمان]] مامۆستای دەروونناسی و کاروباری گشتی لە [[زانکۆی پرینستۆن]] خەڵاتەکەی بەدەستهێنا بەهۆی کارکردن لە بواری ئابووری ڕەفتاردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2002/press-release/|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2002 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240410162121/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2002/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en}}</ref> == مشتومڕ و ڕەخنە == === گوایە خراپ بەکارهێنانی ناوی نۆبێڵ === ڕەخنەگران دەڵێن کە شکۆمەندی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بەشێکی لە پەیوەندییەکەی لەگەڵ خەڵاتەکانی نۆبڵەوە سەرچاوە دەگرێت. لەنێویاندا پیتەر نۆبڵ ، برازای گەورەی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] و پارێزەری مافی مرۆڤی سویدییە.<ref name=":02">{{cite news|url=http://www.thelocal.se/20050928/2173|title=Nobel descendant slams Economics prize|date=28 September 2005|work=thelocalsweden|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071014012248/http://www.thelocal.se/2173/20050928/|archive-date=October 14, 2007|access-date=3 March 2016}}</ref> نۆبڵ دامەزراوەی خەڵاتکردنەکە تۆمەتبار دەکات بە خراپ بەکارهێنانی ناوی خێزانەکەی، هەروەها باس لەوە دەکات کە هیچ ئەندامێکی بنەماڵەی نۆبڵ تا ئێستا نیازی دامەزراندنی خەڵاتێک لە بواری ئابووریدا نەبووە.<ref>{{Cite news|url=http://www.aftenposten.no/norge/Alfred-Nobels-familie-tar-avstand-fra-okonomiprisen-552817b.html|title=Alfred Nobels familie tar avstand fra økonomiprisen|work=Aftenposten|access-date=2017-04-21|archive-date=2017-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170422132246/http://www.aftenposten.no/norge/Alfred-Nobels-familie-tar-avstand-fra-okonomiprisen-552817b.html|url-status=live}}</ref> ڕوونیشی کردەوە کە "نۆبڵ سووکایەتی بەو کەسانە دەکرد کە زیاتر گرنگییان بە قازانج دەدا نەک خۆشگوزەرانی کۆمەڵگا"، وتی "هیچ شتێک نییە ئاماژە بەوە بکات کە ئەو خەڵاتێکی لەو شێوەیەی دەویست"، هەروەها پەیوەندیکردن بە خەڵاتەکانی نۆبڵەوە "کودەتایەکی PR یە لەلایەن ئابووریناسەکانەوە بۆ باشترکردنی ناوبانگیان".<ref name=":0" /> === تۆمەتبارکردنی لایەنگری === ڕەخنەگران ڕەتکردنەوەی ڕواڵەتی جوان ڕۆبنسن وەک بەڵگەیەک بۆ لایەنگری لیژنەکە بەرامبەر بە ئابووریی سەرەکی دەهێننەوە. === دەسەڵاتی ناڕەوا === لە وتارەکەیدا لە ئاهەنگی خەڵاتی نۆبڵ لە ساڵی ١٩٧٤، [[فریدریش ھایێک|فریدریش هایک]] ڕایگەیاند کە ئەگەر ڕاوێژکاری لەگەڵ بکرایە سەبارەت بە دامەزراندنی خەڵاتی نۆبڵ لە بواری ئابووریدا، ئەوا "بە یەکلاکەرەوە ئامۆژگاری دەکرد دژی ئەوە"،<ref name="hayekbanquet">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=von Hayek |یەکەم=Friedrich |بەستەری نووسەر=Friedrich von Hayek |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٤|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1974/hayek-speech.html|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1974 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> بە پلەی یەکەم لەبەر ئەوەی "خەڵاتی نۆبڵ دەسەڵاتێک بە تاکێک دەبەخشێت کە لە ئابووریدا نابێت مرۆڤ خاوەنی بێت. ئەمە لە [[زانستی سروشتی|زانستە سروشتییەکاندا]] گرنگ نییە ئەو کاریگەرییەی کە تاکێک دەیخاتە ڕوو، بە شێوەیەکی سەرەکی کاریگەرییە لەسەر هاوڕێ پسپۆڕەکانی؛<ref name="hayekbanquet" /> سەرەڕای ئەوەش هایک خەڵاتەکەی وەرگرت. === براوەی خەڵاتی مشتومڕاوی === * '''[[فریدریش ھایێک|فریدریش هایک]]''' – بەپێی ساموێل بریتان لە ''فاینانشیاڵ تایمز'' ، هەردوو [[سەرۆک وەزیری دارایی (سوێد)|وەزیری پێشووی دارایی]] سوید، کیل ئۆلۆف فێڵد ، و وەزیری پێشووی بازرگانی سوید، [[گونار میردال]]، دەیانویست خەڵاتەکە هەڵبوەشێنرێتەوە، لەگەڵ "میرداڵ کەمتر بە بەخشندەیی دەیەوێت خەڵاتەکە هەڵبوەشێتەوە چونکە دراوە بە کاردانەوەکارانی وەک هایک (و دوای ئەوە [[میلتۆن فریدمەن|میڵتۆن فریدمان]] ." لەم پەیوەندییەدا، ئاماژە بەوە کراوە کە چەندین ئەندام لە لیژنەی خەڵاتکردنەکە سەر بە کۆمەڵەی مۆن پێلێرین بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Offer|یەکەم=Avner|سەردێڕ=The Nobel Factor: The Prize in Economics, Social Democracy, and the Market Turn|دوایین٢=Söderberg|یەکەم٢=Gabriel|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|edition=1st|پەڕەکان=١٠٤–١٠٥}}</ref> * '''[[میلتۆن فریدمەن|میڵتۆن فریدمان]]''' – خەڵاتی ساڵی ١٩٧٦ی پێبەخشرا بەشێکی بەهۆی کارەکانی لەسەر دراوگەرایی . پێدانی خەڵاتەکە بە فریدمان ناڕەزایەتی جیهانی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Feldman|یەکەم=Burton|سەردێڕ=The Nobel Prize: A History of Genius, Controversy, and Prestige|بڵاوکەرەوە=[[Arcade Publishing]]|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=١-٥٥٩٧٠-٥٣٧-X|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/nobelprizehistor٠٠feld/page/٣٥٠ ٣٥٠]|chapter=Chapter 9: The Economics Memorial Prize|chapter-url=https://archive.org/details/nobelprizehistor00feld/page/350}}</ref> فریدمان تۆمەتبار کرا بە پشتگیریکردنی دیکتاتۆری سەربازی لە [[چیلی|شیلی]] بەهۆی پەیوەندی ئابووریناسانی زانکۆی شیکاگۆ لەگەڵ پینۆشێت ، هەروەها گەشتێکی شەش ڕۆژەی مشتومڕاوی کە لە مانگی ئازاری ١٩٧٥دا بۆ شیلی ئەنجامدا (کەمتر لە دوو ساڵ دوای کودەتاکە کە بە خۆکوشتنی سەرۆکی هەڵبژێردراوی دیموکراسی سەلڤادۆر ئەلێندێ کۆتایی هات). فریدمان خۆی وەڵامی دایەوە کە هەرگیز ڕاوێژکاری دیکتاتۆری نەبووە، بەڵکو تەنها هەندێک وتار و سیمیناری لەسەر هەڵاوسان پێشکەش کردووە و لەگەڵ بەرپرسان کۆبووەتەوە، لەنێویاندا ئۆگستۆ پینۆشێت، لە شیلی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Friedman |یەکەم=Milton |دوایین٢=Friedman |یەکەم٢=Rose D. |سەردێڕ=Two Lucky People: One Week in Stockholm |ناونیشان=http://www.hoover.org/publications/digest/3540561.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=Hoover Digest: Research and Opinion on Public Policy |بەرگ=١٩٩٨|issue=4 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080314035202/http://www.hoover.org/publications/digest/3540561.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٨}}</ref> چوار براوەی خەڵاتی نۆبڵ{{Spaced ndash}}[[جۆرج والد]] و [[لاینس پۆلینگ|لینوس پاولینگ]] و [[داڤید بالتیمۆر|دەیڤید بالتیمۆر]] و [[سلفادۆر لۆریا|سەلڤادۆر لوریا]]{{Spaced ndash}}لە ئۆکتۆبەری ١٩٧٦ نامەی بۆ ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' نووسی و ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە خەڵاتی فریدمان. * '''ڕۆبێرت ئۆمان''' – خەڵاتی ساڵی ٢٠٠٥ بۆ ڕۆبەرت ئۆمان لەلایەن ڕۆژنامەوانی ئەوروپاوە ڕەخنەی لێگیرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.ejpress.org/article/4556 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101215202811/http://www.ejpress.org/article/4556 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٠}}</ref> بەهۆی بەکارهێنانی تیۆری یارییەکان بۆ پاساوهێنانەوە بۆ هەڵوێستی خۆی دژی هەڵوەشاندنەوەی نیشتەجێبوونی نایاسایی ئیسرائیل لە [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینی]] داگیرکراو. * '''یوجین فاما''' و '''ڕۆبەرت شیلەر''' لە هەمان کاتدا-خەڵاتی 2013 بۆ یوجین فاما, ڕۆبەرت شیلەر و لارس پیتەر هانسن "بۆ شیکاری ئەزموونییان بۆ نرخی سەروەت و سامان" وەک دژبەیەک سەیرکرا چونکە کارەکانی یوجین فاما لە پشتگیریکردنی گریمانەی بازاڕی کارامەیە لە هەمان کاتدا کارەکانی ڕۆبەرت شیلەر دژی گریمانەی بازاڕی کارامەیە کە سەرنجی لەسەر ڕەفتاری ناعەقڵانی وەبەرهێنەرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Appelbaum |یەکەم=Binyamin |بەستەری نووسەر=Binyamin Appelbaum |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/10/15/business/3-american-professors-awarded-nobel-in-economic-sciences.html|سەردێڕ=Economists Clash on Theory, but Will Still Share the Nobel |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Allen |یەکەم=Katie |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.theguardian.com/business/2013/dec/10/nobel-prize-economists-robert-shiller-eugene-fama|سەردێڕ=Nobel prize-winning economists take disagreement to whole new level |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref> === فراوانکردنی مەودای کارکردن === خەڵاتی ساڵی ١٩٩٤ بۆ ماتماتیک [[جۆن ناش|جۆن فۆربێس ناش]] مشتومڕێکی زۆری لەناو لیژنەی هەڵبژاردنەکاندا دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Phillips |یەکەم=Jak |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Top 10 Nobel Prize Controversies: John Forbes Nash |ناونیشان=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2096389_2096388_2096382,00.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Time |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151012060115/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2096389_2096388_2096382,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> ئەمەش بووە هۆی گۆڕانکاری لە ڕێساکانی بەڕێوەبردنی لیژنەکە لە ماوەی ساڵی ١٩٩٤دا: مەودای خەڵاتەکە وەک یەکێک لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان پێناسە کرایەوە و ئەندامانی لیژنەی خەڵاتەکان سنووردار کران بۆ خزمەتکردن بۆ ماوەی سێ ساڵ. == ناوی جێگرەوە == ناوی فەرمی خەڵاتەکە '''خەڵاتی Sveriges Riksbank لە زانستە ئابوورییەکانە لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ'''<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html|سەردێڕ=Hart and Holmström awarded the Prize in Economic Sciences for 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825180008/http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset|سەردێڕ=Ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612163715/https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html|سەردێڕ=Beslut om titel på ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820234949/http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|زمان=sv}}</ref> ({{Langx|sv|Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne}}). خەڵاتەکە بەهۆی مشتومڕەکانی دەوروبەری پێگە و سروشتی خۆیەوە چەندین گۆڕانکاری لە ناویدا کراوە: {| class="wikitable" !ساڵ) ! ناوی ئینگلیزی |- | ١٩٦٩-١٩٧٠ | خەڵاتی زانستی ئابووری تایبەت بە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lundberg |یەکەم=Erik |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٩|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lindbeck |یەکەم=Assar |بەستەری نووسەر=Assar Lindbeck |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧١ | خەڵاتی زانستی ئابووری <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ohlin |یەکەم=Bertil |بەستەری نووسەر=Bertil Ohlin |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٢ | خەڵاتی بانکی سوید لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٣-١٩٧٥ | خەڵاتی زانستی ئابووری لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٦-١٩٧٧ | خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٦|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٨-١٩٨١ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستە ئابوورییەکان <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٢ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستی ئابووری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٣ | خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٤-١٩٩٠ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستە ئابوورییەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | 1991 | خەڵاتی Sveriges Riksbank (بانکی سوید) لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٩٢-٢٠٠٥ | خەڵاتی بانکی سوید لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ٢٠٠٦–ئێستا | خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی خەڵاتەکانی ئابووری * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵ بەپێی وڵات * لیستی ئەو خەڵاتانەی کە بە نۆبڵی بوارێک ناسراون * لیستی ئەو خەڵاتانەی کە بە ناوی کەسەکانەوە ناویان لێنراوە == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == وەرگێڕانەکان == == ئاماژەی گشتی و ئاماژەپێکراو == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasar|یەکەم=Sylvia|سەردێڕ=[[A Beautiful Mind (book)|A Beautiful Mind]]|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٠-٦٨٤-٨١٩٠٦-٦|شوێن=New York|ref=refNasarmind|بەستەری نووسەر=Sylvia Nasar}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel|خەڵاتی نۆبێلی یادەوەری لە زانستە ئابوورییەکان}}{{Spoken Wikipedia|Nobel_Memorial_Prize_in_Economic_Sciences_Recorded_by_Dimitri_O_Ledenyov_and_Viktor_O_Ledenyov.ogg|date=2016-02-15}} * [https://www.riksbank.se/en-gb/about-the-riksbank/the-tasks-of-the-riksbank/research/economics-prize/ خەڵاتی سڤێریج ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی سڤێریج ڕیکسبانک. * [https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفرێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان. * [https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/ خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی [[دامەزراوەی نۆبێڵ|دامەزراوەی نۆبڵ]] . * [https://ideas.repec.org/nobel.html بیرۆکەکان/RePEc] . * [https://www.ubs.com/microsites/nobel-perspectives/en.html ماڵپەڕی دیدگاکانی نۆبڵ] – چاوپێکەوتنی بەڵگەنامەیی لەگەڵ براوەی خەڵاتی نۆبڵی ڕابردوو بۆ ئابووری. {{خەڵاتەکانی نۆبێل}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:ئابوور لە ١٩٦٩]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 5op8v1sp77umzy414ltu0pmxisdg7og 1698651 1698650 2026-11-01T10:21:59Z Shaween 18477 /* گوایە خراپ بەکارهێنانی ناوی نۆبێڵ */ 1698651 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=خەڵاتی بانکی ناوەندیی سوید لە زانستە ئابوورییەکاندا، بە یادەوەری ئەلفرێد نۆبێل|image=|alt=|caption=|presenter=[[دامەزراوەی نۆبێڵ]],<br>ئەکادیمیای پاشایەتیی زانستەکانی سوید|sponsor=بانکی ناوەندیی سوید|country=[[سوید]]|location=[[ستۆکھۆڵم]], سوید|reward=<nowiki>12 ملیۆن [[کرۆنی سوێدی)</nowiki><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Nobel Prize amounts |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/about/the-nobel-prize-amounts/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=The Nobel Prize}}</ref>|year=1968|holder={{hlist|[[مایکل وودفۆرد (ئابووریناس)]]|[[ڕۆبێرت هاڵ (ئابووریناس)]]}}|holder_label=Most recent recipients|website={{URL|https://nobelprize.org/prizes/economic-sciences/}}}}'''خەڵاتی نۆبێلی یادەوەری لە زانستە ئابوورییەکان''' کە زۆرجار بە '''خەڵاتی نۆبێلی ئابووری''' ناودەبرێت، خەڵاتێکە لە بواری [[ئابوورناسی|زانستە ئابوورییەکان]] کە لەلایەن [[دامەزراوەی نۆبێڵ|دامەزراوەی نۆبڵەوە]] بەڕێوەدەبرێت . بە فەرمی ناوی '''خەڵاتی Sveriges Riksbank لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبێلدا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html|سەردێڕ=Hart and Holmström awarded the Prize in Economic Sciences for 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825180008/http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset|سەردێڕ=Ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612163715/https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html|سەردێڕ=Beslut om titel på ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820234949/http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|زمان=sv}}</ref> ({{Langx|sv|Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne}})، کە لە ساڵی ١٩٦٨ لەلایەن بانکی ناوەندی سوید، Sveriges Riksbank دامەزراوە، بۆ یادی ٣٠٠ ساڵەی دامەزراندنی و بۆ یادی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/streams-during-nobel-week-2023/|سەردێڕ=Streams during Nobel Week 2023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231121130024/https://www.nobelprize.org/streams-during-nobel-week-2023/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref><ref name="EB-NP2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Nobel-Prize|سەردێڕ=Nobel Prize {{!}} Winners, History, Money, Physics, Peace, Categories, Literature, Chemistry, Economics, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150429230820/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.riksbank.se/en/The-Riksbank/Economics-prize/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130305075529/http://www.riksbank.se/en/The-Riksbank/Economics-prize/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=Sveriges Riksbank's Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel was established with a donation to the Nobel Foundation in connection with the Riksbank's 300th anniversary in 1968}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank established The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref><ref name="bank-estab2">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) established this Prize in memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref> هەرچەندە ئەم خەڵاتە یەکێک نەبووە لەو پێنج [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتە ڕەسەنانەی نۆبڵ]] کە بە ئیرادەی ئەلفڕێد نۆبڵ دامەزرا، بەڵام<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200510012450/https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=NobelPrize.org |وتەگێڕانەوە=Not a Nobel Prize[:] The prize in economic sciences is not a Nobel Prize. In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) instituted 'The Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel', and it has since been awarded by the Royal Swedish Academy of Sciences according to the same principles as for the Nobel Prizes that have been awarded since 1901.}}</ref> بە بەشێک لە چوارچێوەی خەڵاتی نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hird.|یەکەم=John A.|سەردێڕ=Power, Knowledge, and Politics|بڵاوکەرەوە=Georgetown University Press|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٩٠١-٠٤٨-٢|زنجیرە=American governance and public policy|پەڕە=٣٣|oclc=٢٣١٩٩٧٢١٠|وتەگێڕانەوە=the Bank of Sweden Prize in Economic Science in Memory of Alfred Nobel, commonly referred to as the 'Nobel Prize in Economics'}}</ref> دادەنرێت و لەگەڵ خەڵاتەکانی نۆبڵ لەلایەن دامەزراوەی نۆبڵەوە بەڕێوەدەبرێت و ئاماژەی پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/org_structure.html|سەردێڕ=About the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170106040247/https://www.nobelprize.org/nobel_organizations/org_structure.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> براوەی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بە شێوەیەکی هاوشێوەی وەرگرانی خەڵاتی نۆبڵ هەڵدەبژێردرێن و ڕادەگەیەنرێن، هەروەها خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە مەراسیمی خەڵاتی نۆبڵ وەردەگرن.<ref name=":1" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Economics-1856936|سەردێڕ=Winners of the Nobel Prize for Economics {{!}} History & List of Winners |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190515081012/https://www.britannica.com/topic/Winners-of-the-Nobel-Prize-for-Economics-1856936 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica |زمان=en}}</ref> براوەی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لەلایەن ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان هەڵدەبژێردرێن کە هەروەها براوەی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتەکانی فیزیا]] و [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] هەڵدەبژێرێت.<ref name="statutes-econ">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In celebration of the Tercentenary of [[Sveriges Riksbank]], the Bank has instituted a prize in economic sciences in memory of Alfred Nobel. ... The Prize shall be awarded annually to a person who has written a work on economic sciences of the eminent significance expressed in the will of Alfred Nobel drawn up on November 27, 1895. ... The Prize shall be awarded by the [[Royal Swedish Academy of Sciences|Royal Academy of Sciences]] in accordance with the rules governing the award of the Nobel Prizes instituted through his will.}}</ref> خەڵاتەکە بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٩ بەخشرایە ئابووریناسێکی هۆڵەندی یان تینبێرگن و ئابووریناسێکی نەرویجی ڕاگنار فریش "بەهۆی پەرەپێدان و جێبەجێکردنی مۆدێلی داینامیکی بۆ شیکاری پرۆسەی ئابووری".<ref name="bank-estab">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|وتەگێڕانەوە=In 1968, Sveriges Riksbank (Sweden's central bank) established this Prize in memory of Alfred Nobel, founder of the Nobel Prize}}</ref> == دروستکردن و دابینکردنی بودجە == لە ساڵی ١٩٦٨ەوە وەقفێک "بۆ هەمیشە" لە کۆمپانیای سڤێریجس ڕیکسبانکەوە خەرجییە کارگێڕییەکانی دامەزراوەی نۆبڵ دەدات کە پەیوەندییان بەو خەڵاتەوە هەیە و پێکهاتەی دراوی خەڵاتەکە دابین دەکات.<ref name="statutes-econ" /> بڕی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان وەک خەڵاتەکانی دیکە دەمێنێتەوە، کە ١١ ملیۆن کرۆنی سویدی بووە لە ساڵی ٢٠٢٣ و ٢٠٢٤.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2022/press-release/|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2022 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221012092548/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2022/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=The Sveriges Riksbank in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/|سەردێڕ=The Nobel Prize money |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180720111123/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/about/amounts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.nobelprize.org}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٦ەوە کۆمپانیای سڤێریجس ڕیکسبانک ساڵانە ٦.٥ یارمەتیی داوە بە دامەزراوەی نۆبڵ ملیۆن کرۆنی سویدی (لە مانگی یەکی ساڵی ٢٠٠٨، نزیکەی یەک [[دۆلاری ئەمریکی]] ملیۆن؛ 0.7 [[یۆرۆ]] ملیۆن) بۆ خەرجییە کارگێڕییەکانی پەیوەست بە خەڵاتەکە و هەروەها 1 ملیۆن کرۆنی سویدی (تا کۆتایی ساڵی ٢٠٠٨) بۆ ئەوەی زانیاری دەربارەی خەڵاتەکە لە ماڵپەڕە فەرمییەکانی دامەزراوەی نۆبڵدا بخرێتە ناوەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.riksbank.se/Upload/Dokument_riksbank/Kat_publicerat/Rapporter/2007/arsred_popvers_06_sve.pdf#page=68 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130313070844/http://www.riksbank.se/Upload/Dokument_riksbank/Kat_publicerat/Rapporter/2007/arsred_popvers_06_sve.pdf#page=68 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٣|format=PDF |وتەگێڕانەوە=I posten ekonomipris ingår prissumman om 10 miljoner kronor samt administrationskostnader för detta pris om 6,5 miljoner kronor. Dessutom har bidrag givits till det interaktiva Internetmuseum som Nobelstiftelsen byggt upp. Bidraget avser täckande av kostnaden för information om ekonomipriset. Bidraget ska enligt avtal utbetalas årligen med 1 miljon kronor till och med 2008.}}</ref> === پەیوەندی بە خەڵاتی نۆبڵەوە === خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان یەکێک نییە لەو پێنج خەڵاتە ڕەسەنەی نۆبڵ کە [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] لە وەسیەتنامەکەیدا بەخشیوە.<ref name="EB-NP">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/Nobel-Prize|سەردێڕ=Nobel Prize {{!}} Winners, History, Money, Physics, Peace, Categories, Literature, Chemistry, Economics, & Facts {{!}} Britannica |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150429230820/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/416856/Nobel-Prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> بەڵام پرۆسەی کاندیدکردن و پێوەرەکانی هەڵبژاردن و پێشکەشکردنی خەڵاتەکانی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بە شێوەیەکی هاوشێوەی خەڵاتە ڕەسەنەکانی نۆبڵ ئەنجام دەدرێت.<ref name=":1" /><ref name="statutes-econ" /> براوەی خەڵاتەکان لەگەڵ براوەی تری خەڵاتی نۆبڵ ڕادەگەیەنرێن، و لە هەمان مەراسیمدا خەڵاتەکە وەردەگرن.<ref name="EB-NP" /> ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانست خەڵاتەکە دەبەخشێت "بەپێی ڕێساکانی بەڕێوەبردنی خەڵاتی نۆبڵ کە لە ڕێگەی وەسیەتنامەکەیەوە [ئەلفڕێد نۆبڵ] دامەزراوە"،<ref name="statutes-econ" /> کە مەرجە ساڵانە خەڵاتەکە بدرێت بە "ئەو کەسانەی کە...دەبێت گەورەترین سوودیان بە مرۆڤایەتی بەخشیبێت".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> == پرۆسەی کاندیدکردن و هەڵبژاردنی خەڵاتەکان == [[File:Nobel2008Economics_news_conference1.jpg|وێنۆک| خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان کە لە کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی خەڵاتی نۆبڵ لەلایەن لیژنەی خەڵاتەکانەوە لە ساڵی ٢٠٠٨دا ڕادەگەیەنرێت]] بەپێی ماڵپەڕی فەرمیی خۆی، ئەکادیمیای شاهانەی سویدی بۆ زانستەکان "ئاڵوگۆڕی توێژەر لەگەڵ ئەکادیمیاکانی وڵاتانی دیکە بەڕێوەدەبات و شەش گۆڤاری زانستی بڵاودەکاتەوە. ساڵانە ئەکادیمیا [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیا]] و [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]] و خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان، خەڵاتی کرافۆرد و ژمارەیەک خەڵاتی گەورەی دیکە دەبەخشێت". هەموو مانگی ئەیلول لیژنەی خەڵاتی ئابووری ئەکادیمیا کە لە پێنج ئەندامی هەڵبژێردراو پێکهاتووە، "بانگهێشتنامە بۆ هەزاران زانا و ئەندامانی ئەکادیمیا و مامۆستای زانکۆ لە چەندین وڵات دەنێرێت، داوای لێدەکات کاندید بۆ خەڵاتی ئابووری بۆ ساڵی داهاتوو دەستنیشان بکەن. ئەندامانی ئەکادیمیا و براوەی پێشووی خەڵاتەکانیش دەسەڵاتیان هەیە کاندید کاندید بکەن".<ref name="statutes-econ" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> هەموو پێشنیارەکان و بەڵگە پشتگیرییەکانیان دەبێت پێش ١ی شوبات وەربگیرێن.<ref name="selectionProcess">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/prizes/prize-in-economic-sciences/nominating-and-awarding-prize-economic-sciences/|سەردێڕ=Nominating and awarding}}</ref> پێشنیارەکان لەلایەن لیژنەی خەڵات و کەسانی پسپۆڕی تایبەتمەندەوە پێداچوونەوەیان بۆ دەکرێت. پێش کۆتایی مانگی ئەیلول، لیژنەکە ئەو کەسانە هەڵدەبژێرێت کە ئەگەری براوەی خەڵاتەکە. ئەگەر یەکسانبوون هەبێت، سەرۆکی لیژنەکە دەنگی یەکلاکەرەوە دەدات. ئەندامانی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان لە ناوەڕاستی مانگی تشرینی یەکەمدا دەنگ دەدەن بۆ دیاریکردنی براوەی داهاتوو یان براوەی خەڵاتی ئابووری.<ref name="statutes-econ" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.kva.se/KVA_Root/eng/about/members/index.asp?br=ns&ver=6up |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080504225908/http://www.kva.se/KVA_Root/eng/about/members/index.asp?br=ns&ver=6up |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> وەک چۆن لە خەڵاتەکانی نۆبڵدا، لە سێ کەس زیاتر ناتوانن بۆ ساڵێکی دیاریکراو خەڵاتەکە هاوبەش بکەن؛ دەبێ هێشتا لە کاتی ڕاگەیاندنی خەڵات لە مانگی ئۆکتۆبەردا بژین؛ و زانیارییەکان سەبارەت بە کاندیدکردنەکان، لەوانەش ناوی کاندیدەکان و کاندیدەکان و لێکۆڵینەوە و بۆچوونە پەیوەندیدارەکان، ناتوانرێت بۆ ماوەی ٥٠ ساڵ بە ئاشکرا یان تایبەت ئاشکرا بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nomination/economic-sciences/|سەردێڕ=Nomination and selection of economic sciences laureates |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> هەروەک براوەی خەڵاتی نۆبڵ لە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|فیزیا]], [[خەڵاتی نۆبێل لە کیمیا|کیمیا]], [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]], و [[خەڵاتی نۆبێل لە وێژە|ئەدەب]], هەر براوەیەکی ئابووری لە ئاهەنگی ساڵانەی خەڵاتی نۆبڵ لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]]، لە ساڵیادی کۆچی دوایی نۆبێل (10ی کانوونی دووەم) بڕوانامە و میدالیای زێڕ و بەڵگەنامەی خەڵاتی بەخشینی پارە لە پاشای سوید وەردەگرێت.<ref name="EB-NP" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> == براوەی خەڵاتەکان == [[File:Nobel_Prize_1_2013.jpg|وێنۆک| براوەی خەڵاتی ئابووری و فیزیا و کیمیا لە بۆنەیەکی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان لە ساڵی ٢٠١٣ پێکەوە دەرکەوتن.]] خەڵاتی یەکەمی ئابووری لە ساڵی ١٩٦٩ بەخشرایە ڕاگنار فریش و یان تینبێرگن "بەهۆی پەرەپێدان و بەکارهێنانی مۆدێلی داینامیکی بۆ شیکاری پرۆسەکانی ئابووری".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref> سێ ژن خەڵاتەکەیان وەرگرتووە: [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]] کە لە ساڵی ٢٠٠٩ براوە بووە، [[ئستەر دوفلۆ|ئیستەر دوفلۆ]] کە لە ساڵی ٢٠١٩ براوە بووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Wiseman |یەکەم=Paul |دوایین٢=Ljubojevic |یەکەم٢=Aleksandar |دوایین٣=LeBlanc |یەکەم٣=Steve |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.apnews.com/777efc95f30f41cc997ee47ce04c1c89|سەردێڕ=3 economists who study poverty win Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191102193438/https://apnews.com/777efc95f30f41cc997ee47ce04c1c89 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=apnews.com}}</ref> و کلۆدیا گۆڵدین کە لە ساڵی ٢٠٢٣ براوە بووە. گۆڵدین یەکەم ژن بوو کە خەڵاتی سۆڵۆی بەدەستهێنا. === خەڵات بۆ کەسانی غەیرە ئابووری === لە شوباتی ساڵی ١٩٩٥، دوای توندوتیژی لەناو لیژنەی هەڵبژاردن سەبارەت بە پێدانی خەڵاتی ئابووری ساڵی ١٩٩٤ بە [[جۆن ناش|جۆن فۆربێس ناش]]، خەڵاتی ئابووری وەک خەڵاتێک لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان پێناسەکرایەوە. ئەمەش وایکرد کە لە بابەتەکانی وەک زانستی سیاسی، دەروونناسی و کۆمەڵناسیدا بخرێتە بەردەستی توێژەران. جگە لەوەش پێکهاتەی لیژنەی خەڵاتی ئابووری گۆڕانکاری بەسەردا هات و دوو کەسی غەیرە ئابووری لەخۆ بگرێت. ئەمەش لەلایەن لیژنەی خەڵاتی ئابوورییەوە پشتڕاست نەکراوەتەوە. ئەندامانی لیژنەی خەڵاتی ئابووری ساڵی ٢٠٠٧ تا ئێستاش شارەزایانی ئابووری باڵادەستن، بەو پێیەی سکرتێر و چوار لە پێنج ئەندامەکە پرۆفیسۆری ئابوورین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٨ هێربێرت ئەی سیمۆن کە دکتۆرای لە [[زانستی سیاسی|زانستە سیاسییەکان]] بووە، بووە یەکەم کەسی نائابووری کە خەڵاتەکەی بەدەستهێناوە، بەهۆی کارەکانی لە بوارەکانی ئابووری و بڕیاردانی ڕێکخراوەییدا. [[ئێلینۆر ئۆسترۆم]] و جەیمس ڕۆبنسن کە هاوکات زانای سیاسین، لە ساڵانی ٢٠٠٩ و ٢٠٢٤ خەڵاتەکەیان بەدەستهێنا. بە هەمان شێوە [[دانیێل کانێمان|دانیال کاهنێمان]] مامۆستای دەروونناسی و کاروباری گشتی لە [[زانکۆی پرینستۆن]] خەڵاتەکەی بەدەستهێنا بەهۆی کارکردن لە بواری ئابووری ڕەفتاردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2002/press-release/|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 2002 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240410162121/https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/2002/press-release/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en}}</ref> == مشتومڕ و ڕەخنە == === گوایە خراپ بەکارهێنانی ناوی نۆبێڵ === ڕەخنەگران دەڵێن کە شکۆمەندی خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان بەشێکی لە پەیوەندییەکەی لەگەڵ خەڵاتەکانی نۆبڵەوە سەرچاوە دەگرێت. لەنێویاندا پیتەر نۆبڵ ، برازای گەورەی [[ئەلفرێد نۆبێل|ئەلفڕێد نۆبڵ]] و پارێزەری مافی مرۆڤی سویدییە.<ref name=":02">{{cite news|url=http://www.thelocal.se/20050928/2173|title=Nobel descendant slams Economics prize|date=28 September 2005|work=thelocalsweden|url-status=live|archive-url=https://web.archive.org/web/20071014012248/http://www.thelocal.se/2173/20050928/|archive-date=October 14, 2007|access-date=3 March 2016}}</ref> نۆبڵ دامەزراوەی خەڵاتکردنەکە تۆمەتبار دەکات بە خراپ بەکارهێنانی ناوی خێزانەکەی، هەروەها باس لەوە دەکات کە هیچ ئەندامێکی بنەماڵەی نۆبڵ تا ئێستا نیازی دامەزراندنی خەڵاتێک لە بواری ئابووریدا نەبووە.<ref>{{Cite news|url=http://www.aftenposten.no/norge/Alfred-Nobels-familie-tar-avstand-fra-okonomiprisen-552817b.html|title=Alfred Nobels familie tar avstand fra økonomiprisen|work=Aftenposten|access-date=2017-04-21|archive-date=2017-04-22|archive-url=https://web.archive.org/web/20170422132246/http://www.aftenposten.no/norge/Alfred-Nobels-familie-tar-avstand-fra-okonomiprisen-552817b.html|url-status=live}}</ref> ڕوونیشی کردەوە کە "نۆبڵ سووکایەتی بەو کەسانە دەکرد کە زیاتر گرنگییان بە قازانج دەدا نەک خۆشگوزەرانی کۆمەڵگا"، وتی "هیچ شتێک نییە ئاماژە بەوە بکات کە ئەو خەڵاتێکی لەو شێوەیەی دەویست"، هەروەها پەیوەندیکردن بە خەڵاتەکانی نۆبڵەوە "کودەتایەکی PR یە لەلایەن ئابووریناسەکانەوە بۆ باشترکردنی ناوبانگیان". === تۆمەتبارکردنی لایەنگری === ڕەخنەگران ڕەتکردنەوەی ڕواڵەتی جوان ڕۆبنسن وەک بەڵگەیەک بۆ لایەنگری لیژنەکە بەرامبەر بە ئابووریی سەرەکی دەهێننەوە. === دەسەڵاتی ناڕەوا === لە وتارەکەیدا لە ئاهەنگی خەڵاتی نۆبڵ لە ساڵی ١٩٧٤، [[فریدریش ھایێک|فریدریش هایک]] ڕایگەیاند کە ئەگەر ڕاوێژکاری لەگەڵ بکرایە سەبارەت بە دامەزراندنی خەڵاتی نۆبڵ لە بواری ئابووریدا، ئەوا "بە یەکلاکەرەوە ئامۆژگاری دەکرد دژی ئەوە"،<ref name="hayekbanquet">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=von Hayek |یەکەم=Friedrich |بەستەری نووسەر=Friedrich von Hayek |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٤|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/economic-sciences/laureates/1974/hayek-speech.html|سەردێڕ=Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel 1974 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> بە پلەی یەکەم لەبەر ئەوەی "خەڵاتی نۆبڵ دەسەڵاتێک بە تاکێک دەبەخشێت کە لە ئابووریدا نابێت مرۆڤ خاوەنی بێت. ئەمە لە [[زانستی سروشتی|زانستە سروشتییەکاندا]] گرنگ نییە ئەو کاریگەرییەی کە تاکێک دەیخاتە ڕوو، بە شێوەیەکی سەرەکی کاریگەرییە لەسەر هاوڕێ پسپۆڕەکانی؛<ref name="hayekbanquet" /> سەرەڕای ئەوەش هایک خەڵاتەکەی وەرگرت. === براوەی خەڵاتی مشتومڕاوی === * '''[[فریدریش ھایێک|فریدریش هایک]]''' – بەپێی ساموێل بریتان لە ''فاینانشیاڵ تایمز'' ، هەردوو [[سەرۆک وەزیری دارایی (سوێد)|وەزیری پێشووی دارایی]] سوید، کیل ئۆلۆف فێڵد ، و وەزیری پێشووی بازرگانی سوید، [[گونار میردال]]، دەیانویست خەڵاتەکە هەڵبوەشێنرێتەوە، لەگەڵ "میرداڵ کەمتر بە بەخشندەیی دەیەوێت خەڵاتەکە هەڵبوەشێتەوە چونکە دراوە بە کاردانەوەکارانی وەک هایک (و دوای ئەوە [[میلتۆن فریدمەن|میڵتۆن فریدمان]] ." لەم پەیوەندییەدا، ئاماژە بەوە کراوە کە چەندین ئەندام لە لیژنەی خەڵاتکردنەکە سەر بە کۆمەڵەی مۆن پێلێرین بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Offer|یەکەم=Avner|سەردێڕ=The Nobel Factor: The Prize in Economics, Social Democracy, and the Market Turn|دوایین٢=Söderberg|یەکەم٢=Gabriel|ڕێکەوت=٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|edition=1st|پەڕەکان=١٠٤–١٠٥}}</ref> * '''[[میلتۆن فریدمەن|میڵتۆن فریدمان]]''' – خەڵاتی ساڵی ١٩٧٦ی پێبەخشرا بەشێکی بەهۆی کارەکانی لەسەر دراوگەرایی . پێدانی خەڵاتەکە بە فریدمان ناڕەزایەتی جیهانی لێکەوتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Feldman|یەکەم=Burton|سەردێڕ=The Nobel Prize: A History of Genius, Controversy, and Prestige|بڵاوکەرەوە=[[Arcade Publishing]]|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=١-٥٥٩٧٠-٥٣٧-X|شوێن=New York|پەڕە=[https://archive.org/details/nobelprizehistor٠٠feld/page/٣٥٠ ٣٥٠]|chapter=Chapter 9: The Economics Memorial Prize|chapter-url=https://archive.org/details/nobelprizehistor00feld/page/350}}</ref> فریدمان تۆمەتبار کرا بە پشتگیریکردنی دیکتاتۆری سەربازی لە [[چیلی|شیلی]] بەهۆی پەیوەندی ئابووریناسانی زانکۆی شیکاگۆ لەگەڵ پینۆشێت ، هەروەها گەشتێکی شەش ڕۆژەی مشتومڕاوی کە لە مانگی ئازاری ١٩٧٥دا بۆ شیلی ئەنجامدا (کەمتر لە دوو ساڵ دوای کودەتاکە کە بە خۆکوشتنی سەرۆکی هەڵبژێردراوی دیموکراسی سەلڤادۆر ئەلێندێ کۆتایی هات). فریدمان خۆی وەڵامی دایەوە کە هەرگیز ڕاوێژکاری دیکتاتۆری نەبووە، بەڵکو تەنها هەندێک وتار و سیمیناری لەسەر هەڵاوسان پێشکەش کردووە و لەگەڵ بەرپرسان کۆبووەتەوە، لەنێویاندا ئۆگستۆ پینۆشێت، لە شیلی. <ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Friedman |یەکەم=Milton |دوایین٢=Friedman |یەکەم٢=Rose D. |سەردێڕ=Two Lucky People: One Week in Stockholm |ناونیشان=http://www.hoover.org/publications/digest/3540561.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |journal=Hoover Digest: Research and Opinion on Public Policy |بەرگ=١٩٩٨|issue=4 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080314035202/http://www.hoover.org/publications/digest/3540561.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئازاری ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٠٨}}</ref> چوار براوەی خەڵاتی نۆبڵ{{Spaced ndash}}[[جۆرج والد]] و [[لاینس پۆلینگ|لینوس پاولینگ]] و [[داڤید بالتیمۆر|دەیڤید بالتیمۆر]] و [[سلفادۆر لۆریا|سەلڤادۆر لوریا]]{{Spaced ndash}}لە ئۆکتۆبەری ١٩٧٦ نامەی بۆ ''[[نیویۆرک تایمز|ڕۆژنامەی نیویۆرک تایمز]]'' نووسی و ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە خەڵاتی فریدمان. * '''ڕۆبێرت ئۆمان''' – خەڵاتی ساڵی ٢٠٠٥ بۆ ڕۆبەرت ئۆمان لەلایەن ڕۆژنامەوانی ئەوروپاوە ڕەخنەی لێگیرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.ejpress.org/article/4556 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101215202811/http://www.ejpress.org/article/4556 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠١٠}}</ref> بەهۆی بەکارهێنانی تیۆری یارییەکان بۆ پاساوهێنانەوە بۆ هەڵوێستی خۆی دژی هەڵوەشاندنەوەی نیشتەجێبوونی نایاسایی ئیسرائیل لە [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستینی]] داگیرکراو. * '''یوجین فاما''' و '''ڕۆبەرت شیلەر''' لە هەمان کاتدا-خەڵاتی 2013 بۆ یوجین فاما, ڕۆبەرت شیلەر و لارس پیتەر هانسن "بۆ شیکاری ئەزموونییان بۆ نرخی سەروەت و سامان" وەک دژبەیەک سەیرکرا چونکە کارەکانی یوجین فاما لە پشتگیریکردنی گریمانەی بازاڕی کارامەیە لە هەمان کاتدا کارەکانی ڕۆبەرت شیلەر دژی گریمانەی بازاڕی کارامەیە کە سەرنجی لەسەر ڕەفتاری ناعەقڵانی وەبەرهێنەرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Appelbaum |یەکەم=Binyamin |بەستەری نووسەر=Binyamin Appelbaum |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2013/10/15/business/3-american-professors-awarded-nobel-in-economic-sciences.html|سەردێڕ=Economists Clash on Theory, but Will Still Share the Nobel |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Allen |یەکەم=Katie |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشان=https://www.theguardian.com/business/2013/dec/10/nobel-prize-economists-robert-shiller-eugene-fama|سەردێڕ=Nobel prize-winning economists take disagreement to whole new level |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The New York Times]]}}</ref> === فراوانکردنی مەودای کارکردن === خەڵاتی ساڵی ١٩٩٤ بۆ ماتماتیک [[جۆن ناش|جۆن فۆربێس ناش]] مشتومڕێکی زۆری لەناو لیژنەی هەڵبژاردنەکاندا دروستکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Phillips |یەکەم=Jak |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Top 10 Nobel Prize Controversies: John Forbes Nash |ناونیشان=https://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2096389_2096388_2096382,00.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Time |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151012060115/http://content.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2096389_2096388_2096382,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> ئەمەش بووە هۆی گۆڕانکاری لە ڕێساکانی بەڕێوەبردنی لیژنەکە لە ماوەی ساڵی ١٩٩٤دا: مەودای خەڵاتەکە وەک یەکێک لە زانستە کۆمەڵایەتییەکان پێناسە کرایەوە و ئەندامانی لیژنەی خەڵاتەکان سنووردار کران بۆ خزمەتکردن بۆ ماوەی سێ ساڵ. == ناوی جێگرەوە == ناوی فەرمی خەڵاتەکە '''خەڵاتی Sveriges Riksbank لە زانستە ئابوورییەکانە لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ'''<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html|سەردێڕ=Hart and Holmström awarded the Prize in Economic Sciences for 2016 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180825180008/http://archive.riksbank.se/en/Web-archive/Published/Notices/2016/Hart-and-Holmstrom-awarded-the-Prize-in-Economic-Sciences-for-2016/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset|سەردێڕ=Ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180612163715/https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٨}}</ref><ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html|سەردێڕ=Beslut om titel på ekonomipriset |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180820234949/http://archive.riksbank.se/sv/Webbarkiv/Publicerat/Nyheter/2006/Beslut-om-titel-pa-ekonomipriset/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠١٨|زمان=sv}}</ref> ({{Langx|sv|Sveriges riksbanks pris i ekonomisk vetenskap till Alfred Nobels minne}}). خەڵاتەکە بەهۆی مشتومڕەکانی دەوروبەری پێگە و سروشتی خۆیەوە چەندین گۆڕانکاری لە ناویدا کراوە: {| class="wikitable" !ساڵ) ! ناوی ئینگلیزی |- | ١٩٦٩-١٩٧٠ | خەڵاتی زانستی ئابووری تایبەت بە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lundberg |یەکەم=Erik |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٩|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Lindbeck |یەکەم=Assar |بەستەری نووسەر=Assar Lindbeck |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٠|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧١ | خەڵاتی زانستی ئابووری <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Ohlin |یەکەم=Bertil |بەستەری نووسەر=Bertil Ohlin |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ١٩٧١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٢ | خەڵاتی بانکی سوید لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٣-١٩٧٥ | خەڵاتی زانستی ئابووری لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٦-١٩٧٧ | خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٦|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٧|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٧٨-١٩٨١ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستە ئابوورییەکان <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٨١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٢ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستی ئابووری<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٣ | خەڵاتی زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٣|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٨٤-١٩٩٠ | خەڵاتی یادەوەری ئەلفڕێد نۆبڵ لە زانستە ئابوورییەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٤|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٠|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | 1991 | خەڵاتی Sveriges Riksbank (بانکی سوید) لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٩١|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ١٩٩٢-٢٠٠٥ | خەڵاتی بانکی سوید لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |- | ٢٠٠٦–ئێستا | خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://nobelprize.org|سەردێڕ=Official homepage of the Nobel Prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060405023917/http://nobelprize.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> |} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی خەڵاتەکانی ئابووری * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵ بەپێی وڵات * لیستی ئەو خەڵاتانەی کە بە نۆبڵی بوارێک ناسراون * لیستی ئەو خەڵاتانەی کە بە ناوی کەسەکانەوە ناویان لێنراوە == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == وەرگێڕانەکان == == ئاماژەی گشتی و ئاماژەپێکراو == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Nasar|یەکەم=Sylvia|سەردێڕ=[[A Beautiful Mind (book)|A Beautiful Mind]]|بڵاوکەرەوە=Simon & Schuster|ساڵ=١٩٩٨|ژپنک=٠-٦٨٤-٨١٩٠٦-٦|شوێن=New York|ref=refNasarmind|بەستەری نووسەر=Sylvia Nasar}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Sveriges Riksbank Prize in Economic Sciences in Memory of Alfred Nobel|خەڵاتی نۆبێلی یادەوەری لە زانستە ئابوورییەکان}}{{Spoken Wikipedia|Nobel_Memorial_Prize_in_Economic_Sciences_Recorded_by_Dimitri_O_Ledenyov_and_Viktor_O_Ledenyov.ogg|date=2016-02-15}} * [https://www.riksbank.se/en-gb/about-the-riksbank/the-tasks-of-the-riksbank/research/economics-prize/ خەڵاتی سڤێریج ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی سڤێریج ڕیکسبانک. * [https://www.kva.se/en/priser/ekonomipriset خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفرێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی ئەکادیمیای شاهانەی سوید بۆ زانستەکان. * [https://www.nobelprize.org/prizes/economic-sciences/ خەڵاتی سڤێریجس ڕیکسبانک لە زانستە ئابوورییەکان لە یادی ئەلفڕێد نۆبڵ] لە ماڵپەڕی [[دامەزراوەی نۆبێڵ|دامەزراوەی نۆبڵ]] . * [https://ideas.repec.org/nobel.html بیرۆکەکان/RePEc] . * [https://www.ubs.com/microsites/nobel-perspectives/en.html ماڵپەڕی دیدگاکانی نۆبڵ] – چاوپێکەوتنی بەڵگەنامەیی لەگەڵ براوەی خەڵاتی نۆبڵی ڕابردوو بۆ ئابووری. {{خەڵاتەکانی نۆبێل}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:ئابوور لە ١٩٦٩]] [[پۆل:وتارە قسەکراوەکان]] [[پۆل:Articles with hAudio microformats]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 3a3wtukhs5a7jj36djmm8dqn47870fx 0 305784 1698174 1697729 2026-10-31T12:13:03Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ڕێکەوتی ئەرشیڤ؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698174 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''زەکەریا ئەحمەد شۆربەچی''' کونیەی '''"ئەبوو یەحیا"ی لێنراوە،''' یەکێک بووە لە سەرکردەکانی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]. لە [[٨ی نیسان]]ی [[١٩٦٠]] لەدایکبووە و لە سەرەتای دامەزراندنیەوە ئەندامی [[حەماس]] بووە. لە [[١٩٨٩|ساڵی ١٩٨٩]] لەلایەن [[ئیسرائیل|ئیسرائیلەوە]] دەستگیرکرا و لە ماوەی زیندانیکردنیدا لەگەڵ [[محەممەد زەیف]] [[سەڵاح شەحادە|و سەڵاح شەحادە]] ڕێککەوتن لەسەر دامەزراندنی لقێکی جیا لە [[حەماس]] بە ئامانجی گرتن و کوشتنی سەربازانی داگیرکەر. ئەوان لە [[١٩٩٠|ساڵی ١٩٩٠]] [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسامیان]] دامەزراند، دوای ئەوەی لە گەڕەکی توفە بەدوایدا ڕۆیشتن لە شەڕێکدا کە زیاتر لە ١٧ کاتژمێری خایاند لە [[١٩٩٣|ساڵی ١٩٩٣]] [[ئیسرائیل|لەلایەن ئیسرائیلەوە]] دوای گەمارۆدان تیرۆرکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=القسام |یەکەم=کتائب الشھید عز الدین |ناونیشان=https://alqassam.ps/arabic/martyrs/details/13|سەردێڕ=زكريا أحمد الشوربجي |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200428114912/https://www.alqassam.ps/arabic/martyrs/details/13 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=کتائب الشھید عز الدین القسام}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=القسام |یەکەم=کتائب الشھید عز الدین |سەردێڕ=زکریا أحمد الشوربجی |ناونیشان=https://alqassam.ps/arabic/martyrs/details/13 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=کتائب الشھید عز الدین القسام}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=@paltimes2015 |ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=23 عامًا علی استشھاد أسد القسّام ب &quot;التفاح&quot; |ناونیشان=https://paltimeps.ps/post/129392/23-عام-ا-علی-استشھاد-أسد-القس-ام-ب-التفاح |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=فلسطین الآن |زمان=ar}}</ref> == ھەروەھا سەیری بکە == * [[ئەحمەد جەعبەری]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:مسوڵمانانی فەلەستین]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] pilt98bgbt5s1zixr4d4onfei3tzhs2 1698316 1698174 2026-10-31T17:05:11Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:فەلەستین|فەلەستین]]، [[دەروازە:شەڕ|شەڕ]] و [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] 1698316 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Databox}}'''زەکەریا ئەحمەد شۆربەچی''' کونیەی '''"ئەبوو یەحیا"ی لێنراوە،''' یەکێک بووە لە سەرکردەکانی [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسام]]. لە [[٨ی نیسان]]ی [[١٩٦٠]] لەدایکبووە و لە سەرەتای دامەزراندنیەوە ئەندامی [[حەماس]] بووە. لە [[١٩٨٩|ساڵی ١٩٨٩]] لەلایەن [[ئیسرائیل|ئیسرائیلەوە]] دەستگیرکرا و لە ماوەی زیندانیکردنیدا لەگەڵ [[محەممەد زەیف]] [[سەڵاح شەحادە|و سەڵاح شەحادە]] ڕێککەوتن لەسەر دامەزراندنی لقێکی جیا لە [[حەماس]] بە ئامانجی گرتن و کوشتنی سەربازانی داگیرکەر. ئەوان لە [[١٩٩٠|ساڵی ١٩٩٠]] [[کەتیبەکانی شەھید عیزەدین قەسام|لیواکانی عیزەدین قەسامیان]] دامەزراند، دوای ئەوەی لە گەڕەکی توفە بەدوایدا ڕۆیشتن لە شەڕێکدا کە زیاتر لە ١٧ کاتژمێری خایاند لە [[١٩٩٣|ساڵی ١٩٩٣]] [[ئیسرائیل|لەلایەن ئیسرائیلەوە]] دوای گەمارۆدان تیرۆرکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=القسام |یەکەم=کتائب الشھید عز الدین |ناونیشان=https://alqassam.ps/arabic/martyrs/details/13|سەردێڕ=زكريا أحمد الشوربجي |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200428114912/https://www.alqassam.ps/arabic/martyrs/details/13 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=کتائب الشھید عز الدین القسام}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=القسام |یەکەم=کتائب الشھید عز الدین |سەردێڕ=زکریا أحمد الشوربجی |ناونیشان=https://alqassam.ps/arabic/martyrs/details/13 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=کتائب الشھید عز الدین القسام}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=@paltimes2015 |ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=23 عامًا علی استشھاد أسد القسّام ب &quot;التفاح&quot; |ناونیشان=https://paltimeps.ps/post/129392/23-عام-ا-علی-استشھاد-أسد-القس-ام-ب-التفاح |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=فلسطین الآن |زمان=ar}}</ref> == ھەروەھا سەیری بکە == * [[ئەحمەد جەعبەری]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|شەڕ|ژیاننامە}} [[پۆل:مسوڵمانانی فەلەستین]] [[پۆل:ئەندامانی قەسام]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٣]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] hk3gc3x5a6uqxu6fancp642z8v0ohv2 0 305787 1698139 1698094 2026-10-31T12:01:23Z AramBot 39807 بۆت: چاکسازیی ڕێکەوتی ئەرشیڤ؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698139 wikitext text/x-wiki {{Short description|ئەکتەر و مۆدێلی کۆریای باشوور (لەدایکبووی ١٩٩٨)}} {{Infobox person | name = لی جای-ووک | image = Lee Jae-wook at Chanel Coco Crush Photocall event.jpg | caption = لی لە تەممووزی ٢٠٢٤ | birth_date = {{Birth date and age|1998|5|10}} | birth_place = [[سێئول]]، کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نهێنییەک لە هەیبەتی لی جەی-ووکدا هەیە؟! [پرۆفایلی بە سەکۆ]|ناونیشان=http://www.youtube.com/watch?v=4l6WC4Ow-sc|وێبگە=NewsAde|زمان=ko|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201017033752/https://www.youtube.com/watch?v=4l6WC4Ow-sc&gl=US&hl=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | education = [[زانکۆی چونگ-ئانگ]] (بەشی شانۆ و فیلم) | occupation = {{Hlist|ئەکتەر|مۆدێل}} | years_active = ٢٠١٨–ئێستا | agent = لۆگ ستۆدیۆ | height = {{Convert|187|cm|ftin}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=قاچەکان ڕاستی درێژن، هەمیشە پانتۆڵەکان کورتن «قەبارەی شێتانەی لی جەی-ووک کە باڵای ١٨٧ سانتی مەترە»|ناونیشان=https://www.insight.co.kr/news/278494|بڵاوکەرەوە=جۆنگ یۆنگ-جوون|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221115204624/https://www.insight.co.kr/news/278494|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | awards = [[#خەڵات و پاڵاوتنەکان|پێرستی تەواو]] | website = {{Official website|url=http://logstudio.kr/bbs/board.php?bo_table=artists&wr_id=4|name=logstudio.kr}} }} '''لی جای-ووک''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 이재욱؛ لەدایکبووی ١٠ی ئایاری ١٩٩٨) ئەکتەر و مۆدێلێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. یەکەم دەرکەوتنی لە تەلەڤیزیۆندا لە زنجیرەی بیرەوەرییەکانی ئەلھامبرا (٢٠١٨–٢٠١٩) بوو و یەکەم دەرکەوتنی لە فیلمدا لە فیلمی شەڕی جانگساری (٢٠١٩) بوو بەهۆی بەشداریکردنی لە زنجیرەکانی تۆی نائاسایی (٢٠١٩) و دۆ دۆ سۆل سۆل لا لا سۆل (٢٠٢٠) بەناوبانگ بوو کە هەردوکیان بوونە هۆی بەدەستهێنانی خەڵات بۆی. رۆڵگێڕانی لە زنجیرەی کیمیای ڕۆحەکان (٢٠٢٢–٢٠٢٣) سێ خەڵاتی تری پێ بەخشی. ==پەروەردە== لی جای-ووک لە بەشی شانۆ و فیلمی [[زانکۆی چونگ-ئانگ]] دەخوێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=[فەرمی] لی جەی-ووکی تازەپێگەیشتوو، بەشداری لە فیلمی «جانگساری ٩.١٥» کرد و هاوکاری مێگان فۆکس دەکات|ناونیشان=https://sports.donga.com/3/all/20181217/93332543/1|وێبگە=sports.donga.com|زمان=ko|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221011134633/https://sports.donga.com/3/all/20181217/93332543/1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ەوە، مۆڵەتی خوێندنی وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لی جەی-ووک لیستی کارە هونەرییەکانی بە زنجیرەی خەیاڵی «خەزنەی ڕۆحەکان» دەوڵەمەندتر دەکات|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2023/01/398_343385.html|ئیش=[[The Korea Times]]|نووسەر=لی گیۆ-لی|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230113200933/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2023/01/398_343385.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == پشتگیرییە بازرگانییەکان == لە شوباتی ٢٠٢٠، لی بووە مۆدێلی نوێی براندی ناڕەسمیی ھاوچەرخی AD HOC و براندی ناڕەسمیی سەرشەقامی N DOZEN.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kwon |یەکەم=Yeon-soo |ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشان=http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2020/02/10/2020021080068.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221102201408/http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2020/02/10/2020021080068.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |وێبگە=[[Digital Chosun]] |زمان=ko |سەردێڕ=بڕگەیەکی شیک کە لەلایەن ئەکتەر لی جەی-ووک پێشنیار کراوە بۆ بەهار و ھاوین |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کاریکردووە لەگەڵ براندەکانی وەک پرادا و لانکۆم، هەروەها ڕیکلامی بۆ براندەکانی دیۆر، [[نایکی]]، بەرلۆتی، ئارمانی، زێنیا، EX NIHILO، و فێندی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=باشترین دراما کۆرییەکانی لی جەی-ووک، ئەکتەری تۆی نائاسایی|ناونیشان=https://otakukart.com/best-lee-jae-wook-k-dramas-the-extraordinary-you-actor/|بڵاوکەرەوە=Otakukart|ڕێکەوت=٥ی ئاداری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220705191131/https://otakukart.com/best-lee-jae-wook-k-dramas-the-extraordinary-you-actor/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=باشترین وێنەکانی لی جەی-ووک وەک خۆشەویست|ناونیشان=https://www.kpopmap.com/the-best-of-lee-jaewook-boyfriend-material-pictures/|بڵاوکەرەوە=[[Kpopmap]]|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220908172332/https://www.kpopmap.com/the-best-of-lee-jaewook-boyfriend-material-pictures/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Hae-young |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشان=https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221030161510/https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |زمان=ko |سەردێڕ=ئەکتەر لی جەی-ووک لەگەڵ کاتژمێری ئیمپۆریۆ ئارمانیدا کۆدەبێتەوە |بڵاوکەرەوە=[[Daum (web portal)|Daum]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jeong |یەکەم=Sang-yoon |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ناونیشان=https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221030161510/https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |زمان=ko |سەردێڕ=[وێنە] ئەکتەر لی جەی-ووک، پیاوێکی قۆز |بڵاوکەرەوە=Newdaily News |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە زۆرێک لە گۆڤارە دیارەکانی فۆتۆمۆدێل و فاشن دەرکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=هەموان پێویستە دەربارەی ئەکتەری تازەپێگەیشتوو لی جەی-ووک بزانن - سەرەتای سادەی، ئاواتەکانی، ئامانجەکانی داهاتووی و زیاتر|ناونیشان=https://www.jazminemedia.com/2020/04/everything-you-need-to-know-about-actor-lee-jae-wook-age-instagram-dramas-height-age-new-drama/|بڵاوکەرەوە=Karly B|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220628232016/https://www.jazminemedia.com/2020/04/everything-you-need-to-know-about-actor-lee-jae-wook-age-instagram-dramas-height-age-new-drama/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣، لی بووە مۆدێلی نوێی براندی چاودێری پێستی سەری ScalpMed.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yoon |یەکەم=Young-sil |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشان=http://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=107822 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230117010057/http://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=107822 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |زمان=ko |سەردێڕ=کۆمپانیای HK Innoen «ScalpMed»، ئەکتەر لی جەی-ووکی وەک مۆدێل هەڵبژارد |بڵاوکەرەوە=Business Korea |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە شوباتی ٢٠٢٣، لی وەک مۆدێلی براندی چاودێری پێستی La Mer هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Kim Dong-yeok |ڕێکەوت=١ی ئاداری ٢٠٢٣ |ناونیشان=https://www.cstimes.com/news/articleView.html?idxno=532466 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230301080929/https://www.cstimes.com/news/articleView.html?idxno=532466 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ |زمان=ko |سەردێڕ=لی جەی-ووک وەک مۆدێلی براندی «La Mer» هەڵبژێردرا |بڵاوکەرەوە=Consumer Times |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆدێلەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول]] <references /> == بەستەری دەرەکی == {{Commons category}} * {{Official website|url=http://logstudio.kr/bbs/board.php?bo_table=artists&wr_id=4}} {{in lang|ko}} * {{HanCinema person}} * {{IMDb name}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ئێم بی سی]] iztave2cphs5oy9rbtb7o0okoh1cvls 1698260 1698139 2026-10-31T16:16:10Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:لی جای-ووک|لی جای-ووک]] بۆ [[:Commons:Category:Lee Jae-wook|Lee Jae-wook]] 1698260 wikitext text/x-wiki {{Short description|ئەکتەر و مۆدێلی کۆریای باشوور (لەدایکبووی ١٩٩٨)}} {{Infobox person | name = لی جای-ووک | image = Lee Jae-wook at Chanel Coco Crush Photocall event.jpg | caption = لی لە تەممووزی ٢٠٢٤ | birth_date = {{Birth date and age|1998|5|10}} | birth_place = [[سێئول]]، کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نهێنییەک لە هەیبەتی لی جەی-ووکدا هەیە؟! [پرۆفایلی بە سەکۆ]|ناونیشان=http://www.youtube.com/watch?v=4l6WC4Ow-sc|وێبگە=NewsAde|زمان=ko|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201017033752/https://www.youtube.com/watch?v=4l6WC4Ow-sc&gl=US&hl=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | education = [[زانکۆی چونگ-ئانگ]] (بەشی شانۆ و فیلم) | occupation = {{Hlist|ئەکتەر|مۆدێل}} | years_active = ٢٠١٨–ئێستا | agent = لۆگ ستۆدیۆ | height = {{Convert|187|cm|ftin}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=قاچەکان ڕاستی درێژن، هەمیشە پانتۆڵەکان کورتن «قەبارەی شێتانەی لی جەی-ووک کە باڵای ١٨٧ سانتی مەترە»|ناونیشان=https://www.insight.co.kr/news/278494|بڵاوکەرەوە=جۆنگ یۆنگ-جوون|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221115204624/https://www.insight.co.kr/news/278494|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | awards = [[#خەڵات و پاڵاوتنەکان|پێرستی تەواو]] | website = {{Official website|url=http://logstudio.kr/bbs/board.php?bo_table=artists&wr_id=4|name=logstudio.kr}} }} '''لی جای-ووک''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 이재욱؛ لەدایکبووی ١٠ی ئایاری ١٩٩٨) ئەکتەر و مۆدێلێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. یەکەم دەرکەوتنی لە تەلەڤیزیۆندا لە زنجیرەی بیرەوەرییەکانی ئەلھامبرا (٢٠١٨–٢٠١٩) بوو و یەکەم دەرکەوتنی لە فیلمدا لە فیلمی شەڕی جانگساری (٢٠١٩) بوو بەهۆی بەشداریکردنی لە زنجیرەکانی تۆی نائاسایی (٢٠١٩) و دۆ دۆ سۆل سۆل لا لا سۆل (٢٠٢٠) بەناوبانگ بوو کە هەردوکیان بوونە هۆی بەدەستهێنانی خەڵات بۆی. رۆڵگێڕانی لە زنجیرەی کیمیای ڕۆحەکان (٢٠٢٢–٢٠٢٣) سێ خەڵاتی تری پێ بەخشی. ==پەروەردە== لی جای-ووک لە بەشی شانۆ و فیلمی [[زانکۆی چونگ-ئانگ]] دەخوێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=[فەرمی] لی جەی-ووکی تازەپێگەیشتوو، بەشداری لە فیلمی «جانگساری ٩.