ویکیپیدیا ckbwiki https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D8%AF%DB%95%D8%B3%D8%AA%D9%BE%DB%8E%DA%A9 MediaWiki 1.48.0-wmf.3 first-letter میدیا تایبەت وتووێژ بەکارھێنەر لێدوانی بەکارھێنەر ویکیپیدیا لێدوانی ویکیپیدیا پەڕگە وتووێژی پەڕگە میدیاویکی وتووێژی میدیاویکی داڕێژە وتووێژی داڕێژە یارمەتی وتووێژی یارمەتی پۆل وتووێژی پۆل دەروازە لێدوانی دەروازە ویکیپرۆژە لێدوانی ویکیپرۆژە ڕەشنووس لێدوانی ڕەشنووس TimedText TimedText talk مۆدیوول لێدوانی مۆدیوول Event Event talk 0 45 1706844 1694769 2026-11-11T07:25:26Z Chinese Horse From Kaso Mall 77444 /* سیاسەت و سەرکردایەتی */ 1706844 wikitext text/x-wiki {{Short description|شارێک لە هەرێمی کوردستان، عێراق}} {{Use dmy dates|date=مارس ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | name = هەڵەبجە | native_name = Helebce-هەڵەبجە | native_name_lang = ckb | image_skyline = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = [[عێراق]] | subdivision_type1 = هەرێم | subdivision_name1 = [[هەرێمی کوردستان]] | subdivision_type2 = پارێزگا | subdivision_name2 = [[پارێزگای هەڵەبجە]] | pushpin_map = Iraq | pushpin_label_position = right | pushpin_map_caption = شوێنی هەڵەبجە لە عێراق | coordinates = {{coord|35|10|N|45|59|E|region:IQ_type:city|display=inline,title}} | elevation_m = 700 | population_total = 140,000 | population_as_of = 2022 | timezone = [[کاتی ستانداردی عەرەبی|AST]] | utc_offset = +3 }} '''هەڵەبجە''' شارێکە لە [[هەرێمی کوردستان]]ی [[عێراق]]، کە لە دامێنی [[چیاکانی زاگرۆس]] لە نزیک سنووری [[ئێران]] هەڵکەوتووە. شارەکە نزیکەی ٧٠٠ مەتر لە ئاستی دەریاوە بەرزە و ئاوی [[ڕووباری سیروان]] دەیبژێوێت. هەڵەبجە ناوەندی [[پارێزگای هەڵەبجە]]یە، کە لە نیسانی ٢٠٢٥دا لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|پەرلەمانی عێراقەوە]] بە ڕەسمی وەک پارێزگایەکی تەواو ناسێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|سەردێڕ=Iraqi lawmakers vote to recognize new governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[جووەکانی میزراحی]] ناسراو [[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە، لەگەڵ خێزانەکانی گرووپی "سیانزە ماڵ" ([[جاف|هۆزی جاف]])، لە دامەزرێنەرانی شارەکە بوون و سەرەتا لە نزیک کانی [[نەواڵە]] نیشتەجێ بوون.<ref name="jinha">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://jinhaagency.com/so/zhyan/gky-jwwlkan-w-khanww-drynkany-hbj-brw-lnawchwwn-dchn-17600|سەردێڕ=گەڕەکی جوولەکان و خانووە دێرینەکانی هەڵەبجە بەرەو لەناوچوون دەچن|وێبگە=JINHA Agency|زمان=ku|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> هەڵەبجە یەکێکە لە پیتۆڵترین ناوچەکانی عێراق، کە ساڵانە ٧٠٠ تا ٩٠٠ ملیمەتر بارانی لێ دەبارێت و لە ناوخۆدا بە ''بواینی'' (بواینى) ناسراوە، کە بە واتای "خاکی پیرۆز" دێت.<ref name="shafaq">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://shafaq.com/en/Report/Discover-Iraq-Halabja--Where-land-memory-and-resilience-intertwine|سەردێڕ=Discover Iraq: Halabja — Where land, memory, and resilience intertwine|وێبگە=Shafaq News|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> ئێستا شارەکە نزیکەی ١٤٠،٠٠٠ کەسی تێدا نیشتەجێیە، کە زۆرینەی هەرە زۆریان [[کورد]]ن. لە کاتێکدا زۆربەی دانیشتووانەکەی بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]] دەدوێن، زۆرێکیشیان دیالێکتی [[هەورامی]] دەپارێزن، کە ئەمەش پردێکی زمانەوانی لەگەڵ [[کوردستانی ڕۆژهەڵات|کوردستانی ئێران]] و [[پارێزگای کرماشان]]ی دراوسێ دروست دەکات لە پاڵ قسەکردن بە دیالێکتی سۆرانی لە شارەکدا بۆ جێبەجێکردنی کار و پیشەی ڕۆژانە.<ref name="shafaq"/> لە ڕووی مێژووییەوە، هەڵەبجەی ئێستا مەڵبەندی دەسەڵاتی [[جاف|هۆزی جاف]] بووە. شارەکە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بەهۆی [[کیمیابارانی هەڵەبجە]] لە ساڵی ١٩٨٨ ناسراوە، کە تێیدا هەزاران هاووڵاتی سڤیلی کورد لە هێرشێکی کیمیاییدا بە فەرمانی حکوومەتی [[عێراقی بەعسی]] لە سەردەمی [[سەددام حوسێن]] شەهید کران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm|سەردێڕ=1988: Thousands die in Halabja gas attack|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> هەروەها شارەکە بەوە ناسراوە کە چەندین [[شاعیر]]، [[زانا ئیسلامییەکان|زانای ئایینی]] و [[کەسایەتیی سیاسی]] دیار لە مێژووی خۆیدا پێگەیاندووە.<ref name="nasih2024">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=Halabja: A Chronicle of Endurance and Heritage|نووسەر=Nukhsha Nasih|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ڕەگناسی (ئێتیمۆلۆژی) == سەبارەت بە بنچینەی ناوی "هەڵەبجە" چەندین بۆچوونی جیاواز هەن و مشتومڕیان لەسەرە، کە گرنگترینیان ئەمانەن:<ref name="etymology">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=هەڵەبجە مەملەکەتی ژیان|نووسەر=خەبات عەبدوڵڵا|زمان=ku}}</ref><ref name="kurdcollect">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://zamenpress.com/Details.aspx?jimare=80433|سەردێڕ=هەڵەبجە - مێژوو و کولتوور|وێبگە=Zamen Press|زمان=ku}}</ref> یەکەم بۆچوون ناوی هەڵەبجە بە مێژووی کۆنەوە دەبەستێتەوە. پاشای ئەکەدی [[سارگۆنی ئەکەدی]] (٢٣٣٤–٢٢٧٩ پ.ز) هێرشی کردە سەر ناوچەیەک کە ئەو کات بە ''هەرهەر'' (Har Har) دەناسرا، کە ناوچەکانی هەڵەبجە و [[شارەزوور]]ی دەگرتەوە. دوای داگیرکردنی، سارگۆن ناوەکەی گۆڕی بۆ ''کار شارووکین'' (شاری سارگۆن). مێژوونووسی کورد [[محەممەد ئەمین زەکی بەگ]] پێی وایە کە شاری ئێستای هەڵەبجە لەوانەیە هەمان ئەو شوێنە کۆنە بێت.<ref name="etymology"/> لە سەردەمی [[هۆرییەکان|هۆرییەکاندا]]، ئەم ناوچەیە لە دەقە بزمارییەکانی [[ئاشوورییەکان|ئاشووریدا]] بە ناوی ''کەرداخەر'' (یان ''خار خار'') هاتووە کە دەکەوێتە سەر [[ڕووباری سیروان]]. بەڵام هەندێک توێژەر ئەم پەیوەندییە لە ڕووی فۆنۆلۆژییەوە بە دوور دەزانن.<ref name="kurdcollect"/> [[پەڕگە:Rainbow Bee-eaters Juffs.JPG|وێنۆک|باڵندەی کەرخۆرە (زەنگوڵەبایە).|alt=Rainbow Bee-eaters Juffs]]بۆچوونی دووەم وایە کە بەهۆی باخ و سەوزایی و ئاوی ناوچەکەوە، خەڵکی پێیان وتووە ''عەجەب جا'' (عەجەب جا) واتە "شوێنێکی سەرسوڕهێنەر"، کە دواتر گۆڕاوە بۆ ''هەڵەبجە''.<ref name="kurdcollect"/> بۆچوونی سێیەم ناوەکە لە وشەی کوردیی ''هەڵوژە'' (هەڵوژە) وەردەگرێت، کە شوێنی هێلانەی باڵندەی کەرخۆرەیە؛ تا ئێستاش گوندەکانی دەوروبەری هەڵەبجە ناوی شارەکە بە ''هەڵەوجە'' گۆڕ دەکەن.<ref name="etymology"/> بۆچوونی چوارەم دەڵێت ناوەکە لە ''هەڵۆجێ'' (هەڵۆجێ) واتە "جێگەی هەڵۆ" هاتووە، کە ئاماژەیە بۆ میرێکی [[میرنشینی ئەردەڵان]] کە لە نێوان ساڵانی ١٦٠٠–١٦١٥ دەسەڵاتی لە ناوچەکەدا هەبووە.<ref name="kurdcollect"/> بۆچوونی پێنجەم، کە لەلایەن زانا [[جەمال بابان]] پاڵپشتی دەکرێت، ناوەکە لە ''ئەڵبجە'' (Albje) وەردەگرێت و ئاماژە بەوە دەکات کە لە [[کوردیی ناوەندی|دیالێکتی جافیدا]] پیتی ''ئەلف'' (ئ) زۆرجار دەگۆڕێت بۆ ''ه'' (ه)، و لە دەستنووسە مێژووییەکانیشدا ناوەکە بە ''ئەڵەبجە'' هاتووە.<ref name="kurdcollect"/> == مێژوو == هەڵەبجە یەکێکە لە کۆنترین ئەو شارانەی کە ژیان تێیاندا بەردەوام بووە لە [[هەرێمی کوردستان]]، کە مێژووەکەی بۆ سەردەمی گەلی [[لۆلۆیییەکان|لۆلۆیی]] یان [[لۆلۆییەکان]] دەگەڕێتەوە. وا بڕوا دەکرێت شاری دێرینی «[[خار خار]]» کە مێژووەکەی بۆ ٢٠٠٠ ساڵ پێش زایین دەگەڕێتەوە، هەمان شوێنی هەڵەبجەی ئێستا بێت.<ref name="uoh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://uoh.edu.iq/en/halabja-city/|سەردێڕ=Halabja City|وێبگە=University of Halabja|ڕێکەوت=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230220020149/https://uoh.edu.iq/en/halabja-city/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣}}</ref> لە ساڵی ٦٤١ی زایینی، شارەکە دوای [[فەتحی ئیسلامی]] بۆ سەر [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی]] کەوتە ژێر دەسەڵاتی ئیسلام.<ref name="uoh"/> لە سەردەمی [[خەلافەتی عەباسی]]دا، ناوچەکە کەوتە ژێر دەسەڵاتی میرنشینی [[حەسەنوەیهییەکان|حەسەنوەیهی]] (٩٥٩-١٠١٥ ز)، پاشان میرنشینی [[عەننازییەکان|عەننازی]] (١٠١٦-١١١٧ ز).<ref name="uoh"/> شێوازی ئێستای نیشتەجێبوون لە هەڵەبجە تەمەنی نزیکەی ٥٠٠ ساڵ دەبێت،<ref name="nasih2024"/> کە سەرچاوەکەی بۆ کۆچبەرانی ناوچەی [[هەورامان]] و [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]] (باکووری ڕۆژئاوای [[ئێران]]) دەگەڕێتەوە.<ref name="nasih2024"/> [[پەڕگە:Battle of Chaldiran.jpg|وێنۆک|جەنگی چاڵدێران.]] هەڵەبجە لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ١٨٦٩ بوو بە قەزا.<ref name="zamen">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=80433|سەردێڕ=History of Halabja|وێبگە=Zamen Press}}</ref> یەکەم قایمقامی شارەکە «[[محەمەد بەگ]]» بوو لە بنەماڵەی [[جاف]]، کە لەلایەن بەرپرسانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]یەوە هەڵبژێردرا.<ref name="zamen"/> گەشەکردنی شارەکە لە سەردەمی عوسمانیدا خێرایی بەخۆوە بینی، بەتایبەت دوای [[جەنگی چاڵدێران]] لە ساڵی ١٥١٤. شارەکە لە دەوروبەری ساڵی ١٦٥٠ لە نزیک شوێنی ئێستای [[مزگەوتی تەکێ]] بنیات نراوەتەوە، پێشتر بەشێک بووە لە ناحیەی جوڵانبار ([[خورماڵ]]) پێش ئەوەی بکرێتە قەزا.<ref name="uoh"/> ڕێککەوتنێکی گشتی هەیە کە شارەکەی ئێستا لە سەردەمی عوسمانیدا دروستکراوە و دوای ساڵی ١٧٠٠ی زایینی گەشەی کردووە.<ref name="kurdcollect"/> بە تێپەڕبوونی کات، شارەکە [[کۆچەرییەکانی هەورامان]]، خانەدانەکانی [[قەڵای جەوانڕۆ]] لە [[جوانڕۆ]]ی ئێستا، و خێزانە دەستڕۆیشتووەکانی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی بۆ لای خۆی ڕاکێشا. هەڵەبجە بوو بە شوێنی تێکەڵبوونی ئایین و نەتەوە جیاوازەکان، کە تێیدا زۆرینەی [[موسڵمانان|موسڵمان]] لەگەڵ پێکهاتەکانی [[کاکەیی]]، [[زەردەشتییەکان|زەردەشتی]] و [[جووەکان|جوو]] پێکەوە دەژیان, ئەم پێکەوە ژیانە هەتا ئەمڕۆش بەردەوامی هەیە.<ref name="nasih2024"/> یەکەم قوتابخانە لە هەڵەبجە لە ساڵی ١٩١٩ دامەزرا.<ref name="uoh"/> بەپێی ئامارە بەریتانییەکان، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە لە ساڵی ١٩٢٠دا نزیکەی ٦،٥٠٩ کەس بووە، و ناحیەکانی [[پێنجوێن]]، [[خورماڵ]]، ورماوە و [[دەربەندیخان]] لەژێر کارگێڕی ئەو شارەدا بوون.<ref name="uoh"/> هەڵەبجە مێژوویەکی درێژی هەیە وەک وێستگەیەکی گرنگ بۆ گەشتیاران لە نێوان باشوور و ناوەڕاستی عێراق و ناوچەکانی باکوور، هەروەها لەسەر ڕێڕەوی کاروانە بازرگانییەکان بووە کە بە [[تورکیا]] و [[ئەورووپا]] دەبەسترانەوە. زۆرێک لەو کاروانانە «[[خورما]]»یان دەگواستەوە، کە ئەمەش لە ناوی ناحیەی [[خورماڵ]]دا ڕەنگی داوەتەوە (بە واتای کۆگای خورما)، کە ئاماژەیە بۆ بازرگانیی خورما کە لەو سەردەمەدا باڵادەست بووە.<ref name="uoh"/> === دامەزراندن و نیشتەجێبوونی سەرەتایی === هۆزی [[جاف]] بە دامەزرێنەری هەڵەبجەی ئێستا دادەنرێن.<ref name="kurdcollect"/> بەپێی نەریتی ناوخۆیی، یەکەم خانوو لەلایەن بەگەکانی تاقمی «[[شێوەکەڵ]]»ەوە دروستکراون؛ لە نەوەکانی دوای ئەوانیشدا نەوەکانیان گەشەیان کرد بۆ «[[سیانزە ماڵ]]» (سێزدە ماڵ)، کە بە هۆزە دامەزرێنەرە ڕەسەنەکانی شارەکە دادەنرێن.<ref name="kurdcollect"/> دواتر [[جووەکانی میزراحی]] کە پاش چەند ساڵێک خۆیان ناو نا [[جووە کوردەکان]] گەیشتنە ناوچەکە و هەندێکیان بازرگانی لێهاتوو بوون، کە بەهۆی بازرگانیی سنوورییەوە ڕاکێشرابوون، لە تەنیشت هۆزەکانی جاف نیشتەجێ بوون و بەشدارییان کرد لە گەشەپێدانی هەڵەبجە وەک ناوەندێکی بازرگانی؛ ئەم خەڵکە بە زمانی [[جوو-ئارامیی نوێ]] (کە زۆرجار بە [[لیشانا دیدان]] یان [[هولاولا]] ناودەبرێت) قسەیان دەکرد.<ref name="kurdcollect"/> === مێژووی کارگێڕی و دیمۆگرافیا === هەڵەبجە لە ساڵی ١٨٨٩ بە فەرمی وەک «قەزا» (ناوچەی کارگێڕی) دامەزرا، و بوو بە دووەم قەزا کە لە عێراقدا دوای [[نەجەف]] پێکهێنرابێت، ئەمەش هاوکات بوو لەگەڵ دەستنیشانکردنی [[عوسمان پاشای جاف]] وەک یەکەم سەرۆک شارەوانیی شارەکە لەژێر ئیدارەی عوسمانیدا.<ref name="kurdcollect"/><ref name="uoh"/> تا ساڵی ١٩٣٠، شارەکە لە سێ گەڕەکی سەرەکی پێکهاتبوو: پاشا (ناوەندی ئێستای شار)، پیر محەمەد، و کانی ئاشقان.<ref name="kurdcollect"/> دوای دامەزراندنی دەوڵەتی عێراق لە ساڵی ١٩٢٠، قەزای هەڵەبجە ڕووبەرەکەی نزیکەی ٥،٠٠٠ کیلۆمەتر چوارگۆشە بوو و ٣٧٥ گوندی لەخۆدەگرت، لەوانە ناحیەکانی [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، [[شارەزوور]]، [[پێنجوێن]]، [[خورماڵ]]، و ورماوە.<ref name="kurdcollect"/> بەهۆی سیاسەتەکانی [[تەعریب]] و ڕاگواستنی زۆرەملێی گوندەکان لەلایەن حکوومەتی [[بەعس]]ەوە، تا سەرژمێریی ساڵی ١٩٨٧ تەنها ١٨ گوند مابوونەوە، لە کاتێکدا لە ساڵی ١٩٧٧دا ٢١٦ گوند بوون.<ref name="kurdcollect"/> شارەکە لە ئێستادا لە ٣٧ گەڕەک و ١٣٢ شەقام پێکهاتووە، ژمارەی دانیشتووانە تۆمارکراوەکەی ١١٧،٦٦١ کەسە، و خاوەنی ٤ ناحیە ([[خورماڵ]]، [[ناحیەی بیارە|بیارە]]، [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، و [[بەمۆ]])، ٨٣ کەرتی کارگێڕی، و ١٢٤ گوندە.<ref name="kurdcollect"/> === بیستەکانی سەدەی ڕابردوو و شۆڕشەکانی شێخ مەحموود === لە بیستەکانی سەدەی ڕابردوودا، هەڵەبجە ڕۆڵێکی بەرچاوی گێڕا لە پشتگیریکردنی شۆڕشەکانی [[شێخ مەحموودی حەفید]] دژی حوکمی بەریتانیا. دانیشتووانی شارەکە بە چالاکیی بەرگرییان لە شارەکە کرد دژی فڕۆکە بەریتانییەکان لەژێر فەرمانی ئەدمۆندز، کە بۆ سەرکوتکردنی ڕاپەڕینەکان ڕەوانە کرابوون. ئەم ڕووداوانە بە [[جەنگی ئەشکۆڵ]] لەسەر [[چیای شنروێ]] کۆتایییان هات.<ref name="uoh"/> === بەرگریی چینی کرێکار و ڕاپەڕینی ئایاری ١٩٨٧ === لە ساڵانی پێش کۆمەڵکوژییەکەی ١٩٨٨، هەڵەبجە ببووە ناوەندێکی سەرەکیی بەرگریی جەماوەری دژی [[جەنگی ئێران و عێراق]]. تا ساڵی ١٩٨٧، حکوومەتی عێراق ٤٥ گوندی دەوروبەری هەڵەبجەی خاپوور کردبوو، ئەمەش وای کرد ژمارەی دانیشتووانی شارەکە بگاتە نزیکەی ١١٠،٠٠٠ کەس، کە زۆربەیان هەڵاتووانی سوپا و خێزانەکانیان بوون.<ref name="libcom">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://libcom.org/article/1988-halabja-massacre|سەردێڕ=1988: The Halabja Massacre|وێبگە=Libcom.org|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|note=Published in Wildcat no.13, Summer/Autumn 1989}}</ref> لەنێوان ڕێکخراوە سیاسییەکاندا، [[حیزبی شیوعیی عێراق]] تاکە لایەن بوو کە لای هەڵاتووانی سوپا جێگەی بڕوا بوو، هەروەها تاکە لایەن بوو کە بە ئاشکرا هۆشداریی دا کە حکوومەت مەبەستیەتی هێرش بکاتە سەر هەڵەبجە.<ref name="libcom"/> [[پەڕگە:Children of Halabja, performing chants about peace, to Iraqi communist officials, written on the board "Bzhî âşti cîhan", meaning "Long live peace in the world".jpg|وێنۆک|منداڵانی هەڵەبجە لە شەستەکانی سەدەی ڕابردوودا، سرودی ئاشتی بۆ بەرپرسانی شیوعیی عێراقی دەڵێن، لەسەر تەختەکە نووسراوە «بژی ئاشتی جیهان».]] تەنها چەند هەفتەیەک پێش ڕاپەڕینەکە، لە ١٦ی نیسانی ١٩٨٧، ڕژێمی بەعس یەکەمین هێرشی [[چەکی کیمیایی|کیمیایی]] کردە سەر هاووڵاتیانی مەدەنیی کورد لە گوندی [[شێخ وەسانان]] لە دۆڵی [[بالیسان]]، کە تێیدا زیاتر لە ٣٠٠ کەس شەهید بوون؛ ئەمە وەک تاقیکردنەوەیەک بۆ هێرشە گەورەترەکان دەبینرا.<ref name="may13rudaw">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=Halabja: A Chronicle of Endurance and Heritage|نووسەر=Nukhsha Nasih|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٣ی ئایاری ١٩٨٧، بانگەوازێکی تۆمارکراو لە بڵندگۆی مزگەوتەکانەوە بڵاوکرایەوە و داوای لە هاووڵاتیان کرد بڕژێنە سەر شەقامەکان. دوو گرووپی خۆپیشاندەر یەکیان گرت و بوونە سەدان کەس، کە هەشت ژن لە کۆی ٢٠ ژنی سەرەتایی لەنێوانیاندا بوون.<ref name="may13rudaw"/> [[عەلی حەسەن مەجید]] (عەلی کیمیایی)، سکرتێری ئەوکاتی مەکتەبی باکووری [[حیزبی بەعس]]، فەرمانی دا هەرکەسێک لە خۆپیشاندانەکاندا بریندار بوو بە زیندوویی بخرێتە ژێر خاک، هەروەها «لیستێکی کوشتن»ی بۆ ١٦ ڕێکخەری خۆپیشاندانەکە ئامادە کرد.<ref name="may13rudaw"/> یەکێک لە بەشداربووان بە ناوی چنور قادر کە ئەوکات تەمەنی ٢٠ ساڵ بوو و لە ڕیزەکانی [[حیزبی شیوعی]] چالاک بوو، ناوی خۆی لە لیستەکەدا بینییەوە سەرەڕای ئەوەی بە جلی پیاوانەوە بەشداریی کردبوو؛ ئەو بە گۆڕینی پۆشاکەکەی لە ماڵێکی نزیکدا ڕزگاری بوو. لەو ١٦ کەسەی ناویان لە لیستەکەدا بوو، تەنها ئەو و هاوڕێیەکی ڕزگاریان بوو.<ref name="may13rudaw"/> ڕاپەڕینەکە بە تەقەی موشەکی هێلیکۆپتەر و هێزە [[ئوردن]]ییەکان سەرکوت کرا؛ ٢٠٠ کەس دەستگیر کران و بە زیندوویی نێژران. ڕاپەڕینی هاوشێوە بۆ چوار یان پێنج شاری تری کوردنشین گوازرایەوە.<ref name="libcom"/> ئەم ڕووداوانە لە فیلمێکی دیکۆمێنتاریدا بە ناوی «١٣ی ئایار» (٢٠١٨) لە دەرهێنانی سینەماکاری کورد [[تاریق تۆفیق]] خراونەتە ڕوو، کە لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی [[سلێمانی]] نمایش کرا.<ref name="may13rudaw"/> نەریتی سیاسیی چالاکیی [[شیوعی]] لە هەڵەبجە، لە ڕووی دامەزراوەییەوە لەلایەن [[حیزبی شیوعیی کوردستان–عێراق]] درێژەی پێدرا کە لە تشرینی یەکەمی ١٩٩٣ دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amnesty.org/es/wp-content/uploads/2021/06/mde140011995en.pdf|سەردێڕ=IRAQ Human rights abuses in Iraqi Kurdistan since 1991|بڵاوکەرەوە=Amnesty International|ڕێکەوت=١٩٩٥}}</ref> === عادیلە خانم و هۆزی جاف === [[پەڕگە:First primary school for boys, during Lady Adela's rule in Halabja, late 1910s.jpg|وێنۆک|یەکەم قوتابخانەی سەرەتایی کوڕان لە هەڵەبجە لە کۆتایییەکانی ١٩١٠کاندا، لە سەردەمی دەسەڵاتی [[عادیلە خانم]].]] هەڵەبجە وەک ناوەندی سەرەکیی [[عوسمان پاشای جاف]] خزمەتی کردووە، کە پاشایەکی کورد و سەرۆکی [[هۆزی جاف]] بوو، کە گەورەترین کۆنفیدراسیۆنی هۆزە کوردییەکانە لە [[ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gunter|یەکەم=Michael M.|سەردێڕ=The A to Z of the Kurds|پەڕە=٢١١|بڵاوکەرەوە=Scarecrow Press|ڕێکەوت=٢٠٠٩|ژپنک=٩٧٨٠٨١٠٨٦٣٣٤٧}}</ref> [[پەڕگە:Lady Adela the mayor of Halabja, and her family, 1920s.webp|وێنۆک|عادیلە خانمی قایمقامی هەڵەبجە و خێزانەکەی لە ١٩٢٠کاندا.]] هاوسەرەکەی، [[عادیلە خانم]] (عادیلە خانم، نزیکەی ١٨٤٧–١٩٢٤)، کە لە بنەماڵەی ئەریستۆکراتی [[ساحێبقڕان]] لە شاری [[سنە]] لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان لەدایکبووە، بوو بە یەکێک لە دیارترین سەرکردەکانی مێژووی کوردستان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Edmonds|یەکەم=Cecil John|سەردێڕ=Kurds, Turks, and Arabs: Politics, Travel, and Research in North-eastern Iraq, 1919–1925|ڕێکەوت=١٩٥٧|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٠٤-١٨٩٦٠-٠}}</ref> کاتێک [[شێخ مەحموودی حەفید]] لە ساڵی ١٩١٩ ڕاپەڕینی دژی ئەفسەرە سیاسییەکانی بەریتانیا دەستپێکرد، عادیلە خانم پەنای دا بەو ئەفسەرە بەریتانیانەی کە بۆ ناوچەی هۆزی جاف دەستنیشانکرابوون؛ [[پەڕگە:Lady Adela the ruler and mayor of Halabja, meeting with Major General Fraser in 1919.webp|وێنۆک|عادیلە خانم، فەرمانڕەوا و قایمقامی هەڵەبجە، لە کۆبوونەوەیەکدا لەگەڵ مەیجر جەنەراڵ فرەیزەر لە ساڵی ١٩١٩.]] بەریتانییەکان نازناوی «خان-بەهادور»یان پێبەخشی و بە «شازادەی ئازاکان» ناویان برد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thejiyanarchives.com/obituary/lady-adela-jaff-1847-1924|سەردێڕ=Lady Adela Jaff|وێبگە=The Jiyan Archives|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> ئەو دوای مردنی عوسمان پاشای جاف لە ساڵی ١٩٠٩ بەردەوام بوو لە فەرمانڕەواییکردن، و وەک یەکەم فەرمانڕەوای مێژوویی ژن لە هەڵەبجە پێش سەردەمی نوێ دەناسرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|وێبگە=Kurdistan24|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> نووسەری بەریتانی [[گەتروود بێڵ]] لە ساڵی ١٩٢١ سەردانی هەڵەبجەی کردووە و لە نامەیەکی بەناوبانگدا وەسفی عادیلە خانمی کردووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://avauntmagazine.com/lady-adela-khanum-leader-of-the-kurds-jaff-tribe-kurdistan/|سەردێڕ=Lady Adela|وێبگە=avauntmagazine.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> هەروەها [[ڤلادیمیر مینۆرسکی]] کۆبوونەوەیەکی خۆی لەگەڵ ئەو خانمە لە ساڵی ١٩١٣دا تۆمار کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Minorsky|یەکەم=Vladimir|سەردێڕ=The Tribes of Western Iran|journal=The Journal of the Royal Anthropological Institute of Great Britain and Ireland|پەڕەکان=٧٣–٨٠|ساڵ=١٩٤٥}}</ref> === کۆمەڵگەی جوو لە هەڵەبجە === هەڵەبجە لە مێژوودا باوەشی بۆ [[جووە کوردەکان|کۆمەڵگەیەکی جوو]] کردووەتەوە کە لە گەڕەکی جووەکانی شارەکەدا (گەڕەکی [[جوولەکە]]کان) نیشتەجێ ببوون.<ref name="diplo">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> دانیشتووانە جووەکان بە بازرگانی لێهاتوو دەناسران؛ خێزانەکانی پاشا و بەگی [[هۆزی جاف]] ڕێز و پاراستنێکی زۆریان لێ دەکردن، کە بەپێی ڕاپۆرتەکان ئەمە وای کردبوو [[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە ئازادتر بن بەراورد بە زۆرێک لە شارۆچکە کوردنشینەکانی تر.<ref name="diplo"/> [[پەڕگە:Kurdish Jews of Halabja, Performing for officials of Monarch Iraq.png|وێنۆک|[[جووە کوردەکان]]ی هەڵەبجە، خەریکی نمایشی شانۆین بۆ بەرپرسانی [[شانشینی عێراق]]، لە گەڕەکی جوولەکەکان.]] کۆمەڵگەی جوو [[سینەگۆگ|سینەگۆگێکیان]] لە دووریی نزیکەی ١٠٠–١٥٠ مەتر لە مزگەوتی گەورەی شارەکەوە بنیات نا، کە دواتر لە ساڵی ١٩٥٤ بە ٥٥ [[دیناری عێراقی]] کڕدرا و گۆڕدرا بۆ مزگەوتی ئەحمەدی (بە ناوی [[ئەحمەد کوڕی حەنبەل]] ناونرا).<ref name="diplo"/> دوای دامەزراندنی دەوڵەتی [[ئیسرائیل]] لە سەرەتای پەنجاکانی سەدەی ڕابردوو، عێراق ڕەگەزنامەی لە دانیشتووانە جووەکانی وەرگرتەوە و ناچاری کردن کۆچ بکەن، هاوکات دەستی بەسەر زۆربەی موڵک و ماڵەکانیاندا گرت.<ref name="diplo"/> ==== هەوڵەکانی پاراستن ==== تا ساڵی ٢٠٢٠، پاشماوەی خانووە ڕەسەنەکان کە بە تەلارسازییە تایبەتەکەیان دەناسرێنەوە، هێشتا لە گەڕەکی جوولەکاندا ماونەتەوە، بەڵام بەهۆی پشتگوێخستنەوە بەرەو لەناوچوون دەچن.[[پەڕگە:Halabja Jewish Synagogue.jpg|وێنۆک|سینەگۆگی جووەکانی هەڵەبجە.]]<ref name="snn">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://snnc.co/en/17396|سەردێڕ=In Halabja, the Jewish Quarter is heading toward disappearance|نووسەر=Ali Hama Saeed|وێبگە=SNN|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> شوێنەوارناس هاوار نەجمەدین ئاماژە بەوە دەکات کە ڕووپێوییە مێژووییەکان دەریدەخەن نزیکەی ٨٥٠ دانیشتووی جوو لە شارەکەدا ژیاون، و جەختیش دەکاتەوە کە گەڕەکەکە دەکەوێتە ژێر یاسای پاراستنی شوێنەوار و کەلەپوور.<ref name="jinha"/> بەڕێوبەرایەتیی کەلەپووری هەڵەبجە داوای ١.٥ ملیار دیناری عێراقی کردووە بۆ کڕینەوە و نۆژەنکردنەوەی حەوت خانووی ماوە؛ هەرچەندە لەلایەن وەزارەتی شارەوانییەوە بە سەرەتایی ڕەزامەندی لەسەر دراوە، بەڵام تا کاتی ئامادەکردنی ڕاپۆرتەکە هیچ بودجەیەکی بۆ تەرخان نەکراوە.<ref name="snn"/> زانایان هۆشدارییان داوە کە ئەگەر هەنگاوی بەپەلە نەنرێت، لە گەڕەکی جوولەکان هیچ نامێنێتەوە تەنها ناوەکەی نەبێت.<ref name="snn"/> === کۆمەڵگەی کاکەیی (یارسانی) لە هەڵەبجە === لەنێو ئەو پێکهاتە ئایینییانەی کە لە مێژوودا لە هەڵەبجە هەبوون، پێکهاتەی [[کاکەیی]] یەکێکیانە، کە بە [[یارسان|یارسانی]] یان [[ئەهلی حەق]] ناسراون. لە باشووری [[کوردستان]] بە «کاکەیی» ناودەبرێن؛ لە [[ئێران]] و ڕۆژهەڵاتی کوردستانیش بە [[یارسان|یارسانی]] ناسراون.[[پەڕگە:Kakayis (Yarisanis) followers of Kakayi, or Yarsani religions, of Halabja, Kurdistan region of Iraq.jpg|وێنۆک|کاکەیییەکان (یارسانییەکان)ی هەڵەبجە.]] توێژەران کاکەیی وەک ڕێبازێکی ئایینیی کاریگەر بە [[تەسەووف|سۆفیگەرایەتی]] وەسف دەکەن کە لە پەیوەندی لەگەڵ ئایینی [[شیعەی دوازدە ئیمام]] گەشەی کردووە. یەکێک لە تایبەتمەندییە جیاکەرەوەکانی تیۆلۆژیای ئەوان بریتییە لە «[[دۆنادۆن]]» (دۆنادۆن)، کە گەشتی ڕۆحە لە جەستەیەکی یەک لە دوای یەکدا لە ڕێگەی قۆناغە ڕوحانییەکانەوە؛ ئەمە لە [[ڕێناس]] ([[گیانگوێزانەوە]]) جیاوازە، چونکە ئاماژەیە بۆ جووڵەیەکی ئاراستەکراو بەرەو [[سەرچاوەی خودایی]].<ref name="kakei-history">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.historyofkurd.com/2017/12/30/%D9%85%DB%8E%DA%98%D9%88%D9%88-%D9%88-%D8%A8%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%A8%D8%A7%D9%88%DB%95%DA%95%DB%8C-%D8%A6%D8%A7%DB%8C%DB%8C%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D8%A7%DA%A9%DB%95%DB%8C%DB%8C-%DB%8C%D8%A7%D8%B1%D8%B3/|سەردێڕ=مێژوو و بیروباوەڕی ئایینی کاکەیی (یارسان)|نووسەر=جوتیار نەریمان حسێن|وێبگە=مێژووی کورد|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=ku}}</ref> سەرچاوەی ئەم باوەڕە بۆ [[سوڵتان سەهاکی بەرزنجەیی]] (کۆچی دوایی نزیکەی ٦١٢ی کۆچی) دەگەڕێتەوە، کە بە ڕێکخەری پرەنسیپەکانی ئەم ئایینە دادەنرێت.<ref name="kakei-history"/> == هێرشی کیمیاییی ١٩٨٨ == {{سەرەکی|کیمیابارانی هەڵەبجە}} === پاشخان و ئامادەکارییەکان === لە هەفتەکانی پێش هێرشەکەدا، سەرۆک هۆزەکان و ئەفسەرانی سوپا بە نهێنی بۆ شاری [[سلێمانی]] گوازرانەوە. هەڵاتووانی سوپا دەستیان بەسەر شارۆچکەی [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]ی نزیک هەڵەبجەدا گرتبوو؛ دواتر هێزی ئاسمانیی عێراق شارۆچکەکەی بە تەواوی خاپوور کرد.<ref name="libcom"/> ماوەیەکی کەم پێش هێرشە کیمیاییەکە، هەڵەبجە بۆ ماوەی سێ ڕۆژ لەلایەن تۆپخانەکانی ئێرانەوە بۆردومان کرا، پاشان لەلایەن هێزەکانی [[پاسداران|پاسدارانی ئێران]]ەوە داگیرکرا.<ref name="libcom"/> [[پەڕگە:Photographer Ramazan Öztürk as he arrived in Halabja to document the tragedy.jpg|وێنۆک|وێنەگر ڕەمەزان ئۆزتورک کاتێک گەیشتە هەڵەبجە بۆ بەدۆکۆمێنتکردنی کارەساتەکە.]] === هێرشەکە === [[کیمیابارانی هەڵەبجە]] لە ١٦ی ئازاری ١٩٨٨ ڕوویدا، کاتێک هەزاران هاووڵاتیی مەدەنیی کورد لە هێرشێکی کیمیاییی بەرفراواندا شەهید کران کە لەلایەن [[حکومەتی عێراق]]ەوە وەک بەشێک لە [[ئەنفال|شاڵاوەکانی ئەنفال]] بە سەرکردایەتیی [[عەلی حەسەن مەجید]] ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/onthisday/hi/dates/stories/march/16/newsid_4304000/4304853.stm|سەردێڕ=1988: Thousands die in Halabja gas attack|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hiltermann|یەکەم=Joost R.|سەردێڕ=A Poisonous Affair: America, Iraq, and the Gassing of Halabja|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨٠٥٢١٨٧٦٨٦٥|پەڕە=١٩٥}}</ref> [[پەڕگە:Halabja Chemical Genocide 1988, done by the Baath'ist regime of Iraq.jpg|وێنۆک|کۆمەڵکوژیی کیمیاییی هەڵەبجە ١٩٨٨، لەلایەن ڕژێمی بەعسی عێراقەوە ئەنجامدرا.]] کەناڵی بی-بی-سی بڵاویکردەوە کە تێکەڵەیەک لە [[گازی خەردەل]] و بریکارە دەمارییەکانی وەک [[تابون]]، [[سارین]]، و [[ڤی-ئێکس (بریکاری دەماری)|VX]] بەکارهێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/middle_east/2138447.stm|سەردێڕ=Kurds look back with fear|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> لە نێوان ٣,٢٠٠ بۆ ٥,٠٠٠ کەس شەهید بوون و ٧,٠٠٠ بۆ ١٠,٠٠٠ کەسیش بریندار بوون، ئەمەش وایکرد کۆمەڵکوژیی هەڵەبجە ببێتە گەورەترین هێرشی [[چەکی کیمیایی]] لە مێژوودا کە دژی ناوچەیەکی مەدەنی نیشتەجێبوو ئەنجامدرابێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fas.org/nuke/guide/iraq/cw/program.htm|سەردێڕ=Chemical Weapons Programs – Iraq Special Weapons Facilities|بڵاوکەرەوە=Federation of American Scientists|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130721033914/http://www.fas.org/nuke/guide/iraq/cw/program.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === دەرەنجامەکان و کاردانەوە نێودەوڵەتییەکان === لە ساڵی ٢٠١٠دا، [[دادگای باڵای تاوانەکانی عێراق]] بە فەرمی هێرشەکەی وەک کۆمەڵکوژییەکی [[کۆمەڵکوژی|جینۆساید]] دژی گەلی کورد پێناسە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.upi.com/Top_News/Special/2010/03/08/1988-Kurdish-massacre-labeled-genocide/UPI-93471268062566/|سەردێڕ=1988 Kurdish massacre labeled genocide|بڵاوکەرەوە=United Press International|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171023160235/https://www.upi.com/Top_News/Special/2010/03/08/1988-Kurdish-massacre-labeled-genocide/UPI-93471268062566/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> لە هەمان ساڵدا [[پەرلەمانی کەنەدا]] هێرشەکەی وەک [[تاوان دژی مرۆڤایەتی]] شەرمەزار کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://karygiannismp.com/spip/article.php3?id_article=1345|سەردێڕ=House adopts Karygiannis Motion on Halabja Gassing as a Crime Against Humanity|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110713135718/http://karygiannismp.com/spip/article.php3?id_article=1345|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> تا ئێستا کەمتر لە ١٥ کەسی تێوەگلاو ڕووبەڕووی لێپرسینەوەی یاسایی بوونەتەوە.<ref name="shafaq"/> هەندێک لە ڕزگاربووانی هێرشەکە تا ئێستاش بەدەست نەخۆشییەکانی [[شێرپەنجە]]، نەخۆشییە درێژخایەنەکانی کۆئەندامی هەناسە، لە کارکەوتنی زگماکی بەشێک یان ئەندامێکی جەستە، یان زەبرە دەروونییەکانەوە دەناڵێنن. توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٢٢ دەریخستووە کە زیاتر لە ٧٠٪ی خاکی ناوچە زیانلێکەوتووەکان هێشتا شوێنەواری ژەهراویبوونیان تێدا ماوە.<ref name="shafaq"/> هەروەها ڕاپۆرتێکی وەزارەتی دەرەوەی بەریتانیا گەیشتە ئەو ئەنجامەی کە سەپاندنی سزاکان "زیان بە بەرژەوەندییەکانی بەریتانیا دەگەیەنێت."<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm|سەردێڕ=Saddam's secret weapon (Channel 4, 1988)|بڵاوکەرەوە=Channel 4|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ١٩٨٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170423093543/http://www.publications.steveplatt.net/halabja.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ساڵانە لە ١٦ی ئازاردا، شەقامەکان بە پانکارت و ئاڵای ڕەش دەڕازێنرێنەوە و قوتابیان بۆ ڕێزگرتن لە قوربانییەکان شیعر دەخوێننەوە.<ref name="shafaq"/> === مۆنۆمێنت و مۆزەخانەی ئاشتیی هەڵەبجە === لە ناوەندی شارەکەدا مۆنۆمێنتی ئاشتیی هەڵەبجە وەستاوە، کە ساڵانە زیاتر لە ١٠٠،٠٠٠ سەردانکەر بۆ لای خۆی ڕادەکێشێت.<ref name="shafaq"/>[[پەڕگە:Inside the Halabja Monument.jpg|وێنۆک|ناو مۆنۆمێنتی هەڵەبجە.]] لە تەنیشتیدا مۆزەخانەی ئاشتیی هەڵەبجە هەڵکەوتووە کە پێشانگای تێدایە بۆ بەدۆکۆمێنتکردنی هێرشەکە؛ گوڵزار ئازاد، بەڕێوەبەری مۆزەخانەکە، وەسفی کردووە بەوەی کە "شوێنێکە جیهان تێیدا فێری شەڕ، خۆڕاگری و هێزی یادەوەری دەبێت."<ref name="shafaq"/> دەروازەیەکی نوێی یادگاری کە لەسەر فەرمانی سەرۆکوەزیران [[محەممەد شیاع سودانی]] و بە تێچووی نزیکەی ١.٩٣٧ ملیار دیناری عێراقی (~١.٣٤ ملیۆن دۆلاری ئەمریکی) دروستکراوە، لە ساڵی ٢٠٢٥دا لە کۆتایییەکانی تەواوبووندابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.964media.com/46258/|سەردێڕ=Halabja gateway project nearing completion|وێبگە=964 Media|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٥}}</ref>[[پەڕگە:Halabja Monument.jpg|وێنۆک|مۆنۆمێنتی ئاشتی لە هەڵەبجە.]] == پارێزگای هەڵەبجە == {{سەرەکی|پارێزگای هەڵەبجە}} [[پارێزگای هەڵەبجە]] لە ١٤ی نیسانی ٢٠٢٥ بە فەرمی لەلایەن [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]]ەوە وەک ١٩یەمین پارێزگای عێراق ناسێنرا، کە بەمەش کۆتایی بە چەندین دەیەی وابەستەیی بە [[پارێزگای سلێمانی]] هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|سەردێڕ=Iraqi lawmakers vote to recognize new governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پێشتر [[حکوومەتی هەرێمی کوردستان]] لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٤دا بە شێوەیەکی یەکلایەنە هەڵەبجەی وەک چوارەمین پارێزگای هەرێم ناساندبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=KRG order turning Halabja into province sets off street celebrations|ناونیشان=https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|وێبگە=Amwaj.media|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260218184322/https://amwaj.media/en/media-monitor/iraqi-lawmakers-vote-to-recognize-new-governorate|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Topographic Map of Halabja.jpg|وێنۆک|نەخشەی تۆپۆگرافیی پارێزگای هەڵەبجە.]] پارێزگاکە ڕووبەری ٨٨٩ کیلۆمەتر چوارگۆشە دادەپۆشێت و لە پێنج ناحیە پێکدێت: هەڵەبجە (ناوەند)، [[سیروان (ناحیە)|سیروان]]، [[ناحیەی خورماڵ|خورماڵ]]، [[ناحیەی بیارە|بیارە]]، و [[بەمۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.niqash.org/en/articles/politics/5168/|سەردێڕ=A paper province: Halabja, symbol of Iraqi suffering, waits for its new beginning|یەکەم=Zhyar|دوایین=Mohammed|ڕێکەوت=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ئیش=Niqash|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160816184447/http://www.niqash.org/en/articles/politics/5168/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زیاتر لە ٥٠ گوندیش لە خۆ دەگرێت == بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان و هەڵەبجە == [[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان]] لە ساڵی ١٩٨٧ لە شاری [[سنە]]ی ئێران لەلایەن [[شێخ عوسمان عەبدولعەزیز]] دامەزرا، کە بنکەی سەرەکیی پشتگیرییەکەی لە هەڵەبجە و ناوچەکانی دەوروبەری بوو؛ لە هەڵبژاردنەکانی ساڵی ٢٠٠١دا زیاتر لە ٥٠٪ی دەنگەکانی هەڵەبجەی بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> دوای ئەوەی نەیتوانی ڕێژەی پێویست لە هەڵبژاردنە پەرلەمانییەکانی ساڵی ١٩٩٢ی هەرێمی کوردستان ببڕێت، بزووتنەوەی ئیسلامی ژێرخانێکی سەربازیی جیاوازی بە پاڵپشتیی [[ئێران]] و [[سووریا]] پەرەپێدا، و هێرشی دەکردە سەر حکوومەتی هاوبەشی یەکێتی و پارتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> چەندین گرووپی جیاواز لە ناو بزووتنەوەی ئیسلامی جیابوونەوە، کە دیارترینیان [[ئەنسارولئیسلام]] بوو کە لە ساڵی ٢٠٠١ لەژێر سەرکردایەتیی [[مەلا کرێکار]] دامەزرا، کە «میرنشینێکی ئیسلامی»یان لە دەوروبەری [[ناحیەی بیارە|بیارە]] و [[تەوێڵە]] لە سنووری قەزای هەڵەبجە ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2003/02/05/iraqi-kurdistan-human-rights-abuses-committed-ansar-al-islam|سەردێڕ=Iraqi Kurdistan: Human Rights Abuses Committed by Ansar al-Islam|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠٠٣}}</ref> لێکۆڵینەوەیەکی ڕێکخراوی [[هیومان ڕایتس وۆچ]] لە ساڵی ٢٠٠٢دا، چەندین حاڵەتی دەستگیرکردنی سەرەڕۆیانە، دەستبەسەرکردنی درێژخایەن، ئەشکەنجەدان و کوشتنی چەکدارانی دوای خۆبەدەستەودانی لەو ناوچانەدا بەدۆکۆمێنت کرد کە لەژێر کۆنتڕۆڵی ئەنسارولئیسلامدا بوون لە دەوروبەری هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2003/02/05/iraqi-kurdistan-human-rights-abuses-committed-ansar-al-islam|سەردێڕ=Iraqi Kurdistan: Human Rights Abuses Committed by Ansar al-Islam|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠٠٣}}</ref> مۆڵگەکانی ئەنسارولئیسلام لە ئازاری ٢٠٠٣دا لەلایەن هێرشە ئاسمانییەکانی ئەمریکا و هێزە زەمینییەکانی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان لە سەرەتای پرۆسەی ئازادیی عێراقدا تێکشکێنران. بزووتنەوەی ئیسلامی لە ساڵی ٢٠٠٣دا بە فەرمی لەلایەن حکوومەتی هەرێمی کوردستانەوە چەککرا و لەو کاتەوە تەنها وەک حیزبێکی سیاسی کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cisac.fsi.stanford.edu/mappingmilitants/profiles/islamic-movement-kurdistan|سەردێڕ=Islamic Movement of Kurdistan|وێبگە=Mapping Militants Project, Stanford University}}</ref> == حوکمڕانیی سەردەم == [[پەڕگە:First Mayor of Halabja, Nuxsha Nasih.jpg|وێنۆک|نوخشە ناسح، پارێزگاری هەڵەبجە.]] دوای [[ڕاپەڕین|ڕاپەڕینی ساڵی ١٩٩١]]، هەڵەبجە ڕۆڵێکی سەرەکی گێڕا لە ڕووخانی ڕژێمی [[حیزبی بەعس|بەعس]] و پشتگیریکردنی دامەزراندنی [[حکوومەتی هەرێمی کوردستان]].<ref name="nasih2024"/> لە ١٩ی ئازاری ٢٠٢٥، [[نوخشە ناسح]] وەک پارێزگاری بەوەکالەتی هەڵەبجە دەستنیشانکرا، و بوو بە یەکەم ژن کە پۆستێکی جێبەجێکردن لەسەر ئاستی پارێزگا لە مێژووی عێراقدا وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aziz|یەکەم=Kamaran|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥|وێبگە=Kurdistan24}}</ref> ئەو پێشتر لە ساڵی ٢٠١٦ەوە وەک قایمقامی هەڵەبجە خزمەتی کردبوو، کە بەوەش بووە دووەم ژن بەرزترین پۆستی سیاسی لە شارەکەدا وەربگرێت دوای [[عادیلە خانم]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|وێبگە=Kurdistan24|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٥}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥دا، چالاکوانانی ژن لە هەڵەبجە بە ئاشکرا پشتگیریی خۆیان بۆ ژنانی شەڕڤانی کورد لە [[ڕۆژاوای کوردستان]] دووپاتکردەوە، ئەمەش دوای هێرشەکانی سەر گەڕەکەکانی [[شێخ مەقسوود]] و ئەشرەفییە لە [[حەلەب]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rojnews.news/?p=657943|سەردێڕ=چالاکوانانی ژن لە هەڵەبجە پشتیوانی ژنانی شەڕڤان دووپاتکردەوە|وێبگە=Rojnews|زمان=ku|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٥}}</ref> [[پەڕگە:Protest in Halabja, against digital abuse.jpg|وێنۆک|خۆپیشاندان لە هەڵەبجە دژی توندوتیژی دیجیتاڵی.]] === پێکەوەژیانی ئایینی === سەرەڕای مەینەتییە مێژووییە گەورەکان، هەڵەبجە بە پێکەوەژیانی نێوان پێکهاتە ئایینییە جیاوازەکانی دەناسرێتەوە. گرووپە ئایینییە جیاوازەکان ڕێز لە دابونەریتی یەکتر دەگرن و بەشداری لە مەراسیمەکانی یەکتردا دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/8001132.html|سەردێڕ=پێکەوەژیانی ئاینی سیمایەکی شارستانی هەڵەبجەیە|وێبگە=Voice of America Kurdish|زمان=ku|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> دانیشتووانی شارەکە «پێکەوەژیانی ئایینی» وەک سیمایەکی ناسنامەی شارستانیی هەڵەبجە وەسف دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dengiamerika.com/a/8001132.html|سەردێڕ=پێکەوەژیانی ئاینی سیمایەکی شارستانی هەڵەبجەیە|وێبگە=Voice of America Kurdish|زمان=ku|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠٢٥}}</ref> پێکهاتەی کاکەیی هێشتا لە سنووری پارێزگای هەڵەبجەدا ماون، بەتایبەتی لە ناحیەی هاوار، هەروەها پەیڕەوانی ئایینی زەردەشتی لە تەنیشت زۆربەی دانیشتووانی موسڵمانی سوننەدا ئەرکە ئایینییەکانی خۆیان جێبەجێ دەکەن. === زمان === زۆربەی دانیشتووانی هەڵەبجە بە زاراوەی [[سۆرانی]] دەدوێن، کە زاراوەی باڵای [[زمانی کوردی]]یە لە [[هەرێمی کوردستان]]. شارەکە و ناوچەی [[هەورامان]]ی دەوروبەری، هاوکات شوێنی ئاخێوەرانی زمانی [[هەورامی]]یە (کە بە [[گۆرانی]]یش دەناسرێت)، کە یەکێکە لە کۆنترین جۆرە تۆمارکراوەکانی زمانی کوردی؛ ئەمەش پردێکی زمانەوانی لەگەڵ پارێزگای کرماشان لە ڕۆژهەڵاتی کوردستان دروست دەکات.<ref name="shafaq"/> === پەروەردە و خوێندن === هەڵەبجە خاوەنی یەکێک لە بەرزترین ڕێژەکانی [[خوێندەواری]]یە لەسەر ئاستی عێراق، کە لە ٨٥٪ تێدەپەڕێت.<ref name="shafaq"/> [[زانکۆی هەڵەبجە]] لە ساڵی ٢٠١١ دامەزراوە و زیاتر لە ٦،٠٠٠ خوێندکاری تێدایە لە پسپۆڕییە جیاوازەکاندا، لە جۆرەکانی [[ئەندازیاری]]یەوە تاوەکو [[زانستە مرۆیەتییەکان]].<ref name="shafaq"/> [[پەڕگە:University of Halabja.jpg|وێنۆک|زانکۆی هەڵەبجە.]] [[پەڕگە:Ahmed Mukhtar Jaff High School.jpg|وێنۆک|ئامادەیی ئەحمەد موختار جاف.]] دابەشبوونی جوگرافیی خزمەتگوزارییە پەروەردەییەکان لە هەڵەبجەی نوێ لە توێژینەوەیەکی زانستیدا کە لە [[گۆڤاری توێژەر]] لە ساڵی ٢٠٢٥ ([[زانکۆی سلێمانی]]) بڵاوکراوەتەوە، لێکۆڵینەوەی تێدا کراوە و کەم و کورتییەکانی پلاندانانی پەروەردەیی بۆ ساڵانی ٢٠٢٢-٢٠٢٣ دەستنیشان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Hameed Mohamed|یەکەم١=Shad|دوایین٢=Hamad Qadr|یەکەم٢=Didar|دوایین٣=Latif Muhammad|یەکەم٣=Sabah|سەردێڕ=Geographical analysis for the distribution of educational services in new Halabja in (2022–2023)|journal=Twejer Journal|بەرگ=٧|issue=4|پەڕەکان=٥٤٨–٥٨٣|ساڵ=٢٠٢٥|doi=10.31918/twejer.2574.19}}</ref> == ئابووری و کشتوکاڵ == [[کشتوکاڵ]] وەک کۆڵەکەی ئابووریی هەڵەبجە ماوەتەوە، کە زیاتر لە ٦٠٪ی دانیشتووانەکەی تێیدا سەرقاڵن.<ref name="shafaq"/> کاریگەرییەکانی هێرشە کیمیاییەکەی ساڵی ١٩٨٨ هێشتا لەسەر خاکەکە ماون: توێژینەوەیەکی ساڵی ٢٠٢٢ دەریخستووە کە زیاتر لە ٧٠٪ی خاکی ناوچە زیانلێکەوتووەکان شوێنەواری ژەهراویبوونیان تێدا ماوە.<ref name="shafaq"/> ڕێژەی [[بێکاری]] لەنێوان گەنجاندا بە ٣٥٪ دەخەمڵێندرێت. چەقی داهێنانی هەڵەبجە کە لە ساڵی ٢٠٢٢ دامەزراوە و لەلایەن دیاسپۆرا و ڕێکخراوە ناحکومییە نێودەوڵەتییەکانەوە بودجەی بۆ دابین کراوە، پشتگیریی کارساز گەنجەکان دەکات لە بوارەکانی بازرگانیی کشتوکاڵی و تەکنەلۆژیادا.<ref name="shafaq"/> === هەنار === ناوچەی هەڵەبجە بە چاندنی [[هەنار]] بەناوبانگە. یازدە جۆری جیاواز لەسەر ڕووبەری نزیکەی ٨،٥٠٠ [[دۆنم]] باخ دەچێندرێن، کە ساڵانە نزیکەی ٣٠،٠٠٠ تۆن بەرهەمیان هەیە.[[پەڕگە:Pomegranates of Halabja farmers, in Halabja pomegranate festival.jpg|وێنۆک|هەناری جووتیارانی هەڵەبجە، لە فێستیڤاڵی هەناری هەڵەبجە.]]<ref name="awene">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.awene.com/article?no=13653&auther=1545|سەردێڕ=ڤیستیڤاڵی هەنار و پایزی هەڵەبجە|وێبگە=Awene|زمان=ku|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٤}}</ref> ساڵانە «فێستیڤاڵی هەنار و پایزی هەڵەبجە» لە ساڵی ٢٠١٧ەوە بەڕێوەدەچێت، کە تێیدا هەنار لە تەنیشت بەرهەمە ناوخۆییەکانی تری وەک گوێزی هەورامان، ڕۆنی زەیتوونی ڕەسەن، و خواردنە تەقلیدییە کوردییەکان وکاری دەستی نمایش دەکرێن.<ref name="awene"/>[[پەڕگە:Halabja Pomegranate Festival.jpg|وێنۆک|فێستیڤاڵی هەناری هەڵەبجە.]] === ڕۆنی زەیتوون === کارگەی ڕۆنی زەیتوونی ڕەسەن (Rasan)، کە لە ساڵی ٢٠١٨ لەلایەن گرووپی هەڵەبجەوە دامەزراوە، گەورەترین بەرهەمهێنەری [[ڕۆنی زەیتوون]]ە لەسەر ئاستی عێراق لە ڕووی قەبارەوە، کە بەرهەمی ڕۆژانەی دەگاتە ١٢٠ تۆن و توانای ساڵانەی ١٥٠،٠٠٠ لیترە.<ref name="kc">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|سەردێڕ=From harvest to production|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوتی سەردان=٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251024141753/https://kurdistanchronicle.com/babat/3097|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> هەرچەندە زیاتر بە ڕۆنەکەی ناسراوە، بەڵام کارگەی ڕەسەن دۆشاوی هەنار و سرکەش بەرهەم دەهێنێت. بەرهەمەکانی ڕەسەن بۆ [[ئەڵمانیا]] و [[بەریتانیا]] هەناردە دەکرێن، و گفتوگۆش بەردەوامە بۆ هەناردەکردن بۆ وڵاتی [[نۆرویژ]].<ref name="kc"/> == گەشتوگوزار == [[پەڕگە:Ahmed Awa Waterfall, Halabja, Tourism.jpg|وێنۆک|تاڤگەی ئەحمەد ئاوا لە هەڵەبجە.]] هەڵەبجە و ناحیەکانی دەوروبەری چەندین شوێنی سروشتیی بەناوبانگیان تێدایە، لەوانە تاڤگەی [[ئەحمەد ئاوا]] و هاوینەهەواری [[ئاوێسەر]].<ref name="kurdcollect"/>[[پەڕگە:Awesar Resort, Halabja, Kurdistan Region.jpg|وێنۆک|هاوینەهەواری ئاوێسەر لە هەڵەبجە.]] ناوچە شاخاوییەکانی [[هەورامان]] ناوەندێکی سەرەکیین بۆ گەشتوگوزاری ژینگەیی (Ecotourism) و گەشتوگوزاری کولتووری.<ref name="nasih2024"/> === مەراسیمی پیرشالیار === [[پەڕگە:Pir Shaliyar Ceremony, Hewraman.jpg|وێنۆک|ڕێوڕەسمی شاخاویی دێرین لە کاتی مەراسیمی پیرشالیاردا لەلایەن دەروێشەکانەوە، بۆ گەیشتن بە عیشقی خودایی.]] مەراسیمی [[پیرشالیار]]، کە ساڵانە لە گوندی هەورامانی تەخت بەڕێوەدەچێت، یەکێکە لە دیارترین فێستیڤاڵە کولتووری و ئایینییەکانی ناوچەی هەڵەبجە.<ref name="pirsh">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://knwe.org/KU/Details/15324|سەردێڕ=پیرشالیار|وێبگە=KNWE|زمان=ku|نووسەر=سەرکەوت فەیروز}}{{بەستەری مردوو|url=https://knwe.org/KU/Details/15324 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> وا بڕوادەکرێت پیرشالیار کەسایەتییەکی ئایینی دێرینی ناوچەی هەورامان بووبێت لەسەر ڕێبازی [[موغەکان]]؛ هەریەکە لە [[ڕەشید یاسمی]] و [[ئایەتوڵڵا مەردۆخ]] وەک پیرێکی زەردەشتی دەیناسێنن کە ناوەکەی بۆ سەردەمی ئایینی میهرپەرستی دەگەڕێتەوە.<ref name="pirsh"/> فێستیڤاڵەکە وەک یادکردنەوەی ئاهەنگی پیرشالیار بەڕێوەدەچێت، کە لەلایەن خەڵکی هەورامانەوە بۆی ڕێکخرا دوای ئەوەی کچی ئەمیری [[بوخارا]]ی چاککردەوە لە نابیستی و لە دەستچوونی توانای قسەکردن. [[پەڕگە:Pir Shaliyar Festival, Halabja, Kurdistan Region.jpg|وێنۆک|فێستیڤاڵی پیرشالیار، هەڵەبجە.]] مەراسیمەکە سێ ڕۆژ دەخایەنێت، کە تێیدا قوربانیکردنی ئاژەڵ، دابەشکردنی گوێز، [[زیکر]] (خوێندنەوەی ڕوحانیی سۆفیگەری)، و ئامادەکردنی شۆربایەکی تەقلیدی لەخۆدەگرێت کە دەوترێت هەمان ئەو پێکهاتەیەیە کە لە ژەمی ڕەسەنی ئاهەنگەکەدا پێشکەش کراوە.<ref name="pirsh"/> == ژینگە == ڕێژەی ڕووبەری سەوزایی لە ناوچە شارنشینەکانی هەڵەبجە گەیشتووەتە ٢١٪، لە کاتێکدا ئەم ڕێژەیە لە [[بەغدا]] تەنها ١٠٪ە؛ ئەم دەستکەوتە تا ڕادەیەکی زۆر لە ڕێگەی هەوڵە خۆبەخشییەکان و ڕێکخراوە ناحکوومییەکانەوە (NGO) بەدی هاتووە.<ref name="wadi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wadi-online.org/2022/01/30/greening-halabja/|سەردێڕ=Greening Halabja|وێبگە=WADI|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، لە کۆی ٢٥٥ کانی، ١١٦یان وشک بوون، هەروەها ٤،٨٦١ دار زیانیان بەرکەوتووە.<ref name="wadi"/> ڕێکخراوی ناوخۆیی NWE پڕۆژەی «با کوردستان سەوز بکەین»ی جێبەجێ کردووە، کە لەلایەن ڕێکخراوی ئەڵمانی-عێراقی وادی (WADI) و لە ڕێگەی وەزارەتی فیدراڵیی ئەڵمانیا بۆ پەرەپێدان و هاریکاریی ئابووری (BMZ) بودجەی بۆ دابین کراوە، کە نۆ قوتابخانەی لە سەرتاسەری هەڵەبجە و ناحیەکانی دەوروبەری کردووەتە ئامانج.<ref name="wadi"/> == کەسایەتییە دیارەکان == === سیاسەت و سەرکردایەتی === * [[عادیلە خانم]] (نزیکەی ١٨٤٧–١٩٢٤)، فەرمانڕەوای کوردی هۆزی جاف، کە لەلایەن بەریتانییەکانەوە بە "شازادەی ئازاکان" ناودەبرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thejiyanarchives.com/obituary/lady-adela-jaff-1847-1924|سەردێڕ=Lady Adela Jaff|وێبگە=The Jiyan Archives|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> * [[ئەحمەد موختار جاف]] (١٨٩٨–١٩٣٤)، شاعیر و سیاسیی کورد، ئەندامی پەرلەمانی عێراق و قایمقامی هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> * [[نوخشە ناسح]] (لەدایکبووی ١٩٧٨)، یاسایی و سیاسیی کورد؛ دووەم ژنە قایمقامی هەڵەبجە و یەکەم ژن کە لە مێژووی عێراقدا پۆستی پارێزگار (بە وەکالەت) وەربگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Aziz|یەکەم=Kamaran|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Breaking Barriers: Nuxsha Nasih Inspiring Women Across Iraq|ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/836019|وێبگە=Kurdistan24}}</ref> * [[نارین بڕیار]] (لەدایكبووی ساڵی ٢٠٠٠، [[داڵاس]]، [[تێکساس]]) وەک ئەندامی ئەنجومەنی شاری [[بێلڤیو، واشینگتن|بێلڤیو]] لە [[واشینگتن]] لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ هەڵبژێردرا. باوکی خەڵکی هەڵەبجەیە و ڕزگاربوویەکی کیمیابارانی ساڵی ١٩٨٨ ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistanchronicle.com/babat/4396|سەردێڕ=Kurdish-American Woman Makes History in Bellevue Elections|نووسەر=Wladimir van Wilgenburg|وێبگە=Kurdistan Chronicle|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260414064251/https://www.kurdistanchronicle.com/babat/4396|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ئایین و زانست === * [[عەبدولکەریم مودەریس]] (نزیكەی ١٩٠٢–٢٠٠٥)، زانای ئایینی و فەقیهی ناودار، لە ساڵی ١٩٢٤ەوە لە هەڵەبجە وانەی وتووەتەوە و وەک موفتی عێراق خزمەتی کردووە؛ یەکەم کەس بووە قورئانی وەرگێڕاوەتە سەر [[زمانی کوردی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Al-Ghantousi|دوایین٢=Alhamid|سەردێڕ=The Mystic Scholar Sheikh Abdul Karim Bayara Al-Mudarris and His Efforts in Education|ناونیشان=https://www.jalhss.com/index.php/jalhss/article/view/182|وێبگە=Journal of Arts, Literature, Humanities and Social Sciences|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> === ئەدەب، هونەر و ڕۆشنبیری === لە وێژەی کوردیدا شاعیر، نووسەر، ئەکادیمی و ڕۆشنبیرانی هەڵەبجە زۆرن. هەندێک لەوانە: * [[مەولانا خالیدی نەقشبەندی]] * [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی یەکەم]] * [[شێخ عەبدوڵڵای خەرپانی]] * [[گۆران|عەبدوڵڵا گۆران]] (١٩٠٤–١٩٦٢)، شاعیری پێشەنگی کورد کە شیعری نوێی هێنایە ناو ئەدەبی کوردی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Hitchins|یەکەم=Keith|ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=GORĀN, ʿABD-ALLĀH SOLAYMĀN|ناونیشان=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/*-COM_2332|journal=Encyclopædia Iranica}}</ref> * [[شێخ نەجمەدین نەقشبەندی]] * [[شێخ حسامەدین نەقشبەندی]] * [[شێخ عەلادین نەقشبەندی]] * [[ئەحمەد موختار جاف]] (١٨٩٨–١٩٣٤)، شاعیر و سیاسیی کورد، ئەندامی پەرلەمانی عێراق و قایمقامی هەڵەبجە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://diplomaticmagazine.net/detail/2702|سەردێڕ=پارێزگای هەڵەبجە|وێبگە=Diplomatic Magazine|زمان=ku}}</ref> * [[تاهیر بەگی جاف]] * [[عەبدولکەریم مودەریس|مەلا عەبدولکەریم مودەریس]] * [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی دووەم]] * [[مەلا حەسەن قازی]] * [[شێخ حەمە ئەمین کاردۆخی]] * [[حلمی عەلی شەریف]] * [[ساڵح هەژار]] * [[مستەفا زەڵمی|مەلا مستەفای زەڵمی]] * [[شێخ ئەمین نەقشبەندی]] * [[حەمە ئەمین هەورامی]] * [[عوسمان هەورامی]] * [[مەحموود یاروەیسی]] * [[بابا ڕەسوڵی عەبابەیلێ]] * [[شێخ مستەفای موفتی]] * [[نامیق]] * [[ع. ع. شەونم]] * [[ئەژی گۆران]] * [[جەفایی]] * [[کاردۆخی]] * [[عەزیزی فەتاح]] * [[مامۆستا هیوا]] * [[تارا جاف]] (لەدایكبووی ١٩٥٨)، گۆرانیبێژ و یاریزانی چەنگی کورد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/radio3/world/onyourstreet/mstara1.shtml|سەردێڕ=Tara Jaff on BBC Radio 3|بڵاوکەرەوە=BBC Radio 3}}</ref> * [[ئەیوب نووری]]، ڕۆژنامەنووس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://reviewcanada.ca/magazine/2017/11/a-long-way-from-home/|سەردێڕ=A Long Way From Home|نووسەر=Ava Homa|وێبگە=Literary Review of Canada|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> * [[سەرکەوت هادی گۆرانی|سەرکاو هادی گۆرانی]] (ئایزێ)، ئەکتەر و فیلمساز لە فەڕەنسا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Germian|یەکەم=Roza|سەردێڕ=What motivation is behind daily live videos by Sarkaw Hadi Gorani|ناونیشان=https://www.sbs.com.au/language/kurdish/en/podcast-episode/what-motivation-is-behind-daily-live-videos-by-sarkaw-hadi-gorani/93rshef9w|وێبگە=SBS Kurdish|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> لە ژنە شاعیر و ناودارەکانیش: * [https://web.archive.org/web/20171227131626/http://kurdipedia.org/default.aspx?q=20170306224408138649&lng=1 کوردە نەقشبەندی] (کورەزای [[شێخ محەممەد عوسمان سیراجەدینی یەکەم]]) * [[خورشیدە بابان]] * حەمە ڕەشید هەورامی (ڕەشید بکر محمود)، نووسەر و خەباتگێڕ * مامۆستا پشکۆ نەجمەدین [https://www.halabjapedia.com/article/5884-کوردستان-ئەحمەد-عەزیز کوردستان ئەحمەد] نوسەر و رۆژنامەنووس == کەشوهەوا == هاوینەکانی هەڵەبجە زۆر گەرم و زستانەکانی فێنکە. {{Weather box |location = هەڵەبجە |metric first = Yes |single line = Yes |Jan high C = 9.6 |Feb high C = 11.8 |Mar high C = 16.9 |Apr high C = 22.0 |May high C = 29.5 |Jun high C = 35.8 |Jul high C = 39.6 |Aug high C = 39.2 |Sep high C = 35.0 |Oct high C = 28.4 |Nov high C = 19.7 |Dec high C = 12.5 |year high C = 25.0 |Jan mean C = 4.8 |Feb mean C = 6.6 |Mar mean C = 11.2 |Apr mean C = 15.8 |May mean C = 22.0 |Jun mean C = 27.4 |Jul mean C = 31.2 |Aug mean C = 30.8 |Sep mean C = 26.4 |Oct mean C = 20.5 |Nov mean C = 13.3 |Dec mean C = 7.3 |year mean C = 18.1 |Jan low C = 0.1 |Feb low C = 1.4 |Mar low C = 5.6 |Apr low C = 9.7 |May low C = 14.5 |Jun low C = 19.0 |Jul low C = 22.8 |Aug low C = 22.5 |Sep low C = 17.9 |Oct low C = 12.7 |Nov low C = 7.0 |Dec low C = 2.2 |year low C = 11.3 |precipitation colour = green |Jan precipitation mm = 144 |Feb precipitation mm = 146 |Mar precipitation mm = 132 |Apr precipitation mm = 85 |May precipitation mm = 35 |Jun precipitation mm = 0 |Jul precipitation mm = 0 |Aug precipitation mm = 0 |Sep precipitation mm = 0 |Oct precipitation mm = 28 |Nov precipitation mm = 79 |Dec precipitation mm = 124 |source 1 = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.climate-data.org/location/47960/|سەردێڕ=Climate statistics for Halabja|بڵاوکەرەوە=Bureau of Meteorology|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> |date= 2017 }} == پەیوەندیی نێونەتەوەیی == === دەستەخوشک === * [[سەردەشت]]، [[ڕۆژهەڵاتی کوردستان]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rwmal.net/19424/|سەردێڕ=یادی کیمیابارانکردنی سەردەشت؛ دەستەخوشک و هاوزامی هەڵەبجە|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=ڕووماڵ|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230416155527/https://rwmal.net/19424/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی هەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق|پارێزگای هەڵەبجە}} {{پۆلی کۆمنز|Halabja}} [[پۆل:هەڵەبجە| ]] [[پۆل:پارێزگاکانی کوردستان|هەڵەبجە]] [[پۆل:پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان|هەڵەبجە]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شارەکانی عێراق]] [[پۆل:شارەکانی کوردستان]] [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای هەڵەبجە]] [[پۆل:پەرتبوونی کورد]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:چاندی کوردی]] [[پۆل:وێژەی کوردی]] [[پۆل:یارسان]] [[پۆل:پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] [[پۆل:قەزاکانی پارێزگای ھەڵەبجە]] [[پۆل:ھەڵەبجە]] 6j0qf7j2qeq8wqa2vseic3nmymxvqq3 0 1807 1706904 1647697 2026-11-11T10:34:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706904 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = یاخیان | ناوی_خۆماڵی = Yakhian | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی یاخیان.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی یاخیان | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی نیسانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بنگرد]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١١٨٧ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''یاخیان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بنگرد]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''یاخیان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کانی توو، مەرگە|کانی توو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[شاقوڵی]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[گەڵاڵە، ماوەت|گەڵاڵە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[دۆڵەبی، مەرگە|دۆڵەبی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] f41uriodomocp2gbeqd7yw3pqyze2hs 0 1991 1706358 1706171 2026-11-10T12:04:52Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706358 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ڕادیۆ کوردیی تاران''' لە تشرینی دووەمی [[١٩٤٦]] پەخشی بەرنامەکانی خۆی بە [[زمانی کوردی]] دەسپێکرد، ھۆی سەرەکیی دامەزراندنی ئەم ڕادیۆیە، ڕووداوەکانی پاش [[ئەیلوول]]ی [[١٩٤١]] بوو لە [[ئازەربایجان]] و [[کوردستان]]. پاییزی [[١٩٤٨]] ڕادیۆ کوردیی تاران بە دوو زاراوەی [[کورمانجی]] و [[سۆرانی]] بەرنامەی پەخش دەکرد، ھەرچەند کە لەو کاتەدا کاتی بەرنامە کەم بوو بەڵام بەرەبەرە لەگەڵ زۆر بوونی کاتی بەرنامە لایەنە فەرھەنگی و کۆمەڵایەتی و ھونەرییەکانی سەرنجێکی زیاتریان پێدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=JameJamOnline.ir |ناونیشان=http://www1.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100841686156 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20181128075332/http://www1.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100841686156 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www1.jamejamonline.ir}}</ref> لە کۆتایی یەکانی ئەم قۆناغە دا، (١٩٦٠–١٩٦١) بەرنامەکان لە [[تاران]] ئامادە دەکران و بۆ بڵاوبوونەوە بەڕێ دەکران بۆ [[کرماشان]]. لەگەڵ گواستنەوەی کارگێڕانی ڕادیۆ لە تارانەوە بۆ کرماشان، قۆناغی سێھەمی، (١٩٦٢ تا ١٩٧٩) دەبێ بە دەورەیەکی زۆر گرینگی ڕادیۆ کوردی بزانین چوونکو لەم قۆناغە دا جگە لە پێشکەوتنی بواری تەکنیکی، لەڕووی چەندایەتی و چۆنایەتیشەوە ڕادیۆ کوردی گەشەیەکی چاکی کرد، بە جۆرێک کە ماوەی بەرنامەکان لە ٥ کاتژمێرەوە لە سەرەتای ئەو قۆناغە، گەیشتە ١٨ کاتژمێر لە کۆتایی ئەو قۆناغەدا. شەڕی چەکدارانەی [[کوردانی باشووری کوردستان]] لەگەڵ حکوومەتی [[بەغدا]]، زۆر بوونی ماوەی بەرنامەکانی ڕادیۆ کوردی بەغدا لە ٦ سەعاتەوە بۆ ١٦ سەعات لە لایەکەوە و پێویستیی شوێندانان لەسەر بیروڕای گشتی کوردەکان لە [[باشووری کوردستان]]، لە لایەکی دیکەوە بوونە ھۆی پەرەی ڕادیۆ کوردیی تاران لە ڕووی چەندایەتی و چۆنایەتییەوە. جۆر بە جۆربوونیی بابەتەکان، سەرنج دان بە بابەتە فەرھەنگی و کۆمەڵایەتی وھۆنەرییەکان بۆ وێنە ھۆی ھۆگر بوونی ژمارێکی زۆری خەڵک بە ڕادیۆ کوردی تاران بوو. دوای سەرکەوتنی [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] (ساڵی [[١٩٧٩]]) لەگەڵ بە دی ھاتنی گۆڕانکارییەکان لە ڕادیۆ و گۆرانی ئامانجە میدیایییەکان، ڕادیۆ کوردیی تاران خولێکی نوێی چالاکییەکانی خۆی لە تاران دەسپێکرد. ھاوکات ماوەی بەرنامەکان لە کرماشان کەم بووە و و تا ساڵی [[١٩٨٣]] پەخشی بەرنامەکان لە کرماشان ڕاگیردرا. یەکێک لە گرینگترین ئامانجە میدیایییەکان زاڵ بوونی ڕوانگەی ئیسلامی بە سەر ڕادیۆ کوردیی تاران دا بوو، بەڵام ئەم بۆچوونە نەک ھەر لەسەر پێکھاتەی ڕادیۆ و ڕەوتی بەرنامەکان بەڵکوو لەسەر چۆنییەتی ڕەوتی ھەواڵ، فێرکاری و ڕێنوێنییەکان و ھتد شوێنێکی یەکجار زۆری داناوە بە جۆرێک کە ئێستا بابەت و چەمکی دینی و مەزھەبی لە ھەموو بەرنامەکاندا جێگایەکی تایبەتی ھەیە. کارمەندە بەناوبانگەکانی ڕادیۆ کوردی تاران بریتین لە [[حەسەن زیرەک]]، [[مەزھەر خالقی]]، [[مەلا محەممەد ڕەبیعی]]، میدیا زەندی، [[شوکروڵڵا بابان]]، سەید عەزیز عەلەوی کورانێ، ھۆشەنگ شێخی، سەید جەلال نیزامی کورانێ، [[جەعفەر شێخولئیسلامی]]، خوسرەوخان شێخکانلو، سەید نیزام نیزامی کورانێ، ئەمیر ئەسلان شێخەکانلو و نەشیمیل نیزامی کورانێ. == ئەمانەش ببینە == * [[ڕادیۆی کوردیی کرماشان]] * [[ڕادیۆ سنە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [https://kurdish.sahartv.ir/radio ڕادیۆی کوردیی تاران-بەشی سۆرانی]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdish.sahartv.ir/radio |date=ئایاری ٢٠٢٦ }} [https://kurmanci.sahartv.ir/radio ڕادیۆی کوردیی تاران-بەشی کرمانجی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://udn.com/news/story/121424/4659358 |date=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ڕادیۆ|ئێران}} https://fa.wikipedia.org/wiki/رادیو_کردی_تهران [https://kurdish.sahartv.ir/radio/ بەشی سۆرانی ڕادیۆی کوردی تاران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://udn.com/news/story/121424/4659358 |date=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}} [https://kurmanci.sahartv.ir/radio/ بەشی کورمانجی ڕادیۆی کوردی تاران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://udn.com/news/story/121424/4659358 |date=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕادیۆکان بە زمانی کوردی]] 9r8bd9qc4olu24d8tztu6mq34je9zxu 1706630 1706358 2026-11-10T20:08:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1706630 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} '''ڕادیۆ کوردیی تاران''' لە تشرینی دووەمی [[١٩٤٦]] پەخشی بەرنامەکانی خۆی بە [[زمانی کوردی]] دەسپێکرد، ھۆی سەرەکیی دامەزراندنی ئەم ڕادیۆیە، ڕووداوەکانی پاش [[ئەیلوول]]ی [[١٩٤١]] بوو لە [[ئازەربایجان]] و [[کوردستان]]. پاییزی [[١٩٤٨]] ڕادیۆ کوردیی تاران بە دوو زاراوەی [[کورمانجی]] و [[سۆرانی]] بەرنامەی پەخش دەکرد، ھەرچەند کە لەو کاتەدا کاتی بەرنامە کەم بوو بەڵام بەرەبەرە لەگەڵ زۆر بوونی کاتی بەرنامە لایەنە فەرھەنگی و کۆمەڵایەتی و ھونەرییەکانی سەرنجێکی زیاتریان پێدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=JameJamOnline.ir |ناونیشان=http://www1.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100841686156 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20181128075332/http://www1.jamejamonline.ir/papertext.aspx?newsnum=100841686156 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www1.jamejamonline.ir}}</ref> لە کۆتایی یەکانی ئەم قۆناغە دا، (١٩٦٠–١٩٦١) بەرنامەکان لە [[تاران]] ئامادە دەکران و بۆ بڵاوبوونەوە بەڕێ دەکران بۆ [[کرماشان]]. لەگەڵ گواستنەوەی کارگێڕانی ڕادیۆ لە تارانەوە بۆ کرماشان، قۆناغی سێھەمی، (١٩٦٢ تا ١٩٧٩) دەبێ بە دەورەیەکی زۆر گرینگی ڕادیۆ کوردی بزانین چوونکو لەم قۆناغە دا جگە لە پێشکەوتنی بواری تەکنیکی، لەڕووی چەندایەتی و چۆنایەتیشەوە ڕادیۆ کوردی گەشەیەکی چاکی کرد، بە جۆرێک کە ماوەی بەرنامەکان لە ٥ کاتژمێرەوە لە سەرەتای ئەو قۆناغە، گەیشتە ١٨ کاتژمێر لە کۆتایی ئەو قۆناغەدا. شەڕی چەکدارانەی [[کوردانی باشووری کوردستان]] لەگەڵ حکوومەتی [[بەغدا]]، زۆر بوونی ماوەی بەرنامەکانی ڕادیۆ کوردی بەغدا لە ٦ سەعاتەوە بۆ ١٦ سەعات لە لایەکەوە و پێویستیی شوێندانان لەسەر بیروڕای گشتی کوردەکان لە [[باشووری کوردستان]]، لە لایەکی دیکەوە بوونە ھۆی پەرەی ڕادیۆ کوردیی تاران لە ڕووی چەندایەتی و چۆنایەتییەوە. جۆر بە جۆربوونیی بابەتەکان، سەرنج دان بە بابەتە فەرھەنگی و کۆمەڵایەتی وھۆنەرییەکان بۆ وێنە ھۆی ھۆگر بوونی ژمارێکی زۆری خەڵک بە ڕادیۆ کوردی تاران بوو. دوای سەرکەوتنی [[شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] (ساڵی [[١٩٧٩]]) لەگەڵ بە دی ھاتنی گۆڕانکارییەکان لە ڕادیۆ و گۆرانی ئامانجە میدیایییەکان، ڕادیۆ کوردیی تاران خولێکی نوێی چالاکییەکانی خۆی لە تاران دەسپێکرد. ھاوکات ماوەی بەرنامەکان لە کرماشان کەم بووە و و تا ساڵی [[١٩٨٣]] پەخشی بەرنامەکان لە کرماشان ڕاگیردرا. یەکێک لە گرینگترین ئامانجە میدیایییەکان زاڵ بوونی ڕوانگەی ئیسلامی بە سەر ڕادیۆ کوردیی تاران دا بوو، بەڵام ئەم بۆچوونە نەک ھەر لەسەر پێکھاتەی ڕادیۆ و ڕەوتی بەرنامەکان بەڵکوو لەسەر چۆنییەتی ڕەوتی ھەواڵ، فێرکاری و ڕێنوێنییەکان و ھتد شوێنێکی یەکجار زۆری داناوە بە جۆرێک کە ئێستا بابەت و چەمکی دینی و مەزھەبی لە ھەموو بەرنامەکاندا جێگایەکی تایبەتی ھەیە. کارمەندە بەناوبانگەکانی ڕادیۆ کوردی تاران بریتین لە [[حەسەن زیرەک]]، [[مەزھەر خالقی]]، [[مەلا محەممەد ڕەبیعی]]، میدیا زەندی، [[شوکروڵڵا بابان]]، سەید عەزیز عەلەوی کورانێ، ھۆشەنگ شێخی، سەید جەلال نیزامی کورانێ، [[جەعفەر شێخولئیسلامی]]، خوسرەوخان شێخکانلو، سەید نیزام نیزامی کورانێ، ئەمیر ئەسلان شێخەکانلو و نەشیمیل نیزامی کورانێ. == ئەمانەش ببینە == * [[ڕادیۆی کوردیی کرماشان]] * [[ڕادیۆ سنە]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [https://kurdish.sahartv.ir/radio ڕادیۆی کوردیی تاران-بەشی سۆرانی]{{بەستەری مردوو|url=https://kurdish.sahartv.ir/radio |date=ئایاری ٢٠٢٦ }} [https://kurmanci.sahartv.ir/radio ڕادیۆی کوردیی تاران-بەشی کرمانجی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://udn.com/news/story/121424/4659358 |date=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|کوردستان|ڕادیۆ|ئێران}} https://fa.wikipedia.org/wiki/رادیو_کردی_تهران [https://kurdish.sahartv.ir/radio/ بەشی سۆرانی ڕادیۆی کوردی تاران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://udn.com/news/story/121424/4659358 |date=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}} [https://kurmanci.sahartv.ir/radio/ بەشی کورمانجی ڕادیۆی کوردی تاران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200625000000/https://udn.com/news/story/121424/4659358 |date=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ڕادیۆکان بە زمانی کوردی]] hpnbn8rxmd2c2os0n3hsauldcg10bio 0 2498 1706536 1706253 2026-11-10T17:06:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ژینناسی|ژینناسی]] 1706536 wikitext text/x-wiki '''ھەوکردن''' بریتییە لە کاردانەوەی [[شانە]] لە بەرامبەر ھۆکارە زیانبەخشەکان (دەرەکی و ناوەکی).<br/> ھەوکردن: * ڕووداوێکی پارێزەرانەیە کە تێیدا لەش ھەوڵ ئەدا ھۆکارە زیانبەخشەکان لە [[شانە (ژیناسی)|شانە]]کان دوور بخاتەوە و دۆخی پێشووی (ئاسایی) بگەڕێنێتەوە (چاکبوونەوە). * ھەوکردن جۆرێک وەڵامدانەوەی شوێنەکی لەشە، کە دوابەدوای ڕووشان، بڕان، سووتان، یا ھەر چەشنە ئازارێکی شانە، دەردەکەوێت و دەبێتە ھۆی ماسین، سوور بوونەوە، گەرمی، کزە و خورووی ئەو شوێنە. [[پەڕگە:Tonsillitis.jpg|300px|چەپ|وێنۆک|هەوکردنی ئاڵووەکان]] * ھەوکردن، کاردانەوەیەکی کارەندامناسییە بە دنە جۆراوجۆرەکان؛ وەک [[تەشەنا]] (چڵک) و برین، کە دەسبەجێ دێت و دەڕوا. * ھۆکارەکانی ھەوکردن دەتوانێ [[وردەئۆرگانیزم]] ([[بەکتریا]]، [[ڤایرووس]]، [[کارگ]]) بێ، یان [[کیمیا|کیمیایی]] (ھەستۆکیزا و... ھتد) و یان جەستەیی ([[گەرما]]، تیشکی یۆنساز، تیشکی ژووربنەوش و...). * دەرمانە دژەھەوەکان، کار دەکەنە سەر ئەو [[ئەنزیم]]انەی دەبنە ھۆی ھەوکردن. * یەکێک لە سەرەتایی ترین خێرەکانی ھەوکردن، جیاکردنەوەی شوێنی زیان لە شانەکانی ترە. دیوارێ کە بە ھۆی ھەوکردنەوە، دەوری شانەی نەخۆش دەگرێ، ڕێگای دزەکردنی ژار و وردەئۆرگانیزمەکان تا ڕادەیەکی زۆر دەبەستێ. تیژی و تووشی ھەوکردن بۆ ھۆکارەکەی دەگەڕێتەوە، بۆ وێنە بەکتریای ئەستافیلوکۆک، ژارێکی زۆر کوژەر بەرەڵا دەکا.<ref>http://fa.wikipedia.org/wiki/التهاب</ref> == ناوەکانی تر == داگرسان، ئاییسان، گڕۆ، گڕۆن<ref>[[فەرھەنگی فارسی-کوردیی زانستگای کوردستان]]</ref> == ھۆکارەکان == * ھۆکارە زیندەییەکان: [[ڤایرۆس]]، [[بەکتریا]]، و [[قەوزە]]. * ھۆکارە فیزیکییەکان: [[سووتان]]، [[برین]]، و [[تیشک]]. * ھۆکارە کیمیاییەکان: [[ترش]]، [[تفت]]، و [[مادی ژەھراوی|ماددە ژەھراوی]]یەکان. * [[ھەستیاری|ھەستۆکی]] * [[مردنی خانە]]، و [[تەنی بێگانە]] == جۆرەکانی ھەوکردن == * ھەوکردنی تیژ (تووش): بریتییە لە ھەوکردنێکی خێرا و کورتخایەن. لە نیشانەکانی: ئازار، گەرما، سووربوونەوە، ئاوسان، ناکارایی. * ھەوکردنی ژێرتیژ (کەمتووش): ھاوبەشە لەنێوان ھەوکردنی تیژ و درێژخایەن. * ھەوکردنی درێژخایەن (کۆن): کە چەند ھەفتە یان مانگێک دەخایەنێت و زۆربەی جار لە ھەوکردنی تیژەوە پەرەدەسێنێت. * ھەوکردنی دەنکۆڵەداری: جۆرێکی تایبەتە لە ھەوکردنی درێژخایەن. بریتییە لە کۆبوونەوەی دەنکۆڵەخانە لە شوێنی ھەوکردنەکە، وەک: نەخۆشی [[سیل]] و [[فەڕەنگی]]. == وێنەخانە == <gallery> Image:Acute_Appendicitis.jpg|<!--Acute ھەو کردنی ئەپاندیس--> Image:Dermatitis.jpg|<!--Acute [[dermatitis]]--> Image:Streptococcus pneumoniae meningitis, gross pathology 33 lores.jpg|<!--Acute infective مەنەنجیتیس--> Image:Tonsillitis.jpg|<!--Acute ھەو کردنی ئاڵوو--> </gallery> == سەرچاوە == {{پەراوێز}} * [[//fa.wikipedia.org/wiki/التهاب]] {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ژینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Inflammations}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:فیزیۆلۆژیای گیانلەبەری]] [[پۆل:کۆئەندامی بەرگری]] [[پۆل:ھەوکردن]] [[پۆل:نەخۆشیزانی]] [[پۆل:فیزیۆلۆژیی مرۆڤ]] [[پۆل:ھەوکردنەکان]] 719fx34k000ngwcx2qza9d44thw2ojo 0 3029 1706546 1705986 2026-11-10T17:09:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:نژیاروانی|نژیاروانی]] 1706546 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{خاوێنکردن}} }} {{Coord|29|58|34|N|31|07|52|E|source:ptwiki|display=title}} [[پەڕگە:All Gizah Pyramids.jpg|thumb|ھێرەمە میسرییەکان]] بەناوبانگترین [[فیرعەون]]ەکانی [[میسر]] سێ پاشای بەرەبایی چوارەمن "[[خئویس]]" [[خفرن]] ،[[میکرفیوس]]، ئەمانە [[٢٨٠٠]] ساڵ پێش زایین دەژیان . بەو [[ھێرەم]]انەی دروستیان کردووە ،دەسەڵاتی فەرمانڕەوای ئەوانمان بۆ دەردەکەوێ . ئەو ھێرەمەی لە ھەمووی گەورەترە گۆڕی "[[خئویس]]"ە بەرزی ١٣٧ گەزە ھەر پەلێک ٢٢٧ گەزە، بە گەورەترین و بە شکۆترین ساختمانی بەردین دەژمێردرێت [[ھێرەمی خفرن|خفرن]] ١٣٦ گەز بەرزە و [[ھێرەمی میکرنیوس|میکرنیوس]] ٦٦ گەزە بەرزە. {{تووڵی دەروازە|میسر|مێژوو|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Pyramids of Egypt}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} edvaoaefptcp251fa81klfujrjhui35 0 3780 1706731 1705138 2026-11-11T00:02:00Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706731 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٢٦}} {{Infobox settlement | native_name = <!-- ئەگەر جیاوازە لە ناوی ئینگلیزی --> | other_name = | settlement_type = [[شارەوانییەکانی کەتەلۆنیا|شار و شارەوانی]] | image_skyline = {{Multiple image | perrow = 1/3/2/2 | border = infobox | total_width = 305 | caption_align = center | image1 = Evening light over Barcelona.jpg | caption1 = [[پێڕستی بەرزترین بیناکانی بەرشەلۆنە|ئاسۆی بەرشەلۆنە]] | image2 = SF maig 2 cropped 2.jpg | caption2 = [[ساگرادا فامیلیا]] | image3 = Torre Glòries nocturna.jpg | caption3 = [[تۆرێ گلۆریس]] | image4 = Arc_de_Triomf,_domingo_de_Ramos.jpg | caption4 = [[کەوانەی سەرکەوتن (بەرشەلۆنە)|کەوانەی سەرکەوتن]] | image5 = 15-10-27-Vista_des_de_l'estàtua_de_Colom_a_Barcelona-WMA_2800.jpg | caption5 = [[باڵەخانەی کۆلۆن]] و [[لا ڕامبلا، بەرشەلۆنە|لا ڕامبلا]] | image7 = Avinguda_de_la_Reina_Maria_Cristina_Barcelona_2013.jpg | caption7 = [[بورجەکانی ڤینیسی]] و {{lang|ca|[[پالاو ناسیۆنال|کۆشکی نەتەوەیی]]|italic=no}} | image8 = Barcelona,_Spain_(51225532527).jpg | caption8 = [[لا بارسێلۆنێتا]] | image9 = Casa_Milà,_general_view.jpg | caption9 = [[کاسا میلا]] }} | image_flag = Flag of Barcelona.svg | flag_alt = | image_shield = Coat of Arms of Barcelona.svg | shield_alt = | nicknames = {{Native name|ca|Ciutat Comtal}}<br>{{Native name|es|Ciudad Condal}}<br> "شاری کۆمیتال" یان "شاری کاونتەکان" <br><br> {{Native name|ca|Cap i Casal de Catalunya}}<br>'سەر و دڵی کەتەلۆنیا' <br><br> کورتکراوە(کان): <br> ''Barna''، ''BCN'' | motto = | pushpin_relief = y | pushpin_map = Spain Catalonia vegueries#Spain#Europe | pushpin_label = بەرشەلۆنە | image_map = | mapframe = yes | mapframe-shape = yes | mapframe-marker = city | mapframe-caption = نەخشەی کارلێکەری بەرشەلۆنە | map_caption = ھەڵکەوتەی بەرشەلۆنە | coordinates = {{Coord|41|23|N|2|11|E|type:city_region:ES-CT|display=inline,title}} | coordinates_footnotes = | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = [[ئیسپانیا]] | subdivision_type1 = [[کۆمەڵگە سەربەخۆکانی ئیسپانیا|کۆمەڵگەی سەربەخۆ]] | subdivision_type2 = [[پارێزگاکانی ئیسپانیا|پارێزگا]] | subdivision_type3 = [[کۆمارکاکانی کەتەلۆنیا|کۆمارکا]] | subdivision_name1 = [[کەتەلۆنیا]] | subdivision_name2 = [[پارێزگای بەرشەلۆنە|بەرشەلۆنە]] | subdivision_name3 = [[بارسێلۆنێس]] | established_title = | established_date = | parts_type = [[ناوچەکانی بەرشەلۆنە|ناوچەکان]] | parts_style = coll | parts = {{nobold|١٠ ناوچە}} | p1 = [[سیوتات ڤێیا]] | government_type = [[شارەوانی (ئیسپانیا)|شارەوانی]] | governing_body = [[ئەنجومەنی شاری بەرشەلۆنە]] | leader_party = [[پارتی سۆسیالیستەکانی کەتەلۆنیا|PSC–PSOE]] | leader_title = [[پێڕستی سەرۆک شارەوانییەکانی بەرشەلۆنە|سەرۆک شارەوانی]] | leader_name = [[ژاوومێ کۆلبۆنی]]<ref name=municat>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://aplicacions.municat.gencat.cat/index.php?page=consulta&mostraEns=0801930008 |سەردێڕ=Ajuntament de Barcelona |بڵاوکەرەوە=[[حکومەتی کەتەلۆنیا]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170104195620/http://aplicacions.municat.gencat.cat/index.php?page=consulta&mostraEns=0801930008 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | total_type = شار | unit_pref = | area_footnotes = <ref name=idescat>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.idescat.cat/emex/?lang=en&id=080193 |سەردێڕ=El municipi en xifres: Barcelona |بڵاوکەرەوە=[[پەیمانگای ئاماری کەتەلۆنیا]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151124080227/http://www.idescat.cat/emex/?lang=en&id=080193 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | area_total_km2 = 101.4 | area_urban_km2 = | elevation_footnotes = &nbsp;([[ئاستی ڕووی دەریا|AMSL]]) | elevation_m = 12 | elevation_max_m = 512 | elevation_min_m = 0 | elevation_min_point = [[دەریای ناوین]] | elevation_max_point = [[تیبیادابۆ]] | population_as_of = ٢٠٢٤ | population_footnotes = <ref name="population" /> | population_total = 1686208 | population_density_km2 = auto | population_urban = 4840000<ref name="demographia"/> | population_metro = 5474482<ref name="eurostat"/> | population_rank = [[پێڕستی شارەوانییەکانی ئیسپانیا بەپێی ژمارەی دانیشتووان|دووەم]] | population_demonyms = بەرشەلۆنەیی <br> • ''barceloní, -ina'' ([[زمانی کەتەلۆنی|کەتەلۆنی]]) <br> • ''barcelonés, -esa'' ([[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]]) {{Infobox | child=yes | rowclass1 = mergedrow | label1 = زمانی فەرمی(یەکان) | data1 = {{hlist|[[زمانی کەتەلۆنی|کەتەلۆنی]]|[[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]]}} }} | demographics_type2 = تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (GDP) | demographics2_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/met_10r_3gdp/default/table?lang=en|سەردێڕ=Gross domestic product (GDP) at current market prices by metropolitan regions|وێبگە=ec.europa.eu|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230215185052/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/met_10r_3gdp/default/table?lang=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | demographics2_title1 = گەورەشار | demographics2_info1 = ١٧٣.٧٢٢ ملیار یۆرۆ (٢٠٢١) | postal_code_type = [[پێڕستی کۆدە پۆستییەکان لە ئیسپانیا|کۆدی پۆستی]] | postal_code = 080xx <!-- 08001–08080 --> | area_code = [[+34]] ([[ئیسپانیا|E]]) 93 ([[پارێزگای بەرشەلۆنە|B]]) | area_code_type = [[ژمارە تەلەفۆنەکان لە ئیسپانیا|کۆدی ناوچە]] | blank_name_sec1 = [[ئاماری نیشتمانی (ئیسپانیا)|کۆدی INE]] | blank_info_sec1 = 08 0193 | blank1_name_sec1 = [[بودجەی شار]] {{nobold|(٢٠٢٣)}} | blank1_info_sec1 = ٣.٦ ملیار یۆرۆ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://metropoliabierta.elespanol.com/informacion-municipal/presupuesto-barcelona-record-colau-collboni_62507_102.html|سەردێڕ=THE BUDGET 2023|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230207194424/https://metropoliabierta.elespanol.com/informacion-municipal/presupuesto-barcelona-record-colau-collboni_62507_102.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | blank_name_sec2 = [[جەژنە سەرەکییەکان|جەژنی سەرەکی]] | blank_info_sec2 = [[لا مێرسێ]] | website = {{official URL}} | p2 = [[ئەیشامپلە]] | p3 = [[گراسیا]] | p4 = [[ئۆرتا-گیناردۆ]] | p5 = [[لێس کۆرتس (ناوچە)|لێس کۆرتس]] | p6 = [[نۆو باریز]] | p7 = [[سانت ئەندرێو]] | p8 = [[سانتس-مۆنژوییک]] | p9 = [[ساریا-سانت جێرڤاسی]] | p10 = [[سانت مارتی (ناوچە)|سانت مارتی]] | blank2_name_sec2 = [[پیاوچاکی پارێزەر]] | blank2_info_sec2 = [[ئولالیای بەرشەلۆنە]] | module = | footnotes = }} '''بارسێلۆنا'''{{efn|گۆکردن: <br /> <bdi>{{IPAc-en|lang|ˌ|b|ɑːr|s|ə|ˈ|l|oʊ|n|ə|audio=LL-Q1860 (eng)-Vealhurl-Barcelona.wav}} {{respell|BAR|sə|LOH|nə}}</bdi>; <br /> <bdi>{{IPA|ca|bəɾsəˈlonə|lang=LL-Q7026 (cat)-Unjoanqualsevol-Barcelona.wav}}</bdi>; <br /> <bdi>{{IPA|es|baɾθeˈlona|lang=Pronunciation of Barcelona in Spanish.ogg}}</bdi>.