١٥» کرد و هاوکاری مێگان فۆکس دەکات|ناونیشان=https://sports.donga.com/3/all/20181217/93332543/1|وێبگە=sports.donga.com|زمان=ko|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221011134633/https://sports.donga.com/3/all/20181217/93332543/1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ەوە، مۆڵەتی خوێندنی وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لی جەی-ووک لیستی کارە هونەرییەکانی بە زنجیرەی خەیاڵی «خەزنەی ڕۆحەکان» دەوڵەمەندتر دەکات|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2023/01/398_343385.html|ئیش=[[The Korea Times]]|نووسەر=لی گیۆ-لی|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230113200933/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2023/01/398_343385.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == پشتگیرییە بازرگانییەکان == لە شوباتی ٢٠٢٠، لی بووە مۆدێلی نوێی براندی ناڕەسمیی ھاوچەرخی AD HOC و براندی ناڕەسمیی سەرشەقامی N DOZEN.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kwon |یەکەم=Yeon-soo |ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشان=http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2020/02/10/2020021080068.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221102201408/http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2020/02/10/2020021080068.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |وێبگە=[[Digital Chosun]] |زمان=ko |سەردێڕ=بڕگەیەکی شیک کە لەلایەن ئەکتەر لی جەی-ووک پێشنیار کراوە بۆ بەهار و ھاوین |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کاریکردووە لەگەڵ براندەکانی وەک پرادا و لانکۆم، هەروەها ڕیکلامی بۆ براندەکانی دیۆر، [[نایکی]]، بەرلۆتی، ئارمانی، زێنیا، EX NIHILO، و فێندی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=باشترین دراما کۆرییەکانی لی جەی-ووک، ئەکتەری تۆی نائاسایی|ناونیشان=https://otakukart.com/best-lee-jae-wook-k-dramas-the-extraordinary-you-actor/|بڵاوکەرەوە=Otakukart|ڕێکەوت=٥ی ئاداری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220705191131/https://otakukart.com/best-lee-jae-wook-k-dramas-the-extraordinary-you-actor/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=باشترین وێنەکانی لی جەی-ووک وەک خۆشەویست|ناونیشان=https://www.kpopmap.com/the-best-of-lee-jaewook-boyfriend-material-pictures/|بڵاوکەرەوە=[[Kpopmap]]|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220908172332/https://www.kpopmap.com/the-best-of-lee-jaewook-boyfriend-material-pictures/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Hae-young |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشان=https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221030161510/https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |زمان=ko |سەردێڕ=ئەکتەر لی جەی-ووک لەگەڵ کاتژمێری ئیمپۆریۆ ئارمانیدا کۆدەبێتەوە |بڵاوکەرەوە=[[Daum (web portal)|Daum]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jeong |یەکەم=Sang-yoon |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ناونیشان=https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221030161510/https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |زمان=ko |سەردێڕ=[وێنە] ئەکتەر لی جەی-ووک، پیاوێکی قۆز |بڵاوکەرەوە=Newdaily News |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە زۆرێک لە گۆڤارە دیارەکانی فۆتۆمۆدێل و فاشن دەرکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=هەموان پێویستە دەربارەی ئەکتەری تازەپێگەیشتوو لی جەی-ووک بزانن - سەرەتای سادەی، ئاواتەکانی، ئامانجەکانی داهاتووی و زیاتر|ناونیشان=https://www.jazminemedia.com/2020/04/everything-you-need-to-know-about-actor-lee-jae-wook-age-instagram-dramas-height-age-new-drama/|بڵاوکەرەوە=Karly B|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220628232016/https://www.jazminemedia.com/2020/04/everything-you-need-to-know-about-actor-lee-jae-wook-age-instagram-dramas-height-age-new-drama/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣، لی بووە مۆدێلی نوێی براندی چاودێری پێستی سەری ScalpMed.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yoon |یەکەم=Young-sil |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشان=http://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=107822 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230117010057/http://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=107822 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |زمان=ko |سەردێڕ=کۆمپانیای HK Innoen «ScalpMed»، ئەکتەر لی جەی-ووکی وەک مۆدێل هەڵبژارد |بڵاوکەرەوە=Business Korea |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە شوباتی ٢٠٢٣، لی وەک مۆدێلی براندی چاودێری پێستی La Mer هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Kim Dong-yeok |ڕێکەوت=١ی ئاداری ٢٠٢٣ |ناونیشان=https://www.cstimes.com/news/articleView.html?idxno=532466 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230301080929/https://www.cstimes.com/news/articleView.html?idxno=532466 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ |زمان=ko |سەردێڕ=لی جەی-ووک وەک مۆدێلی براندی «La Mer» هەڵبژێردرا |بڵاوکەرەوە=Consumer Times |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆدێلەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول]] <references /> == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Lee Jae-wook|لی جای-ووک}} * {{Official website|url=http://logstudio.kr/bbs/board.php?bo_table=artists&wr_id=4}} {{in lang|ko}} * {{HanCinema person}} * {{IMDb name}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ئێم بی سی]] abzzpj14xro2qzeckz7vp6jrky08aqw 1698311 1698260 2026-10-31T17:03:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:تەلەڤیزیۆن|تەلەڤیزیۆن]]، [[دەروازە:فیلم|فیلم]] و [[دەروازە:کۆریای باشوور|کۆریای باشوور]] 1698311 wikitext text/x-wiki {{Short description|ئەکتەر و مۆدێلی کۆریای باشوور (لەدایکبووی ١٩٩٨)}} {{Infobox person | name = لی جای-ووک | image = Lee Jae-wook at Chanel Coco Crush Photocall event.jpg | caption = لی لە تەممووزی ٢٠٢٤ | birth_date = {{Birth date and age|1998|5|10}} | birth_place = [[سێئول]]، کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نهێنییەک لە هەیبەتی لی جەی-ووکدا هەیە؟! [پرۆفایلی بە سەکۆ]|ناونیشان=http://www.youtube.com/watch?v=4l6WC4Ow-sc|وێبگە=NewsAde|زمان=ko|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201017033752/https://www.youtube.com/watch?v=4l6WC4Ow-sc&gl=US&hl=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | education = [[زانکۆی چونگ-ئانگ]] (بەشی شانۆ و فیلم) | occupation = {{Hlist|ئەکتەر|مۆدێل}} | years_active = ٢٠١٨–ئێستا | agent = لۆگ ستۆدیۆ | height = {{Convert|187|cm|ftin}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=قاچەکان ڕاستی درێژن، هەمیشە پانتۆڵەکان کورتن «قەبارەی شێتانەی لی جەی-ووک کە باڵای ١٨٧ سانتی مەترە»|ناونیشان=https://www.insight.co.kr/news/278494|بڵاوکەرەوە=جۆنگ یۆنگ-جوون|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221115204624/https://www.insight.co.kr/news/278494|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | awards = [[#خەڵات و پاڵاوتنەکان|پێرستی تەواو]] | website = {{Official website|url=http://logstudio.kr/bbs/board.php?bo_table=artists&wr_id=4|name=logstudio.kr}} }} '''لی جای-ووک''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 이재욱؛ لەدایکبووی ١٠ی ئایاری ١٩٩٨) ئەکتەر و مۆدێلێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. یەکەم دەرکەوتنی لە تەلەڤیزیۆندا لە زنجیرەی بیرەوەرییەکانی ئەلھامبرا (٢٠١٨–٢٠١٩) بوو و یەکەم دەرکەوتنی لە فیلمدا لە فیلمی شەڕی جانگساری (٢٠١٩) بوو بەهۆی بەشداریکردنی لە زنجیرەکانی تۆی نائاسایی (٢٠١٩) و دۆ دۆ سۆل سۆل لا لا سۆل (٢٠٢٠) بەناوبانگ بوو کە هەردوکیان بوونە هۆی بەدەستهێنانی خەڵات بۆی. رۆڵگێڕانی لە زنجیرەی کیمیای ڕۆحەکان (٢٠٢٢–٢٠٢٣) سێ خەڵاتی تری پێ بەخشی. ==پەروەردە== لی جای-ووک لە بەشی شانۆ و فیلمی [[زانکۆی چونگ-ئانگ]] دەخوێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=[فەرمی] لی جەی-ووکی تازەپێگەیشتوو، بەشداری لە فیلمی «جانگساری ٩.١٥» کرد و هاوکاری مێگان فۆکس دەکات|ناونیشان=https://sports.donga.com/3/all/20181217/93332543/1|وێبگە=sports.donga.com|زمان=ko|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221011134633/https://sports.donga.com/3/all/20181217/93332543/1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ەوە، مۆڵەتی خوێندنی وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لی جەی-ووک لیستی کارە هونەرییەکانی بە زنجیرەی خەیاڵی «خەزنەی ڕۆحەکان» دەوڵەمەندتر دەکات|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2023/01/398_343385.html|ئیش=[[The Korea Times]]|نووسەر=لی گیۆ-لی|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230113200933/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2023/01/398_343385.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == پشتگیرییە بازرگانییەکان == لە شوباتی ٢٠٢٠، لی بووە مۆدێلی نوێی براندی ناڕەسمیی ھاوچەرخی AD HOC و براندی ناڕەسمیی سەرشەقامی N DOZEN.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kwon |یەکەم=Yeon-soo |ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشان=http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2020/02/10/2020021080068.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221102201408/http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2020/02/10/2020021080068.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |وێبگە=[[Digital Chosun]] |زمان=ko |سەردێڕ=بڕگەیەکی شیک کە لەلایەن ئەکتەر لی جەی-ووک پێشنیار کراوە بۆ بەهار و ھاوین |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کاریکردووە لەگەڵ براندەکانی وەک پرادا و لانکۆم، هەروەها ڕیکلامی بۆ براندەکانی دیۆر، [[نایکی]]، بەرلۆتی، ئارمانی، زێنیا، EX NIHILO، و فێندی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=باشترین دراما کۆرییەکانی لی جەی-ووک، ئەکتەری تۆی نائاسایی|ناونیشان=https://otakukart.com/best-lee-jae-wook-k-dramas-the-extraordinary-you-actor/|بڵاوکەرەوە=Otakukart|ڕێکەوت=٥ی ئاداری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220705191131/https://otakukart.com/best-lee-jae-wook-k-dramas-the-extraordinary-you-actor/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=باشترین وێنەکانی لی جەی-ووک وەک خۆشەویست|ناونیشان=https://www.kpopmap.com/the-best-of-lee-jaewook-boyfriend-material-pictures/|بڵاوکەرەوە=[[Kpopmap]]|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220908172332/https://www.kpopmap.com/the-best-of-lee-jaewook-boyfriend-material-pictures/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Hae-young |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشان=https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221030161510/https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |زمان=ko |سەردێڕ=ئەکتەر لی جەی-ووک لەگەڵ کاتژمێری ئیمپۆریۆ ئارمانیدا کۆدەبێتەوە |بڵاوکەرەوە=[[Daum (web portal)|Daum]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jeong |یەکەم=Sang-yoon |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ناونیشان=https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221030161510/https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |زمان=ko |سەردێڕ=[وێنە] ئەکتەر لی جەی-ووک، پیاوێکی قۆز |بڵاوکەرەوە=Newdaily News |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە زۆرێک لە گۆڤارە دیارەکانی فۆتۆمۆدێل و فاشن دەرکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=هەموان پێویستە دەربارەی ئەکتەری تازەپێگەیشتوو لی جەی-ووک بزانن - سەرەتای سادەی، ئاواتەکانی، ئامانجەکانی داهاتووی و زیاتر|ناونیشان=https://www.jazminemedia.com/2020/04/everything-you-need-to-know-about-actor-lee-jae-wook-age-instagram-dramas-height-age-new-drama/|بڵاوکەرەوە=Karly B|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220628232016/https://www.jazminemedia.com/2020/04/everything-you-need-to-know-about-actor-lee-jae-wook-age-instagram-dramas-height-age-new-drama/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣، لی بووە مۆدێلی نوێی براندی چاودێری پێستی سەری ScalpMed.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yoon |یەکەم=Young-sil |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشان=http://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=107822 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230117010057/http://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=107822 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |زمان=ko |سەردێڕ=کۆمپانیای HK Innoen «ScalpMed»، ئەکتەر لی جەی-ووکی وەک مۆدێل هەڵبژارد |بڵاوکەرەوە=Business Korea |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە شوباتی ٢٠٢٣، لی وەک مۆدێلی براندی چاودێری پێستی La Mer هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Kim Dong-yeok |ڕێکەوت=١ی ئاداری ٢٠٢٣ |ناونیشان=https://www.cstimes.com/news/articleView.html?idxno=532466 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230301080929/https://www.cstimes.com/news/articleView.html?idxno=532466 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ |زمان=ko |سەردێڕ=لی جەی-ووک وەک مۆدێلی براندی «La Mer» هەڵبژێردرا |بڵاوکەرەوە=Consumer Times |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Lee Jae-wook|لی جای-ووک}} * {{Official website|url=http://logstudio.kr/bbs/board.php?bo_table=artists&wr_id=4}} {{in lang|ko}} * {{HanCinema person}} * {{IMDb name}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تەلەڤیزیۆن|فیلم|کۆریای باشوور}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆدێلەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ئێم بی سی]] 0jbsvugy7n277cxis1bxu3rxmcogg0l 1698403 1698311 2026-10-31T20:05:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698403 wikitext text/x-wiki {{Short description|ئەکتەر و مۆدێلی کۆریای باشوور (لەدایکبووی ١٩٩٨)}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox person | name = لی جای-ووک | image = Lee Jae-wook at Chanel Coco Crush Photocall event.jpg | caption = لی لە تەممووزی ٢٠٢٤ | birth_date = {{Birth date and age|1998|5|10}} | birth_place = [[سێئول]]، کۆریای باشوور<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نهێنییەک لە هەیبەتی لی جەی-ووکدا هەیە؟! [پرۆفایلی بە سەکۆ]|ناونیشان=http://www.youtube.com/watch?v=4l6WC4Ow-sc|وێبگە=NewsAde|زمان=ko|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201017033752/https://www.youtube.com/watch?v=4l6WC4Ow-sc&gl=US&hl=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | education = [[زانکۆی چونگ-ئانگ]] (بەشی شانۆ و فیلم) | occupation = {{Hlist|ئەکتەر|مۆدێل}} | years_active = ٢٠١٨–ئێستا | agent = لۆگ ستۆدیۆ | height = {{Convert|187|cm|ftin}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=قاچەکان ڕاستی درێژن، هەمیشە پانتۆڵەکان کورتن «قەبارەی شێتانەی لی جەی-ووک کە باڵای ١٨٧ سانتی مەترە»|ناونیشان=https://www.insight.co.kr/news/278494|بڵاوکەرەوە=جۆنگ یۆنگ-جوون|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221115204624/https://www.insight.co.kr/news/278494|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | awards = [[#خەڵات و پاڵاوتنەکان|پێرستی تەواو]] | website = {{Official website|url=http://logstudio.kr/bbs/board.php?bo_table=artists&wr_id=4|name=logstudio.kr}} }} '''لی جای-ووک''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 이재욱؛ لەدایکبووی ١٠ی ئایاری ١٩٩٨) ئەکتەر و مۆدێلێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. یەکەم دەرکەوتنی لە تەلەڤیزیۆندا لە زنجیرەی بیرەوەرییەکانی ئەلھامبرا (٢٠١٨–٢٠١٩) بوو و یەکەم دەرکەوتنی لە فیلمدا لە فیلمی شەڕی جانگساری (٢٠١٩) بوو بەهۆی بەشداریکردنی لە زنجیرەکانی تۆی نائاسایی (٢٠١٩) و دۆ دۆ سۆل سۆل لا لا سۆل (٢٠٢٠) بەناوبانگ بوو کە هەردوکیان بوونە هۆی بەدەستهێنانی خەڵات بۆی. رۆڵگێڕانی لە زنجیرەی کیمیای ڕۆحەکان (٢٠٢٢–٢٠٢٣) سێ خەڵاتی تری پێ بەخشی. ==پەروەردە== لی جای-ووک لە بەشی شانۆ و فیلمی [[زانکۆی چونگ-ئانگ]] دەخوێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=[فەرمی] لی جەی-ووکی تازەپێگەیشتوو، بەشداری لە فیلمی «جانگساری ٩.١٥» کرد و هاوکاری مێگان فۆکس دەکات|ناونیشان=https://sports.donga.com/3/all/20181217/93332543/1|وێبگە=sports.donga.com|زمان=ko|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221011134633/https://sports.donga.com/3/all/20181217/93332543/1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ەوە، مۆڵەتی خوێندنی وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=لی جەی-ووک لیستی کارە هونەرییەکانی بە زنجیرەی خەیاڵی «خەزنەی ڕۆحەکان» دەوڵەمەندتر دەکات|ناونیشان=https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2023/01/398_343385.html|ئیش=[[The Korea Times]]|نووسەر=لی گیۆ-لی|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230113200933/https://www.koreatimes.co.kr/www/art/2023/01/398_343385.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == پشتگیرییە بازرگانییەکان == لە شوباتی ٢٠٢٠، لی بووە مۆدێلی نوێی براندی ناڕەسمیی ھاوچەرخی AD HOC و براندی ناڕەسمیی سەرشەقامی N DOZEN.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kwon |یەکەم=Yeon-soo |ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢٠ |ناونیشان=http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2020/02/10/2020021080068.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221102201408/http://digitalchosun.dizzo.com/site/data/html_dir/2020/02/10/2020021080068.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |وێبگە=[[Digital Chosun]] |زمان=ko |سەردێڕ=بڕگەیەکی شیک کە لەلایەن ئەکتەر لی جەی-ووک پێشنیار کراوە بۆ بەهار و ھاوین |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کاریکردووە لەگەڵ براندەکانی وەک پرادا و لانکۆم، هەروەها ڕیکلامی بۆ براندەکانی دیۆر، [[نایکی]]، بەرلۆتی، ئارمانی، زێنیا، EX NIHILO، و فێندی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=باشترین دراما کۆرییەکانی لی جەی-ووک، ئەکتەری تۆی نائاسایی|ناونیشان=https://otakukart.com/best-lee-jae-wook-k-dramas-the-extraordinary-you-actor/|بڵاوکەرەوە=Otakukart|ڕێکەوت=٥ی ئاداری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220705191131/https://otakukart.com/best-lee-jae-wook-k-dramas-the-extraordinary-you-actor/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=باشترین وێنەکانی لی جەی-ووک وەک خۆشەویست|ناونیشان=https://www.kpopmap.com/the-best-of-lee-jaewook-boyfriend-material-pictures/|بڵاوکەرەوە=[[Kpopmap]]|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220908172332/https://www.kpopmap.com/the-best-of-lee-jaewook-boyfriend-material-pictures/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Choi |یەکەم=Hae-young |ڕێکەوت=١٩ی نیسانی ٢٠٢٢ |ناونیشان=https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221030161510/https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |زمان=ko |سەردێڕ=ئەکتەر لی جەی-ووک لەگەڵ کاتژمێری ئیمپۆریۆ ئارمانیدا کۆدەبێتەوە |بڵاوکەرەوە=[[Daum (web portal)|Daum]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Jeong |یەکەم=Sang-yoon |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ناونیشان=https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221030161510/https://v.daum.net/v/20220419205504648?from=tgt |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |زمان=ko |سەردێڕ=[وێنە] ئەکتەر لی جەی-ووک، پیاوێکی قۆز |بڵاوکەرەوە=Newdaily News |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە زۆرێک لە گۆڤارە دیارەکانی فۆتۆمۆدێل و فاشن دەرکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=هەموان پێویستە دەربارەی ئەکتەری تازەپێگەیشتوو لی جەی-ووک بزانن - سەرەتای سادەی، ئاواتەکانی، ئامانجەکانی داهاتووی و زیاتر|ناونیشان=https://www.jazminemedia.com/2020/04/everything-you-need-to-know-about-actor-lee-jae-wook-age-instagram-dramas-height-age-new-drama/|بڵاوکەرەوە=Karly B|ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220628232016/https://www.jazminemedia.com/2020/04/everything-you-need-to-know-about-actor-lee-jae-wook-age-instagram-dramas-height-age-new-drama/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣، لی بووە مۆدێلی نوێی براندی چاودێری پێستی سەری ScalpMed.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Yoon |یەکەم=Young-sil |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ناونیشان=http://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=107822 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230117010057/http://www.businesskorea.co.kr/news/articleView.html?idxno=107822 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ |زمان=ko |سەردێڕ=کۆمپانیای HK Innoen «ScalpMed»، ئەکتەر لی جەی-ووکی وەک مۆدێل هەڵبژارد |بڵاوکەرەوە=Business Korea |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە شوباتی ٢٠٢٣، لی وەک مۆدێلی براندی چاودێری پێستی La Mer هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Kim Dong-yeok |ڕێکەوت=١ی ئاداری ٢٠٢٣ |ناونیشان=https://www.cstimes.com/news/articleView.html?idxno=532466 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230301080929/https://www.cstimes.com/news/articleView.html?idxno=532466 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣ |زمان=ko |سەردێڕ=لی جەی-ووک وەک مۆدێلی براندی «La Mer» هەڵبژێردرا |بڵاوکەرەوە=Consumer Times |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Lee Jae-wook|لی جای-ووک}} * {{Official website|url=http://logstudio.kr/bbs/board.php?bo_table=artists&wr_id=4}} {{in lang|ko}} * {{HanCinema person}} * {{IMDb name}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|تەلەڤیزیۆن|فیلم|کۆریای باشوور}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مۆدێلەکانی سێئول]] [[پۆل:ئەکتەرە کوڕەکان لە سێئول]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٨]] [[پۆل:باشترین ئەکتەرە نوێیەکان لە براوەی خەڵاتی ئێم بی سی]] duw7zt4x3201wgpk5vd1rskxgylc45t 0 305788 1698140 1698092 2026-10-31T12:01:43Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1698140 wikitext text/x-wiki {{Short description|پارێزگایەکی کۆریای باشوور}} {{About|پارێزگاکە، کە دوورگەی جێجوو و دوورگەکانی دیکەی نزیکی دەگرێتەوە|وەسفکردنی سروشتی دوورگەی جێجوو|دورگەی جیجۆ }} {{Infobox settlement | name = پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجوو | native_name = {{nobold|{{native name|jje|제주특벨ᄌᆞ치도}}<br />{{native name|ko|제주특별자치도}}}} | type = پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەت | image = {{multiple image |caption_align = center |border = infobox |total_width = 300 |perrow = 1/2/2/1 |color = white |image1 = Hallasan Above.jpg |caption1 = هالا سان |image2 = Seongeup Historic Village Dol hareubang.jpg |caption2 = ''دۆل ھاروبانگ'' لە گوندی فۆلکلۆری سونگپ |image3 = Daepo Jusangjeolli Cliff 01.jpg |caption3 = هەڵدێری دایپۆ جوسانگجۆلی |image4 = KOCIS Jeju Island (5982744003).jpg |caption4 = سانبانگسان |image5 = KOCIS Jeju Island (5983275370).jpg |caption5 = دیوارەکانی ''دۆلدام'' و گوڵەکانی ڕاپسید |image6 = Seongsan Ilchulbong from the air.jpg |caption6 = سۆنگسان ئیلچولبۆنگ }} | image_flag = Flag of Jeju.svg | image_seal = | blank_emblem_type = دروشم | image_blank_emblem = Seal of Jeju.svg | image_map = Jeju-do in South Korea 2023.svg | coordinates = {{Coord|33|29|20|N|126|29|54|E|region:KR-49_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = کۆریای باشوور | subdivision_type1 = ناوچە | subdivision_name1 = جێجوو | seat_type = پایتەخت | seat = شاری جێجوو | parts_type = دابەشکارییەکان | parts_style = <!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --> | parts = ٢ شار؛ ٥ شارۆچکە | leader_title = پارێزگار | leader_name = وی سۆنگ-گۆن | leader_party = دیموکرات | leader_title1 = دەستە | leader_name1 = ئەنجومەنی پارێزگای جێجوو | leader_title2 = نوێنەرایەتی نیشتمانی<br />&nbsp;-&nbsp; نیشتمانی | leader_name2 = {{Composition bar|3|253}}١٫١٩٪ (کورسییەکانی بازنەی هەڵبژاردن) | area_total_km2 = 1,849 | area_rank = ٩یەم | population_total = 670,858 | population_as_of = تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = ٩یەم | demographics_type1 = هێماکانی مەترۆپۆلیتەن | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | postal_code = 63XXX | area_code = +82-64-7xx | custom_label_sec1 = زمانەکان | custom_data_sec1 = جێجوو، [[زمانی کۆری|کۆری]] | demographics1_title1 = گوڵ | demographics1_info1 = ڕۆدۆدێندرۆن (''[[Rhododendron weyrichii]]''، چامکۆت) | demographics1_title2 = دار | demographics1_info2 = کافور (''[[Cinnamomum camphora]]''، نۆکناموو) | demographics1_title3 = باڵندە | demographics1_info3 = دارکونکەرەی پشتی سپی (''[[Dendrocopos leucotos]] quelpartensis'') | demographics1_title4 = جێجوو | demographics1_info4 = | demographics1_title5 = | demographics1_info5 = | demographics_type2 = بەرھەمی ناوخۆییی گشتی {{Nobold|(دەرکەوتوو، ٢٠٢٣)}} | demographics2_footnotes = <ref name="index.go.kr">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kostat.go.kr/boardDownload.es?bid=243&list_no=434448&seq=1 |سەردێڕ=داھاتی ناوچەیی ٢٠٢٣ (کاتی) |وێبگە=www.kostat.go.kr |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250617231212/https://www.kostat.go.kr/boardDownload.es?bid=243&list_no=434448&seq=1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | demographics2_title1 = سەرجەم | demographics2_info1 = [[وۆنی کۆریای باشوور|وۆن]] ٢٦ تریلیۆن<br />([[دۆلاری ئەمریکی|دۆلاری ئەمریکی]] ٢١ ملیار) | demographics2_title2 = سەرانە | demographics2_info2 = ٣١,١٥٠ دۆلاری ئەمریکی<ref name="percapita">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەرھەمی ناوخۆییی گشتی ناوچەیی، داھاتی گشتی ناوچەیی و داھاتی تاکەکەسی |ناونیشان=https://kosis.kr/statHtml/statHtml.do?sso=ok&returnurl=https%3A%2F%2Fkosis.kr%3A443%2FstatHtml%2FstatHtml.do%3Fconn_path%3DI2%26tblId%3DDT_1C86%26language%3Den%26orgId%3D101%26 |وێبگە=nosis.kr}}</ref> | custom_label_sec2 = [[پێوەرەکانی پەرەسەندنی مرۆیی|HDI]] (٢٠١٧) | custom_data_sec2 = ٠٫٨٨٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |سەردێڕ=پێوەری گەشەپێدانی مرۆیی ناوچەیی – بنکەدراوەی ناوچەکە – تاقیگەی دراوەی جیھانی |وێبگە=hdi.globaldatalab.org |زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><br />{{color|green|زۆر بەرز}} | official_name = | established_title = جیاکراوەتەوە لە [[باشووری پارێزگای جیۆلا]] | established_date = ١ی ئابی ١٩٤٦ <!--United States Army Military Government in Korea Decree #94 promulgated 2 July 1946--> | established_title1 = پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەت | established_date1 = ١ی تەممووزی ٢٠٠٦ <!--Special Act on the Establishment of Jeju Special Self-Governing Province and the Development of the Free International City passed the National Assembly on 9 February 2006--> | website = {{URL|1=http://english.jeju.go.kr/ |2=ماڵپەڕی فەرمی (ئینگلیزی)}} | image_skyline = Hallasan Above.jpg }} '''پارێزگای جێجۆ''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 제주도)، بە فەرمی '''پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجۆ'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.jeju.go.kr/ |سەردێڕ=پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120619165541/http://english.jeju.go.kr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پارێزگایەکە لە باشووری [[کۆریای باشوور]]، کە لە هەشت دوورگەی ئاوەدان و ٥٥ دوورگەی چۆڵ پێکهاتووە، لەوانە مارادۆ، ئودۆ، دوورگەکانی چوجا، و گەورەترین دوورگەی وڵاتەکە، [[دورگەی جیجۆ|دوورگەی جیجۆیە]].<ref group="note">پێشتر وەک '''دوورگەی چێجوو''' یان '''چێجوو دۆ''' دەنووسرا، دوورگەکە پێشتر لەلایەن ئەورووپییەکانەوە بە '''کێلپارت''' و لە سەردەمی [[داگیرکاریی ژاپۆن بۆ سەر کۆریا|داگیرکاری ژاپۆن لە کۆریا]] بە '''سایشوو''' دەناسرا.</ref> پارێزگاکە لە دەریاچەی کۆریادا هەڵکەوتووە، کە نیمچەدوورگەی کۆریا لە باکووری ڕۆژئاوا، [[ژاپۆن]] لە ڕۆژهەڵات، و [[چین]] لە ڕۆژئاوایدایە. پارێزگاکە خاوەنی دوو شارە: پایتەختەکەی شاری جێجوو، لە نیوەی باکووری دوورگەکەیە، و سۆگویپۆ، لە نیوەی باشووری دوورگەکەیە. دوورگەکە ماڵی گڕکانی هالا سانە، کە بەرزترین خاڵە لە کۆریای باشوور. [[زمانی کۆری]] زمانی فەرمی پارێزگاکەیە، لەکاتێکدا زمانی جێجوو لەژێر بڕیارنامەیەکی حکومەتی کۆریادا پارێزگاری لێدەکرێت، چونکە [[یوونێسکۆ|یونسکۆ]] وەک زمانێکی لە لێواری لەناوچوونی سەختدا پۆلێنی کردووە. مرۆڤ بۆ یەکەمجار ٨,٠٠٠ تا ١٠,٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا لە دوورگەی جێجوو نیشتەجێ بووە و پاشایەتیی تامنا کۆنترین شارستانیەتی ناسراوە لەسەر دوورگەکە. لە سەرەتای سەدەی پێنجەمی زایینی، پاشایەتییەکە دەبێتە دەوڵەتێکی باجدەر بۆ پاشایەتییە جۆراوجۆرەکانی کۆریا تا لە ساڵی ١١٠٥دا خرایە سەر [[گۆریۆ]]. دوورگەکە لە ساڵی ١٢٧١دا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]ەوە داگیرکرا و دواتر لە ساڵی ١٣٩٢دا بووە بەشێک لە [[جۆسۆن]]. جۆسۆن بە دڕندەیی فەرمانڕەوایی دوورگەکەی دەکرد و چەندین ڕاپەڕین ڕوویان دا. دوورگەی جێجوو، لەگەڵ بەشەکەی دیکەی کۆریای کیشوەریدا، لە ساڵی ١٩١٠دا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ژاپۆن]]ەوە داگیرکرا. دوای خۆبەدەستەوەدانی ژاپۆن لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانیی دووەم]] لە ساڵی ١٩٤٥دا، دوورگەکان بوونە بەشێک لە [[باشووری پارێزگای جیۆلا|پارێزگای جۆلای باشوور]] لە چوارچێوەی حکومەتی سەربازیی سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کۆریا، پێش ئەوەی لە ١ی ئابی ١٩٤٦دا ببێتە پارێزگایەکی سەربەخۆ. لە ١ی تەممووزی ٢٠٠٦دا، دوورگەکان وەک پارێزگایەکی خۆبەڕێوەبەری تایبەت دەستنیشانکران؛ ئێستا یەکێکە لە سێ پارێزگا خۆبەڕێوەبەرە تایبەتەکە، ئەوانی دیکە پارێزگای گەنگوۆن و پارێزگای جۆنبوکن. == لۆگۆ == دەقەکە لە دروشمی فەرمیی جێجوودا بە ڕەنگی ڕەش ڕەنگکراوە، بۆ ئەوەی ڕەنگدانەوەی بازاڵتی دوورگەکە بێت، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی پێویستە دابونەریتەکانی جێجوو بپارێزرێن و گەشەیان پێبدرێت. ڕەنگی سەوز هێمایە بۆ ژینگەی سروشتیی هالا سان و جێجوو، ڕەنگی شین هێمایە بۆ دەریاچەی جێجوو، و ڕەنگی پرتەقاڵی هێمایە بۆ «داھاتووی بەهیوا و بەهای پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجوو».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.jeju.go.kr/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200214110205/http://www.jeju.go.kr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئاداری ٢٠٢١ |وێبگە=دەستەی پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجوو |زمان=ko |سەردێڕ=پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجوو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Jeju-do}}{{Wikivoyage|Jeju}} * {{URL|http://english.jeju.go.kr/|ماڵپەڕی فەرمی}} {{in lang|en}} * [http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?areaCode=39 ماڵپەڕی فەرمیی ڕێکخراوی گەشتوگوزاری کۆریا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151018013148/http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?areaCode=39|date=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}} [[پۆل:ھەرێمەکانی کۆریای باشوور]]{{دەروازە|کۆریای باشوور}} [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٤٦ لە کۆریا]] 5y23s7rwemazib2v7q37a9hsm93pk5y 1698318 1698140 2026-10-31T17:06:10Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:کۆریای باشوور|کۆریای باشوور]] 1698318 wikitext text/x-wiki {{Short description|پارێزگایەکی کۆریای باشوور}} {{About|پارێزگاکە، کە دوورگەی جێجوو و دوورگەکانی دیکەی نزیکی دەگرێتەوە|وەسفکردنی سروشتی دوورگەی جێجوو|دورگەی جیجۆ }} {{Infobox settlement | name = پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجوو | native_name = {{nobold|{{native name|jje|제주특벨ᄌᆞ치도}}<br />{{native name|ko|제주특별자치도}}}} | type = پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەت | image = {{multiple image |caption_align = center |border = infobox |total_width = 300 |perrow = 1/2/2/1 |color = white |image1 = Hallasan Above.jpg |caption1 = هالا سان |image2 = Seongeup Historic Village Dol hareubang.jpg |caption2 = ''دۆل ھاروبانگ'' لە گوندی فۆلکلۆری سونگپ |image3 = Daepo Jusangjeolli Cliff 01.jpg |caption3 = هەڵدێری دایپۆ جوسانگجۆلی |image4 = KOCIS Jeju Island (5982744003).jpg |caption4 = سانبانگسان |image5 = KOCIS Jeju Island (5983275370).jpg |caption5 = دیوارەکانی ''دۆلدام'' و گوڵەکانی ڕاپسید |image6 = Seongsan Ilchulbong from the air.jpg |caption6 = سۆنگسان ئیلچولبۆنگ }} | image_flag = Flag of Jeju.svg | image_seal = | blank_emblem_type = دروشم | image_blank_emblem = Seal of Jeju.svg | image_map = Jeju-do in South Korea 2023.svg | coordinates = {{Coord|33|29|20|N|126|29|54|E|region:KR-49_type:adm1st|display=inline,title}} | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = کۆریای باشوور | subdivision_type1 = ناوچە | subdivision_name1 = جێجوو | seat_type = پایتەخت | seat = شاری جێجوو | parts_type = دابەشکارییەکان | parts_style = <!-- list, coll (collapsed list), para (paragraph format) --> | parts = ٢ شار؛ ٥ شارۆچکە | leader_title = پارێزگار | leader_name = وی سۆنگ-گۆن | leader_party = دیموکرات | leader_title1 = دەستە | leader_name1 = ئەنجومەنی پارێزگای جێجوو | leader_title2 = نوێنەرایەتی نیشتمانی<br />&nbsp;-&nbsp; نیشتمانی | leader_name2 = {{Composition bar|3|253}}١٫١٩٪ (کورسییەکانی بازنەی هەڵبژاردن) | area_total_km2 = 1,849 | area_rank = ٩یەم | population_total = 670,858 | population_as_of = تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ | population_footnotes = | population_density_km2 = auto | population_rank = ٩یەم | demographics_type1 = هێماکانی مەترۆپۆلیتەن | demographics1_footnotes = <!-- for references: use <ref> tags --> | postal_code = 63XXX | area_code = +82-64-7xx | custom_label_sec1 = زمانەکان | custom_data_sec1 = جێجوو، [[زمانی کۆری|کۆری]] | demographics1_title1 = گوڵ | demographics1_info1 = ڕۆدۆدێندرۆن (''[[Rhododendron weyrichii]]''، چامکۆت) | demographics1_title2 = دار | demographics1_info2 = کافور (''[[Cinnamomum camphora]]''، نۆکناموو) | demographics1_title3 = باڵندە | demographics1_info3 = دارکونکەرەی پشتی سپی (''[[Dendrocopos leucotos]] quelpartensis'') | demographics1_title4 = جێجوو | demographics1_info4 = | demographics1_title5 = | demographics1_info5 = | demographics_type2 = بەرھەمی ناوخۆییی گشتی {{Nobold|(دەرکەوتوو، ٢٠٢٣)}} | demographics2_footnotes = <ref name="index.go.kr">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kostat.go.kr/boardDownload.es?bid=243&list_no=434448&seq=1 |سەردێڕ=داھاتی ناوچەیی ٢٠٢٣ (کاتی) |وێبگە=www.kostat.go.kr |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250617231212/https://www.kostat.go.kr/boardDownload.es?bid=243&list_no=434448&seq=1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | demographics2_title1 = سەرجەم | demographics2_info1 = [[وۆنی کۆریای باشوور|وۆن]] ٢٦ تریلیۆن<br />([[دۆلاری ئەمریکی|دۆلاری ئەمریکی]] ٢١ ملیار) | demographics2_title2 = سەرانە | demographics2_info2 = ٣١,١٥٠ دۆلاری ئەمریکی<ref name="percapita">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بەرھەمی ناوخۆییی گشتی ناوچەیی، داھاتی گشتی ناوچەیی و داھاتی تاکەکەسی |ناونیشان=https://kosis.kr/statHtml/statHtml.do?sso=ok&returnurl=https%3A%2F%2Fkosis.kr%3A443%2FstatHtml%2FstatHtml.do%3Fconn_path%3DI2%26tblId%3DDT_1C86%26language%3Den%26orgId%3D101%26 |وێبگە=nosis.kr}}</ref> | custom_label_sec2 = [[پێوەرەکانی پەرەسەندنی مرۆیی|HDI]] (٢٠١٧) | custom_data_sec2 = ٠٫٨٨٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |سەردێڕ=پێوەری گەشەپێدانی مرۆیی ناوچەیی – بنکەدراوەی ناوچەکە – تاقیگەی دراوەی جیھانی |وێبگە=hdi.globaldatalab.org |زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180923120638/https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><br />{{color|green|زۆر بەرز}} | official_name = | established_title = جیاکراوەتەوە لە [[باشووری پارێزگای جیۆلا]] | established_date = ١ی ئابی ١٩٤٦ <!--United States Army Military Government in Korea Decree #94 promulgated 2 July 1946--> | established_title1 = پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەت | established_date1 = ١ی تەممووزی ٢٠٠٦ <!--Special Act on the Establishment of Jeju Special Self-Governing Province and the Development of the Free International City passed the National Assembly on 9 February 2006--> | website = {{URL|1=http://english.jeju.go.kr/ |2=ماڵپەڕی فەرمی (ئینگلیزی)}} | image_skyline = Hallasan Above.jpg }} '''پارێزگای جێجۆ''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 제주도)، بە فەرمی '''پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجۆ'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.jeju.go.kr/ |سەردێڕ=پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120619165541/http://english.jeju.go.kr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پارێزگایەکە لە باشووری [[کۆریای باشوور]]، کە لە هەشت دوورگەی ئاوەدان و ٥٥ دوورگەی چۆڵ پێکهاتووە، لەوانە مارادۆ، ئودۆ، دوورگەکانی چوجا، و گەورەترین دوورگەی وڵاتەکە، [[دورگەی جیجۆ|دوورگەی جیجۆیە]].<ref group="note">پێشتر وەک '''دوورگەی چێجوو''' یان '''چێجوو دۆ''' دەنووسرا، دوورگەکە پێشتر لەلایەن ئەورووپییەکانەوە بە '''کێلپارت''' و لە سەردەمی [[داگیرکاریی ژاپۆن بۆ سەر کۆریا|داگیرکاری ژاپۆن لە کۆریا]] بە '''سایشوو''' دەناسرا.</ref> پارێزگاکە لە دەریاچەی کۆریادا هەڵکەوتووە، کە نیمچەدوورگەی کۆریا لە باکووری ڕۆژئاوا، [[ژاپۆن]] لە ڕۆژهەڵات، و [[چین]] لە ڕۆژئاوایدایە. پارێزگاکە خاوەنی دوو شارە: پایتەختەکەی شاری جێجوو، لە نیوەی باکووری دوورگەکەیە، و سۆگویپۆ، لە نیوەی باشووری دوورگەکەیە. دوورگەکە ماڵی گڕکانی هالا سانە، کە بەرزترین خاڵە لە کۆریای باشوور. [[زمانی کۆری]] زمانی فەرمی پارێزگاکەیە، لەکاتێکدا زمانی جێجوو لەژێر بڕیارنامەیەکی حکومەتی کۆریادا پارێزگاری لێدەکرێت، چونکە [[یوونێسکۆ|یونسکۆ]] وەک زمانێکی لە لێواری لەناوچوونی سەختدا پۆلێنی کردووە. مرۆڤ بۆ یەکەمجار ٨,٠٠٠ تا ١٠,٠٠٠ ساڵ پێش ئێستا لە دوورگەی جێجوو نیشتەجێ بووە و پاشایەتیی تامنا کۆنترین شارستانیەتی ناسراوە لەسەر دوورگەکە. لە سەرەتای سەدەی پێنجەمی زایینی، پاشایەتییەکە دەبێتە دەوڵەتێکی باجدەر بۆ پاشایەتییە جۆراوجۆرەکانی کۆریا تا لە ساڵی ١١٠٥دا خرایە سەر [[گۆریۆ]]. دوورگەکە لە ساڵی ١٢٧١دا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]]ەوە داگیرکرا و دواتر لە ساڵی ١٣٩٢دا بووە بەشێک لە [[جۆسۆن]]. جۆسۆن بە دڕندەیی فەرمانڕەوایی دوورگەکەی دەکرد و چەندین ڕاپەڕین ڕوویان دا. دوورگەی جێجوو، لەگەڵ بەشەکەی دیکەی کۆریای کیشوەریدا، لە ساڵی ١٩١٠دا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ژاپۆن]]ەوە داگیرکرا. دوای خۆبەدەستەوەدانی ژاپۆن لە [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیهانیی دووەم]] لە ساڵی ١٩٤٥دا، دوورگەکان بوونە بەشێک لە [[باشووری پارێزگای جیۆلا|پارێزگای جۆلای باشوور]] لە چوارچێوەی حکومەتی سەربازیی سوپای ویلایەتە یەکگرتووەکان لە کۆریا، پێش ئەوەی لە ١ی ئابی ١٩٤٦دا ببێتە پارێزگایەکی سەربەخۆ. لە ١ی تەممووزی ٢٠٠٦دا، دوورگەکان وەک پارێزگایەکی خۆبەڕێوەبەری تایبەت دەستنیشانکران؛ ئێستا یەکێکە لە سێ پارێزگا خۆبەڕێوەبەرە تایبەتەکە، ئەوانی دیکە پارێزگای گەنگوۆن و پارێزگای جۆنبوکن. == لۆگۆ == دەقەکە لە دروشمی فەرمیی جێجوودا بە ڕەنگی ڕەش ڕەنگکراوە، بۆ ئەوەی ڕەنگدانەوەی بازاڵتی دوورگەکە بێت، کە ئاماژەیە بۆ ئەوەی پێویستە دابونەریتەکانی جێجوو بپارێزرێن و گەشەیان پێبدرێت. ڕەنگی سەوز هێمایە بۆ ژینگەی سروشتیی هالا سان و جێجوو، ڕەنگی شین هێمایە بۆ دەریاچەی جێجوو، و ڕەنگی پرتەقاڵی هێمایە بۆ «داھاتووی بەهیوا و بەهای پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجوو».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.jeju.go.kr/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200214110205/http://www.jeju.go.kr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئاداری ٢٠٢١ |وێبگە=دەستەی پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجوو |زمان=ko |سەردێڕ=پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تایبەتی جێجوو |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|Jeju-do}}{{Wikivoyage|Jeju}} * {{URL|http://english.jeju.go.kr/|ماڵپەڕی فەرمی}} {{in lang|en}} * [http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?areaCode=39 ماڵپەڕی فەرمیی ڕێکخراوی گەشتوگوزاری کۆریا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151018013148/http://english.visitkorea.or.kr/enu/SI/SI_EN_3_1_1_1.jsp?areaCode=39|date=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}} {{دەروازە|کۆریای باشوور}} {{تووڵی دەروازە|کۆریای باشوور}} [[پۆل:ھەرێمەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٤٦ لە کۆریا]] c4j5ces3l9nzncutf20akutxpwrrjmq 0 305810 1698199 2026-10-31T12:57:10Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox person | name = سەدەف ئیسپەھبۆدی | image = صدف اسپهبدی در چهلمین جشنواره فیلم فجر.jpg | caption = ئیسپەھبۆدی لە ساڵی 2021 | birth_date = ١٥ی شوباتی ١٩٩٣ (٣٢ ساڵ) | birth_place = [[ساری]]، مازەندەران، ئێران | occupation = ئەکتەر | education = فاکەڵتیی هونەری زانکۆی ئازادی ئیسلامی...»ەوە 1698199 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = سەدەف ئیسپەھبۆدی | image = صدف اسپهبدی در چهلمین جشنواره فیلم فجر.jpg | caption = ئیسپەھبۆدی لە ساڵی 2021 | birth_date = ١٥ی شوباتی ١٩٩٣ (٣٢ ساڵ) | birth_place = [[ساری]]، مازەندەران، ئێران | occupation = ئەکتەر | education = فاکەڵتیی هونەری [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]] ناوەندی تاران | years_active = 2017–تا ئێستا }} '''سەدەف ئیسپەھبۆدی''' (بە فارسی: صدف اسپهبدی؛ لەدایکبووی ٤ی شوباتی ١٩٩٤) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. چالاکیی خۆی لە ساڵی ٢٠١٧بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی کورتی ڕەحانا دەستپێکرد و لە هەمان ساڵدا لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی سفەر دەر خانە ڕۆڵی گێڕا. بۆ ڕۆڵگێڕان لە ڕۆژی ژنێکی بەکارهێنەری مادەی هۆشبەر لە فیلمی عەلەفزار (2021) [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پشتگیری ژنی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بەدەستهێنا. == ژیان و پیشە == سەدەف ئەسپەهبدی لە ٤ی شوباتی ١٩٩٤ لە [[ساری]] لەدایک بوو. باوکی دەرچووی بەشی مێژووە و لە زانکۆی شانۆ و خوشکەکەی پزیشکی ددانە.لە بەهشەهر نیشتەجێ بووە. لە منداڵیدا حەزی بە ئەکتەری بوو و بۆ یەکەمجار لە تەمەنی 7 ساڵیدا لەگەڵ خوشکەکەی و کچانی دراوسێ ڕۆڵی ئەسپ و خوشکی سەندرێلا بە شێوەی شانۆی خۆماڵی گێڕا. لە بەشی پزیشکی ددان وەرگیرا، بەڵام پاشگەز بووەوە و لە بەشی هونەری [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی|زانکۆی ئازادی ئیسلامیی]] ناوەندی تاران لە بەشی دەرهێنانی شانۆ خوێندی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=11 Ordibehesht 1401. وەرگیراو لە 3 ئایاری 2025 - لە ڕێگەی Namasha. |سەردێڕ=گفتوگۆیەک لەگەڵ سەداف ئێسپاهبادی." فیلمی ئەمڕۆ. |ناونیشان=https://www.namasha.com/v/mKKvBetO/%DA%AF%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%DA%AF%D9%88_%D8%A8%D8%A7_%D8%B5%D8%AF%D9%81_%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%A8%D8%AF%DB%8C}}</ref> چالاکیی پیشەگەرانەی بە ڕۆڵگێڕان لە ڕۆڵی کچی نیشانشکێنی [[کورد]] لە فیلمی کورتی ڕەحانا (2017) دەستپێکرد. بۆ ئەم ڕۆڵە بە زمانی عەرەبی قسەی کردوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2022-02-11 |سەردێڕ=زندگینامه : صدف اسپهبدی (۱۳۷۲-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/656586/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B7%DB%B2 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١ لە یەکەم ئەزموونی سینەمایی خۆیدا ڕۆڵی ژنێکی ئارەزوومەندی مادەی هۆشبەر بە ناوی فەریبا لە فیلمی عەلەفزار بە بابەتی کۆمەڵایەتی بە دەرهێنانی کازمی دانشی گێڕا. بۆ ئەم ڕۆڵە هەموو شەوێک ١٠ کیلۆمەتر پیادەڕەوی کرد و لە هەشت مانگدا ٢٥ کیلۆگرام لە کێشی خۆی کەم کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=29 Dey 1401. 24 January 2023. |سەردێڕ="هەموو شتێک دەربارەی فیلمی The Meadow" |ناونیشان=https://www.filimo.com/shot/114896/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B9%D9%84%D9%81%D8%B2%D8%A7%D8%B1/}}</ref> حوسەین جوانی لە ماڵپەڕی سینەما تیکەت نووسی: پێویست ناکات ئەو قسە بکات بۆ ئەوەی دیار بێت مادەی هۆشبەر چی بەسەر هێناوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=ایران |first=عصر |ڕێکەوت=2022-06-18 |سەردێڕ=صدف اسپهبدی؛ دختری که شما را به سینما می‌کشاند (+عکس) |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/844942/%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref> بۆ ئەم ڕۆڵە خەڵاتەکانی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پشتگیری ژنی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] و باشترین ئەکتەری ژن لە [[خەڵاتەکانی حافز|ئاهەنگی حافز]] بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2022-02-05 |سەردێڕ=صدف اسپهبدی: ۲۵ کیلو کاهش وزن، عوارض زیادی برایم داشت، ولی از بازی در «علف‌زار» خوشحالم |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1599449/%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%DB%B2%DB%B5-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2023-10-01 |سەردێڕ=چهار جایزه برای «پوست شیر» بقیه جوایز به چه کسانی رسید؟ |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1819588/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D9%82%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٤ |[[دۆڕاو (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دۆڕاو]] |ئاڤا حیجازی | ''ئەمین حسێنپوور'' |} == سەرچاوەکان == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] <references /> [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤]] 0xrvpelt0nupot5dxzd4oqhzzk2tpgk 1698259 1698199 2026-10-31T16:12:33Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Sadaf Espahbodi}} 1698259 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = سەدەف ئیسپەھبۆدی | image = صدف اسپهبدی در چهلمین جشنواره فیلم فجر.jpg | caption = ئیسپەھبۆدی لە ساڵی 2021 | birth_date = ١٥ی شوباتی ١٩٩٣ (٣٢ ساڵ) | birth_place = [[ساری]]، مازەندەران، ئێران | occupation = ئەکتەر | education = فاکەڵتیی هونەری [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]] ناوەندی تاران | years_active = 2017–تا ئێستا }} '''سەدەف ئیسپەھبۆدی''' (بە فارسی: صدف اسپهبدی؛ لەدایکبووی ٤ی شوباتی ١٩٩٤) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. چالاکیی خۆی لە ساڵی ٢٠١٧بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی کورتی ڕەحانا دەستپێکرد و لە هەمان ساڵدا لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی سفەر دەر خانە ڕۆڵی گێڕا. بۆ ڕۆڵگێڕان لە ڕۆژی ژنێکی بەکارهێنەری مادەی هۆشبەر لە فیلمی عەلەفزار (2021) [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پشتگیری ژنی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] بەدەستهێنا. == ژیان و پیشە == سەدەف ئەسپەهبدی لە ٤ی شوباتی ١٩٩٤ لە [[ساری]] لەدایک بوو. باوکی دەرچووی بەشی مێژووە و لە زانکۆی شانۆ و خوشکەکەی پزیشکی ددانە.لە بەهشەهر نیشتەجێ بووە. لە منداڵیدا حەزی بە ئەکتەری بوو و بۆ یەکەمجار لە تەمەنی 7 ساڵیدا لەگەڵ خوشکەکەی و کچانی دراوسێ ڕۆڵی ئەسپ و خوشکی سەندرێلا بە شێوەی شانۆی خۆماڵی گێڕا. لە بەشی پزیشکی ددان وەرگیرا، بەڵام پاشگەز بووەوە و لە بەشی هونەری [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی|زانکۆی ئازادی ئیسلامیی]] ناوەندی تاران لە بەشی دەرهێنانی شانۆ خوێندی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=11 Ordibehesht 1401. وەرگیراو لە 3 ئایاری 2025 - لە ڕێگەی Namasha. |سەردێڕ=گفتوگۆیەک لەگەڵ سەداف ئێسپاهبادی." فیلمی ئەمڕۆ. |ناونیشان=https://www.namasha.com/v/mKKvBetO/%DA%AF%D9%81%D8%AA%E2%80%8C%D9%88%DA%AF%D9%88_%D8%A8%D8%A7_%D8%B5%D8%AF%D9%81_%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%A8%D8%AF%DB%8C}}</ref> چالاکیی پیشەگەرانەی بە ڕۆڵگێڕان لە ڕۆڵی کچی نیشانشکێنی [[کورد]] لە فیلمی کورتی ڕەحانا (2017) دەستپێکرد. بۆ ئەم ڕۆڵە بە زمانی عەرەبی قسەی کردوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2022-02-11 |سەردێڕ=زندگینامه : صدف اسپهبدی (۱۳۷۲-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/656586/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B7%DB%B2 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١ لە یەکەم ئەزموونی سینەمایی خۆیدا ڕۆڵی ژنێکی ئارەزوومەندی مادەی هۆشبەر بە ناوی فەریبا لە فیلمی عەلەفزار بە بابەتی کۆمەڵایەتی بە دەرهێنانی کازمی دانشی گێڕا. بۆ ئەم ڕۆڵە هەموو شەوێک ١٠ کیلۆمەتر پیادەڕەوی کرد و لە هەشت مانگدا ٢٥ کیلۆگرام لە کێشی خۆی کەم کردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=29 Dey 1401. 24 January 2023. |سەردێڕ="هەموو شتێک دەربارەی فیلمی The Meadow" |ناونیشان=https://www.filimo.com/shot/114896/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B9%D9%84%D9%81%D8%B2%D8%A7%D8%B1/}}</ref> حوسەین جوانی لە ماڵپەڕی سینەما تیکەت نووسی: پێویست ناکات ئەو قسە بکات بۆ ئەوەی دیار بێت مادەی هۆشبەر چی بەسەر هێناوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=ایران |first=عصر |ڕێکەوت=2022-06-18 |سەردێڕ=صدف اسپهبدی؛ دختری که شما را به سینما می‌کشاند (+عکس) |ناونیشان=https://www.asriran.com/fa/news/844942/%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D8%B4%D9%85%D8%A7-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D9%85%DB%8C%E2%80%8C%DA%A9%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%AF-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=عصر ایران |بڵاوکەرەوە=عصر ایران |زمان=fa}}</ref> بۆ ئەم ڕۆڵە خەڵاتەکانی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پشتگیری ژنی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] و باشترین ئەکتەری ژن لە [[خەڵاتەکانی حافز|ئاهەنگی حافز]] بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2022-02-05 |سەردێڕ=صدف اسپهبدی: ۲۵ کیلو کاهش وزن، عوارض زیادی برایم داشت، ولی از بازی در «علف‌زار» خوشحالم |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1599449/%D8%B5%D8%AF%D9%81-%D8%A7%D8%B3%D9%BE%D9%87%D8%A8%D8%AF%DB%8C-%DB%B2%DB%B5-%DA%A9%DB%8C%D9%84%D9%88-%DA%A9%D8%A7%D9%87%D8%B4-%D9%88%D8%B2%D9%86-%D8%B9%D9%88%D8%A7%D8%B1%D8%B6-%D8%B2%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D8%B4%D8%AA-%D9%88%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2023-10-01 |سەردێڕ=چهار جایزه برای «پوست شیر» بقیه جوایز به چه کسانی رسید؟ |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1819588/%DA%86%D9%87%D8%A7%D8%B1-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%B4%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%D9%82%DB%8C%D9%87-%D8%AC%D9%88%D8%A7%DB%8C%D8%B2-%D8%A8%D9%87-%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٤ |[[دۆڕاو (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دۆڕاو]] |ئاڤا حیجازی | ''ئەمین حسێنپوور'' |} == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Sadaf Espahbodi}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤]] i4lnzukshgqkpvi66z4qx8gfve0vdvz 0 305811 1698243 2026-10-31T13:44:55Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox person | name = مەھدی ھاشمی | image = Mehdi_Hashemi_at_32th_Fajr.jpg | caption = ھاشمی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی 2014 | birth_name = میرمەھدی ھاشمی قرمزی | birth_date = ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ | birth_place = [[لەنگوروود]]، [[پارێزگای گیلان|گیلان]]، ئێران | occupation = {{hlist|ئەکتەر|دەر...»ەوە 1698243 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = مەھدی ھاشمی | image = Mehdi_Hashemi_at_32th_Fajr.jpg | caption = ھاشمی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی 2014 | birth_name = میرمەھدی ھاشمی قرمزی | birth_date = ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ | birth_place = [[لەنگوروود]]، [[پارێزگای گیلان|گیلان]]، ئێران | occupation = {{hlist|ئەکتەر|دەرهێنەر|فیلمنامەنووس}} | spouse = گوڵاب ئادینە<br />مەھنوش صادقی<ref>{{cite web/fa|url=https://www.khabaronline.ir/news/1274605/تایید-مهدی-هاشمی-بر-خبر-ازدواجش-آنهایی-که-تکذیب-کردند-خبر-نداشتند|title=پشتڕاستکردنەوەی مەھدی ھاشمی لەسەر ھەواڵی ھاوسەرگیرییەکەی|date=28 June 2019|work=خبرآنلاین|accessdate=29 June 2019}}</ref> | children = نورا ھاشمی | relatives = [[ناسر ھاشمی]] (برا) | years_active = 1969–تا ئێستا }} '''میرمەھدی ھاشمی قرمزی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: مهدی هاشمی؛ لەدایکبووی ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦) ئەکتەر، دەرهێنەر و فیلمنامەنووسێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمەکانی دوو فیلم بە یەک بلیت (١٩٩٠)، ئەلزەهایمەر (٢٠١٠) و کاک یوسف (٢٠١١) دوو جار بووەتە براوەی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=DEWI11 |سەردێڕ=Dewi11 Situs Boutiquedugardien Harga 20k Pilihan Barang Berkualitas Dan Menarik |ناونیشان=https://www.boutiquedugardien.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=ThemeForest |زمان=en}}</ref> == ژیان == لە ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە [[لەنگوروود|لەنکەڕوود]] لەدایک بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2008-11-08 |سەردێڕ=زندگینامه: مهدی هاشمی (۱۳۲۵-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/67803/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B5 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> ھاوسەری گوڵاب ئادینە، باوکی نورا ھاشمی و برای [[ناسر ھاشمی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ="ناسر هاشمی برای مێهدی هاشمی نییە". |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/01/22/1698403/%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٣ لە بەشی ھونەرەکانی نمایش لە بەشی ھونەرە جوانەکانی [[زانکۆی تاران]] دەرچوو. چالاکی لە شانۆدا وەک ئەکتەر لەگەڵ داریوش فەرھەنگ لە ساڵی ١٩٦٩بە پێكھێنانی گرووپی شانۆی «پیادە» دەستپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase مهدي هاشمي :. |ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112160023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112065533/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112160023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2013-11-12 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=www.sourehcinema.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2008-11-08 |سەردێڕ=زندگینامه: مهدی هاشمی (۱۳۲۵-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/67803/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B5 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> داریوش فەرھەنگ و سوسەن تەسلیمی لە ھاوپۆلەکانی سەردەمی زانکۆی مەھدی ھاشمی بوون. لووتکەی ھاوکاریی داریوش فەرھەنگ و مەھدی ھاشمی لە زنجیرەی سوڵتان و شبان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=۱۳۹۰-۰۱-۰۸T07:00:15+00:00 |سەردێڕ=حرف های جالب مهدی هاشمی، بازیگر سلطان و شبان |ناونیشان=https://naghdefarsi.com/%d8%ad%d8%b1%d9%81-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d8%a7%d9%84%d8%a8-%d9%85%d9%87%d8%af%db%8c-%d9%87%d8%a7%d8%b4%d9%85%db%8c%d8%8c-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%db%8c%da%af%d8%b1-%d8%b3%d9%84%d8%b7%d8%a7%d9%86-%d9%88/2379/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210119221257/http://naghdefarsi.com/amp/%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%A8-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%88/2379/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=نقد فارسی. نقد و بررسی فیلم |زمان=fa-IR}}</ref> ئەکتەری لە سینەمادا بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی زندە باد بە دەرھێنانی [[خوسرەو سینا|خوسرەو سینایی]] دەستپێکرد. بەڵام ڕۆڵگێڕانی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی سوڵتان و شبان بوو کە بە ناوبانگ بوو. ڕۆڵگێڕان لە فیلمی دوو فیلم بە یەک بلیت، [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی خولی نۆهەمی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجری]] بەدەستھێنا. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |[[دانی پێدا دەنێم (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دانی پێدا دەنێم]] |لێکۆڵەر |نیما حەسەنی‌نەسەب |} == سەرچاوەکان == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] <references /> [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] odj2hwag73e3065x0we01zk1n66thmh 1698244 1698243 2026-10-31T13:45:43Z Bilalinfo 57400 1698244 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = مەھدی ھاشمی | image = Mehdi_Hashemi_at_32th_Fajr.jpg | caption = ھاشمی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی 2014 | birth_name = میرمەھدی ھاشمی قرمزی | birth_date = ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ | birth_place = [[لەنگوروود]]، [[پارێزگای گیلان|گیلان]]، ئێران | occupation = {{hlist|ئەکتەر|دەرهێنەر|فیلمنامەنووس}} | spouse = گوڵاب ئادینە<br />مەھنوش صادقی<ref>{{cite web/fa|url=https://www.khabaronline.ir/news/1274605/تایید-مهدی-هاشمی-بر-خبر-ازدواجش-آنهایی-که-تکذیب-کردند-خبر-نداشتند|title=پشتڕاستکردنەوەی مەھدی ھاشمی لەسەر ھەواڵی ھاوسەرگیرییەکەی|date=28 June 2019|work=خبرآنلاین|accessdate=29 June 2019}}</ref> | children = نورا ھاشمی | relatives = [[ناسر ھاشمی]] (برا) | years_active = 1969–تا ئێستا }} '''میرمەھدی ھاشمی قرمزی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: مهدی هاشمی؛ لەدایکبووی ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦) ئەکتەر، دەرهێنەر و فیلمنامەنووسێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمەکانی دوو فیلم بە یەک بلیت (١٩٩٠)، ئەلزەهایمەر (٢٠١٠) و کاک یوسف (٢٠١١) دوو جار بووەتە براوەی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=DEWI11 |سەردێڕ=Dewi11 Situs Boutiquedugardien Harga 20k Pilihan Barang Berkualitas Dan Menarik |ناونیشان=https://www.boutiquedugardien.