}} شارێکە لە کەناراوەکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی [[ئیسپانیا]]. پایتەخت و [[پێڕستی شارەوانییەکانی کەتەلۆنیا|گەورەترین شاری]] [[کۆمەڵگە سەربەخۆکانی ئیسپانیا|کۆمەڵگەی سەربەخۆی]] [[کەتەلۆنیا]]یە، ھەروەھا [[پێڕستی شارەوانییەکانی ئیسپانیا بەپێی ژمارەی دانیشتووان|دووەم پڕ دانیشتووترین شارەوانییە لە ئیسپانیا]] لە دوای [[مەدرید]]. بە ژمارەی دانیشتووانی ١.٧ ملیۆن کەس لە ناو سنووری شارەکەدا،<ref name=population>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ine.es/jaxiT3/Tabla.htm?t=68538&L=1|سەردێڕ=Annual population census 2021-2024|بڵاوکەرەوە=[[ئاماری نیشتمانی (ئیسپانیا)|INE]]}}</ref> ناوچە شارییەکەی درێژ دەبێتەوە بۆ چەندین شارەوانی دراوسێ لەناو [[پارێزگای بەرشەلۆنە|پارێزگای بارسێلۆنادا]] و نزیکەی ٥.٧ ملیۆن کەسی تێدا دەژی،<ref name="demographia">[http://www.demographia.com/db-worldua.pdf Demographia: World Urban Areas] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20180503021711/http://www.demographia.com/db-worldua.pdf |date=3 May 2018 }} – Demographia, April 2018</ref> کە دەیکاتە [[پێڕستی ناوچە شارییەکان لە یەکێتیی ئەورووپا|پێنجەم پڕ دانیشتووترین ناوچەی شاری]] لە [[یەکێتیی ئەورووپا]] لە دوای [[پاریس]]، ناوچەی [[ڕوور]]، مەدرید، و [[میلان]].<ref name="demographia" /> یەکێکە لە گەورەترین گەورەشارەکان لەسەر [[دەریای ناوین]]، دەکەوێتە سەر کەناراوەکانی نێوان دەمی ڕووبارەکانی [[یۆبرێگات]] و [[بێسۆس (ڕووبار)|بێسۆس]]، و لە ڕۆژاواوە بە زنجیرەچیای [[سێرا دێ کۆلسێرۆلا]] دەورەدراوە. بەپێی نەریتەکان، بارسێلۆنا لەلایەن [[فینیقییەکان]] یان [[کارتەج|کارتەجییەکان]]ەوە دامەزراوە، کە بنکەی بازرگانییان بەدرێژایی کەناراوەکانی کەتەلۆنیا ھەبووە.<ref name="britannica.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Barcelona - Catalan, Mediterranean, Architecture {{!}} Britannica |ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Barcelona/History |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.britannica.com |زمان=en}}</ref> لە سەدەکانی ناوەڕاستدا، بارسێلۆنا بووە پایتەختی [[کاونتی بەرشەلۆنە|کاونتی بارسێلۆنا]]. دوای یەکگرتنی لەگەڵ [[شانشینی ئاراگۆن]] بۆ پێکھێنانی پاشایەتیی یەکگرتووی [[تاجی ئاراگۆن]]، بارسێلۆنا، کە وەک پایتەختی [[میرنشینی کەتەلۆنیا]] مابووەوە، بوو بە گرنگترین شاری تاجی ئاراگۆن و ناوەندی سەرەکیی ئابووری و کارگێڕییەکەی، تەنھا کاتێک پێشی گیرایەوە کە [[ڤالێنسیا]] لەلایەن کەتەلۆنییەکانەوە لە دەستی [[ئەندەلوس|مۆرییەکان دەرھێنرا]]، کەمێک پێش یەکگرتنی خانەدانی نێوان [[تاجی کاستیلیا]] و تاجی ئاراگۆن لە ساڵی ١٥١٦. بارسێلۆنا بووە ناوەندی [[جوداخوازانی کەتەلۆنیا]]، بۆ ماوەیەکی کورت بووە بەشێک لە [[فەڕەنسا]] لە سەدەی ١٧ لە کاتی [[جەنگی دروێنەکاران]] و دیسانەوە لە ساڵی ١٨١٢ تا ١٨١٤ لە سەردەمی [[ناپلیۆن پۆناپارت|ناپلیۆن]]. بە ئەزموونکردنی پیشەسازیبوون و چەندین [[بزووتنەوەی کرێکاران]] لە سەدەی ١٩ و سەرەتای سەدەی ٢٠دا، لە ساڵی ١٩٣١ بووە پایتەختی [[ناوچەی سەربەخۆی کەتەلۆنیا (١٩٣١-١٩٣٩)|کەتەلۆنیای سەربەخۆ]] و خاڵی ناوەندی ئەو شۆڕشە بوو کە کەتەلۆنیا ئەزموونی کرد لە کاتی [[شۆڕشی ئیسپانیا لە ساڵی ١٩٣٦]]، تا کەوتنی بەدەست فاشیستەکان لە ساڵی ١٩٣٩. دوای [[گواستنەوەی ئیسپانیا بۆ دیموکراسی]] لە حەفتاکانی سەدەی ڕابردوودا، بارسێلۆنا جارێکی تر بووەوە بە پایتەختی کەتەلۆنیای سەربەخۆ. بارسێلۆنا خاوەنی میراتێکی کولتووریی دەوڵەمەندە و ئەمڕۆش ناوەندێکی کولتووری گرنگ و شوێنێکی گەشتیاری سەرەکییە. بەتایبەتی بەرھەمە تەلارسازییەکانی [[ئەنتۆنیۆ گاوودی]] و [[یوییس دۆمێنێک ئی مونتانێر]] بەناوبانگن، کە وەک شوێنەواری [[میراتی جیھانی]]ی یوونێسکۆ دەستنیشان کراون. شارەکە شوێنی دوو لە بەناوبانگترین زانکۆکانی ئیسپانیایە: [[زانکۆی بەرشەلۆنە|زانکۆی بارسێلۆنا]] و [[زانکۆی پۆمپێو فابرا]]. بارەگای سەرەکیی [[یەکێتی بۆ دەریای ناوین]] لە بارسێلۆنایە. شارەکە ناسراوە بە میوانداریکردنی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢]] و ھەروەھا کۆنفرانس و پێشانگاکانی ئاستی جیھانی. سەرەڕای ئەوەش، چەندین [[وەرزش لە بەرشەلۆنە|پاڵەوانێتیی نێونەتەوەیی وەرزشی]] لێرە ئەنجام دراون. بارسێلۆنا ناوەندێکی سەرەکی کولتووری، ئابووری، و دارایییە لە [[نیوەدوورگەی ئیبیریا|باشووری ڕۆژاوای ئەورووپا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |سەردێڕ=2012 Global Cities Index |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131020223227/http://www.atkearney.com/documents/10192/dfedfc4c-8a62-4162-90e5-2a3f14f0da3a |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> ھەروەھا ناوەندی سەرەکی [[بایۆتەکنۆلۆژیا]]یە لە ئیسپانیا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=8Nq3CgAAQBAJ&pg=PA198 |پەڕە=١٩٨|سەردێڕ=Effective Technology Transfer In Biotechnology: Best Practice Case Studies In Europe |بڵاوکەرەوە=[[Imperial College Press]] |ساڵ=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨١٧٨٣٢٦٦٨٢١|editor-first=Oliver |editor-last=Uecke |editor-first2=Robin |editor-last2=De Cock |editor-first3=Thomas |editor-last3=Crispeels |editor-first4=Bart |editor-last4=Clarysse |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230423065057/https://books.google.com/books?id=8Nq3CgAAQBAJ&pg=PA198 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەک شارێکی پێشەنگی جیھانی، کاریگەریی بارسێلۆنا لە کاروباری کۆمەڵایەتی-ئابووریی جیھانی وا دەکات ببێتە خاوەنی پێگەی [[شاری جیھانی]] (Beta +).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The World According to GaWC 2020 |ناونیشان=https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html |وێبگە=GaWC - Research Network |بڵاوکەرەوە=Globalization and World Cities |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200824031341/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بارسێلۆنا [[ناوەندێکی گواستنەوەیە]]، بەھۆی [[بەندەری بەرشەلۆنە|بەندەری بارسێلۆنا]]وە کە یەکێکە لە بەندەرە دەریایییە سەرەکییەکانی ئەورووپا و قەرەباڵغترین بەندەری سەرنشینەکانی ئەورووپایە،<ref name=StatServ2014>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Port of Barcelona traffic statistics Accumulated data December 2013 |ناونیشان=http://content.portdebarcelona.cat/cntmng/d/d/workspace/SpacesStore/1c206b0a-4787-49d8-9c8c-0563aa71719f/PortBcnTrafic2013_12_en.pdf |بڵاوکەرەوە=Statistics Service |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140614141353/http://content.portdebarcelona.cat/cntmng/d/d/workspace/SpacesStore/1c206b0a-4787-49d8-9c8c-0563aa71719f/PortBcnTrafic2013_12_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤|پەڕە=٦}}</ref> فڕۆکەخانەیەکی نێونەتەوەییی ھەیە، [[فڕۆکەخانەی بەرشەلۆنە-ئێل پرات|فڕۆکەخانەی بارسێلۆنا-ئێل پرات]]، کە ساڵانە مامەڵە لەگەڵ زیاتر لە ٥٠ ملیۆن سەرنشین دەکات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aena.es/csee/ccurl/463/358/12.Estadisticas_Diciembre_2018.pdf |سەردێڕ=AENA December 2018 Report |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190115023002/http://www.aena.es/csee/ccurl/463/358/12.Estadisticas_Diciembre_2018.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تۆڕێکی بەرفراوانی ڕێگای خێرا، و ھێڵێکی شەمەندەفەری خێرای ھەیە کە بەستراوەتەوە بە فەڕەنسا و باقی ئەورووپاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.europapress.es/economia/transportes-00343/noticia-economia-ave-reyes-inauguraran-ave-valencia-principes-conexion-albacete-20101210123611.html |سەردێڕ=First commercial trips |زمان=es |بڵاوکەرەوە=Europapress.es |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140410223618/http://www.europapress.es/economia/transportes-00343/noticia-economia-ave-reyes-inauguraran-ave-valencia-principes-conexion-albacete-20101210123611.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> == ناوەکان == ناوی ''بارسێلۆنا'' لە وشەی دێرینی ئیبیری ''Baŕkeno''ەوە ھاتووە، کە لەسەر نووسراوی دراوێکی دێرین کە لە لای ڕاستی دراوەکە بە [[ڕێنووسی ئیبیری]] دۆزراوەتەوە وەک [[File:Barkeno.png|34px|Barkeno in Levantine Iberian script]]،<ref>''Emerita: Revista de Lingüística y Filología clasica'' 11 (1943), p. 468.</ref> لە سەرچاوە [[یۆنانییە کۆنەکان|یۆنانییە کۆنەکاندا]] وەک {{lang|grc|Βαρκινών}}، ''Barkinṓn''؛<ref>[[Ptolemy]], ii. 6. §&nbsp;8</ref><ref name="Schütte1917">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Schütte, Gudmund |سەردێڕ=Ptolemy's Maps of Northern Europe: A Reconstruction of the Prototypes |ناونیشان=https://archive.org/details/ptolemysmapsofno00schrich |ساڵ=١٩١٧|بڵاوکەرەوە=H. Hagerup |پەڕە=[https://archive.org/details/ptolemysmapsofno٠٠schrich/page/n٦٦ ٤٥]|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> وە لە [[زمانی لاتینی|لاتینیدا]] وەک ''Barcino''،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Smith |یەکەم=Sir William |سەردێڕ=Dictionary of Greek and Roman Geography: Abacaenum-Hytanis |ناونیشان=https://archive.org/details/dictionarygreek16smitgoog |ساڵ=١٨٥٤|بڵاوکەرەوە=Little, Brown and Company |شوێن=Boston, Massachusetts |پەڕە=٣٧٨}}</ref> ''Barcilonum''<ref>[[Rufius Festus Avienius]] ''Ora Maritima'' [http://www.thelatinlibrary.com/avienus.ora.html « et Barcilonum amoena sedes ditium. » v514] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130812170724/http://www.thelatinlibrary.com/avienus.ora.html |date=12 August 2013 }}</ref> وە ''Barcenona'' ھاتووە.<ref name="Parthey1848">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Parthey, Gustav |سەردێڕ=Itinerarium Antonini Avgvsti et Hierosolymitanvm: ex libris manvscriptis |ناونیشان=https://archive.org/details/bub_gb_s0oMAAAAYAAJ |ساڵ=١٨٤٨|بڵاوکەرەوە=F. Nicolai |پەڕە=[https://archive.org/details/bub_gb_s٠oMAAAAYAAJ/page/n٢٣٠ ١٨٨]|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|بەستەری نووسەر=Gustav Parthey}}</ref><ref name="WesselingGrammarian1735">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Wesseling, Petrus |نووسەر٢=Hierocles (The Grammarian) |سەردێڕ=Vetera Romanorum itineraria, /: sive Antonini Augusti Itinerarium |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=iIJBAAAAcAAJ&pg=PA390 |ساڵ=١٧٣٥|بڵاوکەرەوە=apud J. Wetstenium & G. Smith |پەڕە=٣٩٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151231210118/https://books.google.com/books?id=iIJBAAAAcAAJ&pg=PA390 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Cook1910">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Cook, Joel |سەردێڕ=The Mediterranean and Its Borderlands |ناونیشان=https://archive.org/details/mediterraneanan01cookgoog |ساڵ=١٩١٠|پەڕە=[https://archive.org/details/mediterraneanan٠١cookgoog/page/n٤١٢ ٣٣٤]|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref> سەرچاوەکانی تر پێشنیاری ئەوە دەکەن کە لەوانەیە شارەکە بە ناوی جەنەراڵی [[کارتەج|کارتەجی]] [[حەملکار بارکا]] ناونرابێت، کە گوایە شارەکەی لە سەدەی سێیەمی پێش زایین دامەزراندووە،<ref name="britannica.com"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.etymonline.com/index.php?term=Barcelona |سەردێڕ=Online Etymology Dictionary |بڵاوکەرەوە=Etymonline.com |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140409161819/http://www.etymonline.com/index.php?term=Barcelona |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> بەڵام ھیچ بەڵگەیەک نییە کە بیسەلمێنێت ناوی شارەکە لە سەردەمی کۆندا، کە ''Barcino'' بووە، پەیوەندی بە خێزانی بارسیدی حەملکارەوە ھەبووبێت.<ref name="Corporation1957">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=P.F. Collier & Son Corporation |سەردێڕ=Collier's Encyclopedia |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=UpQVAQAAMAAJ&q=%22Barcino%22 |ساڵ=١٩٥٧|بڵاوکەرەوە=Collier |پەڕە=٤٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160514053025/https://books.google.com/books?id=UpQVAQAAMAAJ&q=%22Barcino%22 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەردەمی [[سەدەکانی ناوەڕاست|سەدەکانی ناوەڕاستدا]]، شارەکە بە شێوەی جۆراوجۆر ناسرابوو وەک ''Barchinona''، ''Barçalona''، ''Barchelonaa''، وە ''Barchenona''. فۆرمێکی کورتکراوە کە ھەندێک جار لەلایەن دانیشتووانی ناوخۆیییەوە بۆ شارەکە بەکاردەھێنرێت بریتییە لە ''Barna''. وشەی ''Barça'' (بارسا) تەنھا بۆ یانە وەرزشییە ناوخۆیییەکەی [[یانەی بارسێلۆنا|FC Barcelona]] بەکاردێت، نەک بۆ شارەکە. کورتکراوەیەکی تری باو بریتییە لە 'BCN'، کە ھەروەھا [[کۆدی فڕۆکەخانەی IATA]]ـی [[فڕۆکەخانەی بەرشەلۆنە-ئێل پرات|فڕۆکەخانەی بارسێلۆنا-ئێل پرات]]ە. لە زمانی [[زمانی کەتەلۆنی|کەتەلۆنیدا]] شارەکە بە ''Ciutat Comtal'' وە لە ئیسپانیدا بە ''Ciudad Condal'' ناودەبرێت (کە بە واتای "شاری کۆمیتال" یان "شاری کاونتەکان" دێت)، ئەمەش بەھۆی ڕابردووی شارەکەوەیە کە پێگەی [[کاونتی بەرشەلۆنە|کاونتی بارسێلۆنا]] بووە.<ref>[https://www.enciclopedia.cat/EC-GEC-0017957.xml "Ciutat Comtal"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210711124438/https://www.enciclopedia.cat/EC-GEC-0017957.xml |date=11 July 2021 }} entry in ''Gran Enciclopèdia Catalana'', Barcelona, Enciclopedia.cat, {{in lang|ca}}. [Retrieved 14 September 2019].</ref> == مێژوو == === دامەزراندنی ئەفسانەیی === سەرچاوەی سەرەتاییترین نیشتەجێبوون لە شوێنی ئێستای بارسێلۆنا ڕوون نییە. پاشماوەی نیشتەجێبوونێکی سەرەتایی دۆزراوەتەوە، لەوانە چەندین گۆڕ و شوێنی نیشتەجێبوون کە مێژووەکەیان دەگەڕێتەوە بۆ پێش ٥٠٠٠ ساڵ پێش زایین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Servei d'Arqueologia of Institut de Cultura de Barcelona |سەردێڕ=Caserna de Sant Pau del Camp |ناونیشان=http://cartaarqueologica.bcn.cat/989 |وێبگە=CartaArqueologica |بڵاوکەرەوە=Ajuntament de Barcelona |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303224118/http://cartaarqueologica.bcn.cat/989 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|پەڕە=Description and Historical Notes |زمان=es}}</ref><ref name="MontañaCamposFarré2008">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر١=Montaña, M. M. |نووسەر٢=O. V. Campos |نووسەر٣=R. Farré |سەردێڕ=Study of the Neolithic Excavation Site of the Sant Pau del Camp Barracks |journal=Quarhis |ڕێکەوت=٢٠٠٨|بەرگ=II |issue=4 |پەڕە=٣|ناونیشان=https://www.bcn.cat/.../04_QUARHIS_01_jaciment. |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠١٦}}{{dead link|date=September 2018|bot=medic}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> لە میتۆلۆژیای یۆنانیدا، دامەزراندنی بارسێلۆنا درابووە پاڵ پاڵەوانی ئەفسانەیی [[ھێرقل]]. === بارسێلۆنای پونیک === بەپێی نەریتەکان، بارسێلۆنا لەلایەن نیشتەجێبووانی پونیک ([[فینیقییەکان]])ەوە دامەزراوە، کە بنکەی بازرگانییان بەدرێژایی کەناراوەکانی کەتەلۆنیا ھەبووە.<ref name="britannica.com"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=López-Ruiz |یەکەم١=Carolina |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GOXgEAAAQBAJ&dq=phoenician+history+of+barcelona&pg=PP1 |سەردێڕ=The Oxford Handbook of the Phoenician and Punic Mediterranean |دوایین٢=Doak |یەکەم٢=Brian R. |ڕێکەوت=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٧٦٥٤٤٢-٢|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bierling |یەکەم١=Marilyn R. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=VKISiDr6CnMC&q=barcelona&pg=PA155 |سەردێڕ=The Phoenicians in Spain: An Archaeological Review of the Eighth-sixth Centuries B.C.E. : a Collection of Articles Translated from Spanish |دوایین٢=Gitin |یەکەم٢=Seymour |ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Eisenbrauns |ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٥٠٦-٠٥٦-٩|زمان=en}}</ref> بەتایبەتی، ھەندێک لە مێژوونووسان دامەزراندنی شارەکە ڕاستەوخۆ دەدەنە پاڵ جەنەراڵی مێژوویی [[کارتەج|کارتەجی]]، [[حەملکار بارکا]]، باوکی [[ھانیبال]]، کە پێدەچێت ناوی شارەکەی نابێت ''Barcino'' بە ناوی خێزانەکەیەوە لە سەدەی سێیەمی پێش زایین،<ref name="britannica.com"/><ref>Oros. vii. 143; Miñano, ''Diccion.'' vol.&nbsp;i. p.&nbsp;391; Auson. ''Epist.'' xxiv. 68, 69, ''Punica Barcino''.</ref> بەڵام ئەم بیردۆزە جێی پرسیارە.<ref name="Corporation1957" /> ئیبیریا و بارسێلۆنا لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی کارتەجی]]یەوە کۆنتڕۆڵ کرابوون و شوێنێکی گرنگ بوون بۆ بازرگانی بەھۆی نزیکیان لە دورگەی پونیکی [[ئیبیزا]]. بەڵگەی شوێنەواری لە شێوەی دراوی سەدەی سێیەمی پێش زایین لەسەر گردەکانی دامێنی مۆنژوییک دۆزراونەتەوە کە ناوی Bárkeno بە ڕێنووسی ئیبیری و بە [[زمانی ئیبیری]] لەسەریان نووسراوە.{{citation needed|date=September 2023}} بۆیە، ھەندێک پێیان وایە کە [[لایێتانی|لایێتانییەکان]]، گەلێکی دێرینی [[ئیبیرییەکان|ئیبیری]] (پێش ڕۆمانییەکان)ی نیمچە دوورگەی ئیبیریا، کە لەو ناوچەیە دەژیان کە شارەکەی بارسێلۆنا لە دەوروبەری سەدەی سێیەم-دووەمی پێش زایین دوای کشانەوەی پونیکەکان لە ئیبیریا داگیری کردبوو، ناوچەکەیان پێ دەگوت Bàrkeno، کە بە واتای "شوێنی دەشتایییەکان" (Barrke = دەشتایی/تەپۆڵکە) دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.barcelonacheckin.com/en/r/barcelona_tourism_guide/photo-articles/barcino-barcelona.php |سەردێڕ=From Barcino to Barcelona |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی نیسانی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230401191847/https://www.barcelonacheckin.com/en/r/barcelona_tourism_guide/photo-articles/barcino-barcelona.php |ڕەوشی ناونیشان=dead}}</ref> === بارسێلۆنای ڕۆمانی === [[File:Barcino marble barcelona.jpg|thumb|left|پلاکێکی مەڕمەڕ لە مۆزەخانەی مێژووی شاری بارسێلۆنا، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ دەوروبەری ١١٠-١٣٠ی زایینی و تەرخانکراوە بۆ کۆلۆنیای ڕۆمانیی بارکینۆ]] لە دەوروبەری ساڵی ١٥ی پێش زایین، [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی|ڕۆمانییەکان]] شارۆچکەکەیان وەک کەمپێکی سەربازی (''[[castrum]]'') داڕشتەوە کە ناوەندەکەی لەسەر گردێکی بچووک بوو بە ناوی "''Mons Taber''"، لە نزیک بیناکانی ئێستای حکومەتی کەتەلۆنیا ([[Generalitat]]) و ھۆڵی شارەوانی. مەکۆی ڕۆمانی (Roman Forum)، لە یەکتربڕینی ھەردوو شەقامی سەرەکی [[Cardo Maximus]] و [[Decumanus Maximus]]، بە نزیکەیی دەکەوتە ئەو شوێنەی کە ئێستا [[پلاسا دێ سانت جاوومێ]]ی لێیە. بەم شێوەیە، ناوەندی سیاسیی شارەکە، [[کەتەلۆنیا]]، و ناوچەکانی تری بۆ ماوەی زیاتر لە ٢٠٠٠ ساڵ لە ھەمان شوێندا ماوەتەوە. لەژێر دەسەڵاتی ڕۆمانییەکاندا، شارەکە کۆلۆنیایەک بوو بە نازناوی ''Faventia''،<ref>[[Pliny the Elder|Plin.]] iii. 3. s.&nbsp;4</ref> یان بە تەواوی، ''Colonia Faventia Julia Augusta Pia Barcino''<ref>Inscr. ap. Gruter, p. 426, nos. 5, 6.</ref> یان ''Colonia Julia Augusta Faventia Paterna Barcino''. [[پۆمپۆنیوس مێلا]]<ref>ii. 6</ref> لە نێو شارۆچکە بچووکەکانی ناوچەکەدا ناوی دەھێنێت، کە لەوانەیە بەھۆی ئەوەوە بووبێت کە ھاوسێیەکەی ''[[تاراگۆنا|Tarraco]]'' (تاراگۆنای مۆدێرن) پێشی دابووەوە، بەڵام لە نووسەرانی دواترەوە دەتوانرێت تێبگەین کە شارەکە وردە وردە لە سامان و گرنگیدا گەشەی کردووە، بەوپێیەی کە پێگەیەکی جوانی ھەبووە و بەندەرێکی نایابی ھەبووە.<ref>Avien. ''Ora Maritima.'' 520: "Et Barcilonum amoena sedes ditium."</ref> لە باج و ئەرکەکانی ئیمپراتۆرییەت بەخشرابوو.<ref>Paul. Dig. 1. tit. 15, de Cens.</ref> شارەکە دراوی خۆی لێدەدا؛ ھەندێک لە سەردەمی [[گالبا]]وە ماونەتەوە. پاشماوە گرنگە ڕۆمانییەکان لە ژێر زەویی گۆڕەپانی [[پلاسا دێل ڕێی]] نمایش کراون، وەک بەشێک لە [[مۆزەخانەی مێژوویی شاری بەرشەلۆنە|مۆزەخانەی مێژوویی شاری بارسێلۆنا]] (MUHBA)؛ نەخشەی تۆڕیی تایبەت بە ڕۆمانییەکان تا ئەمڕۆش لە شێوازی داڕشتنی سەنتەری مێژوویی شارەکەدا، واتا گەڕەکی گۆتیک (''[[ئێل گۆتیک|Barri Gòtic]]'') دەبینرێت. ھەندێک لەو پارچانەی کە لە [[دیوارەکانی ڕۆمانی لە بەرشەلۆنە|دیوارەکانی ڕۆمانی]] ماونەتەوە خراونەتە ناو کڵێسای سەرەکییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bluffton.edu/~sullivanm/spain/barcelona/walls/walls.html |سەردێڕ=Roman walls, Barcelona |بڵاوکەرەوە=Bluffton.edu |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723083724/http://www.bluffton.edu/~sullivanm/spain/barcelona/walls/walls.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> کڵێساکە، بە ناوی Catedral Basílica Metropolitana de Barcelona، ھەندێک جار پێی دەوترێت ''La Seu''، کە بە سادەیی لە زمانی کەتەلۆنیدا بە واتای کڵێسای سەرەکی دێت.<ref>[https://catedralbcn.org/ Welcome page in Catalan] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20190515142108/https://catedralbcn.org/ |date=15 May 2019 }}, Cathedral of Barcelona, {{in lang|ca}}. There is an English version of this page and website, as well as a Spanish one, but the word ''seu'' seems to be explained better in the Catalan version... [Retrieved 14 September 2019].</ref><ref>[http://dcvb.iec.cat/ "Seu"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20151104131743/http://dcvb.iec.cat/ |date=4 November 2015 }}, entry in the Diccionari Alcover-Moll, {{in lang|ca}}. [Retrieved 14 September 2019].</ref> دەوترێت کە لە ساڵی ٣٤٣ دامەزراوە. === بارسێلۆنا لە سەدەکانی ناوەڕاست === شارەکە لە سەرەتای سەدەی پێنجەمدا لەلایەن [[ڤیزیگۆتەکان]]ەوە داگیرکرا، و بۆ چەند ساڵێک بووە پایتەختی ھەموو [[ھیسپانیا]]. دوای ئەوەی لەلایەن [[خەلافەتی ئەمەوی|ئەمەوییەکان]]ەوە لە سەرەتای سەدەی ھەشتەمدا داگیرکرا، دواتر لە ساڵی ٨٠١ دوای [[گەمارۆی بەرشەلۆنە (٨٠١)|گەمارۆیەک]] لەلایەن کوڕەکەی [[شارلمان]]، [[لوی ئایینپەروەر]]ەوە کۆنتڕۆڵ کرایەوە و کردی بە پایتەختی "[[مارشی ئیسپانی|مارشی ھیسپانی]]" سەربە [[ئیمپراتۆریەتی کارۆلینجی|کارۆلینجییەکان]] (''Marca Hispanica'')، کە ناوچەیەکی سنووری بوو و لەلایەن [[کاونتی بەرشەلۆنە|کاونتەکانی بارسێلۆنا]]وە بەڕێوەدەبرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=GSM Barcelona - Barcelona History |ناونیشان=https://www.gsmbarcelona.eu/default/gsmb-campus/barcelona-history |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=GSM Barcelona |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230326033542/https://www.gsmbarcelona.eu/default/gsmb-campus/barcelona-history |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[File:Muralla Raval.JPG|thumb|بەشێکی ماوە لە دیوارەکانی سەدەی ناوەڕاست]] کاونتەکانی بارسێلۆنا وردە وردە سەربەخۆیی زیاتریان بەدەستھێنا و ناوچەکەیان فراوان کرد بۆ ئەوەی بەشێکی زۆری کەتەلۆنیای مۆدێرن بگرێتەوە، ھەرچەندە لە ساڵی ٩٨٥دا، بارسێلۆنا لەلایەن سوپای [[ئەلمەنسوور]]ەوە [[تاڵانکردن|تاڵان کرا]].<ref>''The Usatges of Barcelona: The Fundamental Law of Catalonia'', ed. Donald J. Kagay, (University of Pennsylvania Press, 1994), 7.</ref> تاڵانکردنەکە ھێندە کارەساتبار بوو کە زۆربەی دانیشتووانی بارسێلۆنا کوژران یان کرانە کۆیلە.<ref>Collins, Roger (2012). ''Caliphs and Kings, 796–1031''. Blackwell Publishing, p. 191.</ref> لە ساڵی ١١٣٧دا، [[شانشینی ئاراگۆن|ئاراگۆن]] و [[کاونتی بەرشەلۆنە|کاونتی بارسێلۆنا]] لە ڕێگەی [[یەکێتیی خانەدانی|ھاوسەرگیرییەوە]] یەکیانگرت<ref name="bisson_31">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The medieval Crown of Aragon. A short story |chapter=II. The age of the Early Count-Kings (1137–1213) (The Principate of Ramon Berenguer IV 1137–1162) |ساڵ=١٩٨٦|editor=Clarendon Press – Oxford |نووسەر=Bisson, T. N. |پەڕە=٣١|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٢٠٢٣٦-٣}}<!-- |access-date=3 May 2008--></ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://libro.uca.edu/aarhms/newsletters/AAHRMSFall07text.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://wayback.archive-it.org/all/20081003182453/http://libro.uca.edu/aarhms/newsletters/aahrmsfall07text.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Els impostos indirectes en el regne de Mallorca. |نووسەر=Cateura Benàsser, Pau |ساڵ=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Editorial El Tall |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٨٤-٩٦٠١٩-٢٨-٧}} El Tall dels Temps, 14. (Palma de) Mallorca: El Tall, 1996.</ref> بە ھاوسەرگیریی نێوان [[ڕامۆن بێرێنگێری چوارەم، کاونتی بەرشەلۆنە|ڕامۆن بێرێنگێری چوارەم]] و [[پێترۆنیلای ئاراگۆن]]، کە دواتر نازناوەکانیان لەلایەن یەک کەسەوە ھەڵگیرا کاتێک کوڕەکەیان [[ئەلفۆنسۆی دووەمی ئاراگۆن]] لە ساڵی ١١٦٢ چووە سەر تەخت. دواتر ناوچەکانی ئەو بە [[تاجی ئاراگۆن]] ناسران، کە چەندین خاکی لە دەرەوەی وڵات داگیرکرد و دەسەڵاتی بەسەر دەریای ناوەڕاستی ڕۆژاوادا ھەبوو بە ناوچە دوورەکانی وەکوو [[ناپۆلی]] و سیسیلی و تا [[میرنشینی ئەتینا|ئەتینا]] لە سەدەی ١٣ەمدا. لەو کاتەدا بارسێلۆنا کۆمەڵگەیەکی گەورەی [[مێژووی جوولەکەکان لە کەتەلۆنیا|جوولەکەی]] ھەبوو، کە ئەوکاتە گەورەترین کۆمەڵگەی جوولەکە بوو لە تاجی ئاراگۆن. بەھۆی ئەو کۆڵانە بچووکە زۆرانەی کە ناوچەکەیان پێکھێنابوو پێی دەگوترا "[https://www.barcelona.cat/museuhistoria/en/itineraris/el-call-de-barcelona the Call]"، دواتر ناوچەکە داخرا. [[مۆنژوییک]] (Montjuïc یان Montjuich)، کە بە زمانی لاتینیی سەدەکانی ناوەڕاست و کەتەلۆنی بە واتای "چیای جوولەکەکان" دێت و شوێنی لەدایکبوونی شارەکەیە، شوێنی گۆڕستانێکی جوولەکەکانی سەدەی ناوەڕاستە. جوولەکەکان لە بارسێلۆنا دەژیان تا ئەوکاتەی [[کۆمەڵکوژیی ١٣٩١]] ژمارەیانی کەمکردەوە. [[پشکنینی باوەڕی ئیسپانی]] ئەو جوولەکانەی کە مانەوە و ڕەتیانکردەوە ببنە مەسیحی ناچارکرد کە لەسەر دار بسووتێنرێن، یان موڵکەکانیان بفرۆشن و بڕۆن. بارسێلۆنا ناوەندی پێشەنگی [[مێژووی کۆیلایەتی|بازرگانیی کۆیلە]] بوو لە تاجی ئاراگۆن تا سەدەی ١٥ەم، کاتێک کە لەلایەن [[ڤالێنسیا]]وە پێشی گیرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=González Arévalo |سەردێڕ=La esclavitud en la España Medieval. (siglos XIV-XV). Generalidades y rasgos diferenciales |بڵاوکەرەوە=[[Jaume I University|Universitat Jaime I]] |ساڵ=٢٠١٩|issue=47 |journal=Millars. Espai I Història |شوێن=Castellón de la Plana |پەڕەکان=١٦–١٧|issn=1132-9823 |ناونیشان=http://www.e-revistes.uji.es/index.php/millars/article/view/4038/3435 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200725082033/http://www.e-revistes.uji.es/index.php/millars/article/view/4038/3435 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەتا کۆیلەی لە ڕۆژھەڵات و باڵکانەوە دەھێنا و دواتر لە مەکۆی [[مەغریب|مەغریبی]] و، لە کۆتاییدا، لە مەکۆی کۆیلەکانی [[خوارووی بیابانی گەورەی ئەفریقا|ئەفریقای ژێر بیابانی گەورە]]وە.{{Sfn|González Arévalo|2019|p=17}} بانک یان [[تاولا دێ کانڤی دێ بارسێلۆنا|Taula de canvi de Barcelona]]، کە زۆرجار بە کۆنترین بانکی گشتی لە ئەورووپا دادەنرێت، لەلایەن [[دادوەر|دادوەرەکانی]] شارەوە لە ساڵی ١٤٠١ دامەزرا. سەرچاوەکەی لە پێداویستییەکانی دەوڵەتەوە ھاتبوو، ھەروەک چۆن [[بانکی ڤینیسیا]] (١٤٠٢) و [[بانکی سانت جۆرج|بانکی جێنەوا]] (١٤٠٧) دامەزران.<ref>''The Bankers Magazine'', volume 11, page 595, J. Smith Homans Jr., New York 1857.</ref> === بارسێلۆنا لەژێر دەسەڵاتی پاشایەتی ئیسپانیادا === [[File:Wyngaerde Barcelona 1563.jpg|thumb|upright=1.5|بارسێلۆنا لە ساڵی ١٥٦٣ لەلایەن [[ئانتۆن ڤان دێن ڤینگاردێ]]]] لە سەرەتای سەردەمی مۆدێرن، بارسێلۆنا پێشەنگیی سیاسیی لەدەستدا، بەڵام ئابوورییەکەی توانی ھاوسەنگییەک لە نێوان توانای بەرھەمھێنان و ھاوردەکردندا بەدەستبھێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=L' economia urbana de Barcelona i la Guerra de Successió|یەکەم١=Manuel|دوایین١=Arranz|یەکەم٢=Ramon|دوایین٢=Grau|پەڕە=١١٧|journal=Recerques: Història, economia, cultura|بەرگ=٢٤|ساڵ=١٩٩١|ناونیشان=https://raco.cat/index.php/Recerques/article/view/137685/241497|issn=0210-380X}}</ref> لە چوارچێوەی بوژانەوەی سەرەتایی کەتەلۆنیا لە [[قەیرانی گشتی|قەیرانی سەدەی ١٧ەم]] لە نیوەی دووەمی سەدەکەدا، زیادبوونی چالاکیی دەریایی لە ساڵی ١٦٧٥ەوە جموجۆڵی لە بەندەری بارسێلۆنا دوو ھێندە کرد بە بەراورد بە ئامارەکانی سەرەتای سەدەی ١٧ەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Payne |یەکەم=Stanley G. |سەردێڕ=Chapter 15: A History of Spain and Portugal |ناونیشان=https://libro.uca.edu/payne1/payne15.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=THE LIBRARY OF IBERIAN RESOURCES ONLINE}}</ref> لە کۆتایی سەدەی ١٧ەم و سەرەتای سەدەی ١٨ەمدا، بارسێلۆنا چەندین جار تووشی کاریگەرییەکانی شەڕ بووەوە، لەوانە بۆردومانی ١٦٩١، گەمارۆکانی ساڵانی ١٦٩٧، ١٧٠٤، ١٧٠٥، ١٧٠٦، و ھەروەھا گەمارۆ و ھێرشی ساڵی ١٧١٤.{{Sfn|Arranz|Grau|1991|p=135–136}} لە سەدەی ١٨ەمدا، دانیشتووان لە ٣٠,٠٠٠ کەسەوە بۆ نزیکەی ١٠٠,٠٠٠ کەس زیادی کرد، چونکە شارەکە بووە یەکێک لە ناوەندە بازرگانییە سەرەکییەکان لە ڕۆژاوای دەریای ناوەڕاست، و کاریگەرییەکانی بۆ ناوخۆ تا دەگەیشتە [[سارەگۆسا]]، و لە باشوورەوە تا دەگەیشتە [[ئەلیکانتە]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|doi=10.3989/hispania.1998.v58.i199.645|ناونیشان=https://hispania.revistas.csic.es/index.php/hispania/article/view/645/639|پەڕە=٥١٠|یەکەم=David R.|دوایین=Ringrose|سەردێڕ=Historia urbana y urbanización en la España moderna|issn=1988-8368|شوێن=Madrid|بەرگ=٥٨|issue=1999|ساڵ=١٩٩٨|journal=Hispania|بڵاوکەرەوە=[[Consejo Superior de Investigaciones Científicas]]|doi-access=free}}</ref> قەڵایەک لە گردی [[مۆنژوییک]] دروستکرا کە بەسەر بەندەرەکەدا دەیڕوانی. بەشێکی زۆری بارسێلۆنا بە شێوەیەکی نەرێنی کەوتە ژێر کاریگەریی شەڕەکانی سەردەمی [[شەڕی نیمچە دوورگە|ناپلیۆن]]، بەڵام دەستپێکردنی پیشەسازیبوون بووە ھۆی ئەوەی دۆخی پارێزگاکە باشتر بێت. لە ماوەی سەدەی ١٩یەمدا، بەرژەوەندییە بازرگانییەکانی کەتەلۆنیا، کە زۆربەیان بنکەیان لە بارسێلۆنا بوو، تا دەھات زیاتر تێوەدەگلان لە [[بازرگانیی کۆیلەکانی ئەتڵەسی|بازرگانیی کۆیلەی ئەتڵەسی]]، و سوودیان لەو بۆشایییە وەرگرت کە بەھۆی [[یاسای ھەڵوەشاندنەوەی بازرگانیی کۆیلە لە ساڵی ١٨٠٧|ھەڵوەشاندنەوەی بازرگانیی کۆیلە لەلایەن بەریتانیاوە]] لە ساڵی ١٨٠٧ دروست ببوو. کۆچبەرە کەتەلۆنییەکان لە ئەمریکای ئیسپانی ھەروەھا بە توندی تێوەگلان لە خاوەندارێتی و بەڕێوەبردنی [[کێڵگەی کۆیلە|کێڵگەکانی کۆیلە]] لە کووبا و پۆرتۆ ڕیکۆ. لە نێوان ساڵانی ١٨١٧ و ١٨٦٧، کەتەلۆنییەکان بەشدار بوون لە گواستنەوەی ٧٠٠,٠٠٠ کۆیلە لە ڕۆژاوای ئەفریقاوە بۆ کاریبی، کە "پارەی زۆربەی پرۆسەی پیشەسازیبوونی کەتەلۆنیا و گەرمبوونی بواری بیناسازیی سەدەی ١٩ی لە بارسێلۆنا دابین کرد." ھەرچەندە حکومەتی ئیسپانیا لە ساڵی ١٨١٧ بازرگانیی کۆیلەی ھەڵوەشاندبووەوە، بەڵام چاوی لە بازرگانییە نایاسایییەکەی کۆیلە دەپۆشی. کاتێک کۆیلایەتی لە ساڵی ١٨٨٦ لە ئیمپراتۆریەتیی ئیسپانیادا ھەڵوەشێنرایەوە، زۆرێک لە کەتەلۆنییەکان گەڕانەوە بارسێلۆنا و سامانە تازە پەیداکراوەکانیان خستە گەڕ بۆ دروستکردنی کۆشکی گەورە و لوکس لە ناوچەکانی وەک [[لا ڕامبلا، بەرشەلۆنە|لا ڕامبلا]].<ref name="Burgen2023">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Burgen |یەکەم١=Stephen |سەردێڕ=Catalonia confronts past racism after slave trade documentary |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2023/mar/13/catalonia-confronts-past-racism-after-slave-trade-documentary |ئیش=The Guardian |ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref>{{Better source needed|date=July 2025}} === گۆڕینی شارەکە === {{Main|پلانی سێردا}} [[File:Barcelona a vista de pájaro.jpg|thumb|بارسێلۆنا پێش پلانی سێردا (١٨٥٧)]] لە ناوەڕاستی ١٨٥٠ەکاندا، بارسێلۆنا کێشەی لەگەڵ چڕیی دانیشتووان ھەبوو کاتێک بوو بە شارێکی پیشەسازی، [[شاری بەندەری|بەندەری]] و پایتەختێکی ئەورووپی. چڕیی شارەکە گەیشتبووە ٨٥٦ کەس بۆ ھەر ھێکتارێک، کە زیاتر لە دوو ھێندەی پاریس بوو. ڕێژەی مردن لە بەرزبوونەوەدا بوو و بڵاوبوونەوەی ھەر نەخۆشییەک دانیشتووانەکەی وێران دەکرد. بۆ چارەسەرکردنی ئەم کێشەیە، ئەندازیارێکی شارستانی بە ناوی [[ئیلدێفۆنس سێردا]] پلانێکی پێشنیار کرد بۆ ناوچەیەکی نوێ کە بە [[ئەیشامپلە]] (Eixample) ناسرا. ھاووڵاتیانی بارسێلۆنا دەستیان کردبوو بە ڕووخاندنی ئەو دیوارە سەدەی ناوەڕاستیەی کە دەوروبەری شارەکەی گرتبوو و تەنگی پێ ھەڵچنیبوو. سێردا پێی باش بوو زەوییەکانی دەرەوەی دیوارەکان بگۆڕێت بۆ ناوچەیەک کە تایبەتمەند بێت بە شێوازێکی زانستی بۆ [[شارنشینی]]. پێشنیارەکەی بریتی بوو لە تۆڕێک لە شەقام بۆ یەکخستنی شارە کۆنەکە و گوندەکانی دەوروبەری. ھەروەھا شەقامی فراوانی تێدا دەبوو بۆ ئەوەی خەڵک بتوانن ھەوای پاک ھەڵمژن، باخچە لە ناوەڕاستی ھەر [[بلۆکی شەقام|بلۆکێکی شەقامدا]]، تێکەڵکردنی دەوڵەمەند و ھەژار کە ھەردوو گرووپەکە دەستیان بە ھەمان خزمەتگوزارییەکان بگات، و ھاتوچۆی بێ کێشەی ئۆتۆمبێلەکان. کوالێتیی شارنشینی، یەکسانی، پاکوخاوێنی، تیشکی خۆر، و کارایی ھەموویان خاڵی سەرەکی بوون بۆ دیدگای سێردا. ھەموو ئەوەی ئەو خەیاڵی بۆ دەکرد لە ناوچەی ئەیشامپلەدا نەھاتە دی، بەڵام بلۆکە ھەشتگۆشەیییە ئایکۆنییەکان کە گۆشەکانیان بڕدراوە بۆ بینینی باشتر ڕاستەوخۆ بیرۆکەی ئەون و تا ئێستاش زۆر بەسوودن تەنانەت دوای ١٧٠ ساڵیش. لەو کاتەدا نە ناوچەکە و نە ئایدیاکانی لەلایەن خەڵکەوە پێشوازییان لێ نەکرا. ئەنجومەنی شار نەخشەی فراوانکردنەکەی بەخشییە ئەندازیارێکی تر. حکومەتی ئیسپانیا ئەو لایەنە بوو کە دەستێوەردانی کرد و پلانی سێردای سەپاند، کە ئەمەش بناغەی بۆ گرژیی زیاتری نێوان بەڕێوەبەرایەتییەکانی ئیسپانیا و کەتەلۆنیا دانا. بەڵام ھەندێک لە چینە باڵاکانی بارسێلۆنا بە پلانە نوێیەکە دڵخۆش بوون و دەستیان کرد بە پێشبڕکێیەک بۆ دروستکردنی "گەورەترین، بەرزترین، و سەرنجڕاکێشترین خانوو" لە ناوچەکەدا. گرنگیدان و پارەکانی ئەوان بووە ھۆی پەرەپێدانی ئەو فرەچەشنییە دەوڵەمەندەی کە ئێستا لە تەلارسازیی ناوچەکەدا دەیبینین. لە کۆتاییدا، بیرۆکەکانی سێردا کاریگەرییەکی درێژخایەنیان لەسەر گەشەسەندنی بارسێلۆنا ھەبوو، و وایکرد شارەکە لەسەر ئاستی نێونەتەوەیی بناسرێت بەھۆی شێوازە زۆر کاراکەی لە پلاندانان و دیزاینی شارنشینیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bausells |یەکەم=Marta |ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Story of cities #13: Barcelona's unloved planner invents science of 'urbanisation' |زمان=en-GB |ئیش=The Guardian |ناونیشان=https://www.theguardian.com/cities/2016/apr/01/story-cities-13-eixample-barcelona-ildefons-cerda-planner-urbanisation |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|issn=0261-3077}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Roberts |یەکەم=David |ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠١٩|سەردێڕ=Barcelona's remarkable history of rebirth and transformation |ناونیشان=https://www.vox.com/energy-and-environment/2019/4/8/18266760/barcelona-spain-urban-planning-history |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Vox |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231204215206/https://www.vox.com/energy-and-environment/2019/4/8/18266760/barcelona-spain-urban-planning-history |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === شەڕی ناوخۆی ئیسپانیا و سەردەمی فرانکۆ === [[File:RepublicanWoman1936GTaro.jpg|thumb|right|''[[ژنێک مەشق بۆ میلیشیایەکی کۆماری دەکات]]'' لەلایەن [[گێردا تارۆ]]، [[سۆمۆرۆسترۆ|کەناراوەکانی سۆمۆرۆسترۆ]] (١٩٣٦)]]{{Main|شەڕی ناوخۆی ئیسپانیا}} ماوەیەکی کورت دوای دامەزراندنی کۆماری دووەمی ئیسپانیا، لە ساڵی ١٩٣١، بووە پایتەختی ناوچەی سەربەخۆی کەتەلۆنیا. لە کاتی شەڕی ناوخۆی ئیسپانیادا، شارەکە، و کەتەلۆنیا بە گشتی، بە توندی پشتگیریی کۆمارییەکانیان دەکرد. زۆرێک لە کۆمپانیاکان و خزمەتگوزارییە گشتییەکان لەلایەن سەندیکاکانی CNT و UGT کرانە موڵکی گشتی. کاتێک دەسەڵاتی حکومەتی کۆماری و خەنەڕالیتات (حکومەتی کەتەلۆنیا) کەم بووەوە، بەشێکی زۆری شارەکە کەوتە ژێر کۆنتڕۆڵی کردەییی گرووپە ئەنارکیستەکان (ئاشووبگەراکان). ئەنارکیستەکان کۆنتڕۆڵی شارەکەیان لەدەستدا بۆ ھاوپەیمانەکانی خۆیان، واتە کۆمۆنیستەکان و ھێزە فەرمییەکانی حکومەت، دوای شەڕەکانی سەر شەقامی ڕۆژانی ئایاری بارسێلۆنا ([[May Days]]). بارسێلۆنا یەکێک بوو لە دوایین شوێنەکانی ئیسپانیا کە کەوتە ژێر کۆنتڕۆڵی فاشیستەکان (فرانکۆ)، و لە تشرینی دووەمی ١٩٣٧دا بووە پایتەختی کۆماری دووەمی ئیسپانیا. [[File:Barcelona bombing (1938).jpg|thumb|وێنەیەکی ئاسمانی لە بۆردومانی بارسێلۆنا (١٩٣٨)]] لە ١٦ تا ١٨ی ئازاری ١٩٣٨، بارسێلۆنا چەندین جار لەلایەن ئیتاڵیای فاشیست و ئەڵمانیای نازییەوە بۆردومان کرا، بۆ پاڵپشتیکردنی سوپای فرانکۆ. بۆردومانەکە بووە ھۆی کوژرانی لایەنی کەم ١,٣٠٠ کەس و برینداربوونی ٢,٠٠٠ کەس. ئامانجی ھێرشە ئاسمانییەکان وێرانکردنی ناوچە پیشەسازییەکان و تێکشکاندنی وریەی کۆمارییەکان بوو، بەڵام بینا مەدەنییەکانیش وێران کران. ڕووخانی شارەکە لە ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٣٩، بووە ھۆی ئاوارەبوونی بەکۆمەڵی خەڵکی مەدەنی کە بەرەو سنووری فەڕەنسا ھەڵاتن. بەرخۆدانی بارسێلۆنا بەرامبەر بە [[کوودەتا]]کەی [[فرانسیسکۆ فرانکۆ|فرانکۆ]] کاریگەرییەکی درێژخایەنی ھەبوو دوای شکستھێنانی حکومەتی کۆماری. دامەزراوە سەربەخۆکانی کەتەلۆنیا ھەڵوەشێنرانەوە،<ref>مەرسوومی ٥ی نیسانی ١٩٣٨.</ref> و بەکارھێنانی زمانی کەتەلۆنی لە ژیانی گشتیدا سەرکوت کرا. بارسێلۆنا وەک دووەم گەورەترین شاری ئیسپانیا مایەوە، لە دڵی ناوچەیەکدا کە تا ڕادەیەک پیشەسازی و خۆشگوزەران بوو، سەرەڕای وێرانکارییەکانی شەڕی ناوخۆ. ئەنجامی ئەمەش شەپۆلێکی گەورەی کۆچکردن بوو لە ناوچە ھەژارەکانی ئیسپانیاوە (بەتایبەتی [[ئەندەلوس]]، [[مورسیا]] و [[گالیسیا (ئیسپانیا)|گالیسیا]])، کە ئەمەش بە نۆرەی خۆی بووە ھۆی خێرابوونی پرۆسەی شارنشینی. لە سەردەمی دەسەڵاتی فرانکۆدا، ھەڵبژاردنی شارەوانییەکان لە سەرتاسەری ئیسپانیادا ھەڵپەسێردرا و سەرۆکی شارەوانی لەلایەن حکومەتی ناوەندییەوە دیاری دەکرا. فشاری گۆڕانکاری بەتایبەتی لە بارسێلۆنادا بەھێز بوو، چونکە پێیان وابوو لە ماوەی نزیکەی چل ساڵی دەسەڵاتی فرانکۆدا سزادراون بەھۆی پشتگیریکردنیان لە حکومەتی کۆماری.<ref name="Mock2011">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Mock, Steven |سەردێڕ=Symbols of Defeat in the Construction of National Identity |ناونیشان=https://archive.org/details/symbolsofdefeati0000mock |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press |ژپنک=٩٧٨-١-١٣٩-٥٠٣٥٢-٥|پەڕە=[https://archive.org/details/symbolsofdefeati٠٠٠٠mock/page/n٢٨٥ ٢٧٤]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> دوای مردنی فرانکۆ لە ساڵی ١٩٧٥، خۆپیشاندانی ئاشتییانەی گەورە لە ١١ی ئەیلوولی ١٩٧٧ زیاتر لە ملیۆنێک کەسی لە شەقامەکانی بارسێلۆنا کۆکردەوە بۆ داواکردنی گەڕاندنەوەی سەربەخۆیی بۆ کەتەلۆنیا. کەمتر لە مانگێک دواتر ئەم داواکارییە جێبەجێ کرا.<ref name="Friend2012">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Friend, Julius W. |سەردێڕ=Stateless Nations: Western European Regional Nationalisms and the Old Nations |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-SF4-ip95MoC&pg=PA97 |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٣٦١٧٩-٩|پەڕە=٩٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160506002356/https://books.google.com/books?id=-SF4-ip95MoC&pg=PA97 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای پەسەندکردنی [[دەستووری ئیسپانیا|دەستوور]]، ھەڵبژاردنی شارەوانییەکان جارێکی تر ئەنجامدرایەوە ([[ھەڵبژاردنی شارەوانی بەرشەلۆنەی ١٩٧٩|١٩٧٩]]). === مێژووی ئەم دوایییە === گەشەسەندنی بارسێلۆنا بەھۆی دوو ڕووداو لە ساڵی ١٩٨٦ بەرەوپێش چوو: بوونی ئیسپانیا بە ئەندام لە کۆمەڵگەی ئەورووپا، و بەتایبەتی ھەڵبژاردنی بارسێلۆنا وەک شاری میوانداری [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢]].<ref name="ParkinSharma1999">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Parkin, James |نووسەر٢=D. Sharma |سەردێڕ=Infrastructure Planning |ناونیشان=https://archive.org/details/infrastructurepl0000park |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=Thomas Telford |ژپنک=٩٧٨-٠-٧٢٧٧-٢٧٤٧-٣|پەڕە=[https://archive.org/details/infrastructurepl٠٠٠٠park/page/n١٨٤ ١٧٣]|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref><ref name="AbebeBolton2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر١=Abebe, Ngiste |نووسەر٢=Mary Trina Bolton |نووسەر٣=Maggie Pavelka |نووسەر٤=Morgan Pierstorff |سەردێڕ=Bidding for Development: How the Olympic Bid Process Can Accelerate Transportation Development |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Y-4VAgAAQBAJ&pg=PA3 |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Springer |ژپنک=٩٧٨-١-٤٦١٤-٨٩١٢-٢|پەڕە=٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160610011724/https://books.google.com/books?id=Y-4VAgAAQBAJ&pg=PA3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پرۆسەی نوێبوونەوەی شارەکە زۆر خێرا بوو، و ناوبانگی نێونەتەوەیی شارەکەی وەک شوێنێکی گەشتیاری زۆر بەرزکردەوە. بەرزبوونەوەی تێچووی خانووبەرە بووە ھۆی کەمبوونەوەیەکی کەم (-١٦.٦٪) لە ژمارەی دانیشتووان لە ماوەی دوو دەیەی کۆتایی سەدەی بیستەمدا، چونکە زۆرێک لە خێزانەکان چوونە دەوروبەری شارەکە. ئەم دابەزینە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە گۆڕا، کاتێک شەپۆلێکی نوێی کۆچبەران (بەتایبەتی لە ئەمریکای لاتین و [[مەغریب]]ەوە) دەستی پێکرد.<ref>ڕێژەی ئەو دانیشتووانەی لە دەرەوەی ئیسپانیا لەدایکبوون لە ٣.٩٪ لە ساڵی ٢٠٠١ەوە بۆ ١٣.٩٪ لە ساڵی ٢٠٠٦ بەرزبووەوە. {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bcn.es/estadistica/catala/dades/inf/guies/bcn.pdf |سەردێڕ=Guies Estadístiques: Barcelona en Xifres |ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Ajuntament de Barcelona |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120220062823/http://www.bcn.es/estadistica/catala/dades/inf/guies/bcn.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٧دا، تەقینەوەیەکی [[ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژکراو|ئۆتۆمبێلی بۆمبڕێژکراوی]] [[ئێتا (گرووپی جوداخواز)|ئێتا]] (ETA) لە ھایپەرکۆر بووە ھۆی کوژرانی ٢١ کەس. لە ساڵی ١٩٩٢، بارسێلۆنا میوانداریی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی کرد. کاریگەرییەکانی ئەم ڕووداوە بوونە ھۆی گۆڕانکاریی گەورە لە شارێکدا کە تا ئەوکاتە بە شێوەیەکی سەرەکی شارێکی پیشەسازی بوو. وەکو بەشێک لە ئامادەکارییەکان بۆ یارییەکان، بینا پیشەسازییەکانی کەنار دەریا ڕووخێنران و کەناراوێک بە درێژایی ٣ کیلۆمەتر دروستکرا. دروستکردنە نوێیەکان توانای ڕێگاکانی شارەکەیان بە ڕێژەی ١٧٪، توانای مامەڵەکردن لەگەڵ ئاوی ئاوەڕۆیان بە ڕێژەی ٢٧٪، و بڕی ناوچە سەوزە نوێیەکان و کەناراوەکانیان بە ڕێژەی ٧٨٪ زیاد کرد. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٠ و ٢٠٠٤، ژمارەی ژوورەکانی ھوتێل لە شارەکەدا دوو ھێندە بوو. لەوانەشە گرنگتر ئەوە بێت کە تێڕوانینی دەرەوە بۆ شارەکە گۆڕدرا و وای لێھات لە ساڵی ٢٠١٢دا، بارسێلۆنا بووە ١٢ەمین شار لە جیھاندا کە خەڵک حەز بە سەردانیکردنی بکەن و ٥ەمین شار لە نێوان شارەکانی ئەورووپادا.<ref>"[https://www.britannica.com/EBchecked/topic/53030/Barcelona Barcelona (Spain)]". Encyclopædia Britannica. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131013185559/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/53030/Barcelona |date=13 October 2013 }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.businessinsider.com/how-the-olympic-games-changed-barcelona-forever-2012-7?IR=T |سەردێڕ=How The Olympic Games Changed Barcelona Forever |ئیش=[[Business Insider]] |یەکەم=Adam |دوایین=Taylor |ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170819191201/http://www.businessinsider.com/how-the-olympic-games-changed-barcelona-forever-2012-7?IR=T |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/sport/olympics/after-the-party-what-happens-when-the-olympics-leave-town-901629.html |سەردێڕ=After The Party: What happens when the Olympics leave town |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٠٨|یەکەم=Simon |دوایین=Usborne |ئیش=[[The Independent]] |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170814121808/http://www.independent.co.uk/sport/olympics/after-the-party-what-happens-when-the-olympics-leave-town-901629.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://olympicstudies.uab.es/pdf/wp084_eng.pdf |سەردێڕ=The economic impact of the Barcelona Olympic Games |نووسەر=Brunet i Cid, Ferran |بڵاوکەرەوە=[[Universitat Autònoma de Barcelona]] |ساڵ=٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090419040527/http://olympicstudies.uab.es/pdf/wp084_eng.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠٠٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://stillmed.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Legacy.pdf |سەردێڕ=Legacies of the Games |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ |بڵاوکەرەوە=[[International Olympic Committee]] |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170829045917/https://stillmed.olympic.org/Documents/Reference_documents_Factsheets/Legacy.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>[[File:Homenatge a la guàrdia urbana de Barcelona 03.jpg|thumb|ژنێک گوڵ لەناو ئۆتۆمبێلێکی [[پۆلیسی شارەوانیی بەرشەلۆنە|پۆلیسی شارەوانی]] جێدەھێڵێت دوای ھێرشەکە]] ساڵی ٢٠١٧ ساڵێکی پڕ کێشمەکێش بوو بۆ بارسێلۆنا. لە ١٧ی ئابی ئەو ساڵەدا، بارسێلۆنا ڕووبەڕووی [[ھێرشەکانی ٢٠١٧ی بەرشەلۆنە|ھێرشێکی تیرۆریستی]] بووەوە لە ناوچەی ئایکۆنیی [[لا ڕامبلا، بەرشەلۆنە|ڕامبلا]]، کە تیایدا ئۆتۆمبێلێکی بارھەڵگر بەسەر پیادەکاندا ڕۆیشت و بەھۆیەوە ١٣ کەس کوژران و لایەنی کەم ١٣٠ کەسی دیکەش بریندار بوون. ھێرشبەرەکە بە پێ ھەڵات و کەسێکی دیکەی کوشت بۆ ئەوەی ئۆتۆمبێلەکەی بدزێت، بەمەش ئۆپەراسیۆنێکی گەورەی پۆلیس دەستی پێکرد. لە ڕۆژانی دوای ھێرشەکەدا خۆپیشاندانی گەورە لە ناوەڕاستی شارەکەدا بەڕێوەچوو، بە دروشمی "''No tinc por''" ("من ناترسم").<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Spain attack: What do we know about the victims? |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-40973119 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|زمان=en-GB}}</ref> ھێرشی تریش لە ناوچەکانی تری کەتەلۆنیا ڕوویاندا. سەرۆکوەزیرانی ئیسپانیا، [[ماریانۆ ڕاخۆی]]، ھێرشەکەی بارسێلۆنای بە ھێرشێکی [[جیھاد|جیھادی]] ناوبرد. [[ئاژانسی ھەواڵی ئەعماق]] بەرپرسیارێتیی ناڕاستەوخۆی ھێرشەکەی خستە ئەستۆی [[دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)]] (ISIL).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-spain-barcelona-victims-idUSKCN1AX24P |سەردێڕ=At least 13 dead in van crash in Barcelona city center: media |ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠١٧|newspaper=Reuters |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170820135534/http://www.reuters.com/article/us-spain-barcelona-victims-idUSKCN1AX24P |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Ward |یەکەم١=Victoria |سەردێڕ=Barcelona scene |ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/2017/08/17/van-ploughs-crowd-barcelona1/ |وێبگە=The Telegraph |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170817154958/http://www.telegraph.co.uk/news/2017/08/17/van-ploughs-crowd-barcelona1/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-40975552 |سەردێڕ=Barcelona and Cambrils: 'Bigger' attacks were prepared |ئیش=BBC News |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180711062317/https://www.bbc.com/news/world-europe-40975552 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{external media | float = right | caption = ڤیدیۆیەکی یوتیوب <!-- دەقەکە لە لای چەپ یان ڕاستی وێنەی سەرەوە دادەنرێت ---> | headerimage= [[File:YouTube 2024.svg|alt=YouTube logo|x15px|left]] | video1 = [https://www.youtube.com/watch?v=-kESpxWLk-8 ڕیفراندۆمی کەتەلۆنیا: توندوتیژی کاتێک پۆلیس ڕێگری لە دەنگدان دەکات - بی بی سی] }}{{Multiple image | align = right | image1 = 26O Llibertat 191026 60383 dc 2 (48979743792).jpg | width1 = 180 | alt1 = | caption1 = لایەنگرانی [[بزووتنەوەی سەربەخۆییی کەتەلۆنیا]] لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٩ | image2 = 08.10.2017 Manifestació "Prou! Recuperem el seny" - Barcelona 17.jpg | width2 = 180 | alt2 = | caption2 = خۆپیشاندان دژی سەربەخۆیی لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ | footer = }} لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٧، دوای چەندین ساڵ لە گەشەکردنی [[بزووتنەوەی سەربەخۆییی کەتەلۆنیا]] و چەندین خۆپیشاندانی گەورە بەدرێژایی دەیەکە، [[ڕیفراندۆمی سەربەخۆییی کەتەلۆنیا لە ٢٠١٧|ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی]] بەڕێوەچوو. ڕیفراندۆمەکە لەلایەن [[دادگای دەستووریی ئیسپانیا]]وە بە نادەستووری لەقەڵەم درا، بەڵام حکومەتی کەتەلۆنیا ([[Generalitat de Catalunya]]) پشتگوێی خست و ئەنجامی دا. ئەمە وایکرد کە دادگایەکی تر فەرمان بە پاسەوانی مەدەنی ([[پاسەوانی مەدەنی (ئیسپانیا)|پاسەوانی مەدەنی ئیسپانی]]) و [[پۆلیسی نیشتمانی (ئیسپانیا)|پۆلیسی نیشتمانی]] بکات بۆ ھەڵوەشاندنەوەی بنکەکانی دەنگدان، بەڵام دەستێوەردانەکەیان ئاشتییانە نەبوو. بارسێلۆنا بووە گۆڕەپانی سەرکوتکردنی پۆلیس و پشێوییەک، کە بەپێی سەرچاوەکان لایەنی کەم ١,٠٦٦ کەس بریندار بوون و پێویستیان بە چارەسەری پزیشکی ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=NacióSabadell |سەردێڕ=Balanç de les càrregues de l'1-O: 1.066 ferits, 23 d'ells més grans de 79 anys i dos menors d'11 |ناونیشان=http://www.naciodigital.cat/sabadell/noticia/14311/balanc/carregues/1-o/1066/ferits/23/ells/grans/79/anys/dos/menors/11 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171022033019/http://www.naciodigital.cat/sabadell/noticia/14311/balanc/carregues/1-o/1066/ferits/23/ells/grans/79/anys/dos/menors/11 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|زمان=ca}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=NacióDigital |سەردێڕ=Salut eleva a més d'un miler els ferits per la repressió policial de l'1-O |ناونیشان=http://www.naciodigital.cat/noticia/140318/salut/eleva/miler/nombre/ferits/repressio/policial/1-o |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171018012959/http://www.naciodigital.cat/noticia/140318/salut/eleva/miler/nombre/ferits/repressio/policial/1-o |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|زمان=ca}}</ref> چەندین ڕێکخراوی ناحکومی سەرکۆنەی توندوتیژییەکەی پۆلیسیان کرد و ڕاپۆرتیان دا کە ھێزێکی لەڕادەبەدەر بەکارھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Spain: Police Used Excessive Force in Catalonia |ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2017/10/12/spain-police-used-excessive-force-catalonia |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201123182603/https://www.hrw.org/news/2017/10/12/spain-police-used-excessive-force-catalonia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Human Rights Watch |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Spain: Excessive use of force by National Police and Civil Guard in Catalonia |ناونیشان=https://www.amnesty.org/en/latest/press-release/2017/10/spain-excessive-use-of-force-by-national-police-and-civil-guard-in-catalonia/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Amnesty International |زمان=en}}</ref> ڕیفراندۆمەکە بووە ھۆی سەرهەڵدانی [[قەیرانی دەستووریی ئیسپانیا لە ٢٠١٧-٢٠١٨]]، و دواتر [[خۆپیشاندانەکانی کەتەلۆنیا ٢٠١٩|خۆپیشاندانی دیکە]] ڕوویاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Diez años de Diada mediática |ناونیشان=https://www.lavanguardia.com/politica/20210911/7713235/diez-anos-diada-mediatica.html |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=La Vanguardia |زمان=es |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210911073315/https://www.lavanguardia.com/politica/20210911/7713235/diez-anos-diada-mediatica.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە تەممووزی ٢٠٢٣، بارسێلۆنا وەک پایتەختی جیھانیی تەلارسازیی UNESCO-UIA بۆ ماوەی ٢٠٢٤-٢٠٢٦ ڕاگەیەندرا. ئەمە بەو واتایە دێت کە دەبێتە ناوەندێک بۆ گفتوگۆکردن دەربارەی ئاستەنگە جیھانییەکان، لەوانەش کولتوور، میرات، پلاندانانی شارنشینی و تەلارسازی. سەرەڕای ئەوەی کە تا ساڵی ٢٠٢٦ پایتەخت دەبێت، ھەروەھا میوانداریی کۆنگرەی جیھانیی تەلارسازانی UIA دەکات بۆ ئەو ساڵە. ئەم شانازییە گونجاوە بۆ بارسێلۆنا، چونکە مێژووەکەی پڕە لە دەسکەوتی تەلارسازی و شێواز و کاریگەرییە ئایکۆنییە جۆراوجۆرەکان. لە ڕەگ و ڕیشە ڕۆمانییە کۆنەکانییەوە تا بزووتنەوەکانی گۆتیک و مۆدێرنیزم، بارسێلۆنا گەشەی کردووە بەھۆی ئەو شێوازەی کە تەلارسازی و کولتوور بەیەکەوە گرێدەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=world |یەکەم=STIR |سەردێڕ=Barcelona announced as UNESCO-UIA World Capital of Architecture throughout 2026 |ناونیشان=https://www.stirworld.com/see-news-barcelona-announced-as-unesco-uia-world-capital-of-architecture-throughout-2026 |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |وێبگە=www.stirworld.com |زمان=English |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231204215207/https://www.stirworld.com/see-news-barcelona-announced-as-unesco-uia-world-capital-of-architecture-throughout-2026 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == {{Wide image|Barcelona. View from Tibidabo.jpg|800px|دیمەنێکی پانۆرامای بەرشەلۆنە|border=no}} === ھەڵکەوتە === [[File:Barcelona by Sentinel-2, 2020-05-22.jpg|thumb|بارسێلۆنا وەک ئەوەی لەلایەن مانگی دەستکردی سێنتینێل-٢ی [[ئاژانسی بۆشایی ئاسمانیی ئەورووپا]]ی سەر بە پرۆگرامی کۆپەرنیکۆسەوە بینراوە]] [[File:Area metropolitana Barcelona primera edicion digital MTN50 2004-2008.jpg|thumb|نەخشەی [[ناوچەی گەورەشاری بەرشەلۆنە|ناوچەی گەورەشاری بارسێلۆنا]]]] بارسێلۆنا دەکەوێتە کەناری باکووری ڕۆژھەڵاتی [[نیوەدوورگەی ئیبیریا]]، و ڕووی لە [[دەریای ناوین]]ە، لەسەر [[دەشتی بەرشەلۆنە|دەشتی بارسێلۆنا]] کە پانییەکەی بە نزیکەیی {{cvt|5|km|mi|0}} دەبێت و بە زنجیرەچیای [[سێرا دێ کۆلسێرۆلا]]، ڕووباری [[یۆبرێگات]] لە باشووری ڕۆژاوا، و ڕووباری [[بێسۆس (ڕووبار)|بێسۆس]] لە باکوورەوە سنووردار کراوە.<ref name="gec_3">{{cite encyclopaedia |encyclopedia=Gran Enciclopèdia Catalana |title=Barcelona |date=July 1971 |publisher=Edicions 62 |volume=3 |location=Barcelona |pages=193–229}}</ref> ئەم دەشتە ڕووبەرەکەی دەگاتە {{cvt|170|km2|sqmi|0}}،<ref name="gec_3"/> کە {{cvt|101|km2|1}}<ref name="guies_estadistiques">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bcn.es/estadistica/catala/dades/inf/guies/bcn.pdf |سەردێڕ=11 Barcelona.indd |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120220062823/http://www.bcn.es/estadistica/catala/dades/inf/guies/bcn.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> ی لەلایەن خودی شارەکەوە داگیرکراوە. بە دووری {{cvt|120|km|0|abbr=off}} لە باشووری [[چیاکانی پیرینێ]] و سنووری کەتەلۆنیا لەگەڵ فەڕەنساوە دوورە. گردی [[تیبیادابۆ]]، کە {{cvt|512|m|ft|0}} بەرزە، دیمەنێکی سەرنجڕاکێشی شارەکە پیشان دەدات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.panoramas.dk/fullscreen/fullscreen33.html |سەردێڕ=Barcelona Spain Tibidabo Sagrat Cor Church. Full Screen QTVR panoramic image |بڵاوکەرەوە=Panoramas.dk |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٠٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090428050829/http://www.panoramas.dk/fullscreen/fullscreen33.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و لە لوتکەکەیدا [[تۆرێ دێ کۆلسێرۆلا]]ی {{cvt|288.4|m|ft|1}} ھەیە، کە تاوەرێکی پەیوەندییەکانە و لە زۆربەی بەشەکانی شارەکەوە دەبینرێت. بارسێلۆنا پڕە لە گردی بچووک، کە زۆربەیان کراون بە ناوچەی نیشتەجێبوون، و ناوەکانیان بەخشیوە بەو گەڕەکانەی لەسەریان دروستکراون، وەک کارمێل ({{cvt|267|m|ft|abbr=off|disp=or}})، پوتشێت ({{cvt|181|m|ft|abbr=off|disp=or}}) و ڕۆڤیرا ({{cvt|261|m|ft|abbr=off||disp=or}}). لێواری گردی [[مۆنژوییک]] ({{cvt|173|m|ft|abbr=off|disp=or}})، کە دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتەوە، بەسەر بەندەرەکەدا دەڕوانێت و لە لوتکەکەیدا [[قەڵای مۆنژوییک]] ھەیە، کە قەڵایەکە لە سەدەکانی ١٧-١٨ دروستکراوە بۆ کۆنتڕۆڵکردنی شارەکە وەک جێگرەوەیەک بۆ سیوتادێلیا. ئەمڕۆ، قەڵاکە مۆزەخانەیە و مۆنژوییک شوێنی چەندین باڵەخانەی وەرزشی و کولتوورییە، ھەروەھا گەورەترین [[پارک و باخچەکانی بەرشەلۆنە|پارک و باخچەکانی]] بارسێلۆنای لێیە. شارەکە ھاوسنوورە لەگەڵ شارەوانییەکانی [[سانتا کۆلۆما دێ گرامانێت]] و [[سانت ئادریا دێ بێسۆس]] لە باکوورەوە؛ [[دەریای ناوین]] لە ڕۆژھەڵاتەوە؛ [[ئێل پرات دێ یۆبرێگات]] و [[لۆسپیتالێت دێ یۆبرێگات]] لە باشوورەوە؛ و [[سانت فێلیو دێ یۆبرێگات]]، [[سانت جوست دێسڤێرن]]، [[ئێسپلێگێس دێ یۆبرێگات]]، [[سانت کوگات دێل ڤایێس]]، و [[مۆنکادا ئای ڕێیکساک]] لە ڕۆژاواوە. شارەوانییەکە دوو ناوچەی بچووکی دابڕاوی ھەیە کە دانیشتووانێکی کەمیان تێدایە و دەکەونە باکووری ڕۆژاواوە. === ئاو و ھەوا === بەپێی [[پۆلێنکردنی کەشوھەوای کۆپن]]، بارسێلۆنا ئاووھەوایەکی گەرمی ھاوینی [[ئاووھەوای دەریای ناوەڕاست|دەریای ناوەڕاستی]] (''Csa'') ھەیە، بە زستانی مامناوەند و ھاوینی گەرمەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ahrens |یەکەم=C. Donald |ڕێکەوت=٢٠١٢|سەردێڕ=Meteorology Today: An Introduction to Weather, Climate, and the Environment, 10th Edition |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9cD6CAAAQBAJ&pg=PA504 |بڵاوکەرەوە=Cengage Learning |ژپنک=٩٧٨-٠٨٤٠٠٥٤٩٩٩}}</ref> لە کاتێکدا باراناویترین وەرزەکانی پایییز و بەھارن. شێوازی بارانبارین تایبەتمەندە بە وەرزێکی وشکی کورت (٣ مانگ) لە ھاویندا، ھەروەھا بارانبارینی زستانەی کەمترە لە چاو ئاووھەوایەکی ئاسایی دەریای ناوەڕاست. بەڵام، ھەردوو مانگی حوزەیران و ئاب لە مانگی شوبات شیدارترن، کە ئەمەش بۆ ئاووھەوای دەریای ناوەڕاست ناسروشتییە. ئەم جۆرە لاوەکییە، کە جوگرافیناسی فەڕەنسی جۆرج ڤیێرس دوای پۆلێنکردنی کەشوھەوای [[ئیمانوێل دێ مارتۆن]] ناوی لێناوە "پورتوگالی"<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Viers |یەکەم=Georges |ڕێکەوت=١٩٨٧|سەردێڕ=Climatología |trans-title=Climatology |زمان=es |شوێن=Barcelona |بڵاوکەرەوە=Oikos-Tau |ژپنک=٩٧٨٨٤٢٨١٠٢٩٥٧}}, pp.166-167</ref> و لە ناوچەکانی باکووری ڕۆژاوای دەریای ناوەڕاستدا دەبینرێت (بۆ نموونە [[مارسیلیا]])، دەتوانرێت وەک گواستنەوەیەک بۆ ناو [[ئاووھەوای ژێر-خولگەییی شێدار|ئاووھەوای ژێر-خولگەییی شێدار]] (''Cfa'') سەیر بکرێت کە لە ناوچەکانی ناوەوەدا دەبینرێت. بارسێلۆنا چڕییەکی زۆری دانیشتووانی ھەیە، بۆیە بە توندی دەکەوێتە ژێر کاریگەریی [[کاریگەریی دوورگەی گەرمیی شاری]]. ئەو ناوچانەی کە دەکەونە دەرەوەی قەزا شارنشینەکان دەتوانن جیاوازی پلەی گەرمییان تا ٢ پلەی سەدی ھەبێت بە درێژایی ساڵ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=0076&k=cat |سەردێڕ=Valores Climatológicos Normales. Barcelona / Aeropuerto |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140410153233/http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=0076&k=cat |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تێکڕای پلەی گەرمی ساڵانەی {{cvt|21.2|°C|°F}} یە لە ڕۆژدا و {{cvt|15.1|°C|°F}} یە لە شەودا. تێکڕای پلەی گەرمیی ساڵانەی دەریا نزیکەی {{cvt|20|°C|°F}} یە. لە ساردترین مانگدا، کانوونی دووەم، پلەی گەرمی بە زۆری لە نێوان {{cvt|12|to|18|C|F}} دایە لە ڕۆژدا، {{cvt|6|to|12|C|F}} یە لە شەودا و تێکڕای پلەی گەرمیی دەریا {{cvt|13|°C|°F}} یە.<ref name="weather2travel">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.weather2travel.com/climate-guides/spain/barcelona.php |سەردێڕ=Weather2Travel.com: Barcelona Climate Guide |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110718005932/http://www.weather2travel.com/climate-guides/spain/barcelona.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە گەرمترین مانگدا، ئاب، پلەی گەرمی ئاسایی لە نێوان {{cvt|27|to|31|C|F}} دایە لە ڕۆژدا، نزیکەی {{cvt|23|°C|°F}} یە لە شەودا و تێکڕای پلەی گەرمیی دەریا {{cvt|26|°C|°F}} یە.<ref name=weather2travel/> بە گشتی، وەرزی ھاوین یان "پشوو" نزیکەی شەش مانگ دەخایەنێت، لە ئایارەوە تا تشرینی یەکەم. دوو مانگ – نیسان و تشرینی دووەم – مانگی گواستنەوەن؛ ھەندێک جار پلەی گەرمی لە {{cvt|20|°C|0}} تێدەپەڕێت، بە تێکڕای پلەی گەرمیی {{cvt|18|-|19|C|F}} لە ڕۆژدا و {{cvt|11|-|13|C|F}} لە شەودا. کانوونی یەکەم، کانوونی دووەم و شوبات ساردترین مانگەکانن، کە تێکڕای پلەی گەرمییان لە دەوروبەری {{cvt|15|°C|°F}} یە لە ڕۆژدا و {{cvt|9|°C|°F}} یە لە شەودا. گۆڕانکاریی گەورە لە پلەی گەرمیدا دەگمەنە، بەتایبەتی لە مانگەکانی ھاویندا. بەھۆی نزیکیی لە دەریای گەرم و ھەروەھا [[دوورگەی گەرمیی شاری]]، بەستەڵەک لە شاری بارسێلۆنادا زۆر دەگمەنە. بەفر لە شاری بارسێلۆنا زۆر دەگمەنە، بەڵام ساڵانە بارینی بەفری کەم دەتوانێت لە چیاکانی نزیک [[کۆلسێرۆلا]] ڕووبدات، وەک لە [[ڕوانگەی فابرا]] کە دەکەوێتە شاخێکی نزیکەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=0200E&k=cat |سەردێڕ=Valores climatológicos normales. Barcelona, Fabra |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210418001635/http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=0200E&k=cat |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بارسێلۆنا تێکڕا ٧٨ ڕۆژی باراناوی ھەیە لە ساڵێکدا (≥ ١ ملم)، و تێکڕای شێی ڕێژەییی ساڵانە ٧٢٪یە، کە لە ٦٩٪ لە مانگی تەممووزەوە دەگۆڕێت بۆ ٧٥٪ لە مانگی تشرینی یەکەم. بڕی بارانبارین بەرزترینە لە کۆتایی ھاوین و پایییزدا (ئەیلوول-تشرینی دووەم) و نزمترینە لە سەرەتا و ناوەڕاستی ھاویندا (حوزەیران-ئاب)، بە نزمبوونەوەیەکی لاوەکیی زستانە (شوبات-ئازار). ماوەی تیشکدانی خۆر ٢,٥٢٤ کاتژمێرە لە ساڵێکدا، لە ١٣٨ کاتژمێرەوە (تێکڕا ٤.٥ کاتژمێر تیشکی خۆر لە ڕۆژێکدا) لە کانوونی یەکەمدا بۆ ٣١٠ کاتژمێر (تێکڕا ١٠ کاتژمێر تیشکی خۆر لە ڕۆژێکدا) لە مانگی تەممووزدا.<ref name="Meteorología">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=0076&k=cat |سەردێڕ=Valores Climatológicos Normales. Barcelona / Aeropuerto |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140410153233/http://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/valoresclimatologicos?l=0076&k=cat |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> {{Weather box | location = [[فڕۆکەخانەی بەرشەلۆنە|فڕۆکەخانەی بەرشەلۆنە]] (١٩٩١–٢٠٢٠ ئاسایی) لە دووری {{cvt|15|km|mi|}} لە ناوەندی شارەوە (ئەوپەڕیەکان ١٩٢٤–ئێستا) | metric first = yes | single line = yes | Jan record high C = 23.8 | Feb record high C = 24.5 | Mar record high C = 27.5 | Apr record high C = 26.5 | May record high C = 32.0 | Jun record high C = 35.0 | Jul record high C = 37.7 | Aug record high C = 37.4 | Sep record high C = 34.0 | Oct record high C = 30.4 | Nov record high C = 27.0 | Dec record high C = 27.0 | year record high C = | Jan high C = 14.0 | Feb high C = 14.5 | Mar high C = 16.4 | Apr high C = 18.5 | May high C = 21.7 | Jun high C = 25.5 | Jul high C = 28.3 | Aug high C = 28.9 | Sep high C = 26.0 | Oct high C = 22.3 | Nov high C = 17.6 | Dec high C = 14.5 | year high C = | Jan mean C = 9.7 | Feb mean C = 10.2 | Mar mean C = 12.3 | Apr mean C = 14.5 | May mean C = 17.8 | Jun mean C = 21.7 | Jul mean C = 24.5 | Aug mean C = 25.1 | Sep mean C = 22.1 | Oct mean C = 18.3 | Nov mean C = 13.3 | Dec mean C = 10.4 | year mean C = | Jan low C = 5.5 | Feb low C = 5.9 | Mar low C = 8.1 | Apr low C = 10.4 | May low C = 13.8 | Jun low C = 17.9 | Jul low C = 20.8 | Aug low C = 21.3 | Sep low C = 18.0 | Oct low C = 14.3 | Nov low C = 9.1 | Dec low C = 6.2 | year low C = | Jan record low C = -7.2 | Feb record low C = -6.6 | Mar record low C = -1.4 | Apr record low C = 0.1 | May record low C = 3.0 | Jun record low C = 7.8 | Jul record low C = 11.4 | Aug record low C = 9.5 | Sep record low C = 7.6 | Oct record low C = 3.8 | Nov record low C = -1.4 | Dec record low C = -8.0 | year record low C = | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 41.3 | Feb precipitation mm = 30.1 | Mar precipitation mm = 41.7 | Apr precipitation mm = 47.3 | May precipitation mm = 41.9 | Jun precipitation mm = 26.3 | Jul precipitation mm = 27.3 | Aug precipitation mm = 51.2 | Sep precipitation mm = 86.1 | Oct precipitation mm = 82.1 | Nov precipitation mm = 45.5 | Dec precipitation mm = 37.3 | year precipitation mm = | Jan precipitation days = 4.2 | Feb precipitation days = 3.4 | Mar precipitation days = 4.4 | Apr precipitation days = 5.6 | May precipitation days = 4.6 | Jun precipitation days = 3.1 | Jul precipitation days = 2.1 | Aug precipitation days = 4.2 | Sep precipitation days = 6.0 | Oct precipitation days = 6.4 | Nov precipitation days = 4.6 | Dec precipitation days = 3.9 | year precipitation days = | unit precipitation days = 1 mm | Jan snow days = 0.0 | Feb snow days = 0.2 | Mar snow days = 0.1 | Apr snow days = 0.0 | May snow days = 0.0 | Jun snow days = 0.0 | Jul snow days = 0.0 | Aug snow days = 0.0 | Sep snow days = 0.0 | Oct snow days = 0.0 | Nov snow days = 0.1 | Dec snow days = 0.0 | year snow days = | Jan humidity = 68 | Feb humidity = 67 | Mar humidity = 68 | Apr humidity = 68 | May humidity = 67 | Jun humidity = 65 | Jul humidity = 65 | Aug humidity = 66 | Sep humidity = 68 | Oct humidity = 72 | Nov humidity = 69 | Dec humidity = 69 | year humidity = | Jan sun = 136 | Feb sun = 164 | Mar sun = 214 | Apr sun = 228 | May sun = 257 | Jun sun = 267 | Jul sun = 298 | Aug sun = 273 | Sep sun = 222 | Oct sun = 177 | Nov sun = 135 | Dec sun = 118 | year sun = | Jan percentsun = 46 | Feb percentsun = 54 | Mar percentsun = 57 | Apr percentsun = 57 | May percentsun = 57 | Jun percentsun = 59 | Jul percentsun = 65 | Aug percentsun = 64 | Sep percentsun = 60 | Oct percentsun = 51 | Nov percentsun = 46 | Dec percentsun = 41 | year percentsun = | source 1 = [[Agencia Estatal de Meteorología]]<ref name="AEMET OpenData"> {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=AEMET OpenData |ناونیشان=https://opendata.aemet.es/centrodedescargas/inicio |بڵاوکەرەوە=[[AEMET]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١}} </ref><ref> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aemet.es/es/serviciosclimaticos/datosclimatologicos/efemerides_extremos?w=0&k=cat&datos=det&l=0076 |سەردێڕ=Valores Extremos |بڵاوکەرەوە=Agencia Estatal de Meteorologia |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٥}} </ref><ref> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ogimet.com/cgi-bin/gsynres?ind=08181&wigos=0-20000-0-08181&ano=2026&mes=7&day=9&hora=2&min=0&ndays=30, |سەردێڕ= Barcelona / Aeropuerto (Spain) |نووسەر=<!--Not stated--> |ڕێکەوت= ٨ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=ogimet.com |بڵاوکەرەوە=OGIMET |ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٦}} </ref> }} {{Weather box | location = ناوەندی بەرشەلۆنە (١٩٩٤–٢٠٢٠ تێکڕاکان، ئەوپەڕیەکان ١٩٩٤–ئێستا) | collapsed = yes | metric first = yes | single line = yes | Jan record high C = 22.5 | Feb record high C = 23.2 | Mar record high C = 25.8 | Apr record high C = 26.7 | May record high C = 30.3 | Jun record high C = 35.2 | Jul record high C = 35.9 | Aug record high C = 36.2 | Sep record high C = 30.7 | Oct record high C = 29.0 | Nov record high C = 25.9 | Dec record high C = 21.7 | year record high C = | Jan high C = 14.5 | Feb high C = 14.4 | Mar high C = 16.0 | Apr high C = 17.7 | May high C = 20.6 | Jun high C = 24.3 | Jul high C = 27.0 | Aug high C = 27.6 | Sep high C = 25.1 | Oct high C = 21.9 | Nov high C = 17.5 | Dec high C = 14.9 | year high C = | Jan mean C = 11.3 | Feb mean C = 11.3 | Mar mean C = 13.1 | Apr mean C = 15.1 | May mean C = 18.0 | Jun mean C = 21.9 | Jul mean C = 24.7 | Aug mean C = 25.2 | Sep mean C = 22.4 | Oct mean C = 19.1 | Nov mean C = 14.4 | Dec mean C = 11.9 | year mean C = | Jan low C = 8.1 | Feb low C = 8.2 | Mar low C = 10.1 | Apr low C = 12.4 | May low C = 15.4 | Jun low C = 19.4 | Jul low C = 22.4 | Aug low C = 22.8 | Sep low C = 19.7 | Oct low C = 16.2 | Nov low C = 11.3 | Dec low C = 8.8 | year low C = | Jan record low C = -1.3 | Feb record low C = -0.2 | Mar record low C = 0.9 | Apr record low C = 4.3 | May record low C = 8.1 | Jun record low C = 12.6 | Jul record low C = 15.3 | Aug record low C = 16.0 | Sep record low C = 12.7 | Oct record low C = 6.9 | Nov record low C = 1.4 | Dec record low C = 1.1 | year record low C = | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 33.1 | Feb precipitation mm = 29.6 | Mar precipitation mm = 38.0 | Apr precipitation mm = 46.5 | May precipitation mm = 31.3 | Jun precipitation mm = 17.9 | Jul precipitation mm = 25.2 | Aug precipitation mm = 27.8 | Sep precipitation mm = 65.0 | Oct precipitation mm = 75.2 | Nov precipitation mm = 37.6 | Dec precipitation mm = 32.8 | year precipitation mm = | Jan precipitation days = 3.7 | Feb precipitation days = 3.7 | Mar precipitation days = 4.0 | Apr precipitation days = 5.3 | May precipitation days = 4.3 | Jun precipitation days = 2.7 | Jul precipitation days = 1.9 | Aug precipitation days = 3.2 | Sep precipitation days = 5.3 | Oct precipitation days = 5.6 | Nov precipitation days = 4.2 | Dec precipitation days = 3.7 | year precipitation days = | unit precipitation days = 1 mm | Jan dew point C = 4.5 | Feb dew point C = 5.0 | Mar dew point C = 6.8 | Apr dew point C = 9.2 | May dew point C = 12.6 | Jun dew point C = 16.4 | Jul dew point C = 18.8 | Aug dew point C = 19.1 | Sep dew point C = 16.8 | Oct dew point C = 14.0 | Nov dew point C = 8.8 | Dec dew point C = 5.6 | year dew point C = | Jan humidity = 77.0 | Feb humidity = 75.7 | Mar humidity = 75.3 | Apr humidity = 76.5 | May humidity = 76.8 | Jun humidity = 75.1 | Jul humidity = 74.3 | Aug humidity = 75.2 | Sep humidity = 77.5 | Oct humidity = 80.0 | Nov humidity = 77.7 | Dec humidity = 77.9 | year humidity = | Jan sun = 150.0 | Feb sun = 172.5 | Mar sun = 237.1 | Apr sun = 258.9 | May sun = 305.8 | Jun sun = 323.7 | Jul sun = 334.8 | Aug sun = 299.0 | Sep sun = 233.7 | Oct sun = 189.7 | Nov sun = 148.6 | Dec sun = 137.4 | year sun = | source 1 = [[Agencia Estatal de Meteorología]]<ref name="AEMET OpenData"> {{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=AEMET OpenData |ناونیشان=https://opendata.aemet.es/centrodedescargas/inicio |بڵاوکەرەوە=[[AEMET]] |ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠٢١}} </ref> | source 2 = Weather.Directory<ref name="Weather.Directory"> {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://weather.directory/es/barcelona |سەردێڕ= Barcelona Weather & Climate Guide |ڕێکەوتی سەردان= ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە= Weather.Directory}} </ref> }} {{Weather box | location = بەرشەلۆنە کان برویکسا – بەرشەلۆنە (١٩٨٧–٢٠١٠) | collapsed = yes | metric first = yes | single line = yes | Jan high C = 14.8 | Feb high C = 15.6 | Mar high C = 17.4 | Apr high C = 19.1 | May high C = 22.5 | Jun high C = 26.1 | Jul high C = 28.6 | Aug high C = 29.0 | Sep high C = 26.0 | Oct high C = 22.5 | Nov high C = 17.9 | Dec high C = 15.1 | year high C = 21.2 | Jan mean C = 11.8 | Feb mean C = 12.4 | Mar mean C = 14.2 | Apr mean C = 15.8 | May mean C = 19.3 | Jun mean C = 22.9 | Jul mean C = 25.7 | Aug mean C = 26.1 | Sep mean C = 23.0 | Oct mean C = 19.5 | Nov mean C = 14.9 | Dec mean C = 12.3 | year mean C = 18.2 | Jan low C = 8.8 | Feb low C = 9.3 | Mar low C = 10.9 | Apr low C = 12.5 | May low C = 16.1 | Jun low C = 19.8 | Jul low C = 22.7 | Aug low C = 23.1 | Sep low C = 20.0 | Oct low C = 16.5 | Nov low C = 11.9 | Dec low C = 9.5 | year low C = 15.1 | precipitation colour = green | Jan precipitation mm = 43.7 | Feb precipitation mm = 31.4 | Mar precipitation mm = 33.0 | Apr precipitation mm = 47.7 | May precipitation mm = 47.4 | Jun precipitation mm = 32.5 | Jul precipitation mm = 25.1 | Aug precipitation mm = 40.8 | Sep precipitation mm = 81.9 | Oct precipitation mm = 96.5 | Nov precipitation mm = 45.1 | Dec precipitation mm = 46.8 | year precipitation mm = | Jan precipitation days = 7.0 | Feb precipitation days = 5.0 | Mar precipitation days = 6.2 | Apr precipitation days = 7.9 | May precipitation days = 7.5 | Jun precipitation days = 5.5 | Jul precipitation days = 3.1 | Aug precipitation days = 5.8 | Sep precipitation days = 8.0 | Oct precipitation days = 9.0 | Nov precipitation days = 6.6 | Dec precipitation days = 7.0 | year precipitation days = | unit precipitation days = 0.1 mm | humidity colour = green | daily = Y | Jan humidity = 69 | Feb humidity = 69 | Mar humidity = 69 | Apr humidity = 68 | May humidity = 68 | Jun humidity = 67 | Jul humidity = 66 | Aug humidity = 70 | Sep humidity = 74 | Oct humidity = 75 | Nov humidity = 71 | Dec humidity = 69 | year humidity = 70 | Jan sun = 149 | Feb sun = 163 | Mar sun = 200 | Apr sun = 220 | May sun = 244 | Jun sun = 262 | Jul sun = 310 | Aug sun = 282 | Sep sun = 219 | Oct sun = 180 | Nov sun = 146 | Dec sun = 138 | year sun = 2524 | source 1 = [[حکومەتی کەتەلۆنیا|Servei Meteorològic de Catalunya]]<ref> {{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://w1.bcn.cat/temps/es/climatologia/clima_barcelona |سەردێڕ=Barcelona Can Bruixa – climate (1987–2010) Barcelona.cat, Barcelona City Hall |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180124135746/http://w1.bcn.cat/temps/es/climatologia/clima_barcelona |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | source 2 = [[Agencia Estatal de Meteorología]] (sunshine hours){{Citation needed|date=October 2021}} | date = September 2015 | source = }} == دیمۆگرافیا == [[File:Province of Barcelona population pyramid.svg|thumb|ھەرەمی دانیشتووانی [[پارێزگای بەرشەلۆنە|پارێزگای بارسێلۆنا]] لە ساڵی ٢٠٢٢]]{{Historical populations|1842|121815|1857|183787|1877|243315|1887|268223|1900|528946|1910|581823|1920|705901|1930|958723|1940|1077671|1950|1276675|1960|1526550|1970|1741979|1981|1752627|1991|1643542|2001|1503884|2011|1611013|2021|1627559|source=[[ئاماری نیشتمانی (ئیسپانیا)|INE]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=INEbase. Alterations to the municipalities in the Population Censuses since 1842|ناونیشان=https://www.ine.es/intercensal/inicio.do|بڵاوکەرەوە=[[ئاماری نیشتمانی (ئیسپانیا)|پەیمانگای ئاماری نیشتمانی]]|زمان=es}}</ref>}}تا ساڵی ٢٠٢٤، بارسێلۆنا دانیشتووانەکەی ١,٦٨٦,٢٠٨ کەسە،<ref name="population" /> لە ڕووبەرێکی زەوی کە {{cvt|101.4|km2|sqmi|0}} یە. پێکھاتەی سەرەکییە لە ناوچەی کارگێڕیی گەورەشاری بارسێلۆنا ([[Àrea Metropolitana de Barcelona]])، بە دانیشتووانێکی ٣,٢١٨,٠٧١ کەس لە ڕووبەری {{cvt|636|km2|0|abbr=off}} (بە چڕیی ٥,٠٦٠ دانیشتوو بۆ ھەر کیلۆمەترێکی دووجا). دانیشتووانی ناوچە شارنشینەکە ٤,٨٤٠,٠٠٠ کەس بوو.<ref name="demographia"/> ناوەکی سەرەکیی [[ناوچەی گەورەشاری بەرشەلۆنە|ناوچەی گەورەشاری بارسێلۆنا]]یە، کە پشتی بەستووە بە دانیشتووانێک کە ٥,٤٧٤,٤٨٢ کەسە.<ref name="eurostat">[http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=met_pjanaggr3&lang=en Population on 1 January by broad age group, sex and metropolitan regions] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20160822103143/http://appsso.eurostat.ec.europa.eu/nui/show.do?dataset=met_pjanaggr3&lang=en |date=22 August 2016 }} – [[Eurostat]], 2017</ref> لە ساڵی ١٩٠0، دانیشتووانی بارسێلۆنا ٥٣٣,٠٠٠ کەس بوو،<ref name="gec_3"/> کە بە شێوەیەکی بەردەوام بەڵام خاو گەشەی کرد تا ساڵی ١٩٥٠، کاتێک دەستی کرد بە لەخۆگرتنی ژمارەیەکی زۆر خەڵک لە بەشە کەمتر پیشەسازییەکانی تری ئیسپانیاوە. دانیشتووانی بارسێلۆنا لە ساڵی ١٩٧٩ گەیشتە لووتکە بە ١,٩٠٦,٩٩٨ کەس، و بە درێژایی ساڵانی ١٩٨٠ەکان و ١٩٩٠ەکان دابەزی چونکە خەڵکێکی زۆر بەدوای [[کوالێتیی ژیان|کوالێتییەکی بەرزتری ژیاندا]] دەگەڕان لە شارەکانی دەوروبەری ناوچەی گەورەشاری بارسێلۆنا. دوای گەیشتن بە نزمترین ئاست لە ساڵی ٢٠٠٠ بە ١,٤٩٦,٢٦٦ دانیشتوو، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە جارێکی تر دەستی بە بەرزبوونەوە کردەوە چونکە خەڵکی گەنجتر دەستیان بە گەڕانەوە کرد، کە ئەمەش بووە ھۆی بەرزبوونەوەیەکی گەورە لە نرخی خانووبەرەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bcn.es/estadistica/catala/dades/anuari/cap02/C0201010.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071221131641/http://www.bcn.es/estadistica/catala/dades/anuari/cap02/C0201010.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Ajuntament de Barcelona: Estadística: Evolució de la població. 1900–2005 |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> === زمانە قسەپێکراوەکان === زمانی کەتەلۆنی "[[زمانی نەتەوەیی|زمانی خۆماڵی]]"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Document |ناونیشان=http://portaljuridic.gencat.cat/ca/document-del-pjur/ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Portal Jurídic de Catalunya |زمان=ca-ES}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Estatut d’autonomia de Catalunya |ناونیشان=http://portaljuridic.gencat.cat/ca/normativa/dret-a-catalunya/lestatut/ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Portal Jurídic de Catalunya |زمان=ca-ES}}</ref> کەتەلۆنیا و بارسێلۆنایە، و بۆیە زمانی سەرەکییە کە لەلایەن ئەنجومەنی شار، لە قوتابخانەکاندا بەکاردەھێنرێت و زاڵە بەسەر [[دیمەنی زمانەوانی|دیمەنی زمانەوانیدا]]. ھەموو [[تۆپۆنیمی|ناوە جوگرافییەکان]]ی بارسێلۆنا، بە وێستگەکانی سیستەمی [[میترۆی بەرشەلۆنە|میترۆشەوە]]، تەنھا بە [[زمانی کەتەلۆنی|زمانی کەتەلۆنیین]]. سەرەڕای ئەمەش، زمانی ئیسپانی زۆرترین قسەپێکەری ھەیە لە بارسێلۆنا (بەپێی سەرژمێرییەکی زمانەوانی کە لەلایەن حکومەتی کەتەلۆنیاوە لە ساڵی ٢٠١٣ ئەنجام دراوە) و نزیکەی لەلایەن ھەمووانەوە تێدەگەیشترێت. [[زمانی کەتەلۆنی|کەتەلۆنی]] ھەروەھا بە شێوەیەکی زۆر باو لە شارەکەدا قسەی پێدەکرێت: ٩٥٪ی دانیشتووان تێیدەگەن، لە کاتێکدا ٧٢.٣٪ دەتوانن قسەی پێبکەن، ٧٩٪ دەتوانن بیخوێننەوە، و ٥٣٪ دەتوانن بینوسن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Departament d'Estadística. Ajuntament de Barcelona |سەردێڕ=Coneixement del català: Evolució de les característiques de la població de Barcelona (Knowledge of Catalan in Barcelona) |ناونیشان=http://www.bcn.cat/estadistica/catala/dades/tpob/pad/evo/ev11.htm |وێبگە=Ajuntament de Barcelona |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|زمان=ca |ڕێکەوت=٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151231210119/http://www.bcn.cat/estadistica/catala/dades/tpob/pad/evo/ev11.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> زانینی زمانی کەتەلۆنی لە دەیەکانی ڕابردوودا بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە بەھۆی سیستەمی پەروەردەییی [[نوقمبوونی زمانەوانی]]. دوای کەتەلۆنی و ئیسپانی، زۆرترین زمانە قسەپێکراوەکان لە بارسێلۆنا ئەوانەن کە لە باکووری ئەفریقاوە ھاتوون، وەک [[زمانە بەربەرییەکان|ئەمازیغی]] و [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]، بەدوایدا [[زمانی بەنگالی|بەنگالی]]، [[زمانی ئوردوو|ئوردوو]]، [[زمانی پەنجابی|پەنجابی]]، [[چینیی ماندارین]]، [[زمانی ڕۆمانی|ڕۆمانی]]، ئینگلیزی، ڕووسی و [[زمانەکانی کێچوا|کێچوا]] دێن، بەپێی ئەو داتایانەی کە لەلایەن زانکۆی بارسێلۆناوە کۆکراونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Barcelona Metròpolis |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١٦ |سەردێڕ=The potential of the multilingual city |ناونیشان=https://www.barcelona.cat/bcnmetropolis/2007-2017/en/dossier/el-potencial-de-la-ciutat-multilingue/ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230907104200/https://www.barcelona.cat/bcnmetropolis/2007-2017/en/dossier/el-potencial-de-la-ciutat-multilingue/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === چڕیی دانیشتووان === [[File:Evening light over Barcelona.jpg|thumb|upright=1.3|دیمەنێکی ئاسمانی سەنتەرەکە و ئەیشامپلە، لەگەڵ [[سێرا دێ کۆلسێرۆلا]] لە پاشبنەمادا]] بارسێلۆنا یەکێکە لە چڕترین شارەکانی ئەورووپا لە ڕووی دانیشتووانەوە. لە ساڵی ٢٠٠٨دا، ئەنجومەنی شار ژمارەی دانیشتووانی بە ١,٦٢١,٠٩٠ کەس خەمڵاند کە لە شارەوانییەک بە ڕووبەری ١٠٢.٢ کیلۆمەتر دووجا دەژیان، ئەمەش وایکرد تێکڕای چڕیی دانیشتووانی شارەکە بگاتە ١٥,٩٢٦ دانیشتوو بۆ ھەر کیلۆمەترێکی دووجا و [[ئەیشامپلە]] پڕ دانیشتووترین ناوچە بوو.<ref name="council">This text is entirely based on the municipal statistical database provided by the city council.</ref>{{full citation needed|date=November 2023}} لە حاڵەتی بارسێلۆنادا، دابەشبوونی زەوی زۆر نایەکسانە. نیوەی شارەوانییەکە یان ٥٠.٢ کیلۆمەتر دووجا، کە ھەمووی دەکەوێتە قەراغی شارەوانییەکە، پێکھاتووە لە دە کەم-چڕترین گەڕەک کە کەمتر لە ١٠٪ی دانیشتووانی شارەکە لەخۆدەگرن، ھەروەھا ناوچەی پیشەسازیی بێ دانیشتووانی [[زۆنا فرانکا (بەرشەلۆنە)|زۆنا فرانکا]] و پارکی دارستانی [[مۆنژوییک]]. ئەمەش وادەکات کە ٩٠٪ی ماوە، یان کەمێک خوار ١.٥ ملیۆن دانیشتوو، لەو ٥٢ کیلۆمەتر دووجایەی ماوەتەوە بژین بە تێکڕای چڕیی نزیک لە ٢٨,٥٠٠ دانیشتوو بۆ ھەر کیلۆمەترێکی دووجا.<ref name="council"/>{{full citation needed|date=November 2023}} لە کۆی ٧٣ گەڕەکی شارەکە، ٤٥یان چڕیی دانیشتووانیان لە سەرووی ٢٠,٠٠٠ دانیشتوو بوو بۆ ھەر کیلۆمەترێکی دووجا بە کۆی دانیشتووانی ١,٣١٣,٤٢٤ کەس کە لە ڕووبەری ٣٨.٦ کیلۆمەتر دووجا دەژیان بە تێکڕای چڕیی ٣٣,٩٨٧ دانیشتوو بۆ ھەر کیلۆمەترێکی دووجا. ئەو ٣٠ گەڕەکەی کە زۆرترین چڕیی دانیشتووانیان ھەبوو ٥٧.٥٪ی دانیشتووانی شارەکەیان پێکدەھێنا لەکاتێکدا تەنھا ٢٢.٧٪ی شارەوانییەکەیان داگیرکردبوو، یان بە واتایەکی تر، ٩٣٦,٤٠٦ کەس کە بە تێکڕای چڕیی ٤٠,٣٢٢ دانیشتوو بۆ ھەر کیلۆمەترێکی دووجا دەژیان. بەرزترین چڕیی شارەکە لە گەڕەکی [[ساگرادا فامیلیا، بەرشەلۆنە|ساگرادا فامیلیا]] و دەوروبەرییەتی کە چوار لە چڕترین گەڕەکەکانی شارەکە لە تەنیشت یەکەوە ھەڵکەوتوون، و ھەموویان چڕیی دانیشتووانیان لە سەرووی ٥٠,٠٠٠ دانیشتووە بۆ ھەر کیلۆمەترێکی دووجا.<ref name="council"/>{{full citation needed|date=November 2023}} === پێکھاتەی تەمەن === لە ساڵی ١٩٠٠، نزیکەی سێیەکی دانیشتووان (٢٨.٩ سەدی) منداڵ بوون (تەمەنیان لە خوار ١٤ ساڵەوە بوو). لە ساڵی ٢٠١٧دا، ئەم گرووپەی تەمەن تەنھا ١٢.٧٪ی دانیشتووانی پێکدەھێنا. لە ساڵی ٢٠١٧دا، ئەوانەی تەمەنیان لە نێوان ١٥ بۆ ٢٤ ساڵ بوو ٩ سەدیی دانیشتووانیان پێکدەھێنا؛ ئەوانەی تەمەنیان لە نێوان ٢٥ بۆ ٤٤ ساڵ بوو ٣٠.٦ سەدیی دانیشتووانیان پێکدەھێنا؛ لەکاتێکدا ئەوانەی تەمەنیان لە نێوان ٤٥ بۆ ٦٤ ساڵ بوو ٥٦.٩٪ی ھەموو دانیشتووانی بارسێلۆنایان پێکدەھێنا. لە ساڵی ١٩٠٠، ئەوانەی تەمەنیان ٦٥ ساڵ و سەرووتر بوو تەنھا ٦.٥ سەدیی دانیشتووانیان پێکدەھێنا. لە ساڵی ٢٠١٧دا، ئەم گرووپەی تەمەن ٢١.٥ سەدیی دانیشتووانی پێکدەھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://w3.grupobbva.com/TLFU/dat/05_barcelona.pdf |سەردێڕ=La población de Barcelona |نووسەر=Fundación BBVA |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100106095806/http://w3.grupobbva.com/TLFU/dat/05_barcelona.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bcn.cat/estadistica/castella/dades/anuari/cap02/C020104.htm |سەردێڕ=Poblacion por edades quinquenales y sexo. 2017 |نووسەر=Ajuntament de Barcelona |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|بەستەری نووسەر=Ajuntament de Barcelona |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190506060005/http://www.bcn.cat/estadistica/castella/dades/anuari/cap02/C020104.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === کۆچکردن === {| class="wikitable floatright" |+ گەورەترین گرووپەکانی دانیشتووانی بیانی لە بارسێلۆنا<ref name="bcn2019">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=La població de Barcelona segons lloc de naixement i nacionalitat a 01/01/2024: una Barcelona diversa|ناونیشان=https://ajuntament.barcelona.cat/premsa/wp-content/uploads/2025/02/informe_padro_estrangers_2024.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190728045650/https://www.bcn.cat/estadistica/angles/dades/inf/pobest/pobest19/part1/nt14.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی نیسانی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Ajuntament de Barcelona}}</ref> |- !نەتەوە || ژمارەی دانیشتووان<br>{{Small|(کانوونی دووەمی ٢٠٢٤)}} |- |ئیتالیا || ٥٠,٠٥٢ |- |کۆلۆمبیا || ٢٨,٥٥١ |- |پاکستان || ٢٤,٧٠٦ |- |چین || ٢١,٨٧٦ |- |پێروو || ٢١,٠٩٠ |- |فەڕەنسا || ١٨,٧٢٣ |- |مەغریب || ١٧,٧٧٢ |- |ھۆندووراس || ١٧,٧١٥ |- |ڤێنیزوێلا || ١٧,٤١٠ |- |ئەرژەنتین || ١٤,٢٨٧ |} لە ساڵی ٢٠١٦دا، نزیکەی ٥٩٪ی دانیشتووانی شارەکە لە [[کەتەلۆنیا]] لەدایکبوون و ١٨.٥٪یان لە بەشەکانی تری وڵاتەوە ھاتوون. سەرەڕای ئەوە، ٢٢.٥٪ی دانیشتووان لە دەرەوەی ئیسپانیا لەدایکبوون، کە ڕێژەیەکە زیاتر لە دوو ھێندە بووە لە ساڵی ٢٠٠١ەوە و زیاتر لە پێنج ھێندە بووە لە ساڵی ١٩٩٦ەوە کە ئەوکات بەڕیز ٨.٦٪ و ٣.٩٪ بوون.<ref name="ASTBCN">[http://www.bcn.cat/estadistica/angles/dades/tpob/index.htm "Ajuntament de Barcelona – Population, household and homes statistics"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170603041620/http://www.bcn.cat/estadistica/angles/dades/tpob/index.htm|date=3 June 2017}}, retrieved 12 June 2017.</ref> گرنگترین ناوچەی سەرچاوەی کۆچبەران ئەورووپایە، کە زۆربەیان لە ئیتالیا (٢٦,٦٧٦) یان فەڕەنسا (١٣,٥٠٦)ەوە ھاتوون.<ref name="ASTBCN" /> سەرەڕای ئەوەش، چەندین کۆچبەر لە وڵاتانی ئەمریکای لاتینەوە وەک [[بۆلیڤیا]]، [[ئێکوادۆر]] یان [[کۆلۆمبیا]] دێن. لە ساڵانی ١٩٩٠ەکانەوە، و ھاوشێوەی کۆچبەرانی تر، زۆرێک لە دانیشتووانی ئەمریکای لاتین لە بەشەکانی باکووری شارەکەدا نیشتەجێ بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Sian Preece |سەردێڕ=The Routledge Handbook of Language and Identity |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=٢٠١٦|پەڕە=٥١٣}}</ref> کۆمەڵگەیەکی پاکستانی تا ڕادەیەک گەورە لە بارسێلۆنا بوونی ھەیە کە دەگاتە بیست ھەزار ھاووڵاتی. کۆمەڵگەکە لە پیاوی زۆر زیاتر پێکھاتووە بە بەراورد لەگەڵ ژناندا. زۆرێک لە پاکستانییەکان لە [[سیوتات ڤێیا]] دەژین. یەکەمین کۆچبەرە پاکستانییەکان لە ساڵانی ١٩٧٠ەکاندا ھاتن، و ژمارەیان لە ساڵانی ١٩٩٠ەکاندا زۆر زیادی کرد.<ref>[http://www.barcelona-metropolitan.com/features/report-barcelona-pakistani-community/ "Barcelona's Pakistani community"] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20170611180354/http://www.barcelona-metropolitan.com/features/report-barcelona-pakistani-community/ |date=11 June 2017 }}, retrieved 12 June 2017.</ref> گرووپی کۆچبەرانی گرنگی دیکە لە ئاسیاوە وەک چین و [[فلیپین]] دێن.<ref name="ASTBCN" /> کۆمەڵگەیەکی ژاپۆنیش ھەیە کە لە [[بۆنانۆڤا]]، [[لێس ترێس تۆرێس]]، [[پێدرالبێس]]، و گەڕەکەکانی تری باکوور نیشتەجێ بوون، و [[قوتابخانەی نێونەتەوەییی ژاپۆنیی بەرشەلۆنە|قوتابخانەیەکی نێونەتەوەیی ژاپۆنی]] خزمەت بەو کۆمەڵگەیە دەکات.<ref>Conte-Helm, Marie. ''[[The Japanese and Europe: Economic and Cultural Encounters]]''. (Bloomsbury Academic Collections). [[A&C Black]], 17 December 2013. {{ISBN|1780939809}}, 9781780939803. p. [https://books.google.com/books?id=DKwVAgAAQBAJ&pg=PA111 111] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20170215082139/https://books.google.com/books?id=DKwVAgAAQBAJ&pg=PA111 |date=15 February 2017 }}.</ref> === ئایین === {{Main|ئایین لە بەرشەلۆنە}} [[File:Barcelona 4527.JPG|thumb|[[پەرستگای دڵی پیرۆز (بەرشەلۆنە)|پەرستگای ساڕێژبوونی دڵی پیرۆز]]]] لە ساڵی ٢٠٠٧دا، زۆربەی دانیشتووان ڕایانگەیاند کە سەر بە [[کەنیسەی کاسۆلیک|کاسۆلیکی ڕۆمانین]] (٢٠٨ کڵێسا).<ref name="LMBCN">{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Barcelona |ناونیشان=http://www.20minutos.es/noticia/242726/0/mitad/mezquitas/barcelona/ |سەردێڕ=La mitad de las mezquitas de Catalunya están en Barcelona |ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=20minutos.es |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151015205032/http://www.20minutos.es/noticia/242726/0/mitad/mezquitas/barcelona/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ڕاپرسییەکدا کە لە ساڵی ٢٠١١ لەلایەن InfoCatólica ئەنجام درابوو، ٤٩.٥٪ی دانیشتووانی بارسێلۆنا لە ھەموو تەمەنەکان خۆیان وەک [[کاسۆلیک]] ناساند.<ref name="cbn.com">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Digital |یەکەم=Protestante |ناونیشان=http://www.cbn.com/mundocristiano/elmundo/2011/July/Espana-es-el-pais-europeo-en-el-que-mas-retrocede-el-catolicismo/ |سەردێڕ=España experimenta retroceso en catolicismo – El Mundo – Mundo Cristiano |بڵاوکەرەوە=CBN.com |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150717170821/http://www.cbn.com/mundocristiano/elmundo/2011/July/Espana-es-el-pais-europeo-en-el-que-mas-retrocede-el-catolicismo/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمە یەکەم جار بوو کە زیاتر لە نیوەی بەشداربووان خۆیان وەک مەسیحیی کاسۆلیک نەناساند.<ref name="cbn.com"/> ئەم ژمارانە ڕەنگدانەوەی ئاراستەیەکی بەرفراوانترن لە ئیسپانیادا کە تیایدا ژمارەی ئەو کەسانەی خۆیان وەک کاسۆلیک دەناسێنن دابەزیوە.<ref name="cbn.com"/> لە ساڵی ٢٠١٩دا، ڕاپرسییەک لەلایەن [[سەنتەری لێکۆڵینەوە سۆسیۆلۆژییەکان|Centro de Investigaciones Sociológicas]] پیشانی دا کە ٥٣.٢٪ی دانیشتووانی بارسێلۆنا خۆیان وەک [[کاسۆلیک]] ناساندووە (٩.٩٪ کاسۆلیکی پەیڕەوکار، ٤٣.٣٪ کاسۆلیکی نا-پەیڕەوکار).<ref name="C-I-S">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://datos.cis.es/pdf/Es3253marMT_MBarcelona_A.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://datos.cis.es/pdf/Es3253marMT_MBarcelona_A.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |سەردێڕ=Postelectoral Elecciones Autonómicas y municipales 2019. Barcelona (Municipio de) |نووسەر=CIS |ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> پارێزگاکە گەورەترین کۆمەڵگەی [[موسڵمان|موسڵمانی]] ھەیە لە ئیسپانیا، ٣٢٢,٦٩٨ کەس لە پارێزگای بارسێلۆنا لەسەر ئایینی ئیسلامن.<ref name="observatorio.hispanomuslim.es">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://observatorio.hispanomuslim.es/estademograf.pdf |سەردێڕ=Estudio demográfico de la población musulmana |بڵاوکەرەوە=Unión de Comunidades Islámicas de España |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150527070814/http://observatorio.hispanomuslim.es/estademograf.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەھۆی کۆچکردنەوە ژمارەیەکی بەرچاو لە موسڵمانان لە بارسێلۆنا دەژین (١٦٩ شوێن، کە زۆربەیان لەلایەن [[مەغریبییەکان لە ئیسپانیا|مەغریبییەکانەوە]] پەیڕەوی دەکرێت).<ref name="LMBCN" /> لە ساڵی ٢٠١٤دا، ٣٢٢,٦٩٨ کەس لە کۆی ٥.٥ ملیۆن کەسی پارێزگای بارسێلۆنا خۆیان وەک موسڵمان ناساند،<ref name="observatorio.hispanomuslim.es"/> کە دەکاتە ٥.٦٪ی کۆی دانیشتووان. شارەکە ھەروەھا گەورەترین کۆمەڵگەی جوولەکەی ھەیە لە ئیسپانیا، بە خەمڵاندنی ٣,٥٠٠ جوولەکە کە لە شارەکەدا دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/barcelona.html |سەردێڕ=The Jewish Virtual History Tour: Barcelona |بڵاوکەرەوە=Jewishvirtuallibrary.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140410232811/https://www.jewishvirtuallibrary.org/jsource/vjw/barcelona.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> ھەروەھا ژمارەیەک گرووپی تریش ھەن، لەوانە [[ئێڤانجیلیزم|ئێڤانجیلیست]] (٧١ شوێن، کە زۆربەیان لەلایەن [[ڕۆماکان|ڕۆماکانەوە]] پەیڕەوی دەکرێت)، [[شاھێدانی یەھوە]] (٢١ [[ھۆڵی شانشین|ھۆڵی شانشین]])، [[بوودیزم|بوودیستەکان]] (١٣ شوێن)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://w3.bcn.es/ab/asia/equipament/controller/0,2317,1653_71890_3,00.html?accio=llista_eq&primera_busqueda=true&temaOriginal=&tema=0040101011_Religion&que=&opcio2=&opcio=districte&districte=&zona=&carrer=&numero=&al= |سەردێڕ=Barcelona: Directory: Theme: Religion |بڵاوکەرەوە=W3.bcn.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091005011256/http://w3.bcn.es/ab/asia/equipament/controller/0%2C2317%2C1653_71890_3%2C00.html?accio=llista_eq&primera_busqueda=true&temaOriginal=&tema=0040101011_Religion&que=&opcio2=&opcio=districte&districte=&zona=&carrer=&numero=&al= |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وە [[ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژھەڵاتی|ئۆرسۆدۆکسی ڕۆژھەڵات]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://orthodoxengland.org.uk/oecatala.htm |سەردێڕ=Orthodox Church in Catalonia |بڵاوکەرەوە=Orthodoxengland.org.uk |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120617014750/http://orthodoxengland.org.uk/oecatala.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٢}}</ref> == ئابووری == === زانیاریی گشتی === [[File:Torre_Glòries,_Barcelona_(51351746585).jpg|thumb|[[تۆرێ گلۆریس]] و ناوچەی بازرگانی و داھێنانی [[22@|22@Barcelona]]]] ناوچەی گەورەشاری بارسێلۆنا زیاتر لە ٦٦٪ی خەڵکی کەتەلۆنیا لەخۆدەگرێت، کە یەکێکە لە دەوڵەمەندترین ناوچەکانی ئەورووپا و چوارەم دەوڵەمەندترین ناوچەیە لەسەر ئاستی تاک لە ئیسپانیادا، بە تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (GDP) بۆ ھەر تاکێک کە دەگاتە ٢٨,٤٠٠ یۆرۆ (١٦٪ زیاتر لە [[ئابووری یەکێتیی ئەورووپا#دەوڵەمەندترین و ھەژارترین ناوچەکانی NUTS (GDP PPP 2010)|تێکڕای یەکێتیی ئەورووپا]]). گەورەشاری بارسێلۆنا خاوەنی [[پێڕستی شارەکان بەپێی GDP|تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی بوو کە دەگەیشتە ١٧٧ ملیار دۆلار]] (یەکسانە بە ٣٤,٨٢١ دۆلار لەسەر ئاستی تاک، ٤٤٪ زیاتر لە تێکڕای یەکێتیی ئەورووپا)، بەمەش دەبێتە چوارەمین شاری بەھێز لە ڕووی ئابوورییەوە بەپێی کۆی GDP لە یەکێتیی ئەورووپادا، و ٣٥ەمین لە جیھاندا لە ساڵی ٢٠٠٩دا.<ref name="pricewater">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ukmediacenter.pwc.com/imagelibrary/downloadMedia.ashx?MediaDetailsID=1562 |سەردێڕ=Global city GDP rankings 2008–2025 |بڵاوکەرەوە=Pricewaterhouse Coopers |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}{{Dead link|date=February 2016}}</ref> شاری بارسێلۆنا تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی زۆر بەرزی ھەبوو بە بڕی ٨٠,٨٩٤ یۆرۆ بۆ ھەر کەسێک لە ساڵی ٢٠٠٤، بەپێی ئاماری [[یۆرۆستات]].<ref name="urbanaudit.org">[http://www.urbanaudit.org/CityProfiles.aspx?CityCode=ES002C&CountryCode=ES Urban Audit – CityProfiles: Barcelona] – Eurostat, 2004 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130723093909/http://www.urbanaudit.org/CityProfiles.aspx?CityCode=ES002C&CountryCode=ES |date=23 July 2013 }}</ref> سەرەڕای ئەوەش، بارسێلۆنا چوارەم باشترین شاری بازرگانیی ئەورووپا بوو و خێراترین شاری ئەورووپا بوو لە ڕووی باشتربوونەوە، بە گەشەی ساڵانەی ١٧٪ {{As of|2009|lc=y}}.<ref name="BEBC">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.citymayors.com/business/euro_bizcities.html |سەردێڕ=Best European business cities |بڵاوکەرەوە=City Mayors |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723081225/http://www.citymayors.com/business/euro_bizcities.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> بارسێلۆنا لە ڕیزبەندیی [[گونجاوترین شارەکانی جیھان بۆ ژیان#پێوەری گونجاوترین شارەکان بۆ ژیان|٢٤ەمین شار بوو لە "ژیان دۆستترین شارەکانی جیھان"]] لە ساڵی ٢٠١٥دا بەپێی گۆڤاری ستایلی ژیانی ''[[مۆنۆکڵ]]''.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://monocle.com/film/affairs/the-monocle-quality-of-life-survey-2015/ |ئیش=Monocle |ڕێکەوت=٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=The Monocle Quality of Life Survey 2015 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171203045951/https://monocle.com/film/affairs/the-monocle-quality-of-life-survey-2015/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە ھەمان شێوە، بەپێی شیکەرەوەکانی داھێنان 2thinknow، بارسێلۆنا پلەی ١٣یەمی لە جیھاندا گرتووە لەسەر ''پێوەری جیھانی شارە داھێنەرەکان™''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.innovation-cities.com/2thinknow-innovation-cities-global-256-index/ |سەردێڕ=Independent city analysis and rankings for innovation in 2009 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=2thinknow |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140409165153/http://www.innovation-cities.com/2thinknow-innovation-cities-global-256-index/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> لە ھەمان کاتدا بەپێی ڕاپۆرتی سامانی جیھانی و شێوازی ژیانی ساڵی ٢٠٢٠، یەکێکە لە ھەرزانترین شارەکانی جیھان بۆ شێوازی ژیانێکی لوکس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://guaproperty.com/2020/01/28/a-luxury-lifestyle-is-more-affordable-in-spain-than-almost-anywhere-else-in-the-world-finds-new-report/ |سەردێڕ=A Luxury Lifestyle Is More Affordable In Spain Than Almost Anywhere Else In The World, Finds New Report |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ |بڵاوکەرەوە=Gua |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210117033043/https://guaproperty.com/2020/01/28/a-luxury-lifestyle-is-more-affordable-in-spain-than-almost-anywhere-else-in-the-world-finds-new-report/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بارسێلۆنا نەریتێکی بازرگانیی دێرینی ھەیە. ئەوەی کەمتر ناسراوە ئەوەیە کە شارەکە زوو بووە بە شارێکی پیشەسازی، کە لە ساڵی ١٨٣٣ دەستی پێکرد، کاتێک پیشەسازیی ڕستن و چنینی کەتەلۆنیا کە پێشتر پێشکەوتوو بوو، دەستی کرد بە بەکارھێنانی ھێزی ھەڵم. بووە یەکەمین و گرنگترین شاری پیشەسازی لە ناوچەی دەریای ناوەڕاستدا. لەو کاتەوە، بەرھەمھێنان ڕۆڵێکی گەورەی لە مێژووی شارەکەدا بینیوە. [[بۆرسەی بەرشەلۆنە|بۆرسەی بارسێلۆنا]] بازاڕی سەرەکیی پشکەکانە لە بەشی باکووری ڕۆژھەڵاتی نیوەدوورگەی ئیبێریادا. بارسێلۆنا وەک شاری داھاتووی باشووری ئەورووپا بۆ ساڵی ٢٠١٤/١٥ ناسێندرا، بە پشتبەستن بە توانای ئابوورییەکەی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://w42.bcn.cat/web/en/noticies-i-premsa/noticies/actives/Barcelona-recognized-as-the-top-Southern-European-city-with-future-economic-potential.jsp |سەردێڕ=Barcelona, recognised as the top Southern European city with future economic potential |ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٤|وێبگە=Barcelona Growth |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140413160012/http://w42.bcn.cat/web/en/noticies-i-premsa/noticies/actives/Barcelona-recognized-as-the-top-Southern-European-city-with-future-economic-potential.jsp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> لەلایەن ''[[FDi Magazine]]'' لە ڕیزبەندییە دوو ساڵەیییەکانیاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=http://www.fdiintelligence.com/Locations/Europe/European-Cities-and-Regions-of-the-Future-2014-15 |سەردێڕ=European Cities and Regions of the Future 2014/15 |ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠١٤ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٤ |ئیش=fDi Magazine |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141112110111/http://www.fdiintelligence.com/Locations/Europe/European-Cities-and-Regions-of-the-Future-2014-15 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === پێشانگا و پێشانگا بازرگانییەکان === {{Multiple image | align = right | image1 = World Trade Center Barcelona 2013 2.jpg | width1 = 180 | alt1 = | caption1 = ناوەندی بازرگانیی جیھانی بەرشەلۆنە | image2 = Palau de Congressos de Barcelona 2013.JPG | width2 = 180 | alt2 = | caption2 = کۆشکی کۆنگرەکانی بەرشەلۆنە | footer = }} ھەروەھا شارەکە چەندین ھۆڵی کۆنگرەی ھەیە، بەتایبەتی [[Fira de Barcelona]] – کە دووەم گەورەترین ناوەندی پێشانگا و بازرگانییە لە ئەورووپا، کە ساڵانە میوانداری ژمارەیەکی خێرا گەشەسەندوو لە ڕووداوە نیشتمانی و نێونەتەوەیییەکان دەکات (لە ئێستادا لە سەرووی ٥٠ ڕووداوە). کۆی ڕووبەری زەویی پێشانگاکانی دەزگاکانی Fira de Barcelona دەگاتە {{cvt|405000|m2|ha|0}}، بەبێ ھەژمارکردنی ناوەندی [[گران ڤیا (بەرشەلۆنە)|گران ڤیا]] لەسەر [[پلازا دێ ئێرۆپا]]. بەڵام، [[قەیرانی ناوچەی یۆرۆ]] و کەمبوونەوەی قووڵی گەشتیاریی بازرگانی کاریگەرییان ھەبوو لەسەر پێگەی شارەکە وەک ناوەندێکی کۆنفڕانس بەپێی پلانی ئەنجومەنی شار. ناوەندێکی گرنگی بازرگانی، بە ناوی [[ناوەندی بازرگانیی جیھانی بەرشەلۆنە|ناوەندی بازرگانیی جیھانی بارسێلۆنا]]، دەکەوێتە بەندەری [[پۆرت ڤێڵ]] لە بارسێلۆنا. شارەکە ناسراوە بە میوانداریکردنی کۆنفڕانس و پێشانگاکانی ئاستی جیھانی، لەوانە ''[[پێشانگای گشتگیری بەرشەلۆنە|پێشانگای گشتگیری بارسێلۆنا]]'' لە ساڵی ١٨٨٨، [[پێشانگای نێونەتەوەییی بەرشەلۆنەی ١٩٢٩|پێشانگای نێونەتەوەییی بارسێلۆنای ١٩٢٩]] (ئێکسپۆ ١٩٢٩)، [[مەکۆی گەردوونی کولتوورەکانی ٢٠٠٤]] و [[مەکۆی شاریی جیھانی]] لە ساڵی ٢٠٠٤.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Urban Forum 2004 |ناونیشان=http://mirror.unhabitat.org/categories.asp?catid=467 |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150315031755/http://mirror.unhabitat.org/categories.asp?catid=467 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئازاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەشتیاری === [[File:14-08-05-barcelona-RalfR-022.jpg|thumb|left|بەشێک لە شۆستەی کەنار دەریاکە و کەناراوی ''لا بارسێلۆنێتا'' بەرەو [[پۆرت ئۆڵمپیک]]]] [[File:Beaches of Barcelona, Spain (51226454918).jpg|thumb|left|کەناراوەکانی بارسێلۆنا]] لە ساڵی ٢٠٢٣دا، بارسێلۆنا ٩ەمین شار بوو لە جیھاندا کە زۆرترین سەردانیکەری نێونەتەوەیی ھەبووە و پێنجەمین شار بوو لە ئەورووپا لە دوای پاریس، مەدرید، ئەمستەردام، و ڕۆما، کە نزیکەی ٩ ملیۆن سەردانیکەری نێونەتەوەیی ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Top 100 Cities Destination Ranking |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.connectingtravel.com/news/dubai-ranks-among-euromonitor-internationals-top-5-destinations |بڵاوکەرەوە=connectingtravel.com |ڕێکەوتی سەردان=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٥}}</ref> بارسێلۆنا شوێنێکی گەشتیاریی ناسراوی نێونەتەوەیییە، کە چەندین ناوچەی کاتبەسەربردن لەخۆدەگرێت، یەکێک لە باشترین کەناراوەکانی جیھانی ھەیە،<ref name=NationalGeographic/><ref name="discoverychannel">Movie "Worlds Best Beaches", Discovery Channel 2005</ref> ئاووھەوایەکی مامناوەند و گەرمی ھەیە، مۆنیۆمێنتە مێژووییەکانی تێدایە، لەوانە ھەشت شوێنەواری [[میراتی جیھانی]]ی یوونێسکۆ، ٥١٩ ھوتێلی تێدایە {{as of|2016|March|lc=y}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tripadvisor.es/Hotels-g187497-Barcelona_Catalonia-Hotels.html |سەردێڕ=Los 10 mejores hoteles en Barcelona 2016 – TripAdvisor – Precios y opiniones |ئیش=tripadvisor.es |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160323075044/https://www.tripadvisor.es/Hotels-g187497-Barcelona_Catalonia-Hotels.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> لەنێویاندا ٣٥ ھوتێلی پێنج ئەستێرە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tripadvisor.es/Hotels-g187497-zfc5-Barcelona_Catalonia-Hotels.html |سەردێڕ=10 mejores hoteles de 5 estrellas en Barcelona – TripAdvisor |ئیش=tripadvisor.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160407073227/https://www.tripadvisor.es/Hotels-g187497-zfc5-Barcelona_Catalonia-Hotels.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی نیسانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ژێرخانێکی گەشتیاریی پێشکەوتووی ھەیە. بەھۆی ھاتنی لێشاوی گەورەی گەشتیاران لە ھەموو ساڵێکدا، بارسێلۆنا، وەک زۆرێک لە پایتەختە گەشتیارییەکانی تر، ڕووبەڕووی کێشەی گیرفانبڕەکان دەبێتەوە، کە جزدان و پاسپۆرتەکان شتە ھەرە باوەکانن کە دەدزرێن. سەرەڕای ڕێژەی مامناوەندی گیرفانبڕین، بارسێلۆنا بە یەکێک لە سەلامەتترین شارەکان دادەنرێت لە ڕووی ئاسایش و سەلامەتیی کەسییەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.businessinsider.com/the-20-safest-cities-in-the-world-2015-1 |سەردێڕ=20 Of The Safest Cities In The World |newspaper=Business Insider |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161224161443/http://www.businessinsider.com/the-20-safest-cities-in-the-world-2015-1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە شێوەیەکی سەرەکی بەھۆی ستراتیژییەکی پێشکەوتووی پۆلیسەوەیە کە لە ماوەی تەنھا سێ ساڵدا تاوانی بە ڕێژەی ٣٢٪ کەمکردووەتەوە و وایکردووە کە وەک ١٥ەمین سەلامەتترین شاری جیھان بناسرێت لەلایەن ''[[بزنس ئینسایدەر]]''ەوە لە ساڵی ٢٠١٦دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.businessinsider.com/the-15-safest-cities-in-the-world-2016-12 |سەردێڕ=The 15 safest cities in the world |newspaper=Business Insider |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161208023104/http://uk.businessinsider.com/the-15-safest-cities-in-the-world-2016-12/#15-barcelona-7516-three-years-ago-the-barcelona-city-council-decided-to-increase-the-police-presence-on-the-streets-and-in-the-subway-the-strategy-has-yielded-results-with-crime-falling-by-32-1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[File:Street art in Barcelona 02.jpg|thumb|ھونەری سەر شەقام لە بارسێلۆنا کە ڕەتکردنەوەی گەشتیاران نیشان دەدات]] لەکاتێکدا گەشتیاری سوودی ئابووری بەرھەم دەھێنێت، بەپێی یەکێک لە ڕاپۆرتەکان، شارەکە "لەژێر ھێرشی ھۆزی گەشتیاراندایە". لە سەرەتای ساڵی ٢٠١٧دا، زیاتر لە ١٥٠,٠٠٠ خۆپیشاندەر ھۆشدارییان دا کە گەشتیاری سەقامگیریی شارەکە تێکدەدات. دروشمەکان بریتی بوون لە "گەشتیاران بگەڕێنەوە ماڵەوە"، "بارسێلۆنا بۆ فرۆشتن نییە" و "ئێمە دەرناکرێین". تا ئەو کاتە، ژمارەی سەردانیکەران لە ١.٧ ملیۆن لە ساڵی ١٩٩٠ەوە بۆ ٣٢ ملیۆن زیادی کردبوو لە شارێکدا کە ژمارەی دانیشتووانەکەی ١.٦٢ ملیۆن کەس بوو، کە ئەمەش بووە ھۆی بەرزبوونەوەی تێچووی خانووبەرەی کرێ بۆ دانیشتووان و قەرەباڵغبوونی زۆری شوێنە گشتییەکان. لەکاتێکدا گەشتیاران بە خەمڵاندنێک ٣٠ ملیار یۆرۆیان خەرج کردووە لە ساڵی ٢٠١٧دا، ئەوان لەلایەن ھەندێک کەسەوە وەک ھەڕەشەیەک بۆ سەر شوناسی بارسێلۆنا دەبینرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Burgen |یەکەم=Stephen |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ='Tourists go home, refugees welcome': why Barcelona chose migrants over visitors |ناونیشان=https://www.theguardian.com/cities/2018/jun/25/tourists-go-home-refugees-welcome-why-barcelona-chose-migrants-over-visitors |ئیش=The Guardian |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180902145924/https://www.theguardian.com/cities/2018/jun/25/tourists-go-home-refugees-welcome-why-barcelona-chose-migrants-over-visitors |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وتارێکی ئایاری ٢٠١٧ لە ڕۆژنامەی سەرھێڵی بەریتانی ''[[The Independent]]'' بارسێلۆنای خستە ناو "ھەشت لەو شوێنانەی کە زۆرترین ڕقیان لە گەشتیارانە" و سەرنجێکی لەلایەن سەرۆکی شارەوانی [[ئادا کۆلاو]] لەخۆگرتبوو، کە وتبووی "ئێمە نامانەوێت شارەکە ببێتە دوکانێکی ھەرزانی کڕینی دیاری"، بە ھێنانەوەی نموونەی ڤینیسیا.<ref name=coffey/> بۆ کەمکردنەوەی کێشەکە، شارەکە وەستاوە لە پێدانی مۆڵەت بۆ ھوتێلی نوێ و شوقەی پشوو؛ ھەروەھا سزای داراییی بەسەر AirBnb سەپاند بە بڕی ٣٠,٠٠٠ یۆرۆ. سەرۆکی شارەوانی پێشنیاری سەپاندنی باجێکی نوێی گەشتیاری و دانانی سنوورێکی بۆ ژمارەی سەردانیکەران کردووە.<ref name=coffey>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Coffey |یەکەم=Helen |ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Eight Places That Hate Tourists the Most |ناونیشان=https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/places-hate-tourist-the-most-countries-ban-visitors-venice-thailand-amsterdam-japan-onsen-santorini-a7733136.html |ئیش=The Independent |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180903191513/https://www.independent.co.uk/travel/news-and-advice/places-hate-tourist-the-most-countries-ban-visitors-venice-thailand-amsterdam-japan-onsen-santorini-a7733136.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێک لە شارەزایانی بوارەکە، جەستن فرانسیس، دامەزرێنەری ئاژانسی گەشتیاریی [[responsibletravel.com|گەشتیاری بەرپرسیار]]، ڕایگەیاند کە دەبێت ھەنگاو بنرێت بۆ سنووردارکردنی ژمارەی سەردانیکەران کە بوونەتە ھۆی "قەیرانی زۆریی گەشتیاری" لە چەندین شاری گەورەی ئەورووپادا. ئەو وتی "لە کۆتاییدا، دەبێت دانیشتووان لە پێشینە بن بەسەر گەشتیاراندا بۆ نیشتەجێبوون، ژێرخان و دەستڕاگەیشتن بە خزمەتگوزارییەکان چونکە ئەوان پشکی درێژخایەنیان لە سەرکەوتنی شارەکەدا ھەیە."<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hunt |یەکەم=Ellen |ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=Residents in tourism hotspots have had enough. So what's the answer? |ناونیشان=https://www.theguardian.com/cities/2018/jul/17/residents-in-tourism-hotspots-have-had-enough-so-whats-the-answer |ئیش=The Guardian |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180902150429/https://www.theguardian.com/cities/2018/jul/17/residents-in-tourism-hotspots-have-had-enough-so-whats-the-answer |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فرانسیس دواتر بە ڕۆژنامەنووسێکی وت، "بەڕێوەبردنی گەشتیاری بە شێوەیەکی بەرپرسیارانەتر دەتوانێت یارمەتیدەر بێت، بەڵام ھەندێک شوێنی مەبەست لەوانەیە تەنھا گەشتیارێکی زۆریان ھەبێت، و بارسێلۆناش لەوانەیە نموونەیەکی ئەمە بێت".<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Dogshun |یەکەم=Joe |ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Europe's beauty spots plot escape from the too-many-tourists trap |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2018/mar/07/europes-beauty-spots-plot-escape-from-the-too-many-tourists-trap |ئیش=The Guardian |شوێن=London |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180901191835/https://www.theguardian.com/world/2018/mar/07/europes-beauty-spots-plot-escape-from-the-too-many-tourists-trap |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە نیسانی ٢٠٢٤ خۆپیشاندانەکان دژی زۆریی گەشتیاران لە شارەکەدا دەستی پێکرد، کە لە مانگی تەممووزی ٢٠٢٤ گەیشتە لوتکە. ئەم خۆپیشاندانانە جارێکی تر لە تەممووزی ٢٠٢٥دا سەرنجیان ڕاکێشایەوە، چونکە خۆپیشاندانی ھاوشێوە لە [[باشووری ئەورووپا]] ڕوویاندا و شوێنەکانی وەکوو [[پالما دێ مایۆرکا|پالما]]، و [[لیسبۆن]]ی گرتەوە، کە لەلایەن تۆڕی باشووری ئەورووپا دژی گەشتیاریکردن (SET) ڕێکخرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Spain tourism: The protesters and residents pushing back on tourism in Barcelona |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cp8d87l6lp1o |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.bbc.com |زمان=en-GB}}</ref> لە کاتی خۆپیشاندانەکاندا ھەندێک لە خۆپیشاندەران دەمانچەی ئاوی گەورەیان بەکارھێنا بۆ پژاندنی ئاو بەسەر گەشتیاراندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Protesters in Spain shoot water guns at tourists in demonstration against mass tourism, housing costs |ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/spain-protest-water-guns-tourism-housing-costs/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=CBS News |زمان=en-US}}</ref> === کەرتی بەرھەمھێنان === پیشەسازی ٢١٪ی کۆی بەرھەمی ناوخۆیی (GDP)ی ناوچەکە بەرھەم دەھێنێت،<ref>[http://www.idescat.cat/territ/BasicTerr?TC=8&V3=1538&V4=1540&ALLINFO=TRUE&PARENT=100&V0=3&V1=0&CTX=B&VN=3&VOK=Confirmar "''Valor afegit brut a preus bàsics. Base 2000 Per sectors (%)''" (en: "''Gross value added at basic prices. Base by sector (%)''")] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140410224648/http://www.idescat.cat/territ/BasicTerr?TC=8&V3=1538&V4=1540&ALLINFO=TRUE&PARENT=100&V0=3&V1=0&CTX=B&VN=3&VOK=Confirmar |date=10 April 2014 }} – [[پەیمانگای ئاماری کەتەلۆنیا|Idescat]], 2008</ref> لەگەڵ پیشەسازییەکانی وزە، کیمیایی و کانزاسازی کە ٤٧٪ی بەرھەمی پیشەسازی پێکدەھێنن.<ref>[http://www.idescat.cat/territ/BasicTerr?TC=5&V0=3&V1=0&V3=1538&V4=1541&ALLINFO=TRUE&PARENT=100&CTX=B "''Valor afegit brut. Indústria per branques d'activitat (%)''" (en: "''Gross Value Added. Branches of industry (%)''")] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140410224253/http://www.idescat.cat/territ/BasicTerr?TC=5&V0=3&V1=0&V3=1538&V4=1541&ALLINFO=TRUE&PARENT=100&CTX=B |date=10 April 2014 }} – [[پەیمانگای ئاماری کەتەلۆنیا|Idescat]], 2008</ref> ناوچەی گەورەشاری بارسێلۆنا خاوەنی ٦٧٪ی کۆی ژمارەی دامەزراوە پیشەسازییەکانی کەتەلۆنیا بوو تا ساڵی ١٩٩٧.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.grec.cat/home/errors/notrobat.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |سەردێڕ=GREC.NET - |ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171003005205/http://www.grec.cat/home/errors/notrobat.htm}}</ref> ئەمڕۆ، بارەگای سەرەکی و کارگەیەکی گەورەی SEAT (گەورەترین بەرھەمھێنەری ئۆتۆمبێلی ئیسپانی) لە یەکێک لە قەراغەکانیدایە. ھەروەھا کارگەیەکی [[نیسان|Nissan]] ھەیە لە ناوچەی لۆجستی و پیشەسازیی شارەکەدا لە [[زۆنا فرانکا (بەرشەلۆنە)|زۆنا فرانکا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nissan-global.com/EN/COMPANY/PROFILE/EN_ESTABLISHMENT/EUROPE/ |سەردێڕ=NISSAN &#124;CORPORATE INFORMATION &#124;Outline of Company &#124;Facilities Overseas &#124;Europe |بڵاوکەرەوە=Nissan-global.com |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100419053449/http://www.nissan-global.com/EN/COMPANY/PROFILE/EN_ESTABLISHMENT/EUROPE/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠١٠}}</ref> کارگەی Derbi، کە بەرھەمھێنەرێکی گەورەی ماتۆڕسکیل و سکووتەرە، ھەروەھا دەکەوێتە نزیک شارەکەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.derbi.com/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=191 |سەردێڕ=Cómo llegar |بڵاوکەرەوە=Derbi |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140410223719/http://www.derbi.com/index.php?option=com_content&task=view&id=25&Itemid=191 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> وەک لە شارە مۆدێرنەکانی تر، [[کەرتی دووەمی ئابووری|کەرتی بەرھەمھێنان]] لە مێژە لەلایەن کەرتی خزمەتگوزارییەوە پێشی گیراوەتەوە، ھەرچەندە ھێشتا زۆر گرنگە. پیشەسازییە پێشەنگەکانی ناوچەکە بریتین لە قوماش، کیمیایی، [[دەرمانسازی]]، ئۆتۆمبێل، ئەلیکترۆنیات، چاپکردن، لۆجستیک، بڵاوکردنەوە، لە پیشەسازیی پەیوەندییەکان و کولتووردا کۆنگرەی بەرچاوی [[کۆنگرەی جیھانیی مۆبایل]]، و خزمەتگوزارییەکانی تەکنۆلۆژیای زانیاری. === مۆدە === [[File:Pasarela The Brandery 2.jpg|thumb|right| پێشانگای مۆدەی [[The Brandery]] لە ساڵی ٢٠١١]]گرنگیی نەریتیی قوماش ڕەنگدەداتەوە لە ھەوڵەکانی بارسێلۆنا بۆ بوون بە ناوەندێکی گەورەی مۆدە. چەندین ھەوڵ ھەبووە بۆ ناساندنی بارسێلۆنا وەک پایتەختێکی [[مۆدە لە بەرشەلۆنە|مۆدە]]، بەتایبەتی ''Gaudi Home''. لە ھاوینی ساڵی ٢٠٠٠ەوە دەستی پێکرد، شارەکە میوانداریی پێشانگای مۆدەی شاریی Bread & Butter کرد تا ساڵی ٢٠٠٩، کاتێک ڕێکخەرەکانی ڕایانگەیاند کە دەگەڕێنەوە بۆ [[بەرلین]]. ئەمە زەبرێکی گەورە بوو بۆ شارەکە چونکە پێشانگاکە ١٠٠ ملیۆن یۆرۆی دەھێنایە شارەکە لە ماوەی تەنھا سێ ڕۆژدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=La feria de moda urbana Bread and Butter deja Barcelona |نووسەر=Blanco, Leticia |ئیش=[[El Mundo (Spain)|El Mundo]] |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.elmundo.es/elmundo/2009/01/19/barcelona/1232400722.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131113115745/http://www.elmundo.es/elmundo/2009/01/19/barcelona/1232400722.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ئیش=[[El Periódico de Catalunya|El Periódico]] |سەردێڕ=El presidente del Bread&Butter confirma oficialmente que la feria abandona Barcelona |نووسەر=EFE |بەستەری نووسەر=EFE |ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.elperiodico.com/default.asp?idpublicacio_PK=46&idioma=CAS&idtipusrecurs_PK=7&idnoticia_PK=580966 |وتەگێڕانەوە=[Karl Heinz Muller, the entrepreneur behind B&B in announcing the move in a press conference held on January 23, 2009 said] No llores Barcelona, levántate y haz algo [don't cry Barcelona, get up and do something about it] Barcelona in Europe is a metropolis of fashion. |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٩}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٩ەوە، ''The Brandery''، کە پێشانگایەکی مۆدەی شاری بوو، ساڵی دوو جار لە بارسێلۆنا بەڕێوەدەچوو تا ساڵی ٢٠١٢. بەپێی ڕیزبەندیی ساڵانەی Global Language Monitor بۆ پەنجا پایتەختە سەرەکییەکەی مۆدە لە جیھاندا، بارسێلۆنا وەک حەوتەم گرنگترین [[پایتەختی مۆدە]] لە جیھاندا دەستنیشان کرا کە ڕاستەوخۆ لە دوای [[میلان]] و پێش [[بەرلین]] دێت لە ساڵی ٢٠١٥دا.<ref>{{usurped|1=[https://web.archive.org/web/20170606064947/http://www.languagemonitor.com/fashion/paris-towers-over-world-of-fashion-as-top-global-fashion-capital-for-2015/ "Paris Towers Over World of Fashion as Top Global Fashion Capital for 2015"]}}, retrieved 12 June 2017.</ref> === تەکنۆلۆژیا === بارسێلۆنا وەک یەکەمین ناوەندی ستارتئەپ لە باشووری ئەورووپا ڕیزبەند کرا، و وەک ٣٣ەمین باشترین شار لە سیستەمی ژینگەییی ستارتئەپی جیھانی کە لەلایەن Startupblinkەوە بڵاوکراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Startup Ecosystem Report 2025 |ناونیشان=https://www.startupblink.com/startupecosystemreport |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=www.startupblink.com}}</ref> [[ناوەندی سووپەرکۆمپیوتەری بەرشەلۆنە|ناوەندی سووپەرکۆمپیوتەری بارسێلۆنا]] دەکەوێتە بارسێلۆنا و میوانداریی سووپەرکۆمپیوتەری MareNostrum دەکات. == حکوومەت و دابەشکارییە کارگێڕییەکان == [[File:Κυβερνητικό Μέγαρο Καταλονίας 2563.jpg|thumb|right| [[حکومەتی کەتەلۆنیا|کۆشکی حکومەتی کەتەلۆنیا]]]] وەک پایتەختی کۆمەڵگەی سەربەخۆی [[کەتەلۆنیا]]، بارسێلۆنا پێگەی حکومەتی کەتەلۆنیایە، کە بە ''[[حکومەتی کەتەلۆنیا|Generalitat de Catalunya]]'' ناسراوە؛ بەتایبەتی بۆ [[حکومەتی کەتەلۆنیا|دەسەڵاتی جێبەجێکردن]]، [[پەرلەمانی کەتەلۆنیا|پەرلەمان]]، و [[دادگای باڵای دادپەروەریی کەتەلۆنیا]]. شارەکە ھەروەھا پایتەختی [[پارێزگای بەرشەلۆنە|پارێزگای بارسێلۆنا]]یە و کۆمارکای (قەزای) [[بارسێلۆنێس]]ە. بارسێلۆنا لەلایەن ئەنجومەنێکی شارەوە بەڕێوەدەبرێت کە لە ٤١ ئەندامی ئەنجومەن پێکھاتووە، کە [[ھەڵبژاردنی شارەوانییەکان لە بەرشەلۆنە|ھەڵدەبژێردرێن]] بۆ ماوەی چوار ساڵ لەلایەن [[دەنگدانی گشتی|دەنگدانی گشتییەوە]]. وەک یەکێک لە دوو گەورەترین شارەکانی ئیسپانیا، بارسێلۆنا ملکەچی یاسایەکی تایبەتە کە لە ڕێگەی ''Carta Municipal'' (یاسای شارەوانی)یەوە داڕێژراوە. یەکەم وەشانی ئەم یاسایە لە ساڵی ١٩٦٠ دەرچوو و دواتر ھەموار کرایەوە، بەڵام وەشانی ئێستا لە ئازاری ٢٠٠٦دا پەسەند کرا.<ref name="ley 1/2006">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.boe.es/g/es/bases_datos/doc.php?coleccion=iberlex&id=2006/04583 |سەردێڕ=BOE – LEY 1/2006, de 13 de marzo, por la que se regula el Régimen Especial del municipio de Barcelona |بڵاوکەرەوە=Boe.es |ڕێکەوت=١٤ی ئازاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080430052956/http://www.boe.es/g/es/bases_datos/doc.php?coleccion=iberlex&id=2006%2F04583 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی ئەم یاسایە، ئەنجومەنی شاری بارسێلۆنا لە دوو ئاستدا ڕێکخراوە: ئاستێکی سیاسی، لەگەڵ ئەندامانی ھەڵبژێردراوی ئەنجومەن، و ئاستێکی جێبەجێکردن، کە پڕۆگرامەکان بەڕێوەدەبات و بڕیارە دراوەکان لەسەر ئاستی سیاسی جێبەجێ دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://w3.bcn.es/V61/Home/V61HomeLinkPl/0,2687,200713899_200720868_1,00.html |سەردێڕ=Ajuntament de Barcelona> Ajuntament> El Govern de la Ciutat |بڵاوکەرەوە=W3.bcn.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100728231233/http://w3.bcn.es/V61/Home/V61HomeLinkPl/0%2C2687%2C200713899_200720868_1%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم یاسایە ھەروەھا پەیوەندییەکی تایبەت دەدات بە حکومەتی ناوخۆیی لەگەڵ حکومەتی ناوەندی و ھەروەھا دەسەڵاتی فراوانتر دەدات بە سەرۆکی شارەوانی لە ڕێگەی لیژنەکانی جێبەجێکردنی شارەوانییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bcn.cat/catala/laciutat/barcelona/organitzacio.htm |سەردێڕ=Ajuntament de Barcelona: Organització política |بڵاوکەرەوە=Bcn.cat |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723081931/http://www.bcn.cat/catala/laciutat/barcelona/organitzacio.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> دەسەڵاتەکانی ئەنجومەنی شار فراوانتر دەکات لە بوارەکانی وەکوو پەیوەندییەکان، ھاتوچۆی شار، [[سەلامەتیی ھاتوچۆی ڕێگاوبان|سەلامەتیی ڕێگاوبان]] و [[سەلامەتیی گشتی]]. ھەروەھا سیستەمێکی ئابووریی تایبەت دەدات بە گەنجینەی شارەکە و مافی ڤیتۆ دەداتە ئەنجومەنەکە لەو بابەتانەی کە بڕیارە لەلایەن حکومەتی ناوەندییەوە بڕیاریان لەسەر بدرێت، بەڵام پێویستیان بە ڕاپۆرتێکی ئەرێنی دەبێت لەلایەن ئەنجومەنەکەوە.<ref name="ley 1/2006"/> [[File:Ajuntament de Barcelona (3400686886).jpg|thumb|left|ھۆڵی شاری بارسێلۆنا]] لیژنەی حکومەت (''Comissió de Govern'') لقی جێبەجێکردنە، کە لە ٢٤ ئەندامی ئەنجومەن پێکھاتووە، و لەلایەن [[پێڕستی سەرۆک شارەوانییەکانی بەرشەلۆنە|سەرۆکی شارەوانی]]یەوە سەرپەرشتی دەکرێت، لەگەڵ ٥ جێگری سەرۆکی شارەوانی و ١٧ ئەندامی ئەنجومەنی شار، کە ھەریەکەیان بەرپرسە لە بوارێکی حکومەت، و ٥ ئەندامی ھەڵنەبژێردراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://w3.bcn.es/V61/Home/V61HomeLinkPl/0,4358,200713899_200720894_3,00.html |سەردێڕ=Ajuntament de Barcelona> Council> The city government> Council Executive |بڵاوکەرەوە=W3.bcn.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110122052303/http://w3.bcn.es/V61/Home/V61HomeLinkPl/0%2C4358%2C200713899_200720894_3%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دانیشتنی گشتی، کە لەلایەن ٤١ ئەندامی ئەنجومەنی شارەوە پێکھێنراوە، کاری ڕاوێژکاری، پلاندانان، ڕێکخستن، و جێبەجێکردنی داراییی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://w3.bcn.es/V61/Home/V61HomeLinkPl/0,4358,200713899_200720876_3,00.html |سەردێڕ=Ajuntament de Barcelona> Council> The city government> Plenary |بڵاوکەرەوە=W3.bcn.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110415090540/http://w3.bcn.es/V61/Home/V61HomeLinkPl/0%2C4358%2C200713899_200720876_3%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> شەش لیژنەی ئەنجومەنی شار (''Commissions del Consell Municipal'') کاری جێبەجێکردن و چاودێریکردنیان ھەیە لە بواری دەسەڵاتی خۆیاندا. ئەوان لە ژمارەیەک ئەندامی ئەنجومەن پێکھێنراون کە بەپێی ئەو دەنگانەی ھەر پارتێکی سیاسی لە دانیشتنی گشتیدا ھەیبووە دیاری دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://w3.bcn.es/V61/Home/V61HomeLinkPl/0,4358,200713899_200720890_3,00.html |سەردێڕ=Ajuntament de Barcelona> Council> The city government> Committees of the Municipal Council |بڵاوکەرەوە=W3.bcn.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110415090118/http://w3.bcn.es/V61/Home/V61HomeLinkPl/0%2C4358%2C200713899_200720890_3%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەنجومەنی شار دەسەڵاتی ھەیە لە بوارەکانی [[پلاندانانی شارنشینی|پلاندانانی شار]]، گواستنەوە، باجە شارەوانییەکان، ئاسایشی ڕێگا گشتییەکان لە ڕێگەی ''[[پۆلیسی شارەوانیی بەرشەلۆنە|پۆلیسی شارەوانی]]''، پاراستنی شار، [[پارک و باخچەکانی بەرشەلۆنە|باخچەکان، پارکەکان و ژینگە]]، دامەزراوەکان (وەک قوتابخانەکان، دایەنگەکان، سەنتەرە وەرزشییەکان، کتێبخانەکان، و ھتد)، کولتوور، وەرزش، گەنجان و [[خەرجیی چاودێریی کۆمەڵایەتی|چاودێریی کۆمەڵایەتی]]. ھەندێک لەم دەسەڵاتانە تایبەت نین بەوان، بەڵکوو ھاوبەشن لەگەڵ Generalitat de Catalunya یان حکومەتی ناوەندیی [[ئیسپانیا]]. لە ھەندێک بوار کە بەرپرسیارێتیی ھاوبەشیان ھەیە (وەک تەندروستی گشتی، پەروەردە یان خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکان)، ئاژانس یان کۆمەڵەیەکی ھاوبەش ھەیە لە نێوان شارەکە و حکومەتی کەتەلۆنیا بۆ پلاندانان و بەڕێوەبردنی خزمەتگوزارییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aspb.cat |سەردێڕ=Agència de Salut Pública de Barcelona |بڵاوکەرەوە=www.aspb.cat |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141016194852/http://www.aspb.cat/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[File:Salón de Ciento. Ayuntamiento de Barcelona.jpg|thumb|right|ساڵۆنی سێنت، لە ھۆڵی شاری بارسێلۆنا]] لقی جێبەجێکردن لەلایەن ئەفسەری سەرەکیی جێبەجێکاری شارەوانییەوە سەرپەرشتی دەکرێت کە وەڵامدەرەوەی سەرۆکی شارەوانییە. ئەم لقە پێکھاتووە لە بەشەکان کە لە ڕووی یاسایییەوە بەشێکن لە ئەنجومەنی شار و لەلایەن قەوارە یاسایییە جیاوازەکانی دوو جۆرەوە: بەشە گشتییە سەربەخۆکان و کۆمپانیا گشتییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://w3.bcn.es/V61/Home/V61HomeLinkPl/0,4358,200713899_200722250_3,00.html |سەردێڕ=Ajuntament de Barcelona> Council> The municipal administration |بڵاوکەرەوە=W3.bcn.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100622011903/http://w3.bcn.es/V61/Home/V61HomeLinkPl/0%2C4358%2C200713899_200722250_3%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بارەگای ئەنجومەنی شارەکە لەسەر گۆڕەپانی سانت جاوومێیە، بەرامبەر بارەگای حکومەتی کەتەلۆنیا. لە کاتی [[گواستنەوەی ئیسپانیا بۆ دیموکراسی|ھاتنی دیموکراسیی ئیسپانییەوە]]، بارسێلۆنا [[ھەڵبژاردنی شارەوانییەکان لە بەرشەلۆنە|بەڕێوەبراوە]] لەلایەن [[پارتی سۆسیالیستەکانی کەتەلۆنیا|PSC]]، سەرەتا بە زۆرینەی [[زۆرینە|ڕەھا]] و دواتر لە ھاوپەیمانییەکدا لەگەڵ [[چەپی کۆماریی کەتەلۆنیا|ERC]] و [[دەستپێشخەری بۆ سەوزەکانی کەتەلۆنیا|ICV]]. دوای ھەڵبژاردنی ئایاری ٢٠٠٧، ERC ڕێکەوتنی ھاوپەیمانییەکەی نوێ نەکردەوە و PSC بە ھاوپەیمانییەکی کەمینە لەگەڵ ICV وەک ھاوبەشی بچووکتر حوکمی کرد. دوای ٣٢ ساڵ، لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١١دا، [[یەکگرتن و یەکێتی|CiU]] زۆرینەی کورسییەکانی لە ھەڵبژاردنی شارەوانیدا بەدەستھێنا، بە بردنەوەی ١٥ کورسی بەرامبەر ١١ کورسیی PSC. [[پارتی گەل (ئیسپانیا)|پارتی گەل (PP)]] خاوەنی ٨ کورسییە، ICV خاوەنی ٥ کورسییە و ERC خاوەنی ٢ کورسییە. [[File:Mossos BRIMO i Guardia Urbana.jpg|thumb|234x234px|[[مۆسۆس دێسکادرا|''مۆسۆس'']] و [[پۆلیسی شارەوانیی بەرشەلۆنە|''پۆلیسی شارەوانی'']] (٢٠١٠).]] === سەلامەتیی گشتی === سەلامەتیی گشتی لە بارسێلۆنا ئەرکی ئەنجومەنی شار و حکومەتی کەتەلۆنیایە، کە لە ڕێگەی ٢ ھێزی پۆلیسەوە دابینی دەکەن: ''[[پۆلیسی شارەوانیی بەرشەلۆنە|پۆلیسی شارەوانیی بارسێلۆنا]]'' و ''[[مۆسۆس دێسکادرا]]''، بە ڕیزبەندی. پێش ساڵی ٢٠٠٨، سەلامەتیی گشتی ھەروەھا لەلایەن [[پۆلیسی نیشتمانی (ئیسپانیا)|ھێزی پۆلیسی نیشتمانی]]ەوە بەڕێوەدەبرا، بەڵام ئێستا ئەرکەکانیان تەرخانکراوە بۆ کاروباری بەڵگەنامە و کۆچبەری.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Pons |یەکەم=Marc |سەردێڕ=Los Mossos d'Esquadra sustituyen definitivamente Policía Nacional y Guardia Civil |ناونیشان=https://www.elnacional.cat/es/efemerides/marc-pons-mossos-esquadra-policia-guardia-civil_208074_102.html |ئیش=El Nacional}}</ref> باری لەناکاوی پزیشکی لەلایەن [[سیستەمی فریاگوزاریی پزیشکی]]یەوە مامەڵەی لەگەڵدا دەکرێت، لەکاتێکدا باری لەناکاوی ئاگرکوژاندنەوە و ڕزگارکردن لەلایەن ''[[ئاگرکوژێنەرەوەکانی بەرشەلۆنە|ئاگرکوژێنەرەوەکانی بارسێلۆنا]]''وە مامەڵەی لەگەڵدا دەکرێت. فریاگوزاریی دەریایی لەلایەن [[کۆمەڵەی سەلامەتی و ڕزگارکردنی دەریایی]]، [[پاسەوانی مەدەنی (ئیسپانیا)|پاسەوانی مەدەنی]] و ''مۆسۆس'' (بە پاڵپشتی ''پۆلیسی شارەوانی'' لە کاتی ھاویندا) دابین دەکرێت. پاراستنی ئاژەڵە کێوییەکانی ئەو بەشەی [[پارکی کۆلسێرۆلا]] کە دەکەوێتە ناو سنوورەکانی شارەوانییەوە ئەرکی [[کۆلێژی بریکارانی گوندنشین]]ە. === ناوچەکان === [[File:Districtes de Barcelona.svg|right|thumb|ناوچەکانی بارسێلۆنا]] {{main|ناوچەکانی بەرشەلۆنە}} لە ساڵی ١٩٨٧ەوە، شارەکە دابەشکراوە بۆ ١٠ [[ناوچەکانی بەرشەلۆنە|ناوچەی]] کارگێڕی (لە زمانی کەتەلۆنیدا پێی دەوترێت ''districtes''، لە ئیسپانیدا ''distritos''): * [[سیوتات ڤێیا]] * [[ئەیشامپلە]] * [[سانتس-مۆنژوییک]] * [[لێس کۆرتس (ناوچە)|لێس کۆرتس]] * [[ساریا-سانت جێرڤاسی]] * [[گراسیا]] * [[ئۆرتا-گیناردۆ]] * [[نۆو باریز]] * [[سانت ئەندرێو]] * [[سانت مارتی (ناوچە)|سانت مارتی]] ناوچەکان زۆربەیان لەسەر بنەمای دابەشکارییە مێژووییەکان دانراون، و چەندین دانەیان شارۆچکەی پێشوون کە بە شاری بارسێلۆنادا [[ناوەکانی شەقام لە بەرشەلۆنە#لکاندنە شارەوانییەکان|لکێنراون]] لە سەدەکانی ١٨ەم و ١٩یەمدا و ھێشتا کارەکتەرە جیاوازەکەی خۆیان پاراستووە. ھەر ناوچەیەک ئەنجومەنی تایبەت بە خۆی ھەیە کە لەلایەن ئەندامێکی ئەنجومەنی شارەوە سەرپەرشتی دەکرێت. پێکھاتەی ئەنجومەنی ھەر ناوچەیەک پشت دەبەستێت بە ژمارەی ئەو دەنگانەی کە ھەر پارتێکی سیاسی لەو ناوچەیەدا ھەیبووە، بۆیە ناوچەیەک دەکرێت لەلایەن ئەندامێکی ئەنجومەنەوە لە پارتێکی جیاواز لە ئەنجومەنی جێبەجێکار سەرپەرشتی بکرێت. == پەروەردە == [[File:Universidad de Barcelona, Canciller del Ecuador ofrece conferencia (11986731433).jpg|thumb|ھۆڵی سەرەکیی [[زانکۆی بەرشەلۆنە|زانکۆی بارسێلۆنا]]]] [[File:Universitat_Pompeu_Fabra_-_panoramio_(1).jpg|thumb|باڵەخانەی ڕۆجێر دێ یوریا لە کەمپی سیوتادێیا، [[زانکۆی پۆمپێو فابرا]]]] بارسێلۆنا سیستەمێکی خوێندنی باڵای پێشکەوتووی ھەیە لە [[زانکۆی گشتی|زانکۆ گشتییەکان]]. دیارترینیان بریتین لە [[زانکۆی بەرشەلۆنە|زانکۆی بارسێلۆنا]] (کە لە ساڵی ١٤٥٠ دامەزراوە) و [[زانکۆی پۆمپێو فابرا]] کە مۆدێرنترە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timeshighereducation.com/student/best-universities/best-universities-spain |سەردێڕ=Best universities in Spain |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=[[Times Higher Education World University Rankings]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210318152601/https://www.timeshighereducation.com/student/best-universities/best-universities-spain |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.usnews.com/education/best-global-universities/spain |سەردێڕ=Best Global Universities in Spain |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=[[U.S. News & World Report Best Colleges Ranking]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210418013319/https://www.usnews.com/education/best-global-universities/spain |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بارسێلۆنا ھەروەھا شوێنی زانکۆی پۆلیتەکنیکی کەتەلۆنیایە، و لە کەرتی تایبەتدا [[قوتابخانەی بازرگانیی EADA]] (کە لە ساڵی ١٩٥٧ دامەزراوە)، کە بووە یەکەمین دامەزراوەی بارسێلۆنا بۆ بەڕێوەبردنی پڕۆگرامەکانی ڕاھێنانی بەڕێوەبەر بۆ کۆمەڵگەی بازرگانی. قوتابخانەی بازرگانیی IESE، ھەروەھا گەورەترین دامەزراوەی پەروەردەییی تایبەت، [[زانکۆی ڕامۆن یوی]]، کە قوتابخانە و پەیمانگاکانی وەک قوتابخانەی بازرگانیی ESADE لەخۆدەگرێت. [[زانکۆی خۆبەڕێوەبەریی بەرشەلۆنە|زانکۆی خۆبەڕێوەبەریی بارسێلۆنا]]، زانکۆیەکی گشتیی ترە، کە دەکەوێتە [[بێلاتێرا]]، کە شارۆچکەیەکە لە [[ناوچەی گەورەشاری بەرشەلۆنە|ناوچەی گەورەشار]]. قوتابخانەی بازرگانیی توولووز و [[زانکۆی کراوەی کەتەلۆنیا]] (کە زانکۆیەکی تایبەتیی کراوەی سەرھێڵە) ھەروەھا بنکەیان لە بارسێلۆنایە. شارەکە خاوەنی تۆڕێکە لە قوتابخانەی گشتی، لە باخچەی ساوایانەوە تا ئامادەیی، کە لەژێر سەرپەرشتی کۆمەڵەیەکدان کە لەلایەن ئەنجومەنی شارەوە بەڕێوەدەبرێت (ھەرچەندە پڕۆگرامی خوێندن لە ئەستۆی Generalitat de Catalunya یە). ھەروەھا چەندین قوتابخانەی تایبەتی ھەن، کە ھەندێکیان کاسۆلیکی ڕۆمانین. زۆربەی ئەم قوتابخانانە یارمەتییەکی گشتی وەردەگرن لەسەر بنەمای ھەر خوێندکارێک، کەوتوونەتە ژێر پشکنینی دەسەڵاتە گشتییەکانەوە، و پێویستە ھەمان ڕێنمایییەکانی پڕۆگرامی خوێندنی قوتابخانە گشتییەکان پەیڕەو بکەن، ھەرچەندە کرێی خوێندنیش وەردەگرن. ئەم قوتابخانانە بە ناوی ''escoles concertades'' ناسراون، کە جیاوازن لەو قوتابخانانەی کە تەمویلیان بەتەواوی تایبەتە (''escoles privades''). زمانی وانەوتنەوە لە قوتابخانە گشتییەکان و ''escoles concertades'' کەتەلۆنییە، وەک چۆن لە یاسای پەروەردەی کەتەلۆنیی ساڵی ٢٠٠٩دا ھاتووە. زمانی ئیسپانی دەکرێت وەک زمانی وانەوتنەوە بەکاربھێنرێت لەلایەن مامۆستایانی ئەدەب یان زمانی ئیسپانییەوە، و زمانە بیانییەکانیش لەلایەن مامۆستایانی ئەو زمانانەوە. پڕۆگرامێکی ئەزموونیی نوقمبوونی بەشەکی کە لەلایەن ھەندێک قوتابخانەوە پەسەند کراوە ڕێگە دەدات بە وانەوتنەوەی زمانێکی بیانی (بەگشتی ئینگلیزی) لە سەرانسەری پڕۆگرامی خوێندندا، ھەرچەندە ئەمە سنووردارکراوە بۆ زۆرترین ئاستی ٣٠٪ی ڕۆژی خوێندن. ھیچ قوتابخانەیەکی گشتی یان ''escola concertada'' لە بارسێلۆنادا ناتوانێت پڕۆگرامی نوقمبوونی ٥٠٪ یان تەواو لە زمانێکی بیانیدا پێشکەش بکات، و ھەروەھا ھیچ قوتابخانەیەکی گشتی یان ''escola concertada'' پڕۆگرامی بەکالۆریۆسی نێونەتەوەیی پێشکەش ناکات. == چاند == ڕەگ و ڕیشە کولتوورییەکانی بارسێلۆنا دەگەڕێتەوە بۆ ٢٠٠٠ ساڵ لەمەوبەر. لە کاتی [[گواستنەوەی ئیسپانیا بۆ دیموکراسی|ھاتنی دیموکراسییەوە]]، زمانی کەتەلۆنی (کە بە توندی سەرکوت کرابوو لە سەردەمی [[دەوڵەتی ئیسپانیا|دیکتاتۆرییەکەی فرانکۆدا]]) پەرەی پێدراوە، ھەم بە گەڕاندنەوەی بەرھەمەکانی ڕابردوو و ھەم بە ھاندانی دروستکردنی بەرھەمی نوێ. بارسێلۆنا وەک شارێکی ئاست-جیھانی ([[شاری جیھانی]]) دەستنیشان کراوە لەلایەن گرووپی لێکۆڵینەوە و تۆڕی جیھانگیری و شارەکانی جیھانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.lboro.ac.uk/gawc/citylist.html |سەردێڕ=Globalization and World Cities Study Group & Network – Inventory of World Cities |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070630222000/http://www.lboro.ac.uk/gawc/citylist.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەھا بەشێک بووە لە [[تۆڕی شارە داھێنەرەکان|تۆڕی شارە داھێنەرەکانی یوونێسکۆ]] وەک شاری ئەدەب لە ساڵی ٢٠١٥ەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.catalannews.com/culture/item/barcelona-becomes-a-unesco-city-of-literature |سەردێڕ=Barcelona becomes a UNESCO City of Literature |دوایین=Prim |یەکەم=Sara |وێبگە=www.catalannews.com |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|زمان=en-gb |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181003221055/http://www.catalannews.com/culture/item/barcelona-becomes-a-unesco-city-of-literature |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === کاتبەسەربردن و ھونەرەکانی نواندن === [[File:Liceu - Interior.jpg|thumb|ماڵی ئۆپێرای [[لیسێو]]]] بارسێلۆنا چەندین شوێنی ھەیە بۆ مۆسیقای [[کۆنسێرت|ڕاستەوخۆ]] و شانۆ، لەوانە ماڵی ئۆپێرای بەناوبانگی جیھانی [[لیسێو|Gran Teatre del Liceu]]، [[شانۆی نەتەوەییی کەتەلۆنیا]]، Teatre Lliure و ھۆڵی کۆنسێرتی [[کۆشکی مۆسیقای کەتەلۆنی]]. بارسێلۆنا ھەروەھا ماڵی [[ئۆرکێسترای سەمفۆنیی بەرشەلۆنە و نیشتمانیی کەتەلۆنیا|ئۆرکێسترای سەمفۆنیی بارسێلۆنا و نیشتمانیی کەتەلۆنیا]]یە (Orquestra Simfònica de Barcelona i Nacional de Catalunya، کە بە زۆری بە OBC ناسراوە)، کە گەورەترین ئۆرکێسترای سەمفۆنییە لە کەتەلۆنیا. لە ساڵی ١٩٩٩دا، ئۆرکێسترای OBC شوێنە نوێیەکەی لەناو ئۆدیتۆریۆمی نوێدا (L'Auditori) کردەوە. ساڵانە نزیکەی ٧٥ کۆنسێرت لە وەرزێکدا ئەنجام دەدات و بەڕێوەبەرەکەی ئێستای [[ئیجی ئۆی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.auditori.org/seccions/auditori/oferta_musical/auditori_obc/index.aspx |سەردێڕ=L'Auditori: OBC |بڵاوکەرەوە=Auditori.org |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110725024346/http://www.auditori.org/seccions/auditori/oferta_musical/auditori_obc/index.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> ھەروەھا ماڵی [[ئۆرکێسترای گیتاری بەرشەلۆنە|ئۆرکێسترای گیتاری بارسێلۆنا]]یە، کە لەلایەن سێرجی ڤیسێنتێوە بەڕێوەدەبرێت. شەقامی سەرەکیی [[لا ڕامبلا، بەرشەلۆنە|لا ڕامبلا]] شوێنی ھونەرمەندانی مایم و نمایشی سەر شەقامە. ساڵانە، دوو فێستیڤاڵی گەورەی مۆسیقای پۆپ لە شارەکەدا بەڕێوەدەچن، فێستیڤاڵی Sónar و فێستیڤاڵی Primavera Sound. شارەکە ھەروەھا دیمەنێکی گەشەسەندووی [[ڕۆکی ئەڵتەرناتیڤ|مۆسیقای ئەڵتەرناتیڤی]] ھەیە، کە گرووپەکانی وەک The Pinker Tones سەرنجی نێونەتەوەیییان ڕاکێشاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Roberts |یەکەم=Nina |ناونیشان=http://travel.nytimes.com/2006/08/06/arts/music/06rob.html |سەردێڕ=Catalan Musical Stew Keeps Barcelona Up All Night – New York Times |شوێن=Barcelona (Spain) |بڵاوکەرەوە=Travel.nytimes.com |ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080110202608/http://travel.nytimes.com/2006/08/06/arts/music/06rob.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> بارسێلۆنا ناوەندێکی نێونەتەوەیییە بۆ ژیانی شەوانەی زۆر چالاک و فرەچەشن کە تیایدا [[باڕ (شوێن)|باڕەکان]]، باڕەکانی سەماکردن و [[یانەی شەوانە|یانە شەوانەکان]] تا درەنگانی شەو کراوە دەبن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://thehoya.com/barcelona-never-sleeps/ |سەردێڕ=Barcelona Never Sleeps |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٠ |بڵاوکەرەوە=The Hoya |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی شوباتی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی شوباتی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220206081730/https://thehoya.com/barcelona-never-sleeps/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ڕاگەیاندن === ''[[ئێل پێریۆدیکۆ دێ کەتالونیا]]''، ''[[لا ڤانگواردیا]]'' و ''[[ئارا (ڕۆژنامە)|ئارا]]'' سێ گەورەترین ڕۆژنامەی ڕۆژانەی بارسێلۆنان (دووەکەی یەکەم بە ھەردوو چاپی کەتەلۆنی و ئیسپانی، و ''ئارا'' تەنھا بە کەتەلۆنییە) لەکاتێکدا ''[[سپۆرت (ڕۆژنامەی ئیسپانی)|سپۆرت]]'' و ''[[ئێل مۆندۆ دیپۆرتیڤۆ (ڕۆژنامە)|ئێل مۆندۆ دیپۆرتیڤۆ]]'' (ھەردووکیان بە ئیسپانی) دوو گەورەترین ڕۆژنامەی وەرزشیی ڕۆژانەی شارەکەن، کە لەلایەن ھەمان ئەو کۆمپانیایانەوە بڵاودەکرێنەوە. شارەکە ھەروەھا چەندین بڵاوکراوەی بچووکتر لەخۆدەگرێت وەک ''Ara'' و ''[[ئێل پونت ئاڤوی]]'' (بە کەتەلۆنی)، ڕۆژنامە نیشتمانییەکان بە چاپی تایبەتی بارسێلۆناوە وەک ''[[ئێل پایس]]'' (بە ئیسپانی، لەگەڵ وەشانی سەرھێڵ بە کەتەلۆنی) و ''[[ئێل مۆندۆ (ئیسپانیا)|ئێل مۆندۆ]]'' (بە ئیسپانی)، و چەندین ڕۆژنامەی بێبەرامبەر وەکوو ''20 minutos'' و ''Què'' (ھەموویان دوو زمانەن). کۆنترین ڕۆژنامەی سەرھێڵ و سەرەکیی بارسێلۆنا ''VilaWeb''ە کە ھەروەھا یەکێکە لە کۆنترینەکان لە ئەورووپا <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Partal |یەکەم=Vicent |سەردێڕ=Catalan Independence |ناونیشان=https://cirsd.org/horizon-article/catalan-independence/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Horizons |بڵاوکەرەوە=Center for International Relations and Sustainable Development}}</ref>{{citation needed|date=July 2023}} (بە چاپی کەتەلۆنی و ئینگلیزی). چەندین وێستگەی ڕادیۆییی گەورەی FM بریتین لە Catalunya Ràdio، RAC 1، RAC 105 و Cadena SER. بارسێلۆنا ھەروەھا خاوەنی وێستگەیەکی [[کەناڵی تەلەڤیزیۆنی|تەلەڤیزیۆنیی]] ناوخۆیییە بە ناوی [[Betevé]]، کە سەر بە ئەنجومەنی شارە. بارەگای سەرەکیی Televisió de Catalunya، تۆڕی گشتیی کەتەلۆنیا، دەکەوێتە [[سانت جۆوان دێسپی]]، لە ناوچەی میترۆپۆلیتانی بارسێلۆنا. === وەرزش === [[File:Estadi Olímpic Lluís Companys - Barcelona, Spain - Jan 2007.jpg|thumb|[[یاریگای ئۆڵۆمپیادی مۆنژوییک]] (یاریگای ئۆڵۆمپیادی بارسێلۆنا) کە بۆ [[ئۆڵۆمپیادی گەل|ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٣٦ کە بە 'ئۆڵۆمپیادی گەل' ناسرابوو]] دروستکرابوو، و یاریگای سەرەکیی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢ بوو]] [[File:El_Camp_Nou_en_un_partido_de_la_Uefa_Champions_League.jpg|thumb|[[کامپ نۆو]]، گەورەترین یاریگای ئەورووپا]] بارسێلۆنا نەریتێکی وەرزشیی درێژخایەنی ھەیە و میوانداریی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢]]ی زۆر سەرکەوتووی کردووە، ھەروەھا میوانداری چەندین یاریی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢]]ی کردووە (لە دوو یاریگادا). میوانداری نزیکەی ٣٠ ڕووداوی وەرزشیی کردووە کە گرنگیی نێونەتەوەیییان ھەبووە.{{citation needed|date=March 2018}} یانەی [[یانەی بارسێلۆنا|FC Barcelona]] [[یانەیەکی وەرزشی]]یە کە لە جیھاندا زۆرترین ناسراوە بەھۆی تیمەکەی لە یاریی [[تۆپی پێ]]، کە یەکێکە لە گەورەترینەکان و [[خولگەی داراییی تۆپی پێی دیلۆیت|دەوڵەمەندترینەکان]] لە جیھاندا.<ref>[http://www.deloitte.com/assets/Dcom-UnitedKingdom/Local%20Assets/Documents/Industries/Sports%20Business%20Group/UK_SBG_DFML2011.pdf Football Money League] – [[Deloitte]], 2011 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120402202909/http://www.deloitte.com/assets/Dcom-UnitedKingdom/Local%20Assets/Documents/Industries/Sports%20Business%20Group/UK_SBG_DFML2011.pdf |date=2 April 2012 }}</ref> ئەم یانەیە خاوەنی ٧٤ نازناوی نیشتمانییە (لەکاتێکدا ٤٦ جار وەک پلەی دووەم کۆتایی پێھێناوە) و ١٧ خەڵاتی کیشوەریی بردووەتەوە (لەگەڵ ئەوەی ١١ جار وەک پلەی دووەم بووە)، کە لە نێویاندا پێنج جامی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا]] ھەیە لە کۆی ھەشت یاریی کۆتایی و سێ بردنەوەی [[جامی جیھانیی یانەکانی فیفا]] لە کۆی چوار یاریی کۆتایی. یانەکە لە ساڵی ٢٠٠٩دا [[شەش نازناوی لە ساڵێکی ساڵنامەییدا]] بردەوە، بەمەش بووە یەکێک لە تەنھا ٢ تیمی تۆپی پێی پیاوان لە جیھاندا کە ئەو [[شەش نازناوە]]یە بباتەوە، بێجگە لە یانەی [[بایرن میونشن]] لە ساڵی ٢٠٢٠دا. یانەی بارسێلۆنا ھەروەھا تیمی پیشەگەری لە وەرزشەکانی تریشدا ھەیە وەکوو FC Barcelona Regal (باسکە)، FC Barcelona Handbol ([[تۆپی دەست|تۆپی دەست]])، FC Barcelona Hoquei ([[ڕۆلەر ھۆکی]])، FC Barcelona Ice Hockey (ھۆکیی سەر سەھۆڵ)، FC Barcelona Futsal (فووتساڵ) و FC Barcelona Rugby (ڕەگبی یونێۆن)، کە ھەموویان لە کاتێکدا براوەی بەرزترین پاڵەوانێتییە نیشتمانی یان ئەورووپییەکان بوون. مۆزەخانەی یانەکە دووەم زۆرترین سەردانیکراوە لە کەتەلۆنیا. یارییەکان دژی یانەی ڕکابەری ھەمان شار RCD Espanyol بەتایبەتی سەرنجڕاکێشن (El derbi barceloní)، بەڵام یانەی تۆپی پێی تریش ھەن لە بارسێلۆنا لە ئاستە نزمترەکاندا، وەک CE Europa و UE Sant Andreu. تیمی باسکەی یانەی بارسێلۆنا ڕکابەرییەکی دیاری ھەیە لە Liga ACB لەگەڵ یانەی نزیک Joventut Badalona. [[File:Palau Sant Jordi Barcelona 2013.jpg|thumb|[[پالاو سانت جۆردی]] (یاریگای وەرزشیی سانت جۆرج) و [[تاوەری پەیوەندییەکانی مۆنژوییک]]]] بارسێلۆنا سێ [[یاریگای نوخبەی یوفا|یاریگای ئاستی بەرزی یوفای]] ھەیە: یاریگای [[کامپ نۆو]]ی یانەی بارسێلۆنا، کە گەورەترین یاریگایە لە ئەورووپا بە توانای لەخۆگرتنی ٩٩,٣٥٤ کەس؛ [[یاریگای ئۆڵۆمپیادی مۆنژوییک|یاریگای ئۆڵۆمپیادی لویس کۆمپانیس]] کە خاوەندارێتییەکەی گشتییە، بە توانای لەخۆگرتنی ٥٥,٩٢٦ کەس؛ کە بۆ [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢|ئۆڵۆمپیادی ١٩٩٢]] بەکارھێنرا؛ وە [[یاریگای کۆرنێلیا-ئێل پرات]]، بە توانای لەخۆگرتنی ٤٠,٥٠٠ کەس. سەرەڕای ئەوەش، شارەکە چەندین یاریگای بچووکتری ھەیە وەکوو Mini Estadi (کە ئەویش ھی یانەی بارسێلۆنایە) بە توانای لەخۆگرتنی ١٥,٠٠٠ کەس، Camp Municipal Narcís Sala بە توانای لەخۆگرتنی ٦,٥٦٣ کەس وە Nou Sardenya بە توانای لەخۆگرتنی ٧,٠٠٠ کەس. شارەکە سێ باڵەخانەی فرەمەبەستی تری ھەیە بۆ وەرزش و کۆنسێرتەکان: [[پالاو سانت جۆردی]] بە توانای لەخۆگرتنی ١٢,٠٠٠ بۆ ٢٤,٠٠٠ کەس (بەپێی بەکارھێنان)، [[پالاو بلاوگرانا]] بە توانای لەخۆگرتنی ٧,٥٠٠ کەس، و [[پالاو دێلس ئیسپۆرتس دێ بارسێلۆنا]] بە توانای لەخۆگرتنی ٣,٥٠٠ کەس. بارسێلۆنا شاری میواندار بوو بۆ [[پاڵەوانێتیی جیھانیی مەلەوانی ٢٠١٣]]، کە لە پالاو سانت جۆردی بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bcn2013.com |ڕەوشی ناونیشان=usurped |سەردێڕ=Barcelona 2013 15th FINA World Championships |بڵاوکەرەوە=FINA |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131112195344/http://www.bcn2013.com/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> [[File:F1 Circuit de Catalunya - Tribuna.jpg|thumb|right| [[سێرکویی دێ کەتالونیا]]/شۆستەی بارسێلۆنا، شۆستەی پێشبڕکێی [[فۆرمولا یەک]] و [[مۆتۆجی‌پی]] لە قەراغی بارسێلۆنا]] چەندین پێشبڕکێی [[ڕاکردنی سەر شەقام]] لە سەرتاسەری ساڵدا لە بارسێلۆنا ڕێکدەخرێن: [[ماراسۆنی بەرشەلۆنە|ماراسۆنی بارسێلۆنا]] کە ھەموو مانگێکی ئازار ئەنجام دەدرێت بە بەشداری زیاتر لە ١٠,٠٠٠ کەس لە ساڵی ٢٠١٠دا، Cursa de Bombers لە مانگی نیساندا، Cursa de El Corte Inglés لە مانگی ئایاردا (بە بەشداری نزیکەی ٦٠,٠٠٠ کەس لە ھەر ساڵێکدا)، Cursa de la Mercè، Cursa Jean Bouin، Milla Sagrada Família و San Silvestre. ھەروەھا [[پێشبڕکێکانی ڕاکردنی بەرشەلۆنە|ئەڵتراترەیڵی کۆلسێرۆلا]] ھەیە کە بە درێژیی {{cvt|85|km|abbr=off}} بەناو دارستانی کۆلسێرۆلادا تێدەپەڕێت. پاڵەوانێتیی تێنسی Open Seat Godó، کە پێشبڕکێیەکی تەمەن ٥٠ ساڵەی زنجیرەی ٥٠٠ی دەورەی جیھانیی [[کۆمەڵەی پیشەگەرانی تێنس|ATP]]یە، ساڵانە لە دامەزراوەکانی Real Club de Tenis Barcelona ئەنجام دەدرێت. ھەموو ساڵێک لە ڕۆژی کریسمسدا، پێشبڕکێیەکی مەلەوانی بە درێژایی ٢٠٠ مەتر بەناو بەندەری کۆنی بارسێلۆنادا ئەنجام دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timeout.com/barcelona/things-to-do/110th-christmas-cup-for-swimming |سەردێڕ=110th Christmas Cup for Swimming |ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=timeout.com/barcelona |بڵاوکەرەوە=Time Out |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211004035305/https://www.timeout.com/barcelona/things-to-do/110th-christmas-cup-for-swimming |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە نزیک بارسێلۆنا، لە [[مۆنتمێلۆ]]، شۆستەی پێشبڕکێی [[سێرکویی دێ بارسێلۆنا-کەتالونیا]] بە توانای لەخۆگرتنی ١٠٧,٠٠٠ کەس میوانداریی خەڵاتی گەورەی ئیسپانیای [[فۆرمولا یەک]]، خەڵاتی گەورەی ماتۆڕسکیلی کەتەلۆنی، [[پاڵەوانێتیی جی‌تی ئیسپانی]] و پێشبڕکێکانی [[زنجیرەی GP2]] دەکات. [[سکەیتبۆردینگ]] و پاسکیلسواریش لە بارسێلۆنا زۆر باون؛ لە ناو شارەکە و دەوروبەریدا دەیان کیلۆمەتر ڕێڕەوی پاسکیل ھەیە.{{citation needed|date=March 2018}} === بزووتنەوەی داگیرکەرانی خانووی چۆڵ === بارسێلۆنا ھەروەھا شوێنی چەندین [[سەنتەری کۆمەڵایەتی|سەنتەری کۆمەڵایەتی]] و [[شوێنی نیشتەجێبوونی نایاسایی|شوێنی نیشتەجێبوونی نایاسایییە]] کە بە شێوەیەکی کاریگەر کۆمەڵگەیەکی شاراوە پێکدەھێنن کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە بێکاران، کۆچبەران، دەرکراوەکان لە قوتابخانە، [[ئەنارکیزم|ئەنارکیستەکان]]، [[دژە-دەسەڵاتخوازی|دژە-دەسەڵاتخوازەکان]] و [[ئۆتۆنۆمیزم|ئۆتۆنۆمیستەکان]] پێکھاتوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=To Get to the Other Side: a journey through Europe and its anarchist movements |دوایین=Gelderloos |یەکەم=Peter |ساڵ=٢٠٠٩}}</ref> [[پیتەر گێڵدەڕلووس]] مەزەندە دەکات کە نزیکەی ٢٠٠ باڵەخانەی داگیرکراو و ٤٠ سەنتەری کۆمەڵایەتی لە سەرتاسەری شارەکەدا ھەبن بە ھەزاران دانیشتووەوە، کە ئەمەش دەیکاتە یەکێک لە گەورەترین بزووتنەوەکانی داگیرکەرانی خانووی چۆڵ لە جیھاندا. ئەو ئاماژە بەوە دەکات کە ئەوان کارەبا، ئینتەرنێت و ئاو بە شێوەی قاچاخ بەکاردەھێنن کە ئەمەش ڕێگەیان پێدەدات بە کەمتر لە یەک یۆرۆ لە ڕۆژێکدا بژین. ئەو دەڵێت کە ئەم شوێنانە باوەڕیان بە فەلسەفەیەکی [[ئەنارکۆ-کۆمۆنیزم|ئەنارکۆ-کۆمۆنیستی]] و [[دژە-کار|دژە-کار]] ھەیە، کە زۆرجار بەبێ بەرامبەر خانووە نوێیەکان چاک دەکەنەوە، پاکی دەکەنەوە، سەقفەکان چاک دەکەنەوە، پەنجەرە، تەوالێت، حەمام، گڵۆپ و چێشتخانەکان دادەنێن. لەگەڵ ھاتنی سیاسەتی کەمکردنەوەی خەرجییەکان، ئەم شوێنانە چەندین [[خزمەتگوزاریی کۆمەڵایەتی|خزمەتگوزاری کۆمەڵایەتییان]] پێشکەش بە دانیشتووانی دەوروبەریان کردووە، لەوانە وۆرکشۆپەکانی چاککردنەوەی پاسکیل، وۆرکشۆپی دارتاشی، پۆلەکانی [[خۆپاراستن]]، کتێبخانەی بێبەرامبەر، [[باخچەی کۆمەڵگەیی|باخچەی کۆمەڵگەیی]]، ژەمی بێبەرامبەر، تاقیگەی کۆمپیوتەر، پۆلی زمان، گرووپی شانۆ، چاودێری پزیشکی بێبەرامبەر و خزمەتگوزارییەکانی پاڵپشتی یاسایی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Anarchy Works |دوایین=Gelderloos |یەکەم=Peter |ساڵ=٢٠١٠}}</ref> ئەم شوێنانە یارمەتی دانیشتووانە بەتەمەنەکان دەدەن بۆ ئەوەی خۆیان لە دەرکردن بپارێزن و چەندین خۆپیشاندان لە سەرتاسەری بارسێلۆنادا ڕێکدەخەن. لە ناوە دیارەکانیان بریتین لە [[کان ڤیس]]، [[کان ماسدێو]]، {{Interlanguage link|La Cinètika|ca|La Cinètika}}، [[ئاگۆرا خوان ئەندرێس بێنیتێز]] و [[کاسا دێ لا مونتانیا]].