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=ThemeForest |زمان=en}}</ref> == ژیان == لە ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە [[لەنگوروود|لەنکەڕوود]] لەدایک بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2008-11-08 |سەردێڕ=زندگینامه: مهدی هاشمی (۱۳۲۵-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/67803/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B5 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> ھاوسەری گوڵاب ئادینە، باوکی نورا ھاشمی و برای [[ناسر ھاشمی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ="ناسر هاشمی برای مێهدی هاشمی نییە". |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/01/22/1698403/%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٣ لە بەشی ھونەرەکانی نمایش لە بەشی ھونەرە جوانەکانی [[زانکۆی تاران]] دەرچوو. چالاکی لە شانۆدا وەک ئەکتەر لەگەڵ داریوش فەرھەنگ لە ساڵی ١٩٦٩بە پێكھێنانی گرووپی شانۆی «پیادە» دەستپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase مهدي هاشمي :. |ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112160023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112065533/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112160023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2013-11-12 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=www.sourehcinema.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2008-11-08 |سەردێڕ=زندگینامه: مهدی هاشمی (۱۳۲۵-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/67803/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B5 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> داریوش فەرھەنگ و سوسەن تەسلیمی لە ھاوپۆلەکانی سەردەمی زانکۆی مەھدی ھاشمی بوون. لووتکەی ھاوکاریی داریوش فەرھەنگ و مەھدی ھاشمی لە زنجیرەی سوڵتان و شبان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=۱۳۹۰-۰۱-۰۸T07:00:15+00:00 |سەردێڕ=حرف های جالب مهدی هاشمی، بازیگر سلطان و شبان |ناونیشان=https://naghdefarsi.com/%d8%ad%d8%b1%d9%81-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d8%a7%d9%84%d8%a8-%d9%85%d9%87%d8%af%db%8c-%d9%87%d8%a7%d8%b4%d9%85%db%8c%d8%8c-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%db%8c%da%af%d8%b1-%d8%b3%d9%84%d8%b7%d8%a7%d9%86-%d9%88/2379/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210119221257/http://naghdefarsi.com/amp/%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%A8-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%88/2379/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=نقد فارسی. نقد و بررسی فیلم |زمان=fa-IR}}</ref> ئەکتەری لە سینەمادا بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی زندە باد بە دەرھێنانی [[خوسرەو سینا|خوسرەو سینایی]] دەستپێکرد. بەڵام ڕۆڵگێڕانی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی سوڵتان و شبان بوو کە بە ناوبانگ بوو. ڕۆڵگێڕان لە فیلمی دوو فیلم بە یەک بلیت، [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی خولی نۆهەمی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجری]] بەدەستھێنا. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |[[دانی پێدا دەنێم (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دانی پێدا دەنێم]] |لێکۆڵەر |نیما حەسەنی‌نەسەب |} == سەرچاوەکان == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|0368017}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] flp847sd30sh4l9ewgyxcg07ex63dqh 1698254 1698244 2026-10-31T15:20:52Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698254 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = مەھدی ھاشمی | image = Mehdi_Hashemi_at_32th_Fajr.jpg | caption = ھاشمی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی 2014 | birth_name = میرمەھدی ھاشمی قرمزی | birth_date = ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ | birth_place = [[لەنگوروود]]، [[پارێزگای گیلان|گیلان]]، ئێران | occupation = {{hlist|ئەکتەر|دەرهێنەر|فیلمنامەنووس}} | spouse = گوڵاب ئادینە<br />مەھنوش صادقی<ref>{{cite web/fa|url=https://www.khabaronline.ir/news/1274605/تایید-مهدی-هاشمی-بر-خبر-ازدواجش-آنهایی-که-تکذیب-کردند-خبر-نداشتند|title=پشتڕاستکردنەوەی مەھدی ھاشمی لەسەر ھەواڵی ھاوسەرگیرییەکەی|date=28 June 2019|work=خبرآنلاین|accessdate=29 June 2019}}</ref> | children = نورا ھاشمی | relatives = [[ناسر ھاشمی]] (برا) | years_active = 1969–تا ئێستا }} '''میرمەھدی ھاشمی قرمزی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: مهدی هاشمی؛ لەدایکبووی ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦) ئەکتەر، دەرهێنەر و فیلمنامەنووسێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمەکانی دوو فیلم بە یەک بلیت (١٩٩٠)، ئەلزەهایمەر (٢٠١٠) و کاک یوسف (٢٠١١) دوو جار بووەتە براوەی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=DEWI11 |سەردێڕ=Dewi11 Situs Boutiquedugardien Harga 20k Pilihan Barang Berkualitas Dan Menarik |ناونیشان=https://www.boutiquedugardien.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=ThemeForest |زمان=en}}</ref> == ژیان == لە ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە [[لەنگوروود|لەنکەڕوود]] لەدایک بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2008-11-08 |سەردێڕ=زندگینامه: مهدی هاشمی (۱۳۲۵-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/67803/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B5 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> ھاوسەری گوڵاب ئادینە، باوکی نورا ھاشمی و برای [[ناسر ھاشمی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ="ناسر هاشمی برای مێهدی هاشمی نییە". |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/01/22/1698403/%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٣ لە بەشی ھونەرەکانی نمایش لە بەشی ھونەرە جوانەکانی [[زانکۆی تاران]] دەرچوو. چالاکی لە شانۆدا وەک ئەکتەر لەگەڵ داریوش فەرھەنگ لە ساڵی ١٩٦٩بە پێكھێنانی گرووپی شانۆی «پیادە» دەستپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase مهدي هاشمي :. |ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112160023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112065533/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112160023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2013-11-12 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=www.sourehcinema.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2008-11-08 |سەردێڕ=زندگینامه: مهدی هاشمی (۱۳۲۵-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/67803/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B5 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> داریوش فەرھەنگ و سوسەن تەسلیمی لە ھاوپۆلەکانی سەردەمی زانکۆی مەھدی ھاشمی بوون. لووتکەی ھاوکاریی داریوش فەرھەنگ و مەھدی ھاشمی لە زنجیرەی سوڵتان و شبان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=۱۳۹۰-۰۱-۰۸T07:00:15+00:00 |سەردێڕ=حرف های جالب مهدی هاشمی، بازیگر سلطان و شبان |ناونیشان=https://naghdefarsi.com/%d8%ad%d8%b1%d9%81-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d8%a7%d9%84%d8%a8-%d9%85%d9%87%d8%af%db%8c-%d9%87%d8%a7%d8%b4%d9%85%db%8c%d8%8c-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%db%8c%da%af%d8%b1-%d8%b3%d9%84%d8%b7%d8%a7%d9%86-%d9%88/2379/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210119221257/http://naghdefarsi.com/amp/%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%A8-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%88/2379/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=نقد فارسی. نقد و بررسی فیلم |زمان=fa-IR}}</ref> ئەکتەری لە سینەمادا بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی زندە باد بە دەرھێنانی [[خوسرەو سینا|خوسرەو سینایی]] دەستپێکرد. بەڵام ڕۆڵگێڕانی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی سوڵتان و شبان بوو کە بە ناوبانگ بوو. ڕۆڵگێڕان لە فیلمی دوو فیلم بە یەک بلیت، [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی خولی نۆهەمی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجری]] بەدەستھێنا. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |[[دانی پێدا دەنێم (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دانی پێدا دەنێم]] |لێکۆڵەر |نیما حەسەنی‌نەسەب |} == سەرچاوەکان == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|0368017}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] jk3hcbg86ewj0hw0hafccbfiuai18mx 1698256 1698254 2026-10-31T16:01:16Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Mehdi Hashemi (actor)}} 1698256 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = مەھدی ھاشمی | image = Mehdi_Hashemi_at_32th_Fajr.jpg | caption = ھاشمی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی 2014 | birth_name = میرمەھدی ھاشمی قرمزی | birth_date = ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ | birth_place = [[لەنگوروود]]، [[پارێزگای گیلان|گیلان]]، ئێران | occupation = {{hlist|ئەکتەر|دەرهێنەر|فیلمنامەنووس}} | spouse = گوڵاب ئادینە<br />مەھنوش صادقی<ref>{{cite web/fa|url=https://www.khabaronline.ir/news/1274605/تایید-مهدی-هاشمی-بر-خبر-ازدواجش-آنهایی-که-تکذیب-کردند-خبر-نداشتند|title=پشتڕاستکردنەوەی مەھدی ھاشمی لەسەر ھەواڵی ھاوسەرگیرییەکەی|date=28 June 2019|work=خبرآنلاین|accessdate=29 June 2019}}</ref> | children = نورا ھاشمی | relatives = [[ناسر ھاشمی]] (برا) | years_active = 1969–تا ئێستا }} '''میرمەھدی ھاشمی قرمزی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: مهدی هاشمی؛ لەدایکبووی ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦) ئەکتەر، دەرهێنەر و فیلمنامەنووسێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمەکانی دوو فیلم بە یەک بلیت (١٩٩٠)، ئەلزەهایمەر (٢٠١٠) و کاک یوسف (٢٠١١) دوو جار بووەتە براوەی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=DEWI11 |سەردێڕ=Dewi11 Situs Boutiquedugardien Harga 20k Pilihan Barang Berkualitas Dan Menarik |ناونیشان=https://www.boutiquedugardien.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=ThemeForest |زمان=en}}</ref> == ژیان == لە ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە [[لەنگوروود|لەنکەڕوود]] لەدایک بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2008-11-08 |سەردێڕ=زندگینامه: مهدی هاشمی (۱۳۲۵-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/67803/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B5 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> ھاوسەری گوڵاب ئادینە، باوکی نورا ھاشمی و برای [[ناسر ھاشمی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ="ناسر هاشمی برای مێهدی هاشمی نییە". |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/01/22/1698403/%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٣ لە بەشی ھونەرەکانی نمایش لە بەشی ھونەرە جوانەکانی [[زانکۆی تاران]] دەرچوو. چالاکی لە شانۆدا وەک ئەکتەر لەگەڵ داریوش فەرھەنگ لە ساڵی ١٩٦٩بە پێكھێنانی گرووپی شانۆی «پیادە» دەستپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase مهدي هاشمي :. |ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112160023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112065533/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112160023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2013-11-12 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=www.sourehcinema.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2008-11-08 |سەردێڕ=زندگینامه: مهدی هاشمی (۱۳۲۵-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/67803/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B5 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> داریوش فەرھەنگ و سوسەن تەسلیمی لە ھاوپۆلەکانی سەردەمی زانکۆی مەھدی ھاشمی بوون. لووتکەی ھاوکاریی داریوش فەرھەنگ و مەھدی ھاشمی لە زنجیرەی سوڵتان و شبان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=۱۳۹۰-۰۱-۰۸T07:00:15+00:00 |سەردێڕ=حرف های جالب مهدی هاشمی، بازیگر سلطان و شبان |ناونیشان=https://naghdefarsi.com/%d8%ad%d8%b1%d9%81-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d8%a7%d9%84%d8%a8-%d9%85%d9%87%d8%af%db%8c-%d9%87%d8%a7%d8%b4%d9%85%db%8c%d8%8c-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%db%8c%da%af%d8%b1-%d8%b3%d9%84%d8%b7%d8%a7%d9%86-%d9%88/2379/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210119221257/http://naghdefarsi.com/amp/%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%A8-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%88/2379/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=نقد فارسی. نقد و بررسی فیلم |زمان=fa-IR}}</ref> ئەکتەری لە سینەمادا بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی زندە باد بە دەرھێنانی [[خوسرەو سینا|خوسرەو سینایی]] دەستپێکرد. بەڵام ڕۆڵگێڕانی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی سوڵتان و شبان بوو کە بە ناوبانگ بوو. ڕۆڵگێڕان لە فیلمی دوو فیلم بە یەک بلیت، [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی خولی نۆهەمی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجری]] بەدەستھێنا. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |[[دانی پێدا دەنێم (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دانی پێدا دەنێم]] |لێکۆڵەر |نیما حەسەنی‌نەسەب |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|0368017}} {{پۆلی کۆمنز|Mehdi Hashemi (actor)}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] ff528thy71hox2mk5i32o46hrm2moi4 1698312 1698256 2026-10-31T17:03:40Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئێران|ئێران]]، [[دەروازە:تەلەڤیزیۆن|تەلەڤیزیۆن]] و [[دەروازە:فیلم|فیلم]] 1698312 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = مەھدی ھاشمی | image = Mehdi_Hashemi_at_32th_Fajr.jpg | caption = ھاشمی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی 2014 | birth_name = میرمەھدی ھاشمی قرمزی | birth_date = ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ | birth_place = [[لەنگوروود]]، [[پارێزگای گیلان|گیلان]]، ئێران | occupation = {{hlist|ئەکتەر|دەرهێنەر|فیلمنامەنووس}} | spouse = گوڵاب ئادینە<br />مەھنوش صادقی<ref>{{cite web/fa|url=https://www.khabaronline.ir/news/1274605/تایید-مهدی-هاشمی-بر-خبر-ازدواجش-آنهایی-که-تکذیب-کردند-خبر-نداشتند|title=پشتڕاستکردنەوەی مەھدی ھاشمی لەسەر ھەواڵی ھاوسەرگیرییەکەی|date=28 June 2019|work=خبرآنلاین|accessdate=29 June 2019}}</ref> | children = نورا ھاشمی | relatives = [[ناسر ھاشمی]] (برا) | years_active = 1969–تا ئێستا }} '''میرمەھدی ھاشمی قرمزی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: مهدی هاشمی؛ لەدایکبووی ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦) ئەکتەر، دەرهێنەر و فیلمنامەنووسێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمەکانی دوو فیلم بە یەک بلیت (١٩٩٠)، ئەلزەهایمەر (٢٠١٠) و کاک یوسف (٢٠١١) دوو جار بووەتە براوەی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=DEWI11 |سەردێڕ=Dewi11 Situs Boutiquedugardien Harga 20k Pilihan Barang Berkualitas Dan Menarik |ناونیشان=https://www.boutiquedugardien.com/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=ThemeForest |زمان=en}}</ref> == ژیان == لە ١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٤٦ لە [[لەنگوروود|لەنکەڕوود]] لەدایک بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2008-11-08 |سەردێڕ=زندگینامه: مهدی هاشمی (۱۳۲۵-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/67803/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B5 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> ھاوسەری گوڵاب ئادینە، باوکی نورا ھاشمی و برای [[ناسر ھاشمی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ="ناسر هاشمی برای مێهدی هاشمی نییە". |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/01/22/1698403/%D9%86%D8%A7%D8%B5%D8%B1-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%D9%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٣ لە بەشی ھونەرەکانی نمایش لە بەشی ھونەرە جوانەکانی [[زانکۆی تاران]] دەرچوو. چالاکی لە شانۆدا وەک ئەکتەر لەگەڵ داریوش فەرھەنگ لە ساڵی ١٩٦٩بە پێكھێنانی گرووپی شانۆی «پیادە» دەستپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase مهدي هاشمي :. |ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112160023 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112065533/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112160023 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2013-11-12 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=www.sourehcinema.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2008-11-08 |سەردێڕ=زندگینامه: مهدی هاشمی (۱۳۲۵-) |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/67803/%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C-%DB%B1%DB%B3%DB%B2%DB%B5 |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> داریوش فەرھەنگ و سوسەن تەسلیمی لە ھاوپۆلەکانی سەردەمی زانکۆی مەھدی ھاشمی بوون. لووتکەی ھاوکاریی داریوش فەرھەنگ و مەھدی ھاشمی لە زنجیرەی سوڵتان و شبان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=۱۳۹۰-۰۱-۰۸T07:00:15+00:00 |سەردێڕ=حرف های جالب مهدی هاشمی، بازیگر سلطان و شبان |ناونیشان=https://naghdefarsi.com/%d8%ad%d8%b1%d9%81-%d9%87%d8%a7%db%8c-%d8%ac%d8%a7%d9%84%d8%a8-%d9%85%d9%87%d8%af%db%8c-%d9%87%d8%a7%d8%b4%d9%85%db%8c%d8%8c-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%db%8c%da%af%d8%b1-%d8%b3%d9%84%d8%b7%d8%a7%d9%86-%d9%88/2379/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210119221257/http://naghdefarsi.com/amp/%D8%AD%D8%B1%D9%81-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%A7%D9%84%D8%A8-%D9%85%D9%87%D8%AF%DB%8C-%D9%87%D8%A7%D8%B4%D9%85%DB%8C%D8%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86-%D9%88/2379/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-10-31 |وێبگە=نقد فارسی. نقد و بررسی فیلم |زمان=fa-IR}}</ref> ئەکتەری لە سینەمادا بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی زندە باد بە دەرھێنانی [[خوسرەو سینا|خوسرەو سینایی]] دەستپێکرد. بەڵام ڕۆڵگێڕانی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی سوڵتان و شبان بوو کە بە ناوبانگ بوو. ڕۆڵگێڕان لە فیلمی دوو فیلم بە یەک بلیت، [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلوورینی]] باشترین ئەکتەری ڕۆڵی سەرەکی خولی نۆهەمی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجری]] بەدەستھێنا. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٦ |[[دانی پێدا دەنێم (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دانی پێدا دەنێم]] |لێکۆڵەر |نیما حەسەنی‌نەسەب |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|0368017}} {{پۆلی کۆمنز|Mehdi Hashemi (actor)}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٦]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] q9ak5sc66yaayywg7glf3wxb2msa22g 0 305812 1698248 2026-10-31T14:05:39Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox person | name = ڕیما ڕامینفەر | image = Rimaraminfar.jpg | caption = ڕیما ڕامینفەر | birth_date = {{Birth date and age|1970|3|25}} | birth_place = [[تاران]]، ئێران | height = 1.74 m | occupation = خانمەکتەر، فیلمنامەنووس | years_active = 1997–تا ئێستا | agent = | spouse = [[ئەمیر جەعفەری]] | children = 1 | parent...»ەوە 1698248 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ڕیما ڕامینفەر | image = Rimaraminfar.jpg | caption = ڕیما ڕامینفەر | birth_date = {{Birth date and age|1970|3|25}} | birth_place = [[تاران]]، ئێران | height = 1.74 m | occupation = خانمەکتەر، فیلمنامەنووس | years_active = 1997–تا ئێستا | agent = | spouse = [[ئەمیر جەعفەری]] | children = 1 | parents = }} '''ڕیما ڕامینفەر''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ریما رامین‌فر؛لەدایکبووی ٢٥ی ئازاری ١٩٧٠) خانمەکتەر و فیلمنامەنووسێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. زیاتر بە ڕۆڵی هۆما سەعادەت لە پایتەخت (٢٠١١ - ٢٠٢١) ناسراوە. خەڵاتی جۆراوجۆری بەدەستهێناوە، لەوانە [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] و خەڵاتی [[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]]، جگە لە بەربژێربوون بۆ [[سیمورغی بلوورین]] و خەڵاتی [[جەژنی سینەمای ئێران|ئاهەنگی سینەمای ئێران]].<ref>{{Citation|title=ڕیما ڕامینفەر|date=2019-04-05|url=https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%81%D8%B1&oldid=25835421|work=ویکیپیدیا|language=fa|access-date=2019-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.rozaweb.com/fun/actors-and-actresses/biography/%d8%b1%db%8c%d9%85%d8%a7-%d8%b1%d8%a7%d9%85%db%8c%d9%86-%d9%81%d8%b1-rima-raminfar/|title=ژیاننامەی ڕیما ڕامینفەر|date=2018-08-14|website=روزا وێب|language=fa-IR|access-date=2019-04-26|archive-date=2019-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105171041/http://www.rozaweb.com/fun/actors-and-actresses/biography/%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86_%D9%81%D8%B1-rima-raminfar/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://en.ifilmtv.com/artist/content/2574|title=ڕیما ڕامینفەر|website=ئایفیلم|language=en|access-date=2019-04-26|archive-date=2019-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426211557/http://en.ifilmtv.com/artist/content/2574|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.beytoote.com/fun/actor-news/picture2-rima-ramynfr.html|title=ژیاننامەی ڕیما ڕامینفەر + وێنەکان|website=بەیپووتە|access-date=2019-04-26}}</ref> == سەرەتای ژیان == خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە دەرهێنانی شانۆدا. لە ساڵی ١٩٩٧بە ڕۆڵگێڕان لە شانۆی شەو شاد، دایک کە لە نووسینی مارشا نۆرمان بوو دەستی بە ئەکتەری کرد لە شانۆدا. بە بەشداری لە فیلمی نان و خۆشەویستی و ماتۆڕسکیل ١٠٠٠ (٢٠٠٢) چووە ناو پیشەسازیی سینەماوە. هاوسەرگیری لەگەڵ [[ئەمیر جەعفەری]] کردووە و کوڕێکیان هەیە. == پیشە == بەپێی چوونە ناو زانکۆ، ڕیما ڕامینفەر پەیوەندی بە شانۆوە کرد و حەزی لە شانۆنووسی بوو. یەکەم نووسینی شانۆیی بە ناوی کەواتە تا بەیانی بوو و لە فێستیڤاڵی شانۆی فەجردا نمایشکرا و خەڵاتی سێیەمی شانۆنووسی بەدەستهێنا. ڕۆڵگێڕانی لە زنجیرەی پایتەخت یەکێک بوو لە ڕۆڵە دیارەکانی ڕیما ڕامینفەر. ئەم زنجیرەیە یەکێکە لە زنجیرە بەناوبانگەکان کە لە ساڵی ٢٠١١ەوە لە تەلەڤیزیۆنی ئێرانەوە پەخش کراوە. ڕۆڵی ئەو، "هۆما"، یەکێکە لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی ئەم زنجیرەیە کە تا ئەمڕۆ شەش وەرزی لێ بەرهەمهێنراوە. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٢ |''[[دیداری تایبەت (فیلم)|دیداری تایبەت]]'' |فەریبا | ئومێد شەمس |- |٢٠١٦ |[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] |شەهناز | [[سەعید ڕووستایی|سەعید ڕۆستایی]] |} {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٤ |''[[جەنگەڵی ململانێ (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|جەنگەڵی ململانێ]]'' |سیمین ڕەشیدیان |پژمان تەیمورتاش |} == سەرچاوەکان == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|4431289|ڕیما ڕامینفەر}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] brvtb2u6qdznw23hbfw5dbl42u9gt3s 1698257 1698248 2026-10-31T16:02:13Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Rima Raminfar}} 1698257 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ڕیما ڕامینفەر | image = Rimaraminfar.jpg | caption = ڕیما ڕامینفەر | birth_date = {{Birth date and age|1970|3|25}} | birth_place = [[تاران]]، ئێران | height = 1.74 m | occupation = خانمەکتەر، فیلمنامەنووس | years_active = 1997–تا ئێستا | agent = | spouse = [[ئەمیر جەعفەری]] | children = 1 | parents = }} '''ڕیما ڕامینفەر''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ریما رامین‌فر؛لەدایکبووی ٢٥ی ئازاری ١٩٧٠) خانمەکتەر و فیلمنامەنووسێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. زیاتر بە ڕۆڵی هۆما سەعادەت لە پایتەخت (٢٠١١ - ٢٠٢١) ناسراوە. خەڵاتی جۆراوجۆری بەدەستهێناوە، لەوانە [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] و خەڵاتی [[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]]، جگە لە بەربژێربوون بۆ [[سیمورغی بلوورین]] و خەڵاتی [[جەژنی سینەمای ئێران|ئاهەنگی سینەمای ئێران]].<ref>{{Citation|title=ڕیما ڕامینفەر|date=2019-04-05|url=https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%81%D8%B1&oldid=25835421|work=ویکیپیدیا|language=fa|access-date=2019-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.rozaweb.com/fun/actors-and-actresses/biography/%d8%b1%db%8c%d9%85%d8%a7-%d8%b1%d8%a7%d9%85%db%8c%d9%86-%d9%81%d8%b1-rima-raminfar/|title=ژیاننامەی ڕیما ڕامینفەر|date=2018-08-14|website=روزا وێب|language=fa-IR|access-date=2019-04-26|archive-date=2019-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105171041/http://www.rozaweb.com/fun/actors-and-actresses/biography/%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86_%D9%81%D8%B1-rima-raminfar/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://en.ifilmtv.com/artist/content/2574|title=ڕیما ڕامینفەر|website=ئایفیلم|language=en|access-date=2019-04-26|archive-date=2019-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426211557/http://en.ifilmtv.com/artist/content/2574|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.beytoote.com/fun/actor-news/picture2-rima-ramynfr.html|title=ژیاننامەی ڕیما ڕامینفەر + وێنەکان|website=بەیپووتە|access-date=2019-04-26}}</ref> == سەرەتای ژیان == خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە دەرهێنانی شانۆدا. لە ساڵی ١٩٩٧بە ڕۆڵگێڕان لە شانۆی شەو شاد، دایک کە لە نووسینی مارشا نۆرمان بوو دەستی بە ئەکتەری کرد لە شانۆدا. بە بەشداری لە فیلمی نان و خۆشەویستی و ماتۆڕسکیل ١٠٠٠ (٢٠٠٢) چووە ناو پیشەسازیی سینەماوە. هاوسەرگیری لەگەڵ [[ئەمیر جەعفەری]] کردووە و کوڕێکیان هەیە. == پیشە == بەپێی چوونە ناو زانکۆ، ڕیما ڕامینفەر پەیوەندی بە شانۆوە کرد و حەزی لە شانۆنووسی بوو. یەکەم نووسینی شانۆیی بە ناوی کەواتە تا بەیانی بوو و لە فێستیڤاڵی شانۆی فەجردا نمایشکرا و خەڵاتی سێیەمی شانۆنووسی بەدەستهێنا. ڕۆڵگێڕانی لە زنجیرەی پایتەخت یەکێک بوو لە ڕۆڵە دیارەکانی ڕیما ڕامینفەر. ئەم زنجیرەیە یەکێکە لە زنجیرە بەناوبانگەکان کە لە ساڵی ٢٠١١ەوە لە تەلەڤیزیۆنی ئێرانەوە پەخش کراوە. ڕۆڵی ئەو، "هۆما"، یەکێکە لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی ئەم زنجیرەیە کە تا ئەمڕۆ شەش وەرزی لێ بەرهەمهێنراوە. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٢ |''[[دیداری تایبەت (فیلم)|دیداری تایبەت]]'' |فەریبا | ئومێد شەمس |- |٢٠١٦ |[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] |شەهناز | [[سەعید ڕووستایی|سەعید ڕۆستایی]] |} {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٤ |''[[جەنگەڵی ململانێ (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|جەنگەڵی ململانێ]]'' |سیمین ڕەشیدیان |پژمان تەیمورتاش |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|4431289|ڕیما ڕامینفەر}} {{پۆلی کۆمنز|Rima Raminfar}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] rgi9b004bxqr3fphno2b3b7p000avde 1698423 1698257 2026-10-31T21:12:22Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1698423 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ڕیما ڕامینفەر | image = Rimaraminfar.jpg | caption = ڕیما ڕامینفەر | birth_date = {{Birth date and age|1970|3|25}} | birth_place = [[تاران]]، ئێران | height = 1.74 m | occupation = خانمەکتەر، فیلمنامەنووس | years_active = 1997–تا ئێستا | agent = | spouse = [[ئەمیر جەعفەری]] | children = 1 | parents = }} '''ڕیما ڕامینفەر''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ریما رامین‌فر؛لەدایکبووی ٢٥ی ئازاری ١٩٧٠) خانمەکتەر و فیلمنامەنووسێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. زیاتر بە ڕۆڵی هۆما سەعادەت لە پایتەخت (٢٠١١ - ٢٠٢١) ناسراوە. خەڵاتی جۆراوجۆری بەدەستهێناوە، لەوانە [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] و خەڵاتی [[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]]، جگە لە بەربژێربوون بۆ [[سیمورغی بلوورین]] و خەڵاتی [[جەژنی سینەمای ئێران|ئاهەنگی سینەمای ئێران]].<ref>{{Citation|title=ڕیما ڕامینفەر|date=2019-04-05|url=https://fa.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%E2%80%8C%D9%81%D8%B1&oldid=25835421|work=ویکیپیدیا|language=fa|access-date=2019-04-26}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://www.rozaweb.com/fun/actors-and-actresses/biography/%d8%b1%db%8c%d9%85%d8%a7-%d8%b1%d8%a7%d9%85%db%8c%d9%86-%d9%81%d8%b1-rima-raminfar/|title=ژیاننامەی ڕیما ڕامینفەر|date=2018-08-14|website=روزا وێب|language=fa-IR|access-date=2019-04-26|archive-date=2019-01-05|archive-url=https://web.archive.org/web/20190105171041/http://www.rozaweb.com/fun/actors-and-actresses/biography/%D8%B1%DB%8C%D9%85%D8%A7_%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86_%D9%81%D8%B1-rima-raminfar/|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://en.ifilmtv.com/artist/content/2574|title=ڕیما ڕامینفەر|website=ئایفیلم|language=en|access-date=2019-04-26|archive-date=2019-04-26|archive-url=https://web.archive.org/web/20190426211557/http://en.ifilmtv.com/artist/content/2574|url-status=dead}}</ref><ref>{{Cite web|url=https://www.beytoote.com/fun/actor-news/picture2-rima-ramynfr.html|title=ژیاننامەی ڕیما ڕامینفەر + وێنەکان|website=بەیپووتە|access-date=2019-04-26}}</ref> == سەرەتای ژیان == خاوەنی بڕوانامەی ماستەرە لە دەرهێنانی شانۆدا. لە ساڵی ١٩٩٧بە ڕۆڵگێڕان لە شانۆی شەو شاد، دایک کە لە نووسینی مارشا نۆرمان بوو دەستی بە ئەکتەری کرد لە شانۆدا. بە بەشداری لە فیلمی نان و خۆشەویستی و ماتۆڕسکیل ١٠٠٠ (٢٠٠٢) چووە ناو پیشەسازیی سینەماوە. هاوسەرگیری لەگەڵ [[ئەمیر جەعفەری]] کردووە و کوڕێکیان هەیە. == پیشە == بەپێی چوونە ناو زانکۆ، ڕیما ڕامینفەر پەیوەندی بە شانۆوە کرد و حەزی لە شانۆنووسی بوو. یەکەم نووسینی شانۆیی بە ناوی کەواتە تا بەیانی بوو و لە فێستیڤاڵی شانۆی فەجردا نمایشکرا و خەڵاتی سێیەمی شانۆنووسی بەدەستهێنا. ڕۆڵگێڕانی لە زنجیرەی پایتەخت یەکێک بوو لە ڕۆڵە دیارەکانی ڕیما ڕامینفەر. ئەم زنجیرەیە یەکێکە لە زنجیرە بەناوبانگەکان کە لە ساڵی ٢٠١١ەوە لە تەلەڤیزیۆنی ئێرانەوە پەخش کراوە. ڕۆڵی ئەو، "هۆما"، یەکێکە لە کەسایەتییە سەرەکییەکانی ئەم زنجیرەیە کە تا ئەمڕۆ شەش وەرزی لێ بەرهەمهێنراوە. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٢ |''[[دیداری تایبەت (فیلم)|دیداری تایبەت]]'' |فەریبا | ئومێد شەمس |- |٢٠١٦ |[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] |شەهناز | [[سەعید ڕووستایی|سەعید ڕۆستایی]] |} {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٤ |''[[جەنگەڵی ململانێ (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|جەنگەڵی ململانێ]]'' |سیمین ڕەشیدیان |پژمان تەیمورتاش |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|4431289|ڕیما ڕامینفەر}} {{پۆلی کۆمنز|Rima Raminfar}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٠]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] t4wuh1wpr92pp5whfmdm76euubommpo 3 305813 1698253 2026-10-31T14:57:22Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1698253 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٤:٥٧، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 7mkyzwx0re4mb3b675prztw0n6z0rip 3 305814 1698258 2026-10-31T16:05:11Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1698258 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:٠٥، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) rsjdwtndfw2q74260k19cf5iwb3gy8u 3 305815 1698263 2026-10-31T16:24:26Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1698263 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٦:٢٤، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) mae13l1ik73158f792c6lafbhns3nv3 2 305816 1698267 2026-10-31T16:33:45Z Bedawii 80071 /* */ حبیب بێداوی هەرکی بنەجی کەسایەتی نێوداری گوندی بێداو و عەشیرەتی هەرکی بنەجی و موختار و پیاوماقولی گوندی بێداو 1698267 wikitext text/x-wiki '''حبیب بێداوی (مێژوو و ژیاننامە)''' '''حبیب بێداوی''' (کۆچی دوایی ١٩٩١)، کەسایەتییەکی مێژوویی دیار، پیاوماقوڵ، موختار و گەورەی ناسراوی گوندی بێداو بووە، و یەکێک بووە لە کەسایەتییە هەرە بەرچاو و ناسراوەکانی نێو هۆزی هەرکی (لقی بنەجی). ژیان و پێگەی کۆمەڵایەتی ناوبراو لە سەردەمی خۆیدا وەک موختار و ڕیشسپیی گوندی بێداو خزمەتێکی زۆری کردووە. بە دەستاوەڵازی، دەوڵەمەندیی ڕووح و میواندۆستی ناسرابوو؛ لەو سەردەمەدا کە ڕەنگە باری مادیی زۆرێک لە ماڵان قورس بووبێت، بەڵام دەرگای ماڵەکەی '''حبیب بێداوی''' هەمیشە بۆ هەموو میوانێک، لێقەوماوێک و ڕێبووارێک ئاواڵە و کراوە بووە، و وەک پیاوێکی بەهێز و دەسڕۆیشتوو ڕێزی لێگیراوە. خەبات و بەشداری لە شۆڕشەکاندا '''حبیب بێداوی''' وەک تێکۆشەرێکی دێرین، لە سەرجەم شۆڕشەکانی بارزاندا بەشدار بووە و ڕۆڵێکی بەرچاو و باڵای گێڕوە لە تەنیشت جەنابی مەلا موستەفا بارزانی و شۆڕشگێرانی کوردستان لە پێناو بەرگریکردن لە خاک و نیشتماندا. کۆچی دوایی ناوبراو لە ساڵی ١٩٩١ کۆچی دوایی کرد و یادگارێکی پاک، ناوبانگێکی بەرز و مێژوویەکی سەربەرزی لە دوای خۆی بەجێهێشت. بنەماڵە و نەوەکان '''حبیب بێداوی خاوەنی چوار کوڕە، کە بریتیین لە:''' '''1. جدیح حبیب بێداوی''' '''2. سیسۆ حبیب بێداوی''' '''3. محراب حبیب بێداوی''' '''4. عبدولرزاق حبیب بێداوی''' لە ئێستادا بنەماڵەکەی فراوان بووە و زیاتر لە ٢٠٠ نەوە لە ڕەچەڵەکی ئەم پیاوە مەزنە بوونیان هەیە و درێژەپێدەری ڕێباز و ناوی پاکین. شوێنگرەوە: حبیب سیسۆ حبیب بێداوی بۆ زیندووڕاگرتنی یاد و ناوی باپیری، یەکێک لە نەوەکانی بە ناوی باپیری کراوە؛ ئەویش حبیب سیسۆ حبیب بێداویـیە. تەمەن و نیشتەجێبوون''':''' لە ئێستادا تەمەنی ٢٤ ساڵە و لە ئیدارەی سەربەخۆی سۆران (سەر بە پارێزگای هەولێر) دەژیت.   خوێندن و زانست''':''' گەنجێکی لێهاتوو و هۆشیارە؛ خوێندنی تەواو کردووە و خاوەنی بڕوانامەی دیپلۆمە لە بەشی کۆمپیوتەر، پرۆگرامینگ و ئای‌تی '''(IT)'''.   پێشمەرگایەتی و خزمەت''':''' سەرەڕای شارەزایی لە بواری زانستی سەردەمدا، وەک شوێنگرەوە و درێژەپێدەری ڕێبازی باپیری، پەیوەندی بە ڕیزەکانی خەباتەوە کردووە و لە ئێستادا پێشمەرگەی سەرۆک بارزانییە، و بە دڵسۆزییەوە خەریکی خزمەتکردنە بە بارزان، گەل و خاکی پیرۆزی کوردستان. 5djjz23utfjyuez2oo3krrec3abo0fk 0 305817 1698334 2026-10-31T18:04:21Z Shaween 18477 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1376223080|Aage Bohr]]» 1698334 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زانا|image=Aage Bohr.jpg}}'''ئاگە نێلز بۆر''' ({{IPA|da|ˈɔːwə ˈne̝ls ˈpoɐ̯ˀ|lang|Da-Aage Niels Bohr.ogg}}; ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ – ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩) [[فیزیکی ناوکی|فیزیازانێکی ئەتۆمی]] دانیمارکی بووە کە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] لە ساڵی ١٩٧٥ لەگەڵ بن ڕۆی مۆتلسۆن و جەیمس ڕەین واتەری هاوبەش کردووە "بۆ دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جووڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی گەردیلەی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/ |ڕێکەوتی سەردان=12 May 2015}}</ref> باوکی ناوی [[نیلس بۆر|نیڵز بۆر]] بوو . بۆر و مۆتێلسۆن لە چەمکی ڕاینواتەرەوە کە مۆدێلێکی دڵۆپی شلەی شێوە ناڕێک بوو لە ناوکەوە دەست پێکرد، بۆر و مۆتێلسۆن تیۆرێکی وردیان پەرەپێدا کە لە نزیکەوە لەگەڵ تاقیکردنەوەکاندا هاوڕا بوو. بەو پێیەی باوکی نیڵز بۆر لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی بەدەستهێنابوو، ئەو و باوکی یەکێکن لەو چەند جووتە باوک و کوڕانەی کە هەردووکیان خەڵاتی نۆبڵیان بەدەستهێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151222114538/https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 December 2015 |ڕێکەوتی سەردان=22 February 2020}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/facts/facts-on-the-nobel-prize-in-physics |ڕێکەوتی سەردان=22 February 2020}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == بۆر لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لەدایکبووە، چوارەم کوڕە لە شەش کوڕی فیزیازان [[نیلس بۆر|نیڵس بۆر]] و هاوسەرەکەی مارگریت بۆر (لەدایکبووی نۆرلوند).<ref name="Biographical">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-bio.html |ڕێکەوتی سەردان=12 May 2015}}</ref> برا گەورەکەی بە ناوی کریستیان لە ساڵی ١٩٣٤ لە ڕووداوێکی بەلەمدا کۆچی دوایی کرد{{Sfn|Stuewer|1985}} و بچووکەکەی بە ناوی هاراڵد بە توندی کەمئەندام بوو و لە تەمەنی چوار ساڵیدا لە ماڵەکەی لە کۆپنهاگن دوور خرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=11 April 2022 |ناونیشان=https://ugeavisen.dk/ugeavisenvejle/artikel/udstilling-om-brejnings-historie-hitter-i-vejle |ڕێکەوتی سەردان=14 July 2022 |وێبگە=ugeavisen.dk |زمان=da}}</ref>{{Sfn|Pais|1991}} لەوانی تر هانس بوو بە پزیشک؛ ئێریک، ئەندازیاری کیمیایی؛ و ئێرنست، پارێزەر و وەرزشکاری ئۆڵۆمپی کە لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ساڵی ١٩٤٨]] لە لەندەن یاری هۆکی مەیدانی بۆ دانیمارک کردووە.<ref name="nobelprize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1922/bohr-bio.html |ڕێکەوتی سەردان=10 November 2011}}</ref> خێزانەکە لە پەیمانگای فیزیای تیۆری لە [[زانکۆی کۆپنھاگن|زانکۆی کۆپنهاگن]] دەژیا کە ئێستا بە پەیمانگای نیڵز بۆر ناسراوە، لەوێ گەورە بووە و لە دەوری فیزیازانەکان گەورە بووە کە لەگەڵ باوکیدا کاریان کردووە، وەک هانس کرامێرز ، ئۆسکار کلاین ، یۆشیۆ نیشینا ، [[وۆڵفگانگ پاولی]] و [[ڤێرنەر ھایزنبێرگ|وێرنەر هایزنبێرگ]].<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٣٢ خێزانەکە ڕوویان لە کارلسبێرگ ئارێسبۆلیگ کرد، کۆشکێک کە لەلایەن کارل جاکۆبسن، میراتگری بیرەخانەکانی کارلسبێرگەوە بەخشرا، بۆ ئەوەی وەک شوێنی نیشتەجێبوونی فەخری لەلایەن ئەو دانیمارکییەوە بەکاربهێنرێت کە دیارترین بەشداری لە زانست، ئەدەب، یان هونەردا کردووە.{{Sfn|Pais|1991}} بۆر لە گەیشتن بە لەندەن، پەیوەندی بە باوکیەوە کردەوە، کە هەفتەیەک پێشتر بە فڕۆکە گەیشتبووە بەریتانیا.{{Sfn|Jones|1985}} بە فەرمی بووە توێژەرێکی بچووک لە بەشی توێژینەوەی زانستی و پیشەسازی, بەڵام لە ڕاستیدا وەک یاریدەدەری کەسی و سکرتێری باوکی کاری کردووە. ئەو دووانە کاریان لەسەر پڕۆژەی [[چەکی ناوکی|بۆمبی ئەتۆمی]] بەریتانی Tube Alloys کردووە. لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٤٣ یەکەم سەردانیان لە ژمارەیەک سەردان بۆ ئەمریکا ئەنجامدا، کە باوکی ڕاوێژکاری پڕۆژەی مانهاتن بوو.{{Sfn|Gowing|1964}} بەهۆی ناوبانگ و ناوبانگی باوکیەوە ناوی درۆیان لێنرا؛ بۆر بوو بە جەیمس بەیکەر و باوکی بوو بە نیکۆڵاس بەیکەر.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} لە ساڵی ١٩٤٥ بەڕێوەبەری تاقیگەی لۆس ئەلامۆس، [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەر]]، داوای لێکردن پێداچوونەوە بە دیزاینی دەستپێکەری نیوتڕۆنی گۆڕاودا بکەن. ڕاپۆرتیان دا کە کار دەکات. ئەوەی کە گەیشتوونەتە ئەم ئەنجامە، نیگەرانییەکانی [[ئێنریکۆ فێرمی]] سەبارەت بە توانای بەردەوامبوونی دیزاینەکە وەستاند.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} دەستپێشخەرەکان بێ کەموکوڕییان ئەنجامدا لەو بۆمبانەی کە لە [[بۆمبارانکردنیی ناوکی ھیرۆشیما و ناگاساکی|تەقینەوە ئەتۆمییەکانی هێرۆشیما و ناگازاکی]] لە مانگی ئابی ١٩٤٥دا{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} بۆر لە هۆڵی وەرزشی سۆرتدام لە کۆپنهاگن چووە قۆناغی ئامادەیی. لە ساڵی ١٩٤٠ و دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی دانیمارک لەلایەن ئەڵمانیاوە لە مانگی نیساندا، چووە زانکۆی کۆپنهاگن و لەوێ فیزیای خوێندووە. یارمەتی باوکی دەدا، یارمەتی داڕشتنی نامە و بابەتەکانی پەیوەست بە [[ناسیاریناسی|زانستناسی]] و فیزیا دەدا.<ref name="Biographical" /> لە ئەیلوولی ١٩٤٣دا هەواڵ گەیشتە بنەماڵەکەی کە نازییەکان بە جوولەکە دەزانن، چونکە داپیرەی بۆر، ئیلین ئادلێر بۆر، جولەکە بووە، هەر بۆیەش مەترسی دەستگیرکردنیان لەسەرە. بەرخۆدانی دانیمارک یارمەتی ئەو خێزانەی دا کە لە ڕێگای دەریاوە بەرەو سوید هەڵبێن.{{Sfn|Rhodes|1986}} بۆر لە ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٤٣ گەیشتە ئەوێ، پاشان بە فڕۆکەیەکی مێشوولەی دی هاڤیلاند کە لەلایەن کۆمپانیای هێڵی ئاسمانی دەرەوەی بەریتانیا بەڕێوەدەبرا، بەرەو بەریتانیا ڕۆیشت. مێشوولەکان فڕۆکەی بۆمبڕێژکەری خێرای بێ چەک بوون کە گۆڕدرابوون بۆ هەڵگرتنی باری بچووک و بەنرخ یان سەرنشینی گرنگ. بە فڕین بە خێرایی زۆر و بەرزییەکی بەرز، دەیانتوانی نەرویجی داگیرکراوی ئەڵمانیا ببڕن، و لەگەڵ ئەوەشدا خۆیان لە شەڕکەرانی ئەڵمانی بەدوور بگرن. بۆر کە پەرەشوت و عەزی فڕین و دەمامکی ئۆکسجینی پێبوو، گەشتەکەی سێ کاتژمێری بە پاڵکەوتووی لەسەر دۆشەکێک لە شوێنی بۆمبەکانی فڕۆکەکە بەسەر برد.{{Sfn|Jones|1985}} == پیشە == لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ کۆتایی هاتنی جەنگ، بۆر گەڕایەوە دانیمارک، لەوێ دەستی بە خوێندنی زانکۆ کردەوە، لە ساڵی ١٩٤٦ بە بڕوانامەی ماستەر دەرچوو، بە تێزێک کە پەیوەندی بە هەندێک لایەنی کێشەکانی وەستانی هێزی ئەتۆمیەوە هەبوو.<ref name="Biographical" /> لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٨، بۆر بوو بە ئەندامی پەیمانگای توێژینەوەی پێشکەوتوو لە [[پرینستۆن، نیو جێرزی|شاری پرینستۆن لە ویلایەتی نیوجرسی]].<ref name="Institute for Advanced Study">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130107093854/http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 January 2013 |ڕێکەوتی سەردان=13 May 2015}}</ref> لەکاتی سەردانیکردنی [[زانکۆی کۆڵۆمبیا|زانکۆی کۆڵۆمبیادا]] چاوی بە [[ئیسیدۆر ئیسحاق ڕابی]] کەوت کە سەرنجی بۆ دۆزینەوەکانی ئەم دواییەی پەیوەست بە پێکهاتەی زۆر وردی دیوتیریۆم لێکەوتەوە . ئەمەش بووە هۆی ئەوەی بۆر لە ژانویەی ئابی ١٩٥٠ ببێتە هاوڕێی سەردانکەر لە<ref name="Biographical" /> لە کۆتاییەکانی چلەکاندا زانرا کە تایبەتمەندییەکانی ناوکی ئەتۆمی ناتوانرێت بە مۆدێلی ئێستای ئەوکاتە وەک مۆدێلی دڵۆپی شلە کە لەلایەن نیڵز بۆرەوە پەرەی پێدراوە لەنێو ئەوانی تردا ڕوون بکرێتەوە. [[نموونەی چینی ناوکی|مۆدێلی توێکڵ]] کە لە ساڵی ١٩٤٩ لەلایەن [[ماریا گۆپەرت مایەر|ماریا گۆپەرت مایر]] و کەسانی دیکە پەرەی پێدرا، ڕێگەی دا هەندێک تایبەتمەندی زیادە ڕوون بکرێتەوە، بەتایبەتی ئەوانەی پێیان دەوترێت ژمارە سیحرییەکان . بەڵام تایبەتمەندیگەلێکیش هەبوون کە نەتوانرا ڕوون بکرێنەوە، لەوانە دابەشبوونی ناگۆیی بارگە لە هەندێک ناوکدا.<ref name="Nobel lecture">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Bohr |first=Aage |ڕێکەوت=11 December 1975 |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 October 2022 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> لە توێژینەوەیەکی ساڵی ١٩٥٠دا، جەیمس ڕەین واتەری زانکۆی کۆڵۆمبیا جۆرێکی لە مۆدێلی دڵۆپی ناوک پێشنیار کرد کە دەتوانێت دابەشبوونی بارگەی ناگۆیی ڕوون بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Rainwater |first=James |author-link=James Rainwater |date=August 1950 |title=Nuclear Energy Level Argument for a Spheroidal Nuclear Model |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=79 |issue=3 |pages=432–434 |bibcode=1950PhRv...79..432R |doi=10.1103/PhysRev.79.432}}</ref> مۆدێلی ئاوی باران گریمانە دەکات کە ناوکێکی وەک باڵۆنێک کە تۆپەکانی لە ناوەوەیدا هەیە کە ڕووکارەکەی دەشێوێنن لەگەڵ جووڵەیان. ئەو بیرۆکەکەی لەگەڵ بۆهر تاوتوێ کرد کە لەو کاتەدا سەردانی کۆڵۆمبیا دەکرد و بە شێوەیەکی سەربەخۆ هەمان بیرۆکەی بیرکردبووەوە و نزیکەی مانگێک دوای پێشکەشکردنی ڕێنواتەر، توێژینەوەیەکی پێشکەش کردبوو بۆ بڵاوکردنەوە کە باسی هەمان کێشەی دەکرد، بەڵام بە درێژایی هێڵێکی گشتیتر. بۆر گەردیلەیەکی سووڕاوە و شێوە ناڕێکی و فۆرمێکی گرژی ڕووکاری لە خەیاڵدا هێنایە ئاراوە.<ref name="New Scientist">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Lewin |first=Roger |last2=Sherwood |first2=Martin |last3=Walgate |first3=Robert |date=23 October 1975 |title=Nobel Prizes 1975: Medicine, Chemistry and Physics … and fifty years ago |journal=[[New Scientist]] |volume=68 |issue=972 |issn=0262-4079}}</ref> بۆر بیرۆکەکەی زیاتر پەرەپێدا، لە ساڵی ١٩٥١ توێژینەوەیەکی بڵاوکردەوە کە بە شێوەیەکی گشتگیر پەیوەندی نێوان لەرزینەکانی ڕووی ناوک و جووڵەی تاکە [[ناوکۆکە|ناوکەکانی]] خستەڕوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |date=January 1951 |title=On the Quantization of Angular Momenta in Heavy Nuclei |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=81 |issue=1 |pages=134–138 |bibcode=1951PhRv...81..134B |doi=10.1103/PhysRev.81.134}}</ref> لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ کۆپنهاگن لە ساڵی ١٩٥٠، بۆر دەستی کرد بە کارکردن لەگەڵ بن ڕۆی مۆتێلسۆن بۆ بەراوردکردنی کارە تیۆریەکان لەگەڵ داتا ئەزموونییەکان. لە سێ توێژینەوەدا، کە لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٣ بڵاوکرانەوە، بۆر و مۆتێلسۆن ڕێککەوتنێکی نزیکیان لە نێوان تیۆری و ئەزمووندا نیشان دا؛ بۆ نموونە، نیشاندانی ئەوەی کە ئاستی وزەی هەندێک گەردیلە دەتوانرێت بە سپێکتریمی خولانەوەی وەسف بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |year=1953 |title=Collective and Individual-Particle Aspects of Nuclear Structure |url=https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |url-status=live |journal=Matematisk-fysiske Meddelelser, Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab |volume=27 |issue=16 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=30 March 2018}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |date=January 1953 |title=Interpretation of Isomeric Transitions of Electric Quadrupole Type |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=89 |issue=1 |pages=316–317 |bibcode=1953PhRv...89..316B |doi=10.1103/PhysRev.89.316}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |date=May 1953 |title=Rotational States in Even-Even Nuclei |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=90 |issue=4 |pages=717–719 |bibcode=1953PhRv...90..717B |doi=10.1103/PhysRev.90.717.2}}</ref> بەم شێوەیە توانیان مۆدێلی توێکڵ لەگەڵ چەمکی ئاوی باران ئاشت بکەنەوە.<ref name="New Scientist" /> ئەم کارە هاندەری زۆر لێکۆڵینەوەی تیۆری و ئەزموونی نوێی بوو.<ref name="Nobel lecture" /> بۆر، مۆتێلسۆن و ڕێنواتەر بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] ساڵی ١٩٧٥یان پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جوڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی ناوکی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975" /> بەهۆی ئەوەی باوکی لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی پێبەخشرابوو، بۆر بوو بە یەکێک لەو چوار جووتە باوک و کوڕەی کە خەڵاتی نۆبڵی فیزیایان بەدەستهێنا. تەنها دوای ئەنجامدانی توێژینەوەی خاوەن خەڵاتی نۆبڵ، بۆر بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی کۆپنهاگن وەرگرت، لە ساڵی ١٩٥٤، تێزی خۆی لەسەر "دۆخی خولانەوەی ناوکی ئەتۆمی" نووسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=1954 |ناونیشان=http://clio.columbia.edu/catalog/1565671 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015 |oclc=04312983}}</ref> بۆر لە ساڵی ١٩٥٦ بوو بە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن و دوای مردنی باوکی لە ساڵی ١٩٦٢، شوێنی گرتەوە وەک بەڕێوەبەری پەیمانگای نیڵز بۆر، ئەو پۆستەی تا ساڵی ١٩٧٠ بەدەستی هێنا. لەوێ چالاک بوو تا ساڵی ١٩٩٢ خانەنشین بوو. هەروەها ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری پەیمانگای باکووری فیزیای تیۆری بووە لە سەرەتای دامەزراندنیەوە لە ساڵی ١٩٥٧، و لە ساڵی ١٩٧٥ تا ١٩٨١ بەڕێوەبەری ئەو دامەزراوەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=10 September 2009 |ناونیشان=http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150518103501/http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 May 2015 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> جگە لە خەڵاتی نۆبڵ، خەڵاتی دانی هاینمان بۆ فیزیای بیرکاری لە ساڵی ١٩٦٠، خەڵاتی ئەتۆم بۆ ئاشتی لە ساڵی ١٩٦٩، میدالیای HC Ørsted لە ساڵی ١٩٧٠، مەدالیای و خەڵاتی ڕزەرفۆرد لە ساڵی ١٩٧٢، مەدالیای جۆن پرایس وێزەریل لە ساڵی ١٩٧٤، و میدالیای ئۆلێ ڕۆمەر لە ساڵی ١٩٧٦<ref name="Institute for Advanced Study" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iop.org/about/awards/subject/rutherford/medallists/page_38596.html |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> بۆر و مۆتێلسۆن بەردەوام بوون لە کارکردن بەیەکەوە، مۆنۆگرافیای دوو بەرگیان ''بە ناوی پێکهاتەی ئەتۆمی'' بڵاوکردەوە. بەرگی یەکەم ''بە ناوی جووڵەی تاکە تەنۆلکە'' لە ساڵی ١٩٦٩ دەرکەوت؛ دووەمیان، ''شێواندنی ئەتۆمی،'' لە ساڵی 1975.<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٧٢ بۆهر بڕوانامەی فەخری پێبەخشرا, دکتۆر فیلۆس. honoris causa، لە پەیمانگای تەکنەلۆژیای نەرویجی ، کە دواتر بەشێک بوو لە زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیای نەرویجی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ntnu.edu/phd/honorary-doctors |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٠ەوە ئەندامی ئەکادیمیای زانست و نامە نەرویجی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070715102608/http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 July 2007 |ڕێکەوتی سەردان=27 December 2021 |زمان=no}}</ref> هەروەها بۆر ئەندامی هەڵبژێردراوی [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.amacad.org/person/aage-niels-bohr |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=American Academy of Arts & Sciences |زمان=en}}</ref>و کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Aage+Bohr&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=search.amphilsoc.org}}</ref> و ئەکادیمیای نیشتمانی زانستی ئەمریکا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/aage-bohr-uylx39/ |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=www.nasonline.org}}</ref> لە ساڵی ١٩٨١ بۆر بووە ئەندامی دامەزرێنەری ئەنجومەنی ڕۆشنبیری جیهانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.consejoculturalmundial.org/about-us/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629135114/https://www.consejoculturalmundial.org/about-us/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=29 June 2019 |ڕێکەوتی سەردان=8 November 2016}}</ref> == ژیان و مردنی کەسی == بۆر لە ئەمریکا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، لە ١١ی ئازاری ١٩٥٠ لەگەڵ ماریتا سۆفەر (٩ی ئایاری ١٩٢٢ - ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨) هاوسەرگیری کرد. سێ منداڵیان بووە: کوڕەکانی ڤیلهێلم (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠)، تۆماس و کچەکەی مارگریت. دوای مردنی سۆفەر لە ساڵی ١٩٧٨، بۆر لە ساڵی ١٩٨١ لەگەڵ بێنت شارف مێیەر (١٨ی نیسانی ١٩٢٦ - ٢٥ی ئایاری ٢٠١١) هاوسەرگیری کرد. ئاگە بۆر لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ لە شاری کۆپنهاگن کۆچی دوایی کردووە لە دوای خۆی هاوسەری دووەم و منداڵەکانی بەجێهێشتووە.<ref name="The Guardian" /> تۆماس بوو بە مامۆستای فیزیا لە زانکۆی تەکنیکی دانیمارک و لە بواری [[دینامیکی شلگاز|داینامیکی شلەدا]] کاردەکات.<ref name="TomasGoogle">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://scholar.google.com/citations?user=xjMktwcAAAAJ&hl=da |ڕێکەوتی سەردان=7 September 2026 |وێبگە=Google Scholar}}</ref> ڤیلهێلم، زانای بایۆکیمیا کە لە چاککردنەوەی DNA دەخوێنێت، زۆربەی ژیانی ژیانی لە پەیمانگای نیشتمانی پیربوون لە شاری بالتیمۆر بەسەر بردووە، دواتر بووەتە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن.<ref name="VilhelmCopenhagen">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://icmm.ku.dk/english/research-groups/bohr-group/ |ڕێکەوتی سەردان=7 September 2026 |وێبگە=University of Copenhagen}}</ref> میدالیای خەڵاتی نۆبڵی بۆر لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ٢٠١١ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا فرۆشرا. دواتر لە مانگی نیسانی ٢٠١٩ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا بە ٩٠ هەزار دۆلار فرۆشرا.<ref name="NB">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220922061541/https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 September 2022 |ڕێکەوتی سەردان=16 March 2023}}</ref> == تێبینی == {{سەرچاوەکان|30em}} == سەرچاوەکان == * {{Cite book|last=Gowing|first=Margaret|title=Britain and Atomic Energy, 1935–1945|publisher=Macmillan Publishing|year=1964|location=London|oclc=3195209|author-link=Margaret Gowing}} * {{Cite book|last=Hoddeson|first=Lillian|url=https://archive.org/details/criticalassembly0000unse|title=Critical Assembly: A Technical History of Los Alamos During the Oppenheimer Years, 1943–1945|last2=Henriksen|first2=Paul W.|last3=Meade|first3=Roger A.|last4=Westfall|first4=Catherine L.|publisher=Cambridge University Press|year=1993|isbn=0-521-44132-3|location=New York|oclc=26764320|author-link=Lillian Hoddeson|author-link4=Catherine Westfall|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Jones|first=R. V.|title=Niels Bohr: A Centenary Volume|publisher=Harvard University Press|year=1985|isbn=978-0-674-62415-3|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|location=Cambridge, Mass.|pages=278–287|chapter=Meetings in Wartime and After|author-link=R. V. Jones|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} * {{Cite book|last=Pais|first=Abraham|url=https://archive.org/details/nielsbohrstimesi00pais_0|title=Niels Bohr's Times, In Physics, Philosophy and Polity|publisher=Clarendon Press|year=1991|isbn=978-0-19-852049-8|location=Oxford|author-link=Abraham Pais}} * {{Cite book|last=Rhodes|first=Richard|url=https://archive.org/details/makingofatomicbo00rhod|title=The Making of the Atomic Bomb|publisher=Simon and Schuster|year=1986|isbn=978-0-671-44133-3|location=New York|author-link=Richard Rhodes|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Stuewer|first=Roger H.|title=Niels Bohr: A Centenary Volume|publisher=Harvard University Press|year=1985|isbn=978-0-674-62415-3|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|location=Cambridge, Mass.|pages=197–220|chapter=Niels Bohr and Nuclear Physics|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Nobelprize}} لەوانەش وتارەکەی نۆبڵ، ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥: "جووڵەی خولانەوەی لە ناوکەکاندا". * [https://web.archive.org/web/20140911200150/http://www.aip.org/history/ohilist/4514_1.html نووسراوی چاوپێکەوتنی مێژووی زارەکی لەگەڵ ئاگە بۆر ٢٣ و ٣٠ی ژانویەی ١٩٦٣، پەیمانگای فیزیای ئەمریکی، کتێبخانە و ئەرشیفی نیڵز بۆر] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{1975 Nobel Prize winners}}{{Founding members of the World Cultural Council}}{{Manhattan Project}}{{تووڵی دەروازە|Biography|Denmark|History of science|Nuclear technology|Physics}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:نیلس بۆر]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] g8kk60xhwxyeqw84vtolclbjjiavcjt 1698335 1698334 2026-10-31T18:07:28Z Shaween 18477 1698335 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئاگە نێلز بۆر''' ({{IPA|da|ˈɔːwə ˈne̝ls ˈpoɐ̯ˀ|lang|Da-Aage Niels Bohr.ogg}}; ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ – ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩) [[فیزیکی ناوکی|فیزیازانێکی ئەتۆمی]] دانیمارکی بووە کە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] لە ساڵی ١٩٧٥ لەگەڵ بن ڕۆی مۆتلسۆن و جەیمس ڕەین واتەری هاوبەش کردووە "بۆ دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جووڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی گەردیلەی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/ |ڕێکەوتی سەردان=12 May 2015}}</ref> باوکی ناوی [[نیلس بۆر|نیڵز بۆر]] بوو . بۆر و مۆتێلسۆن لە چەمکی ڕاینواتەرەوە کە مۆدێلێکی دڵۆپی شلەی شێوە ناڕێک بوو لە ناوکەوە دەست پێکرد، بۆر و مۆتێلسۆن تیۆرێکی وردیان پەرەپێدا کە لە نزیکەوە لەگەڵ تاقیکردنەوەکاندا هاوڕا بوو. بەو پێیەی باوکی نیڵز بۆر لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی بەدەستهێنابوو، ئەو و باوکی یەکێکن لەو چەند جووتە باوک و کوڕانەی کە هەردووکیان خەڵاتی نۆبڵیان بەدەستهێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151222114538/https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 December 2015 |ڕێکەوتی سەردان=22 February 2020}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/facts/facts-on-the-nobel-prize-in-physics |ڕێکەوتی سەردان=22 February 2020}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == بۆر لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لەدایکبووە، چوارەم کوڕە لە شەش کوڕی فیزیازان [[نیلس بۆر|نیڵس بۆر]] و هاوسەرەکەی مارگریت بۆر (لەدایکبووی نۆرلوند).<ref name="Biographical">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-bio.html |ڕێکەوتی سەردان=12 May 2015}}</ref> برا گەورەکەی بە ناوی کریستیان لە ساڵی ١٩٣٤ لە ڕووداوێکی بەلەمدا کۆچی دوایی کرد{{Sfn|Stuewer|1985}} و بچووکەکەی بە ناوی هاراڵد بە توندی کەمئەندام بوو و لە تەمەنی چوار ساڵیدا لە ماڵەکەی لە کۆپنهاگن دوور خرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=11 April 2022 |ناونیشان=https://ugeavisen.dk/ugeavisenvejle/artikel/udstilling-om-brejnings-historie-hitter-i-vejle |ڕێکەوتی سەردان=14 July 2022 |وێبگە=ugeavisen.dk |زمان=da}}</ref>{{Sfn|Pais|1991}} لەوانی تر هانس بوو بە پزیشک؛ ئێریک، ئەندازیاری کیمیایی؛ و ئێرنست، پارێزەر و وەرزشکاری ئۆڵۆمپی کە لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ساڵی ١٩٤٨]] لە لەندەن یاری هۆکی مەیدانی بۆ دانیمارک کردووە.<ref name="nobelprize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1922/bohr-bio.html |ڕێکەوتی سەردان=10 November 2011}}</ref> خێزانەکە لە پەیمانگای فیزیای تیۆری لە [[زانکۆی کۆپنھاگن|زانکۆی کۆپنهاگن]] دەژیا کە ئێستا بە پەیمانگای نیڵز بۆر ناسراوە، لەوێ گەورە بووە و لە دەوری فیزیازانەکان گەورە بووە کە لەگەڵ باوکیدا کاریان کردووە، وەک هانس کرامێرز ، ئۆسکار کلاین ، یۆشیۆ نیشینا ، [[وۆڵفگانگ پاولی]] و [[ڤێرنەر ھایزنبێرگ|وێرنەر هایزنبێرگ]].<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٣٢ خێزانەکە ڕوویان لە کارلسبێرگ ئارێسبۆلیگ کرد، کۆشکێک کە لەلایەن کارل جاکۆبسن، میراتگری بیرەخانەکانی کارلسبێرگەوە بەخشرا، بۆ ئەوەی وەک شوێنی نیشتەجێبوونی فەخری لەلایەن ئەو دانیمارکییەوە بەکاربهێنرێت کە دیارترین بەشداری لە زانست، ئەدەب، یان هونەردا کردووە.{{Sfn|Pais|1991}} بۆر لە گەیشتن بە لەندەن، پەیوەندی بە باوکیەوە کردەوە، کە هەفتەیەک پێشتر بە فڕۆکە گەیشتبووە بەریتانیا.{{Sfn|Jones|1985}} بە فەرمی بووە توێژەرێکی بچووک لە بەشی توێژینەوەی زانستی و پیشەسازی, بەڵام لە ڕاستیدا وەک یاریدەدەری کەسی و سکرتێری باوکی کاری کردووە. ئەو دووانە کاریان لەسەر پڕۆژەی [[چەکی ناوکی|بۆمبی ئەتۆمی]] بەریتانی Tube Alloys کردووە. لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٤٣ یەکەم سەردانیان لە ژمارەیەک سەردان بۆ ئەمریکا ئەنجامدا، کە باوکی ڕاوێژکاری پڕۆژەی مانهاتن بوو.{{Sfn|Gowing|1964}} بەهۆی ناوبانگ و ناوبانگی باوکیەوە ناوی درۆیان لێنرا؛ بۆر بوو بە جەیمس بەیکەر و باوکی بوو بە نیکۆڵاس بەیکەر.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} لە ساڵی ١٩٤٥ بەڕێوەبەری تاقیگەی لۆس ئەلامۆس، [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەر]]، داوای لێکردن پێداچوونەوە بە دیزاینی دەستپێکەری نیوتڕۆنی گۆڕاودا بکەن. ڕاپۆرتیان دا کە کار دەکات. ئەوەی کە گەیشتوونەتە ئەم ئەنجامە، نیگەرانییەکانی [[ئێنریکۆ فێرمی]] سەبارەت بە توانای بەردەوامبوونی دیزاینەکە وەستاند.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} دەستپێشخەرەکان بێ کەموکوڕییان ئەنجامدا لەو بۆمبانەی کە لە [[بۆمبارانکردنیی ناوکی ھیرۆشیما و ناگاساکی|تەقینەوە ئەتۆمییەکانی هێرۆشیما و ناگازاکی]] لە مانگی ئابی ١٩٤٥دا{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} بۆر لە هۆڵی وەرزشی سۆرتدام لە کۆپنهاگن چووە قۆناغی ئامادەیی. لە ساڵی ١٩٤٠ و دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی دانیمارک لەلایەن ئەڵمانیاوە لە مانگی نیساندا، چووە زانکۆی کۆپنهاگن و لەوێ فیزیای خوێندووە. یارمەتی باوکی دەدا، یارمەتی داڕشتنی نامە و بابەتەکانی پەیوەست بە [[ناسیاریناسی|زانستناسی]] و فیزیا دەدا.<ref name="Biographical" /> لە ئەیلوولی ١٩٤٣دا هەواڵ گەیشتە بنەماڵەکەی کە نازییەکان بە جوولەکە دەزانن، چونکە داپیرەی بۆر، ئیلین ئادلێر بۆر، جولەکە بووە، هەر بۆیەش مەترسی دەستگیرکردنیان لەسەرە. بەرخۆدانی دانیمارک یارمەتی ئەو خێزانەی دا کە لە ڕێگای دەریاوە بەرەو سوید هەڵبێن.{{Sfn|Rhodes|1986}} بۆر لە ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٤٣ گەیشتە ئەوێ، پاشان بە فڕۆکەیەکی مێشوولەی دی هاڤیلاند کە لەلایەن کۆمپانیای هێڵی ئاسمانی دەرەوەی بەریتانیا بەڕێوەدەبرا، بەرەو بەریتانیا ڕۆیشت. مێشوولەکان فڕۆکەی بۆمبڕێژکەری خێرای بێ چەک بوون کە گۆڕدرابوون بۆ هەڵگرتنی باری بچووک و بەنرخ یان سەرنشینی گرنگ. بە فڕین بە خێرایی زۆر و بەرزییەکی بەرز، دەیانتوانی نەرویجی داگیرکراوی ئەڵمانیا ببڕن، و لەگەڵ ئەوەشدا خۆیان لە شەڕکەرانی ئەڵمانی بەدوور بگرن. بۆر کە پەرەشوت و عەزی فڕین و دەمامکی ئۆکسجینی پێبوو، گەشتەکەی سێ کاتژمێری بە پاڵکەوتووی لەسەر دۆشەکێک لە شوێنی بۆمبەکانی فڕۆکەکە بەسەر برد.{{Sfn|Jones|1985}} == پیشە == لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ کۆتایی هاتنی جەنگ، بۆر گەڕایەوە دانیمارک، لەوێ دەستی بە خوێندنی زانکۆ کردەوە، لە ساڵی ١٩٤٦ بە بڕوانامەی ماستەر دەرچوو، بە تێزێک کە پەیوەندی بە هەندێک لایەنی کێشەکانی وەستانی هێزی ئەتۆمیەوە هەبوو.<ref name="Biographical" /> لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٨، بۆر بوو بە ئەندامی پەیمانگای توێژینەوەی پێشکەوتوو لە [[پرینستۆن، نیو جێرزی|شاری پرینستۆن لە ویلایەتی نیوجرسی]].<ref name="Institute for Advanced Study">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130107093854/http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 January 2013 |ڕێکەوتی سەردان=13 May 2015}}</ref> لەکاتی سەردانیکردنی [[زانکۆی کۆڵۆمبیا|زانکۆی کۆڵۆمبیادا]] چاوی بە [[ئیسیدۆر ئیسحاق ڕابی]] کەوت کە سەرنجی بۆ دۆزینەوەکانی ئەم دواییەی پەیوەست بە پێکهاتەی زۆر وردی دیوتیریۆم لێکەوتەوە . ئەمەش بووە هۆی ئەوەی بۆر لە ژانویەی ئابی ١٩٥٠ ببێتە هاوڕێی سەردانکەر لە<ref name="Biographical" /> لە کۆتاییەکانی چلەکاندا زانرا کە تایبەتمەندییەکانی ناوکی ئەتۆمی ناتوانرێت بە مۆدێلی ئێستای ئەوکاتە وەک مۆدێلی دڵۆپی شلە کە لەلایەن نیڵز بۆرەوە پەرەی پێدراوە لەنێو ئەوانی تردا ڕوون بکرێتەوە. [[نموونەی چینی ناوکی|مۆدێلی توێکڵ]] کە لە ساڵی ١٩٤٩ لەلایەن [[ماریا گۆپەرت مایەر|ماریا گۆپەرت مایر]] و کەسانی دیکە پەرەی پێدرا، ڕێگەی دا هەندێک تایبەتمەندی زیادە ڕوون بکرێتەوە، بەتایبەتی ئەوانەی پێیان دەوترێت ژمارە سیحرییەکان . بەڵام تایبەتمەندیگەلێکیش هەبوون کە نەتوانرا ڕوون بکرێنەوە، لەوانە دابەشبوونی ناگۆیی بارگە لە هەندێک ناوکدا.<ref name="Nobel lecture">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Bohr |first=Aage |ڕێکەوت=11 December 1975 |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 October 2022 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> لە توێژینەوەیەکی ساڵی ١٩٥٠دا، جەیمس ڕەین واتەری زانکۆی کۆڵۆمبیا جۆرێکی لە مۆدێلی دڵۆپی ناوک پێشنیار کرد کە دەتوانێت دابەشبوونی بارگەی ناگۆیی ڕوون بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Rainwater |first=James |author-link=James Rainwater |date=August 1950 |title=Nuclear Energy Level Argument for a Spheroidal Nuclear Model |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=79 |issue=3 |pages=432–434 |bibcode=1950PhRv...79..432R |doi=10.1103/PhysRev.79.432}}</ref> مۆدێلی ئاوی باران گریمانە دەکات کە ناوکێکی وەک باڵۆنێک کە تۆپەکانی لە ناوەوەیدا هەیە کە ڕووکارەکەی دەشێوێنن لەگەڵ جووڵەیان. ئەو بیرۆکەکەی لەگەڵ بۆهر تاوتوێ کرد کە لەو کاتەدا سەردانی کۆڵۆمبیا دەکرد و بە شێوەیەکی سەربەخۆ هەمان بیرۆکەی بیرکردبووەوە و نزیکەی مانگێک دوای پێشکەشکردنی ڕێنواتەر، توێژینەوەیەکی پێشکەش کردبوو بۆ بڵاوکردنەوە کە باسی هەمان کێشەی دەکرد، بەڵام بە درێژایی هێڵێکی گشتیتر. بۆر گەردیلەیەکی سووڕاوە و شێوە ناڕێکی و فۆرمێکی گرژی ڕووکاری لە خەیاڵدا هێنایە ئاراوە.<ref name="New Scientist">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Lewin |first=Roger |last2=Sherwood |first2=Martin |last3=Walgate |first3=Robert |date=23 October 1975 |title=Nobel Prizes 1975: Medicine, Chemistry and Physics … and fifty years ago |journal=[[New Scientist]] |volume=68 |issue=972 |issn=0262-4079}}</ref> بۆر بیرۆکەکەی زیاتر پەرەپێدا، لە ساڵی ١٩٥١ توێژینەوەیەکی بڵاوکردەوە کە بە شێوەیەکی گشتگیر پەیوەندی نێوان لەرزینەکانی ڕووی ناوک و جووڵەی تاکە [[ناوکۆکە|ناوکەکانی]] خستەڕوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |date=January 1951 |title=On the Quantization of Angular Momenta in Heavy Nuclei |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=81 |issue=1 |pages=134–138 |bibcode=1951PhRv...81..134B |doi=10.1103/PhysRev.81.134}}</ref> لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ کۆپنهاگن لە ساڵی ١٩٥٠، بۆر دەستی کرد بە کارکردن لەگەڵ بن ڕۆی مۆتێلسۆن بۆ بەراوردکردنی کارە تیۆریەکان لەگەڵ داتا ئەزموونییەکان. لە سێ توێژینەوەدا، کە لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٣ بڵاوکرانەوە، بۆر و مۆتێلسۆن ڕێککەوتنێکی نزیکیان لە نێوان تیۆری و ئەزمووندا نیشان دا؛ بۆ نموونە، نیشاندانی ئەوەی کە ئاستی وزەی هەندێک گەردیلە دەتوانرێت بە سپێکتریمی خولانەوەی وەسف بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |year=1953 |title=Collective and Individual-Particle Aspects of Nuclear Structure |url=https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |url-status=live |journal=Matematisk-fysiske Meddelelser, Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab |volume=27 |issue=16 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=30 March 2018}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |date=January 1953 |title=Interpretation of Isomeric Transitions of Electric Quadrupole Type |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=89 |issue=1 |pages=316–317 |bibcode=1953PhRv...89..316B |doi=10.1103/PhysRev.89.316}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |date=May 1953 |title=Rotational States in Even-Even Nuclei |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=90 |issue=4 |pages=717–719 |bibcode=1953PhRv...90..717B |doi=10.1103/PhysRev.90.717.2}}</ref> بەم شێوەیە توانیان مۆدێلی توێکڵ لەگەڵ چەمکی ئاوی باران ئاشت بکەنەوە.<ref name="New Scientist" /> ئەم کارە هاندەری زۆر لێکۆڵینەوەی تیۆری و ئەزموونی نوێی بوو.<ref name="Nobel lecture" /> بۆر، مۆتێلسۆن و ڕێنواتەر بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] ساڵی ١٩٧٥یان پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جوڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی ناوکی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975" /> بەهۆی ئەوەی باوکی لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی پێبەخشرابوو، بۆر بوو بە یەکێک لەو چوار جووتە باوک و کوڕەی کە خەڵاتی نۆبڵی فیزیایان بەدەستهێنا. تەنها دوای ئەنجامدانی توێژینەوەی خاوەن خەڵاتی نۆبڵ، بۆر بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی کۆپنهاگن وەرگرت، لە ساڵی ١٩٥٤، تێزی خۆی لەسەر "دۆخی خولانەوەی ناوکی ئەتۆمی" نووسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=1954 |ناونیشان=http://clio.columbia.edu/catalog/1565671 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015 |oclc=04312983}}</ref> بۆر لە ساڵی ١٩٥٦ بوو بە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن و دوای مردنی باوکی لە ساڵی ١٩٦٢، شوێنی گرتەوە وەک بەڕێوەبەری پەیمانگای نیڵز بۆر، ئەو پۆستەی تا ساڵی ١٩٧٠ بەدەستی هێنا. لەوێ چالاک بوو تا ساڵی ١٩٩٢ خانەنشین بوو. هەروەها ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری پەیمانگای باکووری فیزیای تیۆری بووە لە سەرەتای دامەزراندنیەوە لە ساڵی ١٩٥٧، و لە ساڵی ١٩٧٥ تا ١٩٨١ بەڕێوەبەری ئەو دامەزراوەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=10 September 2009 |ناونیشان=http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150518103501/http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 May 2015 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> جگە لە خەڵاتی نۆبڵ، خەڵاتی دانی هاینمان بۆ فیزیای بیرکاری لە ساڵی ١٩٦٠، خەڵاتی ئەتۆم بۆ ئاشتی لە ساڵی ١٩٦٩، میدالیای HC Ørsted لە ساڵی ١٩٧٠، مەدالیای و خەڵاتی ڕزەرفۆرد لە ساڵی ١٩٧٢، مەدالیای جۆن پرایس وێزەریل لە ساڵی ١٩٧٤، و میدالیای ئۆلێ ڕۆمەر لە ساڵی ١٩٧٦<ref name="Institute for Advanced Study" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iop.org/about/awards/subject/rutherford/medallists/page_38596.html |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> بۆر و مۆتێلسۆن بەردەوام بوون لە کارکردن بەیەکەوە، مۆنۆگرافیای دوو بەرگیان ''بە ناوی پێکهاتەی ئەتۆمی'' بڵاوکردەوە. بەرگی یەکەم ''بە ناوی جووڵەی تاکە تەنۆلکە'' لە ساڵی ١٩٦٩ دەرکەوت؛ دووەمیان، ''شێواندنی ئەتۆمی،'' لە ساڵی 1975.<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٧٢ بۆهر بڕوانامەی فەخری پێبەخشرا, دکتۆر فیلۆس. honoris causa، لە پەیمانگای تەکنەلۆژیای نەرویجی ، کە دواتر بەشێک بوو لە زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیای نەرویجی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ntnu.edu/phd/honorary-doctors |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٠ەوە ئەندامی ئەکادیمیای زانست و نامە نەرویجی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070715102608/http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 July 2007 |ڕێکەوتی سەردان=27 December 2021 |زمان=no}}</ref> هەروەها بۆر ئەندامی هەڵبژێردراوی [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.amacad.org/person/aage-niels-bohr |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=American Academy of Arts & Sciences |زمان=en}}</ref>و کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Aage+Bohr&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=search.amphilsoc.org}}</ref> و ئەکادیمیای نیشتمانی زانستی ئەمریکا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/aage-bohr-uylx39/ |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=www.nasonline.org}}</ref> لە ساڵی ١٩٨١ بۆر بووە ئەندامی دامەزرێنەری ئەنجومەنی ڕۆشنبیری جیهانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.consejoculturalmundial.org/about-us/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629135114/https://www.consejoculturalmundial.org/about-us/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=29 June 2019 |ڕێکەوتی سەردان=8 November 2016}}</ref> == ژیان و مردنی کەسی == بۆر لە ئەمریکا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، لە ١١ی ئازاری ١٩٥٠ لەگەڵ ماریتا سۆفەر (٩ی ئایاری ١٩٢٢ - ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨) هاوسەرگیری کرد. سێ منداڵیان بووە: کوڕەکانی ڤیلهێلم (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠)، تۆماس و کچەکەی مارگریت. دوای مردنی سۆفەر لە ساڵی ١٩٧٨، بۆر لە ساڵی ١٩٨١ لەگەڵ بێنت شارف مێیەر (١٨ی نیسانی ١٩٢٦ - ٢٥ی ئایاری ٢٠١١) هاوسەرگیری کرد. ئاگە بۆر لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ لە شاری کۆپنهاگن کۆچی دوایی کردووە لە دوای خۆی هاوسەری دووەم و منداڵەکانی بەجێهێشتووە.<ref name="The Guardian" /> تۆماس بوو بە مامۆستای فیزیا لە زانکۆی تەکنیکی دانیمارک و لە بواری [[دینامیکی شلگاز|داینامیکی شلەدا]] کاردەکات.<ref name="TomasGoogle">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://scholar.google.com/citations?user=xjMktwcAAAAJ&hl=da |ڕێکەوتی سەردان=7 September 2026 |وێبگە=Google Scholar}}</ref> ڤیلهێلم، زانای بایۆکیمیا کە لە چاککردنەوەی DNA دەخوێنێت، زۆربەی ژیانی ژیانی لە پەیمانگای نیشتمانی پیربوون لە شاری بالتیمۆر بەسەر بردووە، دواتر بووەتە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن.<ref name="VilhelmCopenhagen">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://icmm.ku.dk/english/research-groups/bohr-group/ |ڕێکەوتی سەردان=7 September 2026 |وێبگە=University of Copenhagen}}</ref> میدالیای خەڵاتی نۆبڵی بۆر لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ٢٠١١ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا فرۆشرا. دواتر لە مانگی نیسانی ٢٠١٩ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا بە ٩٠ هەزار دۆلار فرۆشرا.<ref name="NB">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220922061541/https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 September 2022 |ڕێکەوتی سەردان=16 March 2023}}</ref> == تێبینی == {{سەرچاوەکان|30em}} == سەرچاوەکان == * {{Cite book|last=Gowing|first=Margaret|title=Britain and Atomic Energy, 1935–1945|publisher=Macmillan Publishing|year=1964|location=London|oclc=3195209|author-link=Margaret Gowing}} * {{Cite book|last=Hoddeson|first=Lillian|url=https://archive.org/details/criticalassembly0000unse|title=Critical Assembly: A Technical History of Los Alamos During the Oppenheimer Years, 1943–1945|last2=Henriksen|first2=Paul W.|last3=Meade|first3=Roger A.|last4=Westfall|first4=Catherine L.|publisher=Cambridge University Press|year=1993|isbn=0-521-44132-3|location=New York|oclc=26764320|author-link=Lillian Hoddeson|author-link4=Catherine Westfall|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Jones|first=R. V.|title=Niels Bohr: A Centenary Volume|publisher=Harvard University Press|year=1985|isbn=978-0-674-62415-3|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|location=Cambridge, Mass.|pages=278–287|chapter=Meetings in Wartime and After|author-link=R. V. Jones|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} * {{Cite book|last=Pais|first=Abraham|url=https://archive.org/details/nielsbohrstimesi00pais_0|title=Niels Bohr's Times, In Physics, Philosophy and Polity|publisher=Clarendon Press|year=1991|isbn=978-0-19-852049-8|location=Oxford|author-link=Abraham Pais}} * {{Cite book|last=Rhodes|first=Richard|url=https://archive.org/details/makingofatomicbo00rhod|title=The Making of the Atomic Bomb|publisher=Simon and Schuster|year=1986|isbn=978-0-671-44133-3|location=New York|author-link=Richard Rhodes|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Stuewer|first=Roger H.|title=Niels Bohr: A Centenary Volume|publisher=Harvard University Press|year=1985|isbn=978-0-674-62415-3|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|location=Cambridge, Mass.|pages=197–220|chapter=Niels Bohr and Nuclear Physics|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Nobelprize}} لەوانەش وتارەکەی نۆبڵ، ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥: "جووڵەی خولانەوەی لە ناوکەکاندا". * [https://web.archive.org/web/20140911200150/http://www.aip.org/history/ohilist/4514_1.html نووسراوی چاوپێکەوتنی مێژووی زارەکی لەگەڵ ئاگە بۆر ٢٣ و ٣٠ی ژانویەی ١٩٦٣، پەیمانگای فیزیای ئەمریکی، کتێبخانە و ئەرشیفی نیڵز بۆر] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{1975 Nobel Prize winners}}{{Founding members of the World Cultural Council}}{{Manhattan Project}}{{تووڵی دەروازە|Biography|Denmark|History of science|Nuclear technology|Physics}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:نیلس بۆر]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] jqjfvdw0xub94s56bsaj0bh1cqiq54j 1698336 1698335 2026-10-31T18:21:03Z Shaween 18477 1698336 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئاگە نێلز بۆر''' ({{IPA|da|ˈɔːwə ˈne̝ls ˈpoɐ̯ˀ|lang|Da-Aage Niels Bohr.ogg}}; ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ – ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩) [[فیزیکی ناوکی|فیزیازانێکی ئەتۆمی]] دانیمارکی بووە کە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] لە ساڵی ١٩٧٥ لەگەڵ بن ڕۆی مۆتلسۆن و جەیمس ڕەین واتەری هاوبەش کردووە "بۆ دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جووڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی گەردیلەی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/ |ڕێکەوتی سەردان=12 May 2015}}</ref> باوکی ناوی [[نیلس بۆر|نیڵز بۆر]] بوو. بۆر و مۆتێلسۆن لە چەمکی ڕاینواتەرەوە کە مۆدێلێکی دڵۆپی شلەی شێوە ناڕێک بوو لە ناوکەوە دەست پێکرد، بۆر و مۆتێلسۆن تیۆرێکی وردیان پەرەپێدا کە لە نزیکەوە لەگەڵ تاقیکردنەوەکاندا هاوڕا بوو. بەو پێیەی باوکی نیڵز بۆر لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی بەدەستهێنابوو، ئەو و باوکی یەکێکن لەو چەند جووتە باوک و کوڕانەی کە هەردووکیان خەڵاتی نۆبڵیان بەدەستهێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151222114538/https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 December 2015 |ڕێکەوتی سەردان=22 February 2020}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/facts/facts-on-the-nobel-prize-in-physics |ڕێکەوتی سەردان=22 February 2020}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == بۆر لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لەدایکبووە، چوارەم کوڕە لە شەش کوڕی فیزیازان [[نیلس بۆر|نیڵس بۆر]] و هاوسەرەکەی مارگریت بۆر (لەدایکبووی نۆرلوند).<ref name="Biographical">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-bio.html |ڕێکەوتی سەردان=12 May 2015}}</ref> برا گەورەکەی بە ناوی کریستیان لە ساڵی ١٩٣٤ لە ڕووداوێکی بەلەمدا کۆچی دوایی کرد{{Sfn|Stuewer|1985}} و بچووکەکەی بە ناوی هاراڵد بە توندی کەمئەندام بوو و لە تەمەنی چوار ساڵیدا لە ماڵەکەی لە کۆپنهاگن دوور خرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=11 April 2022 |ناونیشان=https://ugeavisen.dk/ugeavisenvejle/artikel/udstilling-om-brejnings-historie-hitter-i-vejle |ڕێکەوتی سەردان=14 July 2022 |وێبگە=ugeavisen.dk |زمان=da}}</ref>{{Sfn|Pais|1991}} لەوانی تر هانس بوو بە پزیشک؛ ئێریک، ئەندازیاری کیمیایی؛ و ئێرنست، پارێزەر و وەرزشکاری ئۆڵۆمپی کە لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ساڵی ١٩٤٨]] لە لەندەن یاری هۆکی مەیدانی بۆ دانیمارک کردووە.<ref name="nobelprize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1922/bohr-bio.html |ڕێکەوتی سەردان=10 November 2011}}</ref> خێزانەکە لە پەیمانگای فیزیای تیۆری لە [[زانکۆی کۆپنھاگن|زانکۆی کۆپنهاگن]] دەژیا کە ئێستا بە پەیمانگای نیڵز بۆر ناسراوە، لەوێ گەورە بووە و لە دەوری فیزیازانەکان گەورە بووە کە لەگەڵ باوکیدا کاریان کردووە، وەک هانس کرامێرز ، ئۆسکار کلاین ، یۆشیۆ نیشینا ، [[وۆڵفگانگ پاولی]] و [[ڤێرنەر ھایزنبێرگ|وێرنەر هایزنبێرگ]].<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٣٢ خێزانەکە ڕوویان لە کارلسبێرگ ئارێسبۆلیگ کرد، کۆشکێک کە لەلایەن کارل جاکۆبسن، میراتگری بیرەخانەکانی کارلسبێرگەوە بەخشرا، بۆ ئەوەی وەک شوێنی نیشتەجێبوونی فەخری لەلایەن ئەو دانیمارکییەوە بەکاربهێنرێت کە دیارترین بەشداری لە زانست، ئەدەب، یان هونەردا کردووە.{{Sfn|Pais|1991}} بۆر لە هۆڵی وەرزشی سۆرتدام لە کۆپنهاگن چووە قۆناغی ئامادەیی. لە ساڵی ١٩٤٠ و دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی دانیمارک لەلایەن ئەڵمانیاوە لە مانگی نیساندا، چووە زانکۆی کۆپنهاگن و لەوێ فیزیای خوێندووە. یارمەتی باوکی دەدا، یارمەتی داڕشتنی نامە و بابەتەکانی پەیوەست بە [[ناسیاریناسی|زانستناسی]] و فیزیا دەدا.<ref name="Biographical" /> لە ئەیلوولی ١٩٤٣دا هەواڵ گەیشتە بنەماڵەکەی کە نازییەکان بە جوولەکە دەزانن، چونکە داپیرەی بۆر، ئیلین ئادلێر بۆر، جولەکە بووە، هەر بۆیەش مەترسی دەستگیرکردنیان لەسەرە. بەرخۆدانی دانیمارک یارمەتی ئەو خێزانەی دا کە لە ڕێگای دەریاوە بەرەو سوید هەڵبێن.{{Sfn|Rhodes|1986}} بۆر لە ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٤٣ گەیشتە ئەوێ، پاشان بە فڕۆکەیەکی مێشوولەی دی هاڤیلاند کە لەلایەن کۆمپانیای هێڵی ئاسمانی دەرەوەی بەریتانیا بەڕێوەدەبرا، بەرەو بەریتانیا ڕۆیشت. مێشوولەکان فڕۆکەی بۆمبڕێژکەری خێرای بێ چەک بوون کە گۆڕدرابوون بۆ هەڵگرتنی باری بچووک و بەنرخ یان سەرنشینی گرنگ. بە فڕین بە خێرایی زۆر و بەرزییەکی بەرز، دەیانتوانی نەرویجی داگیرکراوی ئەڵمانیا ببڕن، و لەگەڵ ئەوەشدا خۆیان لە شەڕکەرانی ئەڵمانی بەدوور بگرن. بۆر کە پەرەشوت و عەزی فڕین و دەمامکی ئۆکسجینی پێبوو، گەشتەکەی سێ کاتژمێری بە پاڵکەوتووی لەسەر دۆشەکێک لە شوێنی بۆمبەکانی فڕۆکەکە بەسەر برد.{{Sfn|Jones|1985}} بۆر لە گەیشتن بە لەندەن، پەیوەندی بە باوکیەوە کردەوە، کە هەفتەیەک پێشتر بە فڕۆکە گەیشتبووە بەریتانیا.{{Sfn|Jones|1985}} بە فەرمی بووە توێژەرێکی بچووک لە بەشی توێژینەوەی زانستی و پیشەسازی, بەڵام لە ڕاستیدا وەک یاریدەدەری کەسی و سکرتێری باوکی کاری کردووە. ئەو دووانە کاریان لەسەر پڕۆژەی [[چەکی ناوکی|بۆمبی ئەتۆمی]] بەریتانی Tube Alloys کردووە. لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٤٣ یەکەم سەردانیان لە ژمارەیەک سەردان بۆ ئەمریکا ئەنجامدا، کە باوکی ڕاوێژکاری پڕۆژەی مانهاتن بوو.{{Sfn|Gowing|1964}} بەهۆی ناوبانگ و ناوبانگی باوکیەوە ناوی درۆیان لێنرا؛ بۆر بوو بە جەیمس بەیکەر و باوکی بوو بە نیکۆڵاس بەیکەر.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} لە ساڵی ١٩٤٥ بەڕێوەبەری تاقیگەی لۆس ئەلامۆس، [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەر]]، داوای لێکردن پێداچوونەوە بە دیزاینی دەستپێکەری نیوتڕۆنی گۆڕاودا بکەن. ڕاپۆرتیان دا کە کار دەکات. ئەوەی کە گەیشتوونەتە ئەم ئەنجامە، نیگەرانییەکانی [[ئێنریکۆ فێرمی]] سەبارەت بە توانای بەردەوامبوونی دیزاینەکە وەستاند.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} دەستپێشخەرەکان بێ کەموکوڕییان ئەنجامدا لەو بۆمبانەی کە لە [[بۆمبارانکردنیی ناوکی ھیرۆشیما و ناگاساکی|تەقینەوە ئەتۆمییەکانی هێرۆشیما و ناگازاکی]] لە مانگی ئابی ١٩٤٥دا{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} == پیشە == لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ کۆتایی هاتنی جەنگ، بۆر گەڕایەوە دانیمارک، لەوێ دەستی بە خوێندنی زانکۆ کردەوە، لە ساڵی ١٩٤٦ بە بڕوانامەی ماستەر دەرچوو، بە تێزێک کە پەیوەندی بە هەندێک لایەنی کێشەکانی وەستانی هێزی ئەتۆمیەوە هەبوو.<ref name="Biographical" /> لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٨، بۆر بوو بە ئەندامی پەیمانگای توێژینەوەی پێشکەوتوو لە [[پرینستۆن، نیو جێرزی|شاری پرینستۆن لە ویلایەتی نیوجرسی]].<ref name="Institute for Advanced Study">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130107093854/http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 January 2013 |ڕێکەوتی سەردان=13 May 2015}}</ref> لەکاتی سەردانیکردنی [[زانکۆی کۆڵۆمبیا|زانکۆی کۆڵۆمبیادا]] چاوی بە [[ئیسیدۆر ئیسحاق ڕابی]] کەوت کە سەرنجی بۆ دۆزینەوەکانی ئەم دواییەی پەیوەست بە پێکهاتەی زۆر وردی دیوتیریۆم لێکەوتەوە . ئەمەش بووە هۆی ئەوەی بۆر لە ژانویەی ئابی ١٩٥٠ ببێتە هاوڕێی سەردانکەر لە<ref name="Biographical" /> لە کۆتاییەکانی چلەکاندا زانرا کە تایبەتمەندییەکانی ناوکی ئەتۆمی ناتوانرێت بە مۆدێلی ئێستای ئەوکاتە وەک مۆدێلی دڵۆپی شلە کە لەلایەن نیڵز بۆرەوە پەرەی پێدراوە لەنێو ئەوانی تردا ڕوون بکرێتەوە. [[نموونەی چینی ناوکی|مۆدێلی توێکڵ]] کە لە ساڵی ١٩٤٩ لەلایەن [[ماریا گۆپەرت مایەر|ماریا گۆپەرت مایر]] و کەسانی دیکە پەرەی پێدرا، ڕێگەی دا هەندێک تایبەتمەندی زیادە ڕوون بکرێتەوە، بەتایبەتی ئەوانەی پێیان دەوترێت ژمارە سیحرییەکان . بەڵام تایبەتمەندیگەلێکیش هەبوون کە نەتوانرا ڕوون بکرێنەوە، لەوانە دابەشبوونی ناگۆیی بارگە لە هەندێک ناوکدا.<ref name="Nobel lecture">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Bohr |first=Aage |ڕێکەوت=11 December 1975 |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 October 2022 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> لە توێژینەوەیەکی ساڵی ١٩٥٠دا، جەیمس ڕەین واتەری زانکۆی کۆڵۆمبیا جۆرێکی لە مۆدێلی دڵۆپی ناوک پێشنیار کرد کە دەتوانێت دابەشبوونی بارگەی ناگۆیی ڕوون بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Rainwater |first=James |author-link=James Rainwater |date=August 1950 |title=Nuclear Energy Level Argument for a Spheroidal Nuclear Model |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=79 |issue=3 |pages=432–434 |bibcode=1950PhRv...79..432R |doi=10.1103/PhysRev.79.432}}</ref> مۆدێلی ئاوی باران گریمانە دەکات کە ناوکێکی وەک باڵۆنێک کە تۆپەکانی لە ناوەوەیدا هەیە کە ڕووکارەکەی دەشێوێنن لەگەڵ جووڵەیان. ئەو بیرۆکەکەی لەگەڵ بۆهر تاوتوێ کرد کە لەو کاتەدا سەردانی کۆڵۆمبیا دەکرد و بە شێوەیەکی سەربەخۆ هەمان بیرۆکەی بیرکردبووەوە و نزیکەی مانگێک دوای پێشکەشکردنی ڕێنواتەر، توێژینەوەیەکی پێشکەش کردبوو بۆ بڵاوکردنەوە کە باسی هەمان کێشەی دەکرد، بەڵام بە درێژایی هێڵێکی گشتیتر. بۆر گەردیلەیەکی سووڕاوە و شێوە ناڕێکی و فۆرمێکی گرژی ڕووکاری لە خەیاڵدا هێنایە ئاراوە.<ref name="New Scientist">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Lewin |first=Roger |last2=Sherwood |first2=Martin |last3=Walgate |first3=Robert |date=23 October 1975 |title=Nobel Prizes 1975: Medicine, Chemistry and Physics … and fifty years ago |journal=[[New Scientist]] |volume=68 |issue=972 |issn=0262-4079}}</ref> بۆر بیرۆکەکەی زیاتر پەرەپێدا، لە ساڵی ١٩٥١ توێژینەوەیەکی بڵاوکردەوە کە بە شێوەیەکی گشتگیر پەیوەندی نێوان لەرزینەکانی ڕووی ناوک و جووڵەی تاکە [[ناوکۆکە|ناوکەکانی]] خستەڕوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |date=January 1951 |title=On the Quantization of Angular Momenta in Heavy Nuclei |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=81 |issue=1 |pages=134–138 |bibcode=1951PhRv...81..134B |doi=10.1103/PhysRev.81.134}}</ref> لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ کۆپنهاگن لە ساڵی ١٩٥٠، بۆر دەستی کرد بە کارکردن لەگەڵ بن ڕۆی مۆتێلسۆن بۆ بەراوردکردنی کارە تیۆریەکان لەگەڵ داتا ئەزموونییەکان. لە سێ توێژینەوەدا، کە لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٣ بڵاوکرانەوە، بۆر و مۆتێلسۆن ڕێککەوتنێکی نزیکیان لە نێوان تیۆری و ئەزمووندا نیشان دا؛ بۆ نموونە، نیشاندانی ئەوەی کە ئاستی وزەی هەندێک گەردیلە دەتوانرێت بە سپێکتریمی خولانەوەی وەسف بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |year=1953 |title=Collective and Individual-Particle Aspects of Nuclear Structure |url=https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |url-status=live |journal=Matematisk-fysiske Meddelelser, Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab |volume=27 |issue=16 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=30 March 2018}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |date=January 1953 |title=Interpretation of Isomeric Transitions of Electric Quadrupole Type |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=89 |issue=1 |pages=316–317 |bibcode=1953PhRv...89..316B |doi=10.1103/PhysRev.89.316}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |date=May 1953 |title=Rotational States in Even-Even Nuclei |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=90 |issue=4 |pages=717–719 |bibcode=1953PhRv...90..717B |doi=10.1103/PhysRev.90.717.2}}</ref> بەم شێوەیە توانیان مۆدێلی توێکڵ لەگەڵ چەمکی ئاوی باران ئاشت بکەنەوە.<ref name="New Scientist" /> ئەم کارە هاندەری زۆر لێکۆڵینەوەی تیۆری و ئەزموونی نوێی بوو.<ref name="Nobel lecture" /> بۆر، مۆتێلسۆن و ڕێنواتەر بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] ساڵی ١٩٧٥یان پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جوڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی ناوکی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975" /> بەهۆی ئەوەی باوکی لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی پێبەخشرابوو، بۆر بوو بە یەکێک لەو چوار جووتە باوک و کوڕەی کە خەڵاتی نۆبڵی فیزیایان بەدەستهێنا. تەنها دوای ئەنجامدانی توێژینەوەی خاوەن خەڵاتی نۆبڵ، بۆر بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی کۆپنهاگن وەرگرت، لە ساڵی ١٩٥٤، تێزی خۆی لەسەر "دۆخی خولانەوەی ناوکی ئەتۆمی" نووسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=1954 |ناونیشان=http://clio.columbia.edu/catalog/1565671 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015 |oclc=04312983}}</ref> بۆر لە ساڵی ١٩٥٦ بوو بە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن و دوای مردنی باوکی لە ساڵی ١٩٦٢، شوێنی گرتەوە وەک بەڕێوەبەری پەیمانگای نیڵز بۆر، ئەو پۆستەی تا ساڵی ١٩٧٠ بەدەستی هێنا. لەوێ چالاک بوو تا ساڵی ١٩٩٢ خانەنشین بوو. هەروەها ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری پەیمانگای باکووری فیزیای تیۆری بووە لە سەرەتای دامەزراندنیەوە لە ساڵی ١٩٥٧، و لە ساڵی ١٩٧٥ تا ١٩٨١ بەڕێوەبەری ئەو دامەزراوەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=10 September 2009 |ناونیشان=http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150518103501/http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 May 2015 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> جگە لە خەڵاتی نۆبڵ، خەڵاتی دانی هاینمان بۆ فیزیای بیرکاری لە ساڵی ١٩٦٠، خەڵاتی ئەتۆم بۆ ئاشتی لە ساڵی ١٩٦٩، میدالیای HC Ørsted لە ساڵی ١٩٧٠، مەدالیای و خەڵاتی ڕزەرفۆرد لە ساڵی ١٩٧٢، مەدالیای جۆن پرایس وێزەریل لە ساڵی ١٩٧٤، و میدالیای ئۆلێ ڕۆمەر لە ساڵی ١٩٧٦<ref name="Institute for Advanced Study" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iop.org/about/awards/subject/rutherford/medallists/page_38596.html |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> بۆر و مۆتێلسۆن بەردەوام بوون لە کارکردن بەیەکەوە، مۆنۆگرافیای دوو بەرگیان ''بە ناوی پێکهاتەی ئەتۆمی'' بڵاوکردەوە. بەرگی یەکەم ''بە ناوی جووڵەی تاکە تەنۆلکە'' لە ساڵی ١٩٦٩ دەرکەوت؛ دووەمیان، ''شێواندنی ئەتۆمی،'' لە ساڵی 1975.<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٧٢ بۆهر بڕوانامەی فەخری پێبەخشرا, دکتۆر فیلۆس. honoris causa، لە پەیمانگای تەکنەلۆژیای نەرویجی ، کە دواتر بەشێک بوو لە زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیای نەرویجی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ntnu.edu/phd/honorary-doctors |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٠ەوە ئەندامی ئەکادیمیای زانست و نامە نەرویجی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070715102608/http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 July 2007 |ڕێکەوتی سەردان=27 December 2021 |زمان=no}}</ref> هەروەها بۆر ئەندامی هەڵبژێردراوی [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.amacad.org/person/aage-niels-bohr |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=American Academy of Arts & Sciences |زمان=en}}</ref>و کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Aage+Bohr&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=search.amphilsoc.org}}</ref> و ئەکادیمیای نیشتمانی زانستی ئەمریکا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/aage-bohr-uylx39/ |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=www.nasonline.org}}</ref> لە ساڵی ١٩٨١ بۆر بووە ئەندامی دامەزرێنەری ئەنجومەنی ڕۆشنبیری جیهانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.consejoculturalmundial.org/about-us/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629135114/https://www.consejoculturalmundial.org/about-us/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=29 June 2019 |ڕێکەوتی سەردان=8 November 2016}}</ref> == ژیان و مردنی کەسی == بۆر لە ئەمریکا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، لە ١١ی ئازاری ١٩٥٠ لەگەڵ ماریتا سۆفەر (٩ی ئایاری ١٩٢٢ - ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨) هاوسەرگیری کرد. سێ منداڵیان بووە: کوڕەکانی ڤیلهێلم (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠)، تۆماس و کچەکەی مارگریت. دوای مردنی سۆفەر لە ساڵی ١٩٧٨، بۆر لە ساڵی ١٩٨١ لەگەڵ بێنت شارف مێیەر (١٨ی نیسانی ١٩٢٦ - ٢٥ی ئایاری ٢٠١١) هاوسەرگیری کرد. ئاگە بۆر لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ لە شاری کۆپنهاگن کۆچی دوایی کردووە لە دوای خۆی هاوسەری دووەم و منداڵەکانی بەجێهێشتووە.<ref name="The Guardian" /> تۆماس بوو بە مامۆستای فیزیا لە زانکۆی تەکنیکی دانیمارک و لە بواری [[دینامیکی شلگاز|داینامیکی شلەدا]] کاردەکات.<ref name="TomasGoogle">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://scholar.google.com/citations?user=xjMktwcAAAAJ&hl=da |ڕێکەوتی سەردان=7 September 2026 |وێبگە=Google Scholar}}</ref> ڤیلهێلم، زانای بایۆکیمیا کە لە چاککردنەوەی DNA دەخوێنێت، زۆربەی ژیانی ژیانی لە پەیمانگای نیشتمانی پیربوون لە شاری بالتیمۆر بەسەر بردووە، دواتر بووەتە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن.<ref name="VilhelmCopenhagen">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://icmm.ku.dk/english/research-groups/bohr-group/ |ڕێکەوتی سەردان=7 September 2026 |وێبگە=University of Copenhagen}}</ref> میدالیای خەڵاتی نۆبڵی بۆر لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ٢٠١١ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا فرۆشرا. دواتر لە مانگی نیسانی ٢٠١٩ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا بە ٩٠ هەزار دۆلار فرۆشرا.<ref name="NB">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220922061541/https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 September 2022 |ڕێکەوتی سەردان=16 March 2023}}</ref> == تێبینی == {{سەرچاوەکان|30em}} == سەرچاوەکان == * {{Cite book|last=Gowing|first=Margaret|title=Britain and Atomic Energy, 1935–1945|publisher=Macmillan Publishing|year=1964|location=London|oclc=3195209|author-link=Margaret Gowing}} * {{Cite book|last=Hoddeson|first=Lillian|url=https://archive.org/details/criticalassembly0000unse|title=Critical Assembly: A Technical History of Los Alamos During the Oppenheimer Years, 1943–1945|last2=Henriksen|first2=Paul W.|last3=Meade|first3=Roger A.|last4=Westfall|first4=Catherine L.|publisher=Cambridge University Press|year=1993|isbn=0-521-44132-3|location=New York|oclc=26764320|author-link=Lillian Hoddeson|author-link4=Catherine Westfall|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Jones|first=R. V.|title=Niels Bohr: A Centenary Volume|publisher=Harvard University Press|year=1985|isbn=978-0-674-62415-3|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|location=Cambridge, Mass.|pages=278–287|chapter=Meetings in Wartime and After|author-link=R. V. Jones|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} * {{Cite book|last=Pais|first=Abraham|url=https://archive.org/details/nielsbohrstimesi00pais_0|title=Niels Bohr's Times, In Physics, Philosophy and Polity|publisher=Clarendon Press|year=1991|isbn=978-0-19-852049-8|location=Oxford|author-link=Abraham Pais}} * {{Cite book|last=Rhodes|first=Richard|url=https://archive.org/details/makingofatomicbo00rhod|title=The Making of the Atomic Bomb|publisher=Simon and Schuster|year=1986|isbn=978-0-671-44133-3|location=New York|author-link=Richard Rhodes|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Stuewer|first=Roger H.|title=Niels Bohr: A Centenary Volume|publisher=Harvard University Press|year=1985|isbn=978-0-674-62415-3|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|location=Cambridge, Mass.|pages=197–220|chapter=Niels Bohr and Nuclear Physics|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Nobelprize}} لەوانەش وتارەکەی نۆبڵ، ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥: "جووڵەی خولانەوەی لە ناوکەکاندا". * [https://web.archive.org/web/20140911200150/http://www.aip.org/history/ohilist/4514_1.html نووسراوی چاوپێکەوتنی مێژووی زارەکی لەگەڵ ئاگە بۆر ٢٣ و ٣٠ی ژانویەی ١٩٦٣، پەیمانگای فیزیای ئەمریکی، کتێبخانە و ئەرشیفی نیڵز بۆر] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{1975 Nobel Prize winners}}{{Founding members of the World Cultural Council}}{{Manhattan Project}}{{تووڵی دەروازە|Biography|Denmark|History of science|Nuclear technology|Physics}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:نیلس بۆر]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] m8ozxu5801a1mz0kbu9sdixvgartdfw 1698337 1698336 2026-10-31T18:24:12Z Shaween 18477 1698337 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئاگە نێلز بۆر''' ({{IPA|da|ˈɔːwə ˈne̝ls ˈpoɐ̯ˀ|lang}}; ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ – ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩) [[فیزیکی ناوکی|فیزیازانێکی ئەتۆمی]] دانیمارکی بووە کە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] لە ساڵی ١٩٧٥ لەگەڵ بن ڕۆی مۆتلسۆن و جەیمس ڕەین واتەری هاوبەش کردووە "بۆ دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جووڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی گەردیلەی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/ |ڕێکەوتی سەردان=12 May 2015}}</ref> باوکی ناوی [[نیلس بۆر|نیڵز بۆر]] بوو. بۆر و مۆتێلسۆن لە چەمکی ڕاینواتەرەوە کە مۆدێلێکی دڵۆپی شلەی شێوە ناڕێک بوو لە ناوکەوە دەست پێکرد، بۆر و مۆتێلسۆن تیۆرێکی وردیان پەرەپێدا کە لە نزیکەوە لەگەڵ تاقیکردنەوەکاندا هاوڕا بوو. بەو پێیەی باوکی نیڵز بۆر لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی بەدەستهێنابوو، ئەو و باوکی یەکێکن لەو چەند جووتە باوک و کوڕانەی کە هەردووکیان خەڵاتی نۆبڵیان بەدەستهێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151222114538/https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 December 2015 |ڕێکەوتی سەردان=22 February 2020}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/facts/facts-on-the-nobel-prize-in-physics |ڕێکەوتی سەردان=22 February 2020}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == بۆر لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لەدایکبووە، چوارەم کوڕە لە شەش کوڕی فیزیازان [[نیلس بۆر|نیڵس بۆر]] و هاوسەرەکەی مارگریت بۆر (لەدایکبووی نۆرلوند).<ref name="Biographical">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-bio.html |ڕێکەوتی سەردان=12 May 2015}}</ref> برا گەورەکەی بە ناوی کریستیان لە ساڵی ١٩٣٤ لە ڕووداوێکی بەلەمدا کۆچی دوایی کرد{{Sfn|Stuewer|1985}} و بچووکەکەی بە ناوی هاراڵد بە توندی کەمئەندام بوو و لە تەمەنی چوار ساڵیدا لە ماڵەکەی لە کۆپنهاگن دوور خرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=11 April 2022 |ناونیشان=https://ugeavisen.dk/ugeavisenvejle/artikel/udstilling-om-brejnings-historie-hitter-i-vejle |ڕێکەوتی سەردان=14 July 2022 |وێبگە=ugeavisen.dk |زمان=da}}</ref>{{Sfn|Pais|1991}} لەوانی تر هانس بوو بە پزیشک؛ ئێریک، ئەندازیاری کیمیایی؛ و ئێرنست، پارێزەر و وەرزشکاری ئۆڵۆمپی کە لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ساڵی ١٩٤٨]] لە لەندەن یاری هۆکی مەیدانی بۆ دانیمارک کردووە.<ref name="nobelprize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1922/bohr-bio.html |ڕێکەوتی سەردان=10 November 2011}}</ref> خێزانەکە لە پەیمانگای فیزیای تیۆری لە [[زانکۆی کۆپنھاگن|زانکۆی کۆپنهاگن]] دەژیا کە ئێستا بە پەیمانگای نیڵز بۆر ناسراوە، لەوێ گەورە بووە و لە دەوری فیزیازانەکان گەورە بووە کە لەگەڵ باوکیدا کاریان کردووە، وەک هانس کرامێرز ، ئۆسکار کلاین ، یۆشیۆ نیشینا ، [[وۆڵفگانگ پاولی]] و [[ڤێرنەر ھایزنبێرگ|وێرنەر هایزنبێرگ]].<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٣٢ خێزانەکە ڕوویان لە کارلسبێرگ ئارێسبۆلیگ کرد، کۆشکێک کە لەلایەن کارل جاکۆبسن، میراتگری بیرەخانەکانی کارلسبێرگەوە بەخشرا، بۆ ئەوەی وەک شوێنی نیشتەجێبوونی فەخری لەلایەن ئەو دانیمارکییەوە بەکاربهێنرێت کە دیارترین بەشداری لە زانست، ئەدەب، یان هونەردا کردووە.{{Sfn|Pais|1991}} بۆر لە هۆڵی وەرزشی سۆرتدام لە کۆپنهاگن چووە قۆناغی ئامادەیی. لە ساڵی ١٩٤٠ و دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی دانیمارک لەلایەن ئەڵمانیاوە لە مانگی نیساندا، چووە زانکۆی کۆپنهاگن و لەوێ فیزیای خوێندووە. یارمەتی باوکی دەدا، یارمەتی داڕشتنی نامە و بابەتەکانی پەیوەست بە [[ناسیاریناسی|زانستناسی]] و فیزیا دەدا.<ref name="Biographical" /> لە ئەیلوولی ١٩٤٣دا هەواڵ گەیشتە بنەماڵەکەی کە نازییەکان بە جوولەکە دەزانن، چونکە داپیرەی بۆر، ئیلین ئادلێر بۆر، جولەکە بووە، هەر بۆیەش مەترسی دەستگیرکردنیان لەسەرە. بەرخۆدانی دانیمارک یارمەتی ئەو خێزانەی دا کە لە ڕێگای دەریاوە بەرەو سوید هەڵبێن.{{Sfn|Rhodes|1986}} بۆر لە ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٤٣ گەیشتە ئەوێ، پاشان بە فڕۆکەیەکی مێشوولەی دی هاڤیلاند کە لەلایەن کۆمپانیای هێڵی ئاسمانی دەرەوەی بەریتانیا بەڕێوەدەبرا، بەرەو بەریتانیا ڕۆیشت. مێشوولەکان فڕۆکەی بۆمبڕێژکەری خێرای بێ چەک بوون کە گۆڕدرابوون بۆ هەڵگرتنی باری بچووک و بەنرخ یان سەرنشینی گرنگ. بە فڕین بە خێرایی زۆر و بەرزییەکی بەرز، دەیانتوانی نەرویجی داگیرکراوی ئەڵمانیا ببڕن، و لەگەڵ ئەوەشدا خۆیان لە شەڕکەرانی ئەڵمانی بەدوور بگرن. بۆر کە پەرەشوت و عەزی فڕین و دەمامکی ئۆکسجینی پێبوو، گەشتەکەی سێ کاتژمێری بە پاڵکەوتووی لەسەر دۆشەکێک لە شوێنی بۆمبەکانی فڕۆکەکە بەسەر برد.{{Sfn|Jones|1985}} بۆر لە گەیشتن بە لەندەن، پەیوەندی بە باوکیەوە کردەوە، کە هەفتەیەک پێشتر بە فڕۆکە گەیشتبووە بەریتانیا.{{Sfn|Jones|1985}} بە فەرمی بووە توێژەرێکی بچووک لە بەشی توێژینەوەی زانستی و پیشەسازی, بەڵام لە ڕاستیدا وەک یاریدەدەری کەسی و سکرتێری باوکی کاری کردووە. ئەو دووانە کاریان لەسەر پڕۆژەی [[چەکی ناوکی|بۆمبی ئەتۆمی]] بەریتانی Tube Alloys کردووە. لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٤٣ یەکەم سەردانیان لە ژمارەیەک سەردان بۆ ئەمریکا ئەنجامدا، کە باوکی ڕاوێژکاری پڕۆژەی مانهاتن بوو.{{Sfn|Gowing|1964}} بەهۆی ناوبانگ و ناوبانگی باوکیەوە ناوی درۆیان لێنرا؛ بۆر بوو بە جەیمس بەیکەر و باوکی بوو بە نیکۆڵاس بەیکەر.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} لە ساڵی ١٩٤٥ بەڕێوەبەری تاقیگەی لۆس ئەلامۆس، [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەر]]، داوای لێکردن پێداچوونەوە بە دیزاینی دەستپێکەری نیوتڕۆنی گۆڕاودا بکەن. ڕاپۆرتیان دا کە کار دەکات. ئەوەی کە گەیشتوونەتە ئەم ئەنجامە، نیگەرانییەکانی [[ئێنریکۆ فێرمی]] سەبارەت بە توانای بەردەوامبوونی دیزاینەکە وەستاند.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} دەستپێشخەرەکان بێ کەموکوڕییان ئەنجامدا لەو بۆمبانەی کە لە [[بۆمبارانکردنیی ناوکی ھیرۆشیما و ناگاساکی|تەقینەوە ئەتۆمییەکانی هێرۆشیما و ناگازاکی]] لە مانگی ئابی ١٩٤٥دا{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} == پیشە == لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ کۆتایی هاتنی جەنگ، بۆر گەڕایەوە دانیمارک، لەوێ دەستی بە خوێندنی زانکۆ کردەوە، لە ساڵی ١٩٤٦ بە بڕوانامەی ماستەر دەرچوو، بە تێزێک کە پەیوەندی بە هەندێک لایەنی کێشەکانی وەستانی هێزی ئەتۆمیەوە هەبوو.<ref name="Biographical" /> لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٨، بۆر بوو بە ئەندامی پەیمانگای توێژینەوەی پێشکەوتوو لە [[پرینستۆن، نیو جێرزی|شاری پرینستۆن لە ویلایەتی نیوجرسی]].<ref name="Institute for Advanced Study">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130107093854/http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 January 2013 |ڕێکەوتی سەردان=13 May 2015}}</ref> لەکاتی سەردانیکردنی [[زانکۆی کۆڵۆمبیا|زانکۆی کۆڵۆمبیادا]] چاوی بە [[ئیسیدۆر ئیسحاق ڕابی]] کەوت کە سەرنجی بۆ دۆزینەوەکانی ئەم دواییەی پەیوەست بە پێکهاتەی زۆر وردی دیوتیریۆم لێکەوتەوە . ئەمەش بووە هۆی ئەوەی بۆر لە ژانویەی ئابی ١٩٥٠ ببێتە هاوڕێی سەردانکەر لە<ref name="Biographical" /> لە کۆتاییەکانی چلەکاندا زانرا کە تایبەتمەندییەکانی ناوکی ئەتۆمی ناتوانرێت بە مۆدێلی ئێستای ئەوکاتە وەک مۆدێلی دڵۆپی شلە کە لەلایەن نیڵز بۆرەوە پەرەی پێدراوە لەنێو ئەوانی تردا ڕوون بکرێتەوە. [[نموونەی چینی ناوکی|مۆدێلی توێکڵ]] کە لە ساڵی ١٩٤٩ لەلایەن [[ماریا گۆپەرت مایەر|ماریا گۆپەرت مایر]] و کەسانی دیکە پەرەی پێدرا، ڕێگەی دا هەندێک تایبەتمەندی زیادە ڕوون بکرێتەوە، بەتایبەتی ئەوانەی پێیان دەوترێت ژمارە سیحرییەکان . بەڵام تایبەتمەندیگەلێکیش هەبوون کە نەتوانرا ڕوون بکرێنەوە، لەوانە دابەشبوونی ناگۆیی بارگە لە هەندێک ناوکدا.<ref name="Nobel lecture">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Bohr |first=Aage |ڕێکەوت=11 December 1975 |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 October 2022 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> لە توێژینەوەیەکی ساڵی ١٩٥٠دا، جەیمس ڕەین واتەری زانکۆی کۆڵۆمبیا جۆرێکی لە مۆدێلی دڵۆپی ناوک پێشنیار کرد کە دەتوانێت دابەشبوونی بارگەی ناگۆیی ڕوون بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Rainwater |first=James |author-link=James Rainwater |date=August 1950 |title=Nuclear Energy Level Argument for a Spheroidal Nuclear Model |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=79 |issue=3 |pages=432–434 |bibcode=1950PhRv...79..432R |doi=10.1103/PhysRev.79.432}}</ref> مۆدێلی ئاوی باران گریمانە دەکات کە ناوکێکی وەک باڵۆنێک کە تۆپەکانی لە ناوەوەیدا هەیە کە ڕووکارەکەی دەشێوێنن لەگەڵ جووڵەیان. ئەو بیرۆکەکەی لەگەڵ بۆهر تاوتوێ کرد کە لەو کاتەدا سەردانی کۆڵۆمبیا دەکرد و بە شێوەیەکی سەربەخۆ هەمان بیرۆکەی بیرکردبووەوە و نزیکەی مانگێک دوای پێشکەشکردنی ڕێنواتەر، توێژینەوەیەکی پێشکەش کردبوو بۆ بڵاوکردنەوە کە باسی هەمان کێشەی دەکرد، بەڵام بە درێژایی هێڵێکی گشتیتر. بۆر گەردیلەیەکی سووڕاوە و شێوە ناڕێکی و فۆرمێکی گرژی ڕووکاری لە خەیاڵدا هێنایە ئاراوە.<ref name="New Scientist">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Lewin |first=Roger |last2=Sherwood |first2=Martin |last3=Walgate |first3=Robert |date=23 October 1975 |title=Nobel Prizes 1975: Medicine, Chemistry and Physics … and fifty years ago |journal=[[New Scientist]] |volume=68 |issue=972 |issn=0262-4079}}</ref> بۆر بیرۆکەکەی زیاتر پەرەپێدا، لە ساڵی ١٩٥١ توێژینەوەیەکی بڵاوکردەوە کە بە شێوەیەکی گشتگیر پەیوەندی نێوان لەرزینەکانی ڕووی ناوک و جووڵەی تاکە [[ناوکۆکە|ناوکەکانی]] خستەڕوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |date=January 1951 |title=On the Quantization of Angular Momenta in Heavy Nuclei |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=81 |issue=1 |pages=134–138 |bibcode=1951PhRv...81..134B |doi=10.1103/PhysRev.81.134}}</ref> لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ کۆپنهاگن لە ساڵی ١٩٥٠، بۆر دەستی کرد بە کارکردن لەگەڵ بن ڕۆی مۆتێلسۆن بۆ بەراوردکردنی کارە تیۆریەکان لەگەڵ داتا ئەزموونییەکان. لە سێ توێژینەوەدا، کە لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٣ بڵاوکرانەوە، بۆر و مۆتێلسۆن ڕێککەوتنێکی نزیکیان لە نێوان تیۆری و ئەزمووندا نیشان دا؛ بۆ نموونە، نیشاندانی ئەوەی کە ئاستی وزەی هەندێک گەردیلە دەتوانرێت بە سپێکتریمی خولانەوەی وەسف بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |year=1953 |title=Collective and Individual-Particle Aspects of Nuclear Structure |url=https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |url-status=live |journal=Matematisk-fysiske Meddelelser, Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab |volume=27 |issue=16 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=30 March 2018}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |date=January 1953 |title=Interpretation of Isomeric Transitions of Electric Quadrupole Type |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=89 |issue=1 |pages=316–317 |bibcode=1953PhRv...89..316B |doi=10.1103/PhysRev.89.316}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |date=May 1953 |title=Rotational States in Even-Even Nuclei |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=90 |issue=4 |pages=717–719 |bibcode=1953PhRv...90..717B |doi=10.1103/PhysRev.90.717.2}}</ref> بەم شێوەیە توانیان مۆدێلی توێکڵ لەگەڵ چەمکی ئاوی باران ئاشت بکەنەوە.<ref name="New Scientist" /> ئەم کارە هاندەری زۆر لێکۆڵینەوەی تیۆری و ئەزموونی نوێی بوو.<ref name="Nobel lecture" /> بۆر، مۆتێلسۆن و ڕێنواتەر بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] ساڵی ١٩٧٥یان پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جوڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی ناوکی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975" /> بەهۆی ئەوەی باوکی لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی پێبەخشرابوو، بۆر بوو بە یەکێک لەو چوار جووتە باوک و کوڕەی کە خەڵاتی نۆبڵی فیزیایان بەدەستهێنا. تەنها دوای ئەنجامدانی توێژینەوەی خاوەن خەڵاتی نۆبڵ، بۆر بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی کۆپنهاگن وەرگرت، لە ساڵی ١٩٥٤، تێزی خۆی لەسەر "دۆخی خولانەوەی ناوکی ئەتۆمی" نووسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=1954 |ناونیشان=http://clio.columbia.edu/catalog/1565671 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015 |oclc=04312983}}</ref> بۆر لە ساڵی ١٩٥٦ بوو بە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن و دوای مردنی باوکی لە ساڵی ١٩٦٢، شوێنی گرتەوە وەک بەڕێوەبەری پەیمانگای نیڵز بۆر، ئەو پۆستەی تا ساڵی ١٩٧٠ بەدەستی هێنا. لەوێ چالاک بوو تا ساڵی ١٩٩٢ خانەنشین بوو. هەروەها ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری پەیمانگای باکووری فیزیای تیۆری بووە لە سەرەتای دامەزراندنیەوە لە ساڵی ١٩٥٧، و لە ساڵی ١٩٧٥ تا ١٩٨١ بەڕێوەبەری ئەو دامەزراوەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=10 September 2009 |ناونیشان=http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150518103501/http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 May 2015 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> جگە لە خەڵاتی نۆبڵ، خەڵاتی دانی هاینمان بۆ فیزیای بیرکاری لە ساڵی ١٩٦٠، خەڵاتی ئەتۆم بۆ ئاشتی لە ساڵی ١٩٦٩، میدالیای HC Ørsted لە ساڵی ١٩٧٠، مەدالیای و خەڵاتی ڕزەرفۆرد لە ساڵی ١٩٧٢، مەدالیای جۆن پرایس وێزەریل لە ساڵی ١٩٧٤، و میدالیای ئۆلێ ڕۆمەر لە ساڵی ١٩٧٦<ref name="Institute for Advanced Study" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iop.org/about/awards/subject/rutherford/medallists/page_38596.html |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> بۆر و مۆتێلسۆن بەردەوام بوون لە کارکردن بەیەکەوە، مۆنۆگرافیای دوو بەرگیان ''بە ناوی پێکهاتەی ئەتۆمی'' بڵاوکردەوە. بەرگی یەکەم ''بە ناوی جووڵەی تاکە تەنۆلکە'' لە ساڵی ١٩٦٩ دەرکەوت؛ دووەمیان، ''شێواندنی ئەتۆمی،'' لە ساڵی 1975.<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٧٢ بۆهر بڕوانامەی فەخری پێبەخشرا, دکتۆر فیلۆس. honoris causa، لە پەیمانگای تەکنەلۆژیای نەرویجی ، کە دواتر بەشێک بوو لە زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیای نەرویجی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ntnu.edu/phd/honorary-doctors |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٠ەوە ئەندامی ئەکادیمیای زانست و نامە نەرویجی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070715102608/http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 July 2007 |ڕێکەوتی سەردان=27 December 2021 |زمان=no}}</ref> هەروەها بۆر ئەندامی هەڵبژێردراوی [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.amacad.org/person/aage-niels-bohr |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=American Academy of Arts & Sciences |زمان=en}}</ref>و کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Aage+Bohr&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=search.amphilsoc.org}}</ref> و ئەکادیمیای نیشتمانی زانستی ئەمریکا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/aage-bohr-uylx39/ |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=www.nasonline.org}}</ref> لە ساڵی ١٩٨١ بۆر بووە ئەندامی دامەزرێنەری ئەنجومەنی ڕۆشنبیری جیهانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.consejoculturalmundial.org/about-us/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629135114/https://www.consejoculturalmundial.org/about-us/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=29 June 2019 |ڕێکەوتی سەردان=8 November 2016}}</ref> == ژیان و مردنی کەسی == بۆر لە ئەمریکا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، لە ١١ی ئازاری ١٩٥٠ لەگەڵ ماریتا سۆفەر (٩ی ئایاری ١٩٢٢ - ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨) هاوسەرگیری کرد. سێ منداڵیان بووە: کوڕەکانی ڤیلهێلم (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠)، تۆماس و کچەکەی مارگریت. دوای مردنی سۆفەر لە ساڵی ١٩٧٨، بۆر لە ساڵی ١٩٨١ لەگەڵ بێنت شارف مێیەر (١٨ی نیسانی ١٩٢٦ - ٢٥ی ئایاری ٢٠١١) هاوسەرگیری کرد. ئاگە بۆر لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ لە شاری کۆپنهاگن کۆچی دوایی کردووە لە دوای خۆی هاوسەری دووەم و منداڵەکانی بەجێهێشتووە.<ref name="The Guardian" /> تۆماس بوو بە مامۆستای فیزیا لە زانکۆی تەکنیکی دانیمارک و لە بواری [[دینامیکی شلگاز|داینامیکی شلەدا]] کاردەکات.<ref name="TomasGoogle">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://scholar.google.com/citations?user=xjMktwcAAAAJ&hl=da |ڕێکەوتی سەردان=7 September 2026 |وێبگە=Google Scholar}}</ref> ڤیلهێلم، زانای بایۆکیمیا کە لە چاککردنەوەی DNA دەخوێنێت، زۆربەی ژیانی ژیانی لە پەیمانگای نیشتمانی پیربوون لە شاری بالتیمۆر بەسەر بردووە، دواتر بووەتە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن.<ref name="VilhelmCopenhagen">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://icmm.ku.dk/english/research-groups/bohr-group/ |ڕێکەوتی سەردان=7 September 2026 |وێبگە=University of Copenhagen}}</ref> میدالیای خەڵاتی نۆبڵی بۆر لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ٢٠١١ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا فرۆشرا. دواتر لە مانگی نیسانی ٢٠١٩ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا بە ٩٠ هەزار دۆلار فرۆشرا.<ref name="NB">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220922061541/https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 September 2022 |ڕێکەوتی سەردان=16 March 2023}}</ref> == تێبینی == {{سەرچاوەکان|30em}} == سەرچاوەکان == * {{Cite book|last=Gowing|first=Margaret|title=Britain and Atomic Energy, 1935–1945|publisher=Macmillan Publishing|year=1964|location=London|oclc=3195209|author-link=Margaret Gowing}} * {{Cite book|last=Hoddeson|first=Lillian|url=https://archive.org/details/criticalassembly0000unse|title=Critical Assembly: A Technical History of Los Alamos During the Oppenheimer Years, 1943–1945|last2=Henriksen|first2=Paul W.|last3=Meade|first3=Roger A.|last4=Westfall|first4=Catherine L.|publisher=Cambridge University Press|year=1993|isbn=0-521-44132-3|location=New York|oclc=26764320|author-link=Lillian Hoddeson|author-link4=Catherine Westfall|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Jones|first=R. V.|title=Niels Bohr: A Centenary Volume|publisher=Harvard University Press|year=1985|isbn=978-0-674-62415-3|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|location=Cambridge, Mass.|pages=278–287|chapter=Meetings in Wartime and After|author-link=R. V. Jones|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} * {{Cite book|last=Pais|first=Abraham|url=https://archive.org/details/nielsbohrstimesi00pais_0|title=Niels Bohr's Times, In Physics, Philosophy and Polity|publisher=Clarendon Press|year=1991|isbn=978-0-19-852049-8|location=Oxford|author-link=Abraham Pais}} * {{Cite book|last=Rhodes|first=Richard|url=https://archive.org/details/makingofatomicbo00rhod|title=The Making of the Atomic Bomb|publisher=Simon and Schuster|year=1986|isbn=978-0-671-44133-3|location=New York|author-link=Richard Rhodes|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Stuewer|first=Roger H.|title=Niels Bohr: A Centenary Volume|publisher=Harvard University Press|year=1985|isbn=978-0-674-62415-3|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|location=Cambridge, Mass.|pages=197–220|chapter=Niels Bohr and Nuclear Physics|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Nobelprize}} لەوانەش وتارەکەی نۆبڵ، ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥: "جووڵەی خولانەوەی لە ناوکەکاندا". * [https://web.archive.org/web/20140911200150/http://www.aip.org/history/ohilist/4514_1.html نووسراوی چاوپێکەوتنی مێژووی زارەکی لەگەڵ ئاگە بۆر ٢٣ و ٣٠ی ژانویەی ١٩٦٣، پەیمانگای فیزیای ئەمریکی، کتێبخانە و ئەرشیفی نیڵز بۆر] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{1975 Nobel Prize winners}}{{Founding members of the World Cultural Council}}{{Manhattan Project}}{{تووڵی دەروازە|Biography|Denmark|History of science|Nuclear technology|Physics}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:نیلس بۆر]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] b4gjz83myz88b8dm1kgfss9k39bki8t 1698401 1698337 2026-10-31T20:04:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698401 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئاگە نێلز بۆر''' ({{IPA|da|ˈɔːwə ˈne̝ls ˈpoɐ̯ˀ|lang}}; ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ – ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩) [[فیزیکی ناوکی|فیزیازانێکی ئەتۆمی]] دانیمارکی بووە کە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] لە ساڵی ١٩٧٥ لەگەڵ بن ڕۆی مۆتلسۆن و جەیمس ڕەین واتەری هاوبەش کردووە "بۆ دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جووڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی گەردیلەی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/ |ڕێکەوتی سەردان=12 May 2015}}</ref> باوکی ناوی [[نیلس بۆر|نیڵز بۆر]] بوو. بۆر و مۆتێلسۆن لە چەمکی ڕاینواتەرەوە کە مۆدێلێکی دڵۆپی شلەی شێوە ناڕێک بوو لە ناوکەوە دەست پێکرد، بۆر و مۆتێلسۆن تیۆرێکی وردیان پەرەپێدا کە لە نزیکەوە لەگەڵ تاقیکردنەوەکاندا هاوڕا بوو. بەو پێیەی باوکی نیڵز بۆر لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی بەدەستهێنابوو، ئەو و باوکی یەکێکن لەو چەند جووتە باوک و کوڕانەی کە هەردووکیان خەڵاتی نۆبڵیان بەدەستهێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151222114538/https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 December 2015 |ڕێکەوتی سەردان=22 February 2020}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/facts/facts-on-the-nobel-prize-in-physics |ڕێکەوتی سەردان=22 February 2020}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == بۆر لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لەدایکبووە، چوارەم کوڕە لە شەش کوڕی فیزیازان [[نیلس بۆر|نیڵس بۆر]] و هاوسەرەکەی مارگریت بۆر (لەدایکبووی نۆرلوند).<ref name="Biographical">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-bio.html |ڕێکەوتی سەردان=12 May 2015}}</ref> برا گەورەکەی بە ناوی کریستیان لە ساڵی ١٩٣٤ لە ڕووداوێکی بەلەمدا کۆچی دوایی کرد{{Sfn|Stuewer|1985}} و بچووکەکەی بە ناوی هاراڵد بە توندی کەمئەندام بوو و لە تەمەنی چوار ساڵیدا لە ماڵەکەی لە کۆپنهاگن دوور خرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=11 April 2022 |ناونیشان=https://ugeavisen.dk/ugeavisenvejle/artikel/udstilling-om-brejnings-historie-hitter-i-vejle |ڕێکەوتی سەردان=14 July 2022 |وێبگە=ugeavisen.dk |زمان=da}}</ref>{{Sfn|Pais|1991}} لەوانی تر هانس بوو بە پزیشک؛ ئێریک، ئەندازیاری کیمیایی؛ و ئێرنست، پارێزەر و وەرزشکاری ئۆڵۆمپی کە لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ساڵی ١٩٤٨]] لە لەندەن یاری هۆکی مەیدانی بۆ دانیمارک کردووە.<ref name="nobelprize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1922/bohr-bio.html |ڕێکەوتی سەردان=10 November 2011}}</ref> خێزانەکە لە پەیمانگای فیزیای تیۆری لە [[زانکۆی کۆپنھاگن|زانکۆی کۆپنهاگن]] دەژیا کە ئێستا بە پەیمانگای نیڵز بۆر ناسراوە، لەوێ گەورە بووە و لە دەوری فیزیازانەکان گەورە بووە کە لەگەڵ باوکیدا کاریان کردووە، وەک هانس کرامێرز ، ئۆسکار کلاین ، یۆشیۆ نیشینا ، [[وۆڵفگانگ پاولی]] و [[ڤێرنەر ھایزنبێرگ|وێرنەر هایزنبێرگ]].<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٣٢ خێزانەکە ڕوویان لە کارلسبێرگ ئارێسبۆلیگ کرد، کۆشکێک کە لەلایەن کارل جاکۆبسن، میراتگری بیرەخانەکانی کارلسبێرگەوە بەخشرا، بۆ ئەوەی وەک شوێنی نیشتەجێبوونی فەخری لەلایەن ئەو دانیمارکییەوە بەکاربهێنرێت کە دیارترین بەشداری لە زانست، ئەدەب، یان هونەردا کردووە.{{Sfn|Pais|1991}} بۆر لە هۆڵی وەرزشی سۆرتدام لە کۆپنهاگن چووە قۆناغی ئامادەیی. لە ساڵی ١٩٤٠ و دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی دانیمارک لەلایەن ئەڵمانیاوە لە مانگی نیساندا، چووە زانکۆی کۆپنهاگن و لەوێ فیزیای خوێندووە. یارمەتی باوکی دەدا، یارمەتی داڕشتنی نامە و بابەتەکانی پەیوەست بە [[ناسیاریناسی|زانستناسی]] و فیزیا دەدا.