{{citation needed|date=July 2023}} == گواستنەوە == === ئاسمانی === [[File:Airport Barcelona seen from air.jpg|thumb| [[فڕۆکەخانەی بەرشەلۆنە-ئێل پرات|فڕۆکەخانەی بارسێلۆنا-ئێل پرات]] وەک ئەوەی لە ئاسمانەوە دەردەکەوێت]] بارسێلۆنا خزمەت دەکرێت لەلایەن [[فڕۆکەخانەی بەرشەلۆنە-ئێل پرات|فڕۆکەخانەی بارسێلۆنا-ئێل پرات]]، کە نزیکەی {{cvt|17|km|mi|0}} لە باشووری ڕۆژاوای ناوەندی بارسێلۆناوە دوورە. ئەمە دووەم گەورەترین فڕۆکەخانەی ئیسپانیایە، و گەورەترینە لەسەر کەناراوەکانی [[دەریای ناوین]]، کە مامەڵەی لەگەڵ زیاتر لە ٥٠.١٧&nbsp;ملیۆن سەرنشین کردووە لە ساڵی ٢٠١٨دا، کە ئاراستەیەکی بەرزبوونەوەی ساڵانە پیشان دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aena.es/csee/ccurl/463/358/12.Estadisticas_Diciembre_2018.pdf |سەردێڕ=AENA December 2018 Report |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Aena.es |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190115023002/http://www.aena.es/csee/ccurl/463/358/12.Estadisticas_Diciembre_2018.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمە ناوەندێکی سەرەکییە بۆ ھێڵە ئاسمانییەکانی [[ڤوێلینگ]] و [[ڕایان‌ئێر]]، و ھەروەھا خاڵێکی سەرەکییە بۆ ھێڵەکانی [[ئیبێریا (ھێڵی ئاسمانی)|ئیبێریا]] و [[ئێر یۆرۆپا]]. فڕۆکەخانەکە بە شێوەیەکی سەرەکی خزمەتگوزاری بۆ شوێنە مەبەستە ناوخۆیی و ئەورووپییەکان دابین دەکات، ھەرچەندە ھەندێک ھێڵی ئاسمانی گەشت بۆ شوێنەکانی ئەمریکای لاتین، ئاسیا و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا پێشکەش دەکەن. فڕۆکەخانەکە بە ڕێگەی خێرا، میترۆ (وێستگەکانی [[فڕۆکەخانەی T1 (میترۆی بەرشەلۆنە)|فڕۆکەخانەی T1]] و [[وێستگەی فڕۆکەخانەی T2|فڕۆکەخانەی T2]])، شەمەندەفەری ناوچەیی ([[وێستگەی شەمەندەفەری فڕۆکەخانە (ئێل پرات)|وێستگەی شەمەندەفەری فڕۆکەخانەی بارسێلۆنا]]) و خزمەتگوزاریی پاسی ڕێکخراو بە شارەکەوە بەستراوەتەوە. تێرمیناڵێکی نوێ (T1) دروستکراوە، و لە ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ خرایە خزمەتەوە. ھەندێک ھێڵی ئاسمانیی کەم-تێچوو، ھەروەھا [[فڕۆکەخانەی ژیرۆنا-کۆستا براڤا]] بەکاردەھێنن، کە نزیکەی {{cvt|90|km|mi|0}} لە باکوورەوە، [[فڕۆکەخانەی ڕێوس]]، {{cvt|77|km|mi|0}} لە باشوورەوە، یان [[فڕۆکەخانەی لێیدا-ئەلگوایێر]]، نزیکەی {{cvt|150|km|mi|0}} لە ڕۆژاوای شارەکەوەیە. [[فڕۆکەخانەی سابادێل]] فڕۆکەخانەیەکی بچووکترە لە شارۆچکەی نزیکی [[سابادێل]]، کە تەرخانکراوە بۆ [[ڕاھێنانی فڕین|ڕاھێنانی فڕۆکەوان]]، تەکسیی ئاسمانی و گەشتە تایبەتەکان. شارەکە چەندین ھێلیپۆرت (فڕۆکەخانەی ھێلیکۆپتەر)ی ھەیە، بە شێوەیەکی سەرەکی لە سەرەوەی نەخۆشخانەکان یان [[پێڕستی بەرزترین بیناکانی بەرشەلۆنە|بینا بەرزەکان]]. بەڵام، تەنھا یەک ھێلیپۆرت گشتییە، ئەویش [[ھێلیپۆرتی بەندەری بەرشەلۆنە|ھێلیپۆرتی بەندەری بارسێلۆنا]]یە. === بەندەری دەریایی === [[File:Port of Barcelona.jpg|thumb|[[بەندەری بەرشەلۆنە|بەندەری بارسێلۆنا]]]] [[بەندەری بەرشەلۆنە|بەندەری بارسێلۆنا]] مێژوویەکی ٢٠٠٠ ساڵەی ھەیە و لە سەردەمی ھاوچەرخدا گرنگییەکی بازرگانیی گەورەی ھەیە. ئەمە نۆیەمین گەورەترین بەندەری [[کۆنتێنەر]]ە لە ئەورووپادا، بە قەبارەی بازرگانیی ١.٧٢&nbsp;ملیۆن TEU لە ساڵی ٢٠١٣دا.<ref name="traffic statistics 2013">[http://content.portdebarcelona.cat/cntmng/d/d/workspace/SpacesStore/1c206b0a-4787-49d8-9c8c-0563aa71719f/PortBcnTrafic2013_12_en.pdf Port of Barcelona traffic statistics 2013] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140614141353/http://content.portdebarcelona.cat/cntmng/d/d/workspace/SpacesStore/1c206b0a-4787-49d8-9c8c-0563aa71719f/PortBcnTrafic2013_12_en.pdf |date=14 June 2014 }} – Port de Barcelona, 2014</ref> بەندەرەکە لەلایەن دەسەڵاتی بەندەری بارسێلۆناوە بەڕێوەدەبرێت. ئەو {{cvt|10|km2|sqmi|0}} ی دابەشکراوە بەسەر سێ ناوچەدا: [[پۆرت ڤێڵ]] (بەندەرە کۆنەکە)، بەندەرە بازرگانییەکە و بەندەرە لۆجستییەکە ([[بەندەری ئازادی بەرشەلۆنە|بەندەری ئازادی بارسێلۆنا]]). بەندەرەکە لە قۆناغی فراوانکردندایە کە قەبارەکەی دوو ھێندە دەکات بەھۆی گۆڕینی ئاراستەی دەمی ڕووباری [[یۆبرێگات]] بە دووری {{cvt|2|km|0|abbr=off}} بەرەو باشوور.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.apb.es/wps/portal/!ut/p/c1/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os_hgz2DDIFNLYwMLfzcDAyNjQy9vLwNTV38LM_1wkA6zeH_nIEcnJ0NHAwNfUxegCh8XA2-nUCMDdzOIvAEO4Gig7-eRn5uqX5CdneboqKgIAAeNRE8!/dl2/d1/L2dJQSEvUUt3QS9ZQnB3LzZfU0lTMVI1OTMwOE9GMDAyMzFKS0owNUVPODY!/?WCM_GLOBAL_CONTEXT=/wps/wcm/connect/ExtranetAnglesLib/El%20Port%20de%20Barcelona/el+port/historia+del+port/cami+cap+el+futur/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091005031426/http://www.apb.es/wps/portal/!ut/p/c1/04_SB8K8xLLM9MSSzPy8xBz9CP0os_hgz2DDIFNLYwMLfzcDAyNjQy9vLwNTV38LM_1wkA6zeH_nIEcnJ0NHAwNfUxegCh8XA2-nUCMDdzOIvAEO4Gig7-eRn5uqX5CdneboqKgIAAeNRE8!/dl2/d1/L2dJQSEvUUt3QS9ZQnB3LzZfU0lTMVI1OTMwOE9GMDAyMzFKS0owNUVPODY!/?WCM_GLOBAL_CONTEXT=%2Fwps%2Fwcm%2Fconnect%2FExtranetAnglesLib%2FEl%20Port%20de%20Barcelona%2Fel+port%2Fhistoria+del+port%2Fcami+cap+el+futur%2F |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Port de Barcelona |زمان=es |بڵاوکەرەوە=Apb.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> [[File:Port Vell, Barcelona, Spain - Jan 2007.jpg|thumb|[[پۆرت ڤێڵ]] لە زستاندا]] بەندەری بارسێلۆنا پێشەنگترین بەندەری کەشتیی کروزە لە ئەورووپا و بنکەیەکی گەڕانەوەی زۆر گرنگی دەریای ناوەڕاستە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.portdebarcelona.cat/en/web/port-del-ciudada/cruceros |سەردێڕ=Port Barcelona – Cruises |بڵاوکەرەوە=Portdebarcelona.cat |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140331005714/http://www.portdebarcelona.cat/en/web/port-del-ciudada/cruceros |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠١٤}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٣دا، ٣.٦&nbsp;ملیۆن سەرنشینی کەشتیی گەشتیاریی کروز بەندەری بارسێلۆنایان بەکارھێنا.<ref name="traffic statistics 2013"/> ناوچەی پۆرت ڤێڵ ھەروەھا مۆرێماگنوم (مۆڵێکی بازرگانی)، سینەمایەکی فرەشاشە، سینەمای [[IMAX]] پۆرت ڤێڵ و یەکێک لە گەورەترین [[ئەکواریۆم|ئەکواریۆمەکانی]] ئەورووپا – [[ئەکواریۆمی بەرشەلۆنە|ئەکواریۆمی بارسێلۆنا]] لەخۆدەگرێت، کە ٨,٠٠٠ ماسی و ١١ نەھەنگ لەخۆدەگرێت کە لەناو ٢٢ حەوزدان و بە ٤ ملیۆن لیتر ئاوی دەریا پڕکراونەتەوە. مۆرێماگنوم، بەھۆی ئەوەی دەکەوێتە ناو سنووری بەندەرەکە، تاکە مۆڵی بازرگانییە لە شارەکەدا کە دەتوانێت لە ڕۆژانی یەکشەممە و پشووە گشتییەکاندا کراوە بێت. === شەمەندەفەری نیشتمانی و نێونەتەوەیی === [[File:Barcelona - Estación de Sants y Hotel Barceló Sants 2.jpg|thumb|وێستگەی سەرەکیی شەمەندەفەر [[وێستگەی شەمەندەفەری بارسێلۆنا سانتس|ئێستاسیۆ دێ سانتس]]]] بارسێلۆنا ناوەندێکی سەرەکییە بۆ تۆڕی شەمەندەفەری ئیسپانیا. وێستگەی سەرەکیی [[شەمەندەفەری نێوان شارەکان]] لە شارەکەدا بریتییە لە [[وێستگەی شەمەندەفەری بارسێلۆنا سانتس]]، لەکاتێکدا وێستگەی کۆتایی [[ئێستاسیۆ دێ فرانسا]] ڕۆڵێکی لاوەکی دەگێڕێت لە مامەڵەکردن لەگەڵ خزمەتگوزارییە دەوروبەری، ناوچەیی و مەودا مامناوەندەکان. خزمەتگوزارییەکانی باری شەمەندەفەر بۆ پیشەسازییە ناوخۆیییەکان و بەندەری بارسێلۆنا کار دەکەن. سیستەمی [[شەمەندەفەری خێرا]]ی [[AVE]]ی سەر بە RENFE، کە بۆ خێراییی {{cvt|310|km/h|0}} دیزاین کراوە، لە ساڵی ٢٠٠٨دا لە [[مەدرید]]ەوە بۆ بارسێلۆنا درێژکرایەوە لە شێوەی [[ھێڵی شەمەندەفەری خێرای مەدرید-بەرشەلۆنە|ھێڵی شەمەندەفەری خێرای مەدرید-بارسێلۆنا]]. ھێڵێکی شەمەندەفەری خێرای ھاوبەشی RENFE-SNCF کە بارسێلۆنا و فەڕەنسا (پاریس، [[مارسیلیا]] و [[توولووز]]، لە ڕێگەی [[ھێڵی شەمەندەفەری خێرای پێرپینان-بەرشەلۆنە|ھێڵی شەمەندەفەری خێرای پێرپینان-بارسێلۆنا]]وە) بەیەکەوە دەبەستێتەوە لە ساڵی ٢٠١٣دا دەستی پێکرد. ھەردوو ئەم ھێڵانە خزمەت بە وێستگەی کۆتاییی بارسێلۆنا سانتس دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.avui.cat/noticia/article/2-societat/5-societat/252283-barcelona-estrena-tgv.html |سەردێڕ=Barcelona estrena TGV |بڵاوکەرەوە=[[Avui]] |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تەممووزی ٢٠١١|زمان=ca |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230423065103/https://www.elpuntavui.cat/barcelona.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.catalannewsagency.com/politics/item/the-last-high-speed-railway-stretch-between-barcelona-and-france-has-finally-been-unveiled-after-years-of-delays |سەردێڕ=The last High Speed railway stretch between Barcelona and France has finally been unveiled after years of delays |بڵاوکەرەوە=Catalan News Agency |ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140410223210/http://www.catalannewsagency.com/politics/item/the-last-high-speed-railway-stretch-between-barcelona-and-france-has-finally-been-unveiled-after-years-of-delays |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> === میترۆ و شەمەندەفەری ناوچەیی === {{Main|میترۆی بەرشەلۆنە}} [[File:Series 9000 of Metro Barcelona.png|thumb|میترۆی بارسێلۆنا]] بارسێلۆنا تۆڕێکی فراوانی گواستنەوەی گشتیی ناوخۆیی ھەیە کە سیستەمێکی [[گواستنەوەی خێرا|میترۆ]]، تۆڕی پاس، سیستەمی [[شەمەندەفەری ناوچەیی]]، ترام، [[شەمەندەفەری کێبڵی|فونیولار]]، [[شەمەندەفەری ددانەدار]]، [[تەلەفریک]] و [[تەلەفریکی ئاسمانی|ئۆتۆمبێلی کێبڵیی ئاسمانی]] لەخۆدەگرێت. ئەم تۆڕ و ھێڵانە لەلایەن چەندین کۆمپانیای جیاوازەوە بەڕێوەدەبرێن بەڵام یەکخراون بۆ ناو سیستەمێکی نرخی یەکگرتوو، کە لەلایەن Autoritat del Transport Metropolità (دەسەڵاتی گواستنەوەی گەورەشار - ATM)ەوە سەرپەرشتی دەکرێت. سیستەمەکە دابەشکراوە بەسەر ناوچەکانی کرێدا (١ بۆ ٦) و چەندین کارتی گەشتی یەکگرتوو بەردەستن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tmb.cat/en/abonaments-integrats |سەردێڕ=Integrated travel cards – Transports Metropolitans de Barcelona |ئیش=tmb.cat |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160824054620/http://www.tmb.cat/en/abonaments-integrats |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> تۆڕی [[میترۆی بەرشەلۆنە|میترۆی بارسێلۆنا]] لە دوانزە ھێڵ پێکھاتووە، کە بە پیتی "L" و پاشان ژمارەی ھێڵەکە و ھەروەھا بە ڕەنگی جیاواز دەناسرێنەوە. میترۆکە بە زۆری بە ژێر زەویدا دەڕوات؛ ھەشت ھێڵی میترۆ لەسەر ڕێڕەوی تایبەت لەلایەن Transports Metropolitans de Barcelona (TMB)ەوە کاردەکەن، لەکاتێکدا چوار ھێڵ لەلایەن {{Lang|ca|[[Ferrocarrils de la Generalitat de Catalunya]]|italic=no}} (FGC)ەوە کاردەکەن و ھەندێکیان ڕێڕەوەکانیان لەگەڵ ھێڵەکانی شەمەندەفەری دەوروبەری RENFE ھاوبەش پێدەکەن. سەرەڕای میترۆی شارەکە، چەندین ھێڵی شەمەندەفەری ناوچەیی کە لەلایەن Rodalies de Catalunyaی سەر بە کۆمپانیای [[ڕێنفی]] و FGCەوە بەڕێوەدەبرێن بەناو شارەکەدا تێدەپەڕن، و بەستنەوە بە شارۆچکەکانی دەوروبەر لە ناوچەکەدا دابین دەکەن. === ترام === [[File:Barcelona Tram 16.jpg|thumb|ترامی بارسێلۆنا لە ئەڤینگودا دیاگۆناڵ]] شارەکە لە ئێستادا دوو سیستەمی ترامی مۆدێرنی ھەیە، Trambaix و Trambesòs، کە لەلایەن TramMetەوە بەڕێوەدەبرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://w3.bcn.es/V01/Serveis/Noticies/V01NoticiesLlistatNoticiesCtl/0,2138,1653_35144087_1_573780100,00.html?accio=detall&home=HomeBCN&nomtipusMCM=Noticia |سەردێڕ=News related with the council plans for the tram network union |بڵاوکەرەوە=W3.bcn.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091003195712/http://w3.bcn.es/V01/Serveis/Noticies/V01NoticiesLlistatNoticiesCtl/0%2C2138%2C1653_35144087_1_573780100%2C00.html?accio=detall&home=HomeBCN&nomtipusMCM=Noticia |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەردووکیان بە شەقامی [[ئەڤینگودا دیاگۆناڵ]]دا تێدەپەڕن، یەکێکیان لە ھەر سەری شەقامەکەوەیە، بەڵام بەیەک ناگەن. لە ساڵی ٢٠٢٠ەوە، پڕۆژەیەک بەردەوامە بۆ یەکخستنی ھەردوو سیستەمەکە و ڕێگەدان بە ترامەکە کە ھەردوو سەری شارەکە بەیەکەوە ببەستێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Ada Colau acuerda con ERC unir el tranvía de Barcelona por la avenida Diagonal a partir de otoño de 2021 |ناونیشان=https://www.elmundo.es/cataluna/2020/12/12/5fd4a9d221efa0184e8b45a3.html |وێبگە=El Mundo |زمان=es}}</ref> [[ترامێکی مێژوویی]]، بە ناوی Tramvia Blau، ھەروەھا لە نێوان ھێڵی ٧ی میترۆ و Funicular del Tibidabo کاردەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tmb.net/en_US/barcelona/moute/planols/planotramviablau.jsp |سەردێڕ=Information of Tramvia Blau |بڵاوکەرەوە=Tmb.net |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091224023817/http://www.tmb.net/en_US/barcelona/moute/planols/planotramviablau.jsp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref> === تەلەفریک و شەمەندەفەری کێبڵی === سیستەمی میترۆ و شەمەندەفەری بارسێلۆنا تەواوکراوە بە چەندین [[تەلەفریکی ئاسمانی|تەلەفریک (کێبڵ کار)]]، [[شەمەندەفەری کێبڵی|شەمەندەفەری کێبڵی (فونیولار)]] و [[شەمەندەفەری ددانەدار]] کە بەستنەوە بە وێستگەکانی سەر لوتکەی چیاکان دابین دەکەن. FGC کار بە [[شەمەندەفەری کێبڵیی تیبیدابۆ]] دەکات بەرەو سەرەوەی گردی [[تیبیادابۆ]] و ھەروەھا [[شەمەندەفەری کێبڵیی ڤالڤیدرێرا]]، لەکاتێکدا TMB کار بە [[شەمەندەفەری کێبڵیی مۆنژوییک]] دەکات بەرەو سەرەوەی [[مۆنژوییک]]. شارەکە دوو تەلەفریکی ئاسمانی ھەیە: [[تەلەفریکی مۆنژوییک]]، کە خزمەت بە قەڵای مۆنژوییک دەکات، و [[تەلەفریکی پۆرت ڤێڵ]] کە لە ڕێگەی تاوەری [[تۆرێ جاوومێ یەکەم]] و [[تۆرێ سانت سێباستیا]] بەسەر بەندەرەکەدا تێدەپەڕێت. === پاس === پاس لە بارسێلۆنا شێوەیەکی سەرەکیی گواستنەوەی گشتییە، کە خاوەنی تۆڕێکی فراوانی ناوخۆیی، نێوان شارەکان و پاسی شەوانەیە. زۆربەی خزمەتگوزارییە ناوخۆیییەکان لەلایەن TMBەوە بەڕێوەدەبرێن، ھەرچەندە ھەندێک خزمەتگوزاری تر لەلایەن ژمارەیەک کۆمپانیای تایبەتەوە بەڕێوەدەبرێن، بەڵام ھێشتا لە چوارچێوەی پێکھاتەی نرخی ATM دان. ٢١ ھێڵی شەوانە ھەن، کە ١٩یان بە گۆڕەپانی کەتەلۆنیا (Plaça de Catalunya)دا تێدەپەڕن، لەوێ دەتوانیت ھێڵەکەت بگۆڕیت بۆ ھێڵەکانی تر. دووبارەبوونەوەی پاسەکان ١٥ بۆ ٢٠ خولەکە لە نێوان کاتژمێر ٢٢:٢٠ تا ٠٦:٠٠. ھێڵێکی پاسی تایبەتی جیاواز، کە بە Aerobús ناسراوە، فڕۆکەخانەکە بە سەنتەری شارەوە دەبەستێتەوە، و پێکھاتەی نرخی تایبەت بە خۆی ھەیە. [[وێستگەی باکوور]] (Estació del Nord)، کە وێستگەیەکی پێشووی شەمەندەفەر بوو و نۆژەنکرایەوە بۆ یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ١٩٩٢، ئێستا وەک وێستگەی کۆتایی بۆ خزمەتگوزارییە درێژخایەنەکان و ناوچەیییەکانی پاس کاردەکات. === تەکسی === [[File:14-08-06-barcelona-RalfR-222.jpg|thumb|دوو تەکسیی ئاساییی بارسێلۆنا]] بارسێلۆنا خاوەنی کەشتیگەلێکی [[تەکسیی پێوەرپێوەکراو|تەکسی]]یە کە لەلایەن پەیمانگای میترۆپۆلیتانی تەکسییەوە بەڕێوەدەبرێت و لە زیاتر لە ١٠,٠٠٠ ئۆتۆمبێل پێکھاتووە. زۆربەی مۆڵەتەکان لە دەستی شۆفێرە [[خۆبژێو|خۆبژێوەکاندان]]. بەھۆی ڕەنگە ڕەش و زەردەکەیانەوە، تەکسییەکانی بارسێلۆنا بە ئاسانی دەناسرێنەوە، و دەتوانرێت لە یەکێک لە دەیان [[وێستگەی تەکسی]] بگرترێن، لەسەر شەقام ڕابگیرێن، بە تەلەفۆن پەیوەندییان پێوە بکرێت یان لە ڕێگەی ئەپڵیکەیشنەوە داوا بکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.barcelona.com/barcelona_city_guide/all_about/taxis_in_barcelona |سەردێڕ=Barcelona Taxi Information |ئیش=Barcelona.com |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140202102147/http://www.barcelona.com/barcelona_city_guide/all_about/taxis_in_barcelona |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://bcnweb2.bcn.es:8885/taxi/infocorp/informacio.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20031208074138/http://bcnweb2.bcn.es:8885/taxi/infocorp/informacio.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |سەردێڕ=Invalid Host Specified |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٠٦}}</ref> لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٠٧دا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bicing.com/noticias/detalle_noticia.php?TU5fTk9USUNJQVM%3D&Ng%3D%3D&MQ%3D%3D |سەردێڕ=Noticies: Data d'inici 22 de març a les 14:00 h. Pots realitzar l'alta al servei a partir del dia 16/03/07 |بڵاوکەرەوە=Bicing |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071029155839/http://www.bicing.com/noticias/detalle_noticia.php?TU5fTk9USUNJQVM=&Ng=%3D&MQ=%3D |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەنجومەنی شاری بارسێلۆنا دەستی کرد بە خزمەتگوزاریی [[بایسینگ]] (Bicing)، کە خزمەتگوزارییەکی پاسکیلە و وەک گواستنەوەی گشتی تێیگەیشتوون. کاتێک بەکارھێنەر کارتی بەکارھێنەری دەبێت، دەتوانێت پاسکیلێک لە ھەر یەکێک لەو زیاتر لە ٤٠٠ وێستگەیەی کە بەسەر شارەکەدا بڵاوبوونەتەوە وەربگرێت و لە ھەر شوێنێکی ناوچەی شارنشینی شارەکەدا بەکاریبھێنێت، و پاشان لە وێستگەیەکی تر جێی بھێڵێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bicing.com/modulos/modulos.php?TU5fSU5GT1JNQUNJT04%3D&NA%3D%3D&Nw%3D%3D |سەردێڕ=Què és |بڵاوکەرەوە=Bicing |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100125090551/http://www.bicing.com/modulos/modulos.php?TU5fSU5GT1JNQUNJT04=&NA=%3D&Nw=%3D |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەم خزمەتگوزارییە سەرکەوتنێکی گەورە بووە، بەبوونی ٥٠,٠٠٠ بەشداربوو لە ماوەی تەنھا سێ مانگدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bicing.com/noticias/detalle_noticia.php?TU5fTk9USUNJQVM%3D&Ng%3D%3D&MzA%3D |سەردێڕ=Notícies: El Biking ja té més de 50.000 abonats |بڵاوکەرەوە=Biking |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091003183507/http://www.bicing.com/noticias/detalle_noticia.php?TU5fTk9USUNJQVM=&Ng=%3D&MzA= |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === ڕێگە و شاڕێگەکان === [[File:085_Ronda_de_Dalt_(Barcelona),_des_del_pont_de_l'avinguda_del_Tibidabo.jpg|thumb|[[شاڕێگەی B-20 (ئیسپانیا)|شاڕێگەی B-20]] لە بارسێلۆنا]] شارەکە بە سێ نیوە [[ڕێگەی بازنەیی]] یان ڕێگەی تێپەڕبوون دەورەدراوە، ئەوانیش ڕۆندا دێ دالت (B-20) (لەلای چیاکەوە)، ڕۆندا دێل لیتۆرال (B-10) (بە درێژایی کەنار دەریاکە) و [[ڕۆندا دێل میگ]] (کە دابەشبووە بۆ دوو بەش: [[تراڤێسێرا دێ دالت]] لە باکوور و [[گران ڤیا دێ کارلێس سێیەم]])، کە دوو ڕێگەی خێرای بەشەکی داپۆشراون<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bcn.es/turisme/english/turisme/rutes/rondes_fr.htm |سەردێڕ=The covered Rondes (by-pass) |بڵاوکەرەوە=Bcn.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090516235933/http://www.bcn.es/turisme/english/turisme/rutes/rondes_fr.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٠٩}}</ref> و چەندین دەرچەیان ھەیە کە بەدەر لە شارەکەدا تێدەپەڕن. دەمارە سەرەکییەکانی شارەکە بریتین لە [[ئەڤینگودا دیاگۆناڵ، بەرشەلۆنە|شەقامی دیاگۆناڵ]]، کە بە شێوەیەکی لار (دیاگۆناڵ) بە شارەکەدا تێدەپەڕێت، [[ئەڤینگودا مێریدیانا، بەرشەلۆنە|شەقامی مێریدیانا]] کە بەرەو [[پلاسا دێ لێس گلۆریس کاتالانس، بەرشەلۆنە|گلۆریس]] دەچێت و بە شەقامی دیاگۆناڵەوە دەبەسترێتەوە و ھەروەھا [[گران ڤیا دێ لێس کۆرتس کاتالانس، بەرشەلۆنە|گران ڤیا دێ لێس کۆرتس کاتالانس]]، کە لە ڕۆژھەڵاتەوە بۆ ڕۆژاوا بە شارەکەدا دەبڕێت و بە ناوەندەکەیدا تێدەپەڕێت. شەقامی بەناوبانگی [[لا ڕامبلا، بەرشەلۆنە|لا ڕامبلا]]، ھەرچەندە ئیتر ڕێگەیەکی گرنگی ئۆتۆمبێلەکان نییە، بەڵام وەک ڕێگەیەکی گرنگی پیادە ماوەتەوە. == شوێنە سەرەکییەکان == [[File:Sagrada Familia, Barcelona (P1170666).jpg|thumb|کڵێسای [[ساگرادا فامیلیا]] لە شەودا، کە لەلایەن [[ئەنتۆنیۆ گاوودی|گاوودی]]یەوە دیزاین کراوە]] [[File:Palau_de_la_Música_Catalana-Palace_of_Catalan_Music_(Image_2).jpg|thumb|[[کۆشکی مۆسیقای کەتەلۆنی]]]] گەڕەکی گۆتیک یان ''[[ئێل گۆتیک]]'' (بە کەتەلۆنی بە واتای "گەڕەکی گۆتیک") ناوەندی شاری کۆنی بارسێلۆنایە. زۆرێک لە بیناکانی دەگەڕێنەوە بۆ سەردەمی سەدەکانی ناوەڕاست، ھەندێکیان دەگەڕێنەوە بۆ سەردەمی نیشتەجێبوونی ڕۆمانی لە بارسێلۆنا. تەلارسازیی ''[[مۆدێرنیزم|مۆدێرنیستای]]'' کەتەلۆنی (پەیوەستە بەو بزووتنەوەیەی کە لە باقی ئەورووپادا بە [[ئارت نۆڤۆ]] ناسراوە) لە نێوان ساڵانی ١٨٨٥ و ١٩٥٠دا گەشەی کرد و میراتێکی گرنگی لە بارسێلۆنا بەجێھێشت. چەندین لەو بینایانە بوونەتە شوێنەواری [[میراتی جیھانی]]. بەتایبەتی کارەکانی تەلارساز [[ئەنتۆنیۆ گاوودی]] جێگەی سەرنجن، کە دەکرێت لە سەرتاسەری شارەکەدا ببینرێن. ناسراوترین کاری ئەو کڵێسایەکی زەبەلاح بەڵام ھێشتا تەواونەکراوە بە ناوی [[ساگرادا فامیلیا]]، کە لە ساڵی ١٨٨٢ەوە لەژێر دروستکردندایە و ھێشتا لە ڕێگەی بەخشینی تایبەتەوە پارەی بۆ دابین دەکرێت. {{As of|2015}}، بڕیارە لە ساڵی ٢٠٢٦دا تەواو بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2015/11/sagrada-familia-reaches-its-final-stage-of-construction/413476/ |سەردێڕ=Gaudí's Barcelona Basilica, La Sagrada Família, Reaches Its Final Stage of Construction – The Atlantic |magazine=The Atlantic |ڕێکەوتی سەردان=١ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170312083828/https://www.theatlantic.com/entertainment/archive/2015/11/sagrada-familia-reaches-its-final-stage-of-construction/413476/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بارسێلۆنا ھەروەھا ماڵی [[کۆشکی بەرشەلۆنە|کۆشکی بارسێلۆنا]]ی سەر بە [[لودویگ میس ڤان دێر ڕۆھە]] بوو. لە ساڵی ١٩٢٩ بۆ [[پێشانگای نێونەتەوەییی بەرشەلۆنەی ١٩٢٩|پێشانگای نێونەتەوەیی]] بۆ ئەڵمانیا دیزاین کرا، و بینایەکی ئایکۆنی بوو کە بووە ھێمای تەلارسازیی مۆدێرن وەک بەرجەستەبوونی وتە بەناوبانگەکانی ڤان دێر ڕۆھە "کەمتر زیاترە" و "خودا لە وردەکارییەکاندایە".<ref name="Rybczynski2001">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Witold Rybczynski |سەردێڕ=The Look of Architecture |ناونیشان=https://archive.org/details/lookofarchitectu00rybc |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥١٥٦٣٣-١|پەڕەکان=[https://archive.org/details/lookofarchitectu٠٠rybc/page/n١١١ ٩٤]–}}</ref> کۆشکی بارسێلۆنا مەبەست لێی ئەوە بوو کە پێکھاتەیەکی کاتی بێت و لە ساڵی ١٩٣٠ واتا کەمتر لە ساڵێک دوای دروستکردنی ڕووخێنرا. بەڵام، دووبارە دروستکردنەوەیەکی مۆدێرن لەلایەن تەلارسازانی ئیسپانییەوە کە لە ساڵی ١٩٨٦ دروستکراوە ئێستا لە بارسێلۆنا وەستاوە. بارسێلۆنا [[مەدالیای زێڕی شاھانە]]ی دامەزراوەی شاھانەی تەلارسازانی بەریتانی ([[پەیمانگای شاھانەی تەلارسازانی بەریتانیا]]) بۆ تەلارسازی بردەوە لە ساڵی ١٩٩٩،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.architecture.com/Files/RIBATrust/Awards/RoyalGoldMedal/Royal%20Gold%20Medallists%201848%20-%202008.pdf |سەردێڕ=RIBA Royal Gold Medallists |بڵاوکەرەوە=RIBA |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140202101307/http://www.architecture.com/Files/RIBATrust/Awards/RoyalGoldMedal/Royal%20Gold%20Medallists%201848%20-%202008.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> کە ئەمە یەکەم جار بوو (و {{As of|2015|lc=y}}، تاکە جار بووە) کە براوەکە شارێک بێت نەک تەلارسازێکی دیاریکراو. بارسێلۆنا ماڵی چەندین شوێنی سەرنجڕاکێشە کە لەلایەن [[یوونێسکۆ]]وە وەک شوێنەواری [[میراتی جیھانی]] ناسێندراون:<ref>حەوتەمین توخمی شوێنەواری [[میراتی جیھانی]] "کارەکانی [[ئەنتۆنیۆ گاوودی|ئەنتۆنی گاوودی]]" بریتییە لە شوێنی ژێر زەویی کڵێسای [[کۆلۆنیا گویێل]]، کە دەکەوێتە [[سانتا کۆلۆما دێ سێرڤێیۆ]].</ref> === بینا و مۆنیۆمێنتە مێژووییەکان === [[File:Casa Milà - Barcelona, Spain - Jan 2007.jpg|thumb|[[کاسا میلا]]]] * [[باسیلیتای بچووک]]ی [[ساگرادا فامیلیا]]، کە ھێمای بارسێلۆنایە. * [[کۆشکی مۆسیقای کەتەلۆنی]] و [[نەخۆشخانەی سانت پاو]]، کە لەلایەن [[یوییس دۆمێنێک ئی مونتانێر]]ەوە دیزاین کراون، و لە ساڵی ١٩٩٧ خرانە ناو پێڕستی میراتی یوونێسکۆوە. * کارەکانی [[ئەنتۆنیۆ گاوودی|ئەنتۆنی گاوودی]]، لەوانە [[پارک گویێل]]، [[پالاو گویێل]]، [[کاسا میلا]] (La Pedrera)، [[کاسا ڤیسێنس]]، ساگرادا فامیلیا (ڕووبەری لەدایکبوون و ژێرزەمین)، [[کاسا باتیۆ]]، و ژێرزەمینی [[کڵێسای کۆلۆنیا گویێل]]. سێ کاری یەکەمیان لە ساڵی ١٩٨٤ وەکوو شوێنەواری میراتی جیھانی تۆمارکران. چوارەکەی تریان لە ساڵی ٢٠٠٥ وەکوو پاشکۆ و درێژکراوە بۆ شوێنەوارەکە زیاد کران. * [[کڵێسای سەرەکیی بەرشەلۆنە|کڵێسای سەرەکیی خاچی پیرۆز و سانت ئولالیا]] (گۆتیک) * باسیلیتای گۆتیکی [[سانتا ماریا دێل مار، بەرشەلۆنە|سانتا ماریا دێل مار]] * باسیلیتای گۆتیکی [[سانتا ماریا دێل پی]] * کڵێسای ڕۆمانێسکیی [[سانت پاو دێل کامپ]] * [[کاپێلی مارکوس]]، کە یەکێکە لە کۆنترین کڵێساکانی بارسێلۆنا<ref>Amelang, J., Gil, X., McDonogh, G. ''Dotze passejades per la història de Barcelona''. Barcelona, 1992. Editado por Olimpíada Cultural y el Ayuntamiento de Barcelona, ISBN 84-7609-530-9</ref> * [[پالاو ڕێیال ماژۆر]]، شوێنی نیشتەجێبوونی سەدەکانی ناوەڕاستی [[کاونتی بەرشەلۆنە|کاونتە سەروەرەکانی بارسێلۆنا]]، و دواتر [[شانشینی ئاراگۆن|پاشاکانی ئاراگۆن]] * [[کارگەی کەشتیسازیی شاھانەی بەرشەلۆنە|کارگەی کەشتیسازیی شاھانە]] (گۆتیک) * [[دێری پێدرالبێس]] (گۆتیک) * [[مۆنیۆمێنتی کۆلۆمبۆس، بەرشەلۆنە|مۆنیۆمێنتی کۆلۆمبۆس]] * [[کەوانەی سەرکەوتن (بەرشەلۆنە)|کەوانەی سەرکەوتن]] (Arc de Triomf)، کە [[کەوانەی سەرکەوتن|کەوانەیەکی سەرکەوتنە]] و بۆ دەروازەی چوونە ژوورەوەی [[پێشانگای جیھانیی بەرشەلۆنەی ١٨٨٨|پێشانگای جیھانیی بارسێلۆنای ١٨٨٨]] دروستکراوە. * [[ساگرات کۆر|کڵێسای ساڕێژکەری دڵی پیرۆزی عیسا]] لەسەر لوتکەی [[تیبیادابۆ]]. * بینا مێژووییەکەی [[زانکۆی بەرشەلۆنە|زانکۆی بارسێلۆنا]] === مۆزەخانەکان === [[File:Palau Nacional Barcelona Pano 2013.jpg|thumb|[[مۆزەخانەی نەتەوەیی ھونەری کەتەلۆنیا]] لە ڕووی کۆمەڵەی [[نیگارکێشانی ڕۆمانێسک]]ەوە لە پێشەنگدایە.]] [[File:Barcelona_-_Museu_d'Art_Contemporani_de_Barcelona_(MACBA).jpg|thumb|[[مۆزەخانەی ھونەری ھاوچەرخی بەرشەلۆنە|مۆزەخانەی ھونەری ھاوچەرخی بارسێلۆنا]]]] بارسێلۆنا خاوەنی چەندین مۆزەخانەیە، کە بوار و سەردەمی جیاواز دەگرنەوە. [[مۆزەخانەی نەتەوەیی ھونەری کەتەلۆنیا]] خاوەنی کۆمەڵەیەکی ناسراوە لە [[ھونەری ڕۆمانێسک]]، لەکاتێکدا [[مۆزەخانەی ھونەری ھاوچەرخی بەرشەلۆنە|مۆزەخانەی ھونەری ھاوچەرخی بارسێلۆنا]] تیشک دەخاتە سەر [[دوای جەنگ|دوای ساڵی ١٩٤٥]] لە ھونەری کەتەلۆنی و [[ھونەری ئیسپانی|ئیسپانیدا]]. [[دامەزراوەی خوان میرۆ]]، [[مۆزەخانەی پیکاثۆ]]، و [[دامەزراوەی ئەنتۆنی تاپیێس]] کۆمەڵەی گرنگی ئەم ھونەرمەندە بەناوبانگانەی جیھان لەخۆدەگرن، ھەروەھا [[مۆزەخانەی کان فرامیس]]، کە تیشک دەخاتە سەر ھونەری کەتەلۆنی دوای ساڵی ١٩٦٠ کە خاوەندارێتییەکەی دەگەڕێتەوە بۆ [[دامەزراوەی ڤیلا کاساس]]. چەندین مۆزەخانە بوارەکانی مێژوو و شوێنەوارناسی دەگرنەوە، وەک [[مۆزەخانەی مێژووی شاری بەرشەلۆنە|مۆزەخانەی مێژووی شاری بارسێلۆنا]] (MUHBA)، [[مۆزەخانەی مێژووی کەتەلۆنیا]]، [[مۆزەخانەی شوێنەوارناسیی کەتەلۆنیا]]، [[مۆزەخانەی دەریاییی بەرشەلۆنە|مۆزەخانەی دەریاییی بارسێلۆنا]]، [[مۆزەخانەی مۆسیقای بەرشەلۆنە|مۆزەخانەی مۆسیقای بارسێلۆنا]] و [[مۆزەخانەی میسریی بەرشەلۆنە|مۆزەخانەی میسریی بارسێلۆنا]] کە خاوەندارێتییەکەی تایبەتە. مۆزەخانەی ئیڕۆتیکیی بارسێلۆنا لە نێو سەیرترین مۆزەخانەکاندایە، لەکاتێکدا [[کۆسمۆکایشا بەرشەلۆنە|CosmoCaixa]] [[مۆزەخانەیەکی زانستییە]] کە لە ساڵی ٢٠٠٦دا [[خەڵاتی مۆزەخانەی ساڵی ئەورووپا]]ی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The European Museum of the Year |ناونیشان=https://www.europeanforum.museum/en/winners/the-emya/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٣ |وێبگە=European Forum |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230413051044/https://www.europeanforum.museum/en/winners/the-emya/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[مۆزەخانەی بیرکاریی کەتەلۆنیا]] شوێنێکە کە بیرکاری لە ڕوانگەیەکی پراکتیکی و یارییەوە لێی نزیک دەبێتەوە. [[مۆزەخانەی زانستە سروشتییەکانی بەرشەلۆنە|مۆزەخانەی زانستە سروشتییەکانی بارسێلۆنا]] لە ساڵی ١٨٨٢ لەژێر ناوی "Museo Martorell de Arqueología y Ciencias Naturales"<ref name="134-anys-dhistoria">''[https://museuciencies.cat/134-anys-dhistoria/ Què passa al Museu?, Actualitat del Museu, Notícies del Museu, 134 anys d'història] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200916043042/https://museuciencies.cat/134-anys-dhistoria/ |date=16 September 2020 }}'', Museum of Natural Sciences of Barcelona, press release 25 September 2016 {{in lang|ca}}</ref><ref name="Miradas">''Miradas: Páginas de la historia, una obra inédita'', exhibition at "Museo Cerralbo", Madrid, from 24 April to 24 May 2012 ({{in lang|es}}</ref> (بە ئیسپانی واتە "مۆزەخانەی مارتۆرێل بۆ شوێنەوارناسی و زانستە سروشتییەکان") دامەزراوە. لە ساڵی ٢٠١١ مۆزەخانەی زانستە سروشتییەکان بە یەکگرتنی پێنج دامەزراوە کۆتایی ھات: مۆزەخانەی زانستە سروشتییەکانی بارسێلۆنا (پێگەی سەرەکی، لە [[بینای فۆڕوم]])، [[مۆزەخانەی مارتۆرێل]] (بنکە مێژووییەکەی مۆزەخانەکە، کە لە ١٩٢٤ تا ٢٠١٠ وەک مۆزەخانەی جیۆلۆجی بەڕووی خەڵکدا کراوە بوو)، ''[[تاقیگەی سروشت]]''، لە [[قەڵای سێ ئەژدیھاکە]] (لە ١٩٢٠ تا ٢٠١٠: مۆزەخانەی زوولۆجی)، [[باخچەی ڕووەکیی مێژوویی بەرشەلۆنە|باخچەی ڕووەکیی مێژوویی بارسێلۆنا]] کە لە ساڵی ١٩٣٠ دامەزرا، و [[باخچەی ڕووەکیی بەرشەلۆنە|باخچەی ڕووەکیی بارسێلۆنا]] کە لە ١٩٩٩ دامەزرا. ئەو دوو باخچەیە ھەروەھا بەشێکن لە [[پەیمانگای ڕووەکیی بەرشەلۆنە|پەیمانگای ڕووەکیی بارسێلۆنا]]. [[مۆزەخانەی یانەی بەرشەلۆنە|مۆزەخانەی یانەی بارسێلۆنا]] سێیەم بەناوبانگترین شوێنی گەشتیارییە لە کەتەلۆنیا، کە لە ساڵی ٢٠١٣دا ١.٥١ ملیۆن سەردانیکەری ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Catalan museums received 21.5 million visitors in 2013 |ناونیشان=http://www.catalannews.com/culture/item/catalan-museums-received-21-5-million-visitors-in-2013,%20https://www.catalannews.com/culture/item/catalan-museums-received-21-5-million-visitors-in-2013 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.catalannews.com |زمان=en-gb}}{{Dead link|date=December 2021 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> === پارکەکان === {{Main|پارک و باخچەکانی بەرشەلۆنە}} [[File:Parc_guell_-_panoramio.jpg|thumb|[[پارک گویێل]]]] [[File:Parc de la Ciutadella Barcelona Mai 2013.jpg|thumb| [[پارکی سیوتادێیا]] لە باکووری [[لا بارسێلۆنێتا]]]] بارسێلۆنا شەست پارکی شارەوانی لەخۆدەگرێت، کە دوانزەیان مێژوویین، پێنجیان تەوەریین (ڕووەکین)، چل و پێنجیان [[پارکی شاری|شارین]]، و شەشیان دارستانن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Parcs i Jardins, Institut Municipal |ناونیشان=http://www.bcn.es/parcsijardins/cat/parcs/pa_mapa.htm |سەردێڕ=Parcs i Jardins> Els Parcs> Els Parcs de Barcelona |بڵاوکەرەوە=Bcn.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100105064630/http://www.bcn.es/parcsijardins/cat/parcs/pa_mapa.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەمانە لە پارکە زۆر بچووکەکانەوە دەست پێدەکەن تا دەگاتە ناوچەی گەورەی کاتبەسەربردن. تەنھا پارکە شارییەکان ١٠٪ی شارەکە دادەپۆشن ({{cvt|549.7|ha|acre|1|disp=or}}).<ref name="guies_estadistiques"/> کۆی ڕووبەری پارکەکان بە نزیکەیی {{cvt|10|ha|acre|0}} لە ساڵێکدا گەشە دەکات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Parcs i Jardins, Institut Municipal |ناونیشان=http://www.bcn.es/parcsijardins/cat/parcs/pa_his_ciu.htm |سەردێڕ=Parcs i Jardins> Els Parcs> Història> La ciutat i el verd |بڵاوکەرەوە=Bcn.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091003183148/http://www.bcn.es/parcsijardins/cat/parcs/pa_his_ciu.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بە ڕێژەی {{cvt|18.1|m2|sqft|0}} ڕووبەری پارک بۆ ھەر دانیشتوویەک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Parcs i Jardins, Institut Municipal |ناونیشان=http://www.bcn.es/parcsijardins/cat/parcs/pa_his_demo.htm |سەردێڕ=Parcs i Jardins> Els Parcs> Història> La democràcia |بڵاوکەرەوە=Bcn.es |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090331111427/http://www.bcn.es/parcsijardins/cat/parcs/pa_his_demo.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئازاری ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە نێو پارکەکانی بارسێلۆنادا، [[مۆنژوییک]] گەورەترینە، بە ڕووبەری ٢٠٣&nbsp;[[ھێکتار|ھا]] کە دەکەوێتە سەر چیایەک بە ھەمان ناوەوە، و [[باخچەی ڕووەکیی بەرشەلۆنە|باخچەی ڕووەکیی بارسێلۆنا]]، [[باخچەکانی مۆسێن کۆستا ئی یۆبێرا]]، و زیاتریش لەخۆدەگرێت.<ref name="guies_estadistiques"/> بەدوای ئەودا [[پارکی سیوتادێیا]] دێت (کە کەوتووەتە شوێنی [[قەڵای بەرشەلۆنە|قەڵا]] کۆنەکەی شارەکە و بینای [[پەرلەمانی کەتەلۆنیا]]، [[باخچەی ئاژەڵانی بەرشەلۆنە|باخچەی ئاژەڵانی بارسێلۆنا]]، و چەندین مۆزەخانەی لێیە)؛ {{cvt|31|ha|acre|1|disp=or}} بە باخچەی ئاژەڵانەکەشەوە، [[پارکی گیناردۆ]] ({{cvt|19|ha|acre|1|disp=or}})، [[پارک گویێل]] (دیزاینکراو لەلایەن [[ئەنتۆنیۆ گاوودی]]؛ {{cvt|17.2|ha|acre|1|disp=or}})، [[پارکی قەڵای ئۆرێنێتا]] (ئەویش {{cvt|17.2|ha|acre|1|disp=or}})، [[پارکی دیاگۆناڵ مار]] ({{cvt|13.3|ha|acre|1|disp=or}}، لە ساڵی ٢٠٠٢ کراوەتەوە)، [[پارکی ناوەندیی نۆو باریز]] ({{cvt|13.2|ha|acre|1|disp=or}})، [[پارکی وەرزشیی کان دراگۆ]] و [[پارکی پۆبلەنۆو]] (ھەردووکیان {{cvt|11.9|ha|acre|1|disp=or}})، [[پارکی لابێرینت دۆرتا|پارکی لابێرینت]] ({{cvt|9.10|ha|acre|1|disp=or}})، کە ناوی لەو باخچە پێچاوپێچەوە ھاتووە کە تێیدایە.<ref name="guies_estadistiques"/> ھەروەھا چەندین پارکی بچووکتریش ھەن، بۆ نموونە، [[پارکی لێس ئایگوێس]] ({{cvt|2|ha|acre|1|disp=or}}). بەشێک لە پارکی کۆلسێرۆلا ھەروەھا دەکەوێتە ناو سنوورەکانی شارەکەوە. [[پۆرت ئاڤێنتورا وۆرڵد]]، کە یەکێکە لە گەورەترین ھاوینەھەوارەکانی ئەورووپا، بە ٥,٨٣٧,٥٠٩ سەردانیکەر لە ساڵێکدا، بە دووری یەک کاتژمێر شۆفێریکردن لە بارسێلۆناوە ھەڵکەوتووە.<ref>[http://www.investindustrial.com/dam/Investindustrial/Social-responsibility/Portoflio-Companies-CSR-Reports/PortAventura-2017-Corporate-Social-Responsibility-Report/PortAventura%202017%20Corporate%20Social%20Responsibility%20Report.pdf Corporate responsibility report 2017] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20181026064435/http://www.investindustrial.com/dam/Investindustrial/Social-responsibility/Portoflio-Companies-CSR-Reports/PortAventura-2017-Corporate-Social-Responsibility-Report/PortAventura%202017%20Corporate%20Social%20Responsibility%20Report.pdf |date=26 October 2018 }} – [http://www.investindustrial.com/ investindustrial.com] {{Webarchive |url=https://web.archive.org/web/20181103131536/http://www.investindustrial.com/ |date=3 November 2018 }}, 2018</ref><ref>[http://www.teaconnect.org/sites/default/files/misc/files/2009report.pdf The Global Attractions Attendance Report] – [[Themed Entertainment Association]], 2009 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20120319052819/http://www.teaconnect.org/sites/default/files/misc/files/2009report.pdf |date=19 March 2012}}</ref> ھەروەھا، لە ناو شارەکەدا [[شاری یاریی تیبیدابۆ]] ھەیە، کە شاری یارییەکی بچووکترە لە گۆڕەپانی تیبیدابۆ، لەگەڵ یاریی [[مونتانیا ڕوسا (شاری یاریی تیبیدابۆ)|Muntanya Russa]]. بێجگە لەو پارکانەی لەلایەن شارەوانییەوە بەڕێوەدەبرێن، چەندین شوێنی سەوز و باخچەی خۆبەڕێوەبەر ھەن وەکوو Jardí del Silenci لە گراسیا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Secreta |یەکەم=Barcelona |ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=El Jardí del silenci, un lugar único en el barrio de Gràcia |ناونیشان=https://barcelonasecreta.com/jardi-del-silenci-gracia/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=Barcelona Secreta |زمان=es-ES}}</ref> [[ئاگۆرا خوان ئەندرێس بێنیتێز|Ágora Juan Andrés Benítez]] لە ڕاڤال،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rigol |یەکەم=Meritxell |ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=L’Àgora Juan Andrés, el pulmó comunitari del Raval, sota l’amenaça de la Sareb |ناونیشان=https://directa.cat/lagora-juan-andres-el-pulmo-comunitari-del-raval-sota-lamenaca-de-la-sareb/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=directa.cat |زمان=ca}}</ref> و L'Horta Alliberada لە سانتس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٨|سەردێڕ=L'Horta Alliberada de Sants, un oasi veïnal per ofegar l'especulació immobiliària |ناونیشان=https://directa.cat/lhorta-alliberada-de-sants-un-oasi-veinal-per-ofegar-lespeculacio-immobiliaria/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|وێبگە=directa.cat |زمان=ca}}</ref> === کەناراوەکان === [[File:W_hotel_(7448603868).jpg|thumb|[[لا بارسێلۆنێتا]]]] کەناراوی بارسێلۆنا لە ڕیزبەندیی یەکەمدا دانرا لە لیستی دە باشترین کەناراوە شارییەکانی جیھان بەپێی گۆڤاری ''[[ناشناڵ جیۆگرافیک]]''<ref name="NationalGeographic">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://travel.nationalgeographic.com/travel/top-10/beach-cities-photos/#/beach-barcelona-spain_21757_600x450.jpg |سەردێڕ=Top 10 Beach Cities |ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20100721215624/http://travel.nationalgeographic.com/travel/top-10/beach-cities-photos/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢١ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ''[[کەناڵی دیسکەڤەری]]''.<ref name="DiscoveryChannel">Movie "Worlds Best Beaches", Discovery Channel 2005 {{YouTube|8bdvj5gubnA}}</ref> بارسێلۆنا حەوت کەناراوی ھەیە، کە بە کۆی گشتی {{cvt|4.5|km|mi|frac=4|abbr=off}} کەنار دەریا پێکدەھێنن. کەناراوەکانی [[سانت سێباستیا]]، [[لا بارسێلۆنێتا، بەرشەلۆنە|بارسێلۆنێتا]] و [[سۆمۆرۆسترۆ]]، کە ھەردووکیان {{cvt|1100|m|ft|-1}} درێژن،<ref name="guies_estadistiques"/> گەورەترین، کۆنترین و پڕسەردانترین کەناراوەکانن لە بارسێلۆنا. [[بەندەری ئۆڵۆمپی]] ئەوان جیادەکاتەوە لە کەناراوەکانی تری شارەکە: نۆڤا ئیکاریا، بۆگاتێل، مار بێیا، نۆڤا مار بێیا و لێڤانت. ئەم کەناراوانە (کە درێژییان لە نێوان {{cvt|400|to|640|m|ft}} دایە) کرانەوە لە ئەنجامی داڕشتنەوەی شارەکە بۆ میوانداریکردنی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٢]]، کاتێک کە ژمارەیەکی زۆر لە بینا پیشەسازییەکان ڕووخێنران. لە ئێستادا، لمی کەناراوەکان بە شێوەیەکی دەستکرد پڕدەکرێنەوە بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە زریانەکان بەردەوام بڕێکی زۆر لە لمەکە دەبەن. [[مەکۆی گەردوونی کولتوورەکانی ٢٠٠٤]] ناوچەیەکی گەورەی مەلەکردنی چیمەنتۆیی بۆ شارەکە بەجێھێشت لە بەشی ڕۆژھەڵاتتری کەناراوی شارەکە. لەم دواییانەشدا، لێڤانت یەکەمین کەناراوە کە ڕێگە بە سەگ دەدات لە وەرزی ھاویندا بچێتە ناوی. == پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان == === دەستەخوشکە شارەکان === {{See also|پێڕستی دەستەخوشکە شارەکان لە ئیسپانیا}} بارسێلۆنا [[دەستەخوشکە شار|دەستەخوشکە]] لەگەڵ:<ref name=twins>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Direcció de Relacions Internacionals |ناونیشان=http://ajuntament.barcelona.cat/relacionsinternacionalsicooperacio/ca/barcelona-en-el-mon |وێبگە=ajuntament.barcelona.cat |بڵاوکەرەوە=Barcelona |زمان=ca |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160917092315/http://ajuntament.barcelona.cat/relacionsinternacionalsicooperacio/ca/barcelona-en-el-mon |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|BEL}} [[ئەنتۆێرپ]]، بەلجیکا (١٩٩٧) * {{flagicon|GRC}} [[ئەتینا]]، یۆنان (١٩٩٩) * {{flagicon|USA}} [[بۆستن]]، ئەمریکا (١٩٨٣) * {{flagicon|KOR}} [[بوسان]]، کۆریای باشوور (١٩٨٣) * {{flagicon|GER}} [[کۆڵن]]، ئەڵمانیا (١٩٨٤) * {{flagicon|IRL}} [[دەبلین]]، ئێرلەندا (١٩٩٨) * {{flagicon|PSE}} [[غەززە]]، فەلەستین (١٩٩٨) * {{flagicon|CUB}} [[ھاڤانا]]، کووبا (١٩٩٣) * {{flagicon|TUR}} [[ئەستەمبوڵ]]، تورکیا (١٩٩٧) * {{flagicon|JPN}} [[کۆبی]]، ژاپۆن (١٩٩٣) * {{flagicon|MEX}} [[مۆنتێرەی]]، مەکسیک (١٩٧٧) * {{flagicon|URY}} [[مۆنتیڤیدیۆ]]، ئوروگوای (١٩٨٥) * {{flagicon|FRA}} [[مۆنپێلیێ]]، فەڕەنسا (١٩٦٣) * {{flagicon|BRA}} [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ]]، بەڕازیل (١٩٧٢) * {{flagicon|USA}} [[سان فرانسیسکۆ]]، ئەمریکا (٢٠١٠) * {{flagicon|BRA}} [[ساو پاولۆ]]، بەڕازیل (١٩٨٥) * {{flagicon|BIH}} [[سارایێڤۆ]]، بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا (٢٠٠٠) * {{flagicon|CHN}} [[شانگھای]]، چین (٢٠٠١) * {{flagicon|TUN}} [[توونس]]، توونس (١٩٦٩) * {{flagicon|CHL}} [[ڤالپارایسۆ]]، چیلی (٢٠٠١) {{div col end}} ;ڕێکەوتننامەی دەستەخوشکە شارەکانی ھەڵپەسێردراو * {{flagicon|RUS}} [[سەنت پیتەرزبورگ]]، ڕووسیا (١٩٨٥، لە ٢٠٢٢ ھەڵپەسێردراوە)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://metropoliabierta.elespanol.com/el-pulso-de-la-ciudad/barcelona-mantiene-hermanamiento-con-ciudades-emiratos-arabes-cuba-china_68390_102.html |وێبگە=Metrópoli Abierta |via=[[El Español]] |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٣|یەکەم=Alba |دوایین=Carnicé |سەردێڕ=Barcelona mantiene el hermanamiento con ciudades de Emiratos Árabes, Cuba y China |ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230225134501/https://metropoliabierta.elespanol.com/el-pulso-de-la-ciudad/barcelona-mantiene-hermanamiento-con-ciudades-emiratos-arabes-cuba-china_68390_102.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flagicon|ISR}} [[تەلئەبیب]]، ئیسرائیل (١٩٩٨، لە ٢٠٢٣ ھەڵپەسێردراوە تاوەکوو ئیسرائیل ڕازی دەبێت بە ئاگربەست لە غەززە)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Barcelona re-establishes twin city relations with Tel Aviv, suspended by Colau |ناونیشان=https://www.elnacional.cat/en/politics/barcelona-re-establishes-twin-city-relations-tel-aviv-colau_1086444_102.html |وێبگە=ElNacional.cat |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|زمان=en |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230903150038/https://www.elnacional.cat/en/politics/barcelona-re-establishes-twin-city-relations-tel-aviv-colau_1086444_102.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Barcelona vuelve a suspender las relaciones con Israel "hasta un alto el fuego definitivo" en Gaza |ناونیشان=https://www.publico.es/politica/barcelona-vuelve-suspender-relaciones-israel-alto-fuego-definitivo-gaza.html |وێبگە=Publico |ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|زمان=es |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> === ھاوبەشی و دۆستایەتی === بەرشەلۆنە ھەروەھا ھاوکاری ھەیە لەگەڵ:<ref name=twins/> {{div col|colwidth=20em}} * {{flagicon|JOR}} [[عەممان]]، ئوردن * {{flagdeco|CHN}} [[گوانگژۆو]]، چین * {{flagicon|IRN}} [[ئەسفەھان]]، ئێران * {{flagicon|JPN}} [[کیۆتۆ]]، ژاپۆن * {{flagicon|ITA}} [[لامپێدووزا]]، ئیتالیا * {{flagicon|GRC}} [[لێسبۆس]]، یۆنان * {{flagicon|MOZ}} [[ماپۆتۆ]]، مۆزامبیک * {{flagicon|USA}} [[نیویۆرک]]، ئەمریکا * {{flagdeco|CHN}} [[نینگبۆ]]، چین * {{flagicon|FRA}} [[پاریس]]، فەڕەنسا * {{flagicon|ARG}} [[ڕۆزاریۆ]]، ئەرژەنتین * {{flagicon|ALG}} [[سەعیدا]]، جەزائیر * {{flagicon|KOR}} [[سێئول]]، کۆریای باشوور * {{flagicon|MAR}} [[تطوان]]، مەغریب * {{flagicon|ITA}} [[تۆرینۆ]]، ئیتالیا {{div col end}} == کەسایەتییە دیارەکان == {{Further|پۆل:خەڵکی بەرشەلۆنە}} {{Portal bar|ئیسپانیا|شارەکان|یەکێتیی ئەورووپا|ئۆڵۆمپیاد}} == تێبینییەکان == {{Notelist}} == سەرچاوەکان == === ژێدەرەکان === {{Reflist|30em}} === سەرچاوە گشتییەکان === * {{DGRG| |title=Barcelona}} * {{cite encyclopedia |title=Barcelona |encyclopedia=[[Gran Enciclopèdia Catalana]] |publisher=Ed. Enciclopèdia Catalana S.A. |location=Barcelona}} * Busquets, Joan. ''Barcelona: The Urban Evolution of a Compact City'' (Harvard UP, 2006) 468 pp. * Marshall, Tim, ed. ''Transforming Barcelona'' (Routledge, 2004), 267 pp. * Ramon Resina, Joan. ''Barcelona's Vocation of Modernity: Rise and Decline of an Urban Image'' (Stanford UP, 2008). 272 pp. == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Sister project links|voy=Barcelona|بەرشەلۆنە}} * [http://www.barcelona.cat/en/ ماڵپەڕی فەرمیی بەرشەلۆنە] * [http://www.spain.info/en/que-quieres/ciudades-pueblos/grandes-ciudades/barcelona.html ماڵپەڕی فەرمیی بەرشەلۆنە لە دەروازەی گەشتیاریی نیشتمانیی ئیسپانیا] <!--Navigation boxes--> {{Navboxes |title=وتارە پەیوەندیدارەکان بە بەرشەلۆنە |list= {{Barcelona's Districts}} {{Barcelona landmarks}} {{Transport in Barcelona}} {{Barcelonès}} {{Municipalities in Barcelona}} {{Cities in Spain}} {{Capitals of Provinces in Spain}} {{Autonomous Community capitals of Spain}} {{List of European capitals by region}} {{Olympic Summer Games Host Cities}} {{Paralympic Summer Games Host Cities}} {{Mediterranean Games}} }} {{Geographic location |Centre = بەرشەلۆنە |N = [[مۆنکادا ئای ڕێیکساک]] |NE = [[سانتا کۆلۆما دێ گرامانێت]] |E = [[سانت ئادریا دێ بێسۆس]] |SE = ''[[دەریای باڵیار]]'' |S = [[ئێل پرات دێ یۆبرێگات]] |SW = [[ئێسپلێگێس دێ یۆبرێگات]]<br>[[لۆسپیتالێت دێ یۆبرێگات]] |W = [[مۆلینس دێ ڕێی]]<br>[[سانت فێلیو دێ یۆبرێگات]]<br>[[سانت جوست دێسڤێرن]] |NW = [[سێردانیۆلا دێل ڤایێس]]<br>[[سانت کوگات دێل ڤایێس]] }} {{Authority control}} [[پۆل:بەرشەلۆنە| ]]<!--تکایە بۆشایییە واڵاکە وەک ستاندارد جێبھێڵە--> [[پۆل:شارە بەندەرییەکانی دەریای ناوین لە ئیسپانیا]] [[پۆل:شوێنە نیشتەجێبووەکان لە بارسێلۆنێس]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای زێڕی شاھانە]] <references /> [[پۆل:بارسێلۆنا]] tshpl0qclh85e3an3zy0xu15v3jotua 0 4743 1706910 1681857 2026-11-11T10:35:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1706910 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Taj Mahal in March 2004.jpg|thumb|left|200px|بینای [[تاج مەحەل]] لە [[ھێندستان]]، کە بە فەرمانی ئیمپراتۆری [[موگال]]، [[شاھ جەھان]]، وەکوو ئارامگەیەک بۆ خێزانەکەی، [[ئەرجومەند بانوو بێگۆم]] دروست کراوە.]] [[پەڕگە:Paris 06 Eiffelturm 4828.jpg|thumb|200px|left|[[بورجی ئیفێل]] بەناوترین یادپەیکەری [[فەرەنسە]]یە کە لە شاری [[پاریس]] دروستکراوە.]] یادپەیکەر (monument) بریتیە لە پێکھاتەیەک کە یان ئاشکرا بۆ وەبیرھێنانەوەی کەس یان ڕووداوێکی گرینگ دروست دەکرێت، یان بە ھۆی ڕووداوەکانی پێشوو لای گرووپێک بایەخ پەیدا دەکات و مەردم وەکوو یادەوەریی ڕووداوەکانی پێشوو چاوی لێ دەکەن. زۆرجار یادپەیکەرەکان بۆ جوانترکردن و ڕازاندنەوەی دیمەنی شارەکان یان شوێنەکان بە کار دەھێنرێن. == سەرچاوەکان == [http://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Monument&oldid=335309596 ویکیپیدیای ئینگلیسی] {{پۆلی کۆمنز|Monuments and memorials}} {{شریتی دەروازە|دین|چاند|نژیاروانی|فەلسەفە|ھونەرەکان}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:یادپەیکەرەکان]] q10k1jiubcomk88s67e1rx30tlyydmm 0 7865 1706841 1663491 2026-11-11T05:50:06Z Chinese Horse From Kaso Mall 77444 /* دەرچووە ناودیارەکانی زانکۆ */ 1706841 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی زانکۆ |ناو = زانکۆی سەڵاحەددین-ھەولێر{{ھن}}<small>Salahaddin University-Erbil</small> |ناوی خۆماڵی =زانکۆی سەڵاحەددین-ھەولێر |ناوی وێنە = Salahaddin University-Erbil logo.png |قەبارەی وێنە = |لێدوانی وێنە = لۆگۆی زانکۆی سەڵاحەددین |سەردێڕ = |ناوی لاتینی = |دروشم = |دروشم بە کوردی = |دامەزراندن = ١٩٦٨ لە [[سلێمانی]]{{ھن}}ساڵی ١٩٨١ گوازرایەوە بۆ [[ھەولێر]] |جۆر =[[میللی]]، [[حکومی]] |پابەندبوون = |بودجە = |بەڕێوەبەر = |سەرۆکی زانکۆ = کامەران یونس حەمەدئەمین |شار = [[ھەولێر]] |ویلایەت = |پارێزگا = [[پارێزگای ھەولێر]] |وڵات = [[ھەرێمی کوردستان]]، [[عێراق]] |ھێڵ = |کامپ =ناوەندی شار |یاریزانە وەرزشییەکان = |وەرزشەکان = |نازناو = |پابەندییەکان = |ماڵپەڕ =https://su.edu.krd/ |لۆگۆ = }} '''زانکۆی سەڵاحەددین''' دێرینترین زانکۆیە لە [[باشووری کوردستان]]دا کە کامپی زانکۆکە ئێستا لە شاری [[ھەولێر]]ی پایتەختی [[ھەرێمی کوردستان]]ە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=چەند خوێندکارێکی زانکۆی سەلاحەددین: شوێن نییە تێیدا بخەوین|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/1101202121|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> ئەم زانکۆیە یەکەم جار لە شاری [[سلێمانی]] لە ساڵی ١٩٦٨ دامەزرا، بەڵام لە ساڵی ١٩٨١ گواسترایەوە بۆ شاری [[ھەولێر]]. زانکۆی سەڵاحەددین ئەندامە لە [[کۆمەڵەی نێودەوڵەتیی زانکۆکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=List of IAU Members – IAU|ناونیشان=https://iau-aiu.net/List-of-IAU-members?lang=en|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=iau-aiu.net}}</ref> تاوەکوو ٢٠٠٥ کۆلێژە پزیشکییەکانی ھەولێر لەو زانکۆیە بوو، بەڵام لەو ساڵەوە [[زانکۆی پزیشکیی ھەولێر]]ی لێ جیابووەوە. جۆری خوێندن لە زانکۆکەدا خۆڕایییە بەوەی زانکۆیەکی حکوومییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=زانکۆ و دامەزراوە ئەکادیمییەکانى کوردستان {{!}} وەزارەتى خوێندنى باڵا و توێژینەوەى زانستى|ناونیشان=http://archive.gov.krd/mohe/mhe-krg.org/ku/node/3347.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=archive.gov.krd}}</ref> ئێستا دکتۆر کامەران یونس سەرۆکی زانکۆی سەڵاحەددینە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٢|سەردێڕ=پ. ی. د.کامەران یونس سەرۆکی زانکۆی سەڵاحەدین-ھەولێر سەردنی کۆلێژی پەروەردەی بنەڕەتی کرد.|ناونیشان=https://su.edu.krd/ku/news/pydkamaeran-ywns-saeroeky-zankoey-saelahaedyn-haewlyr-saerdny-koelyzhy-paerwaerdaey-bnaeraety|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=زانكۆی سه‌لاحه‌دین-هه‌ولێر|زمان=ku|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220810085957/https://su.edu.krd/ku/news/pydkamaeran-ywns-saeroeky-zankoey-saelahaedyn-haewlyr-saerdny-koelyzhy-paerwaerdaey-bnaeraety|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rudaw.net/sorani/kurdistan/290620225|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|وێبگە=www.rudaw.net}}</ref> == کۆلێژەکان == کۆلێژەکانی زانکۆی سەلاحەدین بریتین لە: * کۆلێژی زانست * [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی کشتوکاڵ|کۆلێژی زانستە ئەندازیاریە کشتوکاڵیەکان]] * [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی تەکنیکی ئەندازیاری|کۆلێژی ئەندازیاری]] * [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی کارگێڕی و ئابوری|کۆلێژی بەڕێوەبردن و ئابوری]] * [[زانکۆی سەلاحەدین کۆڵێژی ھونەرە جوانەکان|کۆڵێژی ھونەرە جوانەکان]] * [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی زانستە ئیسلامیەکان|کۆلێژی زانستە ئیسلامییەکان]] * کۆلێژی پەروەردە * کۆلێژی یاسا * [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی زمان|کۆلێژی زمان]] * [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی پەروەردەی بنەرەت|کۆلێژی پەروەردەی بنەرەت]] * [[زانکۆی سەڵاحەدین – کۆلێژی ئاداب|کۆلێژی ئاداب]] * [[زانکۆی سەلاحەدین کۆلێژی پەروەردەی جەستەیی و زانستە وەرزشیەکان|کۆلێژی پەروەردەی جەستەیی و زانستە وەرزشییەکان]] * کۆلێژی زمان * کۆلێژی زانستە سیاسییەکان * کۆلێژی زانستى کۆمپیوتەرو ئینفۆرماتیک * کۆلێژی پەروەردە-شەقلاوە * کۆلێژی پەروەردە-مەخمور == بڕوانامەکان == [[پەڕگە:زانکۆی سەلاحەددین.jpg|وێنۆک|دەرچوونی بەشێک لە خوێندکارانی زانکۆی سەلاحەددین]] لە زانکۆیەکە چەندین بڕوانامە بە خوێندکار دەبەخشێندرێت * بەکالۆریۆسی زانست (Bachelor of Science) * بەکالۆریۆسی ھونەر (Bachelor of Arts) * ماستەر لە زانست (Master of Science) * ماستەر لە ھونەر (Master of Arts) * دوکتۆرا (PhD) * دوکتۆرای پزیشکی - Medical degree (MD) == سەرۆک == * کامەران یونس حەمەدئەمین == دەرچووە ناودیارەکانی زانکۆ == چەندین کەسی ناسراو لە زانکۆی سەلاحەدین خوێندنیان بەکۆتا ھێناوە، لەوانە: * [[نەوزاد ھادی]] پارێزگاری پێشووی ھەولێر * [[نووری مالیکی]] سەرۆککوەزیرانی پێشووی عێراق * [[ویداد ئاکرەیی]] پسپۆڕی تەندرووستی و چالاکەوانی مافی مرۆڤ، براوەی [[خەڵاتی فێرر بۆ ئاشتی]] نێودەوڵەتی * [[محەممەد عارف]] وێنەکێش و نووسەر * [[فەرھاد پیرباڵ]] گشتکەر (Polymath) و ڕەخنەگر * [[کوردستان موکریانی]] زمانناس، سەرنووسەری گۆڤاران، و چالاکەوانی مافی ژنان * [[شەماڵ سائیب]] مۆسیقاژەن و گۆرانیبێژ * [[مارف خەزنەدار]] مامۆستای زانکۆ و نووسەر * [[فەتحی میرانی]] * [[کەمال خۆشناو]] * [[سەعدی بەرزنجی]] * [[شوکریە ڕەسوول]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://su.edu.krd/}} {{زانکۆکانی کوردستان}} {{زانکۆکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|پەروەردە|زانکۆ|دەیەی ١٩٦٠|زانکۆکان}} {{پۆلی کۆمنز|Salahaddin University}} {{زانکۆ-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:شوێنەکانی ھەولێر]] [[پۆل:زانکۆی سەلاحەدین]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٦٨ لە عێراق]] [[پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:خانووبەرەکان و پێکھاتەکانی ھەولێر]] [[پۆل:دامەزراوە فێرکارییەکان، دامەزرانی ١٩٦٨]] [[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]] [[پۆل:سەڵاحەدینی ئەیووبی]] esce6uaogr2p2agqw6bzqcnaarw6k18 0 7997 1706720 1705160 2026-11-10T22:40:07Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706720 wikitext text/x-wiki {{redirect|ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان|گرووپەکە|تاڵیبان|ئەو دەوڵەتەی لە ١٩٩٦ تا ٢٠٠١ ھەبوو|ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان (١٩٩٦–٢٠٠١)}} {{Infobox country | conventional_long_name = ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان | common_name = ئەفغانستان | native_name = {{unbulleted list|{{native name|ps|د افغانستان اسلامي امارت|italic=no}}<br />{{small|{{transliteration|ps|Də Afğānistān Islāmi Imārat}}}}|{{native name|prs|امارت اسلامی افغانستان|italic=no}}<br />{{small|{{transliteration|prs|Imārat-i Islāmī-yi Afğānistān}}}}}} | image_flag = Flag of Taliban.svg | flag_caption = ئاڵا | image_coat = Arms of the Islamic Emirate of Afghanistan.svg | alt_coat = نیشانەی ئیماراتی ئیسلامی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://law.acku.edu.af/fa/download/file/fa/12686/77746 |سەردێڕ=Document 77746 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190603201955/http://law.acku.edu.af/fa/download/file/fa/12686/77746}}</ref> | symbol_type = [[دراوشەی ئەفغانستان|نیشانە]] | national_motto = {{lang|ar|لَا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ، مُحَمَّدٌ رَسُولُ اللَّهِ}} ([[زمانی عەرەبیی کلاسیک|عەرەبی]])<br/>{{transliteration|ar|Lā ʾilāha ʾillā llāh, Muhammadun rasūlu llāh}}<br/> "ھیچ خودایەک نییە بێجگە لە [[خودا لە ئیسلامدا|اللە]]؛ [[محەممەد لە ئیسلامدا|محەممەد]] [[پێغەمبەران و نێردراوان لە ئیسلامدا|پێغەمبەری]] خودایە." (''[[شایەتمان]]'') | national_anthem = {{lang|ps|دا د باتورانو کور}} ([[زمانی پەشتۆ|پەشتۆ]])<br />''{{transliteration|ps|Dā Də Bātorāno Kor}}''<br />"[[ئێرە ماڵی ئازایانە|ئێرە ماڵی ئازایانە]]"<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |دوایین=Tharoor |یەکەم=Ishaan |ڕێکەوت=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٣ |سەردێڕ=The Taliban's Qatar Office: Are Prospects for Peace Already Doomed? |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |ناونیشان=https://world.time.com/2013/06/19/the-talibans-qatar-office-are-prospects-for-peace-already-doomed/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢١ |issn=0040-781X |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210819021327/https://world.time.com/2013/06/19/the-talibans-qatar-office-are-prospects-for-peace-already-doomed/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>RZEPKA, MARCIN. "HOW TO BUILD A NATION WITH WORDS. THE NEW NATIONAL ANTHEM OF AFGHANISTAN." In Proceedings of the Ninth Conference of the European Society for Central Asian Studies, p. 318. Cambridge Scholars Publishing, 2009.</ref>{{center| }} | image_map = {{switcher|[[File:Afghanistan (orthographic projection).svg|frameless]]|نیشاندانی گۆی زەوی|[[File:Afghanistan - Location Map (2013) - AFG - UNOCHA.svg|frameless]]|نیشاندانی نەخشەی ئەفغانستان}} | map_width = 250px | capital = [[کابول]] | coordinates = {{Coord|34|31|N|69|11|E|region:AF_source:geonames|display=inline,title}}<ref>[{{geonameslink|gnid=1149361|name=islamic-republic-of-afghanistan}} کۆماری ئیسلامیی ئەفغانستان] لە [{{geonamesabout}} Geonames.org (CC BY)]</ref> | largest_city = کابول | official_languages = {{hlist|[[زمانی پەشتۆ|پەشتۆ]]|[[زمانی دەری|دەری]]}} | ethnic_groups = {{unbulleted list | <bdi>42%</bdi> [[پەشتون]] | <bdi>27%</bdi> [[تاجیکەکان|تاجیک]] | {{figure space}}<bdi>9%</bdi> [[هەزارەکان|ھەزارە]] | {{figure space}}<bdi>9%</bdi> [[ئۆزبەکەکان|ئۆزبەک]] | {{figure space}}<bdi>4%</bdi> [[گەلی ئەیماق|ئەیماق]] | {{figure space}}<bdi>3%</bdi> [[تورکمانەکان|تورکمان]] | {{figure space}}<bdi>2%</bdi> [[گەلی بەلووچ|بەلووچ]] | {{figure space}}<bdi>4%</bdi> [[پێکھاتە نەتەوەیییەکانی ئەفغانستان|ئەوانی تر]] }} | ethnic_groups_ref = {{efn|دوایین سەرژمێری لە ئەفغانستان لە ساڵی <bdi>١٩٧٩</bdi> ئەنجامدرا، کە ئەویش ناتەواو بوو. بەھۆی [[ململانێی ئەفغانستان|ململانێ بەردەوامەکان]]ی وڵاتەکە، لەو کاتەوە ھیچ سەرژمێرییەکی فەرمی ئەنجام نەدراوە.<ref name="Population Matters" />}}<ref name="reliefweb.int">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://reliefweb.int/report/afghanistan/afghan-ethnic-groups-brief-investigation |via=ReliefWeb |بڵاوکەرەوە= NATO CFC |سەردێڕ=Afghan Ethnic Groups: A Brief Investigation |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210918053054/https://reliefweb.int/report/afghanistan/afghan-ethnic-groups-brief-investigation |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | ethnic_groups_year = <bdi>2010</bdi>، خەمڵاندنە نافەرمییەکان | religion = {{Tree list}} * <bdi>99.9%</bdi> [[ئیسلام لە ئەفغانستان|ئیسلام]] ** <bdi>89.1%</bdi> [[ئیسلامی سوننە|سوننە]] ([[ئایینی دەوڵەت|فەرمی]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afghanistan Country focus |ناونیشان=https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2022_01_EASO_COI_Report_Afghanistan_Country_focus.pdf |بڵاوکەرەوە=[[European Union Agency for Asylum]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250220064020/https://coi.euaa.europa.eu/administration/easo/PLib/2022_01_EASO_COI_Report_Afghanistan_Country_focus.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Kawa |یەکەم١=Amin |سەردێڕ=Taliban's Opposition to Islamic Sects; Nadeem: "All Afghans Are Followers of the Hanafi Denomination" |ناونیشان=https://8am.media/eng/talibans-opposition-to-islamic-sects-nadeem-all-afghans-are-followers-of-the-hanafi-denomination/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=Hasht e Subh Daily |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250311091632/https://8am.media/eng/talibans-opposition-to-islamic-sects-nadeem-all-afghans-are-followers-of-the-hanafi-denomination/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Siddique |یەکەم١=Abubakar |دوایین٢=Khosrow |یەکەم٢=Mansour |سەردێڕ=Afghanistan's Shi'ite Minority Suffers 'Systematic Discrimination' Under Taliban Rule |ناونیشان=https://www.rferl.org/a/afghanistan-taliban-shiite-persecution-discrimination/32507042.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٥|ئیش=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250208172253/https://www.rferl.org/a/afghanistan-taliban-shiite-persecution-discrimination/32507042.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ** <bdi>10.8%</bdi> [[ئیسلامی شیعە لە ئەفغانستان|شیعە]] * <bdi>0.1%</bdi> [[ئایینەکانی تر لە ئەفغانستان|ئەوانی تر]] {{Tree list/end}} | religion_year = <bdi>2020</bdi> | religion_ref = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afghanistan |ناونیشان=https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=1c |ڕێکەوتی سەردان=٩ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=[[The Association of Religion Data Archives]] |زمان=en-gb |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250207004650/https://www.thearda.com/world-religion/national-profiles?u=1c |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | demonym = [[ئەفغانییەکان|ئەفغانی]]{{Efn|ناوەکانی تری کە بەکارھاتوون بریتین لە ئەفغانی (Afghani)،<ref>Dictionary.com. [[The American Heritage Dictionary of the English Language]], Fourth Edition. Houghton Mifflin Company, 2004. [http://dictionary.reference.com/browse/afghani Reference.com] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160303185738/http://dictionary.reference.com/browse/afghani |date=3 March 2016 }} (Retrieved 13 November 2007).</ref> ئەفگانیز (Afghanese) و ئەفغانستانی (Afghanistani) (بۆ زانیاریی زیاتر بڕوانە [[ئەفغانییەکان]])<ref>Dictionary.com. [[WordNet]] 3.0. [[Princeton University]]. [http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani Reference.com] (Retrieved 13 November 2007). {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20140328102257/http://dictionary.reference.com/browse/afghanistani |date=28 March 2014}}</ref>|name="Demonym"|group="Note"}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Constitution of Afghanistan|ناونیشان=https://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|ساڵ=٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی شوباتی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160920112856/http://www.afghanembassy.us/about-afghanistan/constitution/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Afghan {{!}} meaning in the Cambridge English Dictionary |بڵاوکەرەوە=the Cambridge English Dictionary |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-٦٦٠١٥-١|ناونیشان=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/afghan |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210303180827/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/afghan |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | government_type = [[دەوڵەتی یەکگرتوو|تۆتالیتاری یەکگرتوو]]<ref> *{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Sakhi |یەکەم١=Nilofar |سەردێڕ=The Taliban Takeover in Afghanistan and Security Paradox |journal=[[Journal of Asian Security and International Affairs]] |ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|بەرگ=٩|issue=3 |پەڕەکان=٣٨٣–٤٠١|doi=10.1177/23477970221130882 |s2cid=253945821 |وتەگێڕانەوە=Afghanistan is now controlled by a militant group that operates out of a totalitarian ideology. |issn = 2347-7970}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Madadi |یەکەم١=Sayed |سەردێڕ=Dysfunctional centralization and growing fragility under Taliban rule |ناونیشان=https://www.mei.edu/publications/dysfunctional-centralization-and-growing-fragility-under-taliban-rule |وێبگە=[[Middle East Institute]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وتەگێڕانەوە=In other words, the centralized political and governance institutions of the former republic were unaccountable enough that they now comfortably accommodate the totalitarian objectives of the Taliban without giving the people any chance to resist peacefully. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221128205909/https://www.mei.edu/publications/dysfunctional-centralization-and-growing-fragility-under-taliban-rule |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Sadr |یەکەم١=Omar |سەردێڕ=Afghanistan's Public Intellectuals Fail to Denounce the Taliban |ناونیشان=https://www.fairobserver.com/region/central_south_asia/omar-sadr-afghanistan-taliban-rule-totalitarianism-human-rights-news-2441/ |وێبگە=Fair Observer |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٢|وتەگێڕانەوە=The Taliban government currently installed in Afghanistan is not simply another dictatorship. By all standards, it is a totalitarian regime. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220323115118/https://www.fairobserver.com/region/central_south_asia/omar-sadr-afghanistan-taliban-rule-totalitarianism-human-rights-news-2441/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} *{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dismantlement of the Taliban regime is the only way forward for Afghanistan |ناونیشان=https://www.atlanticcouncil.org/blogs/southasiasource/dismantlement-of-the-taliban-regime-is-the-only-way-forward-for-afghanistan/ |وێبگە=[[Atlantic Council]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وتەگێڕانەوە=As with any other ideological movement, the Taliban's Islamic government is transformative and totalitarian in nature. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221128205911/https://www.atlanticcouncil.org/blogs/southasiasource/dismantlement-of-the-taliban-regime-is-the-only-way-forward-for-afghanistan/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} *{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Akbari |یەکەم=Farkhondeh |سەردێڕ=The Risks Facing Hazaras in Taliban-ruled Afghanistan |ناونیشان=https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan |وێبگە=[[George Washington University]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠٢٢|وتەگێڕانەوە=In the Taliban's totalitarian Islamic Emirate of Afghanistan, there is no meaningful political inclusivity or representation for Hazaras at any level. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230114164914/https://extremism.gwu.edu/risks-facing-hazaras-taliban-ruled-afghanistan}}</ref> [[ئیمارات]]ی ئیسلامیی [[تیۆکراسی]]<!--Non-monarchical emirate--><ref> *{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bezhan |یەکەم=Frud |سەردێڕ=Key Figures In The Taliban's New Theocratic Government |ناونیشان=https://www.rferl.org/a/afghanistan-taliban-government-figures/31448372.html |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ئیش=[[Radio Farda]] |بڵاوکەرەوە=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]] |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220206103928/https://gandhara.rferl.org/a/afghanistan-taliban-government-figures/31448372.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} *{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=George |یەکەم=Susannah |سەردێڕ=Inside the Taliban campaign to forge a religious emirate |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2023/afghanistan-taliban-islamic-law-rights/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٣|newspaper=[[The Washington Post]] |ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230218082415/https://www.washingtonpost.com/world/interactive/2023/afghanistan-taliban-islamic-law-rights/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | leader_title1 = [[ڕێبەری باڵای ئەفغانستان|ڕێبەری باڵا]] | leader_name1 = {{nowrap|[[هەیبەتوڵڵا ئاخوندزادە]]}} | leader_title2 = [[سەرۆک وەزیرانی ئەفغانستان|سەرۆک وەزیران]] | leader_name2 = [[حەسەن ئاخوند]] | leader_title3 = [[سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەریی ئەفغانستان|سەرۆکی دادوەری]] | leader_name3 = [[عەبدول حەکیم حەقانی]] | legislature = نییە{{efn|ئەفغانستان [[ئۆتۆکراسی]]ـیەکی پەتییە، کە ھەموو یاساکان لە کۆتاییدا لە ڕێبەری باڵاوە سەرچاوە دەگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Kraemer |یەکەم١=Thomas |سەردێڕ=Afghanistan dispatch: Taliban leaders issue new orders on law-making process, enforcement of court orders from previous government |ناونیشان=https://www.jurist.org/news/2022/11/afghanistan-dispatch-taliban-leaders-issue-new-orders-on-law-making-process-enforcement-of-court-orders-from-previous-government/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|ئیش=[[JURIST]] |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240117233605/https://www.jurist.org/news/2022/11/afghanistan-dispatch-taliban-leaders-issue-new-orders-on-law-making-process-enforcement-of-court-orders-from-previous-government/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Dawi |یەکەم١=Akmal |سەردێڕ=Unseen Taliban Leader Wields Godlike Powers in Afghanistan |ناونیشان=https://www.voanews.com/a/unseen-taliban-leader-wields-godlike-powers-in-afghanistan-/7026112.html |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=[[Voice of America]] |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230413041049/https://www.voanews.com/a/unseen-taliban-leader-wields-godlike-powers-in-afghanistan-/7026112.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەنجومەنێکی ڕاوێژکاری ھەیە بە ناوی [[ئەنجومەنی ڕێبەرایەتیی ئەفغانستان|ئەنجومەنی ڕێبەرایەتی]]، کە دەسەڵاتی یاسادانانی نییە چونکە ھیچ دەسەڵاتێکی بۆ دەرکردنی یاسا نییە.}} | sovereignty_type = [[مێژووی ئەفغانستان|پێکھێنان]] | established_event1 = [[خانەدانی هۆتەک|ئیماراتی ھۆتەک]] | established_date1 = <bdi>21</bdi>ی نیسانی <bdi>1709</bdi> | established_event2 = {{nowrap|[[ئیمپراتۆریەتیی دورانی]]}} | established_date2 = حوزەیرانی <bdi>1747</bdi> | established_event3 = [[ئیماراتی ئەفغانستان|ئیماراتی بارەکزای]] | established_date3 = <bdi>1823</bdi> | established_event4 = [[هەڵمەتی هیراتی ١٨٦٢–١٨٦٣|یەکگرتنەوە]] | established_date4 = [[هەڵمەتی هیراتی ١٨٦٢–١٨٦٣|<bdi>27</bdi>ی ئایاری <bdi>1863</bdi>]] | established_event5 = [[جەنگی سێیەمی ئەفغان و ئینگلیز|سەربەخۆیی]] | established_date5 = [[ڕۆژی سەربەخۆییی ئەفغانستان|<bdi>19</bdi>ی ئابی <bdi>1919</bdi>]] | established_event6 = [[شانشینی ئەفغانستان|شانشین]] | established_date6 = <bdi>9</bdi>ی حوزەیرانی <bdi>1926</bdi> | established_event7 = [[کۆماری ئەفغانستان (١٩٧٣–١٩٧٨)|کۆمار]] | established_date7 = [[کودەتای ١٩٧٣ی ئەفغانستان|<bdi>17</bdi>ی تەممووزی <bdi>1973</bdi>]] | established_event8 = [[کۆماری دیموکراتیکی ئەفغانستان|کۆماری دیموکراتیک]] | established_date8 = [[شۆڕشی سەور|<bdi>30</bdi>ی نیسانی <bdi>1978</bdi>]] | established_event9 = [[دەوڵەتی ئیسلامیی ئەفغانستان|دەوڵەتی ئیسلامی]] | established_date9 = <bdi>28</bdi>ی نیسانی <bdi>1992</bdi> | established_event10 = [[ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان (١٩٩٦–٢٠٠١)|ئیماراتی ئیسلامی]] | established_date10 = <bdi>27</bdi>ی ئەیلوولی <bdi>1996</bdi> | established_event11 = {{nowrap|[[کۆماری ئیسلامیی ئەفغانستان|کۆماری ئیسلامی]]}} | established_date11 = <bdi>26</bdi>ی کانوونی دووەمی <bdi>2004</bdi> | established_event12 = [[کەوتنی کابول (٢٠٢١)|گەڕانەوەی ئیماراتی ئیسلامی]] | established_date12 = <bdi>15</bdi>ی ئابی <bdi>2021</bdi> | area_km2 = <bdi>652,864</bdi><ref>Central Statistics Office Afghanistan</ref> | area_rank = <bdi>40</bdi>ەم | area_sq_mi = <bdi>252,072</bdi> | percent_water = زۆر کەم | population_estimate = <bdi>35–50</bdi> ملیۆن{{efn|name=pop_note}} | population_estimate_year = ناوەڕاستی <bdi>2024/2025</bdi> | population_estimate_rank = <bdi>36</bdi>ەم | population_density_km2 = {{#expr: 42045000/652867 round 0}} | population_density_sq_mi = {{#expr: 42045000/252072 round 0}} | population_density_rank = | GDP_PPP = {{increase}} <bdi>$91.668</bdi>&nbsp;ملیار<ref name="IMFWEO.AF">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |سەردێڕ=World Economic Outlook Database, October 2024 Edition. (Afghanistan) |بڵاوکەرەوە=[[International Monetary Fund]] |وێبگە=www.imf.org |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250123210657/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2024/October/weo-report?c=512,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2022&ey=2029&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | GDP_PPP_year = <bdi>2023</bdi> | GDP_PPP_rank = | GDP_PPP_per_capita = {{increase}} <bdi>$2,174</bdi><ref name="IMFWEO.AF"/> | GDP_PPP_per_capita_rank = <bdi>179</bdi>ەم | GDP_nominal = {{increase}} <bdi>$17.329</bdi>&nbsp;ملیار<ref name="IMFWEO.AF"/> | GDP_nominal_year = <bdi>2023</bdi> | GDP_nominal_rank = | GDP_nominal_per_capita = {{increase}} <bdi>$411</bdi><ref name="IMFWEO.AF"/> | GDP_nominal_per_capita_rank = <bdi>190</bdi>ەم | HDI = <bdi>0.496</bdi><!-- number only --> | HDI_year = <bdi>2023</bdi><!-- Please use the year to which the data refers, not the publication year --> | HDI_change = زیادبوون<!-- increase/decrease/steady --> | HDI_ref = <ref name="HDI">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|سەردێڕ=Human Development Report 2025|بڵاوکەرەوە=[[United Nations Development Programme]]|ڕێکەوت=٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250506051232/https://hdr.undp.org/system/files/documents/global-report-document/hdr2025reporten.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | HDI_rank = <bdi>181</bdi>ەم | currency = [[ئەفغانی (دراو)|ئەفغانی]] ({{lang|prs|افغانى}}) | currency_code = AFN | time_zone = [[کاتی ئەفغانستان]] | utc_offset = <bdi>+4:30</bdi><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.timeanddate.com/time/time-zones-interesting.html|سەردێڕ=Half Hour and 45-Minute Time Zones|وێبگە=timeanddate.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160215203607/https://www.timeanddate.com/time/time-zones-interesting.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | cctld = [[.af]] | today = }} '''ئەفغانستان'''،{{efn|{{IPAc-en|audio=En-us-Afghanistan.ogg|æ|f|ˈ|ɡ|æ|n|ᵻ|s|t|æ|n|,_|æ|f|ˈ|ɡ|ɑː|n|ᵻ|s|t|ɑː|n}}{{bulleted list|{{langx|ps|افغانستان|Afğānistān}} {{IPA|ps|ʔaʊ.ɣɑ.nis.tɑn/ʔap.ɣɑ.nis.tɑn|}}|{{langx|prs|افغانستان|Afğānistān}} {{IPA|prs|ʔäv.ɣɑː.nɪs.t̪ʰɑ́ːn/ʔäf.ɣɑː.nɪs.t̪ʰɑ́ːn|}}}}}} بە فەرمی '''ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان'''،{{efn|{{bulleted list|{{langx|ps|د افغانستان اسلامي امارت}} {{IPA|ps|d̪ə ʔaʊ.ɣɑ.nis.tɑn/ʔap.ɣɑ.nis.tɑn ʔis.lɑ.mi ʔi.mɑ.ɾat̪|}}|{{langx|prs|امارت اسلامی افغانستان}} {{IPA|prs|ʔɪ.mɑː.ɾä.t̪ʰɪ ʔɪs.lɑː.mi.jɪ ʔäf.ɣɑː.nɪs.t̪ʰɑ́ːn/ʔäv.ɣɑː.nɪs.t̪ʰɑ́ːn|}}}}}} [[وڵاتانی دەورەدراو بە وشکانی|وڵاتێکی دەورەدراو بە وشکانییە]] کە لە یەکتربڕینی [[ئاسیای ناوەندی]] و [[باشووری ئاسیا]] ھەڵکەوتووە. لە [[ھێڵی دیورەند|ڕۆژھەڵات و باشوورەوە]] ھاوسنوورە لەگەڵ [[پاکستان]]،{{efn|[[حکوومەتی ھیندستان]] ئەفغانستان وەک وڵاتێکی ھاوسنوور لە قەڵەم دەدات، چونکە تەواوی [[کەشمیر]] بە بەشێک لە ھیندستان دەزانێت. بەڵام، ئەمە [[ململانێی کەشمیر|جێگەی ناکۆکییە]]، و ئەو ناوچەیەی ھاوسنوورە لەگەڵ ئەفغانستان لەلایەن پاکستانەوە بە ناوی [[گیلگیت-بالتستان]] بەڕێوەدەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ministry of Home Affairs (Department of Border Management) |ناونیشان=https://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/BMIntro-1011.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150317182910/https://mha.nic.in/sites/upload_files/mha/files/BMIntro-1011.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref>}} لە [[سنووری ئەفغانستان–ئێران|ڕۆژئاواوە]] لەگەڵ [[ئێران]]، لە [[سنووری ئەفغانستان–تورکمانستان|باکووری ڕۆژئاواوە]] لەگەڵ [[تورکمانستان]]، لە [[سنووری ئەفغانستان–ئۆزبەکستان|باکوورەوە]] لەگەڵ [[ئۆزبەکستان]]، لە [[سنووری ئەفغانستان–تاجیکستان|باکووری ڕۆژھەڵاتەوە]] لەگەڵ [[تاجیکستان]]، و لە [[سنووری ئەفغانستان–چین|باکووری ڕۆژھەڵات و ڕۆژھەڵاتەوە]] لەگەڵ [[چین]]. بە ڕووبەری {{convert|<bdi>652864</bdi>|km2|sqmi|sp=us}} لە وشکانی، وڵاتەکە بە شێوەیەکی سەرەکی شاخاوییە و دەشتایییەکانی لە [[تورکستانی ئەفغانی|باکوور]] و [[حەوزی سیستان|باشووری ڕۆژئاوا]] دایە، کە بەھۆی زنجیرەچیای [[ھیندووکوش]]ـەوە لە یەکتر جیاکراونەتەوە. [[کابول]] پایتەخت و گەورەترین شاری وڵاتەکەیە. [[دیمۆگرافیای ئەفغانستان|ژمارەی دانیشتووانی ئەفغانستان]] بە نێوان <bdi>35</bdi> بۆ <bdi>50</bdi> ملیۆن کەس دەخەمڵێندرێت.{{efn| دوایین سەرژمێری لە ساڵی <bdi>1979</bdi> ئەنجامدرا. سەرچاوەکان ناکۆکن لەسەر دانیشتووانی ئێستا: * [[دەسەڵاتی نیشتمانیی ئامار و زانیاری]]ـی ئەفغانستان خەمڵاندنی <bdi>35,695,527</bdi> دەدات بۆ ساڵی <bdi>2024</bdi>.<ref name="NSIA pop">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://nsia.gov.af/library |سەردێڕ= Library |وێبگە= nsia.gov.af |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٣ی ئازاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20220323031521/https://nsia.gov.af/library}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://drive.google.com/file/d/1PWzeE5zCoqwHfht-16xVkHejlgW9Wbeb/view |سەردێڕ= Estimated Population of Afghanistan 2024–25 |وێبگە= [[National Statistics and Information Authority]] |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٠ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250310210058/https://drive.google.com/file/d/1PWzeE5zCoqwHfht-16xVkHejlgW9Wbeb/view |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * [[ئینسایکلۆپیدیای بریتانیکا]] خەمڵاندنی <bdi>36,432,000</bdi> دەدات بۆ ساڵی <bdi>2025</bdi>.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.britannica.com/place/Afghanistan |سەردێڕ= Afghanistan |وێبگە= www.britannica.com |ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20211111113403/https://www.britannica.com/place/Afghanistan |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * بی بی سی ژمارەی <bdi>38.3</bdi> ملیۆن دەدات بۆ ساڵی <bdi>2023</bdi>.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12011352 |سەردێڕ= Afghanistan country profile |ڕێکەوت= ١٥ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە= bbc.com |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٩ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180729053750/https://www.bbc.com/news/world-south-asia-12011352 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی (CIA) خەمڵاندنی <bdi>40,121,552</bdi> دەدات بۆ ساڵی <bdi>2024</bdi>.<ref>{{Cite CIA World Factbook|country=Afghanistan|access-date = 6 January 2025}}</ref> * نەتەوە یەکگرتووەکان خەمڵاندنی <bdi>42,045,000</bdi> دەدات بۆ ساڵی <bdi>2024</bdi>.<ref name="UN pop">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf |سەردێڕ= World Population Prospects 2024 Summary of Results |لە= p61 |وێبگە= un.org |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250113211520/https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Summary-of-Results.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Data_Sources.pdf |سەردێڕ= World Population Prospects 2024 Data Sources |لە= p11 |وێبگە= un.org |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣٠ی نیسانی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250430112910/https://population.un.org/wpp/assets/Files/WPP2024_Data_Sources.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * نووسینگەی سەرژمێری ئەمریکا خەمڵاندنی <bdi>49,552,566</bdi> دەدات بۆ ساڵی <bdi>2025</bdi>.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.census.gov/popclock/world/af |سەردێڕ= Afghanistan |وێبگە= nsia.gov.af |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250125102210/https://www.census.gov/popclock/world/af |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەموو ژمارەکان بۆ ناوەڕاستی ساڵن.|name=pop_note}} [[مێژووی کۆنی ئەفغانستان|نیشتەجێبوونی مرۆڤ لە ئەفغانستان]] دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[کۆنەبەردینی ناوەڕاست]]. بە شێوەیەکی باو وەک [[گۆڕستانی ئیمپراتۆریەتەکان]] ئاماژەی پێدەکرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Pillalamarri |یەکەم=Akhilesh |سەردێڕ=Why Is Afghanistan the 'Graveyard of Empires'? |ناونیشان=https://thediplomat.com/2017/06/why-is-afghanistan-the-graveyard-of-empires/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210811170328/https://thediplomat.com/2017/06/why-is-afghanistan-the-graveyard-of-empires/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=[[The Diplomat (magazine)|The Diplomat]]}}</ref> ئەم خاکە [[داگیرکارییەکانی ئەفغانستان|شاھیدی چەندین ھەڵمەتی سەربازی بووە]]، لەوانە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی فارس|فارسەکان]]، [[ئەلێکساندەری مەزن]]، [[ئیمپراتۆریەتیی ماوریا]]، [[فەتحی ئیسلامیی ئەفغانستان|موسڵمانە عەرەبەکان]]، [[ھێرشی مەغۆل بۆ سەر ئیمپراتۆریەتیی خوارزم|مەغۆلەکان]]، [[کاریگەریی ئەورووپا لە ئەفغانستان#یارییە گەورەکە|بەریتانییەکان]]، [[جەنگی سۆڤیەت-ئەفغانستان|یەکێتیی سۆڤیەت]]، و [[جەنگی ئەفغانستان (٢٠٠١-٢٠٢١)|ھاوپەیمانییەک بە ڕێبەرایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]. ئەفغانستان ھەروەھا وەک سەرچاوەیەک بووە کە لێوەی [[شانشینی یۆنانی-باکتری|یۆنانی-باکترییەکان]] و [[ئیمپراتۆریەتیی موغول|موغۆلەکان]]، لە نێوان ئەوانی تردا، سەریان ھەڵدا بۆ پێکھێنانی ئیمپراتۆریەتە گەورەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20011103002246/http://www.gl.iit.edu/govdocs/afghanistan/PreIslamic.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|سەردێڕ=The Pre-Islamic Period |ئیش=Afghanistan Country Study |بڵاوکەرەوە=Illinois Institute of Technology |یەکەم=Luke |دوایین=Griffin |ڕێکەوت=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> بەھۆی داگیرکارییە جۆراوجۆرەکان و قۆناغەکان لە ھەردوو بازنەی کولتووریی [[ئێرانی گەورە|ئێرانی]] و [[ھیندستانی گەورە|ھیندی]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Cush |یەکەم١=Denise |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kzPgCgAAQBAJ&pg=PA200 |سەردێڕ=Encyclopedia of Hinduism |دوایین٢=Robinson |یەکەم٢=Catherine |دوایین٣=York |یەکەم٣=Michael |بڵاوکەرەوە=Routledge |ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-١٨٩٧٩-٢|پەڕە=٢٠٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The remarkable rugs of war, Drill Hall Gallery|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢١|ئیش=The Australian|ناونیشان=https://theaustralian.com.au/arts/review/the-remarkable-rugs-of-war-drill-hall-gallery/news-story/49fb932f8be798b1641425be98e4e0db|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211122182853/https://theaustralian.com.au/arts/review/the-remarkable-rugs-of-war-drill-hall-gallery/news-story/49fb932f8be798b1641425be98e4e0db|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ناوچەکە ناوەندێک بووە بۆ [[زەردەشتی]]، [[بوودیزم]]، [[ھیندوئیزم]]، و دواتر [[ئیسلام]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.redlandsdailyfacts.com/2021/09/15/professing-faith-religious-traditions-in-afghanistan-are-diverse/|سەردێڕ=Professing Faith: Religious traditions in Afghanistan are diverse|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211006122528/https://www.redlandsdailyfacts.com/2021/09/15/professing-faith-religious-traditions-in-afghanistan-are-diverse/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەوڵەتی مۆدێرنی ئەفغانستان لە سەدەی <bdi>18</bdi> بە [[ئیمپراتۆریەتیی دورانی]] لە سەردەمی [[ئەحمەد شا دورانی]] دەستی پێکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afghanistan: the land that forgot time|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١|ئیش=[[The Guardian]]|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2001/oct/26/afghanistan.terrorism11|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211214155028/https://www.theguardian.com/world/2001/oct/26/afghanistan.terrorism11|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەرچەندە [[دۆست محەممەد خان]] ھەندێک جار وەک دامەزرێنەری یەکەم [[ئیماراتی ئەفغانستان|دەوڵەتی مۆدێرنی ئەفغانی]] دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=١٩٩٥|سەردێڕ=DŌST MOḤAMMAD KHAN|ناونیشان=https://iranicaonline.org/articles/dost-mohammad-khan|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Encyclopaedia Iranica|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110429181100/http://www.iranicaonline.org/articles/dost-mohammad-khan|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەفغانستان بوو بە {{بنز|دەوڵەتی پەرژین|en|buffer state|lt=دەوڵەتی پەرژین}} لە ناو [[یارییە گەورەکە]] لە نێوان [[ئیمپراتۆریەتیی بەریتانیا]] و [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسیا]]. لە [[ڕاجی بەریتانی|ھیندستانەوە]]، بەریتانییەکان ھەوڵی ملکەچکردنی ئەفغانستانیان دا بەڵام لە [[جەنگی یەکەمی ئەفغان و ئینگلیز]]دا بەرپەرچ درانەوە؛ [[جەنگی دووەمی ئەفغان و ئینگلیز]] شاھیدی سەرکەوتنی بەریتانیا بوو. دوای [[جەنگی سێیەمی ئەفغان و ئینگلیز]] لە ساڵی <bdi>1919</bdi>، ئەفغانستان لە ھەژموونی سیاسیی بیانی ڕزگاری بوو، و وەک [[شانشینی ئەفغانستان|شانشینێکی سەربەخۆی ئەفغانستان]] لە ساڵی <bdi>1926</bdi> دەرکەوت؛ ئەم پاشایەتییە نزیکەی نیو سەدەی خایاند. لە کۆتایییەکانی ١٩٧٠ەکانەوە، مێژووی ئەفغانستان کەوتووەتە ژێر کاریگەریی جەنگە بەرفراوانەکان، لەوانە [[ململانێی ئەفغانستان|کودەتا، داگیرکاری، یاخیبوون و شەڕی ناوخۆیی]]. ئەم قۆناغە ناسەقامگیرە لە ساڵی <bdi>1973</bdi> دەستی پێکرد کاتێک شا [[محەممەد زاھیر شا|زاھیر شا]] لەلایەن ئامۆزاکەیەوە [[محەممەد داوود خان]] [[کودەتای ١٩٧٣ی ئەفغانستان|لە کار لادرا]]، کە کۆتایی بە پاشایەتی ھێنا و بووە ھۆی دامەزراندنی [[کۆماری ئەفغانستان (١٩٧٣–١٩٧٨)|کۆماری ئەفغانستان]]. داوود خان بووە [[سەرۆکی ئەفغانستان]]، و وەک [[ئۆتۆکراسی|ئۆتۆکراتێک]] حوکمی دەکرد. لە ساڵی <bdi>1978</bdi> ململانێکان توندوتیژ بوون کاتێک [[شۆڕشی سەور|شۆڕشێکی کۆمۆنیستی]] داوود خانی ڕووخاند و تیرۆری کرد، و [[کۆماری دیموکراتیکی ئەفغانستان|کۆماری دیموکراتیکی سۆشیالیستیی ئەفغانستان]]ـی دامەزراند. ململانێ ناوخۆیییەکانی دواتر وایکرد [[داگیرکاریی سۆڤیەت بۆ سەر ئەفغانستان|یەکێتیی سۆڤیەت لە ساڵی 1979 ئەفغانستان داگیر بکات]]. ''[[موجاھیدانی ئەفغان|موجاھیدان]]'' بەسەر سۆڤیەتەکاندا سەردەکەون لە [[جەنگی سۆڤیەت-ئەفغانستان]]، کە بووە ھۆی [[کشانەوەی سۆڤیەت لە ئەفغانستان|کشانەوەی سۆڤیەت لە ساڵی 1989]]. [[شەڕی ناوخۆیی ئەفغانستان (١٩٨٩-١٩٩٢)|شەڕی ناوخۆیی]] بەدوایدا ھات کۆماری سۆشیالیستی ڕووخاند و [[دەوڵەتی ئیسلامیی ئەفغانستان]]ـی لە ڕێگەی [[ڕێککەوتننامەی پێشاوەر]]ەوە دامەزراند، کە نەیتوانی لە کاردا بمێنێتەوە و لە ئەنجامدا بووە ھۆی [[شەڕی ناوخۆیی ئەفغانستان (١٩٩٢-١٩٩٦)|شەڕی دووەمی ناوخۆیی]] لە نێوان باڵەکانی ''موجاھیدان'' لە ساڵی <bdi>1992</bdi>. [[تاڵیبان]] تا ساڵی <bdi>1996</bdi> کۆنترۆڵی زۆربەی وڵاتەکەی گرتە دەست، بەڵام [[ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان (١٩٩٦–٢٠٠١)|ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان]]ـەکەیان دانپێدانانی نێودەوڵەتی کەمی وەرگرت پێش ڕووخانی لە [[داگیرکاریی ئەمریکا بۆ سەر ئەفغانستان|داگیرکاریی ئەمریکا بۆ سەر ئەفغانستان لە ساڵی 2001]]. تاڵیبان لە ساڵی <bdi>2021</bdi> گەڕایەوە سەر دەسەڵات دوای [[کەوتنی کابول (٢٠٢١)|گرتنی کابول]]، و کۆتایی بە [[جەنگی ئەفغانستان (٢٠٠١-٢٠٢١)|جەنگی 2001-2021]] ھێنا. حکوومەتی تاڵیبان بە شێوەیەکی بەرفراوان [[دانپێدانانی ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان|دانپێدانەنراوە]]{{efn|لە تەممووزی <bdi>2025</bdi>ـەوە، [[ڕووسیا]] تاکە دەوڵەتی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکانە کە دانپێدانانی دیپلۆماسی بە حکوومەتی تاڵیبان داوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Russia becomes first country to recognise Taliban government of Afghanistan |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/russia-becomes-first-country-recognise-taliban-government-afghanistan-2025-07-03/ |وێبگە=Reuters |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref>}} لەلایەن کۆمەڵگەی نێودەوڵەتییەوە بەھۆی ڕاپۆرتەکانی پێشێلکاریی [[مافەکانی مرۆڤ لە ئەفغانستان|مافی مرۆڤ لە ئەفغانستان]]، بەتایبەتی سەبارەت بە [[مامەڵەی تاڵیبان لەگەڵ ژنان]]. ئەفغانستان دەوڵەمەندە بە سەرچاوە سروشتییەکان، لەوانە [[لیتیۆم]]، ئاسن، [[زینک]]، و مس. سێیەم گەورەترین بەرھەمھێنەری ھەردوو [[زەعفەران]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afghanistan's Saffron on Media {{!}} AfGOV |ناونیشان=https://www.mail.gov.af/en/afghanistan%E2%80%99s-saffron-media |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=mail.gov.af |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230408010552/https://www.mail.gov.af/en/afghanistan%E2%80%99s-saffron-media}}</ref> و [[خوری کاشمێر|کاشمێر]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Taliban Takeover Puts Afghanistan's Cashmere, Silk Industries at Risk |ناونیشان=https://www.businessoffashion.com/news/global-markets/taliban-takeover-puts-afghanistans-cashmere-silk-industries-at-risk/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=The Business of Fashion |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221018002748/https://www.businessoffashion.com/news/global-markets/taliban-takeover-puts-afghanistans-cashmere-silk-industries-at-risk/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وڵاتەکە ئەندامە لە [[کۆمەڵەی باشووری ئاسیا بۆ ھاوکاریی ناوچەیی]] و ئەندامێکی دامەزرێنەری [[ڕێکخراوی ھاوکاریی ئیسلامی]]یە. بەھۆی کاریگەرییەکانی جەنگ لە دەیەکانی ڕابردوودا، وڵاتەکە مامەڵەی لەگەڵ ئاستی بەرزی تیرۆر، [[ھەژاری لە ئەفغانستان|ھەژاری]]، و بەدخۆراکیی منداڵان کردووە. ئەفغانستان لە نێوان [[وڵاتانی کەمتر گەشەسەندوو|وڵاتە کەمتر گەشەسەندووەکانی]] جیھاندا دەمێنێتەوە کە [[ئابووریی ئەفغانستان|بەرھەمی ئابووریی]] سەبارەت بە ھەر تاکێک لە نێوان [[پێرستی وڵاتان بەپێی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (نەوی)|نزمترینەکانی ھەر وڵاتێکدایە]]. == ناویناسی == ھەندێک لە زانایان پێشنیاری ئەوە دەکەن کە ناوی [[ڕەگ (زمانەوانی)|ڕەگی]] [[ئەفغانییەکان|''ئەفغان'']] لە وشەی [[سانسکریتی]] ''[[ئاشڤاکا|Aśvakan]]'' وەرگیراوە، کە ئەو ناوە بوو بۆ دانیشتووانی کۆنی [[ھیندووکوش]] بەکاردەھات.<ref>*"The name Afghan has evidently been derived from Asvakan, the Assakenoi of Arrian... " (Megasthenes and Arrian, p 180. See also: Alexander's Invasion of India, p 38; J.W. McCrindle). *"Even the name Afghan is Aryan being derived from Asvakayana, an important clan of the Asvakas or horsemen who must have derived this title from their handling of celebrated breeds of horses" (See: Imprints of Indian Thought and Culture Abroad, p 124, Vivekananda Kendra Prakashan). *Cf: "Their name (Afghan) means "cavalier" being derived from the [[Sanskrit]], ''Asva'', or ''Asvaka'', a horse, and shows that their country must have been noted in ancient times, as it is at the present day, for its superior breed of horses. Asvaka was an important tribe settled north to Kabul river, which offered a gallant resistance but ineffectual resistance to the arms of Alexander." (''Scottish Geographical Magazine'', 1999, p. 275, Royal Scottish Geographical Society) *"Afghans are Assakani of the [[Greeks]]; this word being the [[Sanskrit]] [[Ashvaka]] meaning 'horsemen'." (''Sva'', 1915, p. 113, Christopher Molesworth Birdwood) *Cf: "The name represents Sanskrit Asvaka in the sense of a ''cavalier'', and this reappears scarcely modified in the Assakani or Assakeni of the historians of the expedition of [[Alexander the Great|Alexander]]" (Hobson-Jobson: ''A Glossary of Colloquial [[Anglo-Indian]] words and phrases, and of kindred terms, etymological''. Henry Yule, A. D. Burnell).</ref> ''Aśvakan'' بە مانا حەرفییەکەی بە واتای "ئەسپ سوار"، "پەروەردەکاری ئەسپ"، یان "پیاوانی [[سوارچاک]]" (لە ''[[aśva]]''، وشە سانسکریتی و [[ئەڤێستایی|ئەڤێستاییەکان]] بۆ "ئەسپ") دێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Ancient India |یەکەم=Ramesh Chandra |دوایین=Majumdar |بەستەری نووسەر=Ramesh Chandra Majumdar |edition=Reprinted |بڵاوکەرەوە=Motilal Banarsidass |ساڵ=١٩٧٧|orig-date=1952 |ژپنک=٩٧٨-٨-١٢٠٨٠-٤٣٦-٤|پەڕە=٩٩|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=XNxiN5tzKOgC&pg=PA99}}</ref> لە ڕووی مێژووییەوە، ناوی نەتەوەیی ''ئەفغان'' بۆ ئاماژەدان بە نەتەوەی [[پەشتون]] بەکارھاتووە.<ref>{{cite encyclopedia |author=Ch. M. Kieffer |url=http://www.iranicaonline.org/articles/afgan-in-current-political-usage-any-citizen-of-afghanistan-whatever-his-ethnic-tribal-or-religious-affiliation |title=Afghan |encyclopedia=Encyclopædia Iranica |edition=online |publisher=Columbia University |date=15 December 1983|archive-url=https://web.archive.org/web/20131116233835/http://www.iranicaonline.org/articles/afgan-in-current-political-usage-any-citizen-of-afghanistan-whatever-his-ethnic-tribal-or-religious-affiliation |archive-date=16 November 2013}}</ref> شێوەی عەرەبی و فارسی ناوەکە، ''Afġān'' (ئەفغان)، بۆ یەکەمجار لە پەڕتووکی جوگرافیای سەدەی <bdi>10</bdi>ەم بە ناوی ''[[حدود العالم]]'' بینراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Afghans|دوایین١=Vogelsang|یەکەم١=Willem|ساڵ=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Wiley Blackwell|ژپنک=٠-٦٣١-١٩٨٤١-٥|پەڕە=١٨|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9kfJ6MlMsJQC&pg=PA18|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190709112010/https://books.google.com/books?id=9kfJ6MlMsJQC&lpg=PP1&pg=PA18|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەشی کۆتایی ناوەکە، "{{بنز|-ستان|en|-stan|lt=-ستان}}"، پاشگرێکی فارسییە بە مانای "شوێنی" دێت. بۆیە، "ئەفغانستان" وەرگێڕدراوە بۆ "خاکی ئەفغانییەکان"، یان "خاکی پەشتونەکان" لە ڕوویەکی مێژووییەوە. بەپێی چاپی سێیەمی ''[[ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام]]'':<ref>{{EI3|last=Nölle-Karimi|first=Christine|title=Afghanistan until 1747|url=https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-3/*-COM_24776|year=2020}}</ref> {{blockquote|ناوی ئەفغانستان (Afghānistān، خاکی ئەفغانییەکان / پەشتونەکان، ''afāghina''، تاکەکەی ''afghān'') دەتوانرێت بگەڕێندرێتەوە بۆ سەرەتای سەدەی ھەشتەم/چواردەیەم، کاتێک ئاماژەی بە ڕۆژھەڵاتترین بەشی شانشینی [[کارتیدەکان|کارتید]] دەکرد. ئەم ناوە دواتر بۆ چەند ناوچەیەک لە ئیمپراتۆریەتەکانی [[ئێران لە سەردەمی سەفەوییەکان|سەفەوی]] و [[ئیمپراتۆریەتیی موغول|موغول]] کە لەلایەن ئەفغانییەکانەوە نیشتەجێ بوون بەکارھێنرا. لە کاتێکدا لەسەر بنەمای نوخبەیەکی پاڵپشتی دەوڵەتی لە ئەفغانییەکانی [[دورانی|ئەبدالی / دورانی]] بوو، [[ئیمپراتۆریەتیی دورانی|دەوڵەتی سادۆزای دورانی]] کە لە ساڵی <bdi>1160 / 1747</bdi> دروست بوو لە سەردەمی خۆیدا پێی نەدەگوترا ئەفغانستان. ناوەکە تەنھا لە کاتی دەستێوەردانی کۆلۆنیالی لە سەدەی نۆزدەیەمدا بوو بە ناونیشانێکی دەوڵەتی.}} زاراوەی "ئەفغانستان" بە شێوەیەکی فەرمی لە ساڵی <bdi>1855</bdi> بەکارھێنرا، کاتێک بەریتانییەکان دانیان بە [[دۆست محەممەد خان]] دانا وەک پاشای [[ئیماراتی ئەفغانستان|ئەفغانستان]].{{sfn|Lee|2019|p=317}} == مێژوو == {{Main|مێژووی ئەفغانستان}} === پێش مێژوو و سەردەمە دێرینەکان === [[File:Nomads in Badghis Province.jpg|thumb|left|خێوەتەکانی {{بنز|کۆچەرییەکان|en|nomad|lt=کۆچەرییە}} ئەفغانییەکان لە باکووری [[پارێزگای بادغیس]]. سەرەتاییترین گوندەکانی جوتیاری نزیکەی <bdi>7,000</bdi> ساڵ لەمەوپێش دروست بوون.]] ھەڵکۆڵینەکانی شوێنە پێش مێژووییەکان ئاماژە بەوە دەکەن کە مرۆڤەکان لانیکەم <bdi>50,000</bdi> ساڵ لەمەوپێش لەو شوێنە دەژیان کە ئێستا ئەفغانستانە، و کۆمەڵگە کشتوکاڵییەکان لەو ناوچەیە لە نێوان سەرەتاییترینەکانی جیھان بوون. وەک شوێنێکی گرنگی چالاکییە مێژووییە کۆنەکان، زۆر کەس پێیان وایە کە ئەفغانستان بەراورد دەکرێت بە [[میسر]] لە بەھای مێژوویی شوێنەوارەکانیدا.<ref name="JFS">{{cite encyclopedia|url=http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html |title=Afghanistan&nbsp;– John Ford Shroder, University of Nebraska |publisher=Encarta |access-date=19 May 2012 |archive-url=https://web.archive.org/web/20040717092902/http://encarta.msn.com/text_761569370___42/Afghanistan.html |archive-date=17 July 2004 }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,1881896-1,00.html |سەردێڕ=Afghanistan: A Treasure Trove for Archaeologists |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130726153721/http://www.time.com/time/magazine/article/0%2C9171%2C1881896-1%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> شوێنەوارە ئاساییەکانی سەردەمەکانی [[کۆنەبەردین|کۆنەبەردینی]]، [[ناوەڕاستەبەردین|ناوەڕاستەبەردینی]]، [[نوێبەردین|نوێبەردینی]]، و سەردەمەکانی [[سەردەمی بڕۆنز|بڕۆنز]] و [[سەردەمی ئاسن|ئاسن]] لە ئەفغانستان دۆزراونەتەوە. شارستانییەتی شارنشینی پێدەچێت لە ساڵی <bdi>3000</bdi> پێش زایینەوە دەستی پێکردبێت، و شاری کۆنی [[موندیگاک]] (لە نزیک [[قەندەھار]] لە باشووری وڵاتەکە) ناوەندێکی [[کولتووری ھێلمەند]] بووە. دۆزینەوەکانی ئەم دواییە سەلماندیان کە [[شارستانیەتی دۆڵی ئیندوس]] گەیشتووەتە ناو ئەفغانستانی مۆدێرن. شوێنێکی دۆڵی ئیندوس لەسەر [[ڕووباری ئاموودەریا|ڕووباری ئۆکسوس]] لە [[شۆرتوگای]] لە باکووری ئەفغانستان دۆزراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=The Ancient Indus: Urbanism, Economy, and Society|پەڕە=١|نووسەر=Rita Wright|ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=gAgFPQAACAAJ|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٥٧٦٥٢-٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160628065355/https://books.google.com/books?id=gAgFPQAACAAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>Kenoyer, Jonathan Mark (1998). Ancient cities of the Indus Valley Civilisation. pp.96</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=-xjGtwAACAAJ|سەردێڕ=Notes on Shortugai: An Harappan Site in Northern Afghanistan|بڵاوکەرەوە=Centre for the Study of the Civilization of Central Asia|نووسەر=Louis Depree|ساڵ=١٩٨١}}</ref> دوای <bdi>2000</bdi> پێش زایین شەپۆل لە دوای شەپۆلی خەڵکی نیمچە-کۆچەری لە ئاسیای ناوەندییەوە بەرەو باشوور بۆ ناو ئەفغانستان کۆچیان کرد؛ لە نێویاندا زۆرێک لە [[زمانە ھیندوئەورووپاییەکان|ھیندوئەورووپایی]] قسەکەرە [[ئێرانییە-ھیندییەکان]] ھەبوون. ئەم ھۆزانە دواتر زیاتر کۆچیان کرد بۆ باشووری ئاسیا، ڕۆژئاوای ئاسیا، و بەرەو ئەورووپا لە ڕێگەی ناوچەی باکووری [[دەریای خەزەر]]. لەو کاتەدا ناوچەکە پێی دەگوترا [[ئاریانا]].<ref name="JFS" /><ref>Bryant, Edwin F. (2001) ''The quest for the origins of Vedic culture: the Indo-Aryan migration debate'' [[Oxford University Press]], {{ISBN|978-0-19-513777-4}}.</ref> تا ناوەڕاستی سەدەی <bdi>6</bdi>ەمی پێش زایین، ھەخامەنشییەکان [[میدییەکان|میدەکانیان]] ڕووخاند و [[ئەراخۆسیا]]، [[ئاریا (ساتراپی)|ئاریا]]، و [[باکتریا]]یان خستە ناو سنوورەکانی ڕۆژھەڵاتیانەوە. لەسەر بەردی گۆڕی [[داریوشی یەکەمی کۆریش|داریوشی یەکەم]] [[ئێپیگرافی|نوسراوێک]] ھەیە کە ئاماژە بە [[کابولستان|دۆڵی کابول]] دەکات لە لیستی ئەو <bdi>29</bdi> وڵاتەی کە داگیری کردبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gandhara.com.au/afghan_table.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121026002053/http://www.gandhara.com.au/afghan_table.html |ڕەوشی ناونیشان=usurped |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Chronological History of Afghanistan&nbsp;– the cradle of Gandharan civilisation |بڵاوکەرەوە=Gandhara.com.au |ڕێکەوت=١٥ی شوباتی ١٩٨٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٦}}</ref> ناوچەی [[ئەراخۆسیا]]، لە دەوروبەری قەندەھار لە باشووری ئەفغانستانی مۆدێرن، پێشتر بە شێوەیەکی سەرەکی زەردەشتی بووە و ڕۆڵێکی سەرەکی ھەبووە لە گواستنەوەی ئەڤێستا بۆ [[فارس|فارس]] و بەم شێوەیە لەلایەن ھەندێکەوە وەک "نیشتمانی دووەمی زەردەشتی" دادەنرێت.<ref name="Gnoli-1989">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gnoli|یەکەم=Gherado|سەردێڕ=The Idea of Iran, an Essay on its Origin|بڵاوکەرەوە=Istituto italiano per il Medio ed Estremo Oriente|ساڵ=١٩٨٩|پەڕە=١٣٣|وتەگێڕانەوە=... he would have drawn inspiration from a ireligious policy which intended to counteract the Median Magi's influence and transfer the 'Avesta-Schule' from Arachosia to Persia: thus the Avesta would have arrived in Persia through Arachosia in the 6th century B.C. [...] Although ... Arachosia would have been only a second fatherland for Zoroastrianism, a significant role should still be attributed to this south-eastern region in the history of the Zoroastrian tradition.}}</ref><ref name="Gnoli-1989a">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gnoli|یەکەم=Gherado|سەردێڕ=The Idea of Iran, an essay on its Origin|بڵاوکەرەوە=Istituto italiano per il Medio ed Estremo Oriente|ساڵ=١٩٨٩|پەڕە=١٣٣|وتەگێڕانەوە=linguistic data [...] prove the presence of the Zoroastrian tradition in Arachosia both in the Achaemenian age, in the last quarter of the 6th century, and in the Seleucid age.}}</ref><ref name="ARACHOSIA – Encyclopaedia Iranica">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ARACHOSIA – Encyclopaedia Iranica|ناونیشان=https://iranicaonline.org/articles/arachosia|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢١|وێبگە=iranicaonline.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210523120936/https://iranicaonline.org/articles/arachosia|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[File:ScythianBelt.jpg|thumb|پشتێنەیەکی "زێڕی باکتری"ی [[سکیتییەکان]] کە [[دیۆنیسۆس]] نیشان دەدات، لە [[تلیەتەپە]] لە ناوچەی کۆنی [[باکتریا]]]] [[ئەلێکساندەری مەزن]] و ھێزە مەقدۆنییەکانی لە ساڵی <bdi>330</bdi> پێش زایین گەیشتنە ئەفغانستان دوای ئەوەی ساڵێک پێشتر [[داریوشی سێیەم]]ـیان لە [[شەڕی گەوگامێلا]] تێکشکاند. دوای داگیرکارییە کورتەکەی ئەلێکساندەر، دەوڵەتی جێنشینی [[ئیمپراتۆریەتیی سلووکی]] کۆنترۆڵی ناوچەکەی کرد تا ساڵی <bdi>305</bdi> پێش زایین، کاتێک بەشێکی زۆریان دا بە [[ئیمپراتۆریەتیی ماوریا]] وەک بەشێک لە پەیماننامەی ھاوپەیمانی. ماورییەکان کۆنترۆڵی ناوچەی باشووری [[ھیندووکوش]]ـیان دەکرد تاوەکو لە دەوروبەری <bdi>185</bdi> پێش زایین ڕووخێنران. پاشەکشەیان <bdi>60</bdi> ساڵ دوای کۆتایی ھاتنی دەسەڵاتی [[ئاشۆکا]] دەستی پێکرد، کە بووە ھۆی دووبارە داگیرکردنەوەی [[چەرخی ھێلینی|ھێلینیستی]] لەلایەن [[شانشینی یۆنانی-باکتری|یۆنانی-باکترییەکان]]ـەوە. زۆری نەخایاند بەشێکی زۆری جیا بووەوە و بوو بە بەشێک لە [[شانشینی ھیندو-یۆنانی]]. ئەوان لەلایەن [[سکیسییە ھیندییەکان]] لە کۆتایی سەدەی <bdi>2</bdi>ەمی پێش زایین تێکشکێنران و دەرکران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf |سەردێڕ=Country Profile: Afghanistan |بڵاوکەرەوە=[[Library of Congress Country Studies]] on Afghanistan |ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140408085103/http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref>{{sfn|Runion|2007|page=44}} [[ڕێگەی ئاوریشم]] لە ماوەی سەدەی یەکەمی پێش زایین دەرکەوت، و ئەفغانستان بە بازرگانی گەشەی سەند، لەگەڵ ڕێگاکانی بۆ چین، ھیندستان، فارس، و باکوور بۆ شارەکانی [[بوخارا]]، [[سەمەرقەند]]، و [[خیڤا]] لە ئۆزبەکستانی ئێستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://unama.unmissions.org/afghanistan-and-silk-road-land-heart-world-trade-bijan-omrani|سەردێڕ='Afghanistan and the Silk Road: The land at the heart of world trade' by Bijan Omrani|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٠|وێبگە=UNAMA|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210816022140/https://unama.unmissions.org/afghanistan-and-silk-road-land-heart-world-trade-bijan-omrani|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کاڵا و بیرۆکەکان لەم خاڵە ناوەندییەدا ئاڵوگۆڕ دەکران، وەک ئاوریشمی چینی، زیوی فارسی و زێڕی ڕۆمانی، لە کاتێکدا ناوچەی ئەفغانستانی ئێستا بەردی [[لازوورد]]ـی دەرھێناوە و بازرگانی پێوە کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.unesco.org/silkroad/countries-alongside-silk-road-routes/afghanistan|سەردێڕ=Afghanistan – Silk Roads Programme|بڵاوکەرەوە=[[UNESCO]]|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210618032829/https://en.unesco.org/silkroad/countries-alongside-silk-road-routes/afghanistan|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە ناوچەی [[بەدەخشان]]ـەوە بووە. لە ماوەی سەدەی یەکەمی پێش زایین، [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئیمپراتۆریەتیی پارتەکان]] ناوچەکەیان ملکەچ کرد بەڵام بۆ دەستوپێوەندەکانی [[پارتە ھیندییەکان]]ـیان لەدەستدا. لە ناوەڕاست و کۆتایی سەدەی یەکەمی زایینیدا [[ئیمپراتۆریەتیی کووشان]] کە لە ئەفغانستان ناوەندی ھەبوو، بوونە پاڵپشتیکارێکی گەورەی کولتووری بوودایی، کە وایکرد [[بوودیزم]] لە سەرانسەری ناوچەکەدا گەشە بکات. کووشانییەکان لە سەدەی <bdi>3</bdi>یەمی زایینی لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکان]]ـەوە ڕووخێنران، ھەرچەندە [[ساسانییە ھیندییەکان]] بەردەوام بوون لە فەرمانڕەواییکردنی لانیکەم بەشێک لە ناوچەکە. بەدوای ئەواندا [[کیدارییەکان]] ھاتن کە، لە بەرامبەردا، لەلایەن [[ھەیتاڵییەکان]]ـەوە جێگەیان گیرایەوە. ئەوان لەلایەن [[شایەکانی تورک]] لە سەدەی <bdi>7</bdi>ەمدا جێگەیان گیرایەوە. تورک شاھی بوودایی کابول لەلایەن شانشینێکی ھیندووەوە جێگەی گیرایەوە پێش ئەوەی سەفارییەکان ناوچەکە لە ساڵی <bdi>870</bdi> داگیر بکەن؛ ئەم شانشینە ھیندووە پێی دەگوترا [[شایەکانی ھیندوو]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wink|یەکەم=André|سەردێڕ=Al-Hind, the Making of the Indo-Islamic World: Early Medieval India and the Expansion of Islam 7Th-11th Centuries|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=g2m7_R5P2oAC&pg=PA125|ساڵ=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٠-٣٩١-٠٤١٧٣-٨|پەڕە=١٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191201142728/https://books.google.com/books?id=g2m7_R5P2oAC&pg=PA125|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەشێکی زۆری ناوچەکانی باکووری ڕۆژھەڵات و باشووری وڵاتەکە لە ژێر ھەژموونی کولتووری [[بوودیزم|بوودایی]] مانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.alamahabibi.com/English%20Articles/Afghan_and_Afghanistan.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081023100306/http://www.alamahabibi.com/English%20Articles/Afghan_and_Afghanistan.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Afghan and Afghanistan |ئیش=[[Abdul Hai Habibi]]|بڵاوکەرەوە=alamahabibi.com|ساڵ=١٩٦٩|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Charles Higham|سەردێڕ=Encyclopedia of Ancient Asian Civilizations|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=H1c1UIEVH9gC&pg=PA141|ساڵ=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Infobase Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٨١-٠٩٩٦-١|پەڕە=١٤١}}</ref> === سەردەمەکانی ناوەڕاست === [[File:Ghurid Empire according to Schwartzberg Atlas, p.147.png|thumb|right|[[شانشینی غووری|غوورییەکان]] لە [[پارێزگای غوور]] لە ناوەڕاستی ئەفغانستانەوە سەریان ھەڵدا.]] [[عەرەبەکان|عەرەبە]] [[موسڵمانەکان]] ئیسلامیان ھێنایە [[ھیرات]] و [[زەرەنج]] لە ساڵی <bdi>642</bdi>ی زایینی و دەستیان بە بڵاوبوونەوە بەرەو ڕۆژھەڵات کرد؛ ھەندێک لە دانیشتووانە ڕەسەنەکان کە ڕووبەڕوویان بوونەوە قبوڵیان کرد لە کاتێکدا ھەندێکی تر یاخی بوون. پێش [[فەتحی ئیسلامیی ئەفغانستان|گەیشتنی ئیسلام]]، ناوچەکە پێشتر شوێنی بیروباوەڕ و پەرستنە جۆراوجۆرەکان بووە، کە زۆرجار بووەتە ھۆی [[تێکەڵکردن (ئایین)|تێکەڵکردن]] لە نێوان ئایینە باڵادەستەکاندا<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Weber|یەکەم١=Olivier|سەردێڕ=Eternal Afghanistan|دوایین٢=Unesco|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Chêne|ژپنک=٩٧٨-٩٢-٣-١٠٣٨٥٠-١|وتەگێڕانەوە=Gradually there emerged a fabulous syncretism between the Hellenistic world and the Buddhist universe}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Grenet|یەکەم=Grenet|سەردێڕ=Zoroastriansm among the Kushans|ساڵ=٢٠١٦}}</ref> وەک [[زەردەشتی]]،<ref name="Gnoli-1989"/><ref name="Gnoli-1989a"/><ref name="ARACHOSIA – Encyclopaedia Iranica"/> بوودیزم یان [[بوودیزمی یۆنانی]]، [[ئایینە ئێرانییە کۆنەکان|ئایینە ئێرانییە کۆنەکان]]،<ref name="Allen">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Allen|یەکەم=Charles|سەردێڕ=The Search For Shangri-La: A Journey into Tibetan History|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Little, Brown Book Group|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٤٩-١٤٢١٨-٠|وتەگێڕانەوە=With Aurmuzd, Sroshard, Narasa and Mihr, we are on safer ground because all are Zoroastrian deities: Aurmuzd is the supreme god of light, Ahura Mazda; and Mihr, the sun god, is linked with the Iranian Mithra. Exactly the same non-Buddhist[...]}}</ref> [[ھیندوئیزم]]، مەسیحییەت،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Gorder|یەکەم١=A. Christian Van|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=FeHAxxEpe-cC&q=nestorian+christians+Afghanistan&pg=PA34|سەردێڕ=Christianity in Persia and the Status of Non-muslims in Iran|ڕێکەوت=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٣٩١-٣٦٠٩-٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Kennedy|یەکەم١=Hugh|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Pk7BS9XC10QC&q=Zaranj+christians+Afghanistan&pg=PT127|سەردێڕ=The Great Arab Conquests: How the Spread of Islam Changed the World We Live In|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Orion|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٧-٨٦٥٥٩-٩|وتەگێڕانەوە=.. when the patriarch at Ctesiphon had to broker a compromise that left one bishop at the capital Zaranj and another further east at Bust, now in southern Afghanistan. A Christian text composed in about 850 also records a monastery of ...}}</ref> و جوودایزم.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Yossef|یەکەم١=Noam Bar'am-Ben|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wVMwAAAAYAAJ&q=Judaism+in+Afghanistan+ghor|سەردێڕ=Brides and Betrothals: Jewish Wedding Rituals in Afghanistan|ڕێکەوت=١٩٩٨|بڵاوکەرەوە=Israel Museum|ژپنک=٩٧٨-٩٦٥-٢٧٨-٢٢٣-٦|وتەگێڕانەوە=The Jews of Afghanistan According to tradition, the first Jews reached ... in Hebrew script found in the Tang - e Azao Valley in the Ghor region ...}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Ende|یەکەم١=Werner|سەردێڕ=Islam in the World Today: A Handbook of Politics, Religion, Culture, and Society|دوایین٢=Steinbach|یەکەم٢=Udo|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Cornell University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠١٤-٦٤٨٩-٨|پەڕە=٢٥٧|وتەگێڕانەوە=At the time of the first Muslim advances, numerous local natural religions were competing with Buddhism, Zoroastrianism, and Hinduism in the territory of modern Afghanistan.}}</ref> نموونەیەکی ئەم تێکەڵکردنە لە ناوچەکەدا ئەوە بوو کە خەڵک پاڵپشتیکاری بوودیزم بوون بەڵام ھێشتا خوداوەندە ئێرانییە ناوخۆییەکانیان دەپەرست وەک [[ئاهورامەزدا]]، [[نانا (خواوەندی کوشان)|خانم نانا]]، [[ئاھینتا|ئاناھیتا]] یان [[میترا|میھر (میترا)]] و [[پەیکەری خوداوەندەکانی یۆنان|خوداوەندەکانی یۆنانیان]] وەک پارێزەری بوودا وێنا دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Adrych|یەکەم١=Philippa|سەردێڕ=Images of Mithra|دوایین٢=coins)|یەکەم٢=Robert Bracey (Writer on|دوایین٣=Dalglish|یەکەم٣=Dominic|دوایین٤=Lenk|یەکەم٤=Stefanie|دوایین٥=Wood|یەکەم٥=Rachel|ڕێکەوت=٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٧٩٢٥٣-٦|وتەگێڕانەوە=The Rabatak inscription includes Miiro amongst a list of gods: Nana, Ahura Mazda, and Narasa. All of these gods likely had images dedicated at the Bagolaggo, presumably alongside statues of Kanishka}}</ref><ref name="Allen"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Allen|یەکەم=Charles|سەردێڕ=The Search For Shangri-La: A Journey into Tibetan History|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Little, Brown Book Group|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٤٩-١٤٢١٨-٠|وتەگێڕانەوە=The two most important deities are goddesses: one is the lady Nana', daughter of the moon god and sister of the sun god, the Kushan form of Anahita, Zoroastrian goddess of fertility}}</ref> [[زونبیلێکان]] و شایەکانی کابول بۆ یەکەمجار لە ساڵی <bdi>870</bdi>ی زایینی لەلایەن موسڵمانە [[سەفارییەکان|سەفارییەکان]]ـی زەرەنجەوە داگیر کران. دواتر، [[سامانییەکان]] ھەژموونی ئیسلامیی خۆیان بۆ باشووری ھیندووکوش درێژکردەوە. [[غەزنەوییەکان]] لە سەدەی <bdi>10</bdi>ەمدا دەسەڵاتیان گرتە دەست.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=98 |سەردێڕ=A.—The Hindu Kings of Kábul |ئیش=Sir H. M. Elliot |بڵاوکەرەوە=[[Packard Humanities Institute]] |شوێن=London |ڕێکەوت=١٨٦٧–١٨٧٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140408220905/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=98 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=16301012&ct=16 |سەردێڕ=The Geographical Part of the NUZHAT-AL-QULUB |نووسەر=Hamd-Allah Mustawfi of Qazwin |ئیش=Translated by Guy Le Strange |بڵاوکەرەوە=[[Packard Humanities Institute]] |ساڵ=١٣٤٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130726144951/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=16301012&ct=16 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=100 |سەردێڕ=A.—The Hindu Kings of Kábul (p.3) |ئیش=Sir H. M. Elliot |بڵاوکەرەوە=[[Packard Humanities Institute]] |شوێن=London |ڕێکەوت=١٨٦٧–١٨٧٧|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130726133107/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201012&ct=100 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> تا سەدەی <bdi>11</bdi>ەم، [[مەحموودی غەزنەوی]] فەرمانڕەوا ھیندووەکانی ماوەی تێکشکاند و بە شێوەیەکی کاریگەر ناوچە فراوانەکەی [[بەئیسلامیکردن|بەئیسلامی کرد]]،{{sfn|Ewans|2002|page=22–23}} بەدەر لە [[کافرستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nuristan.info/Nuristani/Nuristanis1.html|سەردێڕ=Richard Strand's Nuristân Site: Peoples and Languages of Nuristan|نووسەر=Richard F. Strand|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٥|ئیش=nuristan.info|بەستەری نووسەر=Richard Strand|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190401180243/http://nuristan.info/Nuristani/Nuristanis1.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> مەحموود [[غەزنی]] کرد بە شارێکی گرنگ و پاڵپشتی لە ڕۆشنبیرانی وەک مێژوونووس [[بیڕوونی]] و شاعیر [[فیردەوسی]] کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Afghanistan: A Country Study|ڕێکەوت=١٩٨٦|بڵاوکەرەوە=Foreign Area Studies, The American University|editor1=Richard Nyrop|editor2=Donald Seekins|پەڕە=١٠}}</ref> [[شانشینی غەزنەوی]] [[گەمارۆی لاھور (١١٨٦)|لە ساڵی 1186 لەلایەن غوورییەکانەوە ڕووخێنرا]]، کە دەستکەوتە تەلارسازییەکانیان بریتی بوون لە [[منارەی جام]]ـی دوورەدەست. غوورییەکان بۆ کەمتر لە سەدەیەک کۆنترۆڵی ئەفغانستانیان کرد پێش ئەوەی لەلایەن [[شانشینی خوارزمشاھی]] لە ساڵی <bdi>1215</bdi> داگیر بکرین.{{sfn|Ewans|2002|page=23}} [[File:Genghis Khan empire-en.svg|thumb|upright=1.2|[[داگیرکارییەکانی مەغۆل]]]] لە ساڵی <bdi>1219</bdi>ی زایینی، [[چەنگیز خان]] و [[ھێرشی مەغۆل بۆ سەر ئیمپراتۆریەتیی خوارزم|سوپای مەغۆل ناوچەکەیان داگیرکرد]]. دەوترێت سەربازەکانی شارە خوارزمییەکانی ھیرات و [[بەڵخ]] ھەروەھا [[گەمارۆی بامیان|بامیان]]ـیان لەناوبردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://faculty.washington.edu/modelski/CAWC.htm |سەردێڕ=Central Asian world cities |بڵاوکەرەوە=Faculty.washington.edu |ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723185841/https://faculty.washington.edu/modelski/CAWC.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> ئەو وێرانکارییەی کە مەغۆلەکان دروستیان کرد ناچاری زۆرێک لە دانیشتووانی ناوخۆی کرد بگەڕێنەوە بۆ کۆمەڵگەیەکی لادێیی کشتوکاڵی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Page |یەکەم=Susan |ناونیشان=https://www.usatoday.com/news/world/2009-02-17-afghanistan-forces_N.htm |سەردێڕ=Obama's war: Deploying 17,000 raises stakes in Afghanistan |ئیش=[[USA Today]] |ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110513040037/http://www.usatoday.com/news/world/2009-02-17-afghanistan-forces_N.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئایاری ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەسەڵاتی مەغۆل بەردەوام بوو لەگەڵ [[ئیلخانات]] لە باکووری ڕۆژئاوا لە کاتێکدا [[شانشینی خەلەجی]] بەڕێوەبردنی ناوچە خێڵەکییە ئەفغانییەکانی باشووری ھیندووکوشـی دەکرد تا داگیرکاریی [[تەیمووری لەنگ]] (ناسراو بە تەیمورلەنک)، کە [[ئیمپراتۆریەتیی تەیمووری]] لە ساڵی <bdi>1370</bdi> دامەزراند. لە سەردەمی دەسەڵاتی [[شا ڕوخ]]، شاری ھیرات<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Dale |یەکەم=Stephen Frederic |ساڵ=١٩٩٨|سەردێڕ=The Legacy of the Timurids |journal=Journal of the Royal Asiatic Society |بەرگ=٨|issue=1 |پەڕەکان=٤٣–٥٨|doi=10.1017/S1356186300016424 |jstor=25183465 |s2cid=154120015 |issn=1356-1863}}</ref> وەک خاڵی ناوەندیی [[ڕێنێسانسی تەیمووری]] خزمەتی دەکرد، کە شکۆمەندییەکەی ھاوتای [[فلۆرێنس]] لە [[ڕێنێسانسی ئیتاڵی]] بوو وەک ناوەندێکی لەدایکبوونەوەی کولتووری.<ref>Periods of World History: A Latin American Perspective – Page 129</ref><ref>The Empire of the Steppes: A History of Central Asia – Page 465</ref> لە سەرەتای سەدەی <bdi>16</bdi>ەم [[بابور]] لە [[فەرغانە]]وە گەیشت و کابولی لە [[شانشینی ئارغون]] گرت.{{sfn|Barfield|2012|pp=92–93}} بابور بەردەوام بوو بۆ داگیرکردنی [[شانشینی لۆدی]]ی ئەفغانی کە لە دێلھی فەرمانڕەوایی دەکرد لە [[شەڕی یەکەمی پانیپەت]]ـدا.{{sfn|Barfield|2012|pp=75}} لە نێوان سەدەکانی <bdi>16</bdi>ەم و <bdi>18</bdi>ەمدا، [[خاناتی بوخارا]]ی ئۆزبەک، [[سەفەوییەکان|سەفەوییەکانی]] ئێران، و [[ئیمپراتۆریەتیی موغول|موغولەکانی]] ھیندستان فەرمانڕەوایی بەشێک لە خاکەکەیان دەکرد.{{sfn|Dupree|1997|pp=319, 321}} لە ماوەی سەدەکانی ناوەڕاستدا، ناوچەی باکووری ڕۆژئاوای ئەفغانستان بە ناوی ناوچەیی [[خوراسانی گەورە|خوراسان]] ئاماژەی پێدەکرا، کە تا سەدەی <bdi>19</bdi>ەم لە نێوان دانیشتووانە ڕەسەنەکاندا بە شێوەیەکی باو بۆ وەسفکردنی وڵاتەکەیان بەکاردەھات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=ziaeDwAAQBAJ&q=elphinstone+khorasan&pg=PA128|سەردێڕ=Mountstuart Elphinstone in South Asia: Pioneer of British Colonial Rule|یەکەم=Shah Mahmoud|دوایین=Hanifi|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٠٩١٤٤٠-٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|chapter-url=https://books.google.com/books?id=cJQ3AAAAIAAJ |chapter=Khurasan |سەردێڕ=The Encyclopaedia of Islam |پەڕە=٥٥|وتەگێڕانەوە=In pre-Islamic and early Islamic times, the term "Khurassan" frequently had a much wider denotation, covering also parts of what are now Soviet Central Asia and Afghanistan |بڵاوکەرەوە=Brill |ساڵ=٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240225074807/https://books.google.com/books?id=cJQ3AAAAIAAJ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Travels in Asia and Africa, 1325–1354 |دوایین١=Ibn Battuta |edition=reprint, illustrated |ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٣٤٤٧٣-٩|پەڕە=٤١٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zKqn_CWTxYEC&pg=PA180|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170416132656/https://books.google.com/books?id=zKqn_CWTxYEC&pg=PA180 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی نیسانی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|chapter-url=http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201016&ct=199 |سەردێڕ=The History of India |بەرگ=٦|chapter=Chapter 200: Translation of the Introduction to Firishta's History |پەڕە=٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١٠|نووسەر=Muhammad Qasim Hindu Shah |ئەوانی تر=Sir H. M. Elliot |بڵاوکەرەوە=Packard Humanities Institute |شوێن=London |ساڵ=١٥٦٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130726121158/http://persian.packhum.org/persian/pf?file=80201016&ct=199 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣|بەستەری نووسەر=Firishta}}</ref> === خانەدانی ھۆتەک === [[File:Mapofthehotaks1728.png|thumb|upright=1.2|نەخشەی ئیمپراتۆریەتیی ھۆتەک لە لوتکەیدا لە ساڵی <bdi>1728</bdi>، کە کێشەی لەسەر بوو لە نێوان [[حوسێن ھۆتەک]] (لە قەندەھار) و [[ئەشڕەف ھۆتەک]] (لە ئەسفەھان)]] لە ساڵی <bdi>1709</bdi>، [[میروەیس ھۆتەک]]، سەرکردەیەکی خێڵەکی [[غیلزای]]، بە سەرکەوتوویی لە دژی سەفەوییەکان یاخی بوو. ئەو [[گورگین خان]]ی تێکشکاند، کە حاکمی جۆرجیی قەندەھار بوو لەژێر دەسەڵاتی سەفەوییەکان، و شانشینی خۆی دامەزراند.<ref name="Browne">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://persian.packhum.org/persian/main?url=pf%3Ffile%3D90001014%26ct%3D29 |سەردێڕ=A Literary History of Persia, Volume 4: Modern Times (1500–1924), Chapter IV. An Outline of the History Of Persia During The Last Two Centuries (A.D. 1722–1922) |نووسەر=Edward G. Browne |بڵاوکەرەوە=[[Packard Humanities Institute]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130726142425/http://persian.packhum.org/persian/main?url=pf%3Ffile%3D90001014&ct=29 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> میروەیس لە ساڵی <bdi>1715</bdi> مرد، و براکەی [[عەبدولعەزیز ھۆتەک|عەبدولعەزیز]] شوێنی گرتەوە، کە زۆری نەخایاند لەلایەن کوڕی میروەیسەوە، [[مەحموود ھۆتەک|مەحموود]]، کوژرا لەبەر ئەوەی پێدەچوو پلانی واژۆکردنی ئاشتی لەگەڵ سەفەوییەکان دابنێت. مەحموود لە ساڵی <bdi>1722</bdi> سوپای ئەفغانی برد بۆ پایتەختی فارس کە [[ئەسفەھان]] بوو، و شارەکەی گرت دوای [[شەڕی گوڵناباد]] و خۆی وەک پاشای فارس ڕاگەیاند.<ref name="Browne" /> خانەدانی ئەفغانی لەلایەن [[نادر شا]]ەوە لە فارس دەرکران دوای [[شەڕی دامغان (١٧٢٩)|شەڕی دامغان]] لە ساڵی <bdi>1729</bdi>. لە ساڵی <bdi>1738</bdi>، نادر شا و [[شانشینی ئەفشار|ھێزەکانی]] لە [[گەمارۆی قەندەھار]]دا، کۆتا قەڵای ھۆتەکیان لە شا [[حوسێن ھۆتەک]] گرت. ماوەیەکی کورت دوای ئەوە، ھێزەکانی فارس و ئەفغان [[ھێرشی نادر شا بۆ سەر ھیندستان|ھێرشیان کردە سەر ھیندستان]]، نادر شا دێلھی تاڵان کردبوو، شانبەشانی فەرماندە تەمەن <bdi>16</bdi> ساڵانەکەی، [[ئەحمەد شا دورانی]] کە لەم ھەڵمەتانەدا یارمەتی دابوو. نادر شا لە ساڵی <bdi>1747</bdi> تیرۆر کرا.<ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/10162/Ahmad-Shah-Durrani |title=Ahmad Shah Durrani |encyclopedia=Encyclopædia Britannica Online |access-date=9 September 2010|archive-url=https://web.archive.org/web/20140404104909/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/10162/Ahmad-Shah-Durrani |archive-date=4 April 2014}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/afghanistan/index.htm |سەردێڕ=Afghanistan |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠١٠|نووسەر=Friedrich Engels |ئیش=[[Andy Blunden]] |بڵاوکەرەوە=The New American Cyclopaedia, Vol. I |ساڵ=١٨٥٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140427034439/http://www.marxists.org/archive/marx/works/1857/afghanistan/index.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٤|بەستەری نووسەر=Friedrich Engels}}</ref> === ئیمپراتۆریەتیی دورانی === ئەحمەد شا دوو ھەڵمەتی بۆ ناو خوراسان دەستپێکردبوو، <bdi>1750–1751</bdi> و <bdi>1754–1755</bdi>.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Noelle-Karimi|یەکەم=Christine|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Kdl9oAEACAAJ|سەردێڕ=The Pearl in Its Midst: Herat and the Mapping of Khurasan (15th–19th Centuries)|ڕێکەوت=٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Austrian Academy of Sciences Press|ژپنک=٩٧٨-٣-٧٠٠١-٧٢٠٢-٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250607005907/https://books.google.com/books?id=Kdl9oAEACAAJ|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[File:Portrait of Ahmad-Shah Durrani. Mughal miniature. ca. 1757, Bibliothèque nationale de France.jpg|thumb|left|وێنەی [[ئەحمەد شا دورانی]]، نزیکەی <bdi>1757</bdi>]] === خانەدانی بارەکزای و شەڕەکانی بەریتانیا === [[File:Map of Afghanistan March 1839.png|thumb|300px|نەخشەی ئەفغانستان ([[ئیماراتی ئەفغانستان|ئیمارات]]) و نەتەوەکانی دەوروبەری لە ساڵی <bdi>1839</bdi>، لە کاتی [[جەنگی یەکەمی ئەفغان و ئینگلیز]]دا. کایەی [[دۆست محەممەد خان]] دەتوانرێت وەک ئیماراتی کابول ببینرێت، لەگەڵ [[میرنشینی قەندەھار]] و [[ئیماراتی ھیرات]] کە ھەروەھا دەبینرێن.]] لە سەرەتای سەدەی <bdi>19</bdi>ەمدا، ئیمپراتۆریەتیی ئەفغانی لەژێر ھەڕەشەی [[خانەدانی قاجار|فارسەکان]] لە ڕۆژئاوا و [[ئیمپراتۆریەتیی سیخ]] لە ڕۆژھەڵاتدا بوو. [[فاتح خان بارەکزای|فاتح خان]]، سەرکردەی [[خانەدانی بارەکزای|ھۆزی بارەکزای]]، زۆرێک لە براکانی لە پێگەی دەسەڵاتداریدا لە سەرانسەری ئیمپراتۆریەتەکەدا جێگیر کرد. فاتح خان [[ئەشکەنجە و کوشتنی فاتح خان بارەکزای|بە دڕندەیی کوژرا]] لە ساڵی <bdi>1818</bdi> لەلایەن [[مەحموود شا دورانی]]ـیەوە. لە ئەنجامدا، براکانی فاتح خان و ھۆزی [[بارەکزای]] یاخی بوون، و شەڕێکی ناوخۆیی ھەڵگیرسا. لە ماوەی ئەم قۆناغە پڕ ئاژاوەیەدا، ئەفغانستان دابەش بوو بەسەر چەندین دەوڵەتدا، لەوانە [[میرنشینی قەندەھار]]، [[ھیرات (١٧٩٣–١٨٦٣)|ئیماراتی ھیرات]]، [[خاناتەکانی قوندوز]]، [[خاناتەکانی مێیمانە]]، و چەندین قەوارەی تری شەڕکەر. دیارترین دەوڵەت [[ئیماراتی ئەفغانستان|ئیماراتی کابول]] بوو، کە لەلایەن [[دۆست محەممەد خان]]ـەوە فەرمانڕەوایەتی دەکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Afghanistan: A Military History from Alexander the Great to the War against the Taliban |دوایین=Tanner |یەکەم=Stephen |ساڵ=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Da Capo Press |ژپنک=٩٧٨-٠-٣٠٦-٨١٨٢٦-٤|ناونیشان={{Google books |plainurl=yes |id=J3pUS_-uD-oC |پەڕە=١٢٦}}}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lee|یەکەم=Jonathan L.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kSWDDwAAQBAJ|سەردێڕ=Afghanistan: A History from 1260 to the Present|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Reaktion Books|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٩١٤-٠١٠-١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250112125810/https://books.google.com/books?id=kSWDDwAAQBAJ|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[وەزیر ئەکبەر خان|ئەکبەر خان]] و سوپای ئەفغانی نەیانتوانی [[قەڵای جەمرود]] لە [[سوپای خالسا سیخ]] بگرن، بەڵام فەرماندەی سیخ [[ھاری سینگ نالوا]]ـیان کوشت، بەمەش کۆتایی بە [[شەڕەکانی ئەفغان-سیخ]] ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=History of Civilizations of Central Asia: Development in contrast: from the sixteenth to the mid-nineteenth century |دوایین=Chahryar |یەکەم=Adle |ساڵ=٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=UNESCO |ژپنک=٩٧٨-٩٢-٣-١٠٣٨٧٦-١|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=AzG5llo3YCMC&pg=PA296|پەڕە=٢٩٦}}</ref> [[File:Afghan foot soldiers in 1841.jpg|thumb|[[ھۆزە پەشتونەکان|چەکدارە ھۆزەکییە ئەفغانییەکان]] لە ساڵی <bdi>1841</bdi>، کە لەلایەن ئەفسەری بەریتانی [[جەیمس ڕاترای]] کێشراوە]] لە ساڵی <bdi>1893</bdi>، عەبدولڕەحمان پەیماننامەیەکی واژۆ کرد کە تێیدا ناوچە پەشتون نشین و [[گەلی بەلووچ|بەلووچەکان]] دابەش کران بە [[ھێڵی دیورەند]]، کە سنووری مۆدێرنی نێوان پاکستان و ئەفغانستان پێکدەھێنێت. [[ئیسلامی شیعە لە ئەفغانستان|شیعە]] نشینەکانی [[ھەزارەجات]] و [[کافرستان]]ـی بتپەرست لە ڕووی سیاسییەوە سەربەخۆ مانەوە تاوەکو لەلایەن عەبدولڕەحمان خان لە ساڵانی <bdi>1891–1896</bdi> [[فەتحی ئیسلامیی ئەفغانستان|داگیر کران]]. ئەو بە "ئەمیری ئاسنین" ناسرابوو بەھۆی ڕواڵەت و شێوازە بێبەزەیییەکانی بەرامبەر بە ھۆزەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://reliefweb.int/report/afghanistan/afghan-women-hope-more-gains-under-new-administration|سەردێڕ=Afghan Women Hope for More Gains Under New Administration – Afghanistan|وێبگە=ReliefWeb|ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210822163517/https://reliefweb.int/report/afghanistan/afghan-women-hope-more-gains-under-new-administration|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو لە ساڵی <bdi>1901</bdi> مرد، و کوڕەکەی، [[حەبیبوڵڵا خان]]، شوێنی گرتەوە.{{blockquote|چۆن ھێزێکی بچووکی وەک ئەفغانستان، کە وەک بزنێک وایە لە نێوان ئەم شێرانەدا [بەریتانیا و ڕووسیا] یان دەنکە گەنمێک لە نێوان دوو بەردی ئاشی بەھێزدا، دەتوانێت لە ناوەڕاستی بەردەکاندا بوەستێت بەبێ ئەوەی ھاڕڕدرێت بۆ تۆز؟|author=[[عەبدولڕەحمان خان]]، "ئەمیری ئاسنین"، لە ساڵی <bdi>1900</bdi><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://countrystudies.us/afghanistan/2.htm|سەردێڕ=Afghanistan – HISTORY|وێبگە=Country Studies US|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230225072910/https://countrystudies.us/afghanistan/2.htm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=REwmr2bFYfkC&pg=PA2 |سەردێڕ=Afghanistan: The Soviet Invasion in Perspective |ژپنک=٩٧٨-٠-٨١٧٩-٨٢١٣-٣|دوایین١=Arnold |یەکەم١=Anthony |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٨٥|بڵاوکەرەوە=Hoover Press}}</ref>}} لە ماوەی [[جەنگی جیھانیی یەکەم]]، کاتێک ئەفغانستان بێلایەن بوو، حەبیبوڵڵا خان چاوی بە بەرپرسانی [[زلهێزەکانی ناوەندی]] کەوت لە [[گەشتی نیدەرمايەر-هێنتینگ]]. ئەوان داوایان لە ئەفغانستان کرد کە سەربەخۆیی تەواو لە شانشینی یەکگرتوو ڕابگەیەنێت، پەیوەندییان پێوە بکات و ھێرش بکاتە سەر ھیندستانی بەریتانی، وەک بەشێک لە [[پیلانگێڕیی ھیندوو-ئەڵمانی]]. ھەوڵەکە بۆ ھێنانی ئەفغانستان بۆ ناو زلھێزەکانی ناوەندی شکستی ھێنا، بەڵام ناڕەزایەتی لە ناو دانیشتوواندا لێکەوتەوە سەبارەت بە پاراستنی بێلایەنی لەگەڵ بەریتانییەکان. حەبیبوڵڵا لە شوباتی <bdi>1919</bdi> تیرۆر کرا، و [[ئەمانوڵڵا خان]] لە کۆتاییدا دەسەڵاتی گرتە دەست. وەک پاڵپشتیکارێکی سەرسەختی گەشتەکانی <bdi>1915-1916</bdi>، ئەمانوڵڵا خان ھێرشی کردە سەر ھیندستانی بەریتانی، و دەستی بە [[جەنگی سێیەمی ئەفغان و ئینگلیز]] کرد، و لە ڕێگەی [[دەربەندی خەیبەر]]ـەوە چووە ناو ھیندستانی بەریتانی.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Afghanistan in the Great War|یەکەم=Christopher|دوایین=Wyatt|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٥|journal=Asian Affairs|بەرگ=٤٦|issue=3|پەڕەکان=٣٨٧–٤١٠|doi=10.1080/03068374.2015.1081001|s2cid = 159788830}}</ref> [[File:King Amanullah standing.jpg|thumb|upright|[[ئەمانوڵڵا خان]] خۆی وەک [[پاشای ئەفغانستان]] ڕاگەیاند لە حوزەیرانی <bdi>1926</bdi>.]] بەدوای کۆتایی ھاتنی جەنگی سێیەمی ئەفغان و ئینگلیز و واژۆکردنی [[پەیماننامەی ئینگلیزی-ئەفغانی ساڵی ١٩١٩|پەیماننامەی ڕاوالپیندی]] لە <bdi>19</bdi>ی ئابی <bdi>1919</bdi>، [[ئەمیری ئەفغانستان|ئەمیر]] ئەمانوڵڵا خان [[ئیماراتی ئەفغانستان]]ـی وەک [[دەوڵەتی سەروەر|دەوڵەتێکی خاوەن سەروەری]] و بە تەواوی [[دەوڵەتی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] ڕاگەیاند. ئەو ھەنگاوی نا بۆ کۆتایی ھێنان بە دابڕانی نەریتی وڵاتەکەی بە دامەزراندنی پەیوەندی دیپلۆماسی لەگەڵ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی، بەتایبەتی لەگەڵ [[یەکێتیی سۆڤیەت]] و [[کۆماری ڤایمار]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Pj8DIT_bva0C&pg=PA42|سەردێڕ=The Origins of Conflict in Afghanistan|یەکەم=Jeffery J.|دوایین=Roberts|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٧٥-٩٧٨٧٨-٥}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ='Drang Nach Osten' Continued? Germany and Afghanistan during the Weimar Republic|دوایین=Nicosia |یەکەم= Francis R.|ساڵ=١٩٩٧|journal=Journal of Contemporary History|بەرگ=٣٢|issue=2|پەڕەکان=٢٣٥–٢٥٧|doi = 10.1177/002200949703200207|jstor = 261243|s2cid = 160565967}}</ref> خۆی وەک [[پاشای ئەفغانستان]] ڕاگەیاند لە <bdi>9</bdi>ی حوزەیرانی <bdi>1926</bdi>، و [[شانشینی ئەفغانستان]]ـی پێکھێنا. چەندین چاکسازی پێشکەش کرد کە مەبەست لێی مۆدێرنکردنی نەتەوەکەی بوو. ھێزێکی سەرەکی لە پشت ئەم چاکسازییانە [[مەحموود تەڕزی]] بوو، کە پاڵپشتیکارێکی سەرسەختی پەروەردەی ژنان بوو. ئەو بۆ ماددەی <bdi>68</bdi>ی [[دەستووری ١٩٢٣ی ئەفغانستان|دەستووری ١٩٢٣ی ئەفغانستان]] جەنگا، کە پەروەردەی سەرەتایی ناچاری جێبەجێ کرد. [[کۆیلایەتی]] لە ساڵی <bdi>1923</bdi> ھەڵوەشێنرایەوە.<ref>{{cite encyclopedia | year = 1976| volume = 25| encyclopedia = [[Encyclopedia Americana]]|publisher=Americana Corporation | page = 24 |title=Afghanistan }}</ref> ھاوسەری شا ئەمانوڵڵا، [[سورەیا تەڕزی|شاژن سورەیا]]، کەسایەتییەکی گرنگ بوو لەم قۆناغەدا لە خەباتی بۆ پەروەردەی ژنان و دژی سەرکوتکردنیان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Queen Soraya of Afghanistan: A woman ahead of her time|ناونیشان=https://arab.news/5hdva|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Arab News|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830214955/https://www.arabnews.com/node/1732666/world|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەندێک لە چاکسازییەکان، وەک ھەڵوەشاندنەوەی [[بورقە]]ی نەریتی بۆ ژنان و کردنەوەی قوتابخانەی تێکەڵاو، زۆرێک لە سەرکردە خێڵەکی و ئایینییەکانی دوورخستەوە، کە بووە ھۆی [[شەڕی ناوخۆیی ئەفغانستان (١٩٢٨–١٩٢٩)]]. شا ئەمانوڵڵا لە کانوونی دووەمی <bdi>1929</bdi> وازی لە تەخت ھێنا، و زۆری نەخایاند کابول کەوتە دەست ھێزەکانی [[سەقاییەکان|سەقایی]] بە سەرکردایەتی [[حەبیبوڵڵا کەلەکاننی]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A4_jAAAAMAAJ|سەردێڕ=Kabul under siege: Fayz Muhammad's account of the 1929 Uprising|دوایین١=Muḥammad|یەکەم١=Fayz̤|دوایین٢=McChesney|یەکەم٢=R. D.|ڕێکەوت=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=Markus Wiener Publishers|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٨٧٦-١٥٤-٤|پەڕەکان=٣٩, ٤٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190404143046/https://books.google.nl/books?id=A4_jAAAAMAAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[محەممەد نادر شا]]، ئامۆزای ئەمانوڵڵا، لە تشرینی یەکەمی <bdi>1929</bdi> کەلەکاننی تێکشکاند و کوشتی، و وەک شا نادر شا ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=A4_jAAAAMAAJ|سەردێڕ=Kabul under siege: Fayz Muhammad's account of the 1929 Uprising|دوایین١=Muḥammad|یەکەم١=Fayz̤|دوایین٢=McChesney|یەکەم٢=R. D.|ڕێکەوت=١٩٩٩|بڵاوکەرەوە=Markus Wiener Publishers|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥٨٧٦-١٥٤-٤|پەڕەکان=٢٧٥, ٢٧٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190404143046/https://books.google.nl/books?id=A4_jAAAAMAAJ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو وازی لە چاکسازییەکانی شا ئەمانوڵڵا ھێنا لە بەرژەوەندیی ھەنگاوێکی پلەبەپلەتر بۆ مۆدێرنکردن، بەڵام لە ساڵی <bdi>1933</bdi> لەلایەن [[عەبدولخالق ھەزارە (بکوژ)|عەبدولخالق]]ەوە تیرۆر کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Culture and customs of Afghanistan |دوایین١=Hafizullah |یەکەم١=Emadi |ساڵ=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group |ژپنک=٠-٣١٣-٣٣٠٨٩-١|پەڕە=٣٥|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=bY8ck6iktikC&pg=PA35 |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170225052702/https://books.google.com/books?id=bY8ck6iktikC&lpg=PP1&pg=PA35 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> محەممەد زاھیر شا شوێنی گرتەوە بۆ سەر تەخت و لە <bdi>1933</bdi> بۆ <bdi>1973</bdi> وەک پاشا فەرمانڕەوایەتی کرد. لە کاتی [[ڕاپەڕینە خێڵەکییەکانی ئەفغانستان ساڵانی ١٩٤٤-١٩٤٧|ڕاپەڕینە خێڵەکییەکانی ساڵانی 1944-1947]]، فەرمانڕەوایەتی شا زاھیر ڕووبەڕووی ئاڵنگاری بووەوە لەلایەن ھۆزەکانی [[زادران (هۆزی پەشتون)|زادران]]، [[سافی (هۆز)|سافی]]، [[مەنگەل (هۆزی پەشتون)|مەنگەل]]، و پیاوانی خێڵی [[وەزیر (هۆزی پەشتون)|وەزیر]] بە سەرکردایەتی [[مەزراک زادران]]، [[سەلەمەی]]، و [[فەقیری ئیپی]]، لە نێوان ئەوانی تردا – کە زۆربەیان دڵسۆزانی سەردەمی ئەمانوڵڵا بوون. ئەفغانستان لە ساڵی <bdi>1934</bdi> چووە پاڵ [[کۆمەڵەی نەتەوەکان]]. لە ١٩٣٠ەکاندا، وڵاتەکە گەشەسەندنێکی بەرچاوی لە ڕێگاوبانەکان، ژێرخان، دامەزراندنی [[بانکی ناوەندی ئەفغانستان|بانکێکی نیشتمانی]]، و زیادبوونی پەروەردەدا بەخۆیەوە بینی. ڕێگاکانی بەستنەوە لە باکوور ڕۆڵێکی گەورەیان ھەبوو لە گەشەکردنی پیشەسازی لۆکە و چنیندا.<ref name="Eur2002"/> وڵاتەکە پەیوەندییەکی نزیکی لەگەڵ [[وڵاتانی تەوەرە]] دروست کرد، و [[ئەڵمانیای نازی]] گەورەترین پشکی ھەبوو لە پەرەپێدانی ئەفغانستاندا لەو کاتەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Anthony Hyman|سەردێڕ=Afghanistan under Soviet Domination, 1964–91|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nvO-DAAAQBAJ&pg=PA46|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-١-٣٤٩-٢١٩٤٨-٣|پەڕە=٤٦}}</ref> [[File:Portrait of King Zahir Shah of Afghanistan in 1963.jpg|thumb|upright|[[محەممەد زاھیر شا|شا زاھیر]]، کۆتا پاشای فەرمانڕەوای ئەفغانستان، کە لە ساڵی <bdi>1933</bdi> تا <bdi>1973</bdi> فەرمانڕەوایەتی کرد]] تا ساڵی <bdi>1946</bdi>، شا زاھیر بە یارمەتی مامی فەرمانڕەوایەتی دەکرد، کە پۆستی [[سەرۆک وەزیرانی ئەفغانستان|سەرۆک وەزیرانی]] ھەبوو و بەردەوام بوو لەسەر سیاسەتەکانی نادر شا. مامێکی تری، [[شا مەحموود خان]]، لە ساڵی <bdi>1946</bdi> بوو بە سەرۆک وەزیران و تاقیکردنەوەی کرد بە ڕێگەدان بە ئازادی سیاسی زیاتر. ئەو لە ساڵی <bdi>1953</bdi> لەلایەن [[محەممەد داوود خان]]ـەوە جێگەی گیرایەوە، کە ناسیۆنالیستێکی پەشتون بوو و ھەوڵی دروستکردنی [[پەشتونستان]] دەدا، کە بووە ھۆی پەیوەندییەکی زۆر گرژ لەگەڵ پاکستاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.rferl.org/a/1103837.html|سەردێڕ=Afghanistan: History Of 1973 Coup Sheds Light On Relations With Pakistan|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=Radio Free Europe/Radio Liberty|نووسەر=Ron Synovitz|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190626230602/https://www.rferl.org/a/1103837.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> داوود خان فشارێکی زۆری ھێنا بۆ چاکسازییەکانی مۆدێرنکردنی کۆمەڵایەتی و بەدوای پەیوەندییەکی نزیکتردا دەگەڕا لەگەڵ یەکێتیی سۆڤیەت. دواتر، [[دەستووری ١٩٦٤ی ئەفغانستان]] پێکھێنرا، و یەکەم سەرۆک وەزیرانی نایاشاھانە سوێندی یاسایی خوارد.<ref name="Eur2002">{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Eur|سەردێڕ=The Far East and Australasia 2003|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=LclscNCTz9oC&pg=PA62|ساڵ=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Psychology Press|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٧٤٣-١٣٣-٩|پەڕە=٦٢}}</ref> زاھیر شا، وەک باوکی نادر شا، سیاسەتی پاراستنی سەربەخۆیی نیشتمانی ھەبوو لە کاتێکدا بەدوای مۆدێرنکردنی پلەبەپلەدا دەگەڕا، ھەستی ناسیۆنالیستی دروست دەکرد، و پەیوەندییەکانی لەگەڵ شانشینی یەکگرتوو باشتر دەکرد. ئەفغانستان نە بەشداربووی [[جەنگی جیھانیی دووەم]] بوو و نە لایەنگری ھیچ کام لە بلۆکەکانی ھێز بوو لە [[شەڕی سارد]]دا. بەڵام، سوودمەند بوو لەم کێبڕکێیەی دوایی بەو پێیەی ھەم یەکێتیی سۆڤیەت و ھەم ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کێبڕکێیان دەکرد بۆ کاریگەری بە دروستکردنی ڕێگاوبانە سەرەکییەکانی ئەفغانستان، فڕۆکەخانەکان، و ژێرخانی گرنگی تر. لەسەر بنەمای تاکەکەسی، ئەفغانستان زیاتر [[یارمەتیی گەشەپێدان]]ـی سۆڤیەتی وەرگرت لە ھەر وڵاتێکی تر. لە ساڵی <bdi>1973</bdi>، لە کاتێکدا پاشا لە ئیتاڵیا بوو، داوود خان [[کودەتای ١٩٧٣ی ئەفغانستان|کودەتایەکی بێخوێنی]] دەستپێکرد و بوو بە یەکەم [[سەرۆک کۆماری ئەفغانستان]]، و پاشایەتی ھەڵوەشاندەوە. === کۆماری دیموکراتیک و جەنگی سۆڤیەت === [[File:Afgan1987 Gardez UAZ469.jpg|thumb|ھێزەکانی سۆڤیەت لە [[گەردیز]]، ئەفغانستان، لە ساڵی <bdi>1987</bdi>]] لە نیسانی <bdi>1978</bdi>، [[پارتی دیموکراتی گەلی ئەفغانستان]] (PDPA)ی کۆمۆنیست لە کودەتایەکی خوێناویدا دژی سەرۆکی ئەوکات [[محەممەد داوود خان]] دەسەڵاتیان گرتە دەست، لەو شتەی کە پێی دەوترێت [[شۆڕشی سەور]]. PDPA دامەزراندنی [[کۆماری دیموکراتیکی ئەفغانستان]]ـی ڕاگەیاند، کە یەکەم سەرکردەی وەک سکرتێری گشتی [[پارتی دیموکراتی گەلی ئەفغانستان]] [[نوور محەممەد تەرەکی]] ناوزەد کرا.{{sfn|Ewans|2002|page=186–88}} ئەمە دەبووە ھۆی زنجیرەیەک ڕووداو کە بە شێوەیەکی بەرچاو ئەفغانستانی لە وڵاتێکی ئاشتیخوازەوە (ھەرچەندە ھەژار و دابڕاو بوو) دەگۆڕی بۆ مەکۆی ململانێ و تیرۆر.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=U0FvDwAAQBAJ&pg=PR16|سەردێڕ=Afghanistan War: A Documentary and Reference Guide|یەکەم=Ryan|دوایین=Wadle|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٠٨-٥٧٤٧-٨}}</ref> PDPA چەندین چاکسازی کۆمەڵایەتی، ڕەمزی، و دابەشکردنی زەویی دەستپێکرد کە بووە ھۆی دروستبوونی ئۆپۆزسیۆنێکی بەھێز، لە کاتێکدا بە شێوەیەکی دڕندانە سەرکوتی ناڕازییە سیاسییەکانی دەکرد. ئەمە بووە ھۆی ئاژاوە و بە خێرایی فراوان بوو بۆ دۆخێکی [[ململانێی ئەفغانستان|شەڕی ناوخۆیی]] تا ساڵی <bdi>1979</bdi>، کە لەلایەن چەکدارە ''[[موجاھیدانی ئەفغان|موجاھیدەکان]]'' (و چەکدارە بچووکەکانی [[ماویزم|ماویست]]) لە سەرتاسەری وڵاتدا دژی ھێزەکانی ڕژێم بەڕێوەدەچوو. بە خێرایی گۆڕا بۆ [[جەنگی بەوەکالەت]] چونکە حکوومەتی پاکستان ناوەندی نھێنیی مەشق و ڕاھێنانی بۆ ئەم یاخیبووانە دابین دەکرد، و ویلایەتە یەکگرتووەکان [[پرۆسەی سایکلۆن|پاڵپشتی دەکردن]] لە ڕێگەی دەزگای [[دەزگای هەواڵگری پاکستان|Inter-Services Intelligence (ISI)]]ی پاکستانەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Meher |یەکەم=Jagmohan |سەردێڕ=America's Afghanistan War: The Success that Failed |بڵاوکەرەوە=Gyan Books |ساڵ=٢٠٠٤|پەڕەکان=٦٨–٦٩, ٩٤|ژپنک=٩٧٨-٨١-٧٨٣٥-٢٦٢-٦}}</ref> و یەکێتیی سۆڤیەت ھەزاران ڕاوێژکاری سەربازی بۆ پشتگیریکردنی ڕژێمی PDPA نارد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hussain |یەکەم=Rizwan |سەردێڕ=Pakistan and the Emergence of Islamic Militancy in Afghanistan |بڵاوکەرەوە=Ashgate Publishing |ساڵ=٢٠٠٥|پەڕەکان=١٠٨–١٠٩|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٤٦-٤٤٣٤-٧}}</ref> لە ھەمان کاتدا، لێککەوتنی دوژمنکارانەی زیاتر لە نێوان باڵە کێبڕکێکارەکانی PDPA ھەبوو - کە باڵی زاڵی [[خەلق (پارت)|خەلق]] و باڵی مامناوەندتری [[پەرچەم (پارت)|پەرچەم]] بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Afghanistan: A Modern History|بڵاوکەرەوە=[[I.B.Tauris]]|ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-٨٥٧-١|دوایین=Rasanayagam |یەکەم= Angelo|پەڕە=[https://archive.org/details/afghanistan٠٠ange/page/٧٣ ٧٣]|ناونیشان=https://archive.org/details/afghanistan00ange|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref> لە تشرینی یەکەمی <bdi>1979</bdi>، سکرتێری گشتی PDPA تەرەکی لە کودەتایەکی ناوخۆییدا تیرۆر کرا کە لەلایەن سەرۆک وەزیرانی ئەوکات [[حافیزوڵڵا ئەمین]]ـەوە ڕێکخرابوو، کە بوو بە سکرتێری گشتی نوێی PDPA. دۆخی وڵاتەکە لە سەردەمی ئەمیندا تێکچوو، و ھەزاران کەس بێسەروشوێن بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/83854.stm|سەردێڕ=Afghanistan: 20 years of bloodshed|بڵاوکەرەوە=[[BBC News]]|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190217184807/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/83854.stm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی شوباتی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەھۆی ناڕەزایەتی لە حکوومەتەکەی ئەمین، [[ھێزە چەکدارەکانی سۆڤیەت|سوپای سۆڤیەت]] لە کانوونی یەکەمی <bdi>1979</bdi> وڵاتەکەی داگیرکرد، و بەرەو کابول ڕۆیشت و ئەمینـیان کوشت.{{sfn|Barfield|2012|page=234}} ڕژێمێکی ڕێکخراو لەلایەن سۆڤیەتەوە، بە سەرکردایەتی [[بەبڕەک کارمەل]] لە باڵی پەرچەم بەڵام بە بەشداری ھەردوو باڵەکە (پەرچەم و خەلق)، بۆشایییەکەی پڕکردەوە. ھێزەکانی سۆڤیەت بە ژمارەیەکی زۆرترەوە بڵاوکرانەوە بۆ سەقامگیرکردنی ئەفغانستان لە سەردەمی کارمەلدا، کە سەرەتای [[جەنگی سۆڤیەت-ئەفغانستان]]ـی نیشان دا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kalinovsky |یەکەم=Artemy M. |سەردێڕ=A Long Goodbye: The Soviet Withdrawal from Afghanistan |بڵاوکەرەوە=Harvard University Press |ساڵ=٢٠١١|پەڕەکان=٢٥–٢٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٠٥٨٦٦-٨}}</ref> ئەم جەنگە کە نۆ ساڵی خایاند، بووە ھۆی گیانلەدەستدانی لە نێوان <bdi>562,000</bdi><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Lacina|یەکەم١=Bethany|دوایین٢=Gleditsch|یەکەم٢=Nils Petter|ناونیشان=http://www.bethanylacina.com/LacinaGleditsch_newdata.pdf|سەردێڕ=Monitoring Trends in Global Combat: A New Dataset of Battle Deaths|journal=European Journal of Population|بەرگ=٢١|issue=2–3|ساڵ=٢٠٠٥|پەڕە=١٥٤|doi=10.1007/s10680-005-6851-6|s2cid=14344770|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006175909/http://www.bethanylacina.com/LacinaGleditsch_newdata.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=usurped}}</ref> بۆ <bdi>2</bdi> ملیۆن ئەفغانی،{{efn|بەپێی چەندین سەرچاوە: <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft7b69p12h;brand=ucpress|سەردێڕ=The Soviet Invasion and the Afghan Response, 1979–1982|دوایین=Kakar|یەکەم=Mohammed|بڵاوکەرەوە=University of California Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢٠-٢٠٨٩٣-٣|وتەگێڕانەوە=The Afghans are among the latest victims of genocide by a superpower. Large numbers of Afghans were killed to suppress resistance to the army of the Soviet Union, which wished to vindicate its client regime and realize its goal in Afghanistan.|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ١٩٩٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170106175142/http://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft7b69p12h;brand=ucpress|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=I2chrSJCW54C&pg=PA129|سەردێڕ=The Widening Circle of Genocide|دوایین=Klass|یەکەم=Rosanne|بڵاوکەرەوە=Transaction Publishers|ساڵ=١٩٩٤|ژپنک=٩٧٨-١-٤١٢٨-٣٩٦٥-٥|پەڕە=١٢٩|وتەگێڕانەوە=During the intervening fourteen years of Communist rule, an estimated 1.5 to 2 million Afghan civilians were killed by Soviet forces and their proxies- the four Communist regimes in Kabul, and the East Germans, Bulgarians, Czechs, Cubans, Palestinians, Indians and others who assisted them. These were not battle casualties or the unavoidable civilian victims of warfare. Soviet and local Communist forces seldom attacked the scattered guerilla bands of the Afghan Resistance except, in a few strategic locales like the Panjsher valley. Instead they deliberately targeted the civilian population, primarily in the rural areas.