<ref name="Biographical" /> لە ئەیلوولی ١٩٤٣دا هەواڵ گەیشتە بنەماڵەکەی کە نازییەکان بە جوولەکە دەزانن، چونکە داپیرەی بۆر، ئیلین ئادلێر بۆر، جولەکە بووە، هەر بۆیەش مەترسی دەستگیرکردنیان لەسەرە. بەرخۆدانی دانیمارک یارمەتی ئەو خێزانەی دا کە لە ڕێگای دەریاوە بەرەو سوید هەڵبێن.{{Sfn|Rhodes|1986}} بۆر لە ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٤٣ گەیشتە ئەوێ، پاشان بە فڕۆکەیەکی مێشوولەی دی هاڤیلاند کە لەلایەن کۆمپانیای هێڵی ئاسمانی دەرەوەی بەریتانیا بەڕێوەدەبرا، بەرەو بەریتانیا ڕۆیشت. مێشوولەکان فڕۆکەی بۆمبڕێژکەری خێرای بێ چەک بوون کە گۆڕدرابوون بۆ هەڵگرتنی باری بچووک و بەنرخ یان سەرنشینی گرنگ. بە فڕین بە خێرایی زۆر و بەرزییەکی بەرز، دەیانتوانی نەرویجی داگیرکراوی ئەڵمانیا ببڕن، و لەگەڵ ئەوەشدا خۆیان لە شەڕکەرانی ئەڵمانی بەدوور بگرن. بۆر کە پەرەشوت و عەزی فڕین و دەمامکی ئۆکسجینی پێبوو، گەشتەکەی سێ کاتژمێری بە پاڵکەوتووی لەسەر دۆشەکێک لە شوێنی بۆمبەکانی فڕۆکەکە بەسەر برد.{{Sfn|Jones|1985}} بۆر لە گەیشتن بە لەندەن، پەیوەندی بە باوکیەوە کردەوە، کە هەفتەیەک پێشتر بە فڕۆکە گەیشتبووە بەریتانیا.{{Sfn|Jones|1985}} بە فەرمی بووە توێژەرێکی بچووک لە بەشی توێژینەوەی زانستی و پیشەسازی, بەڵام لە ڕاستیدا وەک یاریدەدەری کەسی و سکرتێری باوکی کاری کردووە. ئەو دووانە کاریان لەسەر پڕۆژەی [[چەکی ناوکی|بۆمبی ئەتۆمی]] بەریتانی Tube Alloys کردووە. لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٤٣ یەکەم سەردانیان لە ژمارەیەک سەردان بۆ ئەمریکا ئەنجامدا، کە باوکی ڕاوێژکاری پڕۆژەی مانهاتن بوو.{{Sfn|Gowing|1964}} بەهۆی ناوبانگ و ناوبانگی باوکیەوە ناوی درۆیان لێنرا؛ بۆر بوو بە جەیمس بەیکەر و باوکی بوو بە نیکۆڵاس بەیکەر.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} لە ساڵی ١٩٤٥ بەڕێوەبەری تاقیگەی لۆس ئەلامۆس، [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەر]]، داوای لێکردن پێداچوونەوە بە دیزاینی دەستپێکەری نیوتڕۆنی گۆڕاودا بکەن. ڕاپۆرتیان دا کە کار دەکات. ئەوەی کە گەیشتوونەتە ئەم ئەنجامە، نیگەرانییەکانی [[ئێنریکۆ فێرمی]] سەبارەت بە توانای بەردەوامبوونی دیزاینەکە وەستاند.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} دەستپێشخەرەکان بێ کەموکوڕییان ئەنجامدا لەو بۆمبانەی کە لە [[بۆمبارانکردنیی ناوکی ھیرۆشیما و ناگاساکی|تەقینەوە ئەتۆمییەکانی هێرۆشیما و ناگازاکی]] لە مانگی ئابی ١٩٤٥دا{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} == پیشە == لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ کۆتایی هاتنی جەنگ، بۆر گەڕایەوە دانیمارک، لەوێ دەستی بە خوێندنی زانکۆ کردەوە، لە ساڵی ١٩٤٦ بە بڕوانامەی ماستەر دەرچوو، بە تێزێک کە پەیوەندی بە هەندێک لایەنی کێشەکانی وەستانی هێزی ئەتۆمیەوە هەبوو.<ref name="Biographical" /> لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٨، بۆر بوو بە ئەندامی پەیمانگای توێژینەوەی پێشکەوتوو لە [[پرینستۆن، نیو جێرزی|شاری پرینستۆن لە ویلایەتی نیوجرسی]].<ref name="Institute for Advanced Study">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130107093854/http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 January 2013 |ڕێکەوتی سەردان=13 May 2015}}</ref> لەکاتی سەردانیکردنی [[زانکۆی کۆڵۆمبیا|زانکۆی کۆڵۆمبیادا]] چاوی بە [[ئیسیدۆر ئیسحاق ڕابی]] کەوت کە سەرنجی بۆ دۆزینەوەکانی ئەم دواییەی پەیوەست بە پێکهاتەی زۆر وردی دیوتیریۆم لێکەوتەوە . ئەمەش بووە هۆی ئەوەی بۆر لە ژانویەی ئابی ١٩٥٠ ببێتە هاوڕێی سەردانکەر لە<ref name="Biographical" /> لە کۆتاییەکانی چلەکاندا زانرا کە تایبەتمەندییەکانی ناوکی ئەتۆمی ناتوانرێت بە مۆدێلی ئێستای ئەوکاتە وەک مۆدێلی دڵۆپی شلە کە لەلایەن نیڵز بۆرەوە پەرەی پێدراوە لەنێو ئەوانی تردا ڕوون بکرێتەوە. [[نموونەی چینی ناوکی|مۆدێلی توێکڵ]] کە لە ساڵی ١٩٤٩ لەلایەن [[ماریا گۆپەرت مایەر|ماریا گۆپەرت مایر]] و کەسانی دیکە پەرەی پێدرا، ڕێگەی دا هەندێک تایبەتمەندی زیادە ڕوون بکرێتەوە، بەتایبەتی ئەوانەی پێیان دەوترێت ژمارە سیحرییەکان . بەڵام تایبەتمەندیگەلێکیش هەبوون کە نەتوانرا ڕوون بکرێنەوە، لەوانە دابەشبوونی ناگۆیی بارگە لە هەندێک ناوکدا.<ref name="Nobel lecture">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Bohr |first=Aage |ڕێکەوت=11 December 1975 |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 October 2022 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> لە توێژینەوەیەکی ساڵی ١٩٥٠دا، جەیمس ڕەین واتەری زانکۆی کۆڵۆمبیا جۆرێکی لە مۆدێلی دڵۆپی ناوک پێشنیار کرد کە دەتوانێت دابەشبوونی بارگەی ناگۆیی ڕوون بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Rainwater |first=James |author-link=James Rainwater |date=August 1950 |title=Nuclear Energy Level Argument for a Spheroidal Nuclear Model |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=79 |issue=3 |pages=432–434 |bibcode=1950PhRv...79..432R |doi=10.1103/PhysRev.79.432}}</ref> مۆدێلی ئاوی باران گریمانە دەکات کە ناوکێکی وەک باڵۆنێک کە تۆپەکانی لە ناوەوەیدا هەیە کە ڕووکارەکەی دەشێوێنن لەگەڵ جووڵەیان. ئەو بیرۆکەکەی لەگەڵ بۆهر تاوتوێ کرد کە لەو کاتەدا سەردانی کۆڵۆمبیا دەکرد و بە شێوەیەکی سەربەخۆ هەمان بیرۆکەی بیرکردبووەوە و نزیکەی مانگێک دوای پێشکەشکردنی ڕێنواتەر، توێژینەوەیەکی پێشکەش کردبوو بۆ بڵاوکردنەوە کە باسی هەمان کێشەی دەکرد، بەڵام بە درێژایی هێڵێکی گشتیتر. بۆر گەردیلەیەکی سووڕاوە و شێوە ناڕێکی و فۆرمێکی گرژی ڕووکاری لە خەیاڵدا هێنایە ئاراوە.<ref name="New Scientist">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Lewin |first=Roger |last2=Sherwood |first2=Martin |last3=Walgate |first3=Robert |date=23 October 1975 |title=Nobel Prizes 1975: Medicine, Chemistry and Physics … and fifty years ago |journal=[[New Scientist]] |volume=68 |issue=972 |issn=0262-4079}}</ref> بۆر بیرۆکەکەی زیاتر پەرەپێدا، لە ساڵی ١٩٥١ توێژینەوەیەکی بڵاوکردەوە کە بە شێوەیەکی گشتگیر پەیوەندی نێوان لەرزینەکانی ڕووی ناوک و جووڵەی تاکە [[ناوکۆکە|ناوکەکانی]] خستەڕوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |date=January 1951 |title=On the Quantization of Angular Momenta in Heavy Nuclei |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=81 |issue=1 |pages=134–138 |bibcode=1951PhRv...81..134B |doi=10.1103/PhysRev.81.134}}</ref> لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ کۆپنهاگن لە ساڵی ١٩٥٠، بۆر دەستی کرد بە کارکردن لەگەڵ بن ڕۆی مۆتێلسۆن بۆ بەراوردکردنی کارە تیۆریەکان لەگەڵ داتا ئەزموونییەکان. لە سێ توێژینەوەدا، کە لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٣ بڵاوکرانەوە، بۆر و مۆتێلسۆن ڕێککەوتنێکی نزیکیان لە نێوان تیۆری و ئەزمووندا نیشان دا؛ بۆ نموونە، نیشاندانی ئەوەی کە ئاستی وزەی هەندێک گەردیلە دەتوانرێت بە سپێکتریمی خولانەوەی وەسف بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |year=1953 |title=Collective and Individual-Particle Aspects of Nuclear Structure |url=https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |url-status=live |journal=Matematisk-fysiske Meddelelser, Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab |volume=27 |issue=16 |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |archive-date=9 October 2022 |access-date=30 March 2018}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |date=January 1953 |title=Interpretation of Isomeric Transitions of Electric Quadrupole Type |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=89 |issue=1 |pages=316–317 |bibcode=1953PhRv...89..316B |doi=10.1103/PhysRev.89.316}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bohr |first=Aage |last2=Mottelson |first2=Ben R. |author-link2=Ben Mottelson |date=May 1953 |title=Rotational States in Even-Even Nuclei |journal=[[Physical Review]] |publisher=American Physical Society |volume=90 |issue=4 |pages=717–719 |bibcode=1953PhRv...90..717B |doi=10.1103/PhysRev.90.717.2}}</ref> بەم شێوەیە توانیان مۆدێلی توێکڵ لەگەڵ چەمکی ئاوی باران ئاشت بکەنەوە.<ref name="New Scientist" /> ئەم کارە هاندەری زۆر لێکۆڵینەوەی تیۆری و ئەزموونی نوێی بوو.<ref name="Nobel lecture" /> بۆر، مۆتێلسۆن و ڕێنواتەر بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] ساڵی ١٩٧٥یان پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جوڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی ناوکی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975" /> بەهۆی ئەوەی باوکی لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی پێبەخشرابوو، بۆر بوو بە یەکێک لەو چوار جووتە باوک و کوڕەی کە خەڵاتی نۆبڵی فیزیایان بەدەستهێنا. تەنها دوای ئەنجامدانی توێژینەوەی خاوەن خەڵاتی نۆبڵ، بۆر بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی کۆپنهاگن وەرگرت، لە ساڵی ١٩٥٤، تێزی خۆی لەسەر "دۆخی خولانەوەی ناوکی ئەتۆمی" نووسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=1954 |ناونیشان=http://clio.columbia.edu/catalog/1565671 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015 |oclc=04312983}}</ref> بۆر لە ساڵی ١٩٥٦ بوو بە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن و دوای مردنی باوکی لە ساڵی ١٩٦٢، شوێنی گرتەوە وەک بەڕێوەبەری پەیمانگای نیڵز بۆر، ئەو پۆستەی تا ساڵی ١٩٧٠ بەدەستی هێنا. لەوێ چالاک بوو تا ساڵی ١٩٩٢ خانەنشین بوو. هەروەها ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری پەیمانگای باکووری فیزیای تیۆری بووە لە سەرەتای دامەزراندنیەوە لە ساڵی ١٩٥٧، و لە ساڵی ١٩٧٥ تا ١٩٨١ بەڕێوەبەری ئەو دامەزراوەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=10 September 2009 |ناونیشان=http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150518103501/http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=18 May 2015 |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> جگە لە خەڵاتی نۆبڵ، خەڵاتی دانی هاینمان بۆ فیزیای بیرکاری لە ساڵی ١٩٦٠، خەڵاتی ئەتۆم بۆ ئاشتی لە ساڵی ١٩٦٩، میدالیای HC Ørsted لە ساڵی ١٩٧٠، مەدالیای و خەڵاتی ڕزەرفۆرد لە ساڵی ١٩٧٢، مەدالیای جۆن پرایس وێزەریل لە ساڵی ١٩٧٤، و میدالیای ئۆلێ ڕۆمەر لە ساڵی ١٩٧٦<ref name="Institute for Advanced Study" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iop.org/about/awards/subject/rutherford/medallists/page_38596.html |ڕێکەوتی سەردان=14 May 2015}}</ref> بۆر و مۆتێلسۆن بەردەوام بوون لە کارکردن بەیەکەوە، مۆنۆگرافیای دوو بەرگیان ''بە ناوی پێکهاتەی ئەتۆمی'' بڵاوکردەوە. بەرگی یەکەم ''بە ناوی جووڵەی تاکە تەنۆلکە'' لە ساڵی ١٩٦٩ دەرکەوت؛ دووەمیان، ''شێواندنی ئەتۆمی،'' لە ساڵی 1975.<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٧٢ بۆهر بڕوانامەی فەخری پێبەخشرا, دکتۆر فیلۆس. honoris causa، لە پەیمانگای تەکنەلۆژیای نەرویجی ، کە دواتر بەشێک بوو لە زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیای نەرویجی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ntnu.edu/phd/honorary-doctors |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٠ەوە ئەندامی ئەکادیمیای زانست و نامە نەرویجی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070715102608/http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=15 July 2007 |ڕێکەوتی سەردان=27 December 2021 |زمان=no}}</ref> هەروەها بۆر ئەندامی هەڵبژێردراوی [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.amacad.org/person/aage-niels-bohr |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=American Academy of Arts & Sciences |زمان=en}}</ref>و کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Aage+Bohr&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=search.amphilsoc.org}}</ref> و ئەکادیمیای نیشتمانی زانستی ئەمریکا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/aage-bohr-uylx39/ |ڕێکەوتی سەردان=3 October 2022 |وێبگە=www.nasonline.org}}</ref> لە ساڵی ١٩٨١ بۆر بووە ئەندامی دامەزرێنەری ئەنجومەنی ڕۆشنبیری جیهانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.consejoculturalmundial.org/about-us/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629135114/https://www.consejoculturalmundial.org/about-us/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=29 June 2019 |ڕێکەوتی سەردان=8 November 2016}}</ref> == ژیان و مردنی کەسی == بۆر لە ئەمریکا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، لە ١١ی ئازاری ١٩٥٠ لەگەڵ ماریتا سۆفەر (٩ی ئایاری ١٩٢٢ - ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨) هاوسەرگیری کرد. سێ منداڵیان بووە: کوڕەکانی ڤیلهێلم (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠)، تۆماس و کچەکەی مارگریت. دوای مردنی سۆفەر لە ساڵی ١٩٧٨، بۆر لە ساڵی ١٩٨١ لەگەڵ بێنت شارف مێیەر (١٨ی نیسانی ١٩٢٦ - ٢٥ی ئایاری ٢٠١١) هاوسەرگیری کرد. ئاگە بۆر لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ لە شاری کۆپنهاگن کۆچی دوایی کردووە لە دوای خۆی هاوسەری دووەم و منداڵەکانی بەجێهێشتووە.<ref name="The Guardian" /> تۆماس بوو بە مامۆستای فیزیا لە زانکۆی تەکنیکی دانیمارک و لە بواری [[دینامیکی شلگاز|داینامیکی شلەدا]] کاردەکات.<ref name="TomasGoogle">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://scholar.google.com/citations?user=xjMktwcAAAAJ&hl=da |ڕێکەوتی سەردان=7 September 2026 |وێبگە=Google Scholar}}</ref> ڤیلهێلم، زانای بایۆکیمیا کە لە چاککردنەوەی DNA دەخوێنێت، زۆربەی ژیانی ژیانی لە پەیمانگای نیشتمانی پیربوون لە شاری بالتیمۆر بەسەر بردووە، دواتر بووەتە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن.<ref name="VilhelmCopenhagen">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://icmm.ku.dk/english/research-groups/bohr-group/ |ڕێکەوتی سەردان=7 September 2026 |وێبگە=University of Copenhagen}}</ref> میدالیای خەڵاتی نۆبڵی بۆر لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ٢٠١١ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا فرۆشرا. دواتر لە مانگی نیسانی ٢٠١٩ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا بە ٩٠ هەزار دۆلار فرۆشرا.<ref name="NB">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220922061541/https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=22 September 2022 |ڕێکەوتی سەردان=16 March 2023}}</ref> == تێبینی == {{سەرچاوەکان|30em}} == سەرچاوەکان == * {{Cite book|last=Gowing|first=Margaret|title=Britain and Atomic Energy, 1935–1945|publisher=Macmillan Publishing|year=1964|location=London|oclc=3195209|author-link=Margaret Gowing}} * {{Cite book|last=Hoddeson|first=Lillian|url=https://archive.org/details/criticalassembly0000unse|title=Critical Assembly: A Technical History of Los Alamos During the Oppenheimer Years, 1943–1945|last2=Henriksen|first2=Paul W.|last3=Meade|first3=Roger A.|last4=Westfall|first4=Catherine L.|publisher=Cambridge University Press|year=1993|isbn=0-521-44132-3|location=New York|oclc=26764320|author-link=Lillian Hoddeson|author-link4=Catherine Westfall|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Jones|first=R. V.|title=Niels Bohr: A Centenary Volume|publisher=Harvard University Press|year=1985|isbn=978-0-674-62415-3|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|location=Cambridge, Mass.|pages=278–287|chapter=Meetings in Wartime and After|author-link=R. V. Jones|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} * {{Cite book|last=Pais|first=Abraham|url=https://archive.org/details/nielsbohrstimesi00pais_0|title=Niels Bohr's Times, In Physics, Philosophy and Polity|publisher=Clarendon Press|year=1991|isbn=978-0-19-852049-8|location=Oxford|author-link=Abraham Pais}} * {{Cite book|last=Rhodes|first=Richard|url=https://archive.org/details/makingofatomicbo00rhod|title=The Making of the Atomic Bomb|publisher=Simon and Schuster|year=1986|isbn=978-0-671-44133-3|location=New York|author-link=Richard Rhodes|url-access=registration}} * {{Cite book|last=Stuewer|first=Roger H.|title=Niels Bohr: A Centenary Volume|publisher=Harvard University Press|year=1985|isbn=978-0-674-62415-3|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|location=Cambridge, Mass.|pages=197–220|chapter=Niels Bohr and Nuclear Physics|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Nobelprize}} لەوانەش وتارەکەی نۆبڵ، ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥: "جووڵەی خولانەوەی لە ناوکەکاندا". * [https://web.archive.org/web/20140911200150/http://www.aip.org/history/ohilist/4514_1.html نووسراوی چاوپێکەوتنی مێژووی زارەکی لەگەڵ ئاگە بۆر ٢٣ و ٣٠ی ژانویەی ١٩٦٣، پەیمانگای فیزیای ئەمریکی، کتێبخانە و ئەرشیفی نیڵز بۆر] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{1975 Nobel Prize winners}}{{Founding members of the World Cultural Council}}{{Manhattan Project}}{{تووڵی دەروازە|Biography|Denmark|History of science|Nuclear technology|Physics}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:نیلس بۆر]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 3ec2gxvpp0d1vbvy19jvbbn9urd0b2q 0 305818 1698340 2026-10-31T18:43:14Z Shaween 18477 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1371964862|Alexei Abrikosov (physicist)]]» 1698340 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{زانیاریدانی زانا|image=AA Abrikosov ANL1.jpg}}'''ئەلێکسی ئەلێکسیڤیچ ئەبریکۆسۆڤ''' ({{Langx|ru|Алексе́й Алексе́евич Абрико́сов}}; ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨- ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Kenneth Chang |ڕێکەوت=2 Apr 2017 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/04/02/science/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies.html |ڕێکەوتی سەردان=22 May 2019 |وێبگە=The New York Times}}</ref>) [[فیزیکی تیۆریک|فیزیای تیۆری]] [[ڕووسیا|ڕووسی]] -ئەمریکی بوو کە بەشدارییە سەرەکییەکانی لە بواری [[فیزیکی ماددەی چڕ|فیزیای ماددە چڕکراوەکاندایە]] . ئەو هاوبەشی وەرگری [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیا]] بوو لە ساڵی ٢٠٠٣، لەگەڵ ڤیتالی گینزبۆرگ و ئەنتۆنی جەیمس لێگێت ، بۆ تیۆرییەکان سەبارەت بەوەی کە چۆن ماددە دەتوانێت لە پلەی گەرمی زۆر نزمدا ڕەفتار بکات.<ref name="NobelPrize.org" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.osti.gov/search/author:abrikosov/nobel:true}}</ref> == پەروەردە و ژیانی سەرەتایی == ئەبریکۆسۆڤ لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨ لە [[مۆسکۆ|شاری مۆسکۆ]] لە ویلایەتی SFSRی ڕووسیا لە یەکێتی سۆڤیەت لەدایکبووە، لە دایک و باوکی یەک دوو [[پزیشک]] بوون: ئەلێکسی ئەبریکۆسۆڤ و فانی ( née وۆڵف).<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024-04-01 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928—29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |language=en |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |issn=0080-4606 |doi-access=free}}</ref> دایکی [[جوو|جولەکە]] بوو .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.jinfo.org/Nobels_Physics.html |ڕێکەوتی سەردان=2023-03-29 |وێبگە=www.jinfo.org}}</ref> دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی لە ساڵی ١٩٤٣، ئەبریکۆسۆڤ دەستی کرد بە خوێندنی تەکنەلۆژیای وزە. لە ساڵی ١٩٤٨ لە [[زانکۆی دەوڵەتیی مۆسکۆ|زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ]] دەرچووە.<ref name=":0" /> لە ساڵی ١٩٤٨ تا ١٩٦٥ لە پەیمانگای کێشە فیزیاییەکانی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە، لەوێ دکتۆرای بەدەستهێناوە. لە ساڵی ١٩٥١ بۆ تیۆری بڵاوبوونەوەی گەرمی لە [[پلازما (فیزیک)|پلازماکاندا]]، و پاشان بڕوانامەی دکتۆرای لە زانستە فیزیایی و بیرکارییەکان ("دکتۆرای باڵاتر") لە ساڵی ١٩٥٥ بۆ تێزێک لەسەر ئەلکترۆداینامیکی کوانتەم لە وزە بەرزەکاندا. ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Weil |first=Martin |ڕێکەوت=2017-04-04 |ناونیشان=https://www.spokesman.com/stories/2017/apr/04/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies-at/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-02-20 |وێبگە=Spokesman.com |زمان=en}}</ref> ڕووی لە ئەمریکا کردووە و تا ساڵی ٢٠١٧ تا مردنی لەوێ ژیاوە، لە پالۆ ئاڵتۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا. لەکاتێکدا لە ئەمریکا بوو، ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان هەڵبژێردرا، و لە ساڵی ٢٠٠١، بۆ ئەوەی ببێتە ئەندامی بیانی [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]].<ref name="marriage">{{Cite book|last=Hargittai|first=Balazs|title=Candid Science V: Conversations with Famous Scientists|date=2005|publisher=Imperial College Press|isbn=1860945066|page=185|ref=can}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928 — 29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |doi-access=free}}</ref> == پیشە == لە ساڵی ١٩٦٥ تا ١٩٨٨ لە پەیمانگای لانداو بۆ فیزیای تیۆری (ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت) کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە مامۆستایە لە زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ. جگە لەوەش لە ساڵی ١٩٧٢ تا ١٩٧٦ لە پەیمانگای فیزیا و تەکنەلۆژیای مۆسکۆ و لە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٩١ لە پەیمانگای پۆڵا و ئالۆوی مۆسکۆ کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٨٧ تا ١٩٩١ وەک ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٩١ بووە ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی ڕووسیا. لە دوو بەرهەمدا لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٧، ئەبریکۆسۆڤ ڕوونیکردەوە کە چۆن شلەی موگناتیسی دەتوانێت بچێتە ناو پۆلێک لە [[گەیەنەری ڕەھا|سوپەرکۆندێکتەرەکانەوە]]. ئەم پۆلە ماددانە پێیان دەوترێت سوپەرکۆندێکتەری جۆری دووەم . ڕێکخستنی هاوڕێی هێڵەکانی شلەی موگناتیسی پێی دەوترێت تۆڕی گێژەڵوکەی ئەبریکۆسۆڤ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Abrikosov |first=A. A. |date=2004-12-02 |title=Nobel Lecture: Type-II superconductors and the vortex lattice |url=https://journals.aps.org/rmp/abstract/10.1103/RevModPhys.76.975 |journal=Reviews of Modern Physics |volume=76 |issue=3 |pages=975–979 |bibcode=2004RvMP...76..975A |doi=10.1103/RevModPhys.76.975}}</ref> لە ساڵی ١٩٩١ تا خانەنشینبوونی لە تاقیگەی نیشتمانی ئارگۆن لە ویلایەتی [[ئیلینۆی|ئیلینۆیس]] لە ئەمریکا کاردەکات. ئەبریکۆسۆڤ زانایەکی بەڕێزی ئارگۆن بووە لە گروپی تیۆری ماددە چڕکراوەکان لە بەشی زانستی ماددە لە ئارگۆن. کاتێک خەڵاتی نۆبڵی وەرگرت، لێکۆڵینەوەکانی لەسەر سەرچاوەی بەرگری موگناتیسی بوو، کە تایبەتمەندییەکی هەندێک مادەیە کە بەرگرییان لە بەرامبەر لێشاوی کارەبایی لە ژێر کاریگەری کێڵگەیەکی موگناتیسیدا دەگۆڕێت. ئەبریکۆسۆڤ لەگەڵ لیڤ گۆرکۆڤ و ئیگۆر دزیالوشینسکی کتێبێکی ئایکۆنییان لەسەر [[فیزیکی دۆخی ڕەق|فیزیای تیۆری دۆخی ڕەق]] نووسیوە، کە بۆ دەیان ساڵە بۆ ڕاهێنانی فیزیازانەکان لەم بوارەدا بەکارهێنراوە. == ڕێزلێنان و خەڵات == ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٦٦ خەڵاتی لینین و لە ساڵی ١٩٧٢ خەڵاتی یادەوەری فریتز لەندەن و لە ساڵی ١٩٨٢ [[خەڵاتی دەوڵەتی یەکێتی سۆڤیەت]] پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٨٩ خەڵاتی لانداو لە ئەکادیمیای زانستەکانی ڕووسیا وەرگرتووە.<ref name=":0" /> دوای دوو ساڵ، لە ساڵی ١٩٩١، ئەبریکۆسۆڤ خەڵاتی جۆن باردین لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پێبەخشرا. هەر لەو ساڵەدا وەک ئەندامی فەخری بیانی لە [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]] هەڵبژێردرا.<ref name="AAAS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf |ڕێکەوتی سەردان=20 March 2011}}</ref> هاوبەشی خەڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی ٢٠٠٣ بووە. هەروەها ئەندامی ئەکادیمیای شاهانەی لەندەن بووە و هاوڕێی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی بووە و لە ساڵی ٢٠٠٠دا بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی بەناوبانگی زانستەکان هەڵبژێردراوە. خەڵاتەکانی تر بریتین لە:   == ژیانی کەسی == ئەبریکۆسۆڤ کوڕی پزیشکەکان ئەلێکسی ئیڤانۆڤیچ ئەبریکۆسۆڤ (١٨٧٥-١٩٥٥) و هاوسەری دووەمی، فانیا داڤیدۆڤنا وۆڵف (١٨٩٥-١٩٦٥) بووە. ئەبریکۆسۆڤ لە ڕێگەی باوکیەوە کوڕەزای ڕاهیبی کاسۆلیکی شەهید ئانا ئەبریکۆسۆڤا (١٨٨٢-١٩٣٦) بوو. خوشکەکەی ناوی ماریا ئەلێکسیڤنا ئەبریکۆسۆڤا (١٩٢٩-١٩٩٨) بوو، پزیشک. هاوسەرگیری لەگەڵ سڤێتلانا یوریێڤنا بونکۆڤا کردووە و ٣ منداڵی بووە.<ref name="marriage" /> لە ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧ لە تەمەنی ٨٨ ساڵیدا لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] کۆچی دوایی کردووە == کتێب == * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486632288.html|title=Methods of Quantum Field Theory in Statistical Physics|last2=Gor'kov|first2=Lev|last3=Dzyaloshinskii|first3=Igor|publisher=Dover Publications|year=1975|isbn=978-0199232727|location=London, U.K.}} * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486819019.html|title=Fundamentals of the Theory of Metals|publisher=North Holland|year=1988|isbn=978-0444870940|location=Amsterdam}} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵی جولەکەکان == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|35em}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Wikiquote-inline}} * {{Nobelprize|name=Alexei Abrikosov}} including the Nobel Lecture on December 8, 2003 ''Type II Superconductors and the Vortex Lattice'' * [https://www.nasonline.org/wp-content/uploads/2024/06/abrikosov-alexei.pdf M. R. Norman, "Aleksei A. Abrikosov", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2018)] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ڕووس]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] t74rlya4z31r8usiwtwuasg707atdx0 1698341 1698340 2026-10-31T18:43:49Z Shaween 18477 /* پیشە */ 1698341 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles>{{زانیاریدانی زانا|image=AA Abrikosov ANL1.jpg}}'''ئەلێکسی ئەلێکسیڤیچ ئەبریکۆسۆڤ''' ({{Langx|ru|Алексе́й Алексе́евич Абрико́сов}}; ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨- ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Kenneth Chang |ڕێکەوت=2 Apr 2017 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/04/02/science/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies.html |ڕێکەوتی سەردان=22 May 2019 |وێبگە=The New York Times}}</ref>) [[فیزیکی تیۆریک|فیزیای تیۆری]] [[ڕووسیا|ڕووسی]] -ئەمریکی بوو کە بەشدارییە سەرەکییەکانی لە بواری [[فیزیکی ماددەی چڕ|فیزیای ماددە چڕکراوەکاندایە]] . ئەو هاوبەشی وەرگری [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیا]] بوو لە ساڵی ٢٠٠٣، لەگەڵ ڤیتالی گینزبۆرگ و ئەنتۆنی جەیمس لێگێت ، بۆ تیۆرییەکان سەبارەت بەوەی کە چۆن ماددە دەتوانێت لە پلەی گەرمی زۆر نزمدا ڕەفتار بکات.<ref name="NobelPrize.org" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.osti.gov/search/author:abrikosov/nobel:true}}</ref> == پەروەردە و ژیانی سەرەتایی == ئەبریکۆسۆڤ لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨ لە [[مۆسکۆ|شاری مۆسکۆ]] لە ویلایەتی SFSRی ڕووسیا لە یەکێتی سۆڤیەت لەدایکبووە، لە دایک و باوکی یەک دوو [[پزیشک]] بوون: ئەلێکسی ئەبریکۆسۆڤ و فانی ( née وۆڵف).<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024-04-01 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928—29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |language=en |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |issn=0080-4606 |doi-access=free}}</ref> دایکی [[جوو|جولەکە]] بوو .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.jinfo.org/Nobels_Physics.html |ڕێکەوتی سەردان=2023-03-29 |وێبگە=www.jinfo.org}}</ref> دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی لە ساڵی ١٩٤٣، ئەبریکۆسۆڤ دەستی کرد بە خوێندنی تەکنەلۆژیای وزە. لە ساڵی ١٩٤٨ لە [[زانکۆی دەوڵەتیی مۆسکۆ|زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ]] دەرچووە.<ref name=":0" /> لە ساڵی ١٩٤٨ تا ١٩٦٥ لە پەیمانگای کێشە فیزیاییەکانی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە، لەوێ دکتۆرای بەدەستهێناوە. لە ساڵی ١٩٥١ بۆ تیۆری بڵاوبوونەوەی گەرمی لە [[پلازما (فیزیک)|پلازماکاندا]]، و پاشان بڕوانامەی دکتۆرای لە زانستە فیزیایی و بیرکارییەکان ("دکتۆرای باڵاتر") لە ساڵی ١٩٥٥ بۆ تێزێک لەسەر ئەلکترۆداینامیکی کوانتەم لە وزە بەرزەکاندا. ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Weil |first=Martin |ڕێکەوت=2017-04-04 |ناونیشان=https://www.spokesman.com/stories/2017/apr/04/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies-at/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-02-20 |وێبگە=Spokesman.com |زمان=en}}</ref> ڕووی لە ئەمریکا کردووە و تا ساڵی ٢٠١٧ تا مردنی لەوێ ژیاوە، لە پالۆ ئاڵتۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا. لەکاتێکدا لە ئەمریکا بوو، ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان هەڵبژێردرا، و لە ساڵی ٢٠٠١، بۆ ئەوەی ببێتە ئەندامی بیانی [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]].<ref name="marriage">{{Cite book|last=Hargittai|first=Balazs|title=Candid Science V: Conversations with Famous Scientists|date=2005|publisher=Imperial College Press|isbn=1860945066|page=185|ref=can}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928 — 29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |doi-access=free}}</ref> == پیشە == لە ساڵی ١٩٦٥ تا ١٩٨٨ لە پەیمانگای لانداو بۆ فیزیای تیۆری (ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت) کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە مامۆستایە لە زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ. جگە لەوەش لە ساڵی ١٩٧٢ تا ١٩٧٦ لە پەیمانگای فیزیا و تەکنەلۆژیای مۆسکۆ و لە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٩١ لە پەیمانگای پۆڵا و ئالۆوی مۆسکۆ کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٨٧ تا ١٩٩١ وەک ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٩١ بووە ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی ڕووسیا. لە دوو بەرهەمدا لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٧، ئەبریکۆسۆڤ ڕوونیکردەوە کە چۆن شلەی موگناتیسی دەتوانێت بچێتە ناو پۆلێک لە [[گەیەنەری ڕەھا|سوپەرکۆندێکتەرەکانەوە]]. ئەم پۆلە ماددانە پێیان دەوترێت سوپەرکۆندێکتەری جۆری دووەم . ڕێکخستنی هاوڕێی هێڵەکانی شلەی موگناتیسی پێی دەوترێت تۆڕی گێژەڵوکەی ئەبریکۆسۆڤ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Abrikosov |first=A. A. |date=2004-12-02 |title=Nobel Lecture: Type-II superconductors and the vortex lattice |url=https://journals.aps.org/rmp/abstract/10.1103/RevModPhys.76.975 |journal=Reviews of Modern Physics |volume=76 |issue=3 |pages=975–979 |bibcode=2004RvMP...76..975A |doi=10.1103/RevModPhys.76.975}}</ref> ئەبریکۆسۆڤ لەگەڵ لیڤ گۆرکۆڤ و ئیگۆر دزیالوشینسکی کتێبێکی ئایکۆنییان لەسەر [[فیزیکی دۆخی ڕەق|فیزیای تیۆری دۆخی ڕەق]] نووسیوە، کە بۆ دەیان ساڵە بۆ ڕاهێنانی فیزیازانەکان لەم بوارەدا بەکارهێنراوە. لە ساڵی ١٩٩١ تا خانەنشینبوونی لە تاقیگەی نیشتمانی ئارگۆن لە ویلایەتی [[ئیلینۆی|ئیلینۆیس]] لە ئەمریکا کاردەکات. ئەبریکۆسۆڤ زانایەکی بەڕێزی ئارگۆن بووە لە گروپی تیۆری ماددە چڕکراوەکان لە بەشی زانستی ماددە لە ئارگۆن. کاتێک خەڵاتی نۆبڵی وەرگرت، لێکۆڵینەوەکانی لەسەر سەرچاوەی بەرگری موگناتیسی بوو، کە تایبەتمەندییەکی هەندێک مادەیە کە بەرگرییان لە بەرامبەر لێشاوی کارەبایی لە ژێر کاریگەری کێڵگەیەکی موگناتیسیدا دەگۆڕێت. == ڕێزلێنان و خەڵات == ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٦٦ خەڵاتی لینین و لە ساڵی ١٩٧٢ خەڵاتی یادەوەری فریتز لەندەن و لە ساڵی ١٩٨٢ [[خەڵاتی دەوڵەتی یەکێتی سۆڤیەت]] پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٨٩ خەڵاتی لانداو لە ئەکادیمیای زانستەکانی ڕووسیا وەرگرتووە.<ref name=":0" /> دوای دوو ساڵ، لە ساڵی ١٩٩١، ئەبریکۆسۆڤ خەڵاتی جۆن باردین لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پێبەخشرا. هەر لەو ساڵەدا وەک ئەندامی فەخری بیانی لە [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]] هەڵبژێردرا.<ref name="AAAS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf |ڕێکەوتی سەردان=20 March 2011}}</ref> هاوبەشی خەڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی ٢٠٠٣ بووە. هەروەها ئەندامی ئەکادیمیای شاهانەی لەندەن بووە و هاوڕێی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی بووە و لە ساڵی ٢٠٠٠دا بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی بەناوبانگی زانستەکان هەڵبژێردراوە. خەڵاتەکانی تر بریتین لە:   == ژیانی کەسی == ئەبریکۆسۆڤ کوڕی پزیشکەکان ئەلێکسی ئیڤانۆڤیچ ئەبریکۆسۆڤ (١٨٧٥-١٩٥٥) و هاوسەری دووەمی، فانیا داڤیدۆڤنا وۆڵف (١٨٩٥-١٩٦٥) بووە. ئەبریکۆسۆڤ لە ڕێگەی باوکیەوە کوڕەزای ڕاهیبی کاسۆلیکی شەهید ئانا ئەبریکۆسۆڤا (١٨٨٢-١٩٣٦) بوو. خوشکەکەی ناوی ماریا ئەلێکسیڤنا ئەبریکۆسۆڤا (١٩٢٩-١٩٩٨) بوو، پزیشک. هاوسەرگیری لەگەڵ سڤێتلانا یوریێڤنا بونکۆڤا کردووە و ٣ منداڵی بووە.<ref name="marriage" /> لە ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧ لە تەمەنی ٨٨ ساڵیدا لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] کۆچی دوایی کردووە == کتێب == * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486632288.html|title=Methods of Quantum Field Theory in Statistical Physics|last2=Gor'kov|first2=Lev|last3=Dzyaloshinskii|first3=Igor|publisher=Dover Publications|year=1975|isbn=978-0199232727|location=London, U.K.}} * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486819019.html|title=Fundamentals of the Theory of Metals|publisher=North Holland|year=1988|isbn=978-0444870940|location=Amsterdam}} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵی جولەکەکان == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|35em}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Wikiquote-inline}} * {{Nobelprize|name=Alexei Abrikosov}} including the Nobel Lecture on December 8, 2003 ''Type II Superconductors and the Vortex Lattice'' * [https://www.nasonline.org/wp-content/uploads/2024/06/abrikosov-alexei.pdf M. R. Norman, "Aleksei A. Abrikosov", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2018)] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ڕووس]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] gl9fturem6mlr48kqvdg8tjf7ubukcw 1698342 1698341 2026-10-31T18:44:48Z Shaween 18477 1698342 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles> {{داتابۆکس}} '''ئەلێکسی ئەلێکسیڤیچ ئەبریکۆسۆڤ''' ({{Langx|ru|Алексе́й Алексе́евич Абрико́сов}}; ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨- ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Kenneth Chang |ڕێکەوت=2 Apr 2017 |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2017/04/02/science/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies.html |ڕێکەوتی سەردان=22 May 2019 |وێبگە=The New York Times}}</ref>) [[فیزیکی تیۆریک|فیزیای تیۆری]] [[ڕووسیا|ڕووسی]] -ئەمریکی بوو کە بەشدارییە سەرەکییەکانی لە بواری [[فیزیکی ماددەی چڕ|فیزیای ماددە چڕکراوەکاندایە]] . ئەو هاوبەشی وەرگری [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیا]] بوو لە ساڵی ٢٠٠٣، لەگەڵ ڤیتالی گینزبۆرگ و ئەنتۆنی جەیمس لێگێت ، بۆ تیۆرییەکان سەبارەت بەوەی کە چۆن ماددە دەتوانێت لە پلەی گەرمی زۆر نزمدا ڕەفتار بکات.<ref name="NobelPrize.org" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.osti.gov/search/author:abrikosov/nobel:true}}</ref> == پەروەردە و ژیانی سەرەتایی == ئەبریکۆسۆڤ لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨ لە [[مۆسکۆ|شاری مۆسکۆ]] لە ویلایەتی SFSRی ڕووسیا لە یەکێتی سۆڤیەت لەدایکبووە، لە دایک و باوکی یەک دوو [[پزیشک]] بوون: ئەلێکسی ئەبریکۆسۆڤ و فانی ( née وۆڵف).<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024-04-01 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928—29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |language=en |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |issn=0080-4606 |doi-access=free}}</ref> دایکی [[جوو|جولەکە]] بوو .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.jinfo.org/Nobels_Physics.html |ڕێکەوتی سەردان=2023-03-29 |وێبگە=www.jinfo.org}}</ref> دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی لە ساڵی ١٩٤٣، ئەبریکۆسۆڤ دەستی کرد بە خوێندنی تەکنەلۆژیای وزە. لە ساڵی ١٩٤٨ لە [[زانکۆی دەوڵەتیی مۆسکۆ|زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ]] دەرچووە.<ref name=":0" /> لە ساڵی ١٩٤٨ تا ١٩٦٥ لە پەیمانگای کێشە فیزیاییەکانی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە، لەوێ دکتۆرای بەدەستهێناوە. لە ساڵی ١٩٥١ بۆ تیۆری بڵاوبوونەوەی گەرمی لە [[پلازما (فیزیک)|پلازماکاندا]]، و پاشان بڕوانامەی دکتۆرای لە زانستە فیزیایی و بیرکارییەکان ("دکتۆرای باڵاتر") لە ساڵی ١٩٥٥ بۆ تێزێک لەسەر ئەلکترۆداینامیکی کوانتەم لە وزە بەرزەکاندا. ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Weil |first=Martin |ڕێکەوت=2017-04-04 |ناونیشان=https://www.spokesman.com/stories/2017/apr/04/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies-at/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-02-20 |وێبگە=Spokesman.com |زمان=en}}</ref> ڕووی لە ئەمریکا کردووە و تا ساڵی ٢٠١٧ تا مردنی لەوێ ژیاوە، لە پالۆ ئاڵتۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا. لەکاتێکدا لە ئەمریکا بوو، ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان هەڵبژێردرا، و لە ساڵی ٢٠٠١، بۆ ئەوەی ببێتە ئەندامی بیانی [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]].<ref name="marriage">{{Cite book|last=Hargittai|first=Balazs|title=Candid Science V: Conversations with Famous Scientists|date=2005|publisher=Imperial College Press|isbn=1860945066|page=185|ref=can}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928 — 29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |doi-access=free}}</ref> == پیشە == لە ساڵی ١٩٦٥ تا ١٩٨٨ لە پەیمانگای لانداو بۆ فیزیای تیۆری (ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت) کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە مامۆستایە لە زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ. جگە لەوەش لە ساڵی ١٩٧٢ تا ١٩٧٦ لە پەیمانگای فیزیا و تەکنەلۆژیای مۆسکۆ و لە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٩١ لە پەیمانگای پۆڵا و ئالۆوی مۆسکۆ کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٨٧ تا ١٩٩١ وەک ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٩١ بووە ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی ڕووسیا. لە دوو بەرهەمدا لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٧، ئەبریکۆسۆڤ ڕوونیکردەوە کە چۆن شلەی موگناتیسی دەتوانێت بچێتە ناو پۆلێک لە [[گەیەنەری ڕەھا|سوپەرکۆندێکتەرەکانەوە]]. ئەم پۆلە ماددانە پێیان دەوترێت سوپەرکۆندێکتەری جۆری دووەم . ڕێکخستنی هاوڕێی هێڵەکانی شلەی موگناتیسی پێی دەوترێت تۆڕی گێژەڵوکەی ئەبریکۆسۆڤ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Abrikosov |first=A. A. |date=2004-12-02 |title=Nobel Lecture: Type-II superconductors and the vortex lattice |url=https://journals.aps.org/rmp/abstract/10.1103/RevModPhys.76.975 |journal=Reviews of Modern Physics |volume=76 |issue=3 |pages=975–979 |bibcode=2004RvMP...76..975A |doi=10.1103/RevModPhys.76.975}}</ref> ئەبریکۆسۆڤ لەگەڵ لیڤ گۆرکۆڤ و ئیگۆر دزیالوشینسکی کتێبێکی ئایکۆنییان لەسەر [[فیزیکی دۆخی ڕەق|فیزیای تیۆری دۆخی ڕەق]] نووسیوە، کە بۆ دەیان ساڵە بۆ ڕاهێنانی فیزیازانەکان لەم بوارەدا بەکارهێنراوە. لە ساڵی ١٩٩١ تا خانەنشینبوونی لە تاقیگەی نیشتمانی ئارگۆن لە ویلایەتی [[ئیلینۆی|ئیلینۆیس]] لە ئەمریکا کاردەکات. ئەبریکۆسۆڤ زانایەکی بەڕێزی ئارگۆن بووە لە گروپی تیۆری ماددە چڕکراوەکان لە بەشی زانستی ماددە لە ئارگۆن. کاتێک خەڵاتی نۆبڵی وەرگرت، لێکۆڵینەوەکانی لەسەر سەرچاوەی بەرگری موگناتیسی بوو، کە تایبەتمەندییەکی هەندێک مادەیە کە بەرگرییان لە بەرامبەر لێشاوی کارەبایی لە ژێر کاریگەری کێڵگەیەکی موگناتیسیدا دەگۆڕێت. == ڕێزلێنان و خەڵات == ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٦٦ خەڵاتی لینین و لە ساڵی ١٩٧٢ خەڵاتی یادەوەری فریتز لەندەن و لە ساڵی ١٩٨٢ [[خەڵاتی دەوڵەتی یەکێتی سۆڤیەت]] پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٨٩ خەڵاتی لانداو لە ئەکادیمیای زانستەکانی ڕووسیا وەرگرتووە.<ref name=":0" /> دوای دوو ساڵ، لە ساڵی ١٩٩١، ئەبریکۆسۆڤ خەڵاتی جۆن باردین لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پێبەخشرا. هەر لەو ساڵەدا وەک ئەندامی فەخری بیانی لە [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]] هەڵبژێردرا.<ref name="AAAS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf |ڕێکەوتی سەردان=20 March 2011}}</ref> هاوبەشی خەڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی ٢٠٠٣ بووە. هەروەها ئەندامی ئەکادیمیای شاهانەی لەندەن بووە و هاوڕێی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی بووە و لە ساڵی ٢٠٠٠دا بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی بەناوبانگی زانستەکان هەڵبژێردراوە. خەڵاتەکانی تر بریتین لە:   == ژیانی کەسی == ئەبریکۆسۆڤ کوڕی پزیشکەکان ئەلێکسی ئیڤانۆڤیچ ئەبریکۆسۆڤ (١٨٧٥-١٩٥٥) و هاوسەری دووەمی، فانیا داڤیدۆڤنا وۆڵف (١٨٩٥-١٩٦٥) بووە. ئەبریکۆسۆڤ لە ڕێگەی باوکیەوە کوڕەزای ڕاهیبی کاسۆلیکی شەهید ئانا ئەبریکۆسۆڤا (١٨٨٢-١٩٣٦) بوو. خوشکەکەی ناوی ماریا ئەلێکسیڤنا ئەبریکۆسۆڤا (١٩٢٩-١٩٩٨) بوو، پزیشک. هاوسەرگیری لەگەڵ سڤێتلانا یوریێڤنا بونکۆڤا کردووە و ٣ منداڵی بووە.<ref name="marriage" /> لە ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧ لە تەمەنی ٨٨ ساڵیدا لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] کۆچی دوایی کردووە == کتێب == * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486632288.html|title=Methods of Quantum Field Theory in Statistical Physics|last2=Gor'kov|first2=Lev|last3=Dzyaloshinskii|first3=Igor|publisher=Dover Publications|year=1975|isbn=978-0199232727|location=London, U.K.}} * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486819019.html|title=Fundamentals of the Theory of Metals|publisher=North Holland|year=1988|isbn=978-0444870940|location=Amsterdam}} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵی جولەکەکان == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|35em}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Wikiquote-inline}} * {{Nobelprize|name=Alexei Abrikosov}} including the Nobel Lecture on December 8, 2003 ''Type II Superconductors and the Vortex Lattice'' * [https://www.nasonline.org/wp-content/uploads/2024/06/abrikosov-alexei.pdf M. R. Norman, "Aleksei A. Abrikosov", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2018)] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ڕووس]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] p1uwx3ys3ce848zex8jl8xtxjh199ha 1698343 1698342 2026-10-31T18:53:32Z Shaween 18477 1698343 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles> {{داتابۆکس}} '''ئەلێکسی ئەلێکسیڤیچ ئەبریکۆسۆڤ''' ({{Langx|ru|Алексе́й Алексе́евич Абрико́сов}}; ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨- ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧<ref>{{cite news|url=https://www.interfax.ru/world/556104|title=Прощание с нобелевским лауреатом Абрикосовым состоится 31 марта в Калифорнии|newspaper=Interfax.ru |date=30 March 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2017/04/02/science/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies.html|title=Alexei Abrikosov, Nobel Laureate in Physics, Dies at 88|work=The New York Times|author=Kenneth Chang|date=2 Apr 2017|access-date=22 May 2019}}</ref>) [[فیزیکی تیۆریک|فیزیای تیۆری]] [[ڕووسیا|ڕووسی]] -ئەمریکی بوو کە بەشدارییە سەرەکییەکانی لە بواری [[فیزیکی ماددەی چڕ|فیزیای ماددە چڕکراوەکاندایە]] . ئەو هاوبەشی وەرگری [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیا]] بوو لە ساڵی ٢٠٠٣، لەگەڵ ڤیتالی گینزبۆرگ و ئەنتۆنی جەیمس لێگێت ، بۆ تیۆرییەکان سەبارەت بەوەی کە چۆن ماددە دەتوانێت لە پلەی گەرمی زۆر نزمدا ڕەفتار بکات.<ref name="NobelPrize.org" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.osti.gov/search/author:abrikosov/nobel:true}}</ref> == پەروەردە و ژیانی سەرەتایی == ئەبریکۆسۆڤ لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨ لە [[مۆسکۆ|شاری مۆسکۆ]] لە ویلایەتی SFSRی ڕووسیا لە یەکێتی سۆڤیەت لەدایکبووە، لە دایک و باوکی یەک دوو [[پزیشک]] بوون: ئەلێکسی ئەبریکۆسۆڤ و فانی ( née وۆڵف).<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024-04-01 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928—29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |language=en |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |issn=0080-4606 |doi-access=free}}</ref> دایکی [[جوو|جولەکە]] بوو .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.jinfo.org/Nobels_Physics.html |ڕێکەوتی سەردان=2023-03-29 |وێبگە=www.jinfo.org}}</ref> دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی لە ساڵی ١٩٤٣، ئەبریکۆسۆڤ دەستی کرد بە خوێندنی تەکنەلۆژیای وزە. لە ساڵی ١٩٤٨ لە [[زانکۆی دەوڵەتیی مۆسکۆ|زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ]] دەرچووە.<ref name=":0" /> لە ساڵی ١٩٤٨ تا ١٩٦٥ لە پەیمانگای کێشە فیزیاییەکانی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە، لەوێ دکتۆرای بەدەستهێناوە. لە ساڵی ١٩٥١ بۆ تیۆری بڵاوبوونەوەی گەرمی لە [[پلازما (فیزیک)|پلازماکاندا]]، و پاشان بڕوانامەی دکتۆرای لە زانستە فیزیایی و بیرکارییەکان ("دکتۆرای باڵاتر") لە ساڵی ١٩٥٥ بۆ تێزێک لەسەر ئەلکترۆداینامیکی کوانتەم لە وزە بەرزەکاندا. ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Weil |first=Martin |ڕێکەوت=2017-04-04 |ناونیشان=https://www.spokesman.com/stories/2017/apr/04/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies-at/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-02-20 |وێبگە=Spokesman.com |زمان=en}}</ref> ڕووی لە ئەمریکا کردووە و تا ساڵی ٢٠١٧ تا مردنی لەوێ ژیاوە، لە پالۆ ئاڵتۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا. لەکاتێکدا لە ئەمریکا بوو، ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان هەڵبژێردرا، و لە ساڵی ٢٠٠١، بۆ ئەوەی ببێتە ئەندامی بیانی [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]].<ref name="marriage">{{Cite book|last=Hargittai|first=Balazs|title=Candid Science V: Conversations with Famous Scientists|date=2005|publisher=Imperial College Press|isbn=1860945066|page=185|ref=can}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928 — 29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |doi-access=free}}</ref> == پیشە == لە ساڵی ١٩٦٥ تا ١٩٨٨ لە پەیمانگای لانداو بۆ فیزیای تیۆری (ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت) کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە مامۆستایە لە زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ. جگە لەوەش لە ساڵی ١٩٧٢ تا ١٩٧٦ لە پەیمانگای فیزیا و تەکنەلۆژیای مۆسکۆ و لە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٩١ لە پەیمانگای پۆڵا و ئالۆوی مۆسکۆ کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٨٧ تا ١٩٩١ وەک ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٩١ بووە ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی ڕووسیا. لە دوو بەرهەمدا لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٧، ئەبریکۆسۆڤ ڕوونیکردەوە کە چۆن شلەی موگناتیسی دەتوانێت بچێتە ناو پۆلێک لە [[گەیەنەری ڕەھا|سوپەرکۆندێکتەرەکانەوە]]. ئەم پۆلە ماددانە پێیان دەوترێت سوپەرکۆندێکتەری جۆری دووەم . ڕێکخستنی هاوڕێی هێڵەکانی شلەی موگناتیسی پێی دەوترێت تۆڕی گێژەڵوکەی ئەبریکۆسۆڤ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Abrikosov |first=A. A. |date=2004-12-02 |title=Nobel Lecture: Type-II superconductors and the vortex lattice |url=https://journals.aps.org/rmp/abstract/10.1103/RevModPhys.76.975 |journal=Reviews of Modern Physics |volume=76 |issue=3 |pages=975–979 |bibcode=2004RvMP...76..975A |doi=10.1103/RevModPhys.76.975}}</ref> ئەبریکۆسۆڤ لەگەڵ لیڤ گۆرکۆڤ و ئیگۆر دزیالوشینسکی کتێبێکی ئایکۆنییان لەسەر [[فیزیکی دۆخی ڕەق|فیزیای تیۆری دۆخی ڕەق]] نووسیوە، کە بۆ دەیان ساڵە بۆ ڕاهێنانی فیزیازانەکان لەم بوارەدا بەکارهێنراوە. لە ساڵی ١٩٩١ تا خانەنشینبوونی لە تاقیگەی نیشتمانی ئارگۆن لە ویلایەتی [[ئیلینۆی|ئیلینۆیس]] لە ئەمریکا کاردەکات. ئەبریکۆسۆڤ زانایەکی بەڕێزی ئارگۆن بووە لە گروپی تیۆری ماددە چڕکراوەکان لە بەشی زانستی ماددە لە ئارگۆن. کاتێک خەڵاتی نۆبڵی وەرگرت، لێکۆڵینەوەکانی لەسەر سەرچاوەی بەرگری موگناتیسی بوو، کە تایبەتمەندییەکی هەندێک مادەیە کە بەرگرییان لە بەرامبەر لێشاوی کارەبایی لە ژێر کاریگەری کێڵگەیەکی موگناتیسیدا دەگۆڕێت. == ڕێزلێنان و خەڵات == ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٦٦ خەڵاتی لینین و لە ساڵی ١٩٧٢ خەڵاتی یادەوەری فریتز لەندەن و لە ساڵی ١٩٨٢ [[خەڵاتی دەوڵەتی یەکێتی سۆڤیەت]] پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٨٩ خەڵاتی لانداو لە ئەکادیمیای زانستەکانی ڕووسیا وەرگرتووە.<ref name=":0" /> دوای دوو ساڵ، لە ساڵی ١٩٩١، ئەبریکۆسۆڤ خەڵاتی جۆن باردین لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پێبەخشرا. هەر لەو ساڵەدا وەک ئەندامی فەخری بیانی لە [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]] هەڵبژێردرا.<ref name="AAAS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf |ڕێکەوتی سەردان=20 March 2011}}</ref> هاوبەشی خەڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی ٢٠٠٣ بووە. هەروەها ئەندامی ئەکادیمیای شاهانەی لەندەن بووە و هاوڕێی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی بووە و لە ساڵی ٢٠٠٠دا بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی بەناوبانگی زانستەکان هەڵبژێردراوە. خەڵاتەکانی تر بریتین لە:   == ژیانی کەسی == ئەبریکۆسۆڤ کوڕی پزیشکەکان ئەلێکسی ئیڤانۆڤیچ ئەبریکۆسۆڤ (١٨٧٥-١٩٥٥) و هاوسەری دووەمی، فانیا داڤیدۆڤنا وۆڵف (١٨٩٥-١٩٦٥) بووە. ئەبریکۆسۆڤ لە ڕێگەی باوکیەوە کوڕەزای ڕاهیبی کاسۆلیکی شەهید ئانا ئەبریکۆسۆڤا (١٨٨٢-١٩٣٦) بوو. خوشکەکەی ناوی ماریا ئەلێکسیڤنا ئەبریکۆسۆڤا (١٩٢٩-١٩٩٨) بوو، پزیشک. هاوسەرگیری لەگەڵ سڤێتلانا یوریێڤنا بونکۆڤا کردووە و ٣ منداڵی بووە.<ref name="marriage" /> لە ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧ لە تەمەنی ٨٨ ساڵیدا لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] کۆچی دوایی کردووە == کتێب == * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486632288.html|title=Methods of Quantum Field Theory in Statistical Physics|last2=Gor'kov|first2=Lev|last3=Dzyaloshinskii|first3=Igor|publisher=Dover Publications|year=1975|isbn=978-0199232727|location=London, U.K.}} * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486819019.html|title=Fundamentals of the Theory of Metals|publisher=North Holland|year=1988|isbn=978-0444870940|location=Amsterdam}} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵی جولەکەکان == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|35em}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Wikiquote-inline}} * {{Nobelprize|name=Alexei Abrikosov}} including the Nobel Lecture on December 8, 2003 ''Type II Superconductors and the Vortex Lattice'' * [https://www.nasonline.org/wp-content/uploads/2024/06/abrikosov-alexei.pdf M. R. Norman, "Aleksei A. Abrikosov", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2018)] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ڕووس]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 5clodc2n4li681b7d9mmgjggdgqlt58 1698344 1698343 2026-10-31T18:54:07Z Shaween 18477 1698344 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles> {{داتابۆکس}} '''ئەلێکسی ئەلێکسیڤیچ ئەبریکۆسۆڤ''' ({{Langx|ru|Алексе́й Алексе́евич Абрико́сов}}; ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨- ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧<ref>{{cite news|url=https://www.interfax.ru/world/556104|title=Прощание с нобелевским лауреатом Абрикосовым состоится 31 марта в Калифорнии|newspaper=Interfax.ru |date=30 March 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2017/04/02/science/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies.html|title=Alexei Abrikosov, Nobel Laureate in Physics, Dies at 88|work=The New York Times|author=Kenneth Chang|date=2 Apr 2017|access-date=22 May 2019}}</ref>) [[فیزیکی تیۆریک|فیزیای تیۆری]] [[ڕووسیا|ڕووسی]] -ئەمریکی بوو<ref name="NobelPrize.org">Alexei A. Abrikosov. [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2003/abrikosov-bio.html Autobiography]. Nobelprize.org, the official website of the Nobel Prize, 2003</ref> کە بەشدارییە سەرەکییەکانی لە بواری [[فیزیکی ماددەی چڕ|فیزیای ماددە چڕکراوەکاندایە]]. ئەو هاوبەشی وەرگری [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیا]] بوو لە ساڵی ٢٠٠٣، لەگەڵ ڤیتالی گینزبۆرگ و ئەنتۆنی جەیمس لێگێت ، بۆ تیۆرییەکان سەبارەت بەوەی کە چۆن ماددە دەتوانێت لە پلەی گەرمی زۆر نزمدا ڕەفتار بکات.<ref name="NobelPrize.org" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.osti.gov/search/author:abrikosov/nobel:true}}</ref> == پەروەردە و ژیانی سەرەتایی == ئەبریکۆسۆڤ لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨ لە [[مۆسکۆ|شاری مۆسکۆ]] لە ویلایەتی SFSRی ڕووسیا لە یەکێتی سۆڤیەت لەدایکبووە، لە دایک و باوکی یەک دوو [[پزیشک]] بوون: ئەلێکسی ئەبریکۆسۆڤ و فانی ( née وۆڵف).<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024-04-01 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928—29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |language=en |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |issn=0080-4606 |doi-access=free}}</ref> دایکی [[جوو|جولەکە]] بوو .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.jinfo.org/Nobels_Physics.html |ڕێکەوتی سەردان=2023-03-29 |وێبگە=www.jinfo.org}}</ref> دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی لە ساڵی ١٩٤٣، ئەبریکۆسۆڤ دەستی کرد بە خوێندنی تەکنەلۆژیای وزە. لە ساڵی ١٩٤٨ لە [[زانکۆی دەوڵەتیی مۆسکۆ|زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ]] دەرچووە.<ref name=":0" /> لە ساڵی ١٩٤٨ تا ١٩٦٥ لە پەیمانگای کێشە فیزیاییەکانی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە، لەوێ دکتۆرای بەدەستهێناوە. لە ساڵی ١٩٥١ بۆ تیۆری بڵاوبوونەوەی گەرمی لە [[پلازما (فیزیک)|پلازماکاندا]]، و پاشان بڕوانامەی دکتۆرای لە زانستە فیزیایی و بیرکارییەکان ("دکتۆرای باڵاتر") لە ساڵی ١٩٥٥ بۆ تێزێک لەسەر ئەلکترۆداینامیکی کوانتەم لە وزە بەرزەکاندا. ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Weil |first=Martin |ڕێکەوت=2017-04-04 |ناونیشان=https://www.spokesman.com/stories/2017/apr/04/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies-at/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-02-20 |وێبگە=Spokesman.com |زمان=en}}</ref> ڕووی لە ئەمریکا کردووە و تا ساڵی ٢٠١٧ تا مردنی لەوێ ژیاوە، لە پالۆ ئاڵتۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا. لەکاتێکدا لە ئەمریکا بوو، ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان هەڵبژێردرا، و لە ساڵی ٢٠٠١، بۆ ئەوەی ببێتە ئەندامی بیانی [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]].<ref name="marriage">{{Cite book|last=Hargittai|first=Balazs|title=Candid Science V: Conversations with Famous Scientists|date=2005|publisher=Imperial College Press|isbn=1860945066|page=185|ref=can}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928 — 29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |doi-access=free}}</ref> == پیشە == لە ساڵی ١٩٦٥ تا ١٩٨٨ لە پەیمانگای لانداو بۆ فیزیای تیۆری (ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت) کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە مامۆستایە لە زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ. جگە لەوەش لە ساڵی ١٩٧٢ تا ١٩٧٦ لە پەیمانگای فیزیا و تەکنەلۆژیای مۆسکۆ و لە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٩١ لە پەیمانگای پۆڵا و ئالۆوی مۆسکۆ کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٨٧ تا ١٩٩١ وەک ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٩١ بووە ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی ڕووسیا. لە دوو بەرهەمدا لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٧، ئەبریکۆسۆڤ ڕوونیکردەوە کە چۆن شلەی موگناتیسی دەتوانێت بچێتە ناو پۆلێک لە [[گەیەنەری ڕەھا|سوپەرکۆندێکتەرەکانەوە]]. ئەم پۆلە ماددانە پێیان دەوترێت سوپەرکۆندێکتەری جۆری دووەم . ڕێکخستنی هاوڕێی هێڵەکانی شلەی موگناتیسی پێی دەوترێت تۆڕی گێژەڵوکەی ئەبریکۆسۆڤ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Abrikosov |first=A. A. |date=2004-12-02 |title=Nobel Lecture: Type-II superconductors and the vortex lattice |url=https://journals.aps.org/rmp/abstract/10.1103/RevModPhys.76.975 |journal=Reviews of Modern Physics |volume=76 |issue=3 |pages=975–979 |bibcode=2004RvMP...76..975A |doi=10.1103/RevModPhys.76.975}}</ref> ئەبریکۆسۆڤ لەگەڵ لیڤ گۆرکۆڤ و ئیگۆر دزیالوشینسکی کتێبێکی ئایکۆنییان لەسەر [[فیزیکی دۆخی ڕەق|فیزیای تیۆری دۆخی ڕەق]] نووسیوە، کە بۆ دەیان ساڵە بۆ ڕاهێنانی فیزیازانەکان لەم بوارەدا بەکارهێنراوە. لە ساڵی ١٩٩١ تا خانەنشینبوونی لە تاقیگەی نیشتمانی ئارگۆن لە ویلایەتی [[ئیلینۆی|ئیلینۆیس]] لە ئەمریکا کاردەکات. ئەبریکۆسۆڤ زانایەکی بەڕێزی ئارگۆن بووە لە گروپی تیۆری ماددە چڕکراوەکان لە بەشی زانستی ماددە لە ئارگۆن. کاتێک خەڵاتی نۆبڵی وەرگرت، لێکۆڵینەوەکانی لەسەر سەرچاوەی بەرگری موگناتیسی بوو، کە تایبەتمەندییەکی هەندێک مادەیە کە بەرگرییان لە بەرامبەر لێشاوی کارەبایی لە ژێر کاریگەری کێڵگەیەکی موگناتیسیدا دەگۆڕێت. == ڕێزلێنان و خەڵات == ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٦٦ خەڵاتی لینین و لە ساڵی ١٩٧٢ خەڵاتی یادەوەری فریتز لەندەن و لە ساڵی ١٩٨٢ [[خەڵاتی دەوڵەتی یەکێتی سۆڤیەت]] پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٨٩ خەڵاتی لانداو لە ئەکادیمیای زانستەکانی ڕووسیا وەرگرتووە.<ref name=":0" /> دوای دوو ساڵ، لە ساڵی ١٩٩١، ئەبریکۆسۆڤ خەڵاتی جۆن باردین لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پێبەخشرا. هەر لەو ساڵەدا وەک ئەندامی فەخری بیانی لە [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]] هەڵبژێردرا.<ref name="AAAS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf |ڕێکەوتی سەردان=20 March 2011}}</ref> هاوبەشی خەڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی ٢٠٠٣ بووە. هەروەها ئەندامی ئەکادیمیای شاهانەی لەندەن بووە و هاوڕێی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی بووە و لە ساڵی ٢٠٠٠دا بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی بەناوبانگی زانستەکان هەڵبژێردراوە. خەڵاتەکانی تر بریتین لە:   == ژیانی کەسی == ئەبریکۆسۆڤ کوڕی پزیشکەکان ئەلێکسی ئیڤانۆڤیچ ئەبریکۆسۆڤ (١٨٧٥-١٩٥٥) و هاوسەری دووەمی، فانیا داڤیدۆڤنا وۆڵف (١٨٩٥-١٩٦٥) بووە. ئەبریکۆسۆڤ لە ڕێگەی باوکیەوە کوڕەزای ڕاهیبی کاسۆلیکی شەهید ئانا ئەبریکۆسۆڤا (١٨٨٢-١٩٣٦) بوو. خوشکەکەی ناوی ماریا ئەلێکسیڤنا ئەبریکۆسۆڤا (١٩٢٩-١٩٩٨) بوو، پزیشک. هاوسەرگیری لەگەڵ سڤێتلانا یوریێڤنا بونکۆڤا کردووە و ٣ منداڵی بووە.<ref name="marriage" /> لە ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧ لە تەمەنی ٨٨ ساڵیدا لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] کۆچی دوایی کردووە == کتێب == * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486632288.html|title=Methods of Quantum Field Theory in Statistical Physics|last2=Gor'kov|first2=Lev|last3=Dzyaloshinskii|first3=Igor|publisher=Dover Publications|year=1975|isbn=978-0199232727|location=London, U.K.}} * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486819019.html|title=Fundamentals of the Theory of Metals|publisher=North Holland|year=1988|isbn=978-0444870940|location=Amsterdam}} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵی جولەکەکان == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|35em}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Wikiquote-inline}} * {{Nobelprize|name=Alexei Abrikosov}} including the Nobel Lecture on December 8, 2003 ''Type II Superconductors and the Vortex Lattice'' * [https://www.nasonline.org/wp-content/uploads/2024/06/abrikosov-alexei.pdf M. R. Norman, "Aleksei A. Abrikosov", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2018)] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ڕووس]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] f2ctwm7k023x8chcahkxp5d7grypmp9 1698345 1698344 2026-10-31T18:54:42Z Shaween 18477 1698345 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles> {{داتابۆکس}} '''ئەلێکسی ئەلێکسیڤیچ ئەبریکۆسۆڤ''' ({{Langx|ru|Алексе́й Алексе́евич Абрико́сов}}; ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨- ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧<ref>{{cite news|url=https://www.interfax.ru/world/556104|title=Прощание с нобелевским лауреатом Абрикосовым состоится 31 марта в Калифорнии|newspaper=Interfax.ru |date=30 March 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2017/04/02/science/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies.html|title=Alexei Abrikosov, Nobel Laureate in Physics, Dies at 88|work=The New York Times|author=Kenneth Chang|date=2 Apr 2017|access-date=22 May 2019}}</ref>) [[فیزیکی تیۆریک|فیزیای تیۆری]] [[ڕووسیا|ڕووسی]] -ئەمریکی بوو<ref name="NobelPrize.org">Alexei A. Abrikosov. [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2003/abrikosov-bio.html Autobiography]. Nobelprize.org, the official website of the Nobel Prize, 2003</ref> کە بەشدارییە سەرەکییەکانی لە بواری [[فیزیکی ماددەی چڕ|فیزیای ماددە چڕکراوەکاندایە]]. ئەو هاوبەشی وەرگری [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیا]] بوو لە ساڵی ٢٠٠٣، لەگەڵ ڤیتالی گینزبۆرگ و ئەنتۆنی جەیمس لێگێت ، بۆ تیۆرییەکان سەبارەت بەوەی کە چۆن ماددە دەتوانێت لە پلەی گەرمی زۆر نزمدا ڕەفتار بکات.<ref name="NobelPrize.org" /><ref>{{cite web|url=http://www.osti.gov/search/author:abrikosov/nobel:true|title=Alexei Alexeyevich Abrikosov's Nobel Prize winning research associated with the Department of Energy (DOE) and its predecessor agencies}}</ref><ref>[http://www.msd.anl.gov/personnel/abrikosov/ A Short Biography of Abrikosov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303175238/http://www.msd.anl.gov/personnel/abrikosov/ |date=2016-03-03 }}, on the website of the Material Science Division of Argonne National Laboratory</ref> == پەروەردە و ژیانی سەرەتایی == ئەبریکۆسۆڤ لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨ لە [[مۆسکۆ|شاری مۆسکۆ]] لە ویلایەتی SFSRی ڕووسیا لە یەکێتی سۆڤیەت لەدایکبووە، لە دایک و باوکی یەک دوو [[پزیشک]] بوون: ئەلێکسی ئەبریکۆسۆڤ و فانی ( née وۆڵف).<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024-04-01 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928—29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |language=en |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |issn=0080-4606 |doi-access=free}}</ref> دایکی [[جوو|جولەکە]] بوو .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.jinfo.org/Nobels_Physics.html |ڕێکەوتی سەردان=2023-03-29 |وێبگە=www.jinfo.org}}</ref> دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی لە ساڵی ١٩٤٣، ئەبریکۆسۆڤ دەستی کرد بە خوێندنی تەکنەلۆژیای وزە. لە ساڵی ١٩٤٨ لە [[زانکۆی دەوڵەتیی مۆسکۆ|زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ]] دەرچووە.<ref name=":0" /> لە ساڵی ١٩٤٨ تا ١٩٦٥ لە پەیمانگای کێشە فیزیاییەکانی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە، لەوێ دکتۆرای بەدەستهێناوە. لە ساڵی ١٩٥١ بۆ تیۆری بڵاوبوونەوەی گەرمی لە [[پلازما (فیزیک)|پلازماکاندا]]، و پاشان بڕوانامەی دکتۆرای لە زانستە فیزیایی و بیرکارییەکان ("دکتۆرای باڵاتر") لە ساڵی ١٩٥٥ بۆ تێزێک لەسەر ئەلکترۆداینامیکی کوانتەم لە وزە بەرزەکاندا. ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Weil |first=Martin |ڕێکەوت=2017-04-04 |ناونیشان=https://www.spokesman.com/stories/2017/apr/04/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies-at/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-02-20 |وێبگە=Spokesman.com |زمان=en}}</ref> ڕووی لە ئەمریکا کردووە و تا ساڵی ٢٠١٧ تا مردنی لەوێ ژیاوە، لە پالۆ ئاڵتۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا. لەکاتێکدا لە ئەمریکا بوو، ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان هەڵبژێردرا، و لە ساڵی ٢٠٠١، بۆ ئەوەی ببێتە ئەندامی بیانی [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]].<ref name="marriage">{{Cite book|last=Hargittai|first=Balazs|title=Candid Science V: Conversations with Famous Scientists|date=2005|publisher=Imperial College Press|isbn=1860945066|page=185|ref=can}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928 — 29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |doi-access=free}}</ref> == پیشە == لە ساڵی ١٩٦٥ تا ١٩٨٨ لە پەیمانگای لانداو بۆ فیزیای تیۆری (ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت) کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە مامۆستایە لە زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ. جگە لەوەش لە ساڵی ١٩٧٢ تا ١٩٧٦ لە پەیمانگای فیزیا و تەکنەلۆژیای مۆسکۆ و لە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٩١ لە پەیمانگای پۆڵا و ئالۆوی مۆسکۆ کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٨٧ تا ١٩٩١ وەک ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٩١ بووە ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی ڕووسیا. لە دوو بەرهەمدا لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٧، ئەبریکۆسۆڤ ڕوونیکردەوە کە چۆن شلەی موگناتیسی دەتوانێت بچێتە ناو پۆلێک لە [[گەیەنەری ڕەھا|سوپەرکۆندێکتەرەکانەوە]]. ئەم پۆلە ماددانە پێیان دەوترێت سوپەرکۆندێکتەری جۆری دووەم . ڕێکخستنی هاوڕێی هێڵەکانی شلەی موگناتیسی پێی دەوترێت تۆڕی گێژەڵوکەی ئەبریکۆسۆڤ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Abrikosov |first=A. A. |date=2004-12-02 |title=Nobel Lecture: Type-II superconductors and the vortex lattice |url=https://journals.aps.org/rmp/abstract/10.1103/RevModPhys.76.975 |journal=Reviews of Modern Physics |volume=76 |issue=3 |pages=975–979 |bibcode=2004RvMP...76..975A |doi=10.1103/RevModPhys.76.975}}</ref> ئەبریکۆسۆڤ لەگەڵ لیڤ گۆرکۆڤ و ئیگۆر دزیالوشینسکی کتێبێکی ئایکۆنییان لەسەر [[فیزیکی دۆخی ڕەق|فیزیای تیۆری دۆخی ڕەق]] نووسیوە، کە بۆ دەیان ساڵە بۆ ڕاهێنانی فیزیازانەکان لەم بوارەدا بەکارهێنراوە. لە ساڵی ١٩٩١ تا خانەنشینبوونی لە تاقیگەی نیشتمانی ئارگۆن لە ویلایەتی [[ئیلینۆی|ئیلینۆیس]] لە ئەمریکا کاردەکات. ئەبریکۆسۆڤ زانایەکی بەڕێزی ئارگۆن بووە لە گروپی تیۆری ماددە چڕکراوەکان لە بەشی زانستی ماددە لە ئارگۆن. کاتێک خەڵاتی نۆبڵی وەرگرت، لێکۆڵینەوەکانی لەسەر سەرچاوەی بەرگری موگناتیسی بوو، کە تایبەتمەندییەکی هەندێک مادەیە کە بەرگرییان لە بەرامبەر لێشاوی کارەبایی لە ژێر کاریگەری کێڵگەیەکی موگناتیسیدا دەگۆڕێت. == ڕێزلێنان و خەڵات == ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٦٦ خەڵاتی لینین و لە ساڵی ١٩٧٢ خەڵاتی یادەوەری فریتز لەندەن و لە ساڵی ١٩٨٢ [[خەڵاتی دەوڵەتی یەکێتی سۆڤیەت]] پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٨٩ خەڵاتی لانداو لە ئەکادیمیای زانستەکانی ڕووسیا وەرگرتووە.<ref name=":0" /> دوای دوو ساڵ، لە ساڵی ١٩٩١، ئەبریکۆسۆڤ خەڵاتی جۆن باردین لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پێبەخشرا. هەر لەو ساڵەدا وەک ئەندامی فەخری بیانی لە [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]] هەڵبژێردرا.<ref name="AAAS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf |ڕێکەوتی سەردان=20 March 2011}}</ref> هاوبەشی خەڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی ٢٠٠٣ بووە. هەروەها ئەندامی ئەکادیمیای شاهانەی لەندەن بووە و هاوڕێی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی بووە و لە ساڵی ٢٠٠٠دا بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی بەناوبانگی زانستەکان هەڵبژێردراوە. خەڵاتەکانی تر بریتین لە:   == ژیانی کەسی == ئەبریکۆسۆڤ کوڕی پزیشکەکان ئەلێکسی ئیڤانۆڤیچ ئەبریکۆسۆڤ (١٨٧٥-١٩٥٥) و هاوسەری دووەمی، فانیا داڤیدۆڤنا وۆڵف (١٨٩٥-١٩٦٥) بووە. ئەبریکۆسۆڤ لە ڕێگەی باوکیەوە کوڕەزای ڕاهیبی کاسۆلیکی شەهید ئانا ئەبریکۆسۆڤا (١٨٨٢-١٩٣٦) بوو. خوشکەکەی ناوی ماریا ئەلێکسیڤنا ئەبریکۆسۆڤا (١٩٢٩-١٩٩٨) بوو، پزیشک. هاوسەرگیری لەگەڵ سڤێتلانا یوریێڤنا بونکۆڤا کردووە و ٣ منداڵی بووە.<ref name="marriage" /> لە ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧ لە تەمەنی ٨٨ ساڵیدا لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] کۆچی دوایی کردووە == کتێب == * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486632288.html|title=Methods of Quantum Field Theory in Statistical Physics|last2=Gor'kov|first2=Lev|last3=Dzyaloshinskii|first3=Igor|publisher=Dover Publications|year=1975|isbn=978-0199232727|location=London, U.K.}} * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486819019.html|title=Fundamentals of the Theory of Metals|publisher=North Holland|year=1988|isbn=978-0444870940|location=Amsterdam}} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵی جولەکەکان == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|35em}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Wikiquote-inline}} * {{Nobelprize|name=Alexei Abrikosov}} including the Nobel Lecture on December 8, 2003 ''Type II Superconductors and the Vortex Lattice'' * [https://www.nasonline.org/wp-content/uploads/2024/06/abrikosov-alexei.pdf M. R. Norman, "Aleksei A. Abrikosov", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2018)] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ڕووس]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] dmogs4v2gov4lepugn65uypn2wgl2cv 1698400 1698345 2026-10-31T20:04:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698400 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} <templatestyles src="Module:Hatnote/styles.css"></templatestyles> {{داتابۆکس}} '''ئەلێکسی ئەلێکسیڤیچ ئەبریکۆسۆڤ''' ({{Langx|ru|Алексе́й Алексе́евич Абрико́сов}}; ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨- ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧<ref>{{cite news|url=https://www.interfax.ru/world/556104|title=Прощание с нобелевским лауреатом Абрикосовым состоится 31 марта в Калифорнии|newspaper=Interfax.ru |date=30 March 2017}}</ref><ref>{{cite web|url=https://www.nytimes.com/2017/04/02/science/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies.html|title=Alexei Abrikosov, Nobel Laureate in Physics, Dies at 88|work=The New York Times|author=Kenneth Chang|date=2 Apr 2017|access-date=22 May 2019}}</ref>) [[فیزیکی تیۆریک|فیزیای تیۆری]] [[ڕووسیا|ڕووسی]] -ئەمریکی بوو<ref name="NobelPrize.org">Alexei A. Abrikosov. [https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/2003/abrikosov-bio.html Autobiography]. Nobelprize.org, the official website of the Nobel Prize, 2003</ref> کە بەشدارییە سەرەکییەکانی لە بواری [[فیزیکی ماددەی چڕ|فیزیای ماددە چڕکراوەکاندایە]]. ئەو هاوبەشی وەرگری [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیا]] بوو لە ساڵی ٢٠٠٣، لەگەڵ ڤیتالی گینزبۆرگ و ئەنتۆنی جەیمس لێگێت ، بۆ تیۆرییەکان سەبارەت بەوەی کە چۆن ماددە دەتوانێت لە پلەی گەرمی زۆر نزمدا ڕەفتار بکات.<ref name="NobelPrize.org" /><ref>{{cite web|url=http://www.osti.gov/search/author:abrikosov/nobel:true|title=Alexei Alexeyevich Abrikosov's Nobel Prize winning research associated with the Department of Energy (DOE) and its predecessor agencies}}</ref><ref>[http://www.msd.anl.gov/personnel/abrikosov/ A Short Biography of Abrikosov] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303175238/http://www.msd.anl.gov/personnel/abrikosov/ |date=2016-03-03 }}, on the website of the Material Science Division of Argonne National Laboratory</ref> == پەروەردە و ژیانی سەرەتایی == ئەبریکۆسۆڤ لە ٢٥ی حوزەیرانی ١٩٢٨ لە [[مۆسکۆ|شاری مۆسکۆ]] لە ویلایەتی SFSRی ڕووسیا لە یەکێتی سۆڤیەت لەدایکبووە، لە دایک و باوکی یەک دوو [[پزیشک]] بوون: ئەلێکسی ئەبریکۆسۆڤ و فانی ( née وۆڵف).<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024-04-01 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928—29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |language=en |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |issn=0080-4606 |doi-access=free}}</ref> دایکی [[جوو|جولەکە]] بوو .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.jinfo.org/Nobels_Physics.html |ڕێکەوتی سەردان=2023-03-29 |وێبگە=www.jinfo.org}}</ref> دوای تەواوکردنی خوێندنی ئامادەیی لە ساڵی ١٩٤٣، ئەبریکۆسۆڤ دەستی کرد بە خوێندنی تەکنەلۆژیای وزە. لە ساڵی ١٩٤٨ لە [[زانکۆی دەوڵەتیی مۆسکۆ|زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ]] دەرچووە.<ref name=":0" /> لە ساڵی ١٩٤٨ تا ١٩٦٥ لە پەیمانگای کێشە فیزیاییەکانی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە، لەوێ دکتۆرای بەدەستهێناوە. لە ساڵی ١٩٥١ بۆ تیۆری بڵاوبوونەوەی گەرمی لە [[پلازما (فیزیک)|پلازماکاندا]]، و پاشان بڕوانامەی دکتۆرای لە زانستە فیزیایی و بیرکارییەکان ("دکتۆرای باڵاتر") لە ساڵی ١٩٥٥ بۆ تێزێک لەسەر ئەلکترۆداینامیکی کوانتەم لە وزە بەرزەکاندا. ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Weil |first=Martin |ڕێکەوت=2017-04-04 |ناونیشان=https://www.spokesman.com/stories/2017/apr/04/alexei-abrikosov-nobel-laureate-in-physics-dies-at/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-02-20 |وێبگە=Spokesman.com |زمان=en}}</ref> ڕووی لە ئەمریکا کردووە و تا ساڵی ٢٠١٧ تا مردنی لەوێ ژیاوە، لە پالۆ ئاڵتۆ لە ویلایەتی کالیفۆرنیا. لەکاتێکدا لە ئەمریکا بوو، ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ٢٠٠٠ بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان هەڵبژێردرا، و لە ساڵی ٢٠٠١، بۆ ئەوەی ببێتە ئەندامی بیانی [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]].<ref name="marriage">{{Cite book|last=Hargittai|first=Balazs|title=Candid Science V: Conversations with Famous Scientists|date=2005|publisher=Imperial College Press|isbn=1860945066|page=185|ref=can}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Varlamov |first=Andrey |last2=Littlewood |first2=Peter |date=2024 |title=Alexei Alekseevich Abrikosov. 25 June 1928 — 29 March 2017 |journal=Biographical Memoirs of Fellows of the Royal Society |volume=76 |pages=9–26 |doi=10.1098/rsbm.2023.0030 |doi-access=free}}</ref> == پیشە == لە ساڵی ١٩٦٥ تا ١٩٨٨ لە پەیمانگای لانداو بۆ فیزیای تیۆری (ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت) کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٦٥ەوە مامۆستایە لە زانکۆی دەوڵەتی مۆسکۆ. جگە لەوەش لە ساڵی ١٩٧٢ تا ١٩٧٦ لە پەیمانگای فیزیا و تەکنەلۆژیای مۆسکۆ و لە ساڵی ١٩٧٦ تا ١٩٩١ لە پەیمانگای پۆڵا و ئالۆوی مۆسکۆ کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٨٧ تا ١٩٩١ وەک ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی یەکێتی سۆڤیەت کاری کردووە. لە ساڵی ١٩٩١ بووە ئەندامێکی تەواوی ئەکادیمیای زانستی ڕووسیا. لە دوو بەرهەمدا لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٧، ئەبریکۆسۆڤ ڕوونیکردەوە کە چۆن شلەی موگناتیسی دەتوانێت بچێتە ناو پۆلێک لە [[گەیەنەری ڕەھا|سوپەرکۆندێکتەرەکانەوە]]. ئەم پۆلە ماددانە پێیان دەوترێت سوپەرکۆندێکتەری جۆری دووەم . ڕێکخستنی هاوڕێی هێڵەکانی شلەی موگناتیسی پێی دەوترێت تۆڕی گێژەڵوکەی ئەبریکۆسۆڤ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Abrikosov |first=A. A. |date=2004-12-02 |title=Nobel Lecture: Type-II superconductors and the vortex lattice |url=https://journals.aps.org/rmp/abstract/10.1103/RevModPhys.76.975 |journal=Reviews of Modern Physics |volume=76 |issue=3 |pages=975–979 |bibcode=2004RvMP...76..975A |doi=10.1103/RevModPhys.76.975}}</ref> ئەبریکۆسۆڤ لەگەڵ لیڤ گۆرکۆڤ و ئیگۆر دزیالوشینسکی کتێبێکی ئایکۆنییان لەسەر [[فیزیکی دۆخی ڕەق|فیزیای تیۆری دۆخی ڕەق]] نووسیوە، کە بۆ دەیان ساڵە بۆ ڕاهێنانی فیزیازانەکان لەم بوارەدا بەکارهێنراوە. لە ساڵی ١٩٩١ تا خانەنشینبوونی لە تاقیگەی نیشتمانی ئارگۆن لە ویلایەتی [[ئیلینۆی|ئیلینۆیس]] لە ئەمریکا کاردەکات. ئەبریکۆسۆڤ زانایەکی بەڕێزی ئارگۆن بووە لە گروپی تیۆری ماددە چڕکراوەکان لە بەشی زانستی ماددە لە ئارگۆن. کاتێک خەڵاتی نۆبڵی وەرگرت، لێکۆڵینەوەکانی لەسەر سەرچاوەی بەرگری موگناتیسی بوو، کە تایبەتمەندییەکی هەندێک مادەیە کە بەرگرییان لە بەرامبەر لێشاوی کارەبایی لە ژێر کاریگەری کێڵگەیەکی موگناتیسیدا دەگۆڕێت. == ڕێزلێنان و خەڵات == ئەبریکۆسۆڤ لە ساڵی ١٩٦٦ خەڵاتی لینین و لە ساڵی ١٩٧٢ خەڵاتی یادەوەری فریتز لەندەن و لە ساڵی ١٩٨٢ [[خەڵاتی دەوڵەتی یەکێتی سۆڤیەت]] پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٨٩ خەڵاتی لانداو لە ئەکادیمیای زانستەکانی ڕووسیا وەرگرتووە.<ref name=":0" /> دوای دوو ساڵ، لە ساڵی ١٩٩١، ئەبریکۆسۆڤ خەڵاتی جۆن باردین لەلایەن کۆمپانیای سۆنی پێبەخشرا. هەر لەو ساڵەدا وەک ئەندامی فەخری بیانی لە [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]] هەڵبژێردرا.<ref name="AAAS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.amacad.org/publications/BookofMembers/ChapterA.pdf |ڕێکەوتی سەردان=20 March 2011}}</ref> هاوبەشی خەڵاتی نۆبڵی فیزیای ساڵی ٢٠٠٣ بووە. هەروەها ئەندامی ئەکادیمیای شاهانەی لەندەن بووە و هاوڕێی کۆمەڵەی فیزیایی ئەمریکی بووە و لە ساڵی ٢٠٠٠دا بۆ ئەکادیمیای نیشتمانی بەناوبانگی زانستەکان هەڵبژێردراوە. خەڵاتەکانی تر بریتین لە:   == ژیانی کەسی == ئەبریکۆسۆڤ کوڕی پزیشکەکان ئەلێکسی ئیڤانۆڤیچ ئەبریکۆسۆڤ (١٨٧٥-١٩٥٥) و هاوسەری دووەمی، فانیا داڤیدۆڤنا وۆڵف (١٨٩٥-١٩٦٥) بووە. ئەبریکۆسۆڤ لە ڕێگەی باوکیەوە کوڕەزای ڕاهیبی کاسۆلیکی شەهید ئانا ئەبریکۆسۆڤا (١٨٨٢-١٩٣٦) بوو. خوشکەکەی ناوی ماریا ئەلێکسیڤنا ئەبریکۆسۆڤا (١٩٢٩-١٩٩٨) بوو، پزیشک. هاوسەرگیری لەگەڵ سڤێتلانا یوریێڤنا بونکۆڤا کردووە و ٣ منداڵی بووە.<ref name="marriage" /> لە ٢٩ی ئازاری ٢٠١٧ لە تەمەنی ٨٨ ساڵیدا لە [[کالیفۆڕنیا|ویلایەتی کالیفۆرنیا]] کۆچی دوایی کردووە == کتێب == * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486632288.html|title=Methods of Quantum Field Theory in Statistical Physics|last2=Gor'kov|first2=Lev|last3=Dzyaloshinskii|first3=Igor|publisher=Dover Publications|year=1975|isbn=978-0199232727|location=London, U.K.}} * {{Cite book|last=Abrikosov|first=Alexey|url=http://store.doverpublications.com/0486819019.html|title=Fundamentals of the Theory of Metals|publisher=North Holland|year=1988|isbn=978-0444870940|location=Amsterdam}} == هەروەها سەیری بکە == * لیستی براوەی خەڵاتی نۆبڵی جولەکەکان == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان|35em}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز}} * {{Wikiquote-inline}} * {{Nobelprize|name=Alexei Abrikosov}} including the Nobel Lecture on December 8, 2003 ''Type II Superconductors and the Vortex Lattice'' * [https://www.nasonline.org/wp-content/uploads/2024/06/abrikosov-alexei.pdf M. R. Norman, "Aleksei A. Abrikosov", Biographical Memoirs of the National Academy of Sciences (2018)] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی نیشانی دروشمی سووری کۆشش]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ویلایەتی مۆسکۆ]] [[پۆل:ئەندامە بیانییەکانی کۆمەڵگای شاھانە]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای نەتەوەییی زانستەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ڕووس]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٧]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٨]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] cb0hbt8p3g1kncqjiul3mthxk9c2ktc 0 305819 1698346 2026-10-31T19:03:11Z Shaween 18477 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1381484954|Mary E. Brunkow]]» 1698346 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زانا|image=Mary Brunkow - US Embassy Sweden Nobel Reception 2025.jpg}}'''ماری ئەلیزابێس برونکۆ<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Brunkow |first=Mary Elizabeth |ناونیشان=https://www.proquest.com/docview/303947336 |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=ProQuest |id={{ProQuest|303947336}}}}</ref>''' (لەدایکبووی ١٣ی نیسانی ١٩٦١) [[ژینناسیی گەردی|زانای بایۆلۆجیای گەردیلەیی]] و بەرگریناس و براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەمریکییە. ئەو بە هاوبەشی ناسینەوەی ئەو جینە ناسراوە کە دواتر ناوی لێنرا FOXP3 وەک هۆکاری فینۆتایپی مشکی چەقەڵ ، دۆزینەوەیەک کە بووە بنەمایەک بۆ بایۆلۆژیای خانەی T ڕێکخەری مۆدێرن. لە ساڵی ٢٠٢٥ بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] لەگەڵ فرێد ڕامسدێل و شیمۆن ساکاگوچی پێبەخشرا بەهۆی کارەکانیان لە بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەر. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == برونکۆڤ لە ١٣ی نیسانی ١٩٦١ لە [[پۆرتلاند، ئۆریگۆن|شاری پۆرتلاند لە ویلایەتی ئۆریگۆن]] لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/brunkow/facts/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025}}</ref><ref name="portland">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.oregonlive.com/pacific-northwest-news/2025/10/scientist-who-graduated-from-portland-high-school-wins-nobel-prize-in-medicine.html |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=The Oregonian}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٩ لە ئەکادیمیای سانت مەری لە شاری پۆرتلاند دەرچووە<ref name="portland" /> برونکۆڤ بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس لە زانست|بەکالۆریۆسی لە زانستی]] بە پسپۆڕی لە بایۆلۆجیای گەردیلەیی و خانەیی لە [[زانکۆی واشینگتن|زانکۆی واشنتۆن]] لە ساڵی ١٩٨٣<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.washington.edu/news/2025/10/06/uw-alum-mary-e-brunkow-awarded-the-2025-nobel-prize-in-physiology-or-medicine/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=University of Washington}}</ref> و دکتۆرای فەلسەفەی لە [[ژینناسیی گەردی|بایۆلۆجیای گەردیلەیی]] لە [[زانکۆی پرینستۆن]] لە ساڵی ١٩٩١<ref name=":2" /> ڕاوێژکاری دکتۆراکەی شیرلی ئێم تیلگمان بوو.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.princeton.edu/news/2025/10/06/princeton-alumna-mary-brunkow-91-receives-nobel-prize-physiology-or-medicine |وێبگە=Princeton University}}</ref> دیزەرتەیشنی دکتۆراکەی بە ناوی ''دەربڕین و کارکردنی جینی H19 لە مشکە گۆڕاوەکاندا'' بوو (1991).<ref name=":1" /> == پیشە == برونکۆڤ لە توێژینەوەی پیشەسازی لە ناوچەی سیاتڵ کاری کردووە، لە توێژینەوە و پەرەپێدانی سێلتێک لە بۆتێل، واشنتۆن، کە لەوێدا ئەو و فرێد ڕامسدێل کارەکانیان ئەنجامداوە کە خەڵاتی نۆبڵیان لەسەر FOXP3 وەرگرتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/popular-information/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> و دواتر بووە بەڕێوەبەری باڵای پرۆگرام لە پەیمانگای بایۆلۆجی سیستەم لە سیاتڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fuller-Wright |first=Liz |last4=A.m |first4=5:53 |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.princeton.edu/news/2025/10/06/princeton-alumna-mary-brunkow-91-receives-nobel-prize-physiology-or-medicine |ڕێکەوتی سەردان=October 7, 2025 |وێبگە=www.princeton.edu |زمان=en}}</ref> == توێژینەوە == [[File:25-10-06-Nobel-Prize-FOXP3-Hegasy-v02.jpg|وێنۆک| خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکی ٢٠٢٥: ڕۆڵی سەرەکی خانەکانی FoxP3 ⁺ T _reg لە بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەری.]] زۆرترین کارەکانی برونکۆڤ کە ئاماژەیان پێکراوە نەخشەی کەموکوڕی scurfy ی بۆ FOXP3 داناوە و دەریخستووە کە لەدەستدانی ئەم فاکتەری نووسینەوە چالاککردنی خانەی T کۆنترۆڵنەکراو و پەرەسەندنی لیمفۆی کوشندە دەباتە پێشەوە، کە FOXP3 لە ناوەندی بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەریدا دادەنێت کە لەلایەن خانەکانی T ڕێکخەرەوە ناوبژیوان دەکرێت.<ref name="disruption" /><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bluestone |first=Jeffrey A. |year=2017 |title=FOXP3, the Transcription Factor at the Heart of the Rebirth of Immune Tolerance |url=https://academic.oup.com/jimmunol/article/198/3/979/7962165 |journal=The Journal of Immunology |volume=198 |issue=3 |pages=979–980 |doi=10.4049/jimmunol.1602060 |pmid=28115585 |url-access=subscription}}</ref> ناسینەوەی بۆماوەیی FOXP3 بنەمایەکی گەردیلەیی بۆ تێگەیشتن لەوەی کە چۆن سیستەمی بەرگری خۆکاردانەوە لە دەرەوەی [[تایمۆس|تایموس]] ڕادەگرێت و کاری بەرفراوانی لەسەر گەشەکردن و کارکردنی خانەی T ڕێکخەر کاتالیزە کرد.<ref name="began" /><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Golzari-Sorkheh |first=Mahdieh |last2=Zúñiga-Pflücker |first2=Juan Carlos |year=2023 |title=Development and function of FOXP3+ regulators of immune responses |url=https://academic.oup.com/cei/article/213/1/13/7136031 |journal=Clinical and Experimental Immunology |volume=213 |issue=1 |pages=13–22 |doi=10.1093/cei/uxad048 |pmc=10324550 |pmid=37085947}}</ref> برونکۆڤ هاوکارە لە نووسینی وتارەکەی ساڵی ٢٠٠١ی ''جیناتی سروشت'' کە بەرهەمی جینی سکورفیی دەستنیشانکرد، کە سەرەتا ناوی سکورفین و دواتر بە FOXP3 ناسرا، کە تێکچوونی بەستەوە بە تێکچوونێکی کوشندە لە زیادبوونی لیمفە لە مشکدا.<ref name="disruption">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brunkow |first=Mary E. |last2=Jeffery |first2=Eric W. |last3=Hjerrild |first3=Kathryn A. |last4=Paeper |first4=Bryan |last5=Clark |first5=Lisa B. |last6=Yasayko |first6=Sue-Ann |last7=Wilkinson |first7=J. Erby |last8=Galas |first8=David |last9=Ziegler |first9=Steven F. |last10=Ramsdell |first10=Fred |year=2001 |title=Disruption of a new forkhead/winged-helix protein, scurfin, results in the fatal lymphoproliferative disorder of the scurfy mouse |url=https://europepmc.org/abstract/MED/11138001 |journal=Nature Genetics |volume=27 |issue=1 |pages=68–73 |doi=10.1038/83784 |pmid=11138001}}</ref><ref name="began">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Ramsdell |first=Fred |last2=Ziegler |first2=Steven F. |year=2014 |title=FOXP3 and scurfy: how it all began |url=https://www.nature.com/articles/nri3650.pdf |journal=Nature Reviews Immunology |volume=14 |issue=5 |pages=343–349 |doi=10.1038/nri3650 |pmid=24722479}}</ref> == ڕێزلێنان و خەڵات == لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، ئەنجومەنی نۆبڵ لە پەیمانگای کارۆلینسکا لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم لە سوید]] ڕایگەیاند کە برونکۆڤ، فرێد ڕامسدێل و شیمۆن ساکاگوچی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکیدا]] هاوبەش دەکەن بۆ دۆزینەوەکان سەبارەت بە لێبوردەیی بەرگری دەوروبەر. لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦، برونکۆڤ خەڵاتی پلێتی زێڕینی ئەکادیمیای دەستکەوتی ئەمریکی وەرگرت کە لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی خەڵاتەکان [[فرانسیس ئارنۆڵد]] و ٣تە بیێر کنۆدسن لە مەراسیمێکدا لە واشنتۆن دی سی پێشکەشکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#science-exploration |وێبگە=www.achievement.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://achievement.org/summit/2026/ |وێبگە=www.achievement.org}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * [https://hood.isbscience.org/people/mary-brunkow-phd/?tab=education Mary E. Brunkow – Institute for Systems Biology] {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١]] [[پۆل:Articles with hCards]] hhb9ms38aksaybr4ikfvqmyrsmvxljo 1698347 1698346 2026-10-31T19:04:06Z Shaween 18477 1698347 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ماری ئەلیزابێس برونکۆ<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Brunkow |first=Mary Elizabeth |ناونیشان=https://www.proquest.com/docview/303947336 |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=ProQuest |id={{ProQuest|303947336}}}}</ref>''' (لەدایکبووی ١٣ی نیسانی ١٩٦١) [[ژینناسیی گەردی|زانای بایۆلۆجیای گەردیلەیی]] و بەرگریناس و براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەمریکییە. ئەو بە هاوبەشی ناسینەوەی ئەو جینە ناسراوە کە دواتر ناوی لێنرا FOXP3 وەک هۆکاری فینۆتایپی مشکی چەقەڵ ، دۆزینەوەیەک کە بووە بنەمایەک بۆ بایۆلۆژیای خانەی T ڕێکخەری مۆدێرن. لە ساڵی ٢٠٢٥ بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] لەگەڵ فرێد ڕامسدێل و شیمۆن ساکاگوچی پێبەخشرا بەهۆی کارەکانیان لە بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەر. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == برونکۆڤ لە ١٣ی نیسانی ١٩٦١ لە [[پۆرتلاند، ئۆریگۆن|شاری پۆرتلاند لە ویلایەتی ئۆریگۆن]] لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/brunkow/facts/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025}}</ref><ref name="portland">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.oregonlive.com/pacific-northwest-news/2025/10/scientist-who-graduated-from-portland-high-school-wins-nobel-prize-in-medicine.html |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=The Oregonian}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٩ لە ئەکادیمیای سانت مەری لە شاری پۆرتلاند دەرچووە<ref name="portland" /> برونکۆڤ بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس لە زانست|بەکالۆریۆسی لە زانستی]] بە پسپۆڕی لە بایۆلۆجیای گەردیلەیی و خانەیی لە [[زانکۆی واشینگتن|زانکۆی واشنتۆن]] لە ساڵی ١٩٨٣<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.washington.edu/news/2025/10/06/uw-alum-mary-e-brunkow-awarded-the-2025-nobel-prize-in-physiology-or-medicine/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=University of Washington}}</ref> و دکتۆرای فەلسەفەی لە [[ژینناسیی گەردی|بایۆلۆجیای گەردیلەیی]] لە [[زانکۆی پرینستۆن]] لە ساڵی ١٩٩١<ref name=":2" /> ڕاوێژکاری دکتۆراکەی شیرلی ئێم تیلگمان بوو.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.princeton.edu/news/2025/10/06/princeton-alumna-mary-brunkow-91-receives-nobel-prize-physiology-or-medicine |وێبگە=Princeton University}}</ref> دیزەرتەیشنی دکتۆراکەی بە ناوی ''دەربڕین و کارکردنی جینی H19 لە مشکە گۆڕاوەکاندا'' بوو (1991).<ref name=":1" /> == پیشە == برونکۆڤ لە توێژینەوەی پیشەسازی لە ناوچەی سیاتڵ کاری کردووە، لە توێژینەوە و پەرەپێدانی سێلتێک لە بۆتێل، واشنتۆن، کە لەوێدا ئەو و فرێد ڕامسدێل کارەکانیان ئەنجامداوە کە خەڵاتی نۆبڵیان لەسەر FOXP3 وەرگرتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/popular-information/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> و دواتر بووە بەڕێوەبەری باڵای پرۆگرام لە پەیمانگای بایۆلۆجی سیستەم لە سیاتڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fuller-Wright |first=Liz |last4=A.m |first4=5:53 |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.princeton.edu/news/2025/10/06/princeton-alumna-mary-brunkow-91-receives-nobel-prize-physiology-or-medicine |ڕێکەوتی سەردان=October 7, 2025 |وێبگە=www.princeton.edu |زمان=en}}</ref> == توێژینەوە == [[File:25-10-06-Nobel-Prize-FOXP3-Hegasy-v02.jpg|وێنۆک| خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکی ٢٠٢٥: ڕۆڵی سەرەکی خانەکانی FoxP3 ⁺ T _reg لە بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەری.]] زۆرترین کارەکانی برونکۆڤ کە ئاماژەیان پێکراوە نەخشەی کەموکوڕی scurfy ی بۆ FOXP3 داناوە و دەریخستووە کە لەدەستدانی ئەم فاکتەری نووسینەوە چالاککردنی خانەی T کۆنترۆڵنەکراو و پەرەسەندنی لیمفۆی کوشندە دەباتە پێشەوە، کە FOXP3 لە ناوەندی بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەریدا دادەنێت کە لەلایەن خانەکانی T ڕێکخەرەوە ناوبژیوان دەکرێت.<ref name="disruption" /><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bluestone |first=Jeffrey A. |year=2017 |title=FOXP3, the Transcription Factor at the Heart of the Rebirth of Immune Tolerance |url=https://academic.oup.com/jimmunol/article/198/3/979/7962165 |journal=The Journal of Immunology |volume=198 |issue=3 |pages=979–980 |doi=10.4049/jimmunol.1602060 |pmid=28115585 |url-access=subscription}}</ref> ناسینەوەی بۆماوەیی FOXP3 بنەمایەکی گەردیلەیی بۆ تێگەیشتن لەوەی کە چۆن سیستەمی بەرگری خۆکاردانەوە لە دەرەوەی [[تایمۆس|تایموس]] ڕادەگرێت و کاری بەرفراوانی لەسەر گەشەکردن و کارکردنی خانەی T ڕێکخەر کاتالیزە کرد.<ref name="began" /><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Golzari-Sorkheh |first=Mahdieh |last2=Zúñiga-Pflücker |first2=Juan Carlos |year=2023 |title=Development and function of FOXP3+ regulators of immune responses |url=https://academic.oup.com/cei/article/213/1/13/7136031 |journal=Clinical and Experimental Immunology |volume=213 |issue=1 |pages=13–22 |doi=10.1093/cei/uxad048 |pmc=10324550 |pmid=37085947}}</ref> برونکۆڤ هاوکارە لە نووسینی وتارەکەی ساڵی ٢٠٠١ی ''جیناتی سروشت'' کە بەرهەمی جینی سکورفیی دەستنیشانکرد، کە سەرەتا ناوی سکورفین و دواتر بە FOXP3 ناسرا، کە تێکچوونی بەستەوە بە تێکچوونێکی کوشندە لە زیادبوونی لیمفە لە مشکدا.<ref name="disruption">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brunkow |first=Mary E. |last2=Jeffery |first2=Eric W. |last3=Hjerrild |first3=Kathryn A. |last4=Paeper |first4=Bryan |last5=Clark |first5=Lisa B. |last6=Yasayko |first6=Sue-Ann |last7=Wilkinson |first7=J. Erby |last8=Galas |first8=David |last9=Ziegler |first9=Steven F. |last10=Ramsdell |first10=Fred |year=2001 |title=Disruption of a new forkhead/winged-helix protein, scurfin, results in the fatal lymphoproliferative disorder of the scurfy mouse |url=https://europepmc.org/abstract/MED/11138001 |journal=Nature Genetics |volume=27 |issue=1 |pages=68–73 |doi=10.1038/83784 |pmid=11138001}}</ref><ref name="began">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Ramsdell |first=Fred |last2=Ziegler |first2=Steven F. |year=2014 |title=FOXP3 and scurfy: how it all began |url=https://www.nature.com/articles/nri3650.pdf |journal=Nature Reviews Immunology |volume=14 |issue=5 |pages=343–349 |doi=10.1038/nri3650 |pmid=24722479}}</ref> == ڕێزلێنان و خەڵات == لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، ئەنجومەنی نۆبڵ لە پەیمانگای کارۆلینسکا لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم لە سوید]] ڕایگەیاند کە برونکۆڤ، فرێد ڕامسدێل و شیمۆن ساکاگوچی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکیدا]] هاوبەش دەکەن بۆ دۆزینەوەکان سەبارەت بە لێبوردەیی بەرگری دەوروبەر. لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦، برونکۆڤ خەڵاتی پلێتی زێڕینی ئەکادیمیای دەستکەوتی ئەمریکی وەرگرت کە لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی خەڵاتەکان [[فرانسیس ئارنۆڵد]] و ٣تە بیێر کنۆدسن لە مەراسیمێکدا لە واشنتۆن دی سی پێشکەشکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#science-exploration |وێبگە=www.achievement.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://achievement.org/summit/2026/ |وێبگە=www.achievement.org}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * [https://hood.isbscience.org/people/mary-brunkow-phd/?tab=education Mary E. Brunkow – Institute for Systems Biology] {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١]] [[پۆل:Articles with hCards]] kf6430dvhgrud5kd9m7sv17bwl6ox2o 1698399 1698347 2026-10-31T20:03:34Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698399 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ماری ئەلیزابێس برونکۆ<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Brunkow |first=Mary Elizabeth |ناونیشان=https://www.proquest.com/docview/303947336 |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=ProQuest |id={{ProQuest|303947336}}}}</ref>''' (لەدایکبووی ١٣ی نیسانی ١٩٦١) [[ژینناسیی گەردی|زانای بایۆلۆجیای گەردیلەیی]] و بەرگریناس و براوەی خەڵاتی نۆبڵی ئەمریکییە. ئەو بە هاوبەشی ناسینەوەی ئەو جینە ناسراوە کە دواتر ناوی لێنرا FOXP3 وەک هۆکاری فینۆتایپی مشکی چەقەڵ ، دۆزینەوەیەک کە بووە بنەمایەک بۆ بایۆلۆژیای خانەی T ڕێکخەری مۆدێرن. لە ساڵی ٢٠٢٥ بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] لەگەڵ فرێد ڕامسدێل و شیمۆن ساکاگوچی پێبەخشرا بەهۆی کارەکانیان لە بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەر. == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == برونکۆڤ لە ١٣ی نیسانی ١٩٦١ لە [[پۆرتلاند، ئۆریگۆن|شاری پۆرتلاند لە ویلایەتی ئۆریگۆن]] لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/brunkow/facts/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025}}</ref><ref name="portland">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.oregonlive.com/pacific-northwest-news/2025/10/scientist-who-graduated-from-portland-high-school-wins-nobel-prize-in-medicine.html |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=The Oregonian}}</ref> لە ساڵی ١٩٧٩ لە ئەکادیمیای سانت مەری لە شاری پۆرتلاند دەرچووە<ref name="portland" /> برونکۆڤ بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس لە زانست|بەکالۆریۆسی لە زانستی]] بە پسپۆڕی لە بایۆلۆجیای گەردیلەیی و خانەیی لە [[زانکۆی واشینگتن|زانکۆی واشنتۆن]] لە ساڵی ١٩٨٣<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.washington.edu/news/2025/10/06/uw-alum-mary-e-brunkow-awarded-the-2025-nobel-prize-in-physiology-or-medicine/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=University of Washington}}</ref> و دکتۆرای فەلسەفەی لە [[ژینناسیی گەردی|بایۆلۆجیای گەردیلەیی]] لە [[زانکۆی پرینستۆن]] لە ساڵی ١٩٩١<ref name=":2" /> ڕاوێژکاری دکتۆراکەی شیرلی ئێم تیلگمان بوو.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.princeton.edu/news/2025/10/06/princeton-alumna-mary-brunkow-91-receives-nobel-prize-physiology-or-medicine |وێبگە=Princeton University}}</ref> دیزەرتەیشنی دکتۆراکەی بە ناوی ''دەربڕین و کارکردنی جینی H19 لە مشکە گۆڕاوەکاندا'' بوو (1991).<ref name=":1" /> == پیشە == برونکۆڤ لە توێژینەوەی پیشەسازی لە ناوچەی سیاتڵ کاری کردووە، لە توێژینەوە و پەرەپێدانی سێلتێک لە بۆتێل، واشنتۆن، کە لەوێدا ئەو و فرێد ڕامسدێل کارەکانیان ئەنجامداوە کە خەڵاتی نۆبڵیان لەسەر FOXP3 وەرگرتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/popular-information/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> و دواتر بووە بەڕێوەبەری باڵای پرۆگرام لە پەیمانگای بایۆلۆجی سیستەم لە سیاتڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Fuller-Wright |first=Liz |last4=A.m |first4=5:53 |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.princeton.edu/news/2025/10/06/princeton-alumna-mary-brunkow-91-receives-nobel-prize-physiology-or-medicine |ڕێکەوتی سەردان=October 7, 2025 |وێبگە=www.princeton.edu |زمان=en}}</ref> == توێژینەوە == [[File:25-10-06-Nobel-Prize-FOXP3-Hegasy-v02.jpg|وێنۆک| خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکی ٢٠٢٥: ڕۆڵی سەرەکی خانەکانی FoxP3 ⁺ T _reg لە بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەری.]] زۆرترین کارەکانی برونکۆڤ کە ئاماژەیان پێکراوە نەخشەی کەموکوڕی scurfy ی بۆ FOXP3 داناوە و دەریخستووە کە لەدەستدانی ئەم فاکتەری نووسینەوە چالاککردنی خانەی T کۆنترۆڵنەکراو و پەرەسەندنی لیمفۆی کوشندە دەباتە پێشەوە، کە FOXP3 لە ناوەندی بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەریدا دادەنێت کە لەلایەن خانەکانی T ڕێکخەرەوە ناوبژیوان دەکرێت.<ref name="disruption" /><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Bluestone |first=Jeffrey A. |year=2017 |title=FOXP3, the Transcription Factor at the Heart of the Rebirth of Immune Tolerance |url=https://academic.oup.com/jimmunol/article/198/3/979/7962165 |journal=The Journal of Immunology |volume=198 |issue=3 |pages=979–980 |doi=10.4049/jimmunol.1602060 |pmid=28115585 |url-access=subscription}}</ref> ناسینەوەی بۆماوەیی FOXP3 بنەمایەکی گەردیلەیی بۆ تێگەیشتن لەوەی کە چۆن سیستەمی بەرگری خۆکاردانەوە لە دەرەوەی [[تایمۆس|تایموس]] ڕادەگرێت و کاری بەرفراوانی لەسەر گەشەکردن و کارکردنی خانەی T ڕێکخەر کاتالیزە کرد.<ref name="began" /><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Golzari-Sorkheh |first=Mahdieh |last2=Zúñiga-Pflücker |first2=Juan Carlos |year=2023 |title=Development and function of FOXP3+ regulators of immune responses |url=https://academic.oup.com/cei/article/213/1/13/7136031 |journal=Clinical and Experimental Immunology |volume=213 |issue=1 |pages=13–22 |doi=10.1093/cei/uxad048 |pmc=10324550 |pmid=37085947}}</ref> برونکۆڤ هاوکارە لە نووسینی وتارەکەی ساڵی ٢٠٠١ی ''جیناتی سروشت'' کە بەرهەمی جینی سکورفیی دەستنیشانکرد، کە سەرەتا ناوی سکورفین و دواتر بە FOXP3 ناسرا، کە تێکچوونی بەستەوە بە تێکچوونێکی کوشندە لە زیادبوونی لیمفە لە مشکدا.<ref name="disruption">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Brunkow |first=Mary E. |last2=Jeffery |first2=Eric W. |last3=Hjerrild |first3=Kathryn A. |last4=Paeper |first4=Bryan |last5=Clark |first5=Lisa B. |last6=Yasayko |first6=Sue-Ann |last7=Wilkinson |first7=J. Erby |last8=Galas |first8=David |last9=Ziegler |first9=Steven F. |last10=Ramsdell |first10=Fred |year=2001 |title=Disruption of a new forkhead/winged-helix protein, scurfin, results in the fatal lymphoproliferative disorder of the scurfy mouse |url=https://europepmc.org/abstract/MED/11138001 |journal=Nature Genetics |volume=27 |issue=1 |pages=68–73 |doi=10.1038/83784 |pmid=11138001}}</ref><ref name="began">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Ramsdell |first=Fred |last2=Ziegler |first2=Steven F. |year=2014 |title=FOXP3 and scurfy: how it all began |url=https://www.nature.com/articles/nri3650.pdf |journal=Nature Reviews Immunology |volume=14 |issue=5 |pages=343–349 |doi=10.1038/nri3650 |pmid=24722479}}</ref> == ڕێزلێنان و خەڵات == لە ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥، ئەنجومەنی نۆبڵ لە پەیمانگای کارۆلینسکا لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم لە سوید]] ڕایگەیاند کە برونکۆڤ، فرێد ڕامسدێل و شیمۆن ساکاگوچی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکیدا]] هاوبەش دەکەن بۆ دۆزینەوەکان سەبارەت بە لێبوردەیی بەرگری دەوروبەر. لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦، برونکۆڤ خەڵاتی پلێتی زێڕینی ئەکادیمیای دەستکەوتی ئەمریکی وەرگرت کە لەلایەن ئەندامانی ئەنجومەنی خەڵاتەکان [[فرانسیس ئارنۆڵد]] و ٣تە بیێر کنۆدسن لە مەراسیمێکدا لە واشنتۆن دی سی پێشکەشکرا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://achievement.org/our-history/golden-plate-awards/#science-exploration |وێبگە=www.achievement.org}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://achievement.org/summit/2026/ |وێبگە=www.achievement.org}}</ref> == ئاماژەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * [https://hood.isbscience.org/people/mary-brunkow-phd/?tab=education Mary E. Brunkow – Institute for Systems Biology] {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن]] [[پۆل:ژنانی براوەی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١]] [[پۆل:Articles with hCards]] mx9kpwvbjvbg3cpqe5dv79upp6doymm 3 305820 1698348 2026-10-31T19:06:36Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1698348 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٩:٠٦، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) o2s3l2f4pt68nmfuugqaxy4k5k4q1ai 0 305821 1698360 2026-10-31T19:35:33Z Shaween 18477 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1381487649|Fred Ramsdell]]» 1698360 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زانا|image=Fred Ramsdell - US Embassy Sweden Nobel Reception 2025.jpg}}'''فرێدریک جەی ڕامسدێل'''<ref name="thesis">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.proquest.com/docview/303705075 |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[ProQuest]] |id={{ProQuest|303705075}}}}</ref> (لەدایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠)<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/ramsdell/facts/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[NobelPrize.org]] |زمان=en-US}}</ref> پزیشکی بەرگری ئەمریکییە و خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە. لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە ڕاوێژکارە لە کۆمپانیای سۆنۆما بایۆتێراپیوتیکس کە کۆمپانیایەکی بایۆتەکنەلۆژیایە و هاوبەشی دامەزراندنی ئەو کۆمپانیایە.<ref name="NobelPrize.org" /><ref name="Wertheimer">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Wertheimer |first=Jason |ڕێکەوت=2025-10-06 |ناونیشان=https://sonomabio.com/2025/10/sonoma-biotherapeutics-congratulates-fred-ramsdell-phd-co-founder-and-scientific-advisory-board-chair-on-receiving-the-2025-nobel-prize-in-physiology-or-medicine-for-his-work-in-immunotherapy-and-b/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-15 |وێبگە=Sonoma Biotherapeutics |زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥ بە هاوبەشی لەگەڵ ماری ئی برونکۆڤ و شیمۆن ساکاگوچی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] پێبەخشرا بەهۆی کارەکانیان لە لێبوردەیی دەوروبەری.<ref name="Nobel">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/summary/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ڕامسدێل لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠ لە شاری ئێلمهێرس لە ویلایەتی ئیلینۆیس لەدایکبووە.<ref name="NobelPrize.org" /> دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٧٩ لە قوتابخانەی ئامادەیی هۆمستید (کالیفۆرنیا) دەرچوو، ڕامسدێل سەرەتا لە کۆلێژی فۆتیڵ خوێندوویەتی چونکە توانای خوێندنی چوار ساڵەی UCی نەبوو، پێش ئەوەی بگوازرێتەوە بۆ زانکۆی کالیفۆرنیا لە سان دیێگۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://newsroom.ucla.edu/stories/3-nobel-alum-laureates-how-ucla-led-to-nobel-prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251017222909/https://newsroom.ucla.edu/stories/3-nobel-alum-laureates-how-ucla-led-to-nobel-prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2025-10-17 |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-17 |وێبگە=UCLA |زمان=en-us}}</ref> بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس لە زانست|بەکالۆریۆسی لە زانست]] بەدەستهێناوە بە پسپۆڕی لە بایۆکیمیا و بایۆلۆجی خانە لە زانکۆی UCSD لە ساڵی ١٩٨٣. لە هەمان ساڵدا، لە زانکۆی کالیفۆرنیا، لۆس ئەنجلۆس، وەک خوێندکاری دکتۆرا ناوی خۆی تۆمارکرد، و لە ژێر ڕاهێنەری سیدنی گۆلوبدا مایکرۆبایۆلۆجی و بەرگریزانی خوێندووە، لە ساڵی ١٩٨٧ دکتۆرای وەرگرتووە == پیشە == ڕامسدێل وەک خوێندکاری دەرچووی زانکۆ شایستەی مۆری خۆراک بوو کاتێک دەستی بە زەمالەی خۆی کرد لە [[پەیمانگا نەتەوەییەکانی تەندروستی ولایەتە یەکگرتووەکان|پەیمانگەی نیشتمانی تەندروستی]] بۆ ڕاهێنانی پۆست گریجوەی دوای بەدەستهێنانی دکتۆرا. دوای ئەوە پەیوەندی بە کۆمپانیای دەرمانی بایۆلۆجی Immunex کرد، کە تیایدا سەرنجی توێژینەوەکانی چالاککردن و لێبوردەیی [[لیمفۆسایتی تی|خانەی T]] و دۆزینەوەی جینەکان بوو. لە ساڵی ١٩٩٤ پەیوەندی بە کۆمپانیای بایۆتەکنەلۆژیای داروین مۆلیکولەرەوە کرد کە بنکەکەی لە شاری بۆتێل لە ویلایەتی واشنتۆنە (لەگەڵ ماری ئی . داروین مۆلیکولار لە ساڵی ١٩٩٦ لەلایەن کۆمپانیای کایرۆساینسەوە کڕدرا. دوای سێ ساڵ، Chiroscience لەگەڵ Celltech یەکگرت (بۆ ماوەیەکی کورت لە ژێر ناوی Celltech Chiroscience). لە ساڵی ٢٠٠٤ ڕامسدێل و برونکۆڤ کۆمپانیاکەیان بەجێهێشت.<ref name="uclanewsroom" /> لە ساڵی ٢٠٠٤ پەیوەندی بە کۆمپانیای زایمۆجینێتیکەوە کردووە و لەوێ سەرکردایەتی تیمەکانی توێژینەوەی کردووە کە سەرنجیان لەسەر پڕۆتینە نوێیەکان بووە کە چالاکیی ڕێکخستنی ئەگەرییان هەیە لە خانە لیمفاوییەکاندا. لە ساڵی ٢٠٠٨ دەستی بە کارکردن کرد لە کۆمپانیای نۆڤۆ نۆردیسک کە یارمەتی دامەزراندنی سەنتەری توێژینەوەی هەوکردنی کۆمپانیاکە لە [[سیاتڵ]] و بوو بە سەرۆکی گروپی بەرگری بایۆلۆجی.<ref name="picibio" /> لە ساڵی ٢٠١٩ لەگەڵ جێفری بلوستۆن و کیژی تانگ و ئەلێکساندەر ڕودنسکی کۆمپانیای سۆنۆما بایۆتێراپیوتیکس کە بنکەکەی لە سانفرانسیسکۆیەو دامەزراندووە و لەوێ ڕۆڵی سەرۆکی زانستی گێڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Pashricha |first=Akash |ڕێکەوت=August 6, 2021 |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/business/local-business/a-life-sciences-startup-will-base-its-headquarters-in-both-seattle-and-california-its-far-from-the-only-one/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[The Seattle Times]]}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە سەرۆکی دەستەی ڕاوێژکاری زانستی کۆمپانیاکە.<ref name="Wertheimer" /> دواتر، وەک جێگری سەرۆک لە aTyr Pharma لە [[سان دیێگۆ]] کاری کردووە، پێش ئەوەی پەیوەندی بە پەیمانگای پارکەر بۆ چارەسەری بەرگری شێرپەنجە لە [[سان فرانسیسکۆ|سانفرانسیسکۆ]] بکات، کە لەوێ بەرپرسی سەرەکی زانستی بووە. == توێژینەوە == [[File:25-10-06-Nobel-Prize-FOXP3-Hegasy-v02.jpg|وێنۆک| خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکی ٢٠٢٥: خانەکانی FoxP3 ⁺ T _reg لە بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەری]] لە ساڵانی نەوەدەکاندا، لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای Celltech لە بۆتێل، واشنتۆن، ڕامسدێل و برونکۆڤ لێکۆڵینەوەیان لە جۆرێکی مشکیان کرد، کە پێی دەوترێت ''scurfy'' ، کە بە [[نەخۆشیی خۆبەرگری|نەخۆشی بەرگری خۆکارە]] جددی تایبەتمەندە، دەستیان کرد بە دەستنیشانکردنی [[بازدان|گۆڕانکاری]] بەرپرس لە فینۆتایپەکە. دوای دامەزراندنی ناوچەیەکی کاندید لەسەر کرۆمۆسۆمی X کە نزیکەی ٢٠ جینی پۆتانسێلی تێدایە، [[زیادبوونەبازدان|جێگیرکردنی]] دوو جووتە بنەڕەتییان لە جینێکی پێشتر نەناسراودا دەستنیشان کرد، کە ناویان ناوە ''Foxp3''. لە ساڵی ٢٠٠١ ، بە هاوکاری ''لەگەڵ'' هانس دی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Karlsson Hedestam |first=Gunilla |last2=Kämpe |first2=Olle |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/uploads/2025/10/advanced-medicineprize2025.pdf |ڕێکەوتی سەردان=October 8, 2025 |وێبگە=nobelprize.org}}</ref> == ڕێزلێنان و خەڵات == لە ساڵی ٢٠١٧، ڕامسدێل بە هاوبەشی لەگەڵ شیمۆن ساکاگوچی و ئەلێکساندەر ڕودنسکی خەڵاتی کرافۆردی وەرگرت بۆ لێکۆڵینەوە لە هەوکردنی فرە جومگەکان . ئەوان بەهۆی "دۆزینەوەکانیانەوە کە پەیوەندییان بە خانەکانی T ڕێکخەرەوە هەیە، کە بەرپەرچدانەوەی کاردانەوە زیانبەخشەکانی بەرگری لە هەوکردنی جومگەکان و نەخۆشییە بەرگرییە خۆکارەکانی تر دەدەنەوە" ئاماژەیان پێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinpolyarthritis2017.5.470b0073156f7766c064a8.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170112020808/http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinpolyarthritis2017.5.470b0073156f7766c064a8.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=January 12, 2017 |ڕێکەوتی سەردان=April 6, 2019 |وێبگە=[[CrafoordPrize.se]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=January 13, 2017 |ناونیشان=https://cancerletter.com/in-brief/20170113_3/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[CancerLetter.com]]}}</ref> ڕامسدێل بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] ساڵی ٢٠٢٥ی پێبەخشرا، لەگەڵ ساکاگوچی و ماری ئی.<ref name="Nobel" /> لە ڕۆژی ڕاگەیاندنەکەدا، نەیتوانی پەیوەندی پێوە بکرێت بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکەی، چونکە لە [[ئایداھۆ|ویلایەتی ئایداهۆ]] لە تۆڕەکە بە پێ دەڕۆیشت. دواتر ڕامسدێل بە [[بی بی سی]] ڕاگەیاندووە کە یەکەم وەڵامی کاتێک هەواڵەکەی لە هاوسەرەکەیەوە زانی "من نەمزانیوە!"، کە وەڵامی دایەوە کە ٢٠٠ نامەی کورتی هەیە کە پێشنیاری پێچەوانە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chater |first=James |ڕێکەوت=October 8, 2025 |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ceq23jx03n7o |ڕێکەوتی سەردان=October 8, 2025}}</ref> کاتێک لە سوید بوو بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە، ڕامسدێل ئەو پێڵاوە گەشتیارییەی کە لەبەری بووبوو کاتێک زانی خەڵاتەکەی بەدەستهێناوە بەخشییە مۆزەخانەی خەڵاتی نۆبڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/?gallery_style=page#gallery-1 |ڕێکەوتی سەردان=8 December 2025 |وێبگە=nobelprize.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=February 9, 2023 |ناونیشان=https://sonomabio.com/about/the-founders/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=Sonoma Biotherapeutics}} * [https://www.parkerici.org/wp-content/uploads/2019/01/fred-ramsdell-bio-1-4-19.pdf Fred Ramsdell bio Parker Institute for Cancer Immunotherapy] * {{بیرخستنەوەی وێب |last=Ramsdell, Fred |ڕێکەوت=May 23, 2017 |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=TfSI5WRwDXM |وێبگە=[[YouTube]] |ref=none}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] hycy9xmyipyeijeu5x6n9dedkvjg454 1698365 1698360 2026-10-31T19:36:14Z Shaween 18477 1698365 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فرێدریک جەی ڕامسدێل'''<ref name="thesis">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.proquest.com/docview/303705075 |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[ProQuest]] |id={{ProQuest|303705075}}}}</ref> (لەدایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠)<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/ramsdell/facts/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[NobelPrize.org]] |زمان=en-US}}</ref> پزیشکی بەرگری ئەمریکییە و خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە. لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە ڕاوێژکارە لە کۆمپانیای سۆنۆما بایۆتێراپیوتیکس کە کۆمپانیایەکی بایۆتەکنەلۆژیایە و هاوبەشی دامەزراندنی ئەو کۆمپانیایە.<ref name="NobelPrize.org" /><ref name="Wertheimer">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Wertheimer |first=Jason |ڕێکەوت=2025-10-06 |ناونیشان=https://sonomabio.com/2025/10/sonoma-biotherapeutics-congratulates-fred-ramsdell-phd-co-founder-and-scientific-advisory-board-chair-on-receiving-the-2025-nobel-prize-in-physiology-or-medicine-for-his-work-in-immunotherapy-and-b/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-15 |وێبگە=Sonoma Biotherapeutics |زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥ بە هاوبەشی لەگەڵ ماری ئی برونکۆڤ و شیمۆن ساکاگوچی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] پێبەخشرا بەهۆی کارەکانیان لە لێبوردەیی دەوروبەری.<ref name="Nobel">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/summary/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ڕامسدێل لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠ لە شاری ئێلمهێرس لە ویلایەتی ئیلینۆیس لەدایکبووە.<ref name="NobelPrize.org" /> دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٧٩ لە قوتابخانەی ئامادەیی هۆمستید (کالیفۆرنیا) دەرچوو، ڕامسدێل سەرەتا لە کۆلێژی فۆتیڵ خوێندوویەتی چونکە توانای خوێندنی چوار ساڵەی UCی نەبوو، پێش ئەوەی بگوازرێتەوە بۆ زانکۆی کالیفۆرنیا لە سان دیێگۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://newsroom.ucla.edu/stories/3-nobel-alum-laureates-how-ucla-led-to-nobel-prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251017222909/https://newsroom.ucla.edu/stories/3-nobel-alum-laureates-how-ucla-led-to-nobel-prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2025-10-17 |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-17 |وێبگە=UCLA |زمان=en-us}}</ref> بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس لە زانست|بەکالۆریۆسی لە زانست]] بەدەستهێناوە بە پسپۆڕی لە بایۆکیمیا و بایۆلۆجی خانە لە زانکۆی UCSD لە ساڵی ١٩٨٣. لە هەمان ساڵدا، لە زانکۆی کالیفۆرنیا، لۆس ئەنجلۆس، وەک خوێندکاری دکتۆرا ناوی خۆی تۆمارکرد، و لە ژێر ڕاهێنەری سیدنی گۆلوبدا مایکرۆبایۆلۆجی و بەرگریزانی خوێندووە، لە ساڵی ١٩٨٧ دکتۆرای وەرگرتووە == پیشە == ڕامسدێل وەک خوێندکاری دەرچووی زانکۆ شایستەی مۆری خۆراک بوو کاتێک دەستی بە زەمالەی خۆی کرد لە [[پەیمانگا نەتەوەییەکانی تەندروستی ولایەتە یەکگرتووەکان|پەیمانگەی نیشتمانی تەندروستی]] بۆ ڕاهێنانی پۆست گریجوەی دوای بەدەستهێنانی دکتۆرا. دوای ئەوە پەیوەندی بە کۆمپانیای دەرمانی بایۆلۆجی Immunex کرد، کە تیایدا سەرنجی توێژینەوەکانی چالاککردن و لێبوردەیی [[لیمفۆسایتی تی|خانەی T]] و دۆزینەوەی جینەکان بوو. لە ساڵی ١٩٩٤ پەیوەندی بە کۆمپانیای بایۆتەکنەلۆژیای داروین مۆلیکولەرەوە کرد کە بنکەکەی لە شاری بۆتێل لە ویلایەتی واشنتۆنە (لەگەڵ ماری ئی . داروین مۆلیکولار لە ساڵی ١٩٩٦ لەلایەن کۆمپانیای کایرۆساینسەوە کڕدرا. دوای سێ ساڵ، Chiroscience لەگەڵ Celltech یەکگرت (بۆ ماوەیەکی کورت لە ژێر ناوی Celltech Chiroscience). لە ساڵی ٢٠٠٤ ڕامسدێل و برونکۆڤ کۆمپانیاکەیان بەجێهێشت.<ref name="uclanewsroom" /> لە ساڵی ٢٠٠٤ پەیوەندی بە کۆمپانیای زایمۆجینێتیکەوە کردووە و لەوێ سەرکردایەتی تیمەکانی توێژینەوەی کردووە کە سەرنجیان لەسەر پڕۆتینە نوێیەکان بووە کە چالاکیی ڕێکخستنی ئەگەرییان هەیە لە خانە لیمفاوییەکاندا. لە ساڵی ٢٠٠٨ دەستی بە کارکردن کرد لە کۆمپانیای نۆڤۆ نۆردیسک کە یارمەتی دامەزراندنی سەنتەری توێژینەوەی هەوکردنی کۆمپانیاکە لە [[سیاتڵ]] و بوو بە سەرۆکی گروپی بەرگری بایۆلۆجی.<ref name="picibio" /> لە ساڵی ٢٠١٩ لەگەڵ جێفری بلوستۆن و کیژی تانگ و ئەلێکساندەر ڕودنسکی کۆمپانیای سۆنۆما بایۆتێراپیوتیکس کە بنکەکەی لە سانفرانسیسکۆیەو دامەزراندووە و لەوێ ڕۆڵی سەرۆکی زانستی گێڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Pashricha |first=Akash |ڕێکەوت=August 6, 2021 |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/business/local-business/a-life-sciences-startup-will-base-its-headquarters-in-both-seattle-and-california-its-far-from-the-only-one/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[The Seattle Times]]}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە سەرۆکی دەستەی ڕاوێژکاری زانستی کۆمپانیاکە.<ref name="Wertheimer" /> دواتر، وەک جێگری سەرۆک لە aTyr Pharma لە [[سان دیێگۆ]] کاری کردووە، پێش ئەوەی پەیوەندی بە پەیمانگای پارکەر بۆ چارەسەری بەرگری شێرپەنجە لە [[سان فرانسیسکۆ|سانفرانسیسکۆ]] بکات، کە لەوێ بەرپرسی سەرەکی زانستی بووە. == توێژینەوە == [[File:25-10-06-Nobel-Prize-FOXP3-Hegasy-v02.jpg|وێنۆک| خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکی ٢٠٢٥: خانەکانی FoxP3 ⁺ T _reg لە بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەری]] لە ساڵانی نەوەدەکاندا، لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای Celltech لە بۆتێل، واشنتۆن، ڕامسدێل و برونکۆڤ لێکۆڵینەوەیان لە جۆرێکی مشکیان کرد، کە پێی دەوترێت ''scurfy'' ، کە بە [[نەخۆشیی خۆبەرگری|نەخۆشی بەرگری خۆکارە]] جددی تایبەتمەندە، دەستیان کرد بە دەستنیشانکردنی [[بازدان|گۆڕانکاری]] بەرپرس لە فینۆتایپەکە. دوای دامەزراندنی ناوچەیەکی کاندید لەسەر کرۆمۆسۆمی X کە نزیکەی ٢٠ جینی پۆتانسێلی تێدایە، [[زیادبوونەبازدان|جێگیرکردنی]] دوو جووتە بنەڕەتییان لە جینێکی پێشتر نەناسراودا دەستنیشان کرد، کە ناویان ناوە ''Foxp3''. لە ساڵی ٢٠٠١ ، بە هاوکاری ''لەگەڵ'' هانس دی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Karlsson Hedestam |first=Gunilla |last2=Kämpe |first2=Olle |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/uploads/2025/10/advanced-medicineprize2025.pdf |ڕێکەوتی سەردان=October 8, 2025 |وێبگە=nobelprize.org}}</ref> == ڕێزلێنان و خەڵات == لە ساڵی ٢٠١٧، ڕامسدێل بە هاوبەشی لەگەڵ شیمۆن ساکاگوچی و ئەلێکساندەر ڕودنسکی خەڵاتی کرافۆردی وەرگرت بۆ لێکۆڵینەوە لە هەوکردنی فرە جومگەکان . ئەوان بەهۆی "دۆزینەوەکانیانەوە کە پەیوەندییان بە خانەکانی T ڕێکخەرەوە هەیە، کە بەرپەرچدانەوەی کاردانەوە زیانبەخشەکانی بەرگری لە هەوکردنی جومگەکان و نەخۆشییە بەرگرییە خۆکارەکانی تر دەدەنەوە" ئاماژەیان پێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinpolyarthritis2017.5.470b0073156f7766c064a8.