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.paulbogdanor.com/left/afghan/genocide.pdf|سەردێڕ=Genocide and the Soviet Occupation of Afghanistan|دوایین١=Reisman|یەکەم١=W. Michael|دوایین٢=Norchi|یەکەم٢=Charles H.|ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وتەگێڕانەوە=According to widely reported accounts, substantial programmes of depopulation have been conducted in these Afghan provinces: Ghazni, Nagarhar, Lagham, Qandahar, Zabul, Badakhshan, Lowgar, Paktia, Paktika and Kunar...There is considerable evidence that genocide has been committed against the Afghan people by the combined forces of the Democratic Republic of Afghanistan and the Soviet Union.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161026182528/http://www.paulbogdanor.com/left/afghan/genocide.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://archive.org/details/afghanistansendl00good|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|سەردێڕ=Afghanistan's Endless War: State Failure, Regional Politics, and the Rise of the Taliban|دوایین=Goodson|یەکەم=Larry P.|بڵاوکەرەوە=University of Washington Press|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٥-٩٨٠٥٠-٨|پەڕە=[https://archive.org/details/afghanistansendl٠٠good/page/٥ ٥]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=vYUzL1qhltA |سەردێڕ=Soldiers of God: Cold War (Part 1/5) |بڵاوکەرەوە=[[CNN]]|ساڵ=١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130708042702/http://www.youtube.com/watch?v=vYUzL1qhltA&feature=related |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>[[UNICEF]], [http://www.unicef.org/graca/mines.htm Land-mines: A deadly inheritance] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20130805102916/http://www.unicef.org/graca/mines.htm | date=5 August 2013 }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.defenseindustrydaily.com/Landmines-in-Afghanistan-A-Decades-Old-Danger-06143/ |سەردێڕ=Landmines in Afghanistan: A Decades Old Danger |بڵاوکەرەوە=Defenseindustrydaily.com |ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140111130437/http://www.defenseindustrydaily.com/Landmines-in-Afghanistan-A-Decades-Old-Danger-06143/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref>}} و دەربەدەربوونی نزیکەی <bdi>6</bdi> ملیۆن کەس کە دواتر لە ئەفغانستان ھەڵاتن، بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ پاکستان و ئێران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://2009-2017.state.gov/j/prm/releases/onepagers/202635.htm |سەردێڕ=Refugee Admissions Program for Near East and South Asia |بڵاوکەرەوە=Bureau of Population, Refugees, and Migration |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201028213336/https://2009-2017.state.gov/j/prm/releases/onepagers/202635.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆردومانێکی قورسی ئاسمانی زۆرێک لە گوندەکانی لادێی وێران کرد، ملیۆنان [[مینی زەمینی]] چێنران،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.rferl.org/a/1051546.html|سەردێڕ=Afghanistan: Land Mines From Afghan-Soviet War Leave Bitter Legacy (Part 2)|وێبگە=RadioFreeEurope/RadioLiberty|دوایین١=Recknagel|یەکەم١=Charles|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210814144505/https://www.rferl.org/a/1051546.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ھەندێک شار وەک ھیرات و قەندەھار بەھۆی بۆردومانەوە زیانیان پێگەیشت. دوای [[کشانەوەی سۆڤیەت لە ئەفغانستان|کشانەوەی سۆڤیەت]]، [[شەڕی ناوخۆیی ئەفغانستان (١٩٨٩-١٩٩٢)|شەڕێکی تری ناوخۆیی ھەڵگیرسا]] تا ئەو کاتەی ڕژێمی کۆمۆنیستی لەژێر سەرکردایەتی PDPAی [[محەممەد نەجیبوڵڵا]] لە ساڵی <bdi>1992</bdi> ڕووخا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.infoplease.com/ce6/world/A0856490.html |سەردێڕ=Afghanistan: History&nbsp;– ''Columbia Encyclopedia'' |بڵاوکەرەوە=Infoplease.com |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120810051626/http://www.infoplease.com/ce6/world/A0856490.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠١٢}}</ref><ref>[https://www.prio.org/utility/Download.ashx?x=228 'Mujahidin vs. Communists: Revisiting the battles of Jalalabad and Khost] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180802084503/https://www.prio.org/utility/Download.ashx?x=228 |date=2 August 2018 }}. By Anne Stenersen: a Paper presented at the conference ''COIN in Afghanistan: From Mughals to the Americans'', Peace Research Institute Oslo (PRIO), 12–13 February 2012. Retrieved 1 February 2018.</ref>{{sfn|Barfield|2012|pp=239, 244}} جەنگی سۆڤیەت-ئەفغانستان کاریگەری کۆمەڵایەتی سەختی لەسەر ئەفغانستان ھەبوو. بەسەربازیکردنی کۆمەڵگە بووە ھۆی ئەوەی کە پۆلیسی پڕچەک، پاسەوانی تایبەت، گرووپی بەرگری شارستانی بە چەکی ئاشکرا، و ھاوشێوەکانیان ببنە شتێکی ئاسایی لە ئەفغانستان بۆ دەیان ساڵ دوای ئەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Archived Version|ناونیشان=http://prr.hec.gov.pk/jspui/bitstream/123456789/6891/1/Aqab_Mehmood_Malik_Strategic_%26_Nuclear_Studies_2015_NDU_19.05.2016.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200909110438/http://prr.hec.gov.pk/jspui/bitstream/123456789/6891/1/Aqab_Mehmood_Malik_Strategic_%26_Nuclear_Studies_2015_NDU_19.05.2016.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=prr.hec.gov.pk}}</ref> پێکھاتەی دەسەڵاتی نەریتی لە پیاوانی ئایینی، پیرانی کۆمەڵگە، ڕۆشنبیران، و سوپاوە گۆڕدرا بۆ بەرژەوەندی [[لۆردەکانی جەنگ]]ـی بەھێز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft7b69p12h;chunk.id=0;doc.view=print|سەردێڕ=Afghanistan|وێبگە=publishing.cdlib.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230121200011/https://publishing.cdlib.org/ucpressebooks/view?docId=ft7b69p12h;chunk.id=0;doc.view=print|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ململانێی دوای شەڕی سارد === [[File:War in Afganistan (1992–2001).png|thumb|upright=1.5|پەرەسەندنی شەڕی ناوخۆیی لە ساڵی <bdi>1992</bdi> تا کۆتایی <bdi>2001</bdi>]] شەڕێکی تری ناوخۆیی ھەڵگیرسا دوای [[ڕێککەوتننامەی پێشاوەر|دروستبوونی]] حکوومەتێکی ھاوپەیمانیی ناکارای [[دەوڵەتی ئیسلامیی ئەفغانستان]] لە نێوان سەرکردەکانی باڵە جیاوازەکانی ''موجاھیدان''. لە ناو دۆخێکی ئاژاوە و شەڕی ناوخۆیی باڵەکاندا،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Saikal |یەکەم=Amin |سەردێڕ=Modern Afghanistan: A History of Struggle and Survival |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris & Co Ltd., London New York |ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٠٤٣-٤٣٧-٥|edition=2006 1st |پەڕە=٣٥٢|بەستەری نووسەر=Amin Saikal}}</ref><ref name="Human Rights Watch-2005">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hrw.org/en/reports/2005/07/06/blood-stained-hands |سەردێڕ=Blood-Stained Hands, Past Atrocities in Kabul and Afghanistan's Legacy of Impunity |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=[[Human Rights Watch]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091212081418/http://www.hrw.org/en/reports/2005/07/06/blood-stained-hands |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩}}</ref><ref>GUTMAN, Roy (2008): How We Missed the Story: Osama bin Laden, the Taliban and the Hijacking of Afghanistan, Endowment of the United States Institute of Peace, 1st ed., Washington D.C.</ref> باڵە جیاوازەکانی ''موجاھیدان'' دەستیان کرد بە دەستدرێژیی سێکسی، کوشتن، و باج سەندنی بەرفراوان،<ref name="Human Rights Watch-2005" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.afghanistanjusticeproject.org/warcrimesandcrimesagainsthumanity19782001.pdf |سەردێڕ=Casting Shadows: War Crimes and Crimes against Humanity: 1978–2001 |بڵاوکەرەوە=Afghanistan Justice Project |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131004221455/http://www.afghanistanjusticeproject.org/warcrimesandcrimesagainsthumanity19782001.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref name="Human Rights Watch-1998">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hrw.org/reports98/afghan/Afrepor0-01.htm#P81_13959 |سەردێڕ=Afghanistan: The massacre in Mazar-i Sharif. (Chapter II: Background) |بڵاوکەرەوە=[[Human Rights Watch]]|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081102042606/http://www.hrw.org/reports98/afghan/Afrepor0-01.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> لە کاتێکدا کابول بە توندی بۆردومان دەکرا و بەشێکی زۆری بەھۆی شەڕەوە وێران بوو.<ref name="Human Rights Watch-1998" /> چەندین ئاشتەوایی و ھاوپەیمانیی شکستخواردوو لە نێوان سەرکردە جیاوازەکاندا ڕوویدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.afghanistanjusticeproject.org/warcrimesandcrimesagainsthumanity19782001.pdf |پەڕە=٦٣|سەردێڕ=Casting Shadows: War Crimes and Crimes against Humanity: 1978–2001 |بڵاوکەرەوە=Afghanistan Justice Project |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131004221455/http://www.afghanistanjusticeproject.org/warcrimesandcrimesagainsthumanity19782001.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> [[تاڵیبان]] لە ئەیلولی <bdi>1994</bdi> وەک بزووتنەوەیەک و میلیشیایەکی قوتابیان (''تالیب'') لە [[مەدرەسەکانی پاکستان|مەدرەسە (قوتابخانە) ئیسلامییەکانی پاکستانەوە]] دەرکەوت،<ref name="Human Rights Watch-1998" /><ref>Matinuddin, Kamal, ''The Taliban Phenomenon, Afghanistan 1994–1997'', [[Oxford University Press]], (1999), pp. 25–26</ref> کە زۆری نەخایاند پاڵپشتی سەربازیی ئاشکرای لە پاکستانەوە ھەبوو.<ref name="George Washington University">{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB227/index.htm#17 |سەردێڕ=Documents Detail Years of Pakistani Support for Taliban, Extremists |بڵاوکەرەوە=[[George Washington University]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131203002159/http://www2.gwu.edu/~nsarchiv/NSAEBB/NSAEBB227/index.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> دوای کۆنترۆڵکردنی شاری قەندەھار لەو ساڵەدا،<ref name="Human Rights Watch-1998" /> ئەوان ناوچەی زیاتریان داگیرکرد تا لە کۆتاییدا حکوومەتەکەی [[بورھانەدین ڕەبانی|ڕەبانی]]ـیان لە کابول لە ساڵی <bdi>1996</bdi> دەرکرد،<ref>{{cite report |ref={{sfnRef|Chronology of Events|1997}} |title=Afghanistan: Chronology of Events January 1995 – February 1997 |date=February 1997 |publisher=Immigration and Refugee Board of Canada |url=https://www.justice.gov/sites/default/files/eoir/legacy/2014/01/16/Af_chronology_1995-.pdf |access-date=28 February 2018 |archive-url=https://web.archive.org/web/20171012061437/https://www.justice.gov/sites/default/files/eoir/legacy/2014/01/16/Af_chronology_1995-.pdf |archive-date=12 October 2017 |url-status=live }}</ref><ref>Coll, ''Ghost Wars'' (New York: Penguin, 2005), 14.</ref> کە لەوێ [[ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان (١٩٩٦–٢٠٠١)|ئیماراتێک]]ـیان دامەزراند.<ref>[https://www.loc.gov/rr/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf Country profile: Afghanistan (published August 2008)] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180625161206/https://www.loc.gov/rr/frd/cs/profiles/Afghanistan.pdf |date=25 June 2018 }}(page 3). Library of Congress. Retrieved 13 February 2018.</ref> تاڵیبان لە ئاستی نێودەوڵەتیدا ئیدانە کرا بەھۆی جێبەجێکردنی توندی لێکدانەوەی خۆیان بۆ [[شەریعەت|شەریعەتی ئیسلامی]]، کە بووە ھۆی مامەڵەی دڕندانە بەرامبەر بە زۆرێک لە ئەفغانییەکان، بەتایبەتی [[مامەڵەی تاڵیبان لەگەڵ ژنان|ژنان]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Skain|یەکەم=Rosemarie|سەردێڕ=The women of Afghanistan under the Taliban|ساڵ=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=McFarland|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٨٦٤-١٠٩٠-٣|پەڕە=٤١}}</ref><ref>* {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-2001-nov-18-mn-5602-story.html |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|نووسەر١=James Gerstenzan |نووسەر٢=Lisa Getter |سەردێڕ=Laura Bush Addresses State of Afghan Women |ئیش=[[Los Angeles Times]] |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121010184219/http://articles.latimes.com/2001/nov/18/news/mn-5602 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.pbs.org/wnet/wideangle/uncategorized/a-woman-among-warlords-womens-rights-in-the-taliban-and-post-taliban-eras/66/ |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Women's Rights in the Taliban and Post-Taliban Eras |ئیش=A Woman Among Warlords |بڵاوکەرەوە=[[PBS]] |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130114011223/http://www.pbs.org/wnet/wideangle/episodes/a-woman-among-warlords/womens-rights-in-the-taliban-and-post-taliban-eras/66/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەردەمی دەسەڵاتیاندا، تاڵیبان و ھاوپەیمانەکانیان کۆمەڵکوژییان دژی خەڵکی مەدەنی ئەفغان ئەنجامدا، ڕێگرییان لە گەیشتنی خۆراکی نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ خەڵکی مەدەنی برسی کرد، و سیاسەتی [[زەویی سووتاو]]ـیان جێبەجێ کرد، کە تێیدا ڕووبەرێکی فراوانی زەوی کشتوکاڵییان سووتاند و دەیان ھەزار ماڵیان وێران کرد.{{efn|بەپێی چەندین سەرچاوە: <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rashid|یەکەم=Ahmed|سەردێڕ=Taliban: Islam, Oil and the New Great Game in Central Asia|ساڵ=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=I.B.Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٦٠٦٤-٨٣٠-٤|پەڕە=٢٥٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.chicagotribune.com/2001/10/12/taliban-massacres-outlined-for-un/|سەردێڕ=Taliban massacres outlined for UN|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠١|ئیش=Chicago Tribune|یەکەم=Edward A|دوایین=Gargan|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110916074935/http://articles.chicagotribune.com/2001-10-12/news/0110120312_1_taliban-fighters-massacres-in-recent-years-mullah-mohammed-omar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.papillonsartpalace.com/massacre.htm |سەردێڕ=Confidential UN report details mass killings of civilian villagers |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١|ئیش=Newsday |ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=newsday.org |ڕەوشی ناونیشان=usurped |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20021118162327/http://www.papillonsartpalace.com/massacre.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NewsLibrary&p_multi=APAB&d_place=APAB&p_theme=newslibrary2&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F8B4F98500EA0F8&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |agency=[[Associated Press]]|سەردێڕ=U.N. says Taliban starving hungry people for military agenda |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180913121938/http://nl.newsbank.com/nl-search/we/Archives?p_product=NewsLibrary&p_multi=APAB&d_place=APAB&p_theme=newslibrary2&p_action=search&p_maxdocs=200&p_topdoc=1&p_text_direct-0=0F8B4F98500EA0F8&p_field_direct-0=document_id&p_perpage=10&p_sort=YMD_date:D&s_trackval=GooglePM |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Goodson|یەکەم=Larry P.|سەردێڕ=Afghanistan's Endless War: State Failure, Regional Politics and the Rise of the Taliban|ناونیشان=https://archive.org/details/afghanistansendl00good|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration|ساڵ=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=University of Washington Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٩٥-٩٨١١١-٦|پەڕە=[https://archive.org/details/afghanistansendl٠٠good/page/١٢١ ١٢١]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.npr.org/programs/morning/features/2002/aug/afghanistan/ |بڵاوکەرەوە=[[NPR]]|سەردێڕ=Re-Creating Afghanistan: Returning to Istalif |ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٠٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131023072254/http://www.npr.org/programs/morning/features/2002/aug/afghanistan/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref>}} [[شەڕی کابول (١٩٩٢-١٩٩٦)|دوای کەوتنی کابول]] بە دەستی تاڵیبان، [[ئەحمەد شا مەسعوود]] و [[عەبدولڕەشید دۆستوم]] [[ھاوپەیمانی باکوور]]ـیان پێکھێنا، کە دواتر کەسانی تریش چوونە پاڵیان، بۆ بەرەنگاربوونەوەی تاڵیبان. ھێزەکانی دۆستوم لەلایەن تاڵیبانەوە تێکشکێنران لە کاتی [[شەڕەکانی مەزاری شەریف (١٩٩٧-١٩٩٨)|شەڕەکانی مەزاری شەریف]] لە <bdi>1997</bdi> و <bdi>1998</bdi>؛ سوپاسالاری پاکستان، [[پەروێز موشەڕەف]]، دەستی کرد بە ناردنی ھەزاران چەکداری پاکستانی بۆ یارمەتیدانی تاڵیبان لە تێکشکاندنی ھاوپەیمانی باکوور.{{efn|بەپێی چەندین سەرچاوە: <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Marcela Grad |سەردێڕ=Massoud: An Intimate Portrait of the Legendary Afghan Leader |edition=1 March 2009 |پەڕە=٣١٠|بڵاوکەرەوە=Webster University Press}}</ref><ref name="George Washington University" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠١٠|ناونیشان=http://www.historycommons.org/entity.jsp?entity=ahmed_shah_massoud |سەردێڕ=Ahmed Shah Massoud |بڵاوکەرەوە=[[History Commons]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140125130822/http://www.historycommons.org/entity.jsp?entity=ahmed_shah_massoud |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Maley |یەکەم=William |سەردێڕ=The Afghanistan wars |ساڵ=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٢١٣١٣-٥|پەڕە=٢٨٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/afghanistan/1340244/Afghanistan-resistance-leader-feared-dead-in-blast.html |سەردێڕ=Afghanistan resistance leader feared dead in blast |ئیش=[[The Daily Telegraph]]|شوێن=London |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠١|یەکەم=Ahmed |دوایین=Rashid|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131108225950/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/afghanistan/1340244/Afghanistan-resistance-leader-feared-dead-in-blast.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref>}} تا ساڵی <bdi>2000</bdi>، ھاوپەیمانی باکوور تەنھا کۆنترۆڵی <bdi>10%</bdi>ی خاکی وڵاتەکەی دەکرد، و لە باکووری ڕۆژھەڵات گەمارۆ درابوون. لە <bdi>9</bdi>ی ئەیلولی <bdi>2001</bdi>، مەسعوود تیرۆر کرا لەلایەن دوو ھێرشبەری [[خۆکوژی|خۆکوژی]] عەرەبەوە لە [[دۆڵی پەنجشێر]]. نزیکەی <bdi>400,000</bdi> ئەفغانی مردن لە ململانێ ناوخۆیییەکان لە نێوان ساڵانی <bdi>1990</bdi> و <bdi>2001</bdi>.<ref>"[https://www.csmonitor.com/2001/0920/p1s3-wosc.html/(page)/4 Life under Taliban cuts two ways]". ''[[The Christian Science Monitor|CSM]]''. 20 September 2001 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131230233031/http://www.csmonitor.com/2001/0920/p1s3-wosc.html/(page)/4 | date=30 December 2013 }}</ref> === داگیرکاریی ئەمریکا و کۆماری ئیسلامی === {{further|4=کەوتنی کابول (٢٠٢١)}} لە تشرینی یەکەمی <bdi>2001</bdi>، [[داگیرکاریی ئەمریکا بۆ سەر ئەفغانستان|ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەفغانستانی داگیرکرد]] بۆ لابردنی تاڵیبان لە دەسەڵات دوای ئەوەی ڕەتیانکردەوە [[ئوسامە بن لادەن]] ڕادەست بکەن، کە گومانلێکراوی سەرەکیی [[ھێرشەکانی ١١ی سێپتەمبەر]] بوو، کە وەک "میوان"ی تاڵیبان بوو و تۆڕەکەی [[قاعیدە|ئەلقاعیدەی]] لە ئەفغانستانەوە بەڕێوەدەبرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=Grugy2txSvc |سەردێڕ=Brigade 055 |بڵاوکەرەوە=CNN|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130729101159/https://www.youtube.com/watch?v=Grugy2txSvc|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Rory McCarthy |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2001/oct/17/afghanistan.terrorism11 |سەردێڕ=New offer on Bin Laden |newspaper=[[The Guardian]] |ڕێکەوت= ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٢|شوێن=London|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130628053351/http://www.guardian.co.uk/world/2001/oct/17/afghanistan.terrorism11|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٣}}</ref><ref>[https://edition.cnn.com/2017/08/21/politics/trump-afghanistan-pakistan-india/index.html 'Trump calls out Pakistan, India as he pledges to 'fight to win' in Afghanistan]. CNN, 24 August 2017. Retrieved 1 September 2017.</ref> زۆرینەی ئەفغانییەکان پاڵپشتی داگیرکارییەکەی ئەمریکایان کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=WPO Poll: Afghan Public Overwhelmingly Rejects al-Qaeda, Taliban|ناونیشان=http://drum.lib.umd.edu/bitstream/handle/1903/10127/Afghanistan_Jan06_art2.pdf;jsessionid=51A568EB80A658471A265A1D06EF8ADB?sequence=3|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170102172723/http://drum.lib.umd.edu/bitstream/handle/1903/10127/Afghanistan_Jan06_art2.pdf;jsessionid=51A568EB80A658471A265A1D06EF8ADB?sequence=3|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[University of Maryland Libraries]]|وتەگێڕانەوە=Equally large percentages endorse the US military presence in Afghanistan. Eighty-three percent said they have a favorable view of "the US military forces in our country" (39% very favorable). Just 17% have an unfavorable view.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Afghan Futures: A National Public Opinion Survey|ناونیشان=http://acsor-surveys.com/wp-content/uploads/2015/01/Afghan-Futures-Wave-6-Analysis_FINAL-v2.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170329093740/http://acsor-surveys.com/wp-content/uploads/2015/01/Afghan-Futures-Wave-6-Analysis_FINAL-v2.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[Afghan Center for Socio-economic and Opinion Research]]|پەڕە=٤|وتەگێڕانەوە=Seventy-seven percent support the presence of U.S. forces; 67 percent say the same of NATO/ISAF forces more generally. Despite the country's travails, eight in 10 say it was a good thing for the United States to oust the Taliban in 2001. And much more blame either the Taliban or al Qaeda for the country's violence, 53 percent, than blame the United States, 12 percent. The latter is about half what it was in 2012, coinciding with a sharp reduction in the U.S. deployment.}}</ref> لە کاتی داگیرکارییە سەرەتاییەکەدا، ھێزەکانی ئەمریکا و بەریتانیا کەمپەکانی مەشقی ئەلقاعیدەیان بۆردومان کرد، و دواتر، بە ھاوکاری لەگەڵ ھاوپەیمانی باکوور، ڕژێمی تاڵیبان کۆتایی ھات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2001/10/08/world/nation-challenged-attack-us-britain-strike-afghanistan-aiming-bases-terrorist.html |سەردێڕ=A Nation challenged: The attack; U.S. and Britain strike Afghanistan, aiming at bases and terrorist camps; Bush warns 'Taliban will pay a price' |دوایین=Tyler |یەکەم=Patrick |ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠١|newspaper=[[The New York Times]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی شوباتی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140411134316/http://www.nytimes.com/2001/10/08/world/nation-challenged-attack-us-britain-strike-afghanistan-aiming-bases-terrorist.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> [[File:Inbound Choppers in Afghanistan 2008.jpg|thumb|ھێزەکانی ئەمریکا و ھێلیکۆپتەرەکانی [[بۆینگ سی ئێچ-٤٧ شینۆک|شینۆک]] لە ئەفغانستان، <bdi>2008</bdi>]] لە کانوونی یەکەمی <bdi>2001</bdi>، دوای ئەوەی حکوومەتی تاڵیبان ڕووخێنرا، [[ئیدارەی کاتیی ئەفغانستان]] لەژێر سەرکردایەتی [[حامید کارزای]] پێکھێنرا. [[ھێزی نێودەوڵەتیی ھاوکاریی ئەمنی]] (ISAF) لەلایەن [[ئەنجومەنی ئاسایشی نەتەوە یەکگرتووەکان]]ـەوە دامەزرا بۆ یارمەتیدانی [[سەرۆکایەتی حامید کارزای|ئیدارەی کارزای]] و دابینکردنی ئاسایشی بنەڕەتی.<ref>{{UN document |docid=S-RES-1386(2001) |type=Resolution|body=Security Council|year=2001|resolution_number=1386 |access-date=21 September 2007| date=31 May 2001}}&nbsp;– ([[s:United Nations Security Council Resolution 1386|UNSCR 1386]])</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nato.usmission.gov/ |سەردێڕ=United States Mission to Afghanistan|بڵاوکەرەوە=Nato.usmission.gov|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101021065112/http://nato.usmission.gov/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەو کاتەدا، دوای دوو دەیە لە جەنگ و ھەروەھا بوونی [[قاتوقڕی|برسێتی]]یەکی توند، ئەفغانستان یەکێک لە بەرزترین ڕێژەکانی مردنی [[مردنی کۆرپە|کۆرپە]] و منداڵانی لە جیھاندا ھەبوو، و نزمترین ڕێژەی تەمەنی پێشبینیکراو، بەشێکی زۆری دانیشتووان بەدەست برسێتی و بەدخۆراکییەوە دەیانناڵاند،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://merip.org/2001/09/afghanistans-refugee-crisis/|سەردێڕ=Afghanistan's Refugee Crisis|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠١|وێبگە=MERIP|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200616143702/https://merip.org/2001/09/afghanistans-refugee-crisis/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.doctorswithoutborders.org/what-we-do/news-stories/research/afghanistan-civilians-risk|سەردێڕ=Afghanistan: Civilians at Risk|وێبگە=Doctors Without Borders – USA|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200616134107/https://www.doctorswithoutborders.org/what-we-do/news-stories/research/afghanistan-civilians-risk|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://monthlyreview.org/2001/11/01/limbs-of-no-body/|وێبگە=Monthly Review|سەردێڕ=Limbs of No Body: The World's Indifference to the Afghan Tragedy|یەکەم=Mohsen|دوایین=Makhmalbaf|ڕێکەوت=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٠١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110407231857/https://monthlyreview.org/2001/11/01/limbs-of-no-body/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و ژێرخانی وڵات وێران ببوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.returntohope.com/inDepth/RebuildingAfghanistan#intro|سەردێڕ=Rebuilding Afghanistan|وێبگە=Return to Hope|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210814144505/http://www.returntohope.com/inDepth/RebuildingAfghanistan#intro|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆرێک لە وڵاتانی بەخشەری بیانی دەستیان کرد بە پێشکەشکردنی یارمەتی و ھاوکاری بۆ ئاوەدانکردنەوەی ئەو وڵاتە وێرانبووە بەھۆی جەنگەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://edition.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/east/01/15/japan.aid.gen/index.html?related|سەردێڕ=Japan aid offer to 'broke' Afghanistan|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=CNN|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20021119080524/https://edition.cnn.com/2002/WORLD/asiapcf/east/01/15/japan.aid.gen/index.html?related|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://web.stanford.edu/class/intnlrel193/readings/week6/afghan.html|سەردێڕ=Rebuilding Afghanistan: The U.S. Role|وێبگە=Stanford University|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140820000226/https://web.stanford.edu/class/intnlrel193/readings/week6/afghan.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەگەڵ چوونە ناوەوەی ھێزەکانی ھاوپەیمانان بۆ ئەفغانستان بۆ یارمەتیدان لە [[پرۆسەی ئاوەدانکردنەوەی ئەفغانستان|پرۆسەی ئاوەدانکردنەوە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Julie|دوایین=Fossler|ناونیشان=http://afghanistan.usaid.gov/en/index.aspx|سەردێڕ=USAID Afghanistan|بڵاوکەرەوە=[[USAID]]|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101017104214/http://afghanistan.usaid.gov/en/Index.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.afghanistan.gc.ca/canada-afghanistan/news-nouvelles/2010/2010_07_09.aspx?lang=eng |سەردێڕ=Canada's Engagement in Afghanistan: Backgrounder |بڵاوکەرەوە=Afghanistan.gc.ca |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101215180833/http://www.afghanistan.gc.ca/canada-afghanistan/news-nouvelles/2010/2010_07_09.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref> تاڵیبان [[یاخیبوونی تاڵیبان|یاخیبوونێکیان دەستپێکرد]] بۆ گەڕاندنەوەی کۆنترۆڵ. ئەفغانستان وەک یەکێک لە ھەژارترین وڵاتانی جیھان مایەوە بەھۆی نەبوونی وەبەرھێنانی بیانی، [[گەندەڵی لە ئەفغانستان|گەندەڵیی حکوومەت]]، و یاخیبوونی تاڵیبان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://abcnews.go.com/Video/video?id=5484891&tab=9482931&section=8865284&page=1|بڵاوکەرەوە=ABC News|شوێن=United States |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٠|سەردێڕ=Pakistan Accused of Helping Taliban|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131221050959/http://abcnews.go.com/Video/video?id=5484891&tab=9482931&section=8865284&page=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/afghanistan/7910687/Wikileaks-Pakistan-accused-of-helping-Taliban-in-Afghanistan-attacks.html|ئیش=[[The Daily Telegraph]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٠|سەردێڕ=Wikileaks: Pakistan accused of helping Taliban in Afghanistan attacks |ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٠|شوێن=London|یەکەم١=Rob|دوایین١=Crilly|یەکەم٢=Alex |دوایین٢=Spillius|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140129073942/http://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/asia/afghanistan/7910687/Wikileaks-Pakistan-accused-of-helping-Taliban-in-Afghanistan-attacks.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> حکوومەتی ئەفغانستان توانی ھەندێک پێکھاتەی دیموکراسی دابمەزرێنێت، و دەستوورێکی لە ساڵی <bdi>2004</bdi> بە ناوی [[کۆماری ئیسلامیی ئەفغانستان]] پەسەند کرد. ھەوڵ درا، زۆرجار بە پاڵپشتی وڵاتانی بەخشەری بیانی، بۆ باشترکردنی ئابووریی وڵاتەکە، تەندروستی، پەروەردە، گواستنەوە، و کشتوکاڵ. ھێزەکانی ISAF ھەروەھا دەستیان کرد بە مەشقپێکردنی [[ھێزە ئەمنییەکانی نیشتمانیی ئەفغانستان]]. دوای ساڵی <bdi>2002</bdi>، نزیکەی پێنج ملیۆن [[ڕەوەندی ئەفغانی|ئەفغانی]] گەڕێنرانەوە بۆ وڵات.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Howard Adelman|سەردێڕ=Protracted Displacement in Asia: No Place to Call Home|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=oLYFDAAAQBAJ&pg=PT167|ڕێکەوت=١٥ی نیسانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|ژپنک=٩٧٨-١-٣١٧-٠٧٤٠٧-٦|پەڕە=١٦٧}}</ref> ژمارەی ھێزەکانی ناتۆ کە لە ئەفغانستان ئامادە بوون لە ساڵی <bdi>2011</bdi> گەیشتە لوتکە بە <bdi>140,000</bdi> سەرباز،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11371138|سەردێڕ=The foreign troops left in Afghanistan|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210819084124/https://www.bbc.com/news/world-south-asia-11371138|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە ساڵی <bdi>2018</bdi> دابەزی بۆ نزیکەی <bdi>16,000</bdi> سەرباز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.forces.net/operations/afghanistan/how-many-troops-are-currently-afghanistan|سەردێڕ=How Many Troops Are Currently in Afghanistan?|نووسەر=((18 May 2018 at 11:38&nbsp;am))|وێبگە=Forces Network|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200316023620/https://www.forces.net/operations/afghanistan/how-many-troops-are-currently-afghanistan|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ئەیلوولی <bdi>2014</bdi>، [[ئەشڕەف غەنی]] بوو بە سەرۆک کۆمار دوای [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ئەفغانستان (٢٠١٤)|ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ساڵی 2014]]، کە تێیدا، بۆ یەکەمجار لە مێژووی ئەفغانستاندا، دەسەڵات بە شێوەیەکی دیموکراسیانە گوازرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Huge security as Afghan presidential election looms|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-26880022|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181021190735/https://www.bbc.com/news/world-asia-26880022|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Afghanistan votes in historic presidential election|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-26893972|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181021152941/https://www.bbc.com/news/world-asia-26893972|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Harooni |یەکەم١=Mirwais |دوایین٢=Shalizi |یەکەم٢=Hamid |ڕێکەوت=٤ی نیسانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Landmark Afghanistan Presidential Election Held Under Shadow of Violence |ناونیشان=https://www.huffingtonpost.com/2014/04/04/landmark-afghan-election-_n_5095143.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303225603/http://www.huffingtonpost.com/2014/04/04/landmark-afghan-election-_n_5095143.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|newspaper=[[HuffPost]] |agency=[[Reuters]]}}</ref> لە <bdi>28</bdi>ی کانوونی یەکەمی <bdi>2014</bdi>، ناتۆ بە فەرمی کۆتایی بە ئۆپەراسیۆنە جەنگییەکانی ISAF ھێنا و بە تەواوی بەرپرسیارێتی ئاسایشی ڕادەستی حکوومەتی ئەفغانی کرد. [[ئەرکی پاڵپشتیی یەکلاکەرەوە|ئۆپەراسیۆنی پاڵپشتیی یەکلاکەرەوە]] (Resolute Support) بە سەرکردایەتیی ناتۆ لە ھەمان ڕۆژدا پێکھێنرا وەک جێنشینی ISAF.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=U.S. formally ends the war in Afghanistan|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/america-formally-ends-the-war-in-afghanistan/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|agency=[[Associated Press]]|issue=online|بڵاوکەرەوە=CBA News|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141228152651/http://www.cbsnews.com/news/america-formally-ends-the-war-in-afghanistan/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Nato ends combat operations in Afghanistan|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2014/dec/28/nato-ends-afghanistan-combat-operations-after-13-years|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|newspaper=[[The Guardian]]|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|شوێن=Kabul|نووسەر=Sune Engel Rasmussen in Kabul|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150102134349/http://www.theguardian.com/world/2014/dec/28/nato-ends-afghanistan-combat-operations-after-13-years|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەزاران سەربازی ناتۆ لە وڵاتەکەدا مانەوە بۆ مەشقپێکردن و ڕاوێژدان بە ھێزەکانی حکوومەتی ئەفغانی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=U.S. formally ends the war in Afghanistan|ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/america-formally-ends-the-war-in-afghanistan/|بڵاوکەرەوە=[[CBS News]]|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141228152651/http://www.cbsnews.com/news/america-formally-ends-the-war-in-afghanistan/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و بەردەوامبوون لە شەڕەکەیان دژی تاڵیبان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.soufangroup.com/tsg-intelbrief-afghanistan-16-0/|سەردێڕ=TSG IntelBrief: Afghanistan 16.0|وێبگە=The Soufan Group|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180809184149/http://www.soufangroup.com/tsg-intelbrief-afghanistan-16-0/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> ڕاپۆرتێک بە ناوی ''Body Count'' دەرەنجامی دا کە <bdi>106,000–170,000</bdi> مەدەنی کوژراون لە ئەنجامی شەڕ لە ئەفغانستان لەسەر دەستی ھەموو لایەنەکانی ململانێکە.<ref>*[http://www.ippnw.de/commonFiles/pdfs/Frieden/Body_Count_first_international_edition_2015_final.pdf "Body Count – Casualty Figures after 10 Years of the 'War on Terror' – Iraq Afghanistan Pakistan"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150430175027/http://www.ippnw.de/commonFiles/pdfs/Frieden/Body_Count_first_international_edition_2015_final.pdf |date=30 April 2015 }} (PDF), by [[IPPNW]], [[Physicians for Global Survival|PGS]] and [[Physicians for Social Responsibility|PSR]], First international edition (March 2015) *{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Gabriela Motroc |ناونیشان=http://www.australiannationalreview.com/war-terror-reportedly-killed-13-million-people-decade/ |سەردێڕ=U.S. War on Terror has reportedly killed 1.3&nbsp;million people in a decade |ئیش=Australian National Review |ڕێکەوت=٧ی نیسانی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150505004045/http://www.australiannationalreview.com/war-terror-reportedly-killed-13-million-people-decade/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١٥}} *{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.dailytimes.com.pk/national/30-Mar-2015/220-000-killed-in-us-war-in-afghanistan-80-000-in-pakistan-report |سەردێڕ=220,000 killed in US war in Afghanistan 80,000 in Pakistan: report |ئیش=[[Daily Times (Pakistan)|Daily Times]] |ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150505055409/http://www.dailytimes.com.pk/national/30-Mar-2015/220-000-killed-in-us-war-in-afghanistan-80-000-in-pakistan-report |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠١٥}} </ref> [[File:2021 Taliban Offensive.png|thumb|نەخشەیەکی ئەفغانستان کە ھێرشەکانی [[ھێرشەکانی تاڵیبان (٢٠٢١)|٢٠٢١ی تاڵیبان]] نیشان دەدات]] لە <bdi>19</bdi>ی شوباتی <bdi>2020</bdi>، [[ڕێککەوتننامەی ویلایەتە یەکگرتووەکان و تاڵیبان|ڕێککەوتنی نێوان ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا و تاڵیبان]] لە قەتەر واژۆ کرا. ئەم ڕێککەوتنە یەکێک بوو لەو ڕووداوە گرنگانەی کە بووە ھۆی داڕمانی ھێزە ئەمنییەکانی نیشتمانیی ئەفغانستان (ANSF)؛<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Borger|یەکەم=Julian|سەردێڕ=US withdrawal triggered catastrophic defeat of Afghan forces, damning watchdog report finds|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2022/may/18/afghanistan-us-withdrawal-defeat-watchdog-report-sigar|ئیش=[[The Guardian]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220521122933/https://www.theguardian.com/world/2022/may/18/afghanistan-us-withdrawal-defeat-watchdog-report-sigar|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای واژۆکردنی ڕێککەوتنەکە، ئەمریکا بە شێوەیەکی بەرچاو ژمارەی ھێرشە ئاسمانییەکانی کەمکردەوە و ANSFـی بێبەش کرد لە خاڵێکی گرنگ لە شەڕکردن دژی [[یاخیبوونی تاڵیبان]]، کە ئەمەش بووە ھۆی دەستبەسەرداگرتنی کابول لەلایەن تاڵیبانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=US withdrawal prompted collapse of Afghan army: Report|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2022/5/18/us-withdrawal-prompted-collapse-of-afghan-army-report|بڵاوکەرەوە=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220620140206/https://www.aljazeera.com/news/2022/5/18/us-withdrawal-prompted-collapse-of-afghan-army-report|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === سەردەمی دووەمی تاڵیبان === سکرتێری گشتی ناتۆ [[جێنس ستۆڵتێنبێرگ]] لە <bdi>١٤</bdi>ی نیسانی <bdi>٢٠٢١</bdi> ڕایگەیاند کە ھاوپەیمانییەکە ڕەزامەندی دەربڕیوە لەسەر دەستپێکردنی [[کشانەوەی هێزەکانی ئەمریکا لە ئەفغانستان ٢٠٢٠–٢٠٢١|کشانەوەی ھێزەکانی لە ئەفغانستان]] تا <bdi>١</bdi>ی ئایار.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=NATO to Cut Forces in Afghanistan, Match US Withdrawal |ناونیشان=https://www.voanews.com/a/usa_nato-cut-forces-afghanistan-match-us-withdrawal/6204555.html |ئیش=[[VOA News]] |ڕێکەوت=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210415000426/https://www.voanews.com/usa/nato-cut-forces-afghanistan-match-us-withdrawal |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ماوەیەکی کەم دوای ئەوەی ھێزەکانی ناتۆ دەستیان بە کشانەوە کرد، تاڵیبان [[ھێرشەکانی تاڵیبان (٢٠٢١)|ھێرشێکی فراوانی دەستپێکرد دژی حکوومەتی ئەفغانستان]] و بە خێرایی لە بەرامبەر ھێزە ڕووخاوەکانی حکوومەتی ئەفغانیدا پێشڕەویی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Robertson |یەکەم١=Nic |سەردێڕ=Afghanistan is disintegrating fast as Biden's troop withdrawal continues |ناونیشان=https://edition.cnn.com/2021/06/24/asia/afghanistan-taliban-offensive-intl-cmd/index.html |بڵاوکەرەوە=CNN |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709190124/https://edition.cnn.com/2021/06/24/asia/afghanistan-taliban-offensive-intl-cmd/index.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Afghanistan stunned by scale and speed of security forces' collapse |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2021/jul/13/afghanistan-stunned-by-scale-and-speed-of-security-forces-collapse |ئیش=[[The Guardian]] |ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210815063215/https://www.theguardian.com/world/2021/jul/13/afghanistan-stunned-by-scale-and-speed-of-security-forces-collapse |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تاڵیبان لە <bdi>١٥</bdi>ی ئابی <bdi>٢٠٢١</bdi> [[کەوتنی کابول (٢٠٢١)|پایتەختی وڵات، شاری کابولی گرت]]، دوای ئەوەی کۆنترۆڵی زۆرینەی ڕەھای ئەفغانستانیان بەدەستھێنایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢١|editor1-last=Cruickshank |editor1-first=Paul |editor2-last=Hummel |editor2-first=Kristina |سەردێڕ=An Assessment of Taliban Rule at Three Months |ناونیشان=https://ctc.usma.edu/wp-content/uploads/2021/11/CTC-SENTINEL-092021.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[CTC Sentinel]] |شوێن=West Point, New York |بڵاوکەرەوە=[[Combating Terrorism Center]] |بەرگ=١٤|issue=9 |پەڕەکان=١–١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211129104726/https://ctc.usma.edu/wp-content/uploads/2021/11/CTC-SENTINEL-092021.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|author-last=Watkins |author-first=Andrew H.}}</ref> چەندین دیپلۆماتکاری بیانی و بەرپرسی حکوومەتی ئەفغانی، لەوانە سەرۆک کۆمار [[ئەشڕەف غەنی]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=President Ashraf Ghani Flees Afghanistan, Taliban Take Over Kabul: Report |ئیش=NDTV.com |ناونیشان=https://www.ndtv.com/world-news/taliban-enter-afghan-capital-kabul-news-agency-afp-2510885 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210815081516/https://www.ndtv.com/world-news/taliban-enter-afghan-capital-kabul-news-agency-afp-2510885 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢١}}</ref> لە وڵاتەکە گوازرانەوە دەرەوە، ھاوکات لەگەڵ ژمارەیەکی زۆر لە ھاووڵاتیانی مەدەنی ئەفغانی کە ھەوڵیان دەدا لەگەڵیاندا ھەڵبێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=The Afghan government's collapse is a humiliation for the US and Joe Biden |ناونیشان=https://www.newstatesman.com/world/asia/2021/08/afghan-government-s-collapse-humiliation-us-and-joe-biden |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|ئیش=[[New Statesman]] |ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210816164152/https://www.newstatesman.com/world/asia/2021/08/afghan-government-s-collapse-humiliation-us-and-joe-biden |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە <bdi>١٧</bdi>ی ئابدا، جێگری یەکەمی سەرۆک کۆمار [[ئەمروڵڵا ساڵح]] خۆی وەک سەرۆک کۆماری کاربەڕێکەر ڕاگەیاند و پێکھێنانی [[بەرەی بەرگریی نەتەوەیی ئەفغانستان|بەرەیەکی دژە-تاڵیبانی]] ڕاگەیاند بە بەشداریی زیاتر لە <bdi>٦،٠٠٠</bdi> چەکدار<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Operations|ناونیشان=https://www.nrfafg.org/operations|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=The National Resistance Front: Fighting for a Free Afghanistan|بڵاوکەرەوە=National Resistance Front of Afghanistan|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210906001614/https://www.nrfafg.org/operations}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Anti-Taliban forces say they've taken three districts in Afghanistan's north|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/anti-taliban-forces-say-theyve-taken-three-districts-afghanistans-north-2021-08-21/|ئیش=Reuters|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210823164227/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/anti-taliban-forces-say-theyve-taken-three-districts-afghanistans-north-2021-08-21/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە [[دۆڵی پەنجشێر]]، لەگەڵ [[ئەحمەد مەسعوود]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=An anti-Taliban front forming in Panjshir? Ex top spy Saleh, son of 'Lion of Panjshir' meet at citadel|ناونیشان=https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=The Week|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210817065524/https://www.theweek.in/news/world/2021/08/17/an-anti-taliban-front-forming-in-panjshir-ex-top-spy-saleh-son-of-lion-of-panjshir-meet-at-citadel.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Afghan Vice President Saleh Declares Himself Caretaker President; Reaches Out To Leaders for Support|ناونیشان=https://www.news18.com/news/world/afghan-vice-president-saleh-declares-himself-caretaker-president-reaches-out-to-leaders-for-support-4097117.html|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=News18|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210817224511/https://www.news18.com/news/world/afghan-vice-president-saleh-declares-himself-caretaker-president-reaches-out-to-leaders-for-support-4097117.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەڵام تا <bdi>٦</bdi>ی ئەیلوول، تاڵیبان کۆنترۆڵی زۆربەی [[پارێزگای پەنجشێر]]ی کرد، و چەکدارەکانی بەرگری پاشەکشەیان کرد بۆ شاخەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.ft.com/content/5b4b7b58-1edf-4510-ad15-813487f3c80e |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221210/https://www.ft.com/content/5b4b7b58-1edf-4510-ad15-813487f3c80e |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|سەردێڕ=Taliban says it has captured last Afghan region of resistance|دوایین١=Kazmin|یەکەم١=Amy|دوایین٢=Findlay|یەکەم٢=Stephanie|دوایین٣=Bokhari|یەکەم٣=Farhan|ئیش=[[Financial Times]]|ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> پێکدادانەکان لە دۆڵەکەدا لە ناوەڕاستی ئەیلوولدا وەستان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2021/09/17/world/asia/panjshir-resistance-taliban-massoud.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/09/17/world/asia/panjshir-resistance-taliban-massoud.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |سەردێڕ=In Panjshir, Few Signs of an Active Resistance, or Any Fight at All |newspaper=The New York Times |ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|دوایین١=Huylebroek |یەکەم١=Jim |دوایین٢=Blue |یەکەم٢=Victor J.}}{{cbignore}}</ref> بەپێی [[پڕۆژەی تێچووەکانی جەنگ]]، لە نێوان ساڵانی <bdi>٢٠٠١</bdi> و <bdi>٢٠٢١</bdi>دا <bdi>١٧٦،٠٠٠</bdi> کەس لە ململانێکاندا کوژراون، کە <bdi>٤٦،٣١٩</bdi> کەسیان مەدەنی بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Human and Budgetary Costs to Date of the U.S. War in Afghanistan, 2001–2022 {{!}} Figures {{!}} Costs of War|ناونیشان=https://watson.brown.edu/costsofwar/figures/2021/human-and-budgetary-costs-date-us-war-afghanistan-2001-2022|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=The Costs of War|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210906010357/https://watson.brown.edu/costsofwar/figures/2021/human-and-budgetary-costs-date-us-war-afghanistan-2001-2022|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەپێی [[پرۆگرامی داتای ململانێی ئوپسالا]]، لانیکەم <bdi>٢١٢،١٩١</bdi> کەس لە ململانێکاندا کوژراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ucdp.uu.se/country/700|سەردێڕ=UCDP – Uppsala Conflict Data Program|وێبگە=ucdp.uu.se|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210819054652/https://www.ucdp.uu.se/country/700|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەرچەندە دۆخی شەڕ لە وڵاتەکەدا لە ساڵی <bdi>٢٠٢١</bdi> کۆتایی ھات، بەڵام ململانێی چەکداری لە ھەندێک ناوچەدا بەردەوامە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=One year later, Austin acknowledges lasting questions over Afghanistan war's end |ناونیشان=https://www.stripes.com/theaters/us/2022-08-30/lasting-questions-afghanistan-withdrawal-7156882.html |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=Stars and Stripes |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221001113942/https://www.stripes.com/theaters/us/2022-08-30/lasting-questions-afghanistan-withdrawal-7156882.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Karzai says while the war has ended, unity has not yet been achieved {{!}} Ariana News |ناونیشان=https://www.ariananews.af/karzai-says-while-the-war-has-ended-unity-has-not-yet-been-achieved/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=ariananews.af|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221001113942/https://www.ariananews.af/karzai-says-while-the-war-has-ended-unity-has-not-yet-been-achieved/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Briefing by Special Representative Deborah Lyons to the Security Council|ناونیشان=https://unama.unmissions.org/briefing-special-representative-deborah-lyons-security-council-10|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=UNAMA|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221004064300/https://unama.unmissions.org/briefing-special-representative-deborah-lyons-security-council-10|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەھۆی [[شەڕی دەوڵەتی ئیسلامی و تاڵیبان|شەڕوپێکدادانەکانی نێوان تاڵیبان و لقی ناوخۆیی دەوڵەتی ئیسلامی (داعش)]]، ھەروەھا [[یاخیبوونی کۆمارییەکان لە ئەفغانستان|یاخیبوونی کۆمارییەکان]]ی دژە-تاڵیبان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Hamid Karzai stays on in Afghanistan — hoping for the best, but unable to leave|بڵاوکەرەوە=[[NPR]] |ناونیشان=https://www.npr.org/2022/08/08/1115674232/afghanistan-taliban-hamid-karzai-us-withdrawal |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230119174316/https://www.npr.org/2022/08/08/1115674232/afghanistan-taliban-hamid-karzai-us-withdrawal |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[File:Taliban Humvee in Kabul, August 2021 (cropped).png|thumb|left|چەکدارانی تاڵیبان لە کابول لەسەر ئۆتۆمبێلێکی گیراوی جۆری [[ھەمڤی]] دوای [[کەوتنی کابول (٢٠٢١)|کەوتنی کابول لە ٢٠٢١]]]] حکوومەتی تاڵیبان لەلایەن [[ڕێبەری باڵای ئەفغانستان|ڕێبەری باڵا]] [[ھەیبەتوڵڵا ئاخوندزادە]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Zucchino|یەکەم=David|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Shifting to Governing, Taliban Will Name Supreme Afghan Leader|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2021/09/01/world/asia/afghanistan-taliban-government-leader.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/09/01/world/asia/afghanistan-taliban-government-leader.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|issn=0362-4331}}{{cbignore}}</ref> و سەرۆک وەزیرانی کاربەڕێکەر [[حەسەن ئاخوند]] سەرپەرشتی دەکرێت، کە لە <bdi>٧</bdi>ی ئەیلوولی <bdi>٢٠٢١</bdi>دا دەستبەکار بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=گروه طالبان حکومت جدید خود را با رهبری ملا حسن اخوند اعلام کرد |بڵاوکەرەوە=BBC News فارسی |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/afghanistan-58477769 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907202525/https://www.bbc.com/persian/afghanistan-58477769 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Taliban announce new government for Afghanistan|بڵاوکەرەوە=BBC News|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-58479750|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907212403/https://www.bbc.com/news/world-asia-58479750|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئاخوند یەکێکە لە چوار دامەزرێنەری تاڵیبان<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Profile: Who is Afghanistan's new caretaker prime minister?|ناونیشان=https://tribune.com.pk/story/2319144/profile-who-is-afghanistans-new-caretaker-prime-minister|newspaper=The Express Tribune|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210908140526/https://tribune.com.pk/story/2319144/profile-who-is-afghanistans-new-caretaker-prime-minister|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و پێشتر جێگری سەرۆک وەزیران بوو لە ئیماراتی پێشوودا؛ دانانی ئەو وەک سازشێک لە نێوان میانڕەوەکان و توندڕەوەکاندا بینرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-58479750|سەردێڕ=Hardliners get key posts in new Taliban government|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907212403/https://www.bbc.com/news/world-asia-58479750|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[کابینەی ئەفغانستان|کابینەیەکی نوێی پیاوانە]] پێکھێنرا، کە [[عەبدول حەکیم حەقانی]] وەک وەزیری دادی تێدابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Taliban Announces Head of State, Acting Ministers |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|newspaper=[[TOLOnews]] |ناونیشان=https://tolonews.com/afghanistan-174556 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907182414/https://tolonews.com/afghanistan-174556 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Taliban Name Their Deputy Ministers, Doubling Down On An All-Male Team |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=[[NPR]] |ناونیشان=https://www.npr.org/2021/09/21/1039232797/taliban-women-all-male-government-cabinet-ministers |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010123846/https://www.npr.org/2021/09/21/1039232797/taliban-women-all-male-government-cabinet-ministers |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە <bdi>٢٠</bdi>ی ئەیلوولی <bdi>٢٠٢١</bdi>، [[سکرتێری گشتی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[ئەنتۆنیۆ گۆتێرێس]] نامەیەکی لە وەزیری دەرەوەی کاربەڕێکەر [[ئەمیر خان موتەقی]] پێگەیشت بۆ ئەوەی بە فەرمی داوای کورسییەکەی ئەفغانستان وەک دەوڵەتێکی ئەندام بکات بۆ گوتەبێژی فەرمییان لە [[دەوحە]]، [[سوھەیل شاھین]]. نەتەوە یەکگرتووەکان دانی بە حکوومەتی پێشووی تاڵیباندا نەنابوو و بڕیاریدا لەبری ئەوە لەگەڵ حکوومەتی ئەوکاتی لە دەربەدەریدا کار بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/economy/2021/9/24/who-will-speak-for-afghanistan-at-the-united-nations|سەردێڕ=Who will speak for Afghanistan at the United Nations?|بڵاوکەرەوە=[[Al Jazeera Media Network|Al Jazeera]]|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211014060240/https://www.aljazeera.com/economy/2021/9/24/who-will-speak-for-afghanistan-at-the-united-nations|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وڵاتانی ڕۆژئاوا زۆربەی یارمەتییە مرۆییەکانیان بۆ ئەفغانستان ھەڵپەسارد دوای ئەوەی تاڵیبان لە ئابی <bdi>٢٠٢١</bdi>دا دەستی بەسەر وڵاتەکەدا گرت؛ [[بانکی نێونەتەوەیی]] و [[سندووقی نێونەتەوەییی دراو]] پێدانەکانی خۆیان ڕاگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=China urges World Bank, IMF to help Afghanistan |ناونیشان=https://www.news24.com/news24/world/news/china-urges-world-bank-imf-to-help-afghanistan-20211028 |ئیش=News24 |ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220602222034/https://www.news24.com/news24/world/news/china-urges-world-bank-imf-to-help-afghanistan-20211028 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Afghanistan: Can the Taliban avert a food crisis without foreign aid? |ناونیشان=https://www.dw.com/en/afghanistan-can-the-taliban-avert-a-food-crisis-without-foreign-aid/a-59790464 |بڵاوکەرەوە=Deutsche Welle |ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221226203615/http://www.dw.com/en/afghanistan-can-the-taliban-avert-a-food-crisis-without-foreign-aid/a-59790464 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زیاتر لە نیوەی <bdi>٣٩</bdi> ملیۆن دانیشتووانی ئەفغانستان لە تشرینی یەکەمی <bdi>٢٠٢١</bdi>دا ڕووبەڕووی [[ئاسایشی خۆراک|کەمیی خۆراکی]] توند بوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='Countdown to catastrophe': half of Afghans face hunger this winter – UN |ناونیشان=https://www.theguardian.com/global-development/2021/oct/25/countdown-to-catastrophe-half-of-afghans-face-hunger-this-winter-un |ئیش=[[The Guardian]] |ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220609005548/https://www.theguardian.com/global-development/2021/oct/25/countdown-to-catastrophe-half-of-afghans-face-hunger-this-winter-un |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ڕێکخراوی چاودێری مافەکانی مرۆڤ لە <bdi>١١</bdi>ی تشرینی دووەمی <bdi>٢٠٢١</bdi>دا ڕایگەیاند کە ئەفغانستان بەھۆی قەیرانی ئابووری و بانکییەوە ڕووبەڕووی [[قاتوقڕی|برسێتییەکی]] بەربڵاو بووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Afghanistan Facing Famine: UN, World Bank, US Should Adjust Sanctions, Economic Policies |ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2021/11/11/afghanistan-facing-famine |بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch |ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220512115310/https://www.hrw.org/news/2021/11/11/afghanistan-facing-famine |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تاڵیبان لە سەرەتادا بە شێوەیەکی بەرچاو ڕووبەڕووی گەندەڵی بووەوە، و ئاستی وڵاتەکەیان لە [[پێوەرەکانی هەستکردن بە گەندەڵی|پێوەری ھەستکردن بە گەندەڵی]] لە <bdi>١٧٤</bdi>ەمەوە بۆ <bdi>١٥٠</bdi>یەم لە نێوان <bdi>١٨٠</bdi> وڵات لە نێوان ساڵانی <bdi>٢٠٢١</bdi> بۆ <bdi>٢٠٢٢</bdi> باشتر کرد،<ref name=":0" /> بەڵام لە ساڵی <bdi>٢٠٢٣</bdi>دا دابەزی بۆ <bdi>١٦٢</bdi>یەم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=2023 Corruption Perceptions Index: Explore the results |ناونیشان=https://www.transparency.org/en/cpi/2023 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Transparency.org |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230204001659/https://www.transparency.org/en/cpi/2023 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا دەوترێت کە تاڵیبان بەرتیل و باج سەندنی نایاسایی لە بوارەکانی خزمەتگوزاری گشتیدا کەمکردووەتەوە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Can the Taliban Tackle Corruption in Afghanistan? |ناونیشان=https://www.voanews.com/a/can-the-taliban-tackle-corruption-in-afghanistan-/6942205.html |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=VOA |وتەگێڕانەوە=Taliban-ruled Afghanistan is ranked 150th, a remarkable status upgrade from its 174th ranking in 2021. In 2011, at the height of U.S. military and developmental engagement in Afghanistan, the country was ranked 180th, next to North Korea and Somalia. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230816235333/https://www.voanews.com/a/can-the-taliban-tackle-corruption-in-afghanistan-/6942205.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[File:Iran vs Afghanistan.jpg|thumb|بەرپرسێکی تاڵیبان لەگەڵ وەزیری دەرەوەی ئێران [[حوسێن ئەمیرعەبدوڵڵاھیان]] لە ساڵی <bdi>٢٠٢٣</bdi>]] لە ھەمان کاتدا، دۆخی مافەکانی مرۆڤ لە وڵاتەکەدا بەرەو خراپتر چووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Taliban blasted for 'shocking oppression' of women |وێبگە=Arab News |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.arabnews.com/node/2372216/world |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230912213450/https://www.arabnews.com/node/2372216/world |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای داگیرکاریی ساڵی <bdi>٢٠٠١</bdi>، زیاتر لە <bdi>٥٫٧</bdi> ملیۆن پەنابەر گەڕانەوە ئەفغانستان؛<ref>Afghan Refugees, Costs of War, {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://costsofwar.org/article/afghan-refugees |سەردێڕ=Afghan Refugees &#124; Costs of War |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئازاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130310001659/http://costsofwar.org/article/afghan-refugees |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠١٣}}, 2012</ref> بەڵام، لە ساڵی <bdi>٢٠٢١</bdi>دا، <bdi>٢٫٦</bdi> ملیۆن ئەفغانی وەک پەنابەر مانەوە، بە شێوەیەکی سەرەکی لە ئێران و پاکستان، و <bdi>٤</bdi> ملیۆن کەسی دیکەش لە ناوخۆی وڵاتەکەدا ئاوارە بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In numbers: Life in Afghanistan after America leaves |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-57767067 |بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210823133602/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-57767067 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە تشرینی یەکەمی <bdi>٢٠٢٣</bdi>، حکوومەتی پاکستان بڕیاری [[دەرکردنی پەنابەرە ئەفغانییەکان لە پاکستان|دەرکردنی ئەفغانییەکانی لە پاکستانەوە]] دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='What's wrong?': The silence of Pakistanis on expulsion of Afghan refugees |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/22/whats-wrong-the-silence-of-pakistanis-on-expulsion-of-afghan-refugees |بڵاوکەرەوە=Al Jazeera |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240126111459/https://www.aljazeera.com/news/2023/11/22/whats-wrong-the-silence-of-pakistanis-on-expulsion-of-afghan-refugees |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئێرانیش بڕیاری دا ھاووڵاتییە [[ئەفغانییەکان لە ئێران|ئەفغانییەکان]] دیپۆرتی ئەفغانستان بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Afghans Banned From 16 Provinces In Iran As Forced Exodus Continues |ناونیشان=https://www.rferl.org/a/iran-afghans-banned-provinces/32713320.html |بڵاوکەرەوە=Radio Free Europe/Radio Liberty |ڕێکەوت=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240126112954/https://www.rferl.org/a/iran-afghans-banned-provinces/32713320.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەسەڵاتدارانی تاڵیبان دیپۆرتکردنەوەی ئەفغانییەکانیان وەک "کردەوەیەکی نامرۆڤانە" ئیدانە کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Taliban: Iran Deports Almost 350,000 Afghans Within 3 Months |ناونیشان=https://www.voanews.com/a/taliban-iran-deports-almost-350-000-afghans-within-3-months/7392705.html |ئیش=VOA News |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240126101758/https://www.voanews.com/a/taliban-iran-deports-almost-350-000-afghans-within-3-months/7392705.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەفغانستان لە کۆتاییەکانی ساڵی <bdi>٢٠٢٣</bdi>دا ڕووبەڕووی قەیرانێکی مرۆیی بووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Over 1 mn Afghan children facing severe malnutrition, says WHO chief |ناونیشان=https://www.business-standard.com/world-news/over-1-mn-afghan-children-facing-severe-malnutrition-says-who-chief-123122200080_1.html |ئیش=Business Standard |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240101131416/https://www.business-standard.com/world-news/over-1-mn-afghan-children-facing-severe-malnutrition-says-who-chief-123122200080_1.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە <bdi>١٠</bdi>ی تشرینی دووەمی <bdi>٢٠٢٤</bdi>، وەزارەتی دەرەوەی ئەفغانستان پشتڕاستی کردەوە کە نوێنەرانی تاڵیبان بەشداری لە [[کۆنفرانسی گۆڕانی کەشوهەوای نەتەوە یەکگرتووەکان ٢٠٢٤|کۆنفرانسی گۆڕانی کەشووھەوای نەتەوە یەکگرتووەکان بۆ ساڵی ٢٠٢٤]] دەکەن، کە ئەمەش یەکەمجارە ئەو وڵاتە بەشداری بکات لەوەتەی تاڵیبان لە ساڵی <bdi>٢٠٢١</bdi> گەڕاوەتەوە بۆ دەسەڵات. ئەفغانستان لە لوتکەکانی پێشوو بێبەش کرابوو بەھۆی نەبوونی دانپێدانانی جیھانی بۆ ڕژێمی تاڵیبان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Afghanistan's Taliban send delegation to COP climate summit |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.dw.com/en/afghanistans-taliban-send-delegation-to-cop-climate-summit/a-70746139 |وێبگە=DW News |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241111055530/https://www.dw.com/en/afghanistans-taliban-send-delegation-to-cop-climate-summit/a-70746139 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ئایاری <bdi>٢٠٢٥</bdi>، ئێران فەرمانی دەرکرد بۆ [[دیپۆرتکردنەوەی ئەفغانییەکان لە ئێران ٢٠٢٥|دیپۆرتکردنەوەی بەکۆمەڵی نزیکەی ٤ ملیۆن کۆچبەر و پەنابەری ئەفغانی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='They threw us out like garbage': Iran rushes deportation of 4 million Afghans before deadline |ناونیشان=https://www.theguardian.com/global-development/2025/jul/07/iran-rushes-deportation-4-million-afghans-deadline-women-repression |ئیش=The Guardian |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٥}}</ref> [[قەیرانی برسێتیی ئەفغانستان لە ٢٠٢٥-٢٠٢٦|قەیرانی برسێتی لە ساڵانی ٢٠٢٥-٢٠٢٦ لە ئەفغانستان]] یەکێکە لە سەختترینەکانی جیھان، کە تێیدا زیاتر لە <bdi>١٧</bdi> ملیۆن کەس—کە دەکاتە یەک لەسەر سێی دانیشتووان—پێویستیان بە ھاوکارییەکی خێرای خۆراک ھەیە. بەھۆی بەردەوامیی [[وشکەساڵی لە ئەفغانستان|وشکەساڵی]]، داڕمانی ئابووری، و گەڕانەوەی بەکۆمەڵی پەنابەران، ئەم قەیرانە وایکردووە زیاتر لە <bdi>٤٫٩</bdi> ملیۆن منداڵ و ژن پێویستیان بە چارەسەری بەدخۆراکی ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Afghanistan |ناونیشان=https://www.wfp.org/emergencies/afghanistan |ئیش=[[World Food Programme]]}}</ref> == جوگرافیا == {{Main|جوگرافیای ئەفغانستان}} ئەفغانستان لە ناوەڕاست و باشووری ئاسیا ھەڵکەوتووە.<ref>* {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |سەردێڕ=U.S. maps |بڵاوکەرەوە=Pubs.usgs.gov |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131225134851/http://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.worldbank.org/en/region/sar |سەردێڕ=South Asia: Data, Projects, and Research |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150301035209/http://www.worldbank.org/en/region/sar |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |سەردێڕ=Maps Showing Geology, Oil and Gas Fields and Geological Provinces of South Asia (Includes Afghanistan) |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131225134851/http://pubs.usgs.gov/of/1997/ofr-97-470/OF97-470C/asiaGmap.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://jsis.washington.edu/advise/catalog/soasia-b.html |سەردێڕ=University of Washington Jackson School of International Studies: The South Asia Center |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150402100846/http://jsis.washington.edu/advise/catalog/soasia-b.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٥}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.maxwell.syr.edu/moynihan/programs/sac/ |سەردێڕ=Syracruse University: The South Asia Center |ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150326065054/http://www.maxwell.syr.edu/moynihan/programs/sac/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ii.umich.edu/csas |سەردێڕ=Center for South Asian Studies (CSAS) |وێبگە= U-M LSA |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071211204817/http://www.ii.umich.edu/csas/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm#asia |سەردێڕ=Composition of macro geographical (continental) regions, geographical sub-regions, and selected economic and other groupings |بڵاوکەرەوە=[[UNdata]] |ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١١ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110713041240/http://millenniumindicators.un.org/unsd/methods/m49/m49regin.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠١١ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{cite encyclopedia |url=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan |title=Afghanistan |encyclopedia=[[Encyclopædia Britannica]] |access-date=17 March 2010 |archive-url=https://web.archive.org/web/20100225235842/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/7798/Afghanistan |archive-date=25 February 2010 |url-status=live}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Tan |یەکەم١=Anjelica |سەردێڕ=A new strategy for Central Asia |ناونیشان=https://thehill.com/opinion/international/483511-a-new-strategy-for-central-asia |ئیش=[[The Hill (newspaper)|The Hill]] |ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٢٠|وتەگێڕانەوە=, as Afghan President Ashraf Ghani has noted, Afghanistan is itself a Central Asian country. |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210816055841/https://thehill.com/opinion/international/483511-a-new-strategy-for-central-asia |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Afghanistan {{!}} meaning in the Cambridge English Dictionary |بڵاوکەرەوە=Cambridge University |ژپنک=٩٧٨-١-١٠٧-٦١٩٥٠-٠|ناونیشان=https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/afghanistan |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191006145913/https://dictionary.cambridge.org/dictionary/english/afghanistan |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو ناوچەیەی کە ئەفغانستان دەکەوێتە چەقیەوە بە "ڕێڕەوی ئاسیا" دادەنرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=GB-JV2eOr2UC&pg=PA257|سەردێڕ=Early Buddhist Transmission and Trade Networks: Mobility and Exchange Within and Beyond the Northwestern Borderlands of South Asia|یەکەم=Jason|دوایین=Neelis|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٨١٥٩-٥}}</ref> و وڵاتەکە نازناوی "دڵی ئاسیا"ی ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cemml.colostate.edu/cultural/09476/afgh01.html |سەردێڕ=Afghanistan: Cultural Crossroad at the Heart of Asia |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200830013605/https://www.cemml.colostate.edu/cultural/09476/afgh01.html}}</ref> شاعیری بەناوبانگی [[زمانی ئوردوو|ئوردوو]] [[عەللامە ئیقبال]] جارێک لەسەر وڵاتەکەی نووسیوە: {{Blockquote|ئاسیا جەستەیەکی ئاو و خاکە، کە تێیدا نەتەوەی ئەفغان دڵیەتی. لە ئاژاوەکەی ئەوەوە، ئاژاوەی ئاسیا دروست دەبێت؛ و لە ڕێککەوتنەکەیەوە، ڕێککەوتنی ئاسیا.}} بە ڕووبەری زیاتر لە {{convert|<bdi>652864</bdi>|km2|abbr=on}}،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Land area (sq. km) |ناونیشان=http://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.TOTL.K2 |ئیش=World Development Indicators |بڵاوکەرەوە=World Bank |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ساڵ=٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131029185313/http://data.worldbank.org/indicator/AG.LND.TOTL.K2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> ئەفغانستان <bdi>٤١</bdi>ەمین وڵاتە لە [[پێرستی وڵاتان و ناوچەکانی پاشکۆ بەپێی ڕووبەر|گەورەترین وڵاتانی جیھان]]دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html#af |سەردێڕ=CIA Factbook – Area: 41 |بڵاوکەرەوە=Central Intelligence Agency |ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٩١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140131115000/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/2147.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کەمێک گەورەترە لە فەڕەنسا و بچووکترە لە میانمار، و نزیکەی بە قەبارەی تێکساسە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان. ھیچ کەناراوێکی نییە، چونکە ئەفغانستان [[وڵاتانی دەورەدراو بە وشکانی|دەورەدراوە بە وشکانی]]. ئەفغانستان درێژترین سنووری وشکانی (کە [[ھێڵی دیورەند]]ە) لەگەڵ پاکستاندا ھەیە لە ڕۆژھەڵات و باشوورەوە، بەدوایدا سنوورەکانی لەگەڵ تاجیکستان لە باکووری ڕۆژھەڵات، ئێران لە ڕۆژئاوا، تورکمانستان لە باکووری ڕۆژئاوا، ئۆزبەکستان لە باکوور، و چین لە دووریی باکووری ڕۆژھەڵات دێت؛ ھیندستان بانگەشەی بوونی سنوورێک لەگەڵ ئەفغانستان دەکات لە ڕێگەی [[کەشمیر]]ـی ژێر بەڕێوەبردنی پاکستانەوە.<ref>[https://www.mha.gov.in/sites/default/files/BMIntro-1011.pdf "International Land Border."