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170112020808/http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinpolyarthritis2017.5.470b0073156f7766c064a8.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=January 12, 2017 |ڕێکەوتی سەردان=April 6, 2019 |وێبگە=[[CrafoordPrize.se]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=January 13, 2017 |ناونیشان=https://cancerletter.com/in-brief/20170113_3/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[CancerLetter.com]]}}</ref> ڕامسدێل بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] ساڵی ٢٠٢٥ی پێبەخشرا، لەگەڵ ساکاگوچی و ماری ئی.<ref name="Nobel" /> لە ڕۆژی ڕاگەیاندنەکەدا، نەیتوانی پەیوەندی پێوە بکرێت بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکەی، چونکە لە [[ئایداھۆ|ویلایەتی ئایداهۆ]] لە تۆڕەکە بە پێ دەڕۆیشت. دواتر ڕامسدێل بە [[بی بی سی]] ڕاگەیاندووە کە یەکەم وەڵامی کاتێک هەواڵەکەی لە هاوسەرەکەیەوە زانی "من نەمزانیوە!"، کە وەڵامی دایەوە کە ٢٠٠ نامەی کورتی هەیە کە پێشنیاری پێچەوانە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chater |first=James |ڕێکەوت=October 8, 2025 |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ceq23jx03n7o |ڕێکەوتی سەردان=October 8, 2025}}</ref> کاتێک لە سوید بوو بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە، ڕامسدێل ئەو پێڵاوە گەشتیارییەی کە لەبەری بووبوو کاتێک زانی خەڵاتەکەی بەدەستهێناوە بەخشییە مۆزەخانەی خەڵاتی نۆبڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/?gallery_style=page#gallery-1 |ڕێکەوتی سەردان=8 December 2025 |وێبگە=nobelprize.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=February 9, 2023 |ناونیشان=https://sonomabio.com/about/the-founders/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=Sonoma Biotherapeutics}} * [https://www.parkerici.org/wp-content/uploads/2019/01/fred-ramsdell-bio-1-4-19.pdf Fred Ramsdell bio Parker Institute for Cancer Immunotherapy] * {{بیرخستنەوەی وێب |last=Ramsdell, Fred |ڕێکەوت=May 23, 2017 |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=TfSI5WRwDXM |وێبگە=[[YouTube]] |ref=none}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] fyososoh7aqas27efzwyiw33fizwhmb 1698392 1698365 2026-10-31T19:48:45Z Shaween 18477 1698392 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''فرێدریک جەی ڕامسدێل'''<ref name="thesis">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.proquest.com/docview/303705075 |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[ProQuest]] |id={{ProQuest|303705075}}}}</ref> (لەدایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠)<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/ramsdell/facts/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[NobelPrize.org]] |زمان=en-US}}</ref> پزیشکی بەرگری ئەمریکییە و خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە. لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە ڕاوێژکارە لە کۆمپانیای سۆنۆما بایۆتێراپیوتیکس کە کۆمپانیایەکی بایۆتەکنەلۆژیایە و هاوبەشی دامەزراندنی ئەو کۆمپانیایە.<ref name="NobelPrize.org" /><ref name="Wertheimer">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Wertheimer |first=Jason |ڕێکەوت=2025-10-06 |ناونیشان=https://sonomabio.com/2025/10/sonoma-biotherapeutics-congratulates-fred-ramsdell-phd-co-founder-and-scientific-advisory-board-chair-on-receiving-the-2025-nobel-prize-in-physiology-or-medicine-for-his-work-in-immunotherapy-and-b/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-15 |وێبگە=Sonoma Biotherapeutics |زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥ بە هاوبەشی لەگەڵ ماری ئی برونکۆڤ و شیمۆن ساکاگوچی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] پێبەخشرا بەهۆی کارەکانیان لە لێبوردەیی دەوروبەری.<ref name="Nobel">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/summary/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ڕامسدێل لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠ لە شاری ئێلمهێرس لە ویلایەتی ئیلینۆیس لەدایکبووە.<ref name="NobelPrize.org" /> دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٧٩ لە قوتابخانەی ئامادەیی هۆمستید (کالیفۆرنیا) دەرچوو، ڕامسدێل سەرەتا لە کۆلێژی فۆتیڵ خوێندوویەتی چونکە توانای خوێندنی چوار ساڵەی UCی نەبوو، پێش ئەوەی بگوازرێتەوە بۆ زانکۆی کالیفۆرنیا لە سان دیێگۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://newsroom.ucla.edu/stories/3-nobel-alum-laureates-how-ucla-led-to-nobel-prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251017222909/https://newsroom.ucla.edu/stories/3-nobel-alum-laureates-how-ucla-led-to-nobel-prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2025-10-17 |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-17 |وێبگە=UCLA |زمان=en-us}}</ref> بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس لە زانست|بەکالۆریۆسی لە زانست]] بەدەستهێناوە بە پسپۆڕی لە بایۆکیمیا و بایۆلۆجی خانە لە زانکۆی UCSD لە ساڵی ١٩٨٣. لە هەمان ساڵدا، لە زانکۆی کالیفۆرنیا، لۆس ئەنجلۆس، وەک خوێندکاری دکتۆرا ناوی خۆی تۆمارکرد، و لە ژێر ڕاهێنەری سیدنی گۆلوبدا مایکرۆبایۆلۆجی و بەرگریزانی خوێندووە، لە ساڵی ١٩٨٧ دکتۆرای وەرگرتووە == پیشە == ڕامسدێل وەک خوێندکاری دەرچووی زانکۆ شایستەی مۆری خۆراک بوو کاتێک دەستی بە زەمالەی خۆی کرد لە [[پەیمانگا نەتەوەییەکانی تەندروستی ولایەتە یەکگرتووەکان|پەیمانگەی نیشتمانی تەندروستی]] بۆ ڕاهێنانی پۆست گریجوەی دوای بەدەستهێنانی دکتۆرا. دوای ئەوە پەیوەندی بە کۆمپانیای دەرمانی بایۆلۆجی Immunex کرد، کە تیایدا سەرنجی توێژینەوەکانی چالاککردن و لێبوردەیی [[لیمفۆسایتی تی|خانەی T]] و دۆزینەوەی جینەکان بوو. لە ساڵی ١٩٩٤ پەیوەندی بە کۆمپانیای بایۆتەکنەلۆژیای داروین مۆلیکولەرەوە کرد کە بنکەکەی لە شاری بۆتێل لە ویلایەتی واشنتۆنە (لەگەڵ ماری ئی . داروین مۆلیکولار لە ساڵی ١٩٩٦ لەلایەن کۆمپانیای کایرۆساینسەوە کڕدرا. دوای سێ ساڵ، Chiroscience لەگەڵ Celltech یەکگرت (بۆ ماوەیەکی کورت لە ژێر ناوی Celltech Chiroscience). لە ساڵی ٢٠٠٤ ڕامسدێل و برونکۆڤ کۆمپانیاکەیان بەجێهێشت.<ref name="uclanewsroom" /> لە ساڵی ٢٠٠٤ پەیوەندی بە کۆمپانیای زایمۆجینێتیکەوە کردووە و لەوێ سەرکردایەتی تیمەکانی توێژینەوەی کردووە کە سەرنجیان لەسەر پڕۆتینە نوێیەکان بووە کە چالاکیی ڕێکخستنی ئەگەرییان هەیە لە خانە لیمفاوییەکاندا. لە ساڵی ٢٠٠٨ دەستی بە کارکردن کرد لە کۆمپانیای نۆڤۆ نۆردیسک کە یارمەتی دامەزراندنی سەنتەری توێژینەوەی هەوکردنی کۆمپانیاکە لە [[سیاتڵ]] و بوو بە سەرۆکی گروپی بەرگری بایۆلۆجی.<ref name="picibio" /> دواتر، وەک جێگری سەرۆک لە aTyr Pharma لە [[سان دیێگۆ]] کاری کردووە، پێش ئەوەی پەیوەندی بە پەیمانگای پارکەر بۆ چارەسەری بەرگری شێرپەنجە لە [[سان فرانسیسکۆ|سانفرانسیسکۆ]] بکات، کە لەوێ بەرپرسی سەرەکی زانستی بووە. لە ساڵی ٢٠١٩ لەگەڵ جێفری بلوستۆن و کیژی تانگ و ئەلێکساندەر ڕودنسکی کۆمپانیای سۆنۆما بایۆتێراپیوتیکس کە بنکەکەی لە سانفرانسیسکۆیەو دامەزراندووە و لەوێ ڕۆڵی سەرۆکی زانستی گێڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Pashricha |first=Akash |ڕێکەوت=August 6, 2021 |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/business/local-business/a-life-sciences-startup-will-base-its-headquarters-in-both-seattle-and-california-its-far-from-the-only-one/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[The Seattle Times]]}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە سەرۆکی دەستەی ڕاوێژکاری زانستی کۆمپانیاکە.<ref name="Wertheimer" /> == توێژینەوە == [[File:25-10-06-Nobel-Prize-FOXP3-Hegasy-v02.jpg|وێنۆک| خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکی ٢٠٢٥: خانەکانی FoxP3 ⁺ T _reg لە بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەری]] لە ساڵانی نەوەدەکاندا، لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای Celltech لە بۆتێل، واشنتۆن، ڕامسدێل و برونکۆڤ لێکۆڵینەوەیان لە جۆرێکی مشکیان کرد، کە پێی دەوترێت ''scurfy'' ، کە بە [[نەخۆشیی خۆبەرگری|نەخۆشی بەرگری خۆکارە]] جددی تایبەتمەندە، دەستیان کرد بە دەستنیشانکردنی [[بازدان|گۆڕانکاری]] بەرپرس لە فینۆتایپەکە. دوای دامەزراندنی ناوچەیەکی کاندید لەسەر کرۆمۆسۆمی X کە نزیکەی ٢٠ جینی پۆتانسێلی تێدایە، [[زیادبوونەبازدان|جێگیرکردنی]] دوو جووتە بنەڕەتییان لە جینێکی پێشتر نەناسراودا دەستنیشان کرد، کە ناویان ناوە ''Foxp3''. لە ساڵی ٢٠٠١ ، بە هاوکاری ''لەگەڵ'' هانس دی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Karlsson Hedestam |first=Gunilla |last2=Kämpe |first2=Olle |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/uploads/2025/10/advanced-medicineprize2025.pdf |ڕێکەوتی سەردان=October 8, 2025 |وێبگە=nobelprize.org}}</ref> == ڕێزلێنان و خەڵات == لە ساڵی ٢٠١٧، ڕامسدێل بە هاوبەشی لەگەڵ شیمۆن ساکاگوچی و ئەلێکساندەر ڕودنسکی خەڵاتی کرافۆردی وەرگرت بۆ لێکۆڵینەوە لە هەوکردنی فرە جومگەکان . ئەوان بەهۆی "دۆزینەوەکانیانەوە کە پەیوەندییان بە خانەکانی T ڕێکخەرەوە هەیە، کە بەرپەرچدانەوەی کاردانەوە زیانبەخشەکانی بەرگری لە هەوکردنی جومگەکان و نەخۆشییە بەرگرییە خۆکارەکانی تر دەدەنەوە" ئاماژەیان پێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinpolyarthritis2017.5.470b0073156f7766c064a8.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170112020808/http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinpolyarthritis2017.5.470b0073156f7766c064a8.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=January 12, 2017 |ڕێکەوتی سەردان=April 6, 2019 |وێبگە=[[CrafoordPrize.se]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=January 13, 2017 |ناونیشان=https://cancerletter.com/in-brief/20170113_3/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[CancerLetter.com]]}}</ref> ڕامسدێل بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] ساڵی ٢٠٢٥ی پێبەخشرا، لەگەڵ ساکاگوچی و ماری ئی.<ref name="Nobel" /> لە ڕۆژی ڕاگەیاندنەکەدا، نەیتوانی پەیوەندی پێوە بکرێت بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکەی، چونکە لە [[ئایداھۆ|ویلایەتی ئایداهۆ]] لە تۆڕەکە بە پێ دەڕۆیشت. دواتر ڕامسدێل بە [[بی بی سی]] ڕاگەیاندووە کە یەکەم وەڵامی کاتێک هەواڵەکەی لە هاوسەرەکەیەوە زانی "من نەمزانیوە!"، کە وەڵامی دایەوە کە ٢٠٠ نامەی کورتی هەیە کە پێشنیاری پێچەوانە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chater |first=James |ڕێکەوت=October 8, 2025 |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ceq23jx03n7o |ڕێکەوتی سەردان=October 8, 2025}}</ref> کاتێک لە سوید بوو بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە، ڕامسدێل ئەو پێڵاوە گەشتیارییەی کە لەبەری بووبوو کاتێک زانی خەڵاتەکەی بەدەستهێناوە بەخشییە مۆزەخانەی خەڵاتی نۆبڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/?gallery_style=page#gallery-1 |ڕێکەوتی سەردان=8 December 2025 |وێبگە=nobelprize.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=February 9, 2023 |ناونیشان=https://sonomabio.com/about/the-founders/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=Sonoma Biotherapeutics}} * [https://www.parkerici.org/wp-content/uploads/2019/01/fred-ramsdell-bio-1-4-19.pdf Fred Ramsdell bio Parker Institute for Cancer Immunotherapy] * {{بیرخستنەوەی وێب |last=Ramsdell, Fred |ڕێکەوت=May 23, 2017 |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=TfSI5WRwDXM |وێبگە=[[YouTube]] |ref=none}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 4z14lhsaiqzmz8dmf8gobqgnlri4hyq 1698394 1698392 2026-10-31T20:01:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1698394 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''فرێدریک جەی ڕامسدێل'''<ref name="thesis">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.proquest.com/docview/303705075 |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[ProQuest]] |id={{ProQuest|303705075}}}}</ref> (لەدایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠)<ref name="NobelPrize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/ramsdell/facts/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[NobelPrize.org]] |زمان=en-US}}</ref> پزیشکی بەرگری ئەمریکییە و خاوەنی خەڵاتی نۆبڵە. لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە ڕاوێژکارە لە کۆمپانیای سۆنۆما بایۆتێراپیوتیکس کە کۆمپانیایەکی بایۆتەکنەلۆژیایە و هاوبەشی دامەزراندنی ئەو کۆمپانیایە.<ref name="NobelPrize.org" /><ref name="Wertheimer">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Wertheimer |first=Jason |ڕێکەوت=2025-10-06 |ناونیشان=https://sonomabio.com/2025/10/sonoma-biotherapeutics-congratulates-fred-ramsdell-phd-co-founder-and-scientific-advisory-board-chair-on-receiving-the-2025-nobel-prize-in-physiology-or-medicine-for-his-work-in-immunotherapy-and-b/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-15 |وێبگە=Sonoma Biotherapeutics |زمان=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥ بە هاوبەشی لەگەڵ ماری ئی برونکۆڤ و شیمۆن ساکاگوچی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] پێبەخشرا بەهۆی کارەکانیان لە لێبوردەیی دەوروبەری.<ref name="Nobel">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/medicine/2025/summary/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=NobelPrize.org}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ڕامسدێل لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٦٠ لە شاری ئێلمهێرس لە ویلایەتی ئیلینۆیس لەدایکبووە.<ref name="NobelPrize.org" /> دوای ئەوەی لە ساڵی ١٩٧٩ لە قوتابخانەی ئامادەیی هۆمستید (کالیفۆرنیا) دەرچوو، ڕامسدێل سەرەتا لە کۆلێژی فۆتیڵ خوێندوویەتی چونکە توانای خوێندنی چوار ساڵەی UCی نەبوو، پێش ئەوەی بگوازرێتەوە بۆ زانکۆی کالیفۆرنیا لە سان دیێگۆ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://newsroom.ucla.edu/stories/3-nobel-alum-laureates-how-ucla-led-to-nobel-prize |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251017222909/https://newsroom.ucla.edu/stories/3-nobel-alum-laureates-how-ucla-led-to-nobel-prize |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2025-10-17 |ڕێکەوتی سەردان=2025-10-17 |وێبگە=UCLA |زمان=en-us}}</ref> بڕوانامەی [[بەکالۆریۆس لە زانست|بەکالۆریۆسی لە زانست]] بەدەستهێناوە بە پسپۆڕی لە بایۆکیمیا و بایۆلۆجی خانە لە زانکۆی UCSD لە ساڵی ١٩٨٣. لە هەمان ساڵدا، لە زانکۆی کالیفۆرنیا، لۆس ئەنجلۆس، وەک خوێندکاری دکتۆرا ناوی خۆی تۆمارکرد، و لە ژێر ڕاهێنەری سیدنی گۆلوبدا مایکرۆبایۆلۆجی و بەرگریزانی خوێندووە، لە ساڵی ١٩٨٧ دکتۆرای وەرگرتووە == پیشە == ڕامسدێل وەک خوێندکاری دەرچووی زانکۆ شایستەی مۆری خۆراک بوو کاتێک دەستی بە زەمالەی خۆی کرد لە [[پەیمانگا نەتەوەییەکانی تەندروستی ولایەتە یەکگرتووەکان|پەیمانگەی نیشتمانی تەندروستی]] بۆ ڕاهێنانی پۆست گریجوەی دوای بەدەستهێنانی دکتۆرا. دوای ئەوە پەیوەندی بە کۆمپانیای دەرمانی بایۆلۆجی Immunex کرد، کە تیایدا سەرنجی توێژینەوەکانی چالاککردن و لێبوردەیی [[لیمفۆسایتی تی|خانەی T]] و دۆزینەوەی جینەکان بوو. لە ساڵی ١٩٩٤ پەیوەندی بە کۆمپانیای بایۆتەکنەلۆژیای داروین مۆلیکولەرەوە کرد کە بنکەکەی لە شاری بۆتێل لە ویلایەتی واشنتۆنە (لەگەڵ ماری ئی . داروین مۆلیکولار لە ساڵی ١٩٩٦ لەلایەن کۆمپانیای کایرۆساینسەوە کڕدرا. دوای سێ ساڵ، Chiroscience لەگەڵ Celltech یەکگرت (بۆ ماوەیەکی کورت لە ژێر ناوی Celltech Chiroscience). لە ساڵی ٢٠٠٤ ڕامسدێل و برونکۆڤ کۆمپانیاکەیان بەجێهێشت.<ref name="uclanewsroom" /> لە ساڵی ٢٠٠٤ پەیوەندی بە کۆمپانیای زایمۆجینێتیکەوە کردووە و لەوێ سەرکردایەتی تیمەکانی توێژینەوەی کردووە کە سەرنجیان لەسەر پڕۆتینە نوێیەکان بووە کە چالاکیی ڕێکخستنی ئەگەرییان هەیە لە خانە لیمفاوییەکاندا. لە ساڵی ٢٠٠٨ دەستی بە کارکردن کرد لە کۆمپانیای نۆڤۆ نۆردیسک کە یارمەتی دامەزراندنی سەنتەری توێژینەوەی هەوکردنی کۆمپانیاکە لە [[سیاتڵ]] و بوو بە سەرۆکی گروپی بەرگری بایۆلۆجی.<ref name="picibio" /> دواتر، وەک جێگری سەرۆک لە aTyr Pharma لە [[سان دیێگۆ]] کاری کردووە، پێش ئەوەی پەیوەندی بە پەیمانگای پارکەر بۆ چارەسەری بەرگری شێرپەنجە لە [[سان فرانسیسکۆ|سانفرانسیسکۆ]] بکات، کە لەوێ بەرپرسی سەرەکی زانستی بووە. لە ساڵی ٢٠١٩ لەگەڵ جێفری بلوستۆن و کیژی تانگ و ئەلێکساندەر ڕودنسکی کۆمپانیای سۆنۆما بایۆتێراپیوتیکس کە بنکەکەی لە سانفرانسیسکۆیەو دامەزراندووە و لەوێ ڕۆڵی سەرۆکی زانستی گێڕاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Pashricha |first=Akash |ڕێکەوت=August 6, 2021 |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/business/local-business/a-life-sciences-startup-will-base-its-headquarters-in-both-seattle-and-california-its-far-from-the-only-one/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[The Seattle Times]]}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥ەوە سەرۆکی دەستەی ڕاوێژکاری زانستی کۆمپانیاکە.<ref name="Wertheimer" /> == توێژینەوە == [[File:25-10-06-Nobel-Prize-FOXP3-Hegasy-v02.jpg|وێنۆک| خەڵاتی نۆبڵ لە فیزیۆلۆژی یان پزیشکی ٢٠٢٥: خانەکانی FoxP3 ⁺ T _reg لە بەرگەگرتنی بەرگری دەوروبەری]] لە ساڵانی نەوەدەکاندا، لەکاتی کارکردن لە کۆمپانیای Celltech لە بۆتێل، واشنتۆن، ڕامسدێل و برونکۆڤ لێکۆڵینەوەیان لە جۆرێکی مشکیان کرد، کە پێی دەوترێت ''scurfy'' ، کە بە [[نەخۆشیی خۆبەرگری|نەخۆشی بەرگری خۆکارە]] جددی تایبەتمەندە، دەستیان کرد بە دەستنیشانکردنی [[بازدان|گۆڕانکاری]] بەرپرس لە فینۆتایپەکە. دوای دامەزراندنی ناوچەیەکی کاندید لەسەر کرۆمۆسۆمی X کە نزیکەی ٢٠ جینی پۆتانسێلی تێدایە، [[زیادبوونەبازدان|جێگیرکردنی]] دوو جووتە بنەڕەتییان لە جینێکی پێشتر نەناسراودا دەستنیشان کرد، کە ناویان ناوە ''Foxp3''. لە ساڵی ٢٠٠١ ، بە هاوکاری ''لەگەڵ'' هانس دی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Karlsson Hedestam |first=Gunilla |last2=Kämpe |first2=Olle |ڕێکەوت=October 6, 2025 |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/uploads/2025/10/advanced-medicineprize2025.pdf |ڕێکەوتی سەردان=October 8, 2025 |وێبگە=nobelprize.org}}</ref> == ڕێزلێنان و خەڵات == لە ساڵی ٢٠١٧، ڕامسدێل بە هاوبەشی لەگەڵ شیمۆن ساکاگوچی و ئەلێکساندەر ڕودنسکی خەڵاتی کرافۆردی وەرگرت بۆ لێکۆڵینەوە لە هەوکردنی فرە جومگەکان . ئەوان بەهۆی "دۆزینەوەکانیانەوە کە پەیوەندییان بە خانەکانی T ڕێکخەرەوە هەیە، کە بەرپەرچدانەوەی کاردانەوە زیانبەخشەکانی بەرگری لە هەوکردنی جومگەکان و نەخۆشییە بەرگرییە خۆکارەکانی تر دەدەنەوە" ئاماژەیان پێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinpolyarthritis2017.5.470b0073156f7766c064a8.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170112020808/http://www.crafoordprize.se/press/arkivpressreleases/thecrafoordprizeinpolyarthritis2017.5.470b0073156f7766c064a8.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=January 12, 2017 |ڕێکەوتی سەردان=April 6, 2019 |وێبگە=[[CrafoordPrize.se]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=January 13, 2017 |ناونیشان=https://cancerletter.com/in-brief/20170113_3/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=[[CancerLetter.com]]}}</ref> ڕامسدێل بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە زانستی ئەرکی ئەندام و پزیشکی|خەڵاتی نۆبڵی فیزیۆلۆژی یان پزیشکی]] ساڵی ٢٠٢٥ی پێبەخشرا، لەگەڵ ساکاگوچی و ماری ئی.<ref name="Nobel" /> لە ڕۆژی ڕاگەیاندنەکەدا، نەیتوانی پەیوەندی پێوە بکرێت بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکەی، چونکە لە [[ئایداھۆ|ویلایەتی ئایداهۆ]] لە تۆڕەکە بە پێ دەڕۆیشت. دواتر ڕامسدێل بە [[بی بی سی]] ڕاگەیاندووە کە یەکەم وەڵامی کاتێک هەواڵەکەی لە هاوسەرەکەیەوە زانی "من نەمزانیوە!"، کە وەڵامی دایەوە کە ٢٠٠ نامەی کورتی هەیە کە پێشنیاری پێچەوانە دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Chater |first=James |ڕێکەوت=October 8, 2025 |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/articles/ceq23jx03n7o |ڕێکەوتی سەردان=October 8, 2025}}</ref> کاتێک لە سوید بوو بۆ وەرگرتنی خەڵاتەکە، ڕامسدێل ئەو پێڵاوە گەشتیارییەی کە لەبەری بووبوو کاتێک زانی خەڵاتەکەی بەدەستهێناوە بەخشییە مۆزەخانەی خەڵاتی نۆبڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/?gallery_style=page#gallery-1 |ڕێکەوتی سەردان=8 December 2025 |وێبگە=nobelprize.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} * {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=February 9, 2023 |ناونیشان=https://sonomabio.com/about/the-founders/ |ڕێکەوتی سەردان=October 6, 2025 |وێبگە=Sonoma Biotherapeutics}} * [https://www.parkerici.org/wp-content/uploads/2019/01/fred-ramsdell-bio-1-4-19.pdf Fred Ramsdell bio Parker Institute for Cancer Immunotherapy] * {{بیرخستنەوەی وێب |last=Ramsdell, Fred |ڕێکەوت=May 23, 2017 |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=TfSI5WRwDXM |وێبگە=[[YouTube]] |ref=none}} {{خەڵاتی نۆبێل لە پزیشکی}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی پزیشکی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] mw6a8lrvsq9dlwth7x1wokona8tjuou 0 305822 1698415 2026-10-31T20:28:59Z Shaween 18477 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1382853069|John Clarke (physicist)]]» 1698415 wikitext text/x-wiki  {{زانیاریدانی زانا|image=John Clarke (physicist) 2025 (4x5).png}}'''جۆن کلارک''' لەدایکبووی ١٠ی شوباتی ١٩٤٢، [[فیزیکزان|فیزیازانێکی]] تاقیکاری بەریتانییە و پرۆفیسۆری کارمەندە لە [[زانکۆی کالیفۆرنیا (بێرکلی)|زانکۆی کالیفۆرنیا لە بێرکلی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://physics.berkeley.edu/people/faculty/john-clarke |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251008043838/https://physics.berkeley.edu/people/faculty/john-clarke |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=8 October 2025 |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=physics.berkeley.edu}}</ref> بە کارە جۆراوجۆرەکانی لەسەر ئامێرەکانی پێوانەکردن لەسەر بنەمای [[گەیەنەری ڕەھا|سوپەرکۆندێکتیڤ]] ناسراوە . ستیڤن گیرڤین کلارکی بە "باوکی خوای ئەلیکترۆنی سوپەرکۆندێکتەر" ناوبردووە. لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، کلارک سەرکردایەتی تیمێکی توێژینەوەی کرد کە جۆن ئێم مارتینیس و میشێل دیڤۆریت لەخۆگرتبوو.<ref name=":1" /> دۆزینەوەکانیان لە دیاردە کوانتەمییەکانی ماکرۆسکۆپی بە بەکارهێنانی کاریگەری جۆزێفسۆن خەڵاتی نۆبڵی فیزیای لە ساڵی ٢٠٢٥ بەدەستهێنا.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=7 October 2025 |ناونیشان=https://www.aip.org/aip/aip-congratulates-2025-nobel-prize-winners-in-physics |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251007132009/https://www.aip.org/aip/aip-congratulates-2025-nobel-prize-winners-in-physics |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 October 2025 |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=AIP |زمان=en}}</ref> == خوێندن و پیشە == جۆن کلارک لە ١٠ی شوباتی ١٩٤٢ لە [[کامبریدج|شاری کامبریج]] لە ئینگلتەرا لەدایکبووە.<ref name="Nobel">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/facts/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251007130839/https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/facts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 October 2025 |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://history.aip.org/phn/11504003.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241207011028/https://history.aip.org/phn/11504003.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 December 2024 |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025}}</ref> لە قوتابخانەی پەرسە خوێندوویەتی، پێش ئەوەی بچێتە کۆلێژی مەسیح لە کامبریج زانستە سروشتییەکان بخوێنێت، لەوێ لە ساڵی ١٩٦٤ بەکالۆریۆسی لە هونەر دەرچووە<ref name="timesnownews">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=7 October 2025 |ناونیشان=https://www.timesnownews.com/education/cambridge-celebrates-its-126th-nobel-laureate-as-alumnus-john-clarke-wins-2025-physics-prize-article-152957573 |وێبگە=Times Now}}</ref><ref name="berkeley">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://physics.berkeley.edu/people/faculty/John-Clarke |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251007131525/https://physics.berkeley.edu/people/faculty/John-Clarke |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 October 2025 |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٥، کلارک بوو بە یەکێک لە یەکەم خوێندکارەکان کە هاتە ناو کۆلێژی داروین کە تازە دامەزراوە لە کامبریج, و یەکەم سەرۆکی کۆمەڵەی خوێندکارانی کۆلێژی داروین بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=July 2024 |ناونیشان=https://www.darwin.cam.ac.uk/60th/anniversary/article/john-clarke-dcsa-president-1966-67/ |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=darwin.cam.ac.uk}}</ref> لەکاتی ئەنجامدانی کاری دکتۆراکەی لە ژێر دەستی برایان پیپارد ، کلارک ڤۆڵتپێوەرێکی زۆر هەستیاری پەرەپێدا، کە دواتر ناوی لێنا "SLUG" (Superconducting Low-inductance Undulatory Galvanometer).<ref name="timesnownews" /><ref name="berkeley" /> لە ساڵی ١٩٦٨ دکتۆرای فەلسەفەی بەدەستهێناوە.<ref name="berkeley" /> کلارک لە کاتە جیاوازەکاندا ڕایگەیاندووە کە کارەکانی لە ژێر کاریگەری برایان جۆزێفسۆنی خاوەن خەڵاتی نۆبڵ بووە، کە پێشبینی کاریگەری جۆزێفسۆنی کردووە لە ساڵی ١٩٦٢ و هەروەها خوێندکاری پێشووی پیپارد بووە.<ref>{{Cite book|last=Rogalla|first=Horst|url=https://books.google.com/books?id=fnbRBQAAQBAJ&dq=pippard+clarke+brian+josephson&pg=PA321|title=100 Years of Superconductivity|last2=Kes|first2=Peter H.|date=11 November 2011|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-4398-4948-4|language=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/interview/ |ڕێکەوتی سەردان=9 October 2025 |وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> پەیوەندی کلارک لەگەڵ [[زانکۆی کامبریج]] بەردەوام بوو، دوای ئەوەی ڕووی لە ئەمریکا کرد. لە ساڵی ١٩٧٢ وەک هاوڕێی کۆلێژی مەسیح هەڵبژێردرا؛ لە ساڵی ١٩٨٩، هاوڕێی سەردانکەر بوو لە هۆڵی کلێر لە کامبریج و لە ساڵی ١٩٩٨ وەک هاوڕێی لاوەکی کۆلێژی چەرچڵ لە کامبریج هەڵبژێردرا. کلارک لە ساڵی ٢٠٠٣ لە زانکۆی کامبریج خەڵاتی دکتۆرای زانستی پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٩٧ وەک هاوڕێی فەخری کۆلێژی مەسیح هەڵبژێردرا، و لە ساڵی ٢٠٢٣ وەک هاوڕێی فەخری کۆلێژی داروین هەڵبژێردرا.<ref name="Christs" /> دوای تەواوکردنی بڕوانامەی دکتۆرای، کلارک پۆستێکی توێژینەوەی پۆست دکتۆرای لە [[زانکۆی کالیفۆرنیا (بێرکلی)|زانکۆی کالیفۆرنیا، بێرکلی]] بەدەستهێنا، و دواتر لە بێرکلی کاردەکات بۆ تەواوی ژیانی ئەکادیمی خۆی، وەک پرۆفیسۆری یاریدەدەر (1969)، پرۆفیسۆری یاریدەدەر (1971)، و وەک پرۆفیسۆری فیزیا (1973-2010).<ref name="Christs">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.christs.cam.ac.uk/college/people/fellows/professor-john-clarke |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=christs.cam.ac.uk}}</ref> هەروەها لە ساڵی ١٩٦٩ کلارک پەیوەندی بە تاقیگەی نیشتمانی لۆڕێنس بێرکلی کرد، لە کۆتاییدا وەک زانایەکی باڵای فاکەڵتی لە بەشی زانستی کەرەستە لە ساڵی ٢٠١٠ خانەنشین<ref name="LBNL">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=24 October 2025 |ناونیشان=https://newscenter.lbl.gov/2025/10/07/former-berkeley-lab-scientist-john-clarke-wins-2025-nobel-prize-in-physics/ |وێبگە=LBL.gov |زمان=en-US}}</ref> == توێژینەوە == توێژینەوەکانی کلارک لەسەر ئەلیکترۆنیاتی [[گەیەنەری ڕەھا|سەروو ڕێبەر]] و سەروو ڕێبەرە، بەتایبەتی لە پەرەپێدان و بەکارهێنانی ئامێری تێکەڵاوی کوانتەمی سەروو ڕێبەر (SQUIDs)، کە دۆزەرەوەی زۆر هەستیارن بۆ شلەی موگناتیسی.<ref name="RS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://royalsociety.org/people/john-clarke-11230/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251007130334/https://royalsociety.org/people/john-clarke-11230/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2025-10-07 |ڕێکەوتی سەردان=2017-06-15}}</ref><ref name="Ford2005">{{Cite book|last=Ford|first=P. J.|title=The Rise of the Superconductors|last2=Saunders|first2=G. A.|date=2005|publisher=CRC Press|isbn=978-0-203-64631-1|page=169|language=en|chapter=9. Electron applications of high temperature super conductors|chapter-url=https://books.google.com/books?id=9JDgxu6BtrcC&pg=PA169}}</ref><ref name="Lakhani2025">{{Cite book|last=Lakhani|first=Nikhil|url=https://books.google.com/books?id=DZlIEQAAQBAJ&pg=PT138|title=Solid-State Physics: Core Principles|date=2025|publisher=Educohack Press|isbn=978-93-6152-073-0|page=138}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٥، کلارک، جۆن ئێم مارتینیس (خوێندکاری دکتۆراکەی) و میشێل دیڤۆرێت (توێژەرێکی پۆست دکتۆرا لەو کاتەدا) ڕەفتاری کوانتەمی یەکگرتنی جۆزێفسۆنیان نیشان دا.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite book|last=Hassinger|first=Sebastian|url=https://books.google.com/books?id=cE8hEQAAQBAJ&dq=martinis+phd+%22advisor%22+clarke+devoret&pg=PA113|title=The New Quantum Era|date=11 September 2024|publisher=O'Reilly Media, Inc.|isbn=978-1-0981-4938-3|language=en}}</ref> ئەوان دەریانخست کە لە پلەی گەرمی نزمدا، دۆخێکی ئەلیکترۆنی ماکرۆسکۆپی پەیوەست بە سوپەرکۆندێکتەرەکانەوە تونێلکردنی کوانتەم لە ڤۆڵتیەی سفردا ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=8 October 2025 |ناونیشان=https://www.britannica.com/question/What-was-the-key-experiment-conducted-by-Michel-H-Devoret-John-Clarke-and-John-M-Martinis-at-Berkeley |ڕێکەوتی سەردان=9 October 2025 |وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> لە هەمان ساڵدا، بە ناردنی پەلسی [[شەپۆلی مایکرۆیی|مایکرۆوەیڤی]] سیستەمەکە، دەنگدانەوەکان ئاستی وزەی چەندایەتیکراویان نیشان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.science.org/content/article/physics-nobel-awarded-macro-demonstration-quantum-effects |ڕێکەوتی سەردان=9 October 2025 |وێبگە=www.science.org |زمان=en}}</ref> ئەم تاقیکردنەوە یەکەم بەڵگەی ئەلکترۆداینامیکی کوانتەمی بازنە بوو، کە دواتر دەبێتە بنەما بۆ حیساباتی کوانتەمی سەروو ڕێبەر.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Blais |first=Alexandre |last2=Grimsmo |first2=Arne L. |last3=Girvin |first3=S. M. |last4=Wallraff |first4=Andreas |date=19 May 2021 |title=Circuit quantum electrodynamics |url=https://link.aps.org/doi/10.1103/RevModPhys.93.025005 |journal=Reviews of Modern Physics |volume=93 |issue=2 |arxiv=2005.12667 |bibcode=2021RvMP...93b5005B |doi=10.1103/RevModPhys.93.025005 |article-number=025005}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |date=2020 |title=The ABC of cQED |url=https://www.nature.com/articles/s41567-020-0847-3 |journal=Nature Physics |language=en |volume=16 |issue=3 |pages=233 |bibcode=2020NatPh..16..233. |doi=10.1038/s41567-020-0847-3 |issn=1745-2481}}</ref> ئەم کارە کە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیا]] ناسێندرا، بەشێکی زۆری لەلایەن فەرمانگەی زانستە بنەڕەتییەکانی وزە لە وەزارەتی وزەی ئەمریکاوە دابینکرا.<ref name="APS">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=24 October 2025 |ناونیشان=https://www.aps.org/apsnews/2025/10/quiet-winner-nobel-prizes-science |وێبگە=APS.org |زمان=en-US}}</ref> هەروەها کلارک لە بەکارهێنانی SQUIDs کاری کردووە کە وەکو گەورەکەری سنووردار بە ژاوەژاوی کوانتەم ڕێکخراوە بۆ گەڕان بەدوای ئەکسیۆن، کە پێکهاتەیەکی ئەگەری [[ماددەی تاریک|ماددە تاریکەکانە]].<ref name="RS" /> == پێزانین == کلارک زەمالەی ئەلفڕێد پی سلۆنی (1970)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://sloan.org/fellows-database |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=sloan.org |زمان=en}}</ref> و زەمالەی گوگنهایم (1977)ی بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gf.org/fellows/john-clarke |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=www.gf.org}}</ref> === ئەندامێتی === {| class="wikitable" !ساڵ ! ڕێکخراو ! جۆر ! {{Reference column heading}} |- | ١٩٨٦ | [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]] | [[ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگایی شاھانە|هاوتا]] | <ref name="RS" /> |- | ٢٠١٢ | ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان | ئەندامی نێودەوڵەتی | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/john-clarke-b7due4/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260316093954/https://www.nasonline.org/directory-entry/john-clarke-b7due4/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2026-03-16 |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-13}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2012-05-01 |ناونیشان=http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2012_05_01_NAS_Election.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120504002407/http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2012_05_01_NAS_Election.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2012-05-04}}</ref> |- | ٢٠١٧ | کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی | ئەندام | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Dr.+John+Clarke&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-13}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://amphilsoc.org/members/electedApril2017 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170915195158/https://amphilsoc.org/members/electedApril2017 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2017-09-15 |ڕێکەوتی سەردان=2017-06-13}}</ref> |} === خەڵاتەکان === == کار دەکات == === بڵاوکراوە هەڵبژێردراوەکان === * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Tesche |first=Claudia D. |last2=Clarke |first2=John |date=1 November 1977 |title=dc SQUID: Noise and optimization |url=https://link.springer.com/article/10.1007/bf00655097 |journal=Journal of Low Temperature Physics |language=en |volume=29 |issue=3 |pages=301–331 |bibcode=1977JLTP...29..301T |doi=10.1007/BF00655097 |issn=1573-7357 |url-access=subscription}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Clarke |first=John |last2=Cleland |first2=Andrew N. |last3=Devoret |first3=Michel H. |last4=Esteve |first4=Daniel |last5=Martinis |first5=John M. |date=26 February 1988 |title=Quantum Mechanics of a Macroscopic Variable: The Phase Difference of a Josephson Junction |url=https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.239.4843.992 |journal=Science |volume=239 |issue=4843 |pages=992–997 |bibcode=1988Sci...239..992C |doi=10.1126/science.239.4843.992 |pmid=17815701 |url-access=subscription}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Clarke |first=J. |date=August 1989 |title=Principles and applications of SQUIDs |journal=Proceedings of the IEEE |volume=77 |issue=8 |pages=1208–1223 |bibcode=1989IEEEP..77.1208C |doi=10.1109/5.34120 |issn=1558-2256}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=McDermott |first=Robert |last2=Trabesinger |first2=Andreas H. |last3=Muck |first3=Michael |last4=Hahn |first4=Erwin L. |last5=Pines |first5=Alexander |last6=Clarke |first6=John |date=22 March 2002 |title=Liquid-state NMR and scalar couplings in microtesla magnetic fields |journal=Science |volume=295 |issue=5563 |pages=2247–2249 |bibcode=2002Sci...295.2247M |doi=10.1126/science.1069280 |issn=1095-9203 |pmid=11910105}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Clarke |first=John |last2=Hatridge |first2=Michael |last3=Mössle |first3=Michael |date=2007 |title=SQUID-detected magnetic resonance imaging in microtesla fields |journal=Annual Review of Biomedical Engineering |volume=9 |pages=389–413 |doi=10.1146/annurev.bioeng.9.060906.152010 |issn=1523-9829 |pmid=17328671}} === کتێب === * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Srinath |first=S. |date=1 August 2006 |editor-last=Clarke |editor-first=John |title=A Review of: "The SQUID Handbook: Fundamentals and Technology of SQUIDS and SQUID Systems": John Clarke and Alex I. Braginski (editors), Vol. 1. |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10426910500503706 |journal=Materials and Manufacturing Processes |volume=21 |issue=5 |page=583 |doi=10.1080/10426910500503706 |issn=1042-6914 |url-access=subscription}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} == خوێندنەوەی زیاتر == * {{Cite book|last=Clarke|first=John|title=100 Years of Superconductivity|last2=Silver|first2=Arnold|last3=Braginski|first3=A.I.|date=2012|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-4398-4948-4|editor-last=Rogalla|editor-first=Horst|location=Boco Raton|pages=311–327|language=en|chapter=5. SQUIDS and Detectors|editor-last2=Kes|editor-first2=Peter H.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=fnbRBQAAQBAJ&pg=PA311}} {{FRS 1986}}{{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{2025 Nobel Prize winners}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئینگلیز]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] a81wohstoaku5nvlqhaswzjeqcyqm81 1698416 1698415 2026-10-31T20:29:55Z Shaween 18477 1698416 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''جۆن کلارک''' لەدایکبووی ١٠ی شوباتی ١٩٤٢، [[فیزیکزان|فیزیازانێکی]] تاقیکاری بەریتانییە و پرۆفیسۆری کارمەندە لە [[زانکۆی کالیفۆرنیا (بێرکلی)|زانکۆی کالیفۆرنیا لە بێرکلی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://physics.berkeley.edu/people/faculty/john-clarke |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251008043838/https://physics.berkeley.edu/people/faculty/john-clarke |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=8 October 2025 |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=physics.berkeley.edu}}</ref> بە کارە جۆراوجۆرەکانی لەسەر ئامێرەکانی پێوانەکردن لەسەر بنەمای [[گەیەنەری ڕەھا|سوپەرکۆندێکتیڤ]] ناسراوە . ستیڤن گیرڤین کلارکی بە "باوکی خوای ئەلیکترۆنی سوپەرکۆندێکتەر" ناوبردووە. لە ساڵانی هەشتاکانی سەدەی ڕابردوودا، کلارک سەرکردایەتی تیمێکی توێژینەوەی کرد کە جۆن ئێم مارتینیس و میشێل دیڤۆریت لەخۆگرتبوو.<ref name=":1" /> دۆزینەوەکانیان لە دیاردە کوانتەمییەکانی ماکرۆسکۆپی بە بەکارهێنانی کاریگەری جۆزێفسۆن خەڵاتی نۆبڵی فیزیای لە ساڵی ٢٠٢٥ بەدەستهێنا.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=7 October 2025 |ناونیشان=https://www.aip.org/aip/aip-congratulates-2025-nobel-prize-winners-in-physics |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251007132009/https://www.aip.org/aip/aip-congratulates-2025-nobel-prize-winners-in-physics |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 October 2025 |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=AIP |زمان=en}}</ref> == خوێندن و پیشە == جۆن کلارک لە ١٠ی شوباتی ١٩٤٢ لە [[کامبریدج|شاری کامبریج]] لە ئینگلتەرا لەدایکبووە.<ref name="Nobel">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/facts/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251007130839/https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/facts/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 October 2025 |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://history.aip.org/phn/11504003.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241207011028/https://history.aip.org/phn/11504003.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 December 2024 |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025}}</ref> لە قوتابخانەی پەرسە خوێندوویەتی، پێش ئەوەی بچێتە کۆلێژی مەسیح لە کامبریج زانستە سروشتییەکان بخوێنێت، لەوێ لە ساڵی ١٩٦٤ بەکالۆریۆسی لە هونەر دەرچووە<ref name="timesnownews">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=7 October 2025 |ناونیشان=https://www.timesnownews.com/education/cambridge-celebrates-its-126th-nobel-laureate-as-alumnus-john-clarke-wins-2025-physics-prize-article-152957573 |وێبگە=Times Now}}</ref><ref name="berkeley">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://physics.berkeley.edu/people/faculty/John-Clarke |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251007131525/https://physics.berkeley.edu/people/faculty/John-Clarke |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=7 October 2025 |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٥، کلارک بوو بە یەکێک لە یەکەم خوێندکارەکان کە هاتە ناو کۆلێژی داروین کە تازە دامەزراوە لە کامبریج, و یەکەم سەرۆکی کۆمەڵەی خوێندکارانی کۆلێژی داروین بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=July 2024 |ناونیشان=https://www.darwin.cam.ac.uk/60th/anniversary/article/john-clarke-dcsa-president-1966-67/ |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=darwin.cam.ac.uk}}</ref> لەکاتی ئەنجامدانی کاری دکتۆراکەی لە ژێر دەستی برایان پیپارد ، کلارک ڤۆڵتپێوەرێکی زۆر هەستیاری پەرەپێدا، کە دواتر ناوی لێنا "SLUG" (Superconducting Low-inductance Undulatory Galvanometer).<ref name="timesnownews" /><ref name="berkeley" /> لە ساڵی ١٩٦٨ دکتۆرای فەلسەفەی بەدەستهێناوە.<ref name="berkeley" /> کلارک لە کاتە جیاوازەکاندا ڕایگەیاندووە کە کارەکانی لە ژێر کاریگەری برایان جۆزێفسۆنی خاوەن خەڵاتی نۆبڵ بووە، کە پێشبینی کاریگەری جۆزێفسۆنی کردووە لە ساڵی ١٩٦٢ و هەروەها خوێندکاری پێشووی پیپارد بووە.<ref>{{Cite book|last=Rogalla|first=Horst|url=https://books.google.com/books?id=fnbRBQAAQBAJ&dq=pippard+clarke+brian+josephson&pg=PA321|title=100 Years of Superconductivity|last2=Kes|first2=Peter H.|date=11 November 2011|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-4398-4948-4|language=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/physics/2025/clarke/interview/ |ڕێکەوتی سەردان=9 October 2025 |وێبگە=NobelPrize.org |زمان=en-US}}</ref> پەیوەندی کلارک لەگەڵ [[زانکۆی کامبریج]] بەردەوام بوو، دوای ئەوەی ڕووی لە ئەمریکا کرد. لە ساڵی ١٩٧٢ وەک هاوڕێی کۆلێژی مەسیح هەڵبژێردرا؛ لە ساڵی ١٩٨٩، هاوڕێی سەردانکەر بوو لە هۆڵی کلێر لە کامبریج و لە ساڵی ١٩٩٨ وەک هاوڕێی لاوەکی کۆلێژی چەرچڵ لە کامبریج هەڵبژێردرا. کلارک لە ساڵی ٢٠٠٣ لە زانکۆی کامبریج خەڵاتی دکتۆرای زانستی پێبەخشرا. لە ساڵی ١٩٩٧ وەک هاوڕێی فەخری کۆلێژی مەسیح هەڵبژێردرا، و لە ساڵی ٢٠٢٣ وەک هاوڕێی فەخری کۆلێژی داروین هەڵبژێردرا.<ref name="Christs" /> دوای تەواوکردنی بڕوانامەی دکتۆرای، کلارک پۆستێکی توێژینەوەی پۆست دکتۆرای لە [[زانکۆی کالیفۆرنیا (بێرکلی)|زانکۆی کالیفۆرنیا، بێرکلی]] بەدەستهێنا، و دواتر لە بێرکلی کاردەکات بۆ تەواوی ژیانی ئەکادیمی خۆی، وەک پرۆفیسۆری یاریدەدەر (1969)، پرۆفیسۆری یاریدەدەر (1971)، و وەک پرۆفیسۆری فیزیا (1973-2010).<ref name="Christs">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.christs.cam.ac.uk/college/people/fellows/professor-john-clarke |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=christs.cam.ac.uk}}</ref> هەروەها لە ساڵی ١٩٦٩ کلارک پەیوەندی بە تاقیگەی نیشتمانی لۆڕێنس بێرکلی کرد، لە کۆتاییدا وەک زانایەکی باڵای فاکەڵتی لە بەشی زانستی کەرەستە لە ساڵی ٢٠١٠ خانەنشین<ref name="LBNL">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=24 October 2025 |ناونیشان=https://newscenter.lbl.gov/2025/10/07/former-berkeley-lab-scientist-john-clarke-wins-2025-nobel-prize-in-physics/ |وێبگە=LBL.gov |زمان=en-US}}</ref> == توێژینەوە == توێژینەوەکانی کلارک لەسەر ئەلیکترۆنیاتی [[گەیەنەری ڕەھا|سەروو ڕێبەر]] و سەروو ڕێبەرە، بەتایبەتی لە پەرەپێدان و بەکارهێنانی ئامێری تێکەڵاوی کوانتەمی سەروو ڕێبەر (SQUIDs)، کە دۆزەرەوەی زۆر هەستیارن بۆ شلەی موگناتیسی.<ref name="RS">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://royalsociety.org/people/john-clarke-11230/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251007130334/https://royalsociety.org/people/john-clarke-11230/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2025-10-07 |ڕێکەوتی سەردان=2017-06-15}}</ref><ref name="Ford2005">{{Cite book|last=Ford|first=P. J.|title=The Rise of the Superconductors|last2=Saunders|first2=G. A.|date=2005|publisher=CRC Press|isbn=978-0-203-64631-1|page=169|language=en|chapter=9. Electron applications of high temperature super conductors|chapter-url=https://books.google.com/books?id=9JDgxu6BtrcC&pg=PA169}}</ref><ref name="Lakhani2025">{{Cite book|last=Lakhani|first=Nikhil|url=https://books.google.com/books?id=DZlIEQAAQBAJ&pg=PT138|title=Solid-State Physics: Core Principles|date=2025|publisher=Educohack Press|isbn=978-93-6152-073-0|page=138}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٥، کلارک، جۆن ئێم مارتینیس (خوێندکاری دکتۆراکەی) و میشێل دیڤۆرێت (توێژەرێکی پۆست دکتۆرا لەو کاتەدا) ڕەفتاری کوانتەمی یەکگرتنی جۆزێفسۆنیان نیشان دا.<ref name=":1" /><ref name=":2">{{Cite book|last=Hassinger|first=Sebastian|url=https://books.google.com/books?id=cE8hEQAAQBAJ&dq=martinis+phd+%22advisor%22+clarke+devoret&pg=PA113|title=The New Quantum Era|date=11 September 2024|publisher=O'Reilly Media, Inc.|isbn=978-1-0981-4938-3|language=en}}</ref> ئەوان دەریانخست کە لە پلەی گەرمی نزمدا، دۆخێکی ئەلیکترۆنی ماکرۆسکۆپی پەیوەست بە سوپەرکۆندێکتەرەکانەوە تونێلکردنی کوانتەم لە ڤۆڵتیەی سفردا ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=8 October 2025 |ناونیشان=https://www.britannica.com/question/What-was-the-key-experiment-conducted-by-Michel-H-Devoret-John-Clarke-and-John-M-Martinis-at-Berkeley |ڕێکەوتی سەردان=9 October 2025 |وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> لە هەمان ساڵدا، بە ناردنی پەلسی [[شەپۆلی مایکرۆیی|مایکرۆوەیڤی]] سیستەمەکە، دەنگدانەوەکان ئاستی وزەی چەندایەتیکراویان نیشان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.science.org/content/article/physics-nobel-awarded-macro-demonstration-quantum-effects |ڕێکەوتی سەردان=9 October 2025 |وێبگە=www.science.org |زمان=en}}</ref> ئەم تاقیکردنەوە یەکەم بەڵگەی ئەلکترۆداینامیکی کوانتەمی بازنە بوو، کە دواتر دەبێتە بنەما بۆ حیساباتی کوانتەمی سەروو ڕێبەر.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Blais |first=Alexandre |last2=Grimsmo |first2=Arne L. |last3=Girvin |first3=S. M. |last4=Wallraff |first4=Andreas |date=19 May 2021 |title=Circuit quantum electrodynamics |url=https://link.aps.org/doi/10.1103/RevModPhys.93.025005 |journal=Reviews of Modern Physics |volume=93 |issue=2 |arxiv=2005.12667 |bibcode=2021RvMP...93b5005B |doi=10.1103/RevModPhys.93.025005 |article-number=025005}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |date=2020 |title=The ABC of cQED |url=https://www.nature.com/articles/s41567-020-0847-3 |journal=Nature Physics |language=en |volume=16 |issue=3 |pages=233 |bibcode=2020NatPh..16..233. |doi=10.1038/s41567-020-0847-3 |issn=1745-2481}}</ref> ئەم کارە کە لە ساڵی ٢٠٢٥ بە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیا]] ناسێندرا، بەشێکی زۆری لەلایەن فەرمانگەی زانستە بنەڕەتییەکانی وزە لە وەزارەتی وزەی ئەمریکاوە دابینکرا.<ref name="APS">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=24 October 2025 |ناونیشان=https://www.aps.org/apsnews/2025/10/quiet-winner-nobel-prizes-science |وێبگە=APS.org |زمان=en-US}}</ref> هەروەها کلارک لە بەکارهێنانی SQUIDs کاری کردووە کە وەکو گەورەکەری سنووردار بە ژاوەژاوی کوانتەم ڕێکخراوە بۆ گەڕان بەدوای ئەکسیۆن، کە پێکهاتەیەکی ئەگەری [[ماددەی تاریک|ماددە تاریکەکانە]].<ref name="RS" /> == پێزانین == کلارک زەمالەی ئەلفڕێد پی سلۆنی (1970)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://sloan.org/fellows-database |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=sloan.org |زمان=en}}</ref> و زەمالەی گوگنهایم (1977)ی بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.gf.org/fellows/john-clarke |ڕێکەوتی سەردان=7 October 2025 |وێبگە=www.gf.org}}</ref> === ئەندامێتی === {| class="wikitable" !ساڵ ! ڕێکخراو ! جۆر ! {{Reference column heading}} |- | ١٩٨٦ | [[ئەنجومەنی پادشایی|کۆمەڵەی شاهانە]] | [[ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگایی شاھانە|هاوتا]] | <ref name="RS" /> |- | ٢٠١٢ | ئەکادیمیای نیشتمانی زانستەکان | ئەندامی نێودەوڵەتی | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/john-clarke-b7due4/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260316093954/https://www.nasonline.org/directory-entry/john-clarke-b7due4/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2026-03-16 |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-13}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2012-05-01 |ناونیشان=http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2012_05_01_NAS_Election.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120504002407/http://www.nasonline.org/news-and-multimedia/news/2012_05_01_NAS_Election.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2012-05-04}}</ref> |- | ٢٠١٧ | کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی | ئەندام | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Dr.+John+Clarke&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced |ڕێکەوتی سەردان=2026-06-13}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://amphilsoc.org/members/electedApril2017 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170915195158/https://amphilsoc.org/members/electedApril2017 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2017-09-15 |ڕێکەوتی سەردان=2017-06-13}}</ref> |} === خەڵاتەکان === == کار دەکات == === بڵاوکراوە هەڵبژێردراوەکان === * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Tesche |first=Claudia D. |last2=Clarke |first2=John |date=1 November 1977 |title=dc SQUID: Noise and optimization |url=https://link.springer.com/article/10.1007/bf00655097 |journal=Journal of Low Temperature Physics |language=en |volume=29 |issue=3 |pages=301–331 |bibcode=1977JLTP...29..301T |doi=10.1007/BF00655097 |issn=1573-7357 |url-access=subscription}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Clarke |first=John |last2=Cleland |first2=Andrew N. |last3=Devoret |first3=Michel H. |last4=Esteve |first4=Daniel |last5=Martinis |first5=John M. |date=26 February 1988 |title=Quantum Mechanics of a Macroscopic Variable: The Phase Difference of a Josephson Junction |url=https://www.science.org/doi/abs/10.1126/science.239.4843.992 |journal=Science |volume=239 |issue=4843 |pages=992–997 |bibcode=1988Sci...239..992C |doi=10.1126/science.239.4843.992 |pmid=17815701 |url-access=subscription}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Clarke |first=J. |date=August 1989 |title=Principles and applications of SQUIDs |journal=Proceedings of the IEEE |volume=77 |issue=8 |pages=1208–1223 |bibcode=1989IEEEP..77.1208C |doi=10.1109/5.34120 |issn=1558-2256}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=McDermott |first=Robert |last2=Trabesinger |first2=Andreas H. |last3=Muck |first3=Michael |last4=Hahn |first4=Erwin L. |last5=Pines |first5=Alexander |last6=Clarke |first6=John |date=22 March 2002 |title=Liquid-state NMR and scalar couplings in microtesla magnetic fields |journal=Science |volume=295 |issue=5563 |pages=2247–2249 |bibcode=2002Sci...295.2247M |doi=10.1126/science.1069280 |issn=1095-9203 |pmid=11910105}} * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Clarke |first=John |last2=Hatridge |first2=Michael |last3=Mössle |first3=Michael |date=2007 |title=SQUID-detected magnetic resonance imaging in microtesla fields |journal=Annual Review of Biomedical Engineering |volume=9 |pages=389–413 |doi=10.1146/annurev.bioeng.9.060906.152010 |issn=1523-9829 |pmid=17328671}} === کتێب === * {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |last=Srinath |first=S. |date=1 August 2006 |editor-last=Clarke |editor-first=John |title=A Review of: "The SQUID Handbook: Fundamentals and Technology of SQUIDS and SQUID Systems": John Clarke and Alex I. Braginski (editors), Vol. 1. |url=https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/10426910500503706 |journal=Materials and Manufacturing Processes |volume=21 |issue=5 |page=583 |doi=10.1080/10426910500503706 |issn=1042-6914 |url-access=subscription}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * {{Nobelprize}} == خوێندنەوەی زیاتر == * {{Cite book|last=Clarke|first=John|title=100 Years of Superconductivity|last2=Silver|first2=Arnold|last3=Braginski|first3=A.I.|date=2012|publisher=Taylor & Francis|isbn=978-1-4398-4948-4|editor-last=Rogalla|editor-first=Horst|location=Boco Raton|pages=311–327|language=en|chapter=5. SQUIDS and Detectors|editor-last2=Kes|editor-first2=Peter H.|chapter-url=https://books.google.com/books?id=fnbRBQAAQBAJ&pg=PA311}} {{FRS 1986}}{{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}}{{2025 Nobel Prize winners}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئینگلیز]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:ھاوپۆلەکانی کۆمەڵگای فیزیکی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٢]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 0t782b1nq9hidovhhwbuybfjecmk995 3 305823 1698426 2026-10-31T21:39:05Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1698426 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢١:٣٩، ٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) 8evtuv0s6yav7qoq4fjb3gbfqpcjxcu 0 305824 1698427 2026-10-31T22:04:29Z مامۆستا 39489 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1379990939|Lowkey]]» 1698427 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''کەریم دێنیس''' ( {{Langx|ar|كريم دينيس}} ; لەدایکبووی ٢٣ی ئایاری ١٩٨٦)، <ref name="suuk">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ukhh.org/index.php/Interviews/Lowkey.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090106144617/http://www.ukhh.org/index.php/Interviews/Lowkey.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=6 January 2009 |ڕێکەوتی سەردان=2009-01-18}}</ref> زیاتر بە ناوی شانۆیی '''لۆوکی''' ناسراوە، ڕاپەر و چالاکوانێکی بەریتانی-عێراقییە <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Thapar |first=Ciaran |ڕێکەوت=2019-04-11 |ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/lowkey-return-interview-uk-rap-2019/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-11-07 |وێبگە=VICE |زمان=en-US}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://scenenoise.com/New-Music/Watch-UK-Rapper-Lowkey-Perform-Moving-Track-Long-Live-Palestine-Live |ڕێکەوتی سەردان=2025-11-07 |وێبگە=SecneNow}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Dazed |ڕێکەوت=2025-04-29 |ناونیشان=https://www.dazeddigital.com/music/article/66688/1/5-rappers-government-kneecap-onefour-drill-mia-nwa-lowkey |ڕێکەوتی سەردان=2025-11-07 |وێبگە=Dazed |زمان=en}}</ref> خەڵکی لەندەنە. بۆ یەکەمجار لە ڕێگەی زنجیرەیەک میکستەیپەوە ناسرا کە پێش تەمەنی ١٨ ساڵی بڵاویکردەوە، <ref name="vol3r">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ukhh.com/reviews/lp/2036.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20051219065352/http://www.ukhh.com/reviews/lp/2036.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2005-12-19 |ڕێکەوتی سەردان=2008-11-03}}</ref> پێش ئەوەی پشوویەک لە بازرگانی مۆسیقا وەربگرێت. لە ساڵی ٢٠٠٨ دەگەڕێتەوە، <ref name="1xtra">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk//1xtra/semtex/20081031.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2009-01-15}}</ref> بە دەرکەوتن لە ڕادیۆی بی بی سی <ref name="bbcasian">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/programmes/b00fc7v4 |ڕێکەوتی سەردان=2009-01-15}}</ref> و لە فێستیڤاڵ و کۆنسێرتەکانی جیاوازدا لەوانە بی بی سی ئێلیکتریک پرۆمس ، <ref name="proms">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/electricproms/2008/artists/lowkey/ |ڕێکەوتی سەردان=2009-01-15}}</ref> گلاستۆنبێری ، تی ئین زە پارک و ئۆکسیگن <ref name="hhk">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Hallick |first=Stuart |ڕێکەوت=4 January 2009 |سەردێڕ= |ناونیشان=http://www.hip-hopkings.com/2009/01/lowkey-interview/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=23 January 2009 |ڕێکەوتی سەردان=2009-01-18}}</ref> لە کۆکردنەوەی یەکەم ئەلبوومی تاکە ''کەسی گوێگری ئازیز'' ، هەروەها هاوکاری لەگەڵ مۆسیقاژەنەکانی دیکەی بەریتانی بۆ پێکهێنانی گروپی سوپەر مۆنگرێل . دووەم ئەلبوومی تاکە کەسی خۆی بە ''ناوی Soundtrack to the Struggle'' بە شێوەیەکی سەربەخۆ لە ساڵی ٢٠١١ بڵاوکردەوە. دوای پێنج ساڵ وەستان، لۆوکی لە نێوان ساڵانی ٢٠١٦ و ٢٠١٨ زنجیرەیەک گۆرانی تاکە گۆرانی بڵاوکردەوە بۆ ئەوەی پێش بڵاوکردنەوەی سێیەم ئەلبوومی خۆی ''بەناوی Soundtrack to the Struggle 2'' کە لە ساڵی ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە. == چالاکی سیاسی == لۆوکی [[دژە زایۆنیزم|نەیارێکی زایۆنیزمە]] و پارێزەری کەمپەینی هاوپشتی فەلەستینە . ئەو زایۆنیزم بە کۆلۆنیالیزم و [[پاکتاوی نەژادی|پاکتاوی نەتەوەیی]] ناوزەند دەکات . <ref name="ceasefiremagazine.co.uk">{{بیرخستنەوەی وێب |last=hich |ڕێکەوت=2011-05-27 |ناونیشان=https://ceasefiremagazine.co.uk/interview-lowkey/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305210353/http://ceasefiremagazine.co.uk/interview-lowkey/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=5 March 2016 |ڕێکەوتی سەردان=2025-05-25 |وێبگە=Ceasefire Magazine |زمان=en-US}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Haddad |first=Hanan |ناونیشان=http://www.palestinecampaign.org/Index5b.asp?m_id=1&l1_id=2&l2_id=12 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130116145644/http://www.palestinecampaign.org/Index5b.asp?m_id=1&l1_id=2&l2_id=12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2013-01-16 |ڕێکەوتی سەردان=2025-05-25 |وێبگە=www.palestinecampaign.org |زمان=en}}</ref> لە شوباتی 2009 گەشتی کرد بۆ کەمپەکانی پەنابەرانی فەلەستین لە دەوروبەری ناوچەی [[کەناری ڕۆژاوا|کەناری ڕۆژئاوا]] بۆ ئەنجامدانی نمایشی کۆکردنەوەی پارە بۆ یارمەتیدانی ئاوەدانکردنەوەی [[کەرتی غەززە]] بەڵام لەلایەن [[پۆلیسی ئیسرائیل|پۆلیسی ئیسرائیلەوە]] بۆ ماوەی نۆ کاتژمێر لە [[فڕۆکەخانەی بن گوریۆن|فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بن گوریۆن]] دەستبەسەرکرا و لێکۆڵینەوەی لەگەڵدا کرا، لە هەمان کاتدا دەست بەسەر پاسپۆرتەکەیدا گیرا. <ref name="detained">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |date=3 March 2009 |title=Mongrel rapper Lowkey detained in Israel airport |url=http://www.nme.com/news/mongrel/43171 |url-status=dead |journal=[[NME]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304233344/http://www.nme.com/news/mongrel/43171 |archive-date=4 March 2009 |access-date=2009-08-22}}</ref> دواتر لە ساڵی ٢٠٠٩ لەگەڵ M-1 ی Dead Prez گەشتێکی کرد بۆ ئەنجامدانی ئەرکێکی یارمەتی مرۆیی و هێنانی هاوکاری پزیشکی بۆ [[فەلەستینییەکان|گەلی فەلەستین]] لە کەرتی غەززە؛ ئەمەش بووە هۆی هاوکاری نێوان ئەو دووانە لە ''بەرنامەی دەنگی بۆ خەبات'' . <ref name="conspiracyworldwide.podomatic.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://conspiracyworldwide.podomatic.com/entry/eg/2010-03-22T15_25_47-07_00 |ڕێکەوتی سەردان=1 September 2015 |وێبگە=PodOmatic}}</ref> دیسان لە مانگی تەمموزی ٢٠١٠ بۆ ماوەی نیو ڕۆژ لەلایەن پۆلیسی فڕۆکەخانەی ئیسرائیلەوە دەستبەسەر کرا، لە ڕێگای ژمارەیەک کۆنسێرت و وۆرک شۆپی مۆسیقا لە کەمپەکانی پەنابەران لە کەناری ڕۆژئاوا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=301454 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140317063049/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=301454 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-03-17 |ڕێکەوتی سەردان=2025-05-25 |وێبگە=Maan News Agency}}</ref> لە ژانویەی ٢٠١١، مارکوس دیش لە نووسینی بۆ ''ڕۆژنامەی زە جوویش کرۆنیکل'' سەبارەت بە بەشداریکردنی لۆوکی لە کەمپەینی هاوپشتی فەلەستین، سەرنجی داوە: "شارەزایەک کە لێکۆڵینەوە لە چالاکییەکانی دژە ئیسرائیل دەکات، زیادبوونی کاریگەریی ئەکتەرانی وەک لۆوکی بە 'کابوسێکی ئەگەری' وەسف کردووە، و کاریگەرییەکانی پشتگیریکردنی بۆ کەمپەینەکە بەراورد کردووە بە کاریگەریی هونەرمەندەکانی وەک ئانی لێنۆکس و ئێلڤیس کۆستێلۆ." 'هێرشکردنە سەر دەوڵەتی جولەکەکان' ". لۆوکی ئەندامێکی دیاری هاوپەیمانی وەستاندنی جەنگ بووە و دژی [[داگیرکردنی عێراق ٢٠٠٣|لەشکرکێشییەکەی ساڵی ٢٠٠٣ بۆ سەر عێراق]] قسەی کردووە . ناوبراو ڕەخنەگرێکی توندی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا و بەریتانیا بووە و ڕایگەیاندووە کە هەردوو وڵات تەنیا حەزیان لە پشتیوانیکردنی ئەو سەرکردانەن کە لە ژێر کاریگەریی ئەواندان یان ئامادەن هاوکاریان بکەن. هەروەها وتی میدیای ئەمریکی چاوپۆشی لەو کەسانە دەکات کە لەناو وڵاتەکەدا باوەڕیان بە باڵادەستی سەربازی ئەمریکا نییە. <ref name="ceasefiremagazine.co.uk" /> لە ساڵی ٢٠١٢دا، لۆوکی دەرفەتێکی ڕەتکردەوە بۆ دەرکەوتن لە کەناڵی تیم وێستوود وەک ناڕەزایەتییەک، لە وتارێکدا کە بۆ ''گۆڤاری ئاگربەست'' نووسیبووی ڕوونیکردەوە کە ئەو کارەی کردووە بەهۆی بڕیاری وێستوود بۆ پەخشکردنی بەشێک لە بەرنامەکەی لە کەمپی باستیون لە ئەفغانستان؛ لۆوکی ئاماژەی بەوەدا کە بڕیارەکەی وێستوود یەکسانە بە پشتگیریکردن لە [[شەڕ لە ئەفغانستان (٢٠٠١-٢٠٢١)|شەڕی ئەفغانستان]] . <ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Lowkey |ڕێکەوت=2012-01-25 |ناونیشان=https://ceasefiremagazine.co.uk/lowkey-no-to-westwood-tv/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304023701/https://ceasefiremagazine.co.uk/lowkey-no-to-westwood-tv/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=4 March 2016 |ڕێکەوتی سەردان=2025-05-25 |وێبگە=Ceasefire Magazine |زمان=en-US}}</ref> لە مانگی ئایاری ٢٠١٧، لۆوکی پشتگیری لە سەرۆکی [[پارتی کرێکاران (بەریتانیا)|پارتی کرێکاران]] [[جێرێمی کۆربین|جێرمی کۆربین]] کرد لە [[ھەڵبژاردنی گشتیی شانشینی یەکگرتوو، ٢٠١٧|هەڵبژاردنە گشتییەکانی بەریتانیا لە ساڵی ٢٠١٧]] . وتی: "ئێمە هەڵبژاردنمان هەیە لە نێوان ئەو سیاسەتانەی کە هاوسۆزی پەروەردە دەکەن و ئەو سیاسەتانەی کە تەماح، ناڕەزایی، دوورکەوتنەوە و نامۆبوون پەروەردە دەکەن." لە مانگی نۆڤەمبەری ٢٠١٩ لەگەڵ کەسایەتییە گشتیەکانی دیکە، لۆوکی نامەیەکی واژۆکرد کە پشتگیری لە کۆربین دەکات و بە "چرایەکی هیوا لە خەبات دژی ناسیۆنالیزمی ڕاستڕەوی توندڕەو و بێگانەپەرستی و ڕەگەزپەرستی لە زۆربەی جیهانی دیموکراسیدا" وەسفی کرد و لە [[ھەڵبژاردنی گشتیی شانشینی یەکگرتوو، ٢٠١٩|هەڵبژاردنە گشتییەکانی بەریتانیا لە ساڵی ٢٠١٩دا]] پشتگیری لێکرد. هەر لەو مانگەدا لەگەڵ ٣٤ مۆسیقاری دیکەدا نامەیەکیان واژۆکرد کە پشتگیری لە کۆربین دەکات لە هەڵبژاردنی گشتی بەریتانیا ٢٠١٩ لەگەڵ بانگەوازێک بۆ کۆتاییهێنان بە خۆپارێزی. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ لەگەڵ ٤٢ کەسایەتیی دیکەی ڕۆشنبیری، نامەیەکی واژۆکرد و پشتگیری لە پارتی کرێکاران لە ژێر سەرکردایەتی کۆربین لە هەڵبژاردنی گشتی ٢٠١٩دا کرد. لە نامەکەدا هاتووە کە "مانیفێستی هەڵبژاردنەکانی پارتی کرێکاران لە ژێر سەرکردایەتی جێرمی کۆربین پلانێکی گۆڕانکاری پێشکەش دەکات کە پێداویستییەکانی خەڵک و هەسارەکە لە پێشینەی کارەکانیدا لە سەرووی قازانجی تایبەت و بەرژەوەندییە تایبەتەکانی چەند کەسێکەوە". لۆوکی ڕەخنەی لە وەڵامدانەوەی ئاگرکەوتنەوەی تاوەری گرێنفێڵ لە ساڵی ٢٠١٧ گرت و ڕایگەیاند کە "ئەو ڕووداوە دڵتەزێنە لە ئەنجامی ئەو نادادپەروەری و تاوانکارییە بووە کە لە دڵی سیستەمی سیاسی ئێستای بەریتانیادایە". <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.thecanary.co/2017/06/16/lowkey-explains-grenfell-disaster-must-death-knell-tory-rule-video/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182131/https://www.thecanary.co/2017/06/16/lowkey-explains-grenfell-disaster-must-death-knell-tory-rule-video/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 August 2017 |ڕێکەوتی سەردان=30 June 2017}}</ref> لە کاتی [[شەڕی غەززە|شەڕی غەززەدا]] ، لۆوکی لە بەرنامەی ''پیێرس مۆرگان بێ سانسۆر'' دەرکەوتووە و ڕەخنەی لە هەڵسوکەوتی ئیسرائیل و ڕووماڵکردنی میدیایی لە ململانێکان گرتووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Elmasry |first=Mohamad |ڕێکەوت=2023-11-08 |ناونیشان=https://www.middleeasteye.net/opinion/israel-palestine-war-piers-morgan-not-impartial |ڕێکەوتی سەردان=2024-12-01 |وێبگە=Middle East Eye |زمان=en}}</ref> ڕەخنەگران و شیکارییەکان ئاماژەیان بە یەکدەنگی و قووڵی فیکری کارەکانی کردووە، ئاماژەیان بەوە کردووە کە دیسکۆگرافیای ئەو "لێکۆڵینەوەیەکی بەردەوام لە دەسەڵاتی دەوڵەت، میلیتاریزم و هاوبەشی کۆمپانیاکان" پێکدەهێنێت کە بەدرێژایی دەیان ساڵ بەردەوام بووە. == سەرچاوەکان == <references /> {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == * [https://myspace.com/lowkeyuk Lowkey] لە [[مای سپێیس|مایسپەیس]] * [https://web.archive.org/web/20090123104231/http://www.style43.com/news/2009/01/12/lowkey-dear-listener-album-review/ پێداچوونەوەی ئەلبوومی "گوێگری ئازیز" لە Style43.com، ژانویەی ٢٠٠٩] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] 5wu7m1kez7e7eoosweeik3s08kln1ed 1698428 1698427 2026-10-31T22:05:45Z مامۆستا 39489 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە 1698428 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''کەریم دێنیس''' ({{Langx|ar|کریم دینیس}} ; لەدایکبووی ٢٣ی ئایاری ١٩٨٦)،<ref name="suuk">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ukhh.org/index.php/Interviews/Lowkey.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090106144617/http://www.ukhh.org/index.php/Interviews/Lowkey.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=6 January 2009 |ڕێکەوتی سەردان=2009-01-18}}</ref> زیاتر بە ناوی شانۆیی '''لۆوکی''' ناسراوە، ڕاپەر و چالاکوانێکی بەریتانی-عێراقییە<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Thapar |first=Ciaran |ڕێکەوت=2019-04-11 |ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/lowkey-return-interview-uk-rap-2019/ |ڕێکەوتی سەردان=2025-11-07 |وێبگە=VICE |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://scenenoise.com/New-Music/Watch-UK-Rapper-Lowkey-Perform-Moving-Track-Long-Live-Palestine-Live |ڕێکەوتی سەردان=2025-11-07 |وێبگە=SecneNow}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Dazed |ڕێکەوت=2025-04-29 |ناونیشان=https://www.dazeddigital.com/music/article/66688/1/5-rappers-government-kneecap-onefour-drill-mia-nwa-lowkey |ڕێکەوتی سەردان=2025-11-07 |وێبگە=Dazed |زمان=en}}</ref> خەڵکی لەندەنە. بۆ یەکەمجار لە ڕێگەی زنجیرەیەک میکستەیپەوە ناسرا کە پێش تەمەنی ١٨ ساڵی بڵاوی کردەوە،<ref name="vol3r">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ukhh.com/reviews/lp/2036.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20051219065352/http://www.ukhh.com/reviews/lp/2036.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2005-12-19 |ڕێکەوتی سەردان=2008-11-03}}</ref> پێش ئەوەی پشوویەک لە بازرگانی مۆسیقا وەربگرێت. لە ساڵی ٢٠٠٨ دەگەڕێتەوە،<ref name="1xtra">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk//1xtra/semtex/20081031.shtml |ڕێکەوتی سەردان=2009-01-15}}</ref> بە دەرکەوتن لە ڕادیۆی بی بی سی<ref name="bbcasian">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/programmes/b00fc7v4 |ڕێکەوتی سەردان=2009-01-15}}</ref> و لە فێستیڤاڵ و کۆنسێرتەکانی جیاوازدا لەوانە بی بی سی ئێلیکتریک پرۆمس،<ref name="proms">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/electricproms/2008/artists/lowkey/ |ڕێکەوتی سەردان=2009-01-15}}</ref> گلاستۆنبێری، تی ئین زە پارک و ئۆکسیگن<ref name="hhk">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Hallick |first=Stuart |ڕێکەوت=4 January 2009 |سەردێڕ= |ناونیشان=http://www.hip-hopkings.com/2009/01/lowkey-interview/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=23 January 2009 |ڕێکەوتی سەردان=2009-01-18}}</ref> لە کۆکردنەوەی یەکەم ئەلبوومی تاکە ''کەسی گوێگری ئازیز''، ھەروەھا ھاوکاری لەگەڵ مۆسیقاژەنەکانی دیکەی بەریتانی بۆ پێکھێنانی گرووپی سوپەر مۆنگرێل. دووەم ئەلبوومی تاکە کەسی خۆی بە ''ناوی Soundtrack to the Struggle'' بە شێوەیەکی سەربەخۆ لە ساڵی ٢٠١١ بڵاوکردەوە. دوای پێنج ساڵ وەستان، لۆوکی لە نێوان ساڵانی ٢٠١٦ و ٢٠١٨ زنجیرەیەک گۆرانی تاکە گۆرانی بڵاوکردەوە بۆ ئەوەی پێش بڵاوکردنەوەی سێیەم ئەلبوومی خۆی ''بەناوی Soundtrack to the Struggle 2'' کە لە ساڵی ٢٠١٩ بڵاوکرایەوە. == چالاکی سیاسی == لۆوکی [[دژە زایۆنیزم|نەیارێکی زایۆنیزمە]] و پارێزەری کەمپەینی ھاوپشتی فەلەستینە. ئەو زایۆنیزم بە کۆلۆنیالیزم و [[پاکتاوی نەژادی|پاکتاوی نەتەوەیی]] ناوزەند دەکات.<ref name="ceasefiremagazine.co.uk">{{بیرخستنەوەی وێب |last=hich |ڕێکەوت=2011-05-27 |ناونیشان=https://ceasefiremagazine.co.uk/interview-lowkey/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160305210353/http://ceasefiremagazine.co.uk/interview-lowkey/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=5 March 2016 |ڕێکەوتی سەردان=2025-05-25 |وێبگە=Ceasefire Magazine |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Haddad |first=Hanan |ناونیشان=http://www.palestinecampaign.org/Index5b.asp?m_id=1&l1_id=2&l2_id=12 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130116145644/http://www.palestinecampaign.org/Index5b.asp?m_id=1&l1_id=2&l2_id=12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2013-01-16 |ڕێکەوتی سەردان=2025-05-25 |وێبگە=www.palestinecampaign.org |زمان=en}}</ref> لە شوباتی ٢٠٠٩ گەشتی کرد بۆ کەمپەکانی پەنابەرانی فەلەستین لە دەوروبەری ناوچەی [[کەناری ڕۆژاوا]] بۆ ئەنجامدانی نمایشی کۆکردنەوەی پارە بۆ یارمەتیدانی ئاوەدانکردنەوەی [[کەرتی غەززە]] بەڵام لەلایەن [[پۆلیسی ئیسرائیل|پۆلیسی ئیسرائیلەوە]] بۆ ماوەی نۆ کاتژمێر لە [[فڕۆکەخانەی بن گوریۆن|فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی بن گوریۆن]] دەستبەسەرکرا و لێکۆڵینەوەی لەگەڵدا کرا، لە ھەمان کاتدا دەست بەسەر پاسپۆرتەکەیدا گیرا.<ref name="detained">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |date=3 March 2009 |title=Mongrel rapper Lowkey detained in Israel airport |url=http://www.nme.com/news/mongrel/43171 |url-status=dead |journal=[[NME]] |archive-url=https://web.archive.org/web/20090304233344/http://www.nme.com/news/mongrel/43171 |archive-date=4 March 2009 |access-date=2009-08-22}}</ref> دواتر لە ساڵی ٢٠٠٩ لەگەڵ M-1 ی Dead Prez گەشتێکی کرد بۆ ئەنجامدانی ئەرکێکی یارمەتی مرۆیی و ھێنانی ھاوکاری پزیشکی بۆ [[فەلەستینییەکان|گەلی فەلەستین]] لە کەرتی غەززە؛ ئەمەش بووە ھۆی ھاوکاری نێوان ئەو دووانە لە ''بەرنامەی دەنگی بۆ خەبات''.<ref name="conspiracyworldwide.podomatic.com">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://conspiracyworldwide.podomatic.com/entry/eg/2010-03-22T15_25_47-07_00 |ڕێکەوتی سەردان=1 September 2015 |وێبگە=PodOmatic}}</ref> دیسان لە مانگی تەممووزی ٢٠١٠ بۆ ماوەی نیو ڕۆژ لەلایەن پۆلیسی فڕۆکەخانەی ئیسرائیلەوە دەستبەسەر کرا، لە ڕێگای ژمارەیەک کۆنسێرت و وۆرک شۆپی مۆسیقا لە کەمپەکانی پەنابەران لە کەناری ڕۆژاوا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=301454 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140317063049/http://www.maannews.net/eng/ViewDetails.aspx?ID=301454 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2014-03-17 |ڕێکەوتی سەردان=2025-05-25 |وێبگە=Maan News Agency}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠١١، مارکوس دیش لە نووسینی بۆ ''ڕۆژنامەی زە جوویش کرۆنیکل'' سەبارەت بە بەشداریکردنی لۆوکی لە کەمپەینی ھاوپشتی فەلەستین، سەرنجی داوە: "شارەزایەک کە لێکۆڵینەوە لە چالاکییەکانی دژە ئیسرائیل دەکات، زیادبوونی کاریگەریی ئەکتەرانی وەک لۆوکی بە 'کابوسێکی ئەگەری' وەسف کردووە، و کاریگەرییەکانی پشتگیریکردنی بۆ کەمپەینەکە بەراورد کردووە بە کاریگەریی ھونەرمەندەکانی وەک ئانی لێنۆکس و ئێلڤیس کۆستێلۆ." 'ھێرشکردنە سەر دەوڵەتی جوولەکەکان' ". لۆوکی ئەندامێکی دیاری ھاوپەیمانی وەستاندنی جەنگ بووە و دژی [[داگیرکردنی عێراق ٢٠٠٣|لەشکرکێشییەکەی ساڵی ٢٠٠٣ بۆ سەر عێراق]] قسەی کردووە. ناوبراو ڕەخنەگرێکی توندی سیاسەتی دەرەوەی ئەمریکا و بەریتانیا بووە و ڕای گەیاندووە کە ھەردوو وڵات تەنیا حەزیان لە پشتیوانیکردنی ئەو سەرکردانەن کە لەژێر کاریگەریی ئەواندان یان ئامادەن ھاوکاریان بکەن. ھەروەھا وتی میدیای ئەمریکی چاوپۆشی لەو کەسانە دەکات کە لەناو وڵاتەکەدا باوەڕیان بە باڵادەستی سەربازی ئەمریکا نییە.<ref name="ceasefiremagazine.co.uk"/> لە ساڵی ٢٠١٢دا، لۆوکی دەرفەتێکی ڕەتکردەوە بۆ دەرکەوتن لە کەناڵی تیم وێستوود وەک ناڕەزایەتییەک، لە وتارێکدا کە بۆ ''گۆڤاری ئاگربەست'' نووسیبووی ڕوونیکردەوە کە ئەو کارەی کردووە بەھۆی بڕیاری وێستوود بۆ پەخشکردنی بەشێک لە بەرنامەکەی لە کەمپی باستیون لە ئەفغانستان؛ لۆوکی ئاماژەی بەوەدا کە بڕیارەکەی وێستوود یەکسانە بە پشتگیریکردن لە [[شەڕ لە ئەفغانستان (٢٠٠١-٢٠٢١)|شەڕی ئەفغانستان]].<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |last=Lowkey |ڕێکەوت=2012-01-25 |ناونیشان=https://ceasefiremagazine.co.uk/lowkey-no-to-westwood-tv/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304023701/https://ceasefiremagazine.co.uk/lowkey-no-to-westwood-tv/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=4 March 2016 |ڕێکەوتی سەردان=2025-05-25 |وێبگە=Ceasefire Magazine |زمان=en-US}}</ref> لە مانگی ئایاری ٢٠١٧، لۆوکی پشتگیری لە سەرۆکی [[پارتی کرێکاران (بەریتانیا)|پارتی کرێکاران]] [[جێرێمی کۆربین|جێرمی کۆربین]] کرد لە [[ھەڵبژاردنی گشتیی شانشینی یەکگرتوو، ٢٠١٧|ھەڵبژاردنە گشتییەکانی بەریتانیا لە ساڵی ٢٠١٧]]. وتی: «ئێمە ھەڵبژاردنمان ھەیە لە نێوان ئەو سیاسەتانەی کە ھاوسۆزی پەروەردە دەکەن و ئەو سیاسەتانەی کە تەماح، ناڕەزایی، دوورکەوتنەوە و نامۆبوون پەروەردە دەکەن.» لە مانگی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ لەگەڵ کەسایەتییە گشتییەکانی دیکە، لۆوکی نامەیەکی واژووکرد کە پشتگیری لە کۆربین دەکات و بە «چرایەکی ھیوا لە خەبات دژی ناسیۆنالیزمی ڕاستڕەوی توندڕەو و بێگانەپەرستی و ڕەگەزپەرستی لە زۆربەی جیھانی دیموکراسیدا» وەسفی کرد و لە [[ھەڵبژاردنی گشتیی شانشینی یەکگرتوو، ٢٠١٩|ھەڵبژاردنە گشتییەکانی بەریتانیا لە ساڵی ٢٠١٩دا]] پشتگیری لێکرد. ھەر لەو مانگەدا لەگەڵ ٣٤ مۆسیقاری دیکەدا نامەیەکیان واژووکرد کە پشتگیری لە کۆربین دەکات لە ھەڵبژاردنی گشتی بەریتانیا ٢٠١٩ لەگەڵ بانگەوازێک بۆ کۆتاییھێنان بە خۆپارێزی. لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ لەگەڵ ٤٢ کەسایەتیی دیکەی ڕۆشنبیری، نامەیەکی واژووکرد و پشتگیری لە پارتی کرێکاران لەژێر سەرکردایەتی کۆربین لە ھەڵبژاردنی گشتی ٢٠١٩دا کرد. لە نامەکەدا ھاتووە کە «مانیفێستی ھەڵبژاردنەکانی پارتی کرێکاران لە ژێر سەرکردایەتی جێرمی کۆربین پلانێکی گۆڕانکاری پێشکەش دەکات کە پێداویستییەکانی خەڵک و ھەسارەکە لە پێشینەی کارەکانیدا لە سەرووی قازانجی تایبەت و بەرژەوەندییە تایبەتەکانی چەند کەسێکەوە». لۆوکی ڕەخنەی لە وەڵامدانەوەی ئاگرکەوتنەوەی تاوەری گرێنفێڵ لە ساڵی ٢٠١٧ گرت و ڕای گەیاند کە «ئەو ڕووداوە دڵتەزێنە لە ئەنجامی ئەو نادادپەروەری و تاوانکارییە بووە کە لە دڵی سیستەمی سیاسی ئێستای بەریتانیادایە».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.thecanary.co/2017/06/16/lowkey-explains-grenfell-disaster-must-death-knell-tory-rule-video/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170809182131/https://www.thecanary.co/2017/06/16/lowkey-explains-grenfell-disaster-must-death-knell-tory-rule-video/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=9 August 2017 |ڕێکەوتی سەردان=30 June 2017}}</ref> لە کاتی [[شەڕی غەززە|شەڕی غەززەدا]]، لۆوکی لە بەرنامەی ''پیێرس مۆرگان بێ سانسۆر'' دەرکەوتووە و ڕەخنەی لە ھەڵسوکەوتی ئیسرائیل و ڕووماڵکردنی میدیایی لە ململانێکان گرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Elmasry |first=Mohamad |ڕێکەوت=2023-11-08 |ناونیشان=https://www.middleeasteye.net/opinion/israel-palestine-war-piers-morgan-not-impartial |ڕێکەوتی سەردان=2024-12-01 |وێبگە=Middle East Eye |زمان=en}}</ref> ڕەخنەگران و شیکارییەکان ئاماژەیان بە یەکدەنگی و قووڵی فیکری کارەکانی کردووە، ئاماژەیان بەوە کردووە کە دیسکۆگرافیای ئەو «لێکۆڵینەوەیەکی بەردەوام لە دەسەڵاتی دەوڵەت، میلیتاریزم و ھاوبەشی کۆمپانیاکان» پێکدەھێنێت کە بەدرێژایی دەیان ساڵ بەردەوام بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://myspace.com/lowkeyuk Lowkey] لە [[مای سپێیس|مایسپەیس]] * [https://web.archive.org/web/20090123104231/http://www.style43.com/news/2009/01/12/lowkey-dear-listener-album-review/ پێداچوونەوەی ئەلبوومی «گوێگری ئازیز» لە Style43.com، کانوونی دووەمی ٢٠٠٩] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:وتارەکان بە وەسف]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] a1trkipxm3hhcwi1fulviaid164pjao 0 305825 1698430 2026-10-31T22:27:33Z مامۆستا 39489 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1373517279|Rafik Yousef]]» 1698430 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕەفیق محەمەد یەوسف''' ( {{Langx|ar|رفيق محمد يوسف}} ; 27ی ئابی 1974 &#x2013; 17ی ئەیلولی 2015) کوردێکی عێراقی بووە کە لە ساڵی 2004 لە سەردانەکەیدا بۆ [[ئەڵمانیا]] بە پیلانی تیرۆرکردنی [[سەرۆک وەزیرانی عێراق]] دادگایی کرا و سزای بەسەردا سەپێندرا. دوای ٨ ساڵ زیندانیکردن ئازاد کرا و لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٥ کاتێک بە چەقۆ هێرشی کردە سەر ئەفسەرێکی پۆلیسی بەرلین تەقەی لێکرا و کوژرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2 October 2015 |ناونیشان=https://www.un.org/french/sc/committees/consolidated.htm |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=United Nations Security Council}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ڕەفیق یوسف لە ساڵی 1974 لە شاری بەغدا لە بنەماڵەیەکی [[کورد|کوردی]] [[سوننە]] لە دایکبووە. زیاتر لە دوو ساڵ لە عێراق لە ژێر دەسەڵاتی [[سەددام حوسێن|سەدام حوسێن]] زیندانی کرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.heise.de/tp/features/Berlin-Dschihadist-durch-Polizei-erschossen-3375511.html}}</ref> == پیشە == دوای ئازادبوونی لە زیندان، یوسف لە ساڵی ١٩٩٦ کۆچی کرد بۆ ئەڵمانیا، لە تەمەنی ٢٢ ساڵیدا، لە [[مانھایم|شاری مانهایم]] و دواتر لە [[بەرلین]] - گرۆپیۆستاد ژیاوە، لەوێ دەستی بە کارێکی بیناسازی کردووە. بەڵگەنامەیەکی سەفەری ئەڵمانی هەبوو. ئەو کەسانەی کە دەیانناسی، بەهۆی توڕەیی کورت و توندوتیژەکەیەوە، بە کەسێکی "شێت و پەرێشان" وەسفیان دەکرد؛ هەروەها هەڕەشەی لێکرا کە بەهۆی لێدوانە توندڕەوەکانییەوە لە مزگەوتێکی بەرلین قەدەغە دەکرێت. === هەوڵی تیرۆرکردنی ساڵی ٢٠٠٤ === لە ساڵی ٢٠٠٤ یوسف و دوو کوردی دیکە بە ناوەکانی عەتا ڕەشید و مازن حوسێن کە هەردووکیان ئەندامی [[ئەنسارولئیسلام]] بوون، پلانیان دانا [[ئەیاد عەلاوی]] تیرۆر بکەن، لەکاتێکدا ئەو سەردانی ئەڵمانیای کرد بۆ چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕاوێژکاری ئەڵمانیا گێرهارد شرۆدەر . بڕیار بوو تیرۆرکردنەکە لە کاتی دەرکەوتنی عەللاوی لە بەرلین لە دۆیچە بانک لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ ئەنجام بدرێت. دەسەڵاتدارانی ئەڵمانیا لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٣ەوە چاودێری ڕەشیدیان دەکرد، دوای ئەوەی لەلایەن دەزگا هەواڵگرییەکانی ئیتاڵیا ئاگادارکرابوونەوە. <ref name=":0">{{Cite book|last=Clement|first=Rolf|title=Islamische Terroristen aus Deutschland|last2=Jöris|first2=Paul Elmar|pages=230–234|language=de}}</ref> یوسف پەیوەندی بە دۆزینەوەی خەڵکی بۆ ئەو گروپە هەبوو، کە بە بڕی 45 هەزار یۆرۆ کارەکانی ئەو گروپەلە عێراق دابینکردووە . <ref name=":0" /> ئەو سێ کەسە لە ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ دەستگیرکران، وەک بەشێک لە هەوڵێکی گەورەتر بۆ جێبەجێکردنی یاسا لەناو [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەوروپا]] کە زیاتر لە ٢٠ کەسی دەستگیرکرد کە گوایە پەیوەندییان بە ئەنسارولئیسلامەوە هەیە، لەکاتێکدا بەرپرسانی ئەمنی جەختیان لەوە کردەوە کە گروپەکە کارمەندانی ڕاهێنراو بە قاچاخ دەباتە ئەوروپا بۆ ئەنجامدانی هێرش. ڕەفیق یوسف بە شێوەیەکی شەخسی [[مەلا کرێکار|مەلا کرێکاری]] دامەزرێنەری ئەنسارولئیسلامی دەناسی و پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵدا هەبوو. <ref name="UNinfo">{{بیرخستنەوەی وێب |last=United Nations Security Council |ڕێکەوت=26 August 2009 |ناونیشان=https://www.un.org/securitycouncil/ |ڕێکەوتی سەردان=2023-05-23 |وێبگە=www.un.org}}</ref> یوسف و ڕەشید و حوسێن هەموویان تۆمەتبارکرابوون بە تیرۆر، دادگاییکردنی یوسف لە دادگای باڵای [[شتوتگارت]] لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ دەستیپێکرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=20 June 2006 |ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/2006/6/20/%D8%A8%D8%AF%D8%A1-%D9%85%D8%AD%D8%A7%D9%83%D9%85%D8%A9-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%A3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=Al-Jazeera |زمان=ar}}</ref> یوسف بە ئیمەیڵەکان و پەیوەندییە تەلەفۆنییەکانی لێدا کە پەیامی کۆدکراویان بەکارهێناوە بۆ پلاندانان بۆ تیرۆرکردن، هەروەها ئیفادەی زانیاریدەرێک بۆ فەرمانگەی فیدراڵی بۆ پاراستنی دەستوور ، کە ڕایگەیاندووە کە یوسف هەوڵیداوە قەناعەتی پێبکات کە وەک چەکدارێک لە عێراق شەڕ بکات و دەیەوێت ئەو زانیاریدەرە هێرشێک ئەنجام بدات لە ئاهەنگێکی کەرنەڤاڵ لە بەرلین لە ساڵی داهاتوودا. یوسف دادگای تۆمەتبار کرد بە پیلانگێڕی لە دژی لەگەڵ فەرمانگەی پۆلیسی تاوانەکانی فیدراڵی, و لە دادگا تووڕە بوو، ڕەتیکردەوە هەستێتەوە کاتێک فەرمانی دادوەری ژن، کە لەنێو هەڵسوکەوتە خراپەکانی تری وەک، وەک سووکایەتیکردن بە کارمەندانی دادگا و شایەتحاڵەکان هەروەها چوونە ژوورەوەی بەڵگەی قبوڵنەکراو لە کاتی ڕێوشوێنەکاندا، بووە هۆی 22 تۆمەتی سووکایەتیکردن بە دادگا کە لە ئەنجامدا 114 ڕۆژی دیکە بۆ سزادانی. لە ١٥ی تەمموزی ٢٠٠٨ سزای بەسەردا سەپێندرا، دوای دادگاییکردنێک کە بڕی ١٢٠٠ هەزار یۆرۆی تێچوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=28 July 2015 |ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/2008/7/15/%D8%A7%D9%84%D8%B3%D8%AC%D9%86-%D9%84%D8%AB%D9%84%D8%A7%D8%AB%D8%A9-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D9%8A%D9%86-%D9%81%D9%8A-%D8%A3%D9%84%D9%85%D8%A7%D9%86%D9%8A%D8%A7-%D8%A8%D8%AA%D9%87%D9%85%D8%A9 |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=Al-Jazeera |زمان=ar}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=10 December 2015 |ناونیشان=https://press.un.org/en/2015/sc12152.doc.htm |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=United Nations}}</ref> یوسف سزای هەشت ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا، لەو ماوەیەدا بەهۆی ڕەفتارە توندوتیژەکانیەوە ناوبانگی دەرکرد، وەک هێرشکردنە سەر پاسەوانێکی ژنە زیندانەکە و شکاندنی یەکێک لە بڕبڕەکانی پشتی. لە ساڵی ٢٠١٣ ئازاد کرا، بەڵام دیپۆرت نەکرایەوە، چونکە یوسف وەک کوردێک لە عێراق ڕووبەڕووی گۆشەگیری بووەوە و مەترسی لە سێدارەدانی لەسەر بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Oldenburger |first=Peter |last2=Pletl |first2=Steffen |last3=Gandzior |first3=Andreas |ڕێکەوت=2015-09-18 |ناونیشان=https://www.morgenpost.de/berlin/article205744349/Um-8-52-Uhr-loeste-Rafik-Y-seine-Fussfessel.html |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=Berliner Morgenpost |زمان=de}}</ref> پێویست بوو مۆنیتەری ئەلیکترۆنی پاژنەی پێی لەبەر بکات . لە کاتی گیانلەدەستدانیدا لە ساڵی ٢٠١٥، یوسف لە چوار تۆمەتی هەڕەشەکردن لە فەرمانبەرانی حکومەت لەژێر لێکۆڵینەوەدا بوو، لەوانە دادوەرێک، توێژەری کۆمەڵایەتی و ئەفسەرێکی پۆلیس. == سەرچاوەکان == <references /> {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:ئیسلامییەکانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:Articles with hCards]] 6pueuhhogyum518zbhqskvm9yz447or 1698431 1698430 2026-10-31T22:28:38Z مامۆستا 39489 لە ڕێگەی [[وپ:تووڵامراز|تووڵامراز]] دەستکاری کراوە، چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان 1698431 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕەفیق محەممەد یووسف''' ({{Langx|ar|رفیق محمد یوسف}} ; ٢٧ی ئابی ١٩٧٤ &#x2013; 17ی ئەیلوولی ٢٠١٥) کوردێکی عێراقی بووە کە لە ساڵی ٢٠٠٤ لە سەردانەکەیدا بۆ [[ئەڵمانیا]] بە پیلانی تیرۆرکردنی [[سەرۆک وەزیرانی عێراق]] دادگایی کرا و سزای بەسەردا سەپێندرا. دوای ٨ ساڵ زیندانیکردن ئازاد کرا و لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٥ کاتێک بە چەقۆ ھێرشی کردە سەر ئەفسەرێکی پۆلیسی بەرلین تەقەی لێکرا و کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2 October 2015 |ناونیشان=https://www.un.org/french/sc/committees/consolidated.htm |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=United Nations Security Council}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ڕەفیق یووسف لە ساڵی ١٩٧٤ لە شاری بەغدا لە بنەماڵەیەکی [[کورد]]ی [[سوننە]] لە دایکبووە. زیاتر لە دوو ساڵ لە عێراق لەژێر دەسەڵاتی [[سەددام حوسێن|سەدام حوسێن]] زیندانی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.heise.de/tp/features/Berlin-Dschihadist-durch-Polizei-erschossen-3375511.html}}</ref> == پیشە == دوای ئازادبوونی لە زیندان، لە ساڵی ١٩٩٦ کۆچی کرد بۆ ئەڵمانیا، لە تەمەنی ٢٢ ساڵیدا، لە [[مانھایم|شاری مانھایم]] و دواتر لە [[بەرلین]] - گرۆپیۆستاد ژیاوە، لەوێ دەستی بە کارێکی بیناسازی کردووە. بەڵگەنامەیەکی سەفەری ئەڵمانی ھەبوو. ئەو کەسانەی کە دەیانناسی، بەھۆی توڕەیی کورت و توندوتیژەکەیەوە، بە کەسێکی «شێت و پەرێشان» وەسفیان دەکرد؛ ھەروەھا ھەڕەشەی لێکرا کە بەھۆی لێدوانە توندڕەوەکانییەوە لە مزگەوتێکی بەرلین قەدەغە دەکرێت. === ھەوڵی تیرۆرکردنی ساڵی ٢٠٠٤ === لە ساڵی ٢٠٠٤ لەگەڵ دوو کوردی دیکە بە ناوەکانی عەتا ڕەشید و مازن حوسێن کە ھەردووکیان ئەندامی [[ئەنسارولئیسلام]] بوون، پلانیان دانا [[ئەیاد عەلاوی]] تیرۆر بکەن، لەکاتێکدا ئەو سەردانی ئەڵمانیای کرد بۆ چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕاوێژکاری ئەڵمانیا گێرھارد شرۆدەر. بڕیار بوو تیرۆرکردنەکە لە کاتی دەرکەوتنی عەللاوی لە بەرلین لە دۆیچە بانک لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ ئەنجام بدرێت. دەسەڵاتدارانی ئەڵمانیا لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٣ەوە چاودێری ڕەشیدیان دەکرد، دوای ئەوەی لەلایەن دەزگا ھەواڵگرییەکانی ئیتاڵیا ئاگادارکرابوونەوە.<ref name=":0">{{Cite book|last=Clement|first=Rolf|title=Islamische Terroristen aus Deutschland|last2=Jöris|first2=Paul Elmar|pages=230–234|language=de}}</ref> یوسف پەیوەندی بە دۆزینەوەی خەڵکی بۆ ئەو گرووپە ھەبوو، کە بە بڕی ٤٥ ھەزار یۆرۆ کارەکانی ئەو گرووپەلە عێراق دابینکردووە.<ref name=":0"/> ئەو سێ کەسە لە ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ دەستگیرکران، وەک بەشێک لە ھەوڵێکی گەورەتر بۆ جێبەجێکردنی یاسا لەناو [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەورووپا]] کە زیاتر لە ٢٠ کەسی دەستگیرکرد کە گوایە پەیوەندییان بە ئەنسارولئیسلامەوە ھەیە، لەکاتێکدا بەرپرسانی ئەمنی جەختیان لەوە کردەوە کە گرووپەکە کارمەندانی ڕاھێنراو بە قاچاخ دەباتە ئەورووپا بۆ ئەنجامدانی ھێرش. ڕەفیق یوسف بە شێوەیەکی شەخسی [[مەلا کرێکار]]ی دامەزرێنەری ئەنسارولئیسلامی دەناسی و پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵدا ھەبوو.<ref name="UNinfo">{{بیرخستنەوەی وێب |last=United Nations Security Council |ڕێکەوت=26 August 2009 |ناونیشان=https://www.un.org/securitycouncil/ |ڕێکەوتی سەردان=2023-05-23 |وێبگە=www.un.org}}</ref> یوسف و ڕەشید و حوسێن ھەموویان تۆمەتبارکرابوون بە تیرۆر، دادگاییکردنی یوسف لە دادگای باڵای [[شتوتگارت]] لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ دەستیپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=20 June 2006 |ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/2006/6/20/بدء-محاکمة-عراقیین-فی-ألمانیا |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=Al-Jazeera |زمان=ar}}</ref> یوسف بە ئیمەیڵەکان و پەیوەندییە تەلەفۆنییەکانی لێدا کە پەیامی کۆدکراویان بەکارھێناوە بۆ پلاندانان بۆ تیرۆرکردن، ھەروەھا ئیفادەی زانیاریدەرێک بۆ فەرمانگەی فیدراڵی بۆ پاراستنی دەستوور، کە ڕای گەیاندووە کە یوسف ھەوڵیداوە قەناعەتی پێبکات کە وەک چەکدارێک لە عێراق شەڕ بکات و دەیەوێت ئەو زانیاریدەرە ھێرشێک ئەنجام بدات لە ئاھەنگێکی کەرنەڤاڵ لە بەرلین لە ساڵی داھاتوودا. یوسف دادگای تۆمەتبار کرد بە پیلانگێڕی لە دژی لەگەڵ فەرمانگەی پۆلیسی تاوانەکانی فیدراڵی، و لە دادگا تووڕە بوو، ڕەتیکردەوە ھەستێتەوە کاتێک فەرمانی دادوەری ژن، کە لەنێو ھەڵسوکەوتە خراپەکانی تری وەک، وەک سووکایەتیکردن بە کارمەندانی دادگا و شایەتحاڵەکان ھەروەھا چوونە ژوورەوەی بەڵگەی قبوڵنەکراو لە کاتی ڕێوشوێنەکاندا، بووە ھۆی ٢٢ تۆمەتی سووکایەتیکردن بە دادگا کە لە ئەنجامدا ١١٤ ڕۆژی دیکە بۆ سزادانی. لە ١٥ی تەممووزی ٢٠٠٨ سزای بەسەردا سەپێندرا، دوای دادگاییکردنێک کە بڕی ١٢٠٠ ھەزار یۆرۆی تێچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=28 July 2015 |ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/2008/7/15/السجن-لثلاثة-عراقیین-فی-ألمانیا-بتھمة |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=Al-Jazeera |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=10 December 2015 |ناونیشان=https://press.un.org/en/2015/sc12152.doc.htm |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=United Nations}}</ref> یوسف سزای ھەشت ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا، لەو ماوەیەدا بەھۆی ڕەفتارە توندوتیژەکانیەوە ناوبانگی دەرکرد، وەک ھێرشکردنە سەر پاسەوانێکی ژنە زیندانەکە و شکاندنی یەکێک لە بڕبڕەکانی پشتی. لە ساڵی ٢٠١٣ ئازاد کرا، بەڵام دیپۆرت نەکرایەوە، چونکە یوسف وەک کوردێک لە عێراق ڕووبەڕووی گۆشەگیری بووەوە و مەترسی لە سێدارەدانی لەسەر بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Oldenburger |first=Peter |last2=Pletl |first2=Steffen |last3=Gandzior |first3=Andreas |ڕێکەوت=2015-09-18 |ناونیشان=https://www.morgenpost.de/berlin/article205744349/Um-8-52-Uhr-loeste-Rafik-Y-seine-Fussfessel.html |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=Berliner Morgenpost |زمان=de}}</ref> پێویست بوو مۆنیتەری ئەلیکترۆنی پاژنەی پێی لەبەر بکات. لە کاتی گیانلەدەستدانیدا لە ساڵی ٢٠١٥، یوسف لە چوار تۆمەتی ھەڕەشەکردن لە فەرمانبەرانی حکوومەت لەژێر لێکۆڵینەوەدا بوو، لەوانە دادوەرێک، توێژەری کۆمەڵایەتی و ئەفسەرێکی پۆلیس. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:ئیسلامییەکانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:Articles with hCards]] jegriw5t120dv8pgsqm9mkb1fhrtvi9 1698432 1698431 2026-10-31T22:30:39Z مامۆستا 39489 /* ھەوڵی تیرۆرکردنی ساڵی ٢٠٠٤ */ شائەمراز، چاکسازیی ژمارەکان 1698432 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ڕەفیق محەممەد یووسف''' ({{Langx|ar|رفیق محمد یوسف}} ; ٢٧ی ئابی ١٩٧٤ &#x2013; 17ی ئەیلوولی ٢٠١٥) کوردێکی عێراقی بووە کە لە ساڵی ٢٠٠٤ لە سەردانەکەیدا بۆ [[ئەڵمانیا]] بە پیلانی تیرۆرکردنی [[سەرۆک وەزیرانی عێراق]] دادگایی کرا و سزای بەسەردا سەپێندرا. دوای ٨ ساڵ زیندانیکردن ئازاد کرا و لە ١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٥ کاتێک بە چەقۆ ھێرشی کردە سەر ئەفسەرێکی پۆلیسی بەرلین تەقەی لێکرا و کوژرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2 October 2015 |ناونیشان=https://www.un.org/french/sc/committees/consolidated.htm |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=United Nations Security Council}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == ڕەفیق یووسف لە ساڵی ١٩٧٤ لە شاری بەغدا لە بنەماڵەیەکی [[کورد]]ی [[سوننە]] لە دایکبووە. زیاتر لە دوو ساڵ لە عێراق لەژێر دەسەڵاتی [[سەددام حوسێن|سەدام حوسێن]] زیندانی کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.heise.de/tp/features/Berlin-Dschihadist-durch-Polizei-erschossen-3375511.html}}</ref> == پیشە == دوای ئازادبوونی لە زیندان، لە ساڵی ١٩٩٦ کۆچی کرد بۆ ئەڵمانیا، لە تەمەنی ٢٢ ساڵیدا، لە [[مانھایم|شاری مانھایم]] و دواتر لە [[بەرلین]] - گرۆپیۆستاد ژیاوە، لەوێ دەستی بە کارێکی بیناسازی کردووە. بەڵگەنامەیەکی سەفەری ئەڵمانی ھەبوو. ئەو کەسانەی کە دەیانناسی، بەھۆی توڕەیی کورت و توندوتیژەکەیەوە، بە کەسێکی «شێت و پەرێشان» وەسفیان دەکرد؛ ھەروەھا ھەڕەشەی لێکرا کە بەھۆی لێدوانە توندڕەوەکانییەوە لە مزگەوتێکی بەرلین قەدەغە دەکرێت. === ھەوڵی تیرۆرکردنی ساڵی ٢٠٠٤ === لە ساڵی ٢٠٠٤ لەگەڵ دوو کوردی دیکە بە ناوەکانی عەتا ڕەشید و مازن حوسێن کە ھەردووکیان ئەندامی [[ئەنسارولئیسلام]] بوون، پلانیان دانا [[ئەیاد عەلاوی]] تیرۆر بکەن، لەکاتێکدا ئەو سەردانی ئەڵمانیای کرد بۆ چاوپێکەوتن لەگەڵ ڕاوێژکاری ئەڵمانیا گێرھارد شرۆدەر. بڕیار بوو تیرۆرکردنەکە لە کاتی دەرکەوتنی عەللاوی لە بەرلین لە دۆیچە بانک لە ٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ ئەنجام بدرێت. دەسەڵاتدارانی ئەڵمانیا لە سەرەتای ساڵی ٢٠٠٣ەوە چاودێری ڕەشیدیان دەکرد، دوای ئەوەی لەلایەن دەزگا ھەواڵگرییەکانی ئیتاڵیا ئاگادارکرابوونەوە.<ref name=":0">{{Cite book|last=Clement|first=Rolf|title=Islamische Terroristen aus Deutschland|last2=Jöris|first2=Paul Elmar|pages=230–234|language=de}}</ref> یوسف پەیوەندی بە دۆزینەوەی خەڵکی بۆ ئەو گرووپە ھەبوو، کە بە بڕی ٤٥ ھەزار یۆرۆی کارەکانی ئەو گرووپە لە عێراق دابینکردووە.<ref name=":0"/> ئەو سێ کەسە لە ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤ دەستگیرکران، وەک بەشێک لە ھەوڵێکی گەورەتر بۆ جێبەجێکردنی یاسا لەناو [[یەکێتیی ئەورووپا|یەکێتی ئەورووپا]] کە زیاتر لە ٢٠ کەسی دەستگیرکرد کە گوایە پەیوەندییان بە ئەنسارولئیسلامەوە ھەیە، لەکاتێکدا بەرپرسانی ئەمنی جەختیان لەوە کردەوە کە گرووپەکە کارمەندانی ڕاھێنراو بە قاچاخ دەباتە ئەورووپا بۆ ئەنجامدانی ھێرش. ڕەفیق یوسف بە شێوەیەکی شەخسی [[مەلا کرێکار]]ی دامەزرێنەری ئەنسارولئیسلامی دەناسی و پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵدا ھەبوو.<ref name="UNinfo">{{بیرخستنەوەی وێب |last=United Nations Security Council |ڕێکەوت=26 August 2009 |ناونیشان=https://www.un.org/securitycouncil/ |ڕێکەوتی سەردان=2023-05-23 |وێبگە=www.un.org}}</ref> یوسف و ڕەشید و حوسێن ھەموویان تۆمەتبارکرابوون بە تیرۆر، دادگاییکردنی یوسف لە دادگای باڵای [[شتوتگارت]] لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٦ دەستیپێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=20 June 2006 |ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/2006/6/20/بدء-محاکمة-عراقیین-فی-ألمانیا |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=Al-Jazeera |زمان=ar}}</ref> یوسف بە ئیمەیڵەکان و پەیوەندییە تەلەفۆنییەکانی لێدا کە پەیامی کۆدکراویان بەکارھێناوە بۆ پلاندانان بۆ تیرۆرکردن، ھەروەھا ئیفادەی زانیاریدەرێک بۆ فەرمانگەی فیدراڵی بۆ پاراستنی دەستوور، کە ڕای گەیاندووە کە یوسف ھەوڵیداوە قەناعەتی پێبکات کە وەک چەکدارێک لە عێراق شەڕ بکات و دەیەوێت ئەو زانیاریدەرە ھێرشێک ئەنجام بدات لە ئاھەنگێکی کەرنەڤاڵ لە بەرلین لە ساڵی داھاتوودا. یوسف دادگای تۆمەتبار کرد بە پیلانگێڕی لە دژی لەگەڵ فەرمانگەی پۆلیسی تاوانەکانی فیدراڵی، و لە دادگا تووڕە بوو، ڕەتیکردەوە ھەستێتەوە کاتێک فەرمانی دادوەری ژن، کە لەنێو ھەڵسوکەوتە خراپەکانی تری وەک، وەک سووکایەتیکردن بە کارمەندانی دادگا و شایەتحاڵەکان ھەروەھا چوونە ژوورەوەی بەڵگەی قبوڵنەکراو لە کاتی ڕێوشوێنەکاندا، بووە ھۆی ٢٢ تۆمەتی سووکایەتیکردن بە دادگا کە لە ئەنجامدا ١١٤ ڕۆژی دیکە بۆ سزادانی. لە ١٥ی تەممووزی ٢٠٠٨ سزای بەسەردا سەپێندرا، دوای دادگاییکردنێک کە بڕی ١٬٢٠٠٬٠٠٠ھەزار یۆرۆی تێچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=28 July 2015 |ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/2008/7/15/السجن-لثلاثة-عراقیین-فی-ألمانیا-بتھمة |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=Al-Jazeera |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=10 December 2015 |ناونیشان=https://press.un.org/en/2015/sc12152.doc.htm |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=United Nations}}</ref> یوسف سزای ھەشت ساڵ زیندانی بەسەردا سەپێندرا، لەو ماوەیەدا بەھۆی ڕەفتارە توندوتیژەکانیەوە ناوبانگی دەرکرد، وەک ھێرشکردنە سەر پاسەوانێکی ژنە زیندانەکە و شکاندنی یەکێک لە بڕبڕەکانی پشتی. لە ساڵی ٢٠١٣ ئازاد کرا، بەڵام دیپۆرت نەکرایەوە، چونکە یوسف وەک کوردێک لە عێراق ڕووبەڕووی گۆشەگیری بووەوە و مەترسی لە سێدارەدانی لەسەر بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Oldenburger |first=Peter |last2=Pletl |first2=Steffen |last3=Gandzior |first3=Andreas |ڕێکەوت=2015-09-18 |ناونیشان=https://www.morgenpost.de/berlin/article205744349/Um-8-52-Uhr-loeste-Rafik-Y-seine-Fussfessel.html |ڕێکەوتی سەردان= |وێبگە=Berliner Morgenpost |زمان=de}}</ref> پێویست بوو مۆنیتەری ئەلیکترۆنی پاژنەی پێی لەبەر بکات. لە کاتی گیانلەدەستدانیدا لە ساڵی ٢٠١٥، یوسف لە چوار تۆمەتی ھەڕەشەکردن لە فەرمانبەرانی حکوومەت لەژێر لێکۆڵینەوەدا بوو، لەوانە دادوەرێک، توێژەری کۆمەڵایەتی و ئەفسەرێکی پۆلیس. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:ئیسلامییەکانی کورد]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٥]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:Articles with hCards]] 3hrtt1kjbrofnveyq1q5hdoak41q9zp 0 305826 1698627 2026-11-01T09:02:12Z Ravan 7844 دروست کراو بە وەرگێڕانی پەڕەی «[[:en:Special:Redirect/revision/1380561537|Luigi Pirandello]]» 1698627 wikitext text/x-wiki '''لویجی پیراندێلۆ''' (/ˌpɪrənˈdɛloʊ/ PIRR-ən-DEL-oh;[١] ئیتالی: [luˈiːdʒi piranˈdɛllo]؛ ٢٨ی حوزەیرانی ١٨٦٧ – ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦) درامانووس، ڕۆماننووس، شاعیر و کورتەچیرۆکنووسێکی ئیتاڵی بوو کە زۆرترین ناوبانگی لەسەر بوو شانۆنامەکان.[٢] خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ساڵی ١٩٣٤ی پێبەخشرا "بەهۆی زیندووکردنەوەی بوێرانە و داهێنەرانەی هونەری دراماتیک و دیمەنی".[٣] بەرهەمەکانی پیراندێلۆ بریتین لە ڕۆمان و سەدان کورتە چیرۆک و نزیکەی ٤٠ شانۆگەری کە هەندێکیان بە زمانی سیسیلی نووسراون. زۆرجار مەسخەرە کارەساتبارەکانی پیراندێلۆ وەک پێشەنگەکانی شانۆی بێمانا سەیر دەکرێن. [[File:Voce_di_Luigi_Pirandello_(1926).ogg|وێنۆک|Pirandello reading his work ''Six Characters in Search of an Author'' (1926)]] == Biography == === Early life === [[پەڕگە:Luigi_Pirandello_1884.jpg|وێنۆک|Pirandello in 1884]] [[File:Luigi_Pirandello_Baptismal_Certificate.jpg|وێنۆک|Luigi Pirandello Baptismal Certificate]] {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{1934 Nobel Prize winners}}{{Luigi Pirandello}}{{The Late Mattia Pascal}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئیتالی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] d27xzvq1lorqi55tjglpjxmgk3xv9fs 1698628 1698627 2026-11-01T09:02:37Z Ravan 7844 1698628 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لویجی پیراندێلۆ''' (/ˌpɪrənˈdɛloʊ/ PIRR-ən-DEL-oh;[١] ئیتالی: [luˈiːdʒi piranˈdɛllo]؛ ٢٨ی حوزەیرانی ١٨٦٧ – ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦) درامانووس، ڕۆماننووس، شاعیر و کورتەچیرۆکنووسێکی ئیتاڵی بوو کە زۆرترین ناوبانگی لەسەر بوو شانۆنامەکان.[٢] خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ساڵی ١٩٣٤ی پێبەخشرا "بەهۆی زیندووکردنەوەی بوێرانە و داهێنەرانەی هونەری دراماتیک و دیمەنی".[٣] بەرهەمەکانی پیراندێلۆ بریتین لە ڕۆمان و سەدان کورتە چیرۆک و نزیکەی ٤٠ شانۆگەری کە هەندێکیان بە زمانی سیسیلی نووسراون. زۆرجار مەسخەرە کارەساتبارەکانی پیراندێلۆ وەک پێشەنگەکانی شانۆی بێمانا سەیر دەکرێن. [[File:Voce_di_Luigi_Pirandello_(1926).ogg|وێنۆک|Pirandello reading his work ''Six Characters in Search of an Author'' (1926)]] == Biography == === Early life === [[پەڕگە:Luigi_Pirandello_1884.jpg|وێنۆک|Pirandello in 1884]] [[File:Luigi_Pirandello_Baptismal_Certificate.jpg|وێنۆک|Luigi Pirandello Baptismal Certificate]] {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{1934 Nobel Prize winners}}{{Luigi Pirandello}}{{The Late Mattia Pascal}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئیتالی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] axvmttyf3mdo6ccvumlc0wkwnvwtmkj 1698632 1698628 2026-11-01T09:08:01Z Ravan 7844 1698632 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لویجی پیراندێلۆ'''({{IPAc-en|ˌ|p|ɪr|ən|ˈ|d|ɛ|l|oʊ}} {{respell|PIRR|ən|DEL|oh}};<ref>{{Cite Dictionary.com|Pirandello}}</ref> {{IPA|it|luˈiːdʒi piranˈdɛllo|lang}}؛ ٢٨ی حوزەیرانی ١٨٦٧ – ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦) درامانووس، ڕۆماننووس، شاعیر و کورتەچیرۆکنووسێکی ئیتاڵی بوو کە زۆرترین ناوبانگی لەسەر بوو شانۆنامەکان.<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1934/pirandello-bio.html|title=Luigi Pirandello - Biographical|website=www.nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ساڵی ١٩٣٤ی پێبەخشرا "بەهۆی زیندووکردنەوەی بوێرانە و داهێنەرانەی هونەری دراماتیک و دیمەنی".[٣] بەرهەمەکانی پیراندێلۆ بریتین لە ڕۆمان و سەدان کورتە چیرۆک و نزیکەی ٤٠ شانۆگەری کە هەندێکیان بە زمانی سیسیلی نووسراون. زۆرجار مەسخەرە کارەساتبارەکانی پیراندێلۆ وەک پێشەنگەکانی شانۆی بێمانا سەیر دەکرێن. [[File:Voce_di_Luigi_Pirandello_(1926).ogg|وێنۆک|Pirandello reading his work ''Six Characters in Search of an Author'' (1926)]] == Biography == === Early life === [[پەڕگە:Luigi_Pirandello_1884.jpg|وێنۆک|Pirandello in 1884]] [[File:Luigi_Pirandello_Baptismal_Certificate.jpg|وێنۆک|Luigi Pirandello Baptismal Certificate]] {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{1934 Nobel Prize winners}}{{Luigi Pirandello}}{{The Late Mattia Pascal}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئیتالی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] j16br9p82g4r7fjs5b4hpm5wt83h0y0 1698633 1698632 2026-11-01T09:09:31Z Ravan 7844 1698633 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لویجی پیراندێلۆ'''({{IPAc-en|ˌ|p|ɪr|ən|ˈ|d|ɛ|l|oʊ}} {{respell|PIRR|ən|DEL|oh}};<ref>{{Cite Dictionary.com|Pirandello}}</ref> {{IPA|it|luˈiːdʒi piranˈdɛllo|lang}}؛ ٢٨ی حوزەیرانی ١٨٦٧ – ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦) درامانووس، ڕۆماننووس، شاعیر و کورتەچیرۆکنووسێکی ئیتاڵی بوو کە زۆرترین ناوبانگی لەسەر بوو شانۆنامەکان.<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1934/pirandello-bio.html|title=Luigi Pirandello - Biographical|website=www.nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ساڵی ١٩٣٤ی پێبەخشرا "بەهۆی زیندووکردنەوەی بوێرانە و داهێنەرانەی هونەری دراماتیک و دیمەنی".<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1934/summary/|title=The Nobel Prize in Literature 1934 |website=nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> بەرهەمەکانی پیراندێلۆ بریتین لە ڕۆمان و سەدان کورتە چیرۆک و نزیکەی ٤٠ شانۆگەری کە هەندێکیان بە زمانی سیسیلی نووسراون. زۆرجار مەسخەرە کارەساتبارەکانی پیراندێلۆ وەک پێشەنگەکانی شانۆی بێمانا سەیر دەکرێن. [[File:Voce_di_Luigi_Pirandello_(1926).ogg|وێنۆک|پیراندێلۆ لەکاتی خوێندنەوەی بەرهەمەکەی ''شەش کارەکتەر لە گەڕان بەدوای نووسەر''(1926)]] == Biography == === Early life === [[پەڕگە:Luigi_Pirandello_1884.jpg|وێنۆک|Pirandello in 1884]] [[File:Luigi_Pirandello_Baptismal_Certificate.jpg|وێنۆک|Luigi Pirandello Baptismal Certificate]] {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{1934 Nobel Prize winners}}{{Luigi Pirandello}}{{The Late Mattia Pascal}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئیتالی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] obkdiana5h3pyinyhckou88h0qhuaf3 1698634 1698633 2026-11-01T09:10:30Z Ravan 7844 1698634 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لویجی پیراندێلۆ'''({{IPAc-en|ˌ|p|ɪr|ən|ˈ|d|ɛ|l|oʊ}} {{respell|PIRR|ən|DEL|oh}};<ref>{{Cite Dictionary.com|Pirandello}}</ref> {{IPA|it|luˈiːdʒi piranˈdɛllo|lang}}؛ ٢٨ی حوزەیرانی ١٨٦٧ – ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦) درامانووس، ڕۆماننووس، شاعیر و کورتەچیرۆکنووسێکی ئیتاڵی بوو کە زۆرترین ناوبانگی لەسەر بوو شانۆنامەکان.<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1934/pirandello-bio.html|title=Luigi Pirandello - Biographical|website=www.nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ساڵی ١٩٣٤ی پێبەخشرا "بەهۆی زیندووکردنەوەی بوێرانە و داهێنەرانەی هونەری دراماتیک و دیمەنی".<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1934/summary/|title=The Nobel Prize in Literature 1934 |website=nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> بەرهەمەکانی پیراندێلۆ بریتین لە ڕۆمان و سەدان کورتە چیرۆک و نزیکەی ٤٠ شانۆگەری کە هەندێکیان بە زمانی سیسیلی نووسراون. زۆرجار مەسخەرە کارەساتبارەکانی پیراندێلۆ وەک پێشەنگەکانی شانۆی بێمانا سەیر دەکرێن. [[File:Voce_di_Luigi_Pirandello_(1926).ogg|وێنۆک|پیراندێلۆ لەکاتی خوێندنەوەی بەرهەمەکەی ''شەش کارەکتەر لە گەڕان بەدوای نووسەر''(1926)]] ==ژیاننامە == === ژیانی سەرەتایی=== [[پەڕگە:Luigi_Pirandello_1884.jpg|وێنۆک|Pirandello in 1884]] [[File:Luigi_Pirandello_Baptismal_Certificate.jpg|وێنۆک|Luigi Pirandello Baptismal Certificate]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}}{{1934 Nobel Prize winners}}{{Luigi Pirandello}}{{The Late Mattia Pascal}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئیتالی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] 1g7no4bdlx9f7gqwhj07nwmm5n84pbx 1698635 1698634 2026-11-01T09:12:37Z Ravan 7844 1698635 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لویجی پیراندێلۆ'''({{IPAc-en|ˌ|p|ɪr|ən|ˈ|d|ɛ|l|oʊ}} {{respell|PIRR|ən|DEL|oh}};<ref>{{Cite Dictionary.com|Pirandello}}</ref> {{IPA|it|luˈiːdʒi piranˈdɛllo|lang}}؛ ٢٨ی حوزەیرانی ١٨٦٧ – ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦) درامانووس، ڕۆماننووس، شاعیر و کورتەچیرۆکنووسێکی ئیتاڵی بوو کە زۆرترین ناوبانگی لەسەر بوو شانۆنامەکان.<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1934/pirandello-bio.html|title=Luigi Pirandello - Biographical|website=www.nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ساڵی ١٩٣٤ی پێبەخشرا "بەهۆی زیندووکردنەوەی بوێرانە و داهێنەرانەی هونەری دراماتیک و دیمەنی".<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1934/summary/|title=The Nobel Prize in Literature 1934 |website=nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> بەرهەمەکانی پیراندێلۆ بریتین لە ڕۆمان و سەدان کورتە چیرۆک و نزیکەی ٤٠ شانۆگەری کە هەندێکیان بە زمانی سیسیلی نووسراون. زۆرجار مەسخەرە کارەساتبارەکانی پیراندێلۆ وەک پێشەنگەکانی شانۆی بێمانا سەیر دەکرێن. [[File:Voce_di_Luigi_Pirandello_(1926).ogg|وێنۆک|پیراندێلۆ لەکاتی خوێندنەوەی بەرهەمەکەی ''شەش کارەکتەر لە گەڕان بەدوای نووسەر''(1926)]] ==ژیاننامە == === ژیانی سەرەتایی=== [[پەڕگە:Luigi_Pirandello_1884.jpg|وێنۆک|پیراندێلۆ لە ساڵی ١٨٨٤]] [[File:Luigi_Pirandello_Baptismal_Certificate.jpg|وێنۆک|بڕوانامەی تەعمید لویجی پیراندێلۆ]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئیتالی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] rj4j0fx0vy1ivu1j85s1qn11hv0ypin 1698639 1698635 2026-11-01T09:15:08Z Ravan 7844 1698639 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لویجی پیراندێلۆ'''({{IPAc-en|ˌ|p|ɪr|ən|ˈ|d|ɛ|l|oʊ}} {{respell|PIRR|ən|DEL|oh}};<ref>{{Cite Dictionary.com|Pirandello}}</ref>{{IPA|it|luˈiːdʒi piranˈdɛllo|lang}}؛ (٢٨ی حوزەیرانی ١٨٦٧ – ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦) درامانووس، ڕۆماننووس، شاعیر و کورتەچیرۆکنووسێکی ئیتاڵی بوو کە زۆرترین ناوبانگی لەسەر بوو شانۆنامەکان.<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1934/pirandello-bio.html|title=Luigi Pirandello - Biographical|website=www.nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ساڵی ١٩٣٤ی پێبەخشرا "بەهۆی زیندووکردنەوەی بوێرانە و داهێنەرانەی هونەری دراماتیک و دیمەنی".<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1934/summary/|title=The Nobel Prize in Literature 1934 |website=nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> بەرهەمەکانی پیراندێلۆ بریتین لە ڕۆمان و سەدان کورتە چیرۆک و نزیکەی ٤٠ شانۆگەری کە هەندێکیان بە زمانی سیسیلی نووسراون. زۆرجار مەسخەرە کارەساتبارەکانی پیراندێلۆ وەک پێشەنگەکانی شانۆی بێمانا سەیر دەکرێن. [[File:Voce_di_Luigi_Pirandello_(1926).ogg|وێنۆک|پیراندێلۆ لەکاتی خوێندنەوەی بەرهەمەکەی ''شەش کارەکتەر لە گەڕان بەدوای نووسەر''(1926)]] ==ژیاننامە == === ژیانی سەرەتایی=== [[پەڕگە:Luigi_Pirandello_1884.jpg|وێنۆک|پیراندێلۆ لە ساڵی ١٨٨٤]] پیراندێلۆ لە خێزانێکی چینی سەرەوە لە شاری جیرجێنتی (ئێستا ئەگریجنتۆ) لە سیسیلیا لە نزیک گەڕەکی هەژاری پۆرتۆ ئیمپیدۆکل لەدایکبووە. ناوی بنەماڵەی بنەماڵەکەی لە سەرەتادا یۆنانی "Pirangelos" (بە یۆنانی: Πυράγγελος) بووە،<ref>{{Cite book |last=Bates |first=Sylvia Chatfield |url=https://books.google.com/books?id=IWMqAAAAMAAJ&pg=PA471 |title=Twentieth Century Short Stories |date=1933 |publisher=Houghton Mifflin |isbn=978-0-598-68715-9 |pages=471 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Metcalf |first1=Lorettus Sutton |url=https://books.google.com/books?id=i0troD3uTH4C |title=The Forum |last2=Page |first2=Walter Hines |last3=Rice |first3=Joseph Mayer |last4=Cooper |first4=Frederic Taber |last5=Hooley |first5=Arthur |last6=Payne |first6=George Henry |last7=Leach |first7=Henry Goddard |last8=Redmond |first8=D. G. |date=1925 |publisher=Forum Publishing Company |pages=383 |language=en}}</ref> کە لە ڕووی دەنگییەوە تێکچووبوو.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Hatzantonis |first=Emmanuel |date=1967-12-01 |title=Luigi Pirandello, Kostas Uranis, E La Grecia |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/001458586700100411 |journal=Forum Italicum |language=en |volume=1 |issue=4 |pages=336–344 |doi=10.1177/001458586700100411 |issn=0014-5858 |quote=[Pirandello:] Inoltre io stesso sono di origine greca. Sì, sì, non c'è da stupirsi. Il mio nome è Piranghelos. Pirandello ne è la corruzione fonetica...|url-access=subscription }}</ref> پیراندێلۆ بە ڕەچەڵەک یۆنانی بووە،[6][7][8] وەک خۆی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کۆستاس ئۆرانیس لە ساڵی 1934دا ئاماژەی پێکردووە.[6][8] [[File:Luigi_Pirandello_Baptismal_Certificate.jpg|وێنۆک|بڕوانامەی تەعمید لویجی پیراندێلۆ]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئیتالی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] 80znxpi12y2zj1aebswe73b7zji8fdg 1698640 1698639 2026-11-01T09:16:15Z Ravan 7844 1698640 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لویجی پیراندێلۆ'''({{IPAc-en|ˌ|p|ɪr|ən|ˈ|d|ɛ|l|oʊ}} {{respell|PIRR|ən|DEL|oh}};<ref>{{Cite Dictionary.com|Pirandello}}</ref>{{IPA|it|luˈiːdʒi piranˈdɛllo|lang}}؛ (٢٨ی حوزەیرانی ١٨٦٧ – ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦) درامانووس، ڕۆماننووس، شاعیر و کورتەچیرۆکنووسێکی ئیتاڵی بوو کە زۆرترین ناوبانگی لەسەر بوو شانۆنامەکان.<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1934/pirandello-bio.html|title=Luigi Pirandello - Biographical|website=www.nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ساڵی ١٩٣٤ی پێبەخشرا "بەهۆی زیندووکردنەوەی بوێرانە و داهێنەرانەی هونەری دراماتیک و دیمەنی".<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1934/summary/|title=The Nobel Prize in Literature 1934 |website=nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> بەرهەمەکانی پیراندێلۆ بریتین لە ڕۆمان و سەدان کورتە چیرۆک و نزیکەی ٤٠ شانۆگەری کە هەندێکیان بە زمانی سیسیلی نووسراون. زۆرجار مەسخەرە کارەساتبارەکانی پیراندێلۆ وەک پێشەنگەکانی شانۆی بێمانا سەیر دەکرێن. [[File:Voce_di_Luigi_Pirandello_(1926).ogg|وێنۆک|پیراندێلۆ لەکاتی خوێندنەوەی بەرهەمەکەی ''شەش کارەکتەر لە گەڕان بەدوای نووسەر''(1926)]] ==ژیاننامە == === ژیانی سەرەتایی=== [[پەڕگە:Luigi_Pirandello_1884.jpg|وێنۆک|پیراندێلۆ لە ساڵی ١٨٨٤]] پیراندێلۆ لە خێزانێکی چینی سەرەوە لە شاری جیرجێنتی (ئێستا ئەگریجنتۆ) لە سیسیلیا لە نزیک گەڕەکی هەژاری پۆرتۆ ئیمپیدۆکل لەدایکبووە. ناوی بنەماڵەی بنەماڵەکەی لە سەرەتادا یۆنانی "Pirangelos" (بە یۆنانی: Πυράγγελος) بووە،<ref>{{Cite book |last=Bates |first=Sylvia Chatfield |url=https://books.google.com/books?id=IWMqAAAAMAAJ&pg=PA471 |title=Twentieth Century Short Stories |date=1933 |publisher=Houghton Mifflin |isbn=978-0-598-68715-9 |pages=471 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Metcalf |first1=Lorettus Sutton |url=https://books.google.com/books?id=i0troD3uTH4C |title=The Forum |last2=Page |first2=Walter Hines |last3=Rice |first3=Joseph Mayer |last4=Cooper |first4=Frederic Taber |last5=Hooley |first5=Arthur |last6=Payne |first6=George Henry |last7=Leach |first7=Henry Goddard |last8=Redmond |first8=D. G. |date=1925 |publisher=Forum Publishing Company |pages=383 |language=en}}</ref> کە لە ڕووی دەنگییەوە تێکچووبوو.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Hatzantonis |first=Emmanuel |date=1967-12-01 |title=Luigi Pirandello, Kostas Uranis, E La Grecia |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/001458586700100411 |journal=Forum Italicum |language=en |volume=1 |issue=4 |pages=336–344 |doi=10.1177/001458586700100411 |issn=0014-5858 |quote=[Pirandello:] Inoltre io stesso sono di origine greca. Sì, sì, non c'è da stupirsi. Il mio nome è Piranghelos. Pirandello ne è la corruzione fonetica...|url-access=subscription }}</ref> پیراندێلۆ بە ڕەچەڵەک یۆنانی بووە،<ref name=":0" /><ref>{{Cite book |last=Miller |first=J. William |url=https://books.google.com/books?id=GfMKAAAAMAAJ |title=Modern Playwrights at Work |date=1968 |publisher=S. French |pages=231 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last=Zangrilli |first=Franco |date=1996 |title=Pirandello e il mondo greco |url=https://www.jstor.org/stable/20547349 |journal=Quaderni Urbinati di Cultura Classica |language=en |volume=53 |issue=2 |pages=181–204 |doi=10.2307/20547349|jstor=20547349 |url-access=subscription }}</ref> وەک خۆی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کۆستاس ئۆرانیس لە ساڵی 1934دا ئاماژەی پێکردووە. [[File:Luigi_Pirandello_Baptismal_Certificate.jpg|وێنۆک|بڕوانامەی تەعمید لویجی پیراندێلۆ]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئیتالی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] qwa15wpw9oekaroskez4oj2iiki5x8t 1698642 1698640 2026-11-01T09:28:37Z Ravan 7844 1698642 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''لویجی پیراندێلۆ'''({{IPAc-en|ˌ|p|ɪr|ən|ˈ|d|ɛ|l|oʊ}} {{respell|PIRR|ən|DEL|oh}};{{IPA|it|luˈiːdʒi piranˈdɛllo|lang}}؛ (٢٨ی حوزەیرانی ١٨٦٧ – ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٣٦) درامانووس، ڕۆماننووس، شاعیر و کورتەچیرۆکنووسێکی ئیتاڵی بوو کە زۆرترین ناوبانگی لەسەر بوو شانۆنامەکان.<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/literature/laureates/1934/pirandello-bio.html|title=Luigi Pirandello - Biographical|website=www.nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبی ساڵی ١٩٣٤ی پێبەخشرا "بەهۆی زیندووکردنەوەی بوێرانە و داهێنەرانەی هونەری دراماتیک و دیمەنی".<ref>{{cite web|url=https://www.nobelprize.org/prizes/literature/1934/summary/|title=The Nobel Prize in Literature 1934 |website=nobelprize.org|access-date=20 March 2018}}</ref> بەرهەمەکانی پیراندێلۆ بریتین لە ڕۆمان و سەدان کورتە چیرۆک و نزیکەی ٤٠ شانۆگەری کە هەندێکیان بە زمانی سیسیلی نووسراون. زۆرجار مەسخەرە کارەساتبارەکانی پیراندێلۆ وەک پێشەنگەکانی شانۆی بێمانا سەیر دەکرێن. [[File:Voce_di_Luigi_Pirandello_(1926).ogg|وێنۆک|پیراندێلۆ لەکاتی خوێندنەوەی بەرهەمەکەی ''شەش کارەکتەر لە گەڕان بەدوای نووسەر''(1926)]] ==ژیاننامە == === ژیانی سەرەتایی=== [[پەڕگە:Luigi_Pirandello_1884.jpg|وێنۆک|پیراندێلۆ لە ساڵی ١٨٨٤]] پیراندێلۆ لە خێزانێکی چینی سەرەوە لە شاری جیرجێنتی (ئێستا ئەگریجنتۆ) لە سیسیلیا لە نزیک گەڕەکی هەژاری پۆرتۆ ئیمپیدۆکل لەدایکبووە. ناوی بنەماڵەی بنەماڵەکەی لە سەرەتادا یۆنانی "Pirangelos" (بە یۆنانی: Πυράγγελος) بووە،<ref>{{Cite book |last=Bates |first=Sylvia Chatfield |url=https://books.google.com/books?id=IWMqAAAAMAAJ&pg=PA471 |title=Twentieth Century Short Stories |date=1933 |publisher=Houghton Mifflin |isbn=978-0-598-68715-9 |pages=471 |language=en}}</ref><ref>{{Cite book |last1=Metcalf |first1=Lorettus Sutton |url=https://books.google.com/books?id=i0troD3uTH4C |title=The Forum |last2=Page |first2=Walter Hines |last3=Rice |first3=Joseph Mayer |last4=Cooper |first4=Frederic Taber |last5=Hooley |first5=Arthur |last6=Payne |first6=George Henry |last7=Leach |first7=Henry Goddard |last8=Redmond |first8=D. G. |date=1925 |publisher=Forum Publishing Company |pages=383 |language=en}}</ref> کە لە ڕووی دەنگییەوە تێکچووبوو.<ref name=":0">{{Cite journal |last=Hatzantonis |first=Emmanuel |date=1967-12-01 |title=Luigi Pirandello, Kostas Uranis, E La Grecia |url=https://journals.sagepub.com/doi/abs/10.1177/001458586700100411 |journal=Forum Italicum |language=en |volume=1 |issue=4 |pages=336–344 |doi=10.1177/001458586700100411 |issn=0014-5858 |quote=[Pirandello:] Inoltre io stesso sono di origine greca. Sì, sì, non c'è da stupirsi. Il mio nome è Piranghelos. Pirandello ne è la corruzione fonetica...|url-access=subscription }}</ref> پیراندێلۆ بە ڕەچەڵەک یۆنانی بووە،<ref name=":0" /><ref>{{Cite book |last=Miller |first=J. William |url=https://books.google.com/books?id=GfMKAAAAMAAJ |title=Modern Playwrights at Work |date=1968 |publisher=S. French |pages=231 |language=en}}</ref><ref name=":1">{{Cite journal |last=Zangrilli |first=Franco |date=1996 |title=Pirandello e il mondo greco |url=https://www.jstor.org/stable/20547349 |journal=Quaderni Urbinati di Cultura Classica |language=en |volume=53 |issue=2 |pages=181–204 |doi=10.2307/20547349|jstor=20547349 |url-access=subscription }}</ref> وەک خۆی لە چاوپێکەوتنێکدا لەگەڵ کۆستاس ئۆرانیس لە ساڵی 1934دا ئاماژەی پێکردووە. [[File:Luigi_Pirandello_Baptismal_Certificate.jpg|وێنۆک|بڕوانامەی تەعمید لویجی پیراندێلۆ]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{خەڵاتی نۆبێل لە وێژە}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] [[پۆل:نووسەرە مۆدێرنەکان]] [[پۆل:شاعیرانی ئیتالی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئیتالی]] [[پۆل:شانۆنامەنووسانی ئیتالی]] [[پۆل:مردووانی ١٩٣٦]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٦٧]] [[پۆل:Articles with hCards]] [[پۆل:ژیاننامەکان کە واژوویان لەگەڵە]] 7vop6l76x4ckicofeuwhksf8dbsmnek 3 305827 1698666 2026-11-01T10:35:44Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1698666 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ١٠:٣٥، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) pgsxgwoi4dkrul63dueak9ikm7upz31 3 305828 1698699 2026-11-01T11:15:14Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1698699 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١١:١٥، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) o3jddpp6vi2ge3o0yaa5h8vzkpbn0hq