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210308124901/https://www.mha.gov.in/sites/default/files/BMIntro-1011.pdf |date=8 March 2021 }} India Ministry of Home Affairs. Retrieved 13 November 2021.</ref> بە ئاراستەی میلی کاتژمێر لە باشووری ڕۆژئاواوە، ئەفغانستان ھاوسنوورە لەگەڵ [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|پارێزگاکانی سیستان و بەلۆچستان]]، پارێزگای خۆراسانی باشوور، و [[پارێزگای خۆراسانی ڕەزەوی|خۆراسانی ڕەزەوی]] لە ئێران؛ [[پارێزگای ئاھال]]، [[پارێزگای ماری]]، و [[پارێزگای لێباپ]] لە تورکمانستان؛ [[پارێزگای سورخۆندەریۆ]] لە ئۆزبەکستان؛ [[پارێزگای خەتلۆن]] و [[گۆرنۆ-بەدەخشان|ھەرێمی ئۆتۆنۆمی گۆرنۆ-بەدەخشان]] لە تاجیکستان؛ [[سینجیانگ|ھەرێمی ئۆتۆنۆمی سینجیانگی ئویغور]] لە چین؛ و [[گیلگیت-بالتستان|ناوچەی گیلگیت-بالتستان]]، [[خەیبەر پختونخوا|پارێزگای خەیبەر پەختونخوا]]، و [[بەلۆچستان، پاکستان|پارێزگای بەلۆچستان]] لە پاکستان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Cary Gladstone|سەردێڕ=Afghanistan Revisited|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=aH_KCWVB6W0C&pg=PA121|ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Nova Publishers|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٠٣٣-٤٢١-٨|پەڕە=١٢١}}</ref> [[File:FrontLines Environment Photo Contest Winner -5 (5808476109).jpg|thumb|کشتوکاڵی دەشتایییەکانی لافاو لە [[ڕێڕەوی واخان]]، [[چیاکانی پامیر]]]] جوگرافیای ئەفغانستان ھەمەچەشنە، بەڵام زیاتر شاخاوی و سەختە، کە ھەندێک زنجیرەچیای نائاسایی تێدایە بە یاوەریی بان و حەوزی ڕووبارەکان.<ref name="Fisher-2002">{{بیرخستنەوەی کتێب|chapter-url=https://books.google.com/books?id=LclscNCTz9oC&pg=PA59|سەردێڕ=The Far East and Australasia 2003|ڕێکەوت=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Psychology Press|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٧٤٣-١٣٣-٩|chapter=Afghanistan: Physical and Social Geography|دوایین=Fisher|یەکەم=W. B.|پەڕەکان=٥٩–٦٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250628041355/https://books.google.com/books?id=LclscNCTz9oC&pg=PA59|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بە زۆری زنجیرەچیای [[ھیندووکوش]] تێیدا باڵادەستە، کە درێژکراوەی ڕۆژئاوای [[ھیمالایا]]یە و دەگاتە ڕۆژھەڵاتی [[تیبت]] لە ڕێگەی [[چیاکانی پامیر]] و چیاکانی [[قەرەقورم]] لە دووریی باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەفغانستان. زۆربەی بەرزترین خاڵەکان لە ڕۆژھەڵاتدان، کە لە دۆڵە شاخاوییە بەپیتەکان پێکدێن و زۆرجار بە بەشێک لە "[[سەقفی جیھان]]" دادەنرێن. ھیندووکوش لە بەرزاییەکانی ڕۆژئاوای ناوەڕاست کۆتایی دێت، و دەشتەکان لە باکوور و باشووری ڕۆژئاوا دروست دەکات، کە بریتین لە دەشتەکانی [[تورکستان]] و [[حەوزی سیستان]]؛ ئەم دوو ناوچەیە بەڕیز لە دەشتاییە گیاوی و نیمچە بیابانەکان، ھەروەھا بیابانە گەرم و باویەکان پێکدێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=l_AdBQAAQBAJ&pg=PT26|سەردێڕ=Afghanistan|یەکەم=Kim|دوایین=Whitehead|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=Simon and Schuster|ژپنک=٩٧٨-١-٦٣٣٥٥-٩٨٩-٩}}</ref> دارستانەکان لەو ڕێڕەوەدان کە دەکەوێتە نێوان پارێزگاکانی [[پارێزگای نورستان|نورستان]] و [[پارێزگای پکتیکا|پکتیکا]] (بڕوانە [[دارستانە کۆنیفەرییەکانی شاخەکانی ڕۆژهەڵاتی ئەفغان]]),<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cropwatch.unl.edu/documents/Forests%20of%20Afghanistan.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://cropwatch.unl.edu/documents/Forests%20of%20Afghanistan.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |سەردێڕ=Forests of Afghanistan |وێبگە=cropwatch.unl.edu |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> و [[توندرا]] لە باکووری ڕۆژھەڵاتدایە. بەرزترین خاڵی وڵاتەکە لوتکەی [[نۆشاخ]]ـە، کە {{convert|<bdi>7492</bdi>|m|abbr=on}} لە ئاستی دەریاوە بەرزە.<ref name="Factbook">{{Cite CIA World Factbook|country=Afghanistan|access-date=24 September 2022|year=2022}}</ref> نزمترین خاڵیش کەوتووەتە [[پارێزگای جەوزجان]] لە کەناری ڕووباری ئاموو، بە بەرزیی {{convert|<bdi>258</bdi>|m|abbr=on}} لە ئاستی دەریاوە. [[File:Afghan topo en.jpg|thumb|upright=1.5|[[تۆپۆگرافیا|تۆپۆگرافیای]] شاخاویی ئەفغانستان]] سەرەڕای ھەبوونی چەندین ڕووبار و [[پێڕستی بەنداوەکانی ئەفغانستان|بەنداو]]، بەشێکی زۆری وڵاتەکە وشکە. [[حەوزی سیستان]] کە حەوزێکی [[ئەندۆرھیك]]ـە، یەکێکە لە وشکترین ناوچەکانی جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://postconflict.unep.ch/publications/sistan.pdf |سەردێڕ=History of Environmental Change in the Sistan Basin 1976–2005 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٠٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807214557/http://postconflict.unep.ch/publications/sistan.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ڕووباری ئاموودەریا|ئاموودەریا]] لە باکووری ھیندووکوشەوە ھەڵدەقوڵێت، لەکاتێکدا [[ڕووباری ھەریرود|ڕووباری ھەری]] لە نزیکەوە بەرەو ڕۆژئاوا بە ئاراستەی [[ھیرات]] دەڕوات، و [[ڕووباری ئەرغەنداب]] لە ناوچەی ناوەڕاستەوە بەرەو باشوور دەڕوات. بەرەو باشوور و ڕۆژئاوای ھیندووکوش چەندین چەم دەڕژێن کە لقەکانی [[ڕووباری ئیندوس]]ـن،<ref name="Fisher-2002"/> وەک [[ڕووباری ھێلمەند]]. [[ڕووباری کابول]] بە ئاراستەی ڕۆژھەڵات بەرەو ئیندوس دەڕوات و لە ئۆقیانووسی ھیندی کۆتایی دێت.<ref name="afghanistans.com-1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afghanistans.com/Information/RiversLakes.htm|سەردێڕ=Afghanistan Rivers Lakes – Afghanistan's Web Site|وێبگە=afghanistans.com|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210815172309/https://www.afghanistans.com/Information/RiversLakes.htm}}</ref> ئەفغانستان بەفرێکی قورس دەبینێت لە زستاندا لە شاخەکانی ھیندووکوش و پامیر، و توانەوەی بەفر لە وەرزی بەھاردا دەچێتە ناو [[پێڕستی ڕووبارەکانی ئەفغانستان|ڕووبارەکان، دەریاچەکان و چەمەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://earthobservatory.nasa.gov/NaturalHazards/view.php?id=16066 |سەردێڕ=Snow in Afghanistan: Natural Hazards |بڵاوکەرەوە=NASA |ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131230235107/http://earthobservatory.nasa.gov/NaturalHazards/view.php?id=16066 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://in.reuters.com/article/afghanistan-snow-idINDEE80H0BR20120118 |ئیش=Reuters |سەردێڕ=Snow may end Afghan drought, but bitter winter looms |ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131230233432/http://in.reuters.com/article/2012/01/18/afghanistan-snow-idINDEE80H0BR20120118 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> بەڵام، دوو لەسەر سێی ئاوی وڵاتەکە دەچێتە ناو وڵاتە دراوسێیەکانی وەک ئێران، پاکستان و [[تورکمانستان]]. وەک لە ساڵی <bdi>٢٠١٠</bdi>دا ڕاپۆرت کراوە، دەوڵەت پێویستی بە زیاتر لە <bdi>$٢</bdi> ملیار ھەیە بۆ چاککردنەوەی سیستەمەکانی ئاودێری بۆ ئەوەی ئاوەکە بە باشی بەڕێوە ببرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.csmonitor.com/World/Asia-South-Central/2010/0615/Afghanistan-s-woeful-water-management-delights-neighbors |سەردێڕ=Afghanistan's woeful water management delights neighbors |ئیش=The Christian Science Monitor |ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101114131338/http://www.csmonitor.com/World/Asia-South-Central/2010/0615/Afghanistan-s-woeful-water-management-delights-neighbors |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ئەفغانستان، [[ڕووبەری دارستان]] نزیکەی <bdi>٢٪</bdi>ی کۆی ڕووبەری وشکانی پێکدەھێنێت، کە یەکسانە بە <bdi>١،٢٠٨،٤٤٠</bdi> ھێکتار دارستان لە ساڵی <bdi>٢٠٢٠</bdi>دا، کە لەوەتەی ساڵی <bdi>١٩٩٠</bdi>ەوە گۆڕانکاری بەسەردا نەھاتووە. لەو دارستانانەی کە بە شێوەیەکی سروشتی خۆیان نوێ دەکەنەوە، <bdi>٠٪</bdi> ڕاپۆرت کراوە کە [[دارستانی سەرەتایی]] بن (کە پێکھاتووە لە جۆرە ڕەسەنەکانی درەخت کە ھیچ نیشانەیەکی ڕوونی چالاکیی مرۆڤیان پێوە دیار نییە)، و نزیکەی <bdi>٠٪</bdi>ی ڕووبەری دارستانەکان لە ناوچە پارێزراوەکاندایە. بۆ ساڵی <bdi>٢٠١٥</bdi>، ڕاپۆرت کراوە کە <bdi>١٠٠٪</bdi>ی ڕووبەری دارستانەکان لەژێر [[خاوەندارێتیی دەوڵەت]]ـدان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6e225da-4a31-4e06-818d-ca3aeadfd635/content |سەردێڕ=Terms and Definitions FRA 2025 Forest Resources Assessment, Working Paper 194 |بڵاوکەرەوە=Food and Agriculture Organization of the United Nations |ساڵ=٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240911122341/https://openknowledge.fao.org/server/api/core/bitstreams/a6e225da-4a31-4e06-818d-ca3aeadfd635/content |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Global Forest Resources Assessment 2020, Afghanistan |ناونیشان=https://fra-data.fao.org/assessments/fra/2020/AFG/home/overview |وێبگە=Food Agriculture Organization of the United Nations |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240910130107/https://fra-data.fao.org/assessments/fra/2020/AFG/home/overview/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زنجیرەچیای ھیندووکوش لە باکووری ڕۆژھەڵات، کە دەکەوێتە ناو و دەوروبەری [[پارێزگای بەدەخشان]]ـی ئەفغانستان، لە ناوچەیەکی [[ژینگەی سروشتی#چالاکیی جیۆلۆجی|چالاكی جیۆلۆجی]]دایە کە بوومەلەرزە نزیکەی ھەموو ساڵێک ڕوودەدات.<ref>{{cite tech report |last=Crone |first=Anthony J. |title=Earthquakes Pose a Serious Hazard in Afghanistan |url=https://pubs.usgs.gov/fs/2007/3027/pdf/FS07-3027_508.pdf |publisher=[[US Geological Survey]] |access-date=14 October 2011 |id=Fact Sheet FS 2007–3027 | date=April 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20130727072311/http://pubs.usgs.gov/fs/2007/3027/pdf/FS07-3027_508.pdf |archive-date=27 July 2013 }}</ref> دەکرێت کوشندە و وێرانکەر بن، کە دەبێتە ھۆی [[ھەرەسی زەوی]] لە ھەندێک بەش یان [[ھەرەسی بەفر لە ئەفغانستان ٢٠٠٩|ھەرەسی بەفر]] لە کاتی زستاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Earthquake Hazards |ناونیشان=https://afghanistan.cr.usgs.gov/earthquake-hazards |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111004040745/http://afghanistan.cr.usgs.gov/earthquake-hazards |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ئیش=USGS Projects in Afghanistan |بڵاوکەرەوە=US Geological Survey |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١١}}</ref> لە حوزەیرانی <bdi>٢٠٢٢</bdi>، [[بوومەلەرزەی حوزەیرانی ٢٠٢٢ی ئەفغانستان|بوومەلەرزەیەکی وێرانکەری بە ھێزی ٥٫٩]] لە نزیک سنووری پاکستان ڕوویدا، کە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی لانیکەم <bdi>١،١٥٠</bdi> کەس و ترسی لە قەیرانێکی گەورەی مرۆیی دروست کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Noroozi |یەکەم١=Ebrahim |سەردێڕ=Deadly quake a new blow to Afghans enervated by poverty |ناونیشان=https://www.ctvnews.ca/world/article/deadly-quake-a-new-blow-to-afghans-enervated-by-poverty/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|agency=[[Associated Press]] |بڵاوکەرەوە=[[CTV News]] |ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220703044828/https://www.ctvnews.ca/world/deadly-quake-a-new-blow-to-afghans-enervated-by-poverty-1.5963026 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە <bdi>٧</bdi>ی تشرینی یەکەمی <bdi>٢٠٢٣</bdi>، [[بوومەلەرزەی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ی ئەفغانستان|بوومەلەرزەیەکی بە ھێزی ٦٫٣]] لە باکووری ڕۆژئاوای ھیرات ڕوویدا، کە بووە ھۆی گیانلەدەستدانی زیاتر لە <bdi>١،٤٠٠</bdi> کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://reliefweb.int/report/afghanistan/afghanistan-earthquakes-herat-province-health-situation-report-no-12-november-2023|وێبگە=reliefweb.int|سەردێڕ=Afghanistan: Earthquakes in Herat Province, Health Situation Report No. 12, November 2023|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی شوباتی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240405192018/https://reliefweb.int/report/afghanistan/afghanistan-earthquakes-herat-province-health-situation-report-no-12-november-2023|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === کەشووھەوا === [[File:Koppen-Geiger Map v2 AFG 1991–2020.svg|thumb|[[پۆلێنکردنی کەشووھەوای کۆپن|نەخشەی کەشووھەوای کۆپن]]ـی ئەفغانستان<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Beck |یەکەم١=Hylke E. |دوایین٢=Zimmermann |یەکەم٢=Niklaus E. |دوایین٣=McVicar |یەکەم٣=Tim R. |دوایین٤=Vergopolan |یەکەم٤=Noemi |دوایین٥=Berg |یەکەم٥=Alexis |دوایین٦=Wood |یەکەم٦=Eric F.|بەستەری نووسەر٦=Eric Franklin Wood |سەردێڕ=Present and future Köppen-Geiger climate classification maps at 1-km resolution |journal=Scientific Data |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|بەرگ=٥|article-number=180214 |doi=10.1038/sdata.2018.214 |pmid=٣٠٣٧٥٩٨٨|pmc=٦٢٠٧٠٦٢|bibcode=2018NatSD...580214B}}</ref>]] ئەفغانستان خاوەنی [[کەشی کیشوەری|کەشووھەوایەکی کیشوەرییە]] لەگەڵ زستانی زۆر سارد لە [[هەزارەجات|بەرزاییەکانی ناوەڕاست]]، باکووری ڕۆژھەڵاتی سەھۆڵبەندان (لە دەوروبەری [[نورستان]])، و [[ڕێڕەوی واخان]]، کە تێیدا تێکڕای پلەی گەرما لە مانگی کانوونی دووەمدا لە خوار {{convert|<bdi>-15</bdi>|C}}ـەوەیە و دەتوانێت بگاتە {{convert|<bdi>-26</bdi>|C}}،<ref name="Fisher-2002"/> و ھاوینی گەرم لە ناوچە نزمەکانی [[حەوزی سیستان]] لە باشووری ڕۆژئاوا، حەوزی [[جەلال ئاباد]] لە ڕۆژھەڵات، و دەشتەکانی [[تورکستانی ئەفغانی|تورکستان]] بەدرێژایی [[ڕووباری ئاموودەریا|ئاموودەریا]] لە باکوور، کە تێیدا تێکڕای پلەی گەرما لە سەرووی {{convert|<bdi>35</bdi>|C}}ـەوەیە لە مانگی تەممووزدا<ref name="Factbook"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afghanistan {{!}} History, Map, Flag, Capital, Population, & Languages|ناونیشان=https://www.britannica.com/place/Afghanistan|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopædia Britannica|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211111113403/https://www.britannica.com/place/Afghanistan|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و دەتوانێت بگاتە سەرووی {{convert|<bdi>43</bdi>|C}}.<ref name="Fisher-2002"/> وڵاتەکە بە شێوەیەکی گشتی لە ھاویندا [[وشکانی|وشکە]]، و زۆربەی بارانبارین لە نێوان کانوونی یەکەم و نیساندا دەبارێت. ناوچە نزمەکانی باکوور و ڕۆژئاوای ئەفغانستان وشکترین ناوچەن، و بارانبارین لە ڕۆژھەڵاتدا باوترە. ھەرچەندە نزیکە لە ھیندستانەوە، ئەفغانستان بە شێوەیەکی سەرەکی لە دەرەوەی ناوچەی [[وەرزی گەرما و باران|وەرزی گەرما و باران (مۆنسوون)]]دایە،<ref name="Fisher-2002"/> جگە لە [[پارێزگای نورستان]]، کە ھەندێک جار بارانی مۆنسوونی ھاوینەی لێ دەبارێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=69V7DwAAQBAJ&pg=PA31|سەردێڕ=Terraced Landscapes|یەکەم=Drago|دوایین=Kladnik|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=Založba ZRC|ژپنک=٩٧٨-٩٦١-٠٥-٠٠١٩-٣}}</ref> ھەرچەندە ئەفغانستان بە ڕێژەیەکی کەم بەشداری لە دەردانی [[گازی خانووی شووشەیی|گازە دەردراوەکانی خانووی شووشەیی]] جیھانیدا کردووە، بەڵام یەکێکە لە ھەستیارترین وڵاتان بەرامبەر بە [[گۆڕانی کەشوهەوا|گۆڕانی کەشووھەوا]] و کەمترین ئامادەکاری ھەیە بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ کاریگەرییەکانیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Notre Dame Global Adaptation Initiative |سەردێڕ=Country Index Rankings |ناونیشان=https://gain.nd.edu/our-work/country-index/rankings/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250303150416/https://gain.nd.edu/our-work/country-index/rankings/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[گۆڕانی کەشوهەوا لە ئەفغانستان|گۆڕانی کەشووھەوا لە ئەفغانستان]] دەبێتە ھۆی وشکەساڵی زۆرتر و سەختتر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afghanistan: The alarming effects of climate change {{!}} OCHA |ناونیشان=https://www.unocha.org/news/afghanistan-alarming-effects-climate-change |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.unocha.org |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241204072850/https://www.unocha.org/news/afghanistan-alarming-effects-climate-change |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Clark |یەکەم=Kate |ڕێکەوت=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Global Warming and Afghanistan: Drought, hunger and thirst expected to worsen |ناونیشان=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/global-warming-and-afghanistan-drought-hunger-and-thirst-expected-to-worsen/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Afghanistan Analysts Network – English |زمان=ps-GB |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241203223701/https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/global-warming-and-afghanistan-drought-hunger-and-thirst-expected-to-worsen/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بارودۆخی وشکەساڵی سەخت کاریگەری لەسەر <bdi>٢٥</bdi> لە کۆی <bdi>٣٤</bdi> پارێزگای وڵاتەکە داناوە، و کاریگەری لەسەر زیاتر لە نیوەی دانیشتووانەکەی ھەیە.<ref name=":43">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=United Nations Office for the Coordination of Humanitarian Affairs (OCHA) |ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Afghanistan: The alarming effects of climate change {{!}} OCHA |ناونیشان=https://www.unocha.org/news/afghanistan-alarming-effects-climate-change |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.unocha.org |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241204072850/https://www.unocha.org/news/afghanistan-alarming-effects-climate-change |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەم وشکەساڵییانە دەبنە ھۆی [[بەبیابانبوون]]،<ref name=":43"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Socio-Economic Impacts of Climate Change in Afghanistan. A Report to the Department for International Development |ناونیشان=https://www.weadapt.org/sites/weadapt.org/files/legacy-new/placemarks/files/5345354491559sei-dfid-afghanistan-report-1-.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200628173538/https://www.weadapt.org/sites/weadapt.org/files/legacy-new/placemarks/files/5345354491559sei-dfid-afghanistan-report-1-.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> کەمبوونەوەی [[ئاسایشی خۆراک|خۆراک]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=World Food Programme |سەردێڕ=Afghanistan |ناونیشان=https://www.wfp.org/emergencies/afghanistan-emergency |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.wfp.org |زمان=en}}</ref> و [[ئاسایشی ئاو]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Akhundzadah |یەکەم١=Noor Ahmad |دوایین٢=Soltani |یەکەم٢=Salim |دوایین٣=Aich |یەکەم٣=Valentin |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Impacts of Climate Change on the Water Resources of the Kunduz River Basin, Afghanistan |journal=Climate |زمان=en |بەرگ=٨|issue=10 |پەڕە=١٠٢|doi=10.3390/cli8100102 |doi-access=free |bibcode=2020Clim....8..102A |issn=2225-1154}}</ref> تێکچوونی کشتوکاڵ، و دەبنە ھۆی [[ئاوارەبوونی ناوخۆیی|ئاوارەبوونی ناوخۆیی]].<ref name="actionaid.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=Women and children most at risk as climate change and conflict drive migration in Afghanistan {{!}} ActionAid International |ناونیشان=https://actionaid.org/news/2021/women-and-children-most-risk-climate-change-and-conflict-drive-migration-afghanistan |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=actionaid.org |زمان=en}}</ref> بارانبارینی سەخت لە ماوەیەکی کورتدا ھەروەھا ئەگەری ڕوودانی زیاترە، کە مەترسییەکانی [[لافاو]] و [[هەرەسی زەوی]] زیاد دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afghanistan's impending climate disaster – DW – 08/30/2021 |ناونیشان=https://www.dw.com/en/amid-taliban-takeover-climate-change-could-drive-conflict/a-59025446 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=dw.com |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907131158/https://www.dw.com/en/amid-taliban-takeover-climate-change-could-drive-conflict/a-59025446 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەھۆی بەرزبوونەوەی پلەی گەرما، نزیکەی <bdi>١٤٪</bdi>ی ڕووبەری سەھۆڵبەندانەکانی ئەفغانستان لە نێوان ساڵانی <bdi>١٩٩٠</bdi> و <bdi>٢٠١٥</bdi> لەدەستچوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bjelica |یەکەم=Jelena |ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=Shrinking, Thinning, Retreating: Afghan glaciers under threat from climate change |ناونیشان=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/shrinking-thinning-retreating-afghan-glaciers-under-threat-from-climate-change/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=Afghanistan Analysts Network – English |زمان=ps-GB |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210904173007/https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/shrinking-thinning-retreating-afghan-glaciers-under-threat-from-climate-change/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە ئەمەش مەترسی [[لافاوی دەرچوونی دەریاچەی سەهۆڵبەندان|لافاوی دەرچوونی دەریاچەی سەھۆڵبەندانی]] زیادکردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=International Centre for Integrated Mountain Development |ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٩|سەردێڕ=Learning from a disaster event: Investigating the 2018 Panjshir flood in Afghanistan |ناونیشان=https://www.icimod.org/success-stories/learning-from-a-disaster-event-investigating-the-2018-panjshir-flood-in-afghanistan/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|وێبگە=ICIMOD |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241204074349/https://www.icimod.org/success-stories/learning-from-a-disaster-event-investigating-the-2018-panjshir-flood-in-afghanistan/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تا ساڵی <bdi>٢٠٥٠</bdi>، گۆڕانی کەشووھەوا دەتوانێت ببێتە ھۆی ئاوارەبوونی <bdi>٥</bdi> ملیۆن کەسی دیکە لە ناوخۆی ئەفغانستاندا.<ref name="actionaid.org"/><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Welle (www.dw.com) |یەکەم=Deutsche |سەردێڕ=Amid Taliban takeover, climate change could drive conflict {{!}} DW {{!}} 30 August 2021 |ناونیشان=https://www.dw.com/en/amid-taliban-takeover-climate-change-could-drive-conflict/a-59025446 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907131158/https://www.dw.com/en/amid-taliban-takeover-climate-change-could-drive-conflict/a-59025446 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=DW.COM |زمان=en-GB}}</ref> === فرەچەشنیی زیندەیی === [[File:Schneeleopard- P1020498.jpg|thumb|[[بەورەبەفرینە]] ئاژەڵی نیشتمانیی فەرمیی ئەفغانستانە.]] چەندین جۆری مەمکدار لە سەرتاسەری ئەفغانستاندا دەژین. [[بەورەبەفرینە|پڵنگی بەفرین]] و [[ورچی قاوەیی]] لە ناوچە بەرزەکانی [[توندرا|توندرای ئەلپین]]دا دەژین. [[مەڕی مارکۆ پۆلۆ]] تەنھا لە ناوچەی ڕێڕەوی واخان لە باکووری ڕۆژھەڵاتی ئەفغانستان دەژی. ڕێوی، [[گورگ]]، [[سەگی ئاو|ئۆتەر]]، [[ئاسک]]، [[مەڕی کێوی]]، [[وشەک|لینکس]] و پشیلە گەورەکانی تر لە ناوچەی دارستانی شاخاویی ڕۆژھەڵات دەژین. لە دەشتە نیمچە-بیابانییەکانی باکووردا، ژیانی کێوی پێکھاتووە لە چەندین جۆری باڵندە، [[ژیشک|ژیژک]]، [[مشکی خاکی|گۆفەر]]، و گۆشتخۆرە گەورەکانی وەک [[چەقەڵی زێڕین|چەقەڵ]] و [[کەمتیاری خێزدار|کەمتیار]].<ref name="Gritzner-2009">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=q5QY3vCg338C&pg=PA22|سەردێڕ=Afghanistan, Second Edition|یەکەم١=Jeffrey A.|دوایین١=Gritzner|یەکەم٢=John F.|دوایین٢=Shroder|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Infobase Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٨١-٠٤٨٠-٥}}</ref> [[مامز]]، [[بەرازی کێوی|بەرازی کێوی]] و چەقەڵەکان لە دەشتە [[ستێپ|ستێپەکانی]] باشوور و ڕۆژئاوادا دەژین، لە کاتێکدا [[مونگووس]] و چیتەکان لە باشووری نیمچە-بیابانیدا دەژین.<ref name="Gritzner-2009"/> [[مارمۆت]] و [[کێوی شاخدار|ئایبێکس]] ھەروەھا لە شاخە بەرزەکانی ئەفغانستاندا دەژین، و [[قەرقاوڵ]] لە ھەندێک بەشی وڵاتەکەدا ھەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afghanistans.com/Information/PlantAnimal.htm|سەردێڕ=Afghanistan Plant and Animal Life – Afghanistan's Web Site|وێبگە=afghanistans.com|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210711065504/http://www.afghanistans.com/information/PlantAnimal.htm}}</ref> [[تەجەی ئەفغانی|سەگی ئەفغانی]] ڕەگەزێکی ڕەسەنی سەگە کە ناسراوە بە خێرایییەکەی و مووە درێژەکەی؛ بە ڕێژەیەک لە ڕۆژئاوادا ناسراوە.<ref name="Wahab-2007">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=y20MTE0C9kwC&pg=PA10|سەردێڕ=A Brief History of Afghanistan|یەکەم١=Shaista|دوایین١=Wahab|یەکەم٢=Barry|دوایین٢=Youngerman|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Infobase Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٨١-٠٨١٩-٣}}</ref> ئاژەڵە [[خۆماڵی|ڕەسەنەکانی]] ئەفغانستان بریتین لە [[کەروێشکی باڵداری ئەفغانی]]، [[بەفری ئەفغانی]]، ''Paradactylodon'' (یان "سەلەمەندی شاخاویی [[پەغمان]]")، ''Stigmella kasyi''، ''Vulcaniella kabulensis''، [[مارمێلکەی پڵنگی ئەفغانی]]، ''Wheeleria parviflorellus''، و ئەوانی تر. ڕووەکە ڕەسەنەکان بریتین لە ''[[زەمبەقی ئەفغانی|Iris afghanica]]''. ئەفغانستان جۆرەھا باڵندەی ھەیە سەرەڕای کەشووھەوا تا ڕادەیەک وشکەکەی - کە بە <bdi>٤٦٠</bdi> جۆر خەمڵێندراوە کە <bdi>٢٣٥</bdi> جۆریان لە ناوخۆدا زاوزێ دەکەن.<ref name="Wahab-2007"/> ناوچەی دارستانیی ئەفغانستان ڕووەکی وەک درەختی [[سنەوبەر]]، درەختی [[قەزوان|سپروس]]، درەختی [[كاژ|فیر]] و [[سمر|لارچ]]ـی تێدایە، لە کاتێکدا ناوچە گیایییەکانی ستێپ پێکھاتوون لە درەختی [[گەڵاپان]]، گیای کورت، ڕووەکی [[هەمیشەسەوز]] و [[پێدەشت|دەوەنزارەکان]]. ناوچە بەرزە ساردەکان پێکھاتوون لە گیای بەرگەگر و ڕووەکی گوڵداری بچووک.<ref name="Gritzner-2009"/> چەندین ناوچە وەک [[پێڕستی ناوچە پارێزراوەکانی ئەفغانستان|ناوچەی پارێزراو]] دیاری کراون؛ سێ [[پارکی نیشتمانی]] ھەیە: [[بەند ئەمیر]]، [[پارکی نیشتمانیی واخان|واخان]] و [[پارکی نیشتمانیی نورستان|نورستان]]. ئەفغانستان لە ساڵی <bdi>٢٠١٨</bdi>دا لە [[پێوەرەکانی یەکپارچەیی دیمەنی دارستان|پێوەری یەکپارچەیی دیمەنی دارستان]] تێکڕای خاڵی <bdi>٨٫٨٥</bdi> لە <bdi>١٠</bdi>ی ھەبوو، کە لە پلەی <bdi>١٥</bdi>ەمین بوو لەسەر ئاستی جیھان لە کۆی <bdi>١٧٢</bdi> وڵات.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Grantham|یەکەم١=H. S.|دوایین٢=Duncan|یەکەم٢=A.|دوایین٣=Evans|یەکەم٣=T. D.|دوایین٤=Jones|یەکەم٤=K. R.|دوایین٥=Beyer|یەکەم٥=H. L.|دوایین٦=Schuster|یەکەم٦=R.|دوایین٧=Walston|یەکەم٧=J.|دوایین٨=Ray|یەکەم٨=J. C.|دوایین٩=Robinson|یەکەم٩=J. G.|دوایین١٠=Callow|یەکەم١٠=M.|دوایین١١=Clements|یەکەم١١=T.|دوایین١٢=Costa|یەکەم١٢=H. M.|دوایین١٣=DeGemmis|یەکەم١٣=A.|دوایین١٤=Elsen|یەکەم١٤=P. R.|دوایین١٥=Ervin|یەکەم١٥=J.|دوایین١٦=Franco|یەکەم١٦=P.|دوایین١٧=Goldman|یەکەم١٧=E.|دوایین١٨=Goetz|یەکەم١٨=S.|دوایین١٩=Hansen|یەکەم١٩=A.|دوایین٢٠=Hofsvang|یەکەم٢٠=E.|دوایین٢١=Jantz|یەکەم٢١=P.|دوایین٢٢=Jupiter|یەکەم٢٢=S.|دوایین٢٣=Kang|یەکەم٢٣=A.|دوایین٢٤=Langhammer|یەکەم٢٤=P.|دوایین٢٥=Laurance|یەکەم٢٥=W. F.|دوایین٢٦=Lieberman|یەکەم٢٦=S.|دوایین٢٧=Linkie|یەکەم٢٧=M.|دوایین٢٨=Malhi|یەکەم٢٨=Y.|دوایین٢٩=Maxwell|یەکەم٢٩=S.|دوایین٣٠=Mendez|یەکەم٣٠=M.|دوایین٣١=Mittermeier|یەکەم٣١=R.|دوایین٣٢=Murray|یەکەم٣٢=N. J.|دوایین٣٣=Possingham|یەکەم٣٣=H.|دوایین٣٤=Radachowsky|یەکەم٣٤=J.|دوایین٣٥=Saatchi|یەکەم٣٥=S.|دوایین٣٦=Samper|یەکەم٣٦=C.|دوایین٣٧=Silverman|یەکەم٣٧=J.|دوایین٣٨=Shapiro|یەکەم٣٨=A.|دوایین٣٩=Strassburg|یەکەم٣٩=B.|دوایین٤٠=Stevens|یەکەم٤٠=T.|دوایین٤١=Stokes|یەکەم٤١=E.|دوایین٤٢=Taylor|یەکەم٤٢=R.|دوایین٤٣=Tear|یەکەم٤٣=T.|دوایین٤٤=Tizard|یەکەم٤٤=R.|دوایین٤٥=Venter|یەکەم٤٥=O.|دوایین٤٦=Visconti|یەکەم٤٦=P.|دوایین٤٧=Wang|یەکەم٤٧=S.|دوایین٤٨=Watson|یەکەم٤٨=J. E. M.|سەردێڕ=Anthropogenic modification of forests means only 40% of remaining forests have high ecosystem integrity – Supplementary Material|journal=Nature Communications|بەرگ=١١|issue=1|ساڵ=٢٠٢٠|پەڕە=٥٩٧٨|issn=2041-1723|doi=10.1038/s41467-020-19493-3|pmid=٣٣٢٩٣٥٠٧|pmc=٧٧٢٣٠٥٧|bibcode=2020NatCo..11.5978G |doi-access=free}}</ref> == حکوومەت و سیاسەت == [[File:200229-D-AP390-1529 (49603221753).jpg|thumb|[[ئەرگ (کابول)|ئەرگ]] (کۆشکی سەرۆکایەتی) لە کابول، لە ساڵی <bdi>٢٠٢٠</bdi> وێنەی گیراوە]] دوای داڕمانی خێرای [[کۆماری ئیسلامیی ئەفغانستان]] لە کاتی [[ھێرشەکانی تاڵیبان (٢٠٢١)|ھێرشەکانی تاڵیبان لە ٢٠٢١]]، تاڵیبان وڵاتەکەی وەک ئیماراتێکی ئیسلامی ڕاگەیاند. حکوومەتێکی نوێی کاربەڕێکەر لە <bdi>٧</bdi>ی ئەیلوولدا ڕاگەیەندرا.<ref name="BBCHardliners"/> تا تەممووزی <bdi>٢٠٢٥</bdi>، تەنھا [[کۆنفیدراسیۆنی ڕووسیا]] [[دانپێدانانی ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان|دانی بە ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستاندا ناوە]] وەک حکوومەتی ''[[دی جۆر]]''ـی ئەفغانستان.<ref name="Trevelyan">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Trevelyan |یەکەم١=Mark |دوایین٢=Trevelyan |یەکەم٢=Mark |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Russia becomes first country to recognise Taliban government of Afghanistan |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/russia-becomes-first-country-recognise-taliban-government-afghanistan-2025-07-03/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|ئیش=Reuters |زمان=en}}</ref> لە [[پێوەرەکانی دیموکراسی ڤی-دێم|پێوەرەکانی دیموکراسی ڤی-دێم]]دا، ئەفغانستان لە نزمترین ئاستەکاندایە وەک "[[ئۆتۆکراسیی داخراو]]"، کە لە پلەی <bdi>١٧٦</bdi>ەم و <bdi>١٧٧</bdi>ەم دایە لە کۆی <bdi>١٧٩</bdi> وڵات لە پێوەرەکانی دیموکراسیی ھەڵبژاردن و دیموکراسیی لیبڕاڵیدا بە ڕیزبەندی.<ref name="j496">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Democracy Report 2026, Unraveling The Democratic Era?|ناونیشان=https://v-dem.net/documents/75/V-Dem_Institute_Democracy_Report_2026_lowres.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=[[V-Dem Institute]]}}</ref> ئەفغانستان لەسەر بنەمای [[دەوڵەتی یەکگرتوو|شێوەیەکی یەکگرتووی (مەرکەزی) ناوەندی لە حکوومەت]] کار دەکات.<ref name="Unitary">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=INTERNATIONAL RELATIONS AND WATER MANAGEMENT BETWEEN THE REPUBLIC OF UZBEKISTAN AND THE ISLAMIC EMIRATE OF AFGHANISTAN |ناونیشان=https://www.researchgate.net/publication/382438045_INTERNATIONAL_RELATIONS_AND_WATER_MANAGEMENT_BETWEEN_THE_REPUBLIC_OF_UZBEKISTAN_AND_THE_ISLAMIC_EMIRATE_OF_AFGHANISTAN |نووسەر=Javohir Makhmatkulov |بڵاوکەرەوە=[[ResearchGate]] |ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠٢٤|وتەگێڕانەوە=Afghanistan's unitary nation is primarily governed by the Islamic Emirate of Afghanistan, also referred to as the Afghan administration. The supreme leader and its religious consultants, whom they refer to as the Leadership together, possess concentrated political control in the Taliban-run emirate and theocracy that rules Afghanistan.}}</ref> ئامرازێکی نەریتیی حوکمڕانی لە ئەفغانستاندا بریتییە لە ''[[لۆیا جیرگە]]'' (کۆبوونەوەی گەورە)، کە کۆبوونەوەیەکی ڕاوێژکاری پەشتونە و بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ ھەڵبژاردنی [[سەرۆکی دەوڵەت]]ێکی نوێ، پەسەندکردنی دەستوورێکی نوێ، یان چارەسەرکردنی پرسێکی نیشتمانی یان ناوچەیی وەک شەڕ ڕێکدەخرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1782079.stm |بڵاوکەرەوە=BBC News |سەردێڕ=Q&A: What is a loya jirga? |ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190523165931/http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1782079.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئایاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لۆیا جیرگەکان لانیکەم لە ساڵی <bdi>١٧٤٧</bdi>ەوە بەڕێوەچوون،{{sfn|Barfield|2012|page=295}} کە [[گردبوونەوەی زانایانی ئەفغانستان|نوێترین کۆبوونەوەیان]] لە حوزەیران تا تەممووزی <bdi>٢٠٢٢</bdi> بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Taliban meet tribal leaders, minority reps in first loya jirga since takeover |ناونیشان=https://www.arabnews.com/node/2114061/world |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[Arab News]] |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250125224255/https://www.arabnews.com/node/2114061/world |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Xu |یەکەم=Weiwei |ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Loya Jirga appeals for recognition of Taliban |ناونیشان=https://global.chinadaily.com.cn/a/202207/03/WS62c197a5a310fd2b29e6a0cf.html |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٥|وێبگە=[[China Daily]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Khan |یەکەم=Omer Farooq |ڕێکەوت=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Taliban convene 'Loya Jirga' in Kabul |ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/taliban-convene-loya-jirga-in-kabul/articleshow/92500437.cms |ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Times of India]] |issn=0971-8257 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220704070505/https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/taliban-convene-loya-jirga-in-kabul/articleshow/92500437.cms |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === گەشەسەندنی حکوومەتی تاڵیبان === {{multiple image | total_width = 270 | perrow = 2 | direction = horizontal | caption_align = center | image1 = Hasan Akhund.png | caption1 = [[حەسەن ئاخوند]]<br /><small>[[سەرۆک وەزیرانی ئەفغانستان|سەرۆک وەزیران]]</small> | image2 = Sirajuddin Haqqani 2026.jpg | caption2 = [[سیراجەدین حەقانی]]<br /><small>یەکەم [[جێگری ڕێبەری ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان|جێگری ڕێبەر]] و [[وەزیری ناوخۆی ئەفغانستان|وەزیری ناوخۆ]]</small> | image3 = Mullah Yaqoob in January 2022.png | caption3 = [[مەلا یەعقووب]]<br /><small>دووەم جێگری ڕێبەر و [[وەزارەتی بەرگری (ئەفغانستان)|وەزیری بەرگری]]</small> | image4 = Abdul_Ghani_Baradar.jpg | caption4 = [[عەبدول غەنی بەرادەر]]<br /><small>سێیەم جێگری ڕێبەر و یەکەم [[جێگری سەرۆک وەزیرانی ئەفغانستان|جێگری سەرۆک وەزیران]]</small> }} لە <bdi>١٧</bdi>ی ئابی <bdi>٢٠٢١</bdi>دا، سەرکردەی حزبی ئیسلامیی گومەددین سەر بە تاڵیبان، [[گوڵبەدین حیکمەتیار]]، چاوی بە ھەردوو [[حامید کارزای]]، [[سەرۆک کۆماری ئەفغانستان|سەرۆک کۆماری پێشوو]]، و [[عەبدوڵڵا عەبدوڵڵا]]، سەرۆکی پێشووی ئەنجومەنی باڵای ئاشتەوایی نیشتمانی و [[سەرۆکی جێبەجێکار (ئەفغانستان)|سەرۆکی جێبەجێکاری پێشوو]] کەوت، لە [[دەوحە]]، قەتەر، بە ئامانجی پێکھێنانی [[حکوومەتی یەکڕیزیی نیشتمانی]]یەکی نوێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Afghanistan's Hekmatyar says heading for Doha with Karzai, Abdullah Abdullah to meet Taliban – Al Jazeera|ناونیشان=https://www.reuters.com/world/asia-pacific/afghanistans-hekmatyar-says-heading-doha-with-karzai-abdullah-abdullah-meet-2021-08-16/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢١|ئیش=Reuters|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210816202122/https://www.reuters.com/world/asia-pacific/afghanistans-hekmatyar-says-heading-doha-with-karzai-abdullah-abdullah-meet-2021-08-16/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=AFP|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Taliban met ex-Afghan leader Karzai, Abdullah Abdullah|ناونیشان=https://www.brecorder.com/news/40114270|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Brecorder|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210818215958/https://www.brecorder.com/news/40114270|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرۆک کۆمار ئەشڕەف غەنی، کە لە کاتی پێشڕەوییەکانی تاڵیباندا لە وڵات ھەڵاتبوو بۆ تاجیکستان یان [[ئۆزبەکستان]]، لە میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان دەرکەوت و گوتی کە پشتگیری لە گفتوگۆی لەو شێوەیە دەکات و لە دانوستاندابووە بۆ گەڕانەوە بۆ ئەفغانستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Macias|یەکەم٢=Natasha |دوایین٢=Turak|یەکەم١= Amanda|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ousted Afghan President Ashraf Ghani resurfaces in UAE after fleeing Kabul, Emirati government says|ناونیشان=https://www.cnbc.com/2021/08/18/afghan-president-ashraf-ghani-is-in-uae-after-fleeing-afghanistan.html|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=[[CNBC]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210818141114/https://www.cnbc.com/2021/08/18/afghan-president-ashraf-ghani-is-in-uae-after-fleeing-afghanistan.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ghani says he backs talks as Taliban meet with Karzai, Abdullah|ناونیشان=https://www.newagebd.net/article/146741/ghani-says-he-backs-talks-as-taliban-meet-with-karzai-abdullah|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=New Age|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210818215958/https://www.newagebd.net/article/146741/ghani-says-he-backs-talks-as-taliban-meet-with-karzai-abdullah|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> زۆر کەسایەتی لە ناو تاڵیباندا بە گشتی کۆک بوون لەسەر ئەوەی کە بەردەوامیدان بە [[دەستووری ٢٠٠٤ی ئەفغانستان]] ڕەنگە، ئەگەر بە دروستی جێبەجێ بکرێت، گونجاو بێت وەک بنەمایەک بۆ دەوڵەتە ئایینییە نوێیەکە چونکە ناڕەزایەتییەکانیان بەرامبەر بە حکوومەتی پێشوو سیاسی بوون، نەک ئایینی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Osman|یەکەم١=Borhan|ناونیشان=https://cic.nyu.edu/sites/default/files/taliban_future_state_final.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://cic.nyu.edu/sites/default/files/taliban_future_state_final.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|سەردێڕ=Taliban Views on a Future State|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[New York University]]|پەڕە=٧}}</ref> چەند کاتژمێرێک دوای ئەوەی کۆتا گەشتی فڕۆکەی ھێزەکانی ئەمریکا لە کابولەوە ڕۆیشت لە <bdi>٣٠</bdi>ی ئابدا، بەرپرسێکی تاڵیبان لە چاوپێکەوتنێکدا گوتی کە ئەگەری ھەیە حکوومەتێکی نوێ زووتر لە ڕۆژی ھەینی <bdi>٣</bdi>ی ئەیلوول دوای [[نوێژی هەینی]] ڕابگەیەندرێت. ھەروەھا گوتی کە ھەیبەتوڵڵا ئاخوندزادە بە فەرمی وەک [[ڕێبەری باڵای ئەفغانستان|ئەمیر]] دەستنیشان دەکرێت، لەگەڵ ئاشکراکردنی وەزیرەکانی کابینە لە [[ئەرگ (کابول)|ئەرگ]] لە ڕێوڕەسمێکی فەرمیدا. عەبدول غەنی بەرادەر دەبێتە [[سەرۆکی حکوومەت]] وەک [[سەرۆک وەزیرانی ئەفغانستان|سەرۆک وەزیران]]، لەکاتێکدا پۆستە گرنگەکانی تر دەدرێن بە [[سیراجەدین حەقانی]] و [[مەلا یەعقووب]]. لە ژێر ڕێبەری باڵادا، بەڕێوەبردنی ڕۆژانەی وڵات دەسپێردرێت بە [[کابینەی ئەفغانستان#ئیماراتی ئیسلامی (٢٠٢١-ئێستا)|کابینە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Afghanistan: Taliban expected to announce new government|ناونیشان=http://www.theguardian.com/world/2021/sep/02/afghanistan-taliban-expected-to-announce-new-government|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=[[The Guardian]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210902115607/http://www.theguardian.com/world/2021/sep/02/afghanistan-taliban-expected-to-announce-new-government|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ڕاپۆرتێکی کەناڵی CNN-News18، سەرچاوەکان گوتیان حکوومەتە نوێیەکە ھاوشێوەی ئێران بەڕێوەدەبرێت کە تێیدا ھەیبەتوڵڵا ئاخوندزادە ڕێبەری باڵا دەبێت ھاوشێوەی ڕۆڵی [[عەلی خامنەیی|سەید عەلی خامنەیی]]، و ناوەندەکەی لە [[قەندەھار]] دەبێت. بەرادەر یان یەعقووب دەبنە سەرۆکی حکوومەت وەک سەرۆک وەزیران. وەزارەتەکان و ئاژانسەکانی حکوومەت لەژێر سەرپەرشتی کابینەیەکدا دەبن کە سەرۆک وەزیران سەرۆکایەتی دەکات. ڕێبەری باڵا سەرۆکایەتی [[دەسەڵاتی جێبەجێکردن|دەستەیەکی جێبەجێکار]] دەکات کە پێی دەوترێت ئەنجومەنی باڵا بە بەشداریی <bdi>١١</bdi> بۆ <bdi>٧٢</bdi> ئەندام. پێدەچێت [[عەبدول حەکیم حەقانی]] پلەی بەرزبکرێتەوە بۆ [[سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەری]]. بەپێی ڕاپۆرتەکە، حکوومەتە نوێیەکە لە چوارچێوەی ھەموارکردنەوەی [[دەستووری ١٩٦٤ی ئەفغانستان]]ـدا پێکدەھێنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Taliban to Follow Iran Model in Afghanistan; Reclusive Hibatullah Akhundzada to be Supreme Leader|ناونیشان=https://www.news18.com/news/world/talibans-govt-in-afghanistan-on-iran-model-reclusive-hibatullah-akhundzada-to-be-supreme-leader-4149431.html|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=News18|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210831155248/https://www.news18.com/news/world/talibans-govt-in-afghanistan-on-iran-model-reclusive-hibatullah-akhundzada-to-be-supreme-leader-4149431.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پێکھێنانی حکوومەت دواخرا بەھۆی نیگەرانییەکان سەبارەت بە پێکھێنانی حکوومەتێکی بنکە فراوان کە بۆ کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی قبوڵکراو بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Taliban again postpone Afghan govt formation announcement|ئیش=The Economic Times|ناونیشان=https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/taliban-again-postpone-afghan-govt-formation-announcement/articleshow/85923976.cms?from=mdr|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210904171526/https://economictimes.indiatimes.com/news/international/world-news/taliban-again-postpone-afghan-govt-formation-announcement/articleshow/85923976.cms?from=mdr|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەرچەندە دواتر زیادکرا کە ئەنجومەنی سەرکردایەتی تاڵیبان (ڕەھبەری شوورا) دابەش ببوو لە نێوان تۆڕی حەقانی توندڕەو و عەبدول غەنی بەرادەری میانڕەو سەبارەت بەو دامەزراندنانەی کە پێویست بوون بۆ پێکھێنانی حکوومەتێکی "گشتگیر". ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کرد کە ئەمە گەیشتە ئاستی پێکدادانێک کە بووە ھۆی برینداربوونی بەرادەر و چارەسەرکردنی لە پاکستان، ھەرچەندە ئەمە لەلایەن خودی بەرادەرەوە ڕەتکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=New 'inclusive' Afghanistan government to be announced soon: Taliban|ناونیشان=https://www.livemint.com/news/world/new-inclusive-afghanistan-government-to-be-announced-soon-taliban-11630841282911.html|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=mint|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210906081415/https://www.livemint.com/news/world/new-inclusive-afghanistan-government-to-be-announced-soon-taliban-11630841282911.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Afghanistan: Taliban deputy denies reports of leadership row in new video |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-58555234 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210915224224/https://www.bbc.com/news/world-asia-58555234 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تا سەرەتای ئەیلوولی <bdi>٢٠٢١</bdi>، تاڵیبان پلانی دانابوو کابینەکە تەنھا بۆ پیاوان بێت. ڕۆژنامەنووسان و چالاکوانانی تری مافی مرۆڤ، زۆربەیان ژنان، لە ھیرات و کابول [[خۆپیشاندانەکانی ئەفغانستان ٢٠٢١|خۆپیشاندانیان کرد]] و داوایان کرد ژنان بەشداری پێبکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Afghanistan: Women protest against all-male Taliban government|بڵاوکەرەوە=BBC News|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-58490819|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210908223524/https://www.bbc.com/news/world-asia-58490819|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[کابینەی ئەفغانستان#ئیماراتی ئیسلامی (٢٠٢١-ئێستا)|کابینەی کاربەڕێکەر]] کە لە <bdi>٧</bdi>ی ئەیلوول ڕاگەیەندرا تەنھا لە پیاوان پێکھاتبوو، و [[وەزارەتی کاروباری ژنان (ئەفغانستان)|وەزارەتی کاروباری ژنان]] ھەڵوەشێنرایەوە.<ref name="BBCHardliners">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Hardliners get key posts in new Taliban government|بڵاوکەرەوە=BBC News|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-58479750|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210907212403/https://www.bbc.com/news/world-asia-58479750|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تا تەممووزی <bdi>٢٠٢٥</bdi>، تەنھا [[ڕووسیا]] دانی بە حکوومەتی تاڵیباندا ناوە وەک دەسەڵاتدارانی شەرعی ئەفغانستان.<ref name="Trevelyan"/> نەتەوە یەکگرتووەکان ڕایگەیاندووە کە دانپێدانان مەحاڵە تا ئەو کاتەی سنووردارکردنەکانی سەر پەروەردە و کارکردنی ژنان بەردەوام بێت.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The Taliban confirm they will attend a UN-led meeting in Qatar on Afghanistan |ناونیشان=https://apnews.com/article/taliban-delegation-doha-meeting-d3af51909b06aa7b086e44b25c464c77 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=AP News}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kumar |یەکەم=Ruchi |سەردێڕ=Why has China recognised Taliban's envoy to Beijing? |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2024/2/14/is-chinas-recognition-of-afghanistan-envoy-a-diplomatic-win-for-taliban |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Al Jazeera}}</ref> لە <bdi>١٦</bdi>ی ئەیلوولی <bdi>٢٠٢٤</bdi>، تاڵیبان ھەڵمەتەکانی کوتانی ئیفلیجی منداڵانی لە ئەفغانستان ڕاگرت، وەک لەلایەن نەتەوە یەکگرتووەکانەوە ڕاپۆرت کرا، کە مەترسییەکی گەورە بۆ سەر ھەوڵە جیھانییەکان بۆ نەھێشتنی ئیفلیجی منداڵان دروست دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Taliban have suspended polio vaccination campaigns in Afghanistan, the UN says|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://abcnews.go.com/International/wireStory/taliban-suspended-polio-vaccination-campaigns-afghanistan-113720519|newspaper=ABC News|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240917013143/https://abcnews.go.com/International/wireStory/taliban-suspended-polio-vaccination-campaigns-afghanistan-113720519|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە فەرمانێکدا لەلایەن ھەیبەتوڵڵا ئاخوندزادەوە لە <bdi>١٥</bdi>ی ئابی <bdi>٢٠٢٥</bdi>، وەسفکردنی حکوومەت وەک کاربەڕێکەر لادرا، و ھەموو وەزیرەکان لە پۆستەکانیاندا مانەوە، بەڵام لەسەر بنەمایەکی ھەمیشەیی نەک کاتی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Taliban Leader Removes 'Acting' Designation From All Government Posts |ناونیشان=https://www.afintl.com/en/202508152035 |ڕێکەوت=١٥ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|ئیش=[[Afghanistan International]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Malikzada |یەکەم١=Natiq |سەردێڕ=Taliban Officials Are No Longer 'Acting' |ناونیشان=https://thediplomat.com/2025/08/taliban-officials-are-no-longer-acting/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Diplomat (magazine)|The Diplomat]] |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250826001009/https://thediplomat.com/2025/08/taliban-officials-are-no-longer-acting/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === دابەشکارییە کارگێڕییەکان === {{Main|پارێزگاکانی ئەفغانستان|قەزاکانی ئەفغانستان}} ئەفغانستان لە ڕووی کارگێڕییەوە دابەشکراوە بۆ <bdi>٣٤</bdi> پارێزگا (''ویلایەت'').<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ariananews.co/en/afghanistan-provinces/|سەردێڕ=Afghanistan Provinces|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Ariana News|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190704210454/https://ariananews.co/en/afghanistan-provinces/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەر پارێزگایەک پارێزگارێکی ھەیە و پایتەختێکی ھەیە. وڵاتەکە دابەشکراوە بۆ نزیکەی <bdi>٤٠٠</bdi> [[قەزاکانی ئەفغانستان|قەزای پارێزگاکان]]، کە زۆربەی کات ھەر یەکەیان شارێک یان چەندین گوند دەگرێتەوە. ھەر قەزایەک لەلایەن قایمقامێکی قەزاکەوە نوێنەرایەتی دەکرێت. [[پێڕستی پارێزگارەکانی ئێستای ئەفغانستان|پارێزگارەکانی پارێزگاکان]] ئێستا لەلایەن [[سەرۆک وەزیرانی ئەفغانستان]]ەوە دەستنیشان دەکرێن، و قایمقامی قەزاکانیش لەلایەن پارێزگارەکانەوە ھەڵدەبژێردرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2012/12/09/world/asia/for-afghan-officials-prospect-of-death-comes-with-territory.html|سەردێڕ=For Afghan Officials, Prospect of Death Comes With Territory|دوایین=Ahmed|یەکەم=Azam|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|ئیش=The New York Times|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠١٧|issn=0362-4331|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171019103603/http://www.nytimes.com/2012/12/09/world/asia/for-afghan-officials-prospect-of-death-comes-with-territory.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پارێزگارەکانی پارێزگاکان نوێنەری حکوومەتی ناوەندیین لە کابول و بەرپرسیارن لە ھەموو پرسە کارگێڕی و فەرمییەکان لە ناو پارێزگاکانیاندا. ھەروەھا ئەنجومەنی پارێزگاکان ھەن کە لە ڕێگەی ھەڵبژاردنی ڕاستەوخۆ و گشتییەوە بۆ ماوەی چوار ساڵ ھەڵدەبژێردرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iec.org.af/eng/content.php?id=5&cnid=24 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100827204439/http://www.iec.org.af/eng/content.php?id=5&cnid=24 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠١٠|سەردێڕ=Explaining Elections, Independent Election Commission of Afghanistan |بڵاوکەرەوە=Iec.org.af |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> ئەرکەکانی ئەنجومەنی پارێزگاکان بەشداریکردنە لە پلاندانانی پەرەپێدانی پارێزگا و بەشداریکردن لە چاودێریکردن و ھەڵسەنگاندنی دامەزراوەکانی تری فەرمانڕەوایەتی پارێزگاکە. بەپێی ماددەی <bdi>١٤٠</bdi>ی دەستوور و فەرمانی سەرۆکایەتی لەسەر یاسای ھەڵبژاردن، سەرۆک شارەوانییەکانی شارەکان دەبێت لە ڕێگەی ھەڵبژاردنی ئازاد و ڕاستەوخۆوە بۆ ماوەی چوار ساڵ ھەڵبژێردرێن. بەڵام لە پراکتیکدا، سەرۆک شارەوانییەکان لەلایەن حکوومەتەوە دادەمەزرێنرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=An Assessment of Afghanistan's Municipal Governance Framework|ناونیشان=http://webarchive.urban.org/UploadedPDF/412448-An-Assessment-of-Afghanistans-Municipal-Governance-Framework.pdf|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Urban Institute Center on International Development and Governance|نووسەر١=Jamie Boex|نووسەر٢=Grace Buencamino|نووسەر٣=Deborah Kimble|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190704193403/http://webarchive.urban.org/UploadedPDF/412448-An-Assessment-of-Afghanistans-Municipal-Governance-Framework.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[File:Afghanistan provinces numbered.png|thumb|upright=1.5|ئەفغانستان دابەش کراوە بەسەر [[پارێزگاکانی ئەفغانستان|٣٤ پارێزگا]]، کە ئەوانیش زیاتر دابەش دەبن بەسەر [[قەزاکانی ئەفغانستان|ژمارەیەک قەزادا]].]] ئەو <bdi>٣٤</bdi> پارێزگایە بە ڕیزبەندی ئەلفوبێیی بریتین لە: {{colbegin|colwidth=15em}} # [[پارێزگای بەدەخشان|بەدەخشان]] # [[پارێزگای بادغیس|بادغیس]] # [[پارێزگای بەغلان|بەغلان]] # [[پارێزگای بەڵخ|بەڵخ]] # [[پارێزگای بامیان|بامیان]] # [[پارێزگای دایکوندی|دایکوندی]] # [[پارێزگای فەراھ|فەراھ]] # [[پارێزگای فاریاب|فاریاب]] # [[پارێزگای غەزنی|غەزنی]] # [[پارێزگای غوور|غوور]] # [[پارێزگای ھێلمەند|ھێلمەند]] # [[پارێزگای ھیرات|ھیرات]] # [[پارێزگای جەوزجان|جەوزجان]] # [[پارێزگای کابول|کابول]] # [[پارێزگای قەندەھار|قەندەھار]] # [[پارێزگای کاپیسا|کاپیسا]] # [[پارێزگای خۆست|خۆست]] # [[پارێزگای کونەر|کونەر]] # [[پارێزگای قوندوز|قوندوز]] # [[پارێزگای لەغمان|لەغمان]] # [[پارێزگای لۆگەر|لۆگەر]] # [[پارێزگای نەنگەھار|نەنگەھار]] # [[پارێزگای نیمروز|نیمروز]] # [[پارێزگای نورستان|نورستان]] # [[پارێزگای ئورووزگان|ئورووزگان]] # [[پارێزگای پাক্তیا|پাক্তیا]] # [[پارێزگای پکتیکا|پکتیکا]] # [[پارێزگای پەنجشێر|پەنجشێر]] # [[پارێزگای پەروان|پەروان]] # [[پارێزگای سەمەنگان|سەمەنگان]] # [[پارێزگای سەرپێڵ|سەرپێڵ]] # [[پارێزگای تەخار|تەخار]] # [[پارێزگای وەردەک|وەردەک]] # [[پارێزگای زابول|زابول]] {{colend}} === پەیوەندییە دەرەکییەکان === ئەفغانستان لە ساڵی <bdi>١٩٤٦</bdi> بووە ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان.{{sfn|Dupree|1997|page=642}} لە ڕووی مێژووییەوە، ئەفغانستان پەیوەندی بەھێزی لەگەڵ ئەڵمانیا ھەبوو، کە یەکێک بوو لە یەکەمین وڵاتەکان کە دانی بە سەربەخۆیی ئەفغانستاندا نا لە ساڵی <bdi>١٩١٩</bdi>؛ لەگەڵ یەکێتیی سۆڤیەت، کە یارمەتی زۆری پێشکەش کرد لەگەڵ مەشقی سەربازی بۆ ھێزەکانی ئەفغانستان و واژۆکردنی پەیماننامەی دۆستایەتی لە ساڵانی <bdi>١٩٢١</bdi> و <bdi>١٩٧٨</bdi>؛ و ھیندستان، کە پەیماننامەیەکی دۆستایەتی لە ساڵی <bdi>١٩٥٠</bdi> لەگەڵدا واژۆ کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Treaty of Friendship|ناونیشان=https://www.mea.gov.in/bilateral-documents.htm?dtl/6584/Treaty+of+Friendship|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|وێبگە=mea.gov.in|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210119135256/https://www.mea.gov.in/bilateral-documents.htm?dtl/6584/Treaty+of+Friendship|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەیوەندییەکانی لەگەڵ پاکستان زۆرجار گرژ بووە بەھۆی چەندین ھۆکاری وەک کێشەی سنووری ھێڵی دیورەند و تێوەگلانی گومانلێکراوی پاکستان لە گرووپە یاخیبووەکانی ئەفغانستان. ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستانی ئێستا لە ئێستادا بە [[دانپێدانانی ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان|نیوە دانپێدانراوە]]، بەڵام پەیوەندی نافەرمیی دیاری لەگەڵ چین، پاکستان و قەتەردا ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-08-16/china-enters-high-stakes-relationship-with-post-u-s-afghanistan|سەردێڕ=China Embraces High-Stakes Taliban Relationship as U.S. Exits|ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢١|ئیش=[[Bloomberg News]]|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210820193617/https://www.bloomberg.com/news/articles/2021-08-16/china-enters-high-stakes-relationship-with-post-u-s-afghanistan|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2021/10/7/taliban-afghanistan-international-recognition|سەردێڕ=Taliban still struggling for international recognition|بڵاوکەرەوە=[[Al Jazeera Media Network]]|یەکەم=Ali M|دوایین=Latifi|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211013140538/https://www.aljazeera.com/news/2021/10/7/taliban-afghanistan-international-recognition|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە سەردەمی کۆماری ئیسلامیی ئەفغانستانی پێشوودا، پەیوەندییەکی دۆستانەی لەگەڵ چەندین وڵاتی [[ناتۆ]] و ھاوپەیمانان ھەبوو، بەتایبەتی [[پەیوەندییەکانی ئەفغانستان-ویلایەتە یەکگرتووەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]، [[پەیوەندییەکانی ئەفغانستان-کەنەدا|کەنەدا]]، [[پەیوەندییەکانی ئەفغانستان-شانشینی یەکگرتوو|شانشینی یەکگرتوو]]، [[پەیوەندییەکانی ئەفغانستان-ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]]، ئوسترالیا و [[پەیوەندییەکانی ئەفغانستان-تورکیا|تورکیا]]. لە ساڵی <bdi>٢٠١٢</bdi>دا، ویلایەتە یەکگرتووەکان و کۆماری ئەوکاتی ئەفغانستان [[ڕێککەوتننامەی هاوبەشیی ستراتیژیی ئەمریکا-ئەفغانستان|ڕێککەوتننامەی ھاوبەشیی ستراتیژی]]یان واژۆ کرد کە تێیدا ئەفغانستان بوو بە [[هاوپەیمانی سەرەکیی دەرەوەی ناتۆ|ھاوپەیمانێکی سەرەکیی دەرەوەی ناتۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Hillary Clinton says Afghanistan 'major non-Nato ally'|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18750732|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=BBC News|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190705181134/https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-18750732|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەو نازناوە لە تەممووزی <bdi>٢٠٢٢</bdi> لەلایەن سەرۆکی ئەمریکا [[جۆ بایدن]]ـەوە ھەڵوەشێنرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Mizelle |یەکەم١=Shawna |دوایین٢=Fossum |یەکەم٢=Sam |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Biden will rescind Afghanistan's designation as a major non-NATO ally |ناونیشان=https://www.cnn.com/2022/07/06/politics/afghanistan-major-non-nato-ally-designation-biden-rescind/index.html |بڵاوکەرەوە=CNN |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220810104553/https://www.cnn.com/2022/07/06/politics/afghanistan-major-non-nato-ally-designation-biden-rescind/index.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === ھێزە سەربازییەکان === [[هێزە چەکدارەکانی ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان|ھێزە چەکدارەکانی ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان]] دەستیان بەسەر بڕێکی زۆر لە چەک، کەلوپەل، ئۆتۆمبێل، فڕۆکە و پێداویستییەکانی تری ھێزە ئەمنییەکانی نیشتمانیی ئەفغانستاندا گرت دوای [[هێرشەکانی تاڵیبان (٢٠٢١)|ھێرشی ٢٠٢١ی تاڵیبان]] و [[کەوتنی کابول (٢٠٢١)|کەوتنی کابول]]. بەھای گشتیی کەلوپەلە گیراوەکان بە <bdi>$٨٣</bdi> ملیار خەمڵێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=White House defends letting billions in military equipment fall into Taliban hands |ئیش=Yahoo News |ناونیشان=https://news.yahoo.com/white-house-defends-letting-billions-192700107.html |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211012095525/https://news.yahoo.com/white-house-defends-letting-billions-192700107.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Andrzejewski |یەکەم=Adam |سەردێڕ=Staggering Costs – U.S. Military Equipment Left Behind In Afghanistan |ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/adamandrzejewski/2021/08/23/staggering-costs--us-military-equipment-left-behind-in-afghanistan/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=Forbes |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211011181932/https://www.forbes.com/sites/adamandrzejewski/2021/08/23/staggering-costs--us-military-equipment-left-behind-in-afghanistan/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === مافەکانی مرۆڤ === ھاوجنسخوازی لە کۆمەڵگەی ئەفغانیدا بابەتێکی [[تابوو|قەدەغەکراوە]]؛<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Ahmadzai |یەکەم=Aria |ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=The LGBT community living under threat of death |بڵاوکەرەوە=BBC News |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-36884732 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221121132953/https://www.bbc.com/news/world-asia-36884732 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەپێی یاسای سزادان، پەیوەندی ھاوجنسخوازی سزای تا یەک ساڵ زیندانی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afghanistan &#124; Human Dignity Trust |ناونیشان=https://www.humandignitytrust.org./country-profile/afghanistan/ |وێبگە=humandignitytrust.org. |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414225749/https://www.humandignitytrust.org/country-profile/afghanistan/ |ڕەوشی ناونیشان=usurped}}</ref> لەژێر [[شەریعەت|یاسای شەریعەت]] سەرپێچیکاران دەکرێت [[سزای لەسێدارەدان بۆ هاوڕەگەزخوازی|سزای مەرگیان بەسەردا بسەپێنرێت]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ='Fake Life': Being Gay in Afghanistan |ناونیشان=https://www.rferl.org/a/afghanistan-being-gay-fake-life/28731934.html |وێبگە=RadioFreeEurope/RadioLiberty |دوایین١=Bezhan |یەکەم١=Frud |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210819061502/https://www.rferl.org/a/afghanistan-being-gay-fake-life/28731934.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئایاری ٢٠١٦|سەردێڕ=LGBT relationships are illegal in 74 countries, research finds |ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/gay-lesbian-bisexual-relationships-illegal-in-74-countries-a7033666.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190614095346/https://www.independent.co.uk/news/world/gay-lesbian-bisexual-relationships-illegal-in-74-countries-a7033666.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ئیش=[[The Independent]]}}</ref> سەرەڕای ئەوەش، نەریتێکی کۆن کە پەیوەندی بە کردەوەی ھاوجنسخوازی نێوان منداڵان و پیاوانی بەتەمەنەوە ھەیە (بەزۆری لۆردەکانی جەنگی دەوڵەمەند یان کەسانی نوخبە) کە پێی دەوترێت ''[[بەچە بازی]]'' بەردەوامە، ھەرچەندە سزای [[سزای لەسێدارەدان|لەسێدارەدانی]] ھەیە بەپێی یاسای تاڵیبان.<ref name="DS">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bacha bazi: Afghanistan's darkest secret|ناونیشان=https://humanrights.brightblue.org.uk/blog-1/2017/8/18/bacha-bazi-afghanistans-darkest-secret|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210822052916/https://humanrights.brightblue.org.uk/blog-1/2017/8/18/bacha-bazi-afghanistans-darkest-secret|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=Human Rights and discrimination|زمان=en-US}}</ref> کەمینە ئایینییەکانی وەک سیخەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kumar |یەکەم=Ruchi |ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=For Afghan Sikhs, it's between violence and exodus|ئیش=[[The Hindu]] |ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/international/for-afghan-sikhs-its-between-violence-and-exodus/article31194107.ece |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|issn=0971-751X |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220403202634/https://www.thehindu.com/news/international/for-afghan-sikhs-its-between-violence-and-exodus/article31194107.ece |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھیندووەکان،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Mashal |یەکەم١=Mujib |دوایین٢=Abed |یەکەم٢=Fahim |ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=India Offers Escape to Afghan Hindus and Sikhs Facing Attacks|ئیش=The New York Times |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/07/19/world/asia/india-afghanistan-sikh-hindu.html |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|issn=0362-4331 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220403195219/https://www.nytimes.com/2020/07/19/world/asia/india-afghanistan-sikh-hindu.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و مەسیحییەکان بەپێی ڕاپۆرتەکان ڕووبەڕووی چەوساندنەوە بوونەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Lyons |یەکەم١=Kate |دوایین٢=Blight |یەکەم٢=Garry |ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٥|سەردێڕ=Where in the world is the worst place to be a Christian? |ناونیشان=http://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2015/jul/27/where-in-the-world-is-it-worst-place-to-be-a-christian |ئیش=[[The Guardian]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220425220001/https://www.theguardian.com/world/ng-interactive/2015/jul/27/where-in-the-world-is-it-worst-place-to-be-a-christian |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Afghan clerics call for Christian convert to be killed despite Western outrage |ڕێکەوت=٢٣ی ئازاری ٢٠٠٦|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=SY0IM-ZvDtM |بڵاوکەرەوە=[[AP Archive]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220426074158/https://www.youtube.com/watch?v=SY0IM-ZvDtM |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ئایاری <bdi>٢٠٢٢</bdi>ەوە، ھەموو ژنان لە ئەفغانستان بەپێی یاسا داوایان لێکراوە کە جەستەیان بە تەواوی دابپۆشن لە شوێنە گشتییەکاندا (بە [[بورقە]] یان [[عەبا|عەبایەک]] لەگەڵ [[نیقاب]]، کە تەنھا چاوەکان بە کراوەیی دەھێڵێتەوە).<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=George |یەکەم=Susannah |سەردێڕ=Taliban orders head-to-toe coverings for Afghan women in public |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/2022/05/07/taliban-orders-head-toe-coverings-afghan-women-public/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٢|newspaper=The Washington Post |ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220507171800/https://www.washingtonpost.com/world/2022/05/07/taliban-orders-head-toe-coverings-afghan-women-public/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Graham-Harrison |یەکەم=Emma |سەردێڕ=Taliban order all Afghan women to cover their faces in public |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2022/may/07/taliban-order-all-afghan-women-to-wear-burqa |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢٢|ئیش=The Guardian |ڕێکەوت=٧ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220514020908/https://www.theguardian.com/world/2022/may/07/taliban-order-all-afghan-women-to-wear-burqa |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکەم [[جێگری ڕێبەری ئیماراتی ئیسلامیی ئەفغانستان|جێگری ڕێبەر]] [[سیراجەدین حەقانی]] ڕایگەیاند کە فەرمانەکە تەنھا ڕاوێژکارییە و ھیچ جۆرێک لە [[حیجاب]] لە ئەفغانستاندا ناچاری نییە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Shelley |یەکەم١=Jo |دوایین٢=Popalzai |یەکەم٢=Ehsan |دوایین٣=Mengli |یەکەم٣=Ahmet |دوایین٤=Picheta |یەکەم٤=Rob |سەردێڕ=Top Taliban leader makes more promises on women's rights but quips 'naughty women' should stay home |ناونیشان=https://www.cnn.com/2022/05/18/asia/amanpour-haqqani-taliban-women-interview-intl/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=CNN |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢٢|شوێن=Kabul, Afghanistan |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220520015009/https://www.cnn.com/2022/05/18/asia/amanpour-haqqani-taliban-women-interview-intl/index.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەرچەندە ئەمە پێچەوانەی واقیعەکە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Zucchino |یەکەم١=David |دوایین٢=Akbary |یەکەم٢=Yaqoob |سەردێڕ=The Taliban Pressure Women in Afghanistan to Cover Up |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2022/05/21/world/asia/taliban-afghanistan-women-hijab.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢|ئیش=The New York Times |ڕێکەوت=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢|شوێن=Kabul, Afghanistan |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220522011038/https://www.nytimes.com/2022/05/21/world/asia/taliban-afghanistan-women-hijab.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پێشبینی دەکرێت کە دابەشبوونێکی ڕاستەقینەی ناوخۆیی ھەبێت لەسەر سیاسەتی مافەکانی ژنان لە نێوان توندڕەوەکان، لەوانەش ڕێبەر ھەیبەتوڵڵا ئاخوندزادە، و پراگماتیکەکاندا، ھەرچەندە ئەوان بە ئاشکرا بەرەیەکی یەکگرتوو نیشان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Gannon |یەکەم١=Kathy |سەردێڕ=Taliban divisions deepen as Afghan women defy veil edict |ناونیشان=https://apnews.com/article/afghanistan-religion-kabul-taliban-aec1a4bb5dc2a91fc19954093a5595e0 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ئیش=[[Associated Press News]] |ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٢٢|شوێن=Kabul, Afghanistan |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220520015011/https://apnews.com/article/afghanistan-religion-kabul-taliban-aec1a4bb5dc2a91fc19954093a5595e0 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فەرمانێکی تر ماوەیەکی کەم دوای یەکەمین دەرچوو، کە تێیدا داوا لە پێشکەشکارە مێینەکانی تەلەڤیزیۆن دەکات دەموچاویان دابپۆشن لە کاتی پەخشکردندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Fraser |یەکەم١=Simon |سەردێڕ=Afghanistan's female TV presenters must cover their faces, say Taliban |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-61508072 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوت=١٩ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220520005817/https://www.bbc.com/news/world-asia-61508072 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە دوای گەڕانەوەی تاڵیبان، خۆکوژی لە نێوان ژناندا باوتر بووە، و ڕەنگە وڵاتەکە ئێستا یەکێک بێت لەو کەمە وڵاتانەی کە ڕێژەی خۆکوژی ژنان تێیدا لە پیاوان زیاترە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Nader |یەکەم=Zahra |سەردێڕ='Despair is settling in': female suicides on rise in Taliban's Afghanistan |وێبگە=The Guardian |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2023/aug/28/despair-is-settling-in-female-suicides-on-rise-in-talibans-afghanistan |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Thoms |یەکەم=Silja |سەردێڕ=How the Taliban are violating women's rights in Afghanistan |وێبگە=DW |ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.dw.com/en/how-the-taliban-are-violating-womens-rights-in-afghanistan/a-66143514 |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230828120349/https://www.dw.com/en/how-the-taliban-are-violating-womens-rights-in-afghanistan/a-66143514 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ئایاری <bdi>٢٠٢٢</bdi>، تاڵیبان کۆمیسیۆنی مافەکانی مرۆڤی ئەفغانستانی ھەڵوەشاندەوە لەگەڵ چوار فەرمانگەی تری حکوومەت، بە بیانووی کورتیھێنانی بوودجەی وڵات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Taliban dissolves Afghanistan's human rights commission as 'unnecessary' |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2022/may/17/taliban-dissolves-afghanistans-human-rights-commission-as-unnecessary |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٢|agency=Reuters |ئیش=[[The Guardian]] |ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220521122935/https://www.theguardian.com/world/2022/may/17/taliban-dissolves-afghanistans-human-rights-commission-as-unnecessary |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کانوونی دووەمی <bdi>٢٠٢٥</bdi>، [[دادگای تاوانی نێونەتەوەیی]] دوو فەرمانی گرتنی دژی [[ڕێبەری باڵای ئەفغانستان|ڕێبەری باڵای تاڵیبان]] ھەیبەتوڵڵا ئاخوندزادە و [[سەرۆکی دەسەڵاتی دادوەریی ئەفغانستان|سەرۆکی دادوەری]]، عەبدول حەکیم حەقانی دەرکرد، بە تاوانی ئەنجامدانی [[تاوانی دژ بە مرۆڤایەتی]] بەھۆی سەرکوتکردن و چەوساندنەوەی ژنان و کچانی ئەفغانی، و بێبەشکردنیان لە ئازادیی ھاتوچۆ، مافی کۆنترۆڵکردنی جەستەیان، پەروەردە، و ژیانێکی تایبەت و خێزانی، لە کاتێکدا بەرگری و ئۆپۆزسیۆنی گومانلێکراو بە شێوەیەکی دڕندانە سەرکوت کرابوون بە کوشتن، زیندانیکردن، ئەشکەنجەدان، دەستدرێژیی سێکسی، و جۆرەکانی تری توندوتیژی سێکسی، لەوەتەی ساڵی <bdi>٢٠٢١</bdi>ەوە. دەوڵەتانی ئەندام لە دادگای تاوانی نێودەوڵەتی پابەندن بە دەستگیرکردنی ئەو کەسانەی داواکراون ئەگەر بێنە ناو خاکەکەیانەوە.<ref name="Taliban_warrent">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Internationaler Strafgerichtshof beantragt Haftbefehl gegen Taliban-Anführer |trans-title=International Criminal Court requests arrest warrant against Taliban leaders |ناونیشان=https://www.spiegel.de/ausland/afghanistan-internationaler-strafgerichtshof-beantragt-haftbefehl-gegen-taliban-anfuehrer-a-c79606bd-0a95-4b5b-b9db-d6cd1e8481df |newspaper=[[Der Spiegel]] |زمان=de |شوێن=[[The Hague]], Netjherlands |ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> == ئابووری == {{Main|ئابووریی ئەفغانستان}} [[File:Afghan pomegranate processing.jpg|thumb|کرێکاران سەرقاڵی پرۆسێسکردنی [[بەرھەمھێنانی هەنار لە ئەفغانستان|ھەنار]] (''ئەنار'')ن، کە ئەفغانستان پێی بەناوبانگە لە ئاسیادا]] تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (نەوی) ئەفغانستان لە ساڵی <bdi>٢٠٢٠</bdi>دا <bdi>$٢٠٫١</bdi> ملیار بووە، یان <bdi>$٨١</bdi> ملیار بەپێی [[یەکسانیی ھێزی کڕین]] (PPP).<ref name="imf2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=512,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|سەردێڕ=Afghanistan|بڵاوکەرەوە=International Monetary Fund|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230501160206/https://www.imf.org/en/Publications/WEO/weo-database/2023/April/weo-report?c=512,&s=NGDPD,PPPGDP,NGDPDPC,PPPPC,&sy=2020&ey=2020&ssm=0&scsm=1&scc=0&ssd=1&ssc=0&sic=0&sort=country&ds=.&br=1|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پێرستی وڵاتان بەپێی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (یەکەی کڕین) بۆ هەر تاکێک|داھاتی تاکەکەسی]] بەپێی PPP دەگاتە <bdi>$٢،٤٥٩</bdi> و <bdi>$٦١١</bdi> بە نەوی.<ref name="imf2"/> سەرەڕای ئەوەی کە <bdi>$١</bdi> ترلیۆن یان زیاتر لە یەدەگی کانزاکانی ھەیە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-12-15/karzai-tells-investors-u-s-will-meet-his-security-pact-demands|سەردێڕ=Karzai Woos India Inc. as Delay on U.S. Pact Deters Billions|یەکەم=Kartikay|دوایین=Mehrotra|بڵاوکەرەوە=[[Bloomberg News]]|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011222703/https://www.bloomberg.com/news/articles/2013-12-15/karzai-tells-investors-u-s-will-meet-his-security-pact-demands|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وەک یەکێک لە [[وڵاتانی کەمتر گەشەسەندوو|وڵاتە کەمتر گەشەسەندووەکانی]] جیھان دەمێنێتەوە. بەرھەمی ئابووری سەبارەت بە ھەر تاکێک لە نێوان [[پێرستی وڵاتان بەپێی تێکڕای بەرھەمی ناوخۆیی (نەوی)|نزمترینەکانە لە ھەر وڵاتێکدا]] تا ساڵی <bdi>٢٠٢٦</bdi>. جوگرافیای فیزیکی سەختی ئەفغانستان و پێگەی بێدەرچوویی وەک ھۆکارێک بۆ ئەوەی کە وڵاتەکە ھەمیشە لە نێوان کەمترین گەشەسەندووەکاندابووە لە سەردەمی مۆدێرندا ئاماژەی پێکراوە – ھۆکارێک کە پێشکەوتنیش خاو بووەتەوە بەھۆی ململانێ ھاوچەرخەکان و ناسەقامگیری سیاسی.<ref name="Fisher-2002"/> وڵاتەکە زیاتر لە <bdi>$٧</bdi> ملیار کاڵا ھاوردە دەکات بەڵام تەنھا <bdi>$٧٨٤</bdi> ملیۆن ھەناردە دەکات، کە بە شێوەیەکی سەرەکی میوە و [[چەرەسات|چەرەساتەکانن]]. <bdi>$٢٫٨</bdi> ملیار [[قەرزی دەرەکی]] ھەیە.<ref name="Factbook"/> کەرتی خزمەتگوزاری زۆرترین بەشداری لە GDPدا ھەبووە (<bdi>٥٥٫٩٪</bdi>) بەدوایدا کشتوکاڵ (<bdi>٢٣٪</bdi>) و پیشەسازی (<bdi>٢١٫١٪</bdi>).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/214.html|سەردێڕ=Field Listing :: GDP – composition, by sector of origin – The World Factbook|بڵاوکەرەوە=Central Intelligence Agency|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111214540/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/fields/214.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[بانکی ناوەندی ئەفغانستان]] وەک بانکی ناوەندیی نەتەوەکە کار دەکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= Interest Rate Cut in Place, Says Central Bank|ئیش= TOLOnews|ڕێکەوتی سەردان= ٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشان= https://www.tolonews.com/business/interest-rate-cut-place-says-central-bank|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190704193402/https://www.tolonews.com/business/interest-rate-cut-place-says-central-bank|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و [[ئەفغانی (دراو)|ئەفغانی]] (AFN) دراوی نیشتمانییە، بە تێکڕای گۆڕینەوەی نزیکەی <bdi>٧٥</bdi> ئەفغانی بەرامبەر بە <bdi>١</bdi> دۆلاری ئەمریکی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Afghani Falls Against Dollar By 3% In A Month|ناونیشان=https://www.tolonews.com/business/afghani-falls-against-dollar-3-month|بڵاوکەرەوە=TOLOnews|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190419141610/https://www.tolonews.com/business/afghani-falls-against-dollar-3-month|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> چەندین بانکی ناوخۆیی و بیانی لە وڵاتەکەدا کار دەکەن، لەوانە [[بانکی نێونەتەوەییی ئەفغانستان]]، [[کابول بانکی نوێ]]، [[عەزیزی بانک]]، [[پەشتەنی بانک]]، [[ستاندارد چارتەرد بانک]]، و [[یەکەمین بانکی مایکرۆفاینانس-ئەفغانستان]]. [[File:Afghan carpets being sold.jpg|thumb|upright=1.35|[[مافوورەی ئەفغانی]] یەکێکن لە ھەناردە سەرەکییەکانی ئەفغانستان.]] لە ساڵی <bdi>٢٠١٠</bdi>دا، یەکێک لە پاڵنەرە سەرەکییەکانی بوژانەوەی ئابووری گەڕانەوەی زیاتر لە <bdi>٥</bdi> ملیۆن [[ڕەوەندی ئەفغانی|کۆچبەر]] بوو، کە لەگەڵ خۆیاندا کارامەییەکانی دروستکردنی سامانیان ھێنا و ھەروەھا پارەی زۆر پێویستیان ھێنا بۆ دەستپێکردنی کارە بازرگانییەکان. زۆرێک لە ئەفغانییەکان بەشدارییان لە بواری بیناسازیدا کرد، کە یەکێک بوو لە گەورەترین پیشەسازییەکانی وڵاتەکە لەو کاتەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2010/07/08/world/asia/08contract.html |سەردێڕ=Afghan Companies Say U.S. Did Not Pay Them |ئیش=The New York Times|یەکەم=Carlotta |دوایین=Gall |ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130402005151/http://www.nytimes.com/2010/07/08/world/asia/08contract.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠١٣}}</ref> ھەندێک لە پڕۆژە گەورەکانی بیناسازی نیشتمانی بریتین لە شاری نوێی کابول بە بڕی <bdi>$٣٥</bdi> ملیار لە تەنیشت پایتەخت، پڕۆژەی ئاینۆ مێنا لە قەندەھار، و [[شارۆچکەی غازی ئەمانوڵڵا خان]] لە نزیک جەلال ئاباد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.dcda.gov.af/ |سەردێڕ=DCDA {{!}} Welcome to our Official Website |بڵاوکەرەوە=dcda.gov.af |ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131230233634/http://www.dcda.gov.af/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.najeebzarab.af/town_main.php |سەردێڕ=Welcome to Ghazi Amanullah Khan Website |ساڵ=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=najeebzarab.af |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130429180506/http://www.najeebzarab.af/town_main.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی نیسانی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.designmena.com/portfolio/aino-mina |سەردێڕ=Case study: Aino Mina |بڵاوکەرەوە=Designmena |یەکەم١= Oliver |دوایین١=Ephgrave |ساڵ=٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140106003655/http://www.designmena.com/portfolio/aino-mina|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}}</ref> پڕۆژەی ھاوشێوەی گەشەپێدان ھەروەھا لە [[هیرات]]، [[مەزاری شەریف]]، و شارەکانی تر دەستیان پێکردووە.<ref>"[https://www.forbes.com/2009/09/02/mazar-i-sharif-khaled-amiri-opinions-21-century-cities-09-ann-marlowe.html A Humane Afghan City?]" by Ann Marlowe. ''[[Forbes]]''. 2 September 2009. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131231001216/http://www.forbes.com/2009/09/02/mazar-i-sharif-khaled-amiri-opinions-21-century-cities-09-ann-marlowe.html | date=31 December 2013 }}.</ref> مەزەندە دەکرێت ساڵانە <bdi>٤٠٠،٠٠٠</bdi> کەس بێنە ناو بازاڕی کارەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=Michael Sprague |سەردێڕ=Afghanistan country profile |ناونیشان=https://www.usaid.gov/sites/default/files/documents/1871/01%20Country%20Profile%20FINAL%20July%202016.pdf |وێبگە=USAID |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170501062352/https://www.usaid.gov/sites/default/files/documents/1871/01%20Country%20Profile%20FINAL%20July%202016.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> چەندین کۆمپانیای بچووک و کارگە لە ناوچە جیاوازەکانی وڵاتەکەدا دەستیان بە کارکردن کردووە، کە نەک تەنھا داھات بۆ حکوومەت دابین دەکەن بەڵکو ھەلی کاری نوێش دروست دەکەن. باشترکردنی ژینگەی کارکردن بووەتە ھۆی ئەوەی کە زیاتر لە <bdi>$١٫٥</bdi> ملیار وەبەرھێنان لە بواری [[پەیوەندییەکان|پەیوەندییەکان]] بکرێت و زیاتر لە <bdi>١٠٠،٠٠٠</bdi> ھەلی کار لە ساڵی <bdi>٢٠٠٣</bdi>ەوە دروست بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://afghanistan.usaid.gov/en/programs/economic_growth#Tab=Description |سەردێڕ=Economic growth |بڵاوکەرەوە=USAID Afghanistan |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130929082351/http://afghanistan.usaid.gov/en/programs/economic_growth |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> [[مافوورەی ئەفغانی]] جارێکی تر بەناوبانگ دەبێتەوە، کە ڕێگە بە زۆرێک لە فرۆشیارانی مافوورە لە سەرانسەری وڵاتەکەدا دەدات کرێکاری زیاتر دابمەزرێنن؛ لە <bdi>٢٠١٦-٢٠١٧</bdi>دا چوارەمین زۆرترین گرووپی ھەناردەکراوی کاڵاکان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://uk.reuters.com/article/us-afghanistan-carpets-idUKKBN1HI2VL|سەردێڕ=Sales of Afghanistan's renowned carpets unravel as war intensifies |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠١٨|دوایین١=Nickel |یەکەم١=Rod |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20200612214646/https://uk.reuters.com/article/us-afghanistan-carpets-idUKKBN1HI2VL |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> ئەفغانستان ئەندامە لە [[ڕێکخراوەی بازرگانیی جیهانی|WTO]]، [[کۆمەڵەی باشووری ئاسیا بۆ هاوکاریی ناوچەیی|SAARC]]، [[ڕێکخراوی هاوکاریی ئابووری|ECO]]، و [[ڕێکخراوی هاوکاریی ئیسلامی|OIC]]. پێگەی چاودێری لە [[ڕێکخراوەی هاوکاریی شانگهای|SCO]]دا ھەیە. لە ساڵی <bdi>٢٠١٨</bdi>دا، زۆرینەی ھاوردەکان لە ئێران، چین، پاکستان و کازاخستانەوە دێن، لە کاتێکدا <bdi>٨٤٪</bdi>ی ھەناردەکان بۆ پاکستان و ھیندستانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wits.worldbank.org/CountryProfile/en/Country/AFG/Year/LTST/TradeFlow/EXPIMP/Partner/by-country |سەردێڕ= Afghanistan trade balance, exports and imports by country 2019 |وێبگە=World Integrated Trade Solution |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> لەوەتەی دەستبەسەرداگرتنی وڵاتەکە لەلایەن تاڵیبانەوە لە ئابی <bdi>٢٠٢١</bdi>، ویلایەتە یەکگرتووەکان [[سامانە بەستووەکانی ئەفغانستان|نزیکەی $٩ ملیار سامانەکانی بەستووە]] کە ھی [[بانکی ناوەندی ئەفغانستان]]ن،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Taliban blames U.S. as 1 million Afghan kids face death by starvation |ناونیشان=https://www.cbsnews.com/news/afghanistan-taliban-blames-us-as-1-million-kids-face-starvation/ |بڵاوکەرەوە=[[CBS News]] |ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230712011202/https://www.cbsnews.com/news/afghanistan-taliban-blames-us-as-1-million-kids-face-starvation/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٢ی تەممووزی ٢٠٢٣}}</ref> و ڕێگری لە تاڵیبان کردووە بۆ دەستڕاگەیشتن بە ملیاران دۆلار کە لە ھەژمارەکانی بانکی ئەمریکادان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Is the United States Driving Afghanistan Toward Famine? |ناونیشان=https://messaging-custom-newsletters.nytimes.com/template/oakv2?campaign_id=30&emc=edit_int_20211029&instance_id=44044&nl=the-interpreter&productCode=INT&regi_id=57806557&segment_id=72971&te=1&uri=nyt%3A%2F%2Fnewsletter%2Fde4d3c8a-f805-5843-bf23-d2fd9a6bcf70&user_id=9aa4b6ac6a6bfa9626d966e353fed48b |ئیش=The Interpreter |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|یەکەم١=Max |دوایین١=Fisher |یەکەم٢=Amanda |دوایین٢=Taub |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230326032707/https://messaging-custom-newsletters.nytimes.com/template/oakv2?campaign_id=30&emc=edit_int_20211029&instance_id=44044&nl=the-interpreter&productCode=INT&regi_id=57806557&segment_id=72971&te=1&uri=nyt%3A%2F%2Fnewsletter%2Fde4d3c8a-f805-5843-bf23-d2fd9a6bcf70&user_id=9aa4b6ac6a6bfa9626d966e353fed48b |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Afghanistan's hunger crisis is a problem the U.S. can fix |ناونیشان=https://www.msnbc.com/opinion/afghanistan-s-hunger-crisis-problem-u-s-can-fix-n1283618 |بڵاوکەرەوە=[[MSNBC]] |ڕێکەوت=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> مەزەندە دەکرێت کە بەرھەمی ناوخۆیی ئەفغانستان بە ڕێژەی <bdi>٢٠٪</bdi> دابەزیبێت دوای گەڕانەوەی تاڵیبان بۆ دەسەڵات. دوای ئەمە، دوای چەندین مانگ لە کەوتنی ئازاد، ئابووری ئەفغانستان دەستی بە سەقامگیربوون کرد، وەک دەرەنجامێک بۆ کۆتوبەندەکانی تاڵیبان لەسەر ھاوردەی قاچاغ، سنووردارکردنی مامەڵە بانکییەکان، و [[یارمەتییەکانی دەرەوە بۆ ئەفغانستان|یارمەتییەکانی نەتەوە یەکگرتووەکان]]. لە ساڵی <bdi>٢٠٢٣</bdi>دا، ئابووری ئەفغانستان دەستی بە بینینی نیشانەکانی بووژانەوە کرد. ئەمەش بەدوایدا ھات بە ڕێژەی ئاڵوگۆڕی جێگیر، ھەڵاوسانی نزم، کۆکردنەوەی داھاتی جێگیر، و بەرزبوونەوەی بازرگانی لە ھەناردەکردندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Two Years into Taliban Rule, New Shocks Weaken Afghan Economy |ناونیشان=https://www.usip.org/publications/2023/08/two-years-taliban-rule-new-shocks-weaken-afghan-economy |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230811071034/https://www.usip.org/publications/2023/08/two-years-taliban-rule-new-shocks-weaken-afghan-economy |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=United States Institute of Peace}}</ref> لە سێیەمی ساڵی <bdi>٢٠٢٣</bdi>دا، [[ئەفغانی (دراو)|ئەفغانی]] بەرزبووەوە بۆ باشترین دراوی جیھان، کە زیاتر لە <bdi>٩٪</bdi> بەرزبووەوە بەرامبەر بە [[دۆلاری ئەمریکی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Taliban Controls the World's Best Performing Currency This Quarter|ئیش=Bloomberg.com |ناونیشان=https://www.bloomberg.com/news/articles/2023-09-25/taliban-controls-world-s-best-performing-currency-this-quarter |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}}</ref> === کشتوکاڵ === [[File:Afghan Saffron.jpg|thumb|[[زەعفەران]]ـی ئەفغانی]] بەرھەمھێنانی کشتوکاڵی بڕبڕەی پشتی ئابووریی ئەفغانستانە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://afghanistan.usaid.gov/en/programs/agriculture |سەردێڕ=Agriculture |بڵاوکەرەوە=USAID |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130929082220/http://afghanistan.usaid.gov/en/programs/agriculture |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> و بە شێوەیەکی نەریتی زاڵ بووە بەسەر ئابووریدا، کە نزیکەی <bdi>٤٠٪</bdi>ی ھێزی کار لە ساڵی <bdi>٢٠١٨</bdi>دا تێیدا کاریان کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.worldbank.org/en/country/afghanistan/publication/unlocking-potential-of-agriculture-for-afghanistan-growth |سەردێڕ=Unlocking the Potential of Agriculture for Afghanistan's Growth|بڵاوکەرەوە=World Bank}}</ref> وڵاتەکە ناسراوە بە بەرھەمھێنانی [[بەرھەمھێنانی هەنار لە ئەفغانستان|ھەنار]]، ترێ، قەیسی، کاڵەک، و چەندین میوەی تری تازە و وشک. ئەفغانستان ھەروەھا بووە گەورەترین بەرھەمھێنەری جیھان بۆ [[گراس|حەشیش]] لە ساڵی <bdi>٢٠١٠</bdi>دا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-afghanistan-cannabis-idUSTRE62U0IC20100331|سەردێڕ=Afghanistan now world's top cannabis source: U.N. |ئیش=Reuters |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠١٠|دوایین=Burch |یەکەم=Jonathon}}</ref> بەڵام لە ئازاری <bdi>٢٠٢٣</bdi>دا، بەرھەمھێنانی حەشیش قەدەغە کرا بە فەرمانێک لەلایەن ھەیبەتوڵڵا ئاخوندزادەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sultan |یەکەم=Abid |سەردێڕ=Taliban leader bans cannabis cultivation in Afghanistan |ناونیشان=https://www.trtworld.com/asia/taliban-leader-bans-cannabis-cultivation-in-afghanistan-66283 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=Taliban leader bans cannabis cultivation in Afghanistan |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240701030117/https://www.trtworld.com/asia/taliban-leader-bans-cannabis-cultivation-in-afghanistan-66283}}</ref> [[زەعفەران]]، کە گرانترین بەھاراتە، لە ئەفغانستاندا دەڕوێت، بەتایبەتی لە [[پارێزگای هیرات]]. لە ساڵانی دواییدا، بەرھەمھێنانی زەعفەران بەرزبوونەوەی بەخۆیەوە بینیوە، کە دەسەڵاتداران و جوتیاران بەکاری دەھێنن بۆ ئەوەی ھەوڵبدەن جێگەی چاندنی خەشخاش بگرێتەوە. لە نێوان ساڵانی <bdi>٢٠١٢</bdi> و <bdi>٢٠١٩</bdi>، ئەو زەعفەرانەی کە لە ئەفغانستان دەچێنرا و بەرھەم دەھێنرا بەدوای یەکدا لەلایەن پەیمانگای نێودەوڵەتی تام و کواڵیتییەوە وەک باشترین لە جیھاندا پلەبەندی دەکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.arabnews.com/node/1602281/world|سەردێڕ=Afghanistan's red gold 'saffron' termed world's best|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=Arab News}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tolonews.com/afghanistan/28053-afghan-saffron-worlds-best|سەردێڕ=Afghan Saffron, World's Best|وێبگە=TOLOnews}}</ref> بەرھەمھێنان گەیشتە بەرزترین ئاستی مێژوویی خۆی لە ساڵی <bdi>٢٠١٩</bdi> (<bdi>١٩،٤٦٩</bdi> کیلۆگرام لە زەعفەران)، و یەک کیلۆگرام لە ناوخۆدا لە نێوان <bdi>$٦٣٤</bdi> و <bdi>$١١٤٧</bdi> دەفرۆشرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.xinhuanet.com/english/2019-12/25/c_138657013.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191228193104/http://www.xinhuanet.com/english/2019-12/25/c_138657013.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Saffron production hits record high in Afghanistan|agency=Xinhua News Agency}}</ref> بەردەستبوونی پەمپی ئاوی دیزڵی ھەرزان کە لە چین و پاکستانەوە ھاوردە دەکران، و لە دەیەی <bdi>٢٠١٠</bdi>دا، ھەرزانیی وزەی خۆر بۆ پەمپکردنی ئاو، بووە ھۆی فراوانبوونی کشتوکاڵ و دانیشتووان لە بیابانەکانی باشووری ڕۆژئاوای ئەفغانستان لە پارێزگاکانی [[پارێزگای قەندەهار|قەندەھار]]، [[پارێزگای هێلمەند|ھێلمەند]] و [[پارێزگای نیمروز|نیمروز]] لە دەیەی <bdi>٢٠١٠</bdi>دا. بیرەکان وردە وردە قووڵتر کراونەتەوە، بەڵام سەرچاوەکانی ئاو سنووردارن. خەشخاش (ئەفیون) بەرھەمە سەرەکییەکەیە، بەڵام تا ساڵی <bdi>٢٠٢٢</bdi>، لەژێر ھێرشی حکوومەتی نوێی تاڵیباندا بوو کە بۆ سەرکوتکردنی بەرھەمھێنانی ئەفیون، بە شێوەیەکی سیستماتیک پەمپکردنی ئاویان سەرکوت دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر١=Bryan Denton |نووسەر٢=David Zucchino |نووسەر٣=Yaqoob Akbary |سەردێڕ=Green Energy Complicates the Taliban's New Battle Against Opium: The multibillion-dollar trade has survived previous bans. Now, the Taliban are going after solar-powered water pumps to try to dry up poppy crops in the middle of a national economic crisis. |ناونیشان=https://www.nytimes.com/2022/05/29/world/asia/afghanistan-opium-taliban.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٢|ئیش=The New York Times |ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٢|وتەگێڕانەوە=Do not destroy the fields, but make the fields dry out.... We are committed to fulfilling the opium decree.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر١=David Mansfield |سەردێڕ=When the Water Runs Dry: What is to be done with the 1.5 million settlers in the deserts of southwest Afghanistan when their livelihoods fail? |ناونیشان=https://areu.org.af/when-the-water-runs-dry/ |وێبگە=areu.org.af |بڵاوکەرەوە=The Afghanistan Research and Evaluation Unit (AREU) |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220529220041/https://areu.org.af/when-the-water-runs-dry/}}</ref> لە ڕاپۆرتێکی ساڵی <bdi>٢٠٢٣</bdi>دا، چاندنی خەشخاش لە باشووری ئەفغانستان بە ڕێژەی زیاتر لە <bdi>٨٠٪</bdi> کەمبووەتەوە لە ئەنجامی ھەڵمەتەکانی تاڵیبان بۆ ڕاگرتنی بەکارھێنانی بۆ ئەفیون. ئەمە کەمبوونەوەیەکی <bdi>٩٩٪</bdi>ی گەشەی ئەفیون لە پارێزگای ھێلمەند لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Poppy Cultivation in South of Afghanistan Down by 80%: Report |پەڕە=١|ئیش=ToloNews |ناونیشان=https://tolonews.com/afghanistan-183684 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> لە تشرینی دووەمی <bdi>٢٠٢٣</bdi>دا، ڕاپۆرتێکی نەتەوە یەکگرتووەکان نیشانیدا کە لە تەواوی ئەفغانستاندا، چاندنی خەشخاش بە ڕێژەی زیاتر لە <bdi>٩٥٪</bdi> دابەزیوە، کە لە پێگەی خۆی وەک گەورەترین بەرھەمھێنەری ئەفیون لە جیھاندا دوورخستووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afghan opium poppy cultivation plunges by 95 percent under Taliban: UN |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2023/11/5/afghan-opium-poppy-cultivation-plunges-by-95-percent-under-taliban-un |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Al Jazeera}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Opium cultivation declines by 95 per cent in Afghanistan: UN survey {{!}} UN News |ناونیشان=https://news.un.org/en/story/2023/11/1143232 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=United Nations}}</ref> === کانزاسازی === [[File:Lapis Lazuli from Afghanistan.jpg|thumb|بەردەکانی [[لازوورد]]]] سەرچاوە سروشتییەکانی وڵاتەکە بریتین لە: خەڵووز، مس، ئاسن، [[لیتیۆم]]، [[یۆرانیۆم]]، [[توخمە دەگمەنەکانی زەوی|توخمە دەگمەنەکان]]، [[کرۆمایت]]، زێڕ، [[زینک]]، [[تالک]]، [[بارایت]]، [[گۆگرد]]، قورقوشم، [[مەڕمەڕ]]، بەردە بەنرخەکان و [[بەردە نیمچە بەنرخەکان]]، غازی سروشتی، و نەوت.<ref name="peters2007">{{cite tech report |last=Peters |first=Steven G. |title=Preliminary Assessment of Non-Fuel Mineral Resources of Afghanistan, 2007 |url=https://pubs.usgs.gov/fs/2007/3063/fs2007-3063.pdf |publisher=USGS Afghanistan Project/[[US Geological Survey]]/Afghanistan Geological Survey |access-date=13 October 2011 |id=Fact Sheet 2007–3063 | date=October 2007|archive-url=https://web.archive.org/web/20130727053445/http://pubs.usgs.gov/fs/2007/3063/fs2007-3063.pdf |archive-date=27 July 2013 }}</ref><ref name="bgs" /> لە ساڵی <bdi>٢٠١٠</bdi>دا، بەرپرسانی ئەمریکا و حکوومەتی ئەفغانی مەزەندەیان کرد کە ئەو یەدەگە کانزاییانەی لە ساڵی <bdi>٢٠٠٧</bdi> لەلایەن [[ڕووپێوی جیۆلۆجی ئەمریکا]]وە دۆزرابوونەوە بەھایان لانیکەم {{nowrap|<bdi>$١</bdi> ترلیۆن}}ە.<ref name="bbcminerals">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Afghans say US team found huge potential mineral wealth |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/10311752 |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130809125352/http://www.bbc.co.uk/news/10311752 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> [[مایکل ئۆهانلۆن|مایکل ئی. ئۆھانلۆن]] لە [[پەیمانگای بروکینگز]] مەزەندەی کرد کە ئەگەر ئەفغانستان ساڵانە نزیکەی <bdi>$١٠</bdi> ملیار لە [[کانزاسازی لە ئەفغانستان|یەدەگە کانزاییەکانی]] بەدەست بھێنێت، [[بەرهەمی نەتەوەیی گشتی|بەرھەمی نەتەوەیی گشتی]] وڵاتەکە دوو ھێندە دەبێت و پارەدارکردنی درێژخایەن بۆ پێداویستییە سەرەکییەکان دابین دەکات.<ref>O'Hanlon, Michael E. [http://www.brookings.edu/opinions/2010/0616_afghanistan_minerals_ohanlon.aspx "Deposits Could Aid Ailing Afghanistan"] ({{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110923172142/http://www.brookings.edu/opinions/2010/0616_afghanistan_minerals_ohanlon.aspx |date=23 September 2011 }}), [[The Brookings Institution]], 16 June 2010.</ref> [[ڕووپێوی جیۆلۆجیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] (USGS) لە ساڵی <bdi>٢٠٠٦</bdi>دا مەزەندەی کرد کە باکووری ئەفغانستان تێکڕا {{convert|<bdi>2.9</bdi>|e9oilbbl|e6m3|abbr=unit|order=flip}} لە [[نەوتی خاو]]، {{convert|<bdi>15.7</bdi>|e12cuft|abbr=unit|order=flip}} لە غازی سروشتی، و {{convert|<bdi>562</bdi>|e6USbbl|e9L|0|abbr=unit|order=flip}} لە [[شلەی غازی سروشتی]] ھەیە.<ref>{{cite tech report|last=Klett |first=T.R. |title=Assessment of Undiscovered Petroleum Resources of Northern Afghanistan, 2006 |url=https://pubs.usgs.gov/fs/2006/3031/pdf/FS-3031.pdf |publisher=USGS-Afghanistan Ministry of Mines & Industry Joint Oil & Gas Resource Assessment Team |access-date=13 October 2011 | date=March 2006 |id=Fact Sheet 2006–3031|archive-url=https://web.archive.org/web/20130727060903/http://pubs.usgs.gov/fs/2006/3031/pdf/FS-3031.pdf |archive-date=27 July 2013 }}</ref> لە ساڵی <bdi>٢٠١١</bdi>دا، ئەفغانستان گرێبەستێکی گەڕان بەدوای نەوتدا لەگەڵ [[کۆمپانیای نیشتمانیی نەوتی چین]] (CNPC) واژۆ کرد بۆ پەرەپێدانی سێ کێڵگەی نەوت بەدرێژایی ڕووباری ئاموودەریا لە باکوور.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://ph.news.yahoo.com/afghanistan-signs-7-bn-oil-deal-china-102107778.html |سەردێڕ=Afghanistan signs '$7 bn' oil deal with China |ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131230233953/http://ph.news.yahoo.com/afghanistan-signs-7-bn-oil-deal-china-102107778.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> وڵاتەکە بڕێکی بەرچاو لە [[لیتیۆم]]، مس، زێڕ، خەڵووز، ئاسن، و [[کانزا|کانزاکانی]] تری ھەیە.<ref name=peters2007 /><ref name="bgs">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bgs.ac.uk/AfghanMinerals/docs/Gold_A4.pdf#search='gold%20and%20copper%20discovered%20in%20afghanistan'|سەردێڕ=Minerals in Afghanistan |بڵاوکەرەوە=[[British Geological Survey]] |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130726155518/http://www.bgs.ac.uk/AfghanMinerals/docs/Gold_A4.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.uvm.edu/ieds/node/568/ |سەردێڕ=Afghanistan's Mineral Fortune |بڵاوکەرەوە=Institute for Environmental Diplomacy and Security Report |ساڵ=٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131212153853/http://www.uvm.edu/ieds/node/568 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> [[کاربۆناتیت]]ـی [[خانەشین]] لە پارێزگای ھێلمەند خاوەنی {{convert|<bdi>1000000</bdi>|t|lk=out}} لە [[توخمە دەگمەنەکانی زەوی|توخمە دەگمەنەکان]]ـە.<ref>{{cite tech report|last=Tucker |first=Ronald D. |title=Rare Earth Element Mineralogy, Geochemistry, and Preliminary Resource Assessment of the Khanneshin Carbonatite Complex, Helmand Province, Afghanistan |url=https://pubs.usgs.gov/of/2011/1207/pdf/ofr2011-1207.pdf |publisher=USGS |access-date=13 October 2011 |year=2011 |id=Open-File Report 2011–1207|archive-url=https://web.archive.org/web/20130727062511/http://pubs.usgs.gov/of/2011/1207/pdf/ofr2011-1207.pdf |archive-date=27 July 2013}}</ref> لە ساڵی <bdi>٢٠٠٧</bdi>دا، گرێبەستێکی بەکرێدانی <bdi>٣٠</bdi> ساڵە درا بە کۆمپانیای [[گرووپی میتالورجی چین|China Metallurgical Group]] بۆ کانی مس لە [[مێس ئاینەک|ئاینەک]] بە بڕی <bdi>$٣</bdi> ملیار،<ref>"[http://www.dailyfinance.com/2010/06/14/china-us-afghanistan-mineral-mining/ China, Not U.S., Likely to Benefit from Afghanistan's Mineral Riches]". ''Daily Finance''. 14 June 2010 {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131231001630/http://www.dailyfinance.com/2010/06/14/china-us-afghanistan-mineral-mining/ |date=31 December 2013}}</ref> کە بووە گەورەترین وەبەرھێنانی بیانی و پڕۆژەی بازرگانی تایبەت لە مێژووی ئەفغانستاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2009/12/30/world/asia/30mine.html |سەردێڕ=China Willing to Spend Big on Afghan Commerce |ئیش=The New York Times |ڕێکەوت=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110731145815/http://www.nytimes.com/2009/12/30/world/asia/30mine.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠١١}}</ref> [[دەسەڵاتی پۆڵای هیندستان|Steel Authority of India]]ی سەر بە دەوڵەت مافی کانزاسازی بەدەستھێنا بۆ پەرەپێدانی یەدەگی گەورەی ئاسنی [[دەربەندی حاجیگەک|حاجیگەک]] لە ناوەڕاستی ئەفغانستان.<ref>"[http://www.businessweek.com/news/2011-12-06/indian-group-wins-rights-to-mine-in-afghanistan-s-hajigak.html Indian Group Wins Rights to Mine in Afghanistan's Hajigak]" ({{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131010060446/http://www.businessweek.com/news/2011-12-06/indian-group-wins-rights-to-mine-in-afghanistan-s-hajigak.html |date=10 October 2013}}). ''Businessweek''. 6 December 2011</ref> بەرپرسانی حکوومەت مەزەندە دەکەن کە <bdi>٣٠٪</bdi>ی یەدەگە کانزاییەکانی وڵاتەکە بەھایان لانیکەم {{nowrap|<bdi>$١</bdi> ترلیۆن}}ە.<ref name=bbcminerals /> یەکێک لە بەرپرسەکان ڕایگەیاند کە "ئەمە دەبێتە بڕبڕەی پشتی ئابووریی ئەفغانستان" و یاداشتێکی پێنتاگۆن ئاماژەی بەوە کردووە کە ئەفغانستان دەتوانێت ببێتە "عەرەبستانی سعوودیی لیتیۆم".<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Risen|یەکەم=James|بەستەری نووسەر=James Risen|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠|سەردێڕ=U.S. Identifies Vast Riches of Minerals in Afghanistan|newspaper=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2010/06/14/world/asia/14minerals.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100617204149/http://www.nytimes.com/2010/06/14/world/asia/14minerals.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠}}</ref> یەدەگی لیتیۆم کە بڕەکەی <bdi>٢١</bdi> ملیۆن تۆنە دەتوانێت بگاتە ئاستی یەدەگەکانی [[بۆلیڤیا]]، کە لە ئێستادا وەک ئەو وڵاتە سەیر دەکرێت کە زۆرترین یەدەگی لیتیۆمی ھەیە.<ref name="Hosp-2021">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hosp|یەکەم=Gerald|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Afghanistan: die konfliktreichen Bodenschätze|ناونیشان=https://www.nzz.ch/wirtschaft/afghanistan-die-konfliktreichen-bodenschaetze-ld.1642056|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=[[Neue Zürcher Zeitung]]|زمان=de}}</ref> یەدەگە گەورەکانی تری بریتین لە [[بۆکسایت]] و [[کۆباڵت]].<ref name="Hosp-2021" /> دەستڕاگەیشتن بە [[توانای بایۆلۆژی|توانای بایۆلۆژی]] لە ئەفغانستان لە خوار تێکڕای جیھانییەوەیە. لە ساڵی <bdi>٢٠١٦</bdi>دا، ئەفغانستان <bdi>٠٫٤٣</bdi> ھێکتاری جیھانی<ref name=footprintdata>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://data.footprintnetwork.org/#/countryTrends?cn=2&type=BCpc,EFCpc|سەردێڕ=Country Trends|بڵاوکەرەوە=Global Footprint Network|ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> توانای بایۆلۆژی ھەبوو بۆ ھەر کەسێک لە ناو خاکەکەیدا، کە زۆر کەمترە لە تێکڕای جیھانی کە <bdi>١٫٦</bdi> ھێکتاری جیھانییە بۆ ھەر کەسێک.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Lin|یەکەم١=David|دوایین٢=Hanscom|یەکەم٢=Laurel|دوایین٣=Murthy|یەکەم٣=Adeline|دوایین٤=Galli|یەکەم٤=Alessandro|دوایین٥=Evans|یەکەم٥=Mikel|دوایین٦=Neill|یەکەم٦=Evan|دوایین٧=Mancini|یەکەم٧=MariaSerena|دوایین٨=Martindill|یەکەم٨=Jon|دوایین٩=Medouar|یەکەم٩=FatimeZahra|دوایین١٠=Huang|یەکەم١٠=Shiyu|دوایین١١=Wackernagel |یەکەم١١=Mathis|ساڵ=٢٠١٨|سەردێڕ=Ecological Footprint Accounting for Countries: Updates and Results of the National Footprint Accounts, 2012–2018|journal=Resources|بەرگ=٧|issue=3|پەڕە=٥٨|doi=10.3390/resources7030058|doi-access=free|bibcode=2018Resou...7...58L}}</ref> لە ساڵی <bdi>٢٠١٦</bdi> ئەفغانستان <bdi>٠٫٧٣</bdi> ھێکتاری جیھانی توانای بایۆلۆژی بەکارھێناوە بۆ ھەر کەسێک—کە دەکاتە [[شوێنپێی ئیکۆلۆژی|شوێنپێی ئیکۆلۆژی]]ی بەکارھێنانیان. ئەمە بەو مانایە دێت کە ئەوان کەمێک کەمتر لە دوو ھێندەی ئەو توانای بایۆلۆژییە بەکاردەھێنن کە ئەفغانستان ھەیەتی. لە ئەنجامدا، ئەفغانستان لە کورتیھێنانی توانای بایۆلۆژیدایە.<ref name=footprintdata/> لە ئەیلوولی <bdi>٢٠٢٣</bdi>دا، [[تاڵیبان]] گرێبەستی کانزاسازیی بە بەھای {{nowrap|<bdi>$٦٫٥</bdi> ملیار}} واژۆ کرد، بە مەبەستی دەرھێنانی زێڕ، ئاسن، قورقوشم، و زینک لە پارێزگاکانی ھیرات، غوور، لۆگەر، و تەخار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Taliban Sign Multibillion-Dollar Afghan Mining Deals |ناونیشان=https://www.voanews.com/a/taliban-sign-multibillion-dollar-afghan-mining-deals/7249135.html |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Voice of America}}</ref> === وزە === [[File:Afghanistan electricity production.svg|thumb|دابینکردنی کارەبای ئەفغانستان (<bdi>١٩٨٠–٢٠١٩</bdi>)]] بەپێی [[بانکی نێونەتەوەیی|بانکی جیھانی]]، <bdi>٩٨٪</bdi>ی دانیشتووانی گوندەکان لە ساڵی <bdi>٢٠١٨</bdi>دا دەستیان بە کارەبا دەگەیشت، کە ئەمەش بەرزبوونەوەیە لەچاو <bdi>٢٨٪</bdi>ی ساڵی <bdi>٢٠٠٨</bdi>.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Access to electricity, rural (% of rural population) – Afghanistan {{!}} Data|ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/EG.ELC.ACCS.RU.ZS?end=2018&locations=AF&start=2005&view=chart|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=World Bank}}</ref> بە گشتی ژمارەکە دەگاتە <bdi>٩٨٫٧٪</bdi>.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/EG.ELC.ACCS.ZS?end=2018&locations=AF&start=2005&view=chart|سەردێڕ=Access to electricity (% of population) – Afghanistan|بڵاوکەرەوە=[[World Bank]]}}</ref> تا ساڵی <bdi>٢٠١٦</bdi>، ئەفغانستان <bdi>١،٤٠٠</bdi> [[مێگاوات]] کارەبا بەرھەم دەھێنێت، بەڵام ھێشتا زۆربەی کارەباکەی لە ڕێگەی ھێڵەکانی گواستنەوەی کارەباوە لە ئێران و دەوڵەتانی ئاسیای ناوەندییەوە ھاوردە دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://tolonews.com/business/afghanistan-has-capacity-produce-310000mw-power|سەردێڕ=Afghanistan Has Capacity To Produce 310,000MW Power|وێبگە=TOLOnews}}</ref> زۆربەی بەرھەمھێنانی کارەبا لە ڕێگەی [[هێزی ئاو|ھێزی ئاوەوەیە]]، کە یارمەتی دەدرێت بەو ڕووبار و چەمانەی کە لە شاخەکانەوە ھەڵدەقوڵێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.worldbank.org/en/news/feature/2018/05/14/largest-plant-restarts-operations-in-first-step-developing-afghanistan-hydropower|سەردێڕ=Afghanistan Resurrects its Largest Hydropower Plant Toward a Brighter Future|بڵاوکەرەوە=World Bank|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190421160657/https://www.worldbank.org/en/news/feature/2018/05/14/largest-plant-restarts-operations-in-first-step-developing-afghanistan-hydropower|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام کارەبا ھەمیشە جێگەی متمانە نییە و بڕانی کارەبا ڕوودەدات، تەنانەت لە کابولیشدا.<ref name="Afghanistan Analysts Network – English-2015">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/power-to-the-people-how-to-extend-afghans-access-to-electricity/|سەردێڕ=Power to the People: How to extend Afghans' access to electricity|ڕێکەوت=٣ی شوباتی ٢٠١٥|وێبگە=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> لە ساڵانی دواییدا ژمارەیەکی زیاتر لە وێستگەکانی [[وزەی خۆر|خۆر]]، [[بایۆماس]] و با دروستکراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.af.undp.org/content/afghanistan/en/home/presscenter/IntheNews/renewable-energy-in-afghanistan-atn.html|سەردێڕ=The Power of Nature: How Renewable Energy is Changing Lives in Afghanistan|وێبگە=UNDP in Afghanistan|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414230313/https://www.af.undp.org/content/afghanistan/en/home/presscenter/IntheNews/renewable-energy-in-afghanistan-atn.html}}</ref> لە ئێستادا پڕۆژەی CASA-1000 لە ژێر پەرەپێداندایە کە کارەبا لە قرغیزستان و تاجیکستانەوە دەگوازێتەوە، ھەروەھا [[بۆری غازی تورکمانستان-ئەفغانستان-پاکستان-هیندستان|بۆری غازی تورکمانستان-ئەفغانستان-پاکستان-ھیندستان]] (TAPI).<ref name="Afghanistan Analysts Network – English-2015"/> کارەبا لەلایەن [[کۆمپانیای دا ئەفغانستان بڕێشنا شێرکەت|دا ئەفغانستان بڕێشنا شێرکەت]] (DABS، کۆمپانیای کارەبای ئەفغانستان)ـەوە بەڕێوەدەبرێت. بەنداوە گرنگەکان بریتین لە [[بەنداوی کەجەکی]]، [[بەنداوی دەهلە]]، و [[بەنداوی سەردە بەند]].<ref name="afghanistans.com-1"/> === گەشتیاری === [[File:Lake in Band-e Amir National Park, March 2008.jpg|thumb|[[پارکی نیشتمانیی بەند ئەمیر]]]] گەشتیاری پیشەسازییەکی بچووکە لە ئەفغانستان بەھۆی کێشەکانی ئاسایشەوە. سەرەڕای ئەوەش، نزیکەی <bdi>٢٠،٠٠٠</bdi> گەشتیاری بیانی ساڵانە سەردانی وڵاتەکە دەکەن تا ساڵی <bdi>٢٠١٦</bdi>.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.pajhwok.com/en/2016/09/27/20000-foreign-tourists-visit-afghanistan-annually |سەردێڕ=20,000 foreign tourists visit Afghanistan annually |بڵاوکەرەوە=Pajhwok Afghan News (PAN) |editor=Navid Ahmad Barakzai |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161123022923/http://www.pajhwok.com/en/2016/09/27/20000-foreign-tourists-visit-afghanistan-annually}}</ref> بەتایبەتی ناوچەیەکی گرنگ بۆ گەشتیاری ناوخۆیی و نێودەوڵەتی دۆڵی جوان و دڵڕفێنی [[بامیان]]ـە، کە دەریاچە، دۆڵ و شوێنەوارە مێژووییەکانی تێدایە، و ئەوەش یارمەتیدەربووە کە لە ناوچەیەکی ئارام و دوور لە چالاکییە یاخیبووەکاندایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/world/asia/coronavirus-shatters-tourism-hopes-in-afghanistan-s-bamyan-province-1.1011018|سەردێڕ=Coronavirus shatters tourism hopes in Afghanistan's Bamyan province|وێبگە=The National|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.pajhwok.com/en/2017/09/03/more-200000-tourists-visit-bamyan-year|سەردێڕ=More than 200,000 tourists visit Bamyan this year|وێبگە=pajhwok.com|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧|دوایین١=Basharat|یەکەم١=Hakim}}</ref> ژمارەیەکی کەمتر سەردانی ناوچەکانی وەک دۆڵی [[واخان]] دەکەن و گەشتی پێی تێدا دەکەن، کە یەکێکە لە دوورەدەستترین کۆمەڵگەکانی جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.scmp.com/week-asia/society/article/2154951/where-instagramers-and-taliban-play-afghanistan|سەردێڕ=Where Instagramers and Taliban play|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٨|وێبگە=South China Morning Post}}</ref> لە کۆتایییەکانی شەستەکانەوە، ئەفغانستان وێستگەیەکی بەناوبانگ بوو لەسەر [[ڕێگەی هیپییەکان|ڕێگەی ھیپییەکان]]، کە سەرنجی زۆرێک لە ئەورووپی و ئەمریکییەکانی ڕادەکێشا. بە ھاتن لە ئێرانەوە، ڕێگاکە بە چەندین پارێزگا و شاری ئەفغانستاندا تێدەپەڕی لەوانە [[هیرات]]، [[قەندەهار]] و [[کابول]] پێش ئەوەی بپەڕێتەوە بۆ باکووری پاکستان، باکووری ھیندستان، و [[نیپاڵ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail.htm|سەردێڕ= Origins of the hippie trail|وێبگە= richardgregory.org.uk|ڕێکەوتی سەردان= ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20201111215149/https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail.htm}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail-03.htm |سەردێڕ=The hippie trail |وێبگە=richardgregory.org.uk |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308185419/https://www.richardgregory.org.uk/history/hippie-trail-03.htm}}</ref> گەشتیاری لە ساڵی <bdi>١٩٧٧</bdi>دا گەیشتە لوتکە، یەک ساڵ پێش دەستپێکردنی ناسەقامگیری سیاسی و ململانێی چەکداری.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/middle-east/afghanistan/articles/when-afghanistan-was-just-the-laid-back-highlight-on-the-hippie-/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20220110/https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/middle-east/afghanistan/articles/when-afghanistan-was-just-the-laid-back-highlight-on-the-hippie-/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|سەردێڕ=When Afghanistan was just a laid-back highlight on the hippie trail|یەکەم=Oliver|دوایین= Smith|وێبگە=[[The Daily Telegraph]]|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٨}}{{cbignore}}</ref> [[File:Jam afghanistan ghorprovince islamic architecture.jpg|thumb|upright|[[منارەی جام]]، کە یەکێکە لە شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیھانیی [[یوونێسکۆ|یونێسکۆ]]]] شاری [[غەزنی]] مێژوو و شوێنەواری مێژوویی بەرچاوی ھەیە، و پێکەوە لەگەڵ شاری [[بامیان]] لە ساڵانی دواییدا وەک پایتەختی کولتووری ئیسلامی و پایتەختی کولتووری باشووری ئاسیا بەڕیز ھەڵبژێردراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/context-culture/bamyan-first-ever-cultural-capital-of-south-asia-a-big-party-but-what-else/|سەردێڕ=Bamyan, First Ever Cultural Capital of South Asia: A big party, but what else?|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٥|وێبگە=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> شارەکانی [[هیرات]]، [[قەندەهار]]، [[بەڵخ]]، و [[زەرەنج]] ھەروەھا زۆر مێژوویین. [[منارەی جام]] لە دۆڵی [[ڕووباری هەریرود|ڕووباری ھەری]] یەکێکە لە شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیھانیی [[یوونێسکۆ|یونێسکۆ]]. عەبایەک کە دەوترێت [[محەممەد لە ئیسلامدا|پێغەمبەری ئیسلام محەممەد]] پۆشیویەتی لە [[مەزارگەی عەبا]] لە قەندەھار پارێزراوە، کە شارێکە لەلایەن [[ئەلێکساندەری مەزن]]ەوە دامەزراوە و یەکەم پایتەختی ئەفغانستان بووە. [[قەڵای ئەلێکساندەر]] لە شاری ڕۆژئاوای ھیرات لە ساڵانی دواییدا نۆژەن کراوەتەوە و سەرنجڕاکێشییەکی بەناوبانگە. لە باکووری وڵاتەکە [[مەزارگەی عەلی]] ھەیە، کە لەلایەن زۆر کەسەوە بڕوا وایە شوێنی ناشتنی [[عەلی کوڕی ئەبووتاڵیب|عەلی]] بێت.{{sfn|Dupree|1997|page=115}} [[مۆزەخانەی نیشتمانیی ئەفغانستان]] لە کابول میوانداری ژمارەیەکی زۆر لە شوێنەوارە دێرینەکانی بوودایی، یۆنانی [[باکتریا|باکتری]] و ئیسلامیی سەرەتایی دەکات؛ مۆزەخانەکە بەھۆی شەڕی ناوخۆوە زیانی زۆری بەرکەوت بەڵام لە سەرەتای ٢٠٠٠ەکانەوە بە ھێواشی نۆژەن دەکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bbc.com/travel/story/20200203-the-afghan-artefacts-that-survived-taliban-destruction|سەردێڕ=The Afghan artefacts that survived Taliban destruction|یەکەم=Ruchi|دوایین=Kumar|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[BBC Travel]]}}</ref> بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو، گەشتیاری لە ئەفغانستان پێشکەوتنی بەخۆیەوە بینیوە لە دوای دەستبەسەرداگرتنی تاڵیبان. ھەوڵە چالاکەکانی تاڵیبان ھانی گەشتیاری دا کە زیاد بکات لە <bdi>٦٩١</bdi> گەشتیار لە ساڵی <bdi>٢٠٢١</bdi>، بۆ <bdi>٢،٣٠٠</bdi> لە <bdi>٢٠٢٢</bdi>، بۆ <bdi>٥،٢٠٠</bdi> لە <bdi>٢٠٢٣</bdi>، و لەگەڵ ھەندێک خەمڵاندن لە نێوان <bdi>٧،٠٠٠</bdi> بۆ <bdi>١٠،٠٠٠</bdi> کەس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=The Taliban are working to woo tourists to Afghanistan |ناونیشان=https://apnews.com/article/afghanistan-taliban-tourism-women-7acb04bb78dd779e763a337790113cec |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=AP News}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Photos: Tourist numbers up in post-war Afghanistan |ناونیشان=https://www.aljazeera.com/gallery/2024/4/2/tourist-numbers-up-in-post-war-afghanistan |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Al Jazeera}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='A remarkable development': How Western tourism is on the rise in this controversial nation |ناونیشان=https://news.sky.com/story/a-remarkable-development-how-western-tourism-is-on-the-rise-in-afghanistan-13087329 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=Sky News}}</ref> بەڵام ئەمە ھەڕەشەی لەسەرە لەلایەن [[دەوڵەتی ئیسلامی - پارێزگای خۆراسان|دەوڵەتی ئیسلامی - پارێزگای خۆراسان]]، کە بەرپرسیارێتی ھێرشکردنە سەر گەشتیارانی گرتە ئەستۆ، وەک [[تەقەکردنی بامیان ٢٠٢٤|تەقەکردنەکەی بامیان لە ٢٠٢٤]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Attack on tourists rocks fledgling Afghanistan tourism sector |ناونیشان=https://www.france24.com/en/live-news/20240520-attack-on-tourists-rocks-fledgling-afghanistan-tourism-sector |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=France 24}}</ref> === گەیاندن === خزمەتگوزارییەکانی پەیوەندی لە ئەفغانستان لەلایەن کۆمپانیاکانی [[ئەفغان تێلێکۆم]]، [[ئەفغان وایەرلێس]]، [[ئەتیسالات]]، [[گرووپی ئێن تی ئێن]]، و [[رۆشان (کۆمپانیا)|ڕۆشان]] دابین دەکرێن. وڵاتەکە [[مانگی دەستکرد|مانگی دەستکردی]] ئاسمانی خۆی بەکاردەھێنێت کە پێی دەوترێت [[ئەفغانست ١]]، کە خزمەتگوزارییەکانی تەلەفۆن، ئینتەرنێت، و تەلەڤیزیۆن بۆ ملیۆنان بەشداربوو دابین دەکات. تا ساڵی <bdi>٢٠٠١</bdi> دوای ساڵانێک لە شەڕی ناوخۆ، بواری پەیوەندییەکان وەک کەرتێکی نەبوو وابوو، بەڵام تا ساڵی <bdi>٢٠١٦</bdi> گەشەی کردبوو بۆ پیشەسازییەکی <bdi>$٢</bdi> ملیاری، بە ھەبوونی <bdi>٢٢</bdi> ملیۆن بەشداربووی مۆبایل و <bdi>٥</bdi> ملیۆن بەکارھێنەری ئینتەرنێت. کەرتی پەیوەندییەکان لانیکەم <bdi>١٢٠،٠٠٠</bdi> کەس لە سەرتاسەری وڵاتدا کاریان تێدا دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://afghanistanembassy.org.uk/english/3155/|سەردێڕ=Connecting Afghanistan: The rise of technology in governance and society – The Embassy of Afghanistan in London|وێبگە=afghanistanembassy.org.uk|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180121125742/http://afghanistanembassy.org.uk/english/3155/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === گواستنەوە === [[File:Françoise Foliot - Afghanistan 043.jpg|thumb|left|[[توونێلی سالەنگ]]]] بەھۆی جوگرافیای ئەفغانستانەوە، گواستنەوە لە نێوان بەشە جیاوازەکانی وڵاتەکەدا لە ڕووی مێژووییەوە قورس بووە. بڕبڕەی پشتی تۆڕی ڕێگاوبانی ئەفغانستان [[ڕێگای خێرای ١ (ئەفغانستان)|ڕێگای خێرای ١]]ـە، کە زۆرجار پێی دەوترێت "ڕێگای ئەڵقەیی"، کە درێژییەکەی دەگاتە {{convert|<bdi>2210</bdi>|km}} و پێنج شاری گەورە پێکەوە دەبەستێتەوە: کابول، غەزنی، قەندەھار، ھیرات و مەزاری شەریف،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afghanistan-analysts.org/going-in-circles-the-never-ending-story-of-afghanistans-unfinished-ring-road/|سەردێڕ=Going in Circles: The never-ending story of Afghanistan's unfinished Ring Road|بڵاوکەرەوە=Afghanistan Analysts Network|نووسەر=Qayoom Suroush|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190707120451/https://www.afghanistan-analysts.org/going-in-circles-the-never-ending-story-of-afghanistans-unfinished-ring-road/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لەگەڵ لقی ڕێگاکان بۆ قوندوز و جەلال ئاباد و چەندین دەروازەی سنووری، لە کاتێکدا بە دەوری شاخەکانی ھیندووکوشدا دەسوڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=29bg7g1U6coC&pg=PA118|سەردێڕ=The Geography and Politics of Afghanistan|یەکەم=Ramamoorthy|دوایین=Gopalakrishnan|ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ١٩٨٢|بڵاوکەرەوە=Concept Publishing Company}}</ref> ڕێگای ئەڵقەیی زۆر گرنگە بۆ بازرگانیی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی و ئابووری.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/economy-development-environment/going-in-circles-the-never-ending-story-of-afghanistans-unfinished-ring-road/|سەردێڕ=Going in Circles: The never-ending story of Afghanistan's unfinished Ring Road|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> بەشێکی سەرەکی لە ڕێگای ئەڵقەیی [[توونێلی سالەنگ]]ـە، کە لە ساڵی <bdi>١٩٦٤</bdi> تەواو بووە، کە گەشتکردن بە ناو زنجیرەچیای ھیندووکوشدا ئاسان دەکات و باکوور و باشووری ئەفغانستان بەیەکەوە دەبەستێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Cary Gladstone|سەردێڕ=Afghanistan Revisited|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=aH_KCWVB6W0C&pg=PA122|ساڵ=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Nova Publishers|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩٠٣٣-٤٢١-٨|پەڕە=١٢٢}}</ref> ئەوە تاکە ڕێگای وشکانییە کە ئاسیای ناوەندی بە [[نیمچەکیشوەری هیندستان|نیمچەکیشوەری ھیندستان]]ەوە دەبەستێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/idINIndia-46016020100209 |سەردێڕ=Afghan avalanches kill dozens, trap hundreds |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠١٠|ئیش=Reuters |دوایین=Azimy |یەکەم=Yousuf}}</ref> چەندین دەربەندی شاخاوی ڕێگە بە گەشتکردن دەدەن لە نێوان ھیندووکوش لە ناوچەکانی تردا. ڕووداوەکانی ھاتوچۆی مەترسیدار باون لەسەر ڕێگا و بانە خێراکانی ئەفغانستان، بەتایبەتی لەسەر ڕێگای [[ڕێگای خێرای کابول-قەندەهار|کابول-قەندەھار]] و [[ڕێگای کابول-جەلال ئاباد]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2013/apr/26/afghan-bus-crash |سەردێڕ=Afghan bus crash kills 45 |ئیش=[[The Guardian]]|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141105002154/http://www.theguardian.com/world/2013/apr/26/afghan-bus-crash |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> گەشتکردن بە پاس لە ئەفغانستان ھێشتا مەترسیدارە بەھۆی چالاکییە چەکدارییەکانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Driving in Afghanistan|ناونیشان=http://caravanistan.com/transport/driving/afghanistan/|وێبگە=Caravanistan|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160904001045/http://caravanistan.com/transport/driving/afghanistan/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[File:Ariana Afghan A310-300 F-GEMO.jpg|thumb|فڕۆکەیەکی جۆری [[ئێرباس ئەی ٣١٠]]ـی ھێڵی ئاسمانیی [[ئاریانا ئەفغان ئێرلاینز]] لە ساڵی <bdi>٢٠٠٦</bdi>]] گواستنەوەی ئاسمانی لە ئەفغانستان لەلایەن ھێڵی ئاسمانی نیشتمانییەوە دەکرێت کە [[ئاریانا ئەفغان ئێرلاینز]]ـە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=EU To Impose Ban on Afghan Planes |ناونیشان=http://news.airwise.com/story/view/1290466447.html |بڵاوکەرەوە=Airwise News |ڕێکەوت=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|وتەگێڕانەوە=Kabul-based [[Safi Airways|Safi]] is the country's No. 2 airline after national carrier Ariana Afghan Airlines |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130524011714/http://news.airwise.com/story/view/1290466447.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئایاری ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لەلایەن کۆمپانیای تایبەتی [[کام ئێر]]ەوە. ھێڵە ئاسمانییەکانی چەندین وڵات ھەروەھا گەشتی ئاسمانی بۆ ناوەوە و دەرەوەی وڵاتەکە دابین دەکەن. ئەمانە بریتین لە [[ئێر ئیندیا]]، [[ئیمارات (هێڵی ئاسمانی)|ئیمارات]]، [[گۆڵف ئێر]]، [[هێڵی ئاسمانیی ئاسمان|ئاسمان ئێرلاینز]]، [[هێڵە ئاسمانییە نێونەتەوەییەکانی پاکستان|پاکستانی ئێرلاینز]]، و [[هێڵە ئاسمانییەکانی تورکیا|تورکیش ئێرلاینز]]. وڵاتەکە چوار فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی ھەیە: [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی کابول]] (پێشتر فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی حامید کارزای)، [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی قەندەهار]]، [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی هیرات]]، و [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی مەزاری شەریف]]. بە لەبەرچاوگرتنی فڕۆکەخانە ناوخۆییەکانیش، <bdi>٤٣</bdi> فڕۆکەخانە ھەن.<ref name="Factbook"/> [[بنکەی ئاسمانیی بەگرام]] فڕۆکەخانەیەکی سەربازیی گەورەیە. وڵاتەکە سێ ھێڵی ئاسنی ھەیە: یەکێکیان، ھێڵێکی {{convert|<bdi>75</bdi>|km|adj=on}} لە [[مەزاری شەریف]]ـەوە بۆ [[پردی دۆستایەتیی ئەفغانستان و ئۆزبەکستان|سنووری ئۆزبەکستان]]؛<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.andrewgrantham.co.uk/afghanistan/railways/hairatan-to-mazar-i-sharif/|سەردێڕ=Hairatan to Mazar-i-Sharif railway – Railways of Afghanistan|وێبگە=andrewgrantham.co.uk|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171224182253/http://www.andrewgrantham.co.uk/afghanistan/railways/hairatan-to-mazar-i-sharif/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھێڵێکی درێژی {{convert|<bdi>10</bdi>|km|adj=on}} لە [[تۆرغوندی]]ـیەوە بۆ سنووری [[تورکمانستان]] (کە لەوێوە وەک بەشێک لە ھێڵی ئاسنی تورکمانستان بەردەوام دەبێت)؛ و ھێڵێکی کورت لە [[ئەقینە]]وە بەسەر سنووری تورکمانستاندا بۆ [[کێرکی]]، کە بڕیارە زیاتر بەناو ئەفغانستاندا درێژبکرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.pajhwok.com/en/2016/11/28/afghan-turkmenistan-railroad-inaugurated|سەردێڕ=Afghan-Turkmenistan railroad inaugurated|وێبگە=pajhwok.com|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170512234058/http://www.pajhwok.com/en/2016/11/28/afghan-turkmenistan-railroad-inaugurated|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئایاری ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|دوایین١=Salehai|یەکەم١=Zarghona}}</ref> ئەم ھێڵانە تەنھا بۆ بارھەڵگری بەکاردەھێنرێن و ھیچ خزمەتگوزارییەکی گەشتیاریان نییە. ھێڵێکی ئاسن لە نێوان [[خاف، ئێران|خاف]]ی ئێران و [[هیرات]]ی ڕۆژئاوای ئەفغانستان، کە بۆ ھەردوو بواری بارھەڵگری و گەشتیاری تەرخانکراوە، تا ساڵی <bdi>٢٠١٩</bdi> لە قۆناغی دروستکردندا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.azernews.az/region/135859.html |سەردێڕ=Khaf-Herat railroad to be launched in Iran soon |ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠١٨|وتەگێڕانەوە="Iran-Afghanistan railway networks through Khaf-Herat Railroad will be completed in the next few months," Yazdani said, according to Mehr news agency on 3 August |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180928003514/https://www.azernews.az/region/135859.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ifpnews.com/exclusive/iran-strongly-condemns-herat-railway-mine-blast/|سەردێڕ=Iran Strongly Condemns Herat Railway Mine Blast|ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Iran Front Page|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190521080709/https://ifpnews.com/exclusive/iran-strongly-condemns-herat-railway-mine-blast/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نزیکەی {{convert|<bdi>125</bdi>|km}} لە ھێڵەکە دەکەوێتە دیوی ئەفغانستانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://financialtribune.com/articles/economy-domestic-economy/60378/rail-linkup-with-afghanistan-by-march-2018|سەردێڕ=Rail Linkup With Afghanistan by March 2018|ڕێکەوت=٢٥ی شوباتی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180922112855/https://financialtribune.com/articles/economy-domestic-economy/60378/rail-linkup-with-afghanistan-by-march-2018|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Khaf-Herat railway |ناونیشان=http://www.raillynews.com/2013/khaf-herat-railway/ |وێبگە=RaillyNews {{!}} Dailly Railway News in English |ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171220114246/http://www.raillynews.com/2013/khaf-herat-railway/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> خاوەندارێتیی ئۆتۆمبێلی تایبەت بە شێوەیەکی بەرچاو زیادی کردووە لە سەرەتای ٢٠٠٠ەکانەوە. تەکسییەکان زەردن و پێکھاتوون لە ئۆتۆمبێل و [[ڕیکشای ئۆتۆماتیکی|ڕیکشای ئۆتۆماتیکی]].<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=https://www.jstage.jst.go.jp/article/eastsats/5/2/5_292/_pdf/-char/en |سەردێڕ=The Possibility of Introducing a Regular Bus System in Kandahar |دوایین١=Rahmat |یەکەم١=Mohibullah |دوایین٢=Mizokami |یەکەم٢=Shoshi |دوایین٣=Fujiwara |یەکەم٣=Akimasa |journal=Asian Transport Studies |بەرگ=٥|issue=2 |ساڵ=٢٠١٨|پەڕەکان=٢٩٢–٣٠٩}}</ref> لە ناوچە لادێیییەکانی ئەفغانستان، گوندنشینەکان زۆرجار گوێدرێژ، [[هێستر]] یان ئەسپ بەکاردەھێنن بۆ گواستنەوە یان ھەڵگرتنی کاڵا. وشترەکان بە شێوەیەکی سەرەکی لەلایەن کۆچەرییەکانی کۆچییەوە بەکاردەھێنرێن.<ref name="Wahab-2007"/> پایسکل لە سەرتاسەری ئەفغانستاندا باوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=2UEJDAAAQBAJ&pg=PA23 |سەردێڕ=Mason's World Encyclopedia of Livestock Breeds and Breeding, 2 Volume Pack |ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٥٩٣-٤٦٦-٨|یەکەم١=Valerie |دوایین١=Porter |یەکەم٢=Lawrence |دوایین٢=Alderson |یەکەم٣=Stephen J.G. |دوایین٣=Hall |یەکەم٤=D. Phillip |دوایین٤=Sponenberg |ڕێکەوت=٩ی ئازاری ٢٠١٦|پەڕە=٢٣|وتەگێڕانەوە=[Donkeys] are the primary means of transportation in the countryside (along with bicycles) and are sometimes described as the 'Jeeps' of Afghanistan — or even as the country's 'helicopters'.}}</ref> == دیمۆگرافیا == {{Further|ئەفغانییەکان}} [[File:Afghanistan ethnic groups 2005.jpg|thumb|upright=1.3|نەخشەیەکی دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی (CIA) لە سەردەمی شەڕی سارد کە ناوچە خێڵەکییە نەریتییەکانی ئەفغانستان نیشان دەدات. [[هۆزە پەشتونەکان]] گەورەترین کۆمەڵگەی خێڵەکیی جیھان پێکدەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ag-afghanistan.de/files/glatzer/tribal_system.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/http://www.ag-afghanistan.de/files/glatzer/tribal_system.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |سەردێڕ=The Pashtun Tribal System |دوایین١=Glatzer |یەکەم١=Bernt |ساڵ=٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=Concept Publishers |شوێن=New Delhi}}</ref>]] === دانیشتووان === ژمارەی دانیشتووانی ئەفغانستان تا ساڵی <bdi>٢٠٢٤</bdi> بە <bdi>٣٥٫٧</bdi>{{nbsp}}ملیۆن کەس خەمڵێندراوە لەلایەن [[دەسەڵاتی نیشتمانیی ئامار و زانیاری]]ـی ئەفغانستانەوە،<ref name="NSIA pop"/> لە کاتێکدا نەتەوە یەکگرتووەکان بە زیاتر لە <bdi>٤٢٫٠</bdi>{{nbsp}}ملیۆن کەس مەزەندەی دەکات.<ref name="UN pop"/> لە ساڵی <bdi>١٩٧٩</bdi>دا کۆی دانیشتووان بە نزیکەی <bdi>١٥٫٥</bdi>{{nbsp}}ملیۆن کەس ڕاپۆرت کرابوو.<ref>"[https://www.un.org/News/dh/latest/afghan/un-afghan-history.shtml United Nations and Afghanistan]". UN News Centre. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131031084259/https://www.un.org/News/dh/latest/afghan/un-afghan-history.shtml |date=31 October 2013 }}</ref> نزیکەی <bdi>٢٥٫٣٪</bdi> لە [[ناوچەی شارنشین|ناوچە شارنشینەکان]] دەژین، <bdi>٧٠٫٤٪</bdi> لە ناوچە لادێیییەکان دەژین، و <bdi>٤٫٣٪</bdi>ی ماوەش کۆچەرین.<ref name="NSIA pop"/> زیاتر لە <bdi>٣</bdi>{{nbsp}}ملیۆن ئەفغانی دیکە بە کاتی لە وڵاتانی دراوسێی [[ئەفغانییەکان لە پاکستان|پاکستان]] و [[ئەفغانییەکان لە ئێران|ئێران]] نیشتەجێن، کە زۆربەیان لەو دوو وڵاتە لەدایکبوون و گەورەبوون. لە ساڵی <bdi>٢٠١٣</bdi>دا، ئەفغانستان گەورەترین وڵاتی بەرھەمھێنەری پەنابەر بوو لە جیھاندا، کە ئەم نازناوەی بۆ ماوەی <bdi>٣٢</bdi> ساڵ ھەڵگرتبوو. ڕێژەی گەشەی دانیشتووان لە ئێستادا <bdi>٢٫٣٧٪</bdi>ە،<ref name="Factbook"/> کە یەکێکە لە بەرزترین ڕێژەکان لە جیھاندا لە دەرەوەی ئەفریقا. پێشبینی دەکرێت ئەم ژمارەیەی دانیشتووان تا ساڵی <bdi>٢٠٥٠</bdi> بگاتە <bdi>٨٢</bdi>&nbsp;ملیۆن کەس ئەگەر ڕەوتەکانی ئێستای دانیشتووان بەردەوام بن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.prb.org/Countries/Afghanistan.aspx |سەردێڕ=Afghanistan&nbsp;– Population Reference Bureau |بڵاوکەرەوە=[[Population Reference Bureau]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131202224051/http://www.prb.org/Countries/Afghanistan.aspx|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> ژمارەی دانیشتووانی ئەفغانستان بەردەوام زیادی دەکرد تا ساڵانی ھەشتاکان، کاتێک شەڕی ناوخۆیی بووە ھۆی ئەوەی ملیۆنان کەس ھەڵبێن بۆ وڵاتانی تری وەکو پاکستان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afghan Households in Iran: Profile and Impact |ناونیشان=http://www.unhcr.org/455835d92.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180223013910/https://www.unhcr.org/455835d92.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی شوباتی ٢٠١٨|یەکەم١=Piyasiri |دوایین١=Wickramasekara |یەکەم٢=Jag |دوایین٢=Sehgal |یەکەم٣=Farhad |دوایین٣=Mehran |یەکەم٤=Ladan |دوایین٤=Noroozi |یەکەم٥=Saeid |دوایین٥=Eisazadeh |وێبگە=[[United Nations High Commissioner for Refugees]]}}</ref> لەو کاتەوە ملیۆنان کەس گەڕاونەتەوە و بارودۆخی شەڕ بەشداربووە لەوەی کە وڵاتەکە بەرزترین ڕێژەی منداڵبوونی ھەبێت لە دەرەوەی ئەفریقا.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Is recent Afghanistan survey data suitable for fertility analysis? A regional investigation based on fertility inhibiting determinants|یەکەم١=Jamal Abdul|دوایین١=Nasir|یەکەم٢=Sohail|دوایین٢=Akhtar|یەکەم٣=Syed Arif Ahmed|دوایین٣=Zaidi|یەکەم٤=Andleeb|دوایین٤=Rani|یەکەم٥=Hina|دوایین٥=Bano|یەکەم٦=Andrew|دوایین٦=Hinde|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|journal=PLOS ONE|بەرگ=١٤|issue=10|article-number=e0223111|doi=10.1371/journal.pone.0223111|pmid=٣١٦١٨٢٧٥|pmc=٦٧٩٥٤٨٩|bibcode=2019PLoSO..1423111N|doi-access=free}}</ref> چاودێری تەندروستی ئەفغانستان لە سەرەتای سەدەی نوێوە باشتر بووە، کە بووەتە ھۆی دابەزینی ڕێژەی مردنی کۆرپە و بەرزبوونەوەی تەمەنی پێشبینیکراو، ھەرچەندە ھێشتا کەمترین تەمەنی پێشبینیکراوی ھەیە لە ھەر وڵاتێک لە دەرەوەی ئەفریقا. ئەمە (لەگەڵ ھۆکارەکانی تری وەکو گەڕانەوەی پەنابەران) بووە ھۆی گەشەی خێرای دانیشتووان لە ٢٠٠٠ەکاندا کە تەنھا لەم دواییانەدا دەستی بە خاوبوونەوە کردووە. [[پێوەری جینی]] لە ساڵی <bdi>٢٠٠٨</bdi>دا <bdi>٢٧٫٨</bdi> بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI/ |سەردێڕ=Gini Index |بڵاوکەرەوە=World Bank |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140511044958/http://data.worldbank.org/indicator/SI.POV.GINI|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> ==== ڕێژەی منداڵبوون ==== [[تێکڕای ڕێژەی منداڵبوون]] لە ئەفغانستان بۆ ساڵی <bdi>٢٠٢٤</bdi> بە <bdi>٤٫٤</bdi> خەمڵێندراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/total-fertility-rate/country-comparison/|سەردێڕ=Total fertility rate Comparison – The World Factbook|وێبگە=www.cia.gov|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241207000103/https://www.cia.gov/the-world-factbook/field/total-fertility-rate/country-comparison|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی <bdi>٢٠٢٢</bdi>دا <bdi>٤٫٥</bdi> بوو، کە نزیکەی دوو ھێندەی تێکڕای جیھانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.TFRT.IN?end=2022&start=1960&view=chart|سەردێڕ=World Bank Open Data|وێبگە=World Bank Open Data}}</ref> ئەم ڕێژەیە لە سەرەتای ھەشتاکانی سەدەی ڕابردووەوە ڕووی لە کەمبوونەوە کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.TFRT.IN?end=2022&locations=AF&start=1983&view=chart|سەردێڕ=World Bank Open Data|وێبگە=World Bank Open Data|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260722135807/https://data.worldbank.org/indicator/SP.DYN.TFRT.IN%3Fend%3D2022%26locations%3DAF%26start%3D1983%26view%3Dchart|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === شارنشینی === {{Main list|پێڕستی شارەکانی ئەفغانستان}} وەک خەمڵاندنی دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی (CIA)، <bdi>٢٦٪</bdi>ی دانیشتووان لە ساڵی <bdi>٢٠٢٠</bdi>دا شارنشین بوون. ئەمە یەکێکە لە نزمترین ئاستەکان لە جیھاندا؛ لە ئاسیادا تەنھا لە [[کەمبۆدیا]]، [[نیپاڵ]] و [[سریلانکا]] بەرزترە. شارنشینی بە خێرایی زیادی کردووە، بەتایبەتی لە پایتەخت [[کابول]]، بەھۆی گەڕانەوەی پەنابەران لە پاکستان و ئێرانەوە دوای ساڵی <bdi>٢٠٠١</bdi>، ئاوارە ناوخۆیییەکان، و کۆچبەرانی لادێکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://foreignpolicy.com/2015/03/20/can-cities-save-afghanistan/|سەردێڕ=Can Cities Save Afghanistan?|یەکەم=Ali|دوایین=Karimi|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١٥}}</ref> شارنشینی لە ئەفغانستان جیاوازە لە شارنشینیی ئاسایی بەوەی کە تەنھا لە چەند شارێکدا چڕبووەتەوە.<ref name="aljazeera.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/indepth/features/2014/10/unraveling-afghan-art-carpet-weaving-201410917826901821.html|سەردێڕ=Unravelling the Afghan art of carpet weaving|بڵاوکەرەوە=Al Jazeera}}</ref> کابول گەورەترین شارە، کە ژمارەی دانیشتووانەکەی <bdi>٥</bdi> ملیۆن کەسە.<ref name="NSIA pop"/> شارە گەورەکانی تر بە شێوەیەکی گشتی لە "ئەڵقە"ی دەوروبەری بەرزاییەکانی ناوەڕاستدا ھەڵکەوتوون، وەک [[قەندەهار]] لە باشوور، [[هیرات]] لە ڕۆژئاوا، [[مەزاری شەریف]] و [[قوندوز]] لە باکوور، و [[جەلال ئاباد]] لە ڕۆژھەڵات. === نەتەوە و زمانەکان === {{See also|ئەفغانییەکان}} [[File:US Army ethnolinguistic map of Afghanistan -- circa 2001-09.jpg|thumb|upright=1.3|نەخشەی نەتەوەیی-زمانیی ئەفغانستان (<bdi>٢٠٠١</bdi>)]] [[ئەفغانییەکان]] دابەش بوون بەسەر چەندین گرووپی [[نەتەوە|نەتەوەیی-زمانیدا]]. بەپێی داتای لێکۆڵینەوەکانی چەندین دامەزراوە لە ساڵی <bdi>٢٠١٩</bdi>دا، [[پەشتون]]ەکان گەورەترین گرووپی نەتەوەیین، کە <bdi>٤٢٪</bdi> پێکدەھێنن، بەدوایدا [[تاجیکەکان]] دێن، کە <bdi>٢٧٪</bdi><ref name="Population Matters">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://afghanistan.unfpa.org/en/node/15230 |سەردێڕ=Population Matters |ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210816021136/https://afghanistan.unfpa.org/en/node/15230}}</ref><ref name="timesofindia">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/afghanistans-ethnic-mosaic/articleshow/85552093.cms |سەردێڕ=Afghanistan's ethnic mosaic |وێبگە=[[The Times of India]] |ڕێکەوت=٢٣ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210918062710/https://timesofindia.indiatimes.com/world/south-asia/afghanistans-ethnic-mosaic/articleshow/85552093.cms |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.statista.com/statistics/1258799/afghanistan-share-of-population-by-ethnic-group/ |سەردێڕ=Distribution of Afghan population by ethnic group 2020|ڕێکەوت=٢٠ی ئابی ٢٠٢١}}</ref><ref name="reliefweb.int"/>ی دانیشتووانی وڵاتەکە پێکدەھێنن. دوو گرووپە نەتەوەیییە گەورەکەی تر بریتین لە [[هەزارەکان]] و [[ئۆزبەک و تورکمان|ئۆزبەکەکان]]، کە ھەریەکەیان <bdi>٩٪</bdi> پێکدەھێنن. <bdi>١٠</bdi> گرووپی نەتەوەیی تریش بە فەرمی ناسراون و ھەموویان لە [[سروودی نیشتمانیی ئەفغانستان|سروودی نیشتمانیی ئەفغانستاندا]] ئاماژەیان پێکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.economist.com/the-economist-explains/2017/08/31/the-roots-of-afghanistans-tribal-tensions|سەردێڕ=The roots of Afghanistan's tribal tensions|newspaper=[[The Economist]]|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> [[زمانی دەری|دەری]] و [[زمانی پەشتۆ|پەشتۆ]] [[زمانی فەرمی|زمانە فەرمییەکان]]ـی ئەفغانستانن؛ [[دووزمانی]] زۆر باوە لە وڵاتەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Constitution of Afghanistan|ناونیشان=https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|وێبگە=Ministry of Foreign Affairs of the Islamic Republic of Afghanistan|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210829115048/https://www.mfa.gov.af/constitution/chapter-one-state.html}}</ref> زمانی دەری، کە وەک فارسیی ڕۆژھەڵاتیش ئاماژەی پێدەکرێت لەبەر ئەوەی شێوەزارێکە لە [[زمانی فارسی|فارسی]] و لەگەڵیدا لێک تێگەیشتنیان ھەیە (و زۆرجار لەلایەن ھەندێک لە ئەفغانییەکانەوە پێی دەوترێت '[[زمانی فارسی|فارسی]]' ھەروەک لە [[ئێران]]دا)، وەک [[زمانی تێگەیشتن|زمانی ھاوبەش]] (lingua franca) لە کابول و ھەروەھا لە بەشێکی زۆری باکوور و باکووری ڕۆژئاوای وڵاتەکەدا بەکاردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ساڵ=٢٠٠٤|سەردێڕ=Article Sixteen of the 2004 Constitution of Afghanistan|ناونیشان=http://www.afghan-web.com/politics/current_constitution.html#preamble|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131028065437/http://www.afghan-web.com/politics/current_constitution.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢|وتەگێڕانەوە=Pashto and Dari are the official languages of the state. Uzbek, Turkmen, Baluchi, Pashai, Nuristani and Pamiri are – in addition to Pashto and Dari – the third official language in areas where the majority speaks them}}</ref> ئەو کەسانەی زمانی زگماکیان دەرییە، لە ھەر نەتەوەیەک بن، ھەندێک جار پێیان دەوترێت [[فارسیوان]]ەکان.<ref>The ''Encyc. Iranica'' makes clear in the article on Afghanistan&nbsp;— Ethnography that "The term Farsiwan also has the regional forms Parsiwan and Parsiban. In religion they are Imami Shia. In the literature they are often mistakenly referred to as Tajik." [https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/afghanistan-COM_4803 Dupree, Louis (1982) "Afghanistan: (iv.) Ethnography", in ''Encyclopædia Iranica''] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211027090802/https://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-iranica-online/afghanistan-COM_4803 |date=27 October 2021 }} Online Edition 2006.</ref> پەشتۆ زمانی زگماکیی [[پەشتون]]ەکانە، ھەرچەندە زۆرێکیان بە باشی دەری دەزانن و ھەندێک لەو کەسانەشی کە پەشتون نین بە باشی پەشتۆ دەزانن. سەرەڕای ئەوەی کە پەشتونەکان بۆ سەدان ساڵە لە سیاسەتی ئەفغانستاندا باڵادەستن، دەری وەک زمانی پەسەندکراو بۆ حکوومەت و بیرۆکراسی مایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://english.alaraby.co.uk/english/indepth/2019/7/11/what-will-happen-to-afghanistans-national-languages|سەردێڕ=What will happen to Afghanistan's national languages?|یەکەم=Austin|دوایین=Bodetti|وێبگە=alaraby|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414230310/https://english.alaraby.co.uk/english/indepth/2019/7/11/what-will-happen-to-afghanistans-national-languages|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەپێی کتابی زانیارییەکانی جیھانی CIA، فارسیی دەری لەلایەن <bdi>٧٨٪</bdi>ی خەڵکەوە قسەی پێدەکرێت ([[زمانی زگماکی|L1]] + [[زمانی دووەم|L2]]) و وەک زمانی ھاوبەش بەکاردێت، لە کاتێکدا پەشتۆ لەلایەن <bdi>٥٠٪</bdi>، [[زمانی ئۆزبەکی|ئۆزبەکی]] <bdi>١٠٪</bdi>، ئینگلیزی <bdi>٥٪</bdi>، [[زمانی تورکمانی|تورکمانی]] <bdi>٢٪</bdi>، [[زمانی ئوردوو|ئوردوو]] <bdi>٢٪</bdi>، [[زمانەکانی پاشایی|پاشایی]] <bdi>١٪</bdi>، [[زمانەکانی نورستانی|نورستانی]] <bdi>١٪</bdi>، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] <bdi>١٪</bdi>، و [[زمانی بەلۆچی|بەلووچی]] <bdi>١٪</bdi> قسەی پێدەکرێت (خەمڵاندنی <bdi>٢٠٢١</bdi>). داتاکان نوێنەرایەتی ئەو زمانانە دەکەن کە زۆرترین قسەکەریان ھەیە؛ کۆی ڕێژەکان لە <bdi>١٠٠٪</bdi> تێدەپەڕێت لەبەر ئەوەی دووزمانیی زۆر لە وڵاتەکەدا ھەیە و ڕێگە دراوە بەشداربووان زیاتر لە یەک زمان ھەڵبژێرن. چەندین زمانی ناوچەیی بچووکتر ھەن، لەوانە ئۆزبەکی، تورکمانی، بەلۆچی، پاشایی، و نورستانی.<ref name="Factbook"/> سەبارەت بە زمانە بیانییەکان لە ناو خەڵکدا، زۆر کەس دەتوانن بە [[زمانی هیندوستانی|ھیندوستانی]] ([[زمانی ئوردوو|ئوردوو]]-[[هیندی]]) قسە بکەن یان لێی تێبگەن، ئەمەش بەشێکی دەگەڕێتەوە بۆ گەڕانەوەی [[ئەفغانییەکان لە پاکستان|پەنابەرە ئەفغانییەکان]] لە [[پاکستان]] و ھەروەھا بەناوبانگیی فیلمەکانی [[بۆلیوود]].<ref name="Afroz-2013">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=SjYUAgAAQBAJ|سەردێڕ=Afghanistan – Culture Smart!: The Essential Guide to Customs & Culture|یەکەم١=Nazes|دوایین١=Afroz|یەکەم٢=Moska|دوایین٢=Najib|یەکەم٣=Culture|دوایین٣=Smart!|ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Kuperard|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٧٣٣-٦٨٠-١}}</ref> ئینگلیزیش لەلایەن بەشێک لە دانیشتووانەوە لێی تێدەگەندرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= https://asiafoundation.org/wp-content/uploads/2018/12/2018_Afghan-Survey_fullReport-12.4.18.pdf |سەردێڕ= Afghanistan in 2018: A Survey of the Afghan People |نووسەر= Tabasum Akseer |بڵاوکەرەوە= The Asia Foundation |ڕێکەوتی سەردان= ١٣ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190807211241/https://asiafoundation.org/wp-content/uploads/2018/12/2018_Afghan-Survey_fullReport-12.4.18.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی ئابی ٢٠١٩}} </ref> و لە ساڵانی <bdi>٢٠٠٠</bdi>ەکانەوە بەناوبانگتر بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-34215293|سەردێڕ=Pakistan's confusing move to Urdu|یەکەم=M. Ilyas|دوایین=Khan|بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref> ھەندێک لە ئەفغانییەکان ھێشتا توانای قسەکردنیان بە زمانی ڕووسی ماوە، کە [[داگیرکاریی سۆڤیەت بۆ سەر ئەفغانستان|لە ماوەی ساڵانی هەشتاکاندا لە قوتابخانە حکومییەکان دەگوتراوە]].<ref name="Afroz-2013"/> === ئایین === {{Main|ئایین لە ئەفغانستان}} [[File:Mazar-e sharif - Steve Evans.jpg|thumb|[[مزگەوتی شین (مەزاری شەریف)|مزگەوتی شین]] لە [[مەزاری شەریف]] گەورەترین مزگەوتە لە ئەفغانستان.]] CIA لە ساڵی <bdi>٢٠٠٩</bdi>دا خەمڵاندی کە <bdi>٩٩٫٧٪</bdi>ی دانیشتووانی ئەفغانستان موسڵمانن<ref name="Factbook"/> و پێدەچێت زۆربەیان سەر بە مەزھەبی [[سوننە]]ی [[حەنەفی]] بن.<ref name="The Swedish Committee for Afghanistan (SCA)">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://swedishcommittee.org/afghanistan/religion|سەردێڕ=Religion in Afghanistan|وێبگە=The Swedish Committee for Afghanistan (SCA)}}</ref> بەپێی [[ناوەندی توێژینەوەی پیو|سەنتەری توێژینەوەی پیو]]، تا <bdi>٩٠٪</bdi> لە مەزھەبی سوننەن، <bdi>٧٪</bdi> [[ئیسلامی شیعە|شیعەن]] و <bdi>٣٪</bdi>یش [[موسڵمانی بێ مەزهەب|موسڵمانی بێ مەزھەبن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity|سەردێڕ=Chapter 1: Religious Affiliation|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٢|ئیش=The World's Muslims: Unity and Diversity|بڵاوکەرەوە=[[Pew Research Center]]'s Religion & Public Life Project|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161226113158/http://www.pewforum.org/2012/08/09/the-worlds-muslims-unity-and-diversity-1-religious-affiliation/#identity|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> گۆڕینی ئایین لە ئیسلامەوە قەدەغەیە و ڕووبەڕووی سزادان دەبێتەوە، کە ئەمەش ئازادیی ئایینی سنووردار دەکات.<ref name="m210">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=3.11. Individuals considered to have committed blasphemy and/or apostasy |وێبگە=European Union Agency for Asylum |ناونیشان=https://www.euaa.europa.eu/country-guidance-afghanistan-2024/311-individuals-considered-have-committed-blasphemy-andor-apostasy |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260516013322/https://www.euaa.europa.eu/country-guidance-afghanistan-2024/311-individuals-considered-have-committed-blasphemy-andor-apostasy |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠٢٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[سیخیزم لە ئەفغانستان|سیخەکان]] و [[هیندوویزم لە ئەفغانستان|ھیندووەکانی]] ئەفغانیش لە چەند شارێکی گەورەدا دەژین (وەک کابول، جەلال ئاباد، غەزنی، قەندەھار)<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Majumder |یەکەم=Sanjoy |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3138282.stm |سەردێڕ=Sikhs struggle in Afghanistan |بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٠٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090222132753/http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/south_asia/3138282.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Lavina Melwani |ناونیشان=http://www.hinduismtoday.com/archives/1994/4/1994-4-02.shtml |سەردێڕ=Hindus Abandon Afghanistan |ئیش=Hinduism Today |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070111080626/http://www.hinduismtoday.com/archives/1994/4/1994-4-02.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> کە پەرستگاکانیشیان لەوێ ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://english.religion.info/2005/08/25/afghanistan-sikhs-rebuilding-gurdwaras/ |سەردێڕ=Afghanistan: Sikhs rebuilding gurdwaras |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٠٥|وێبگە=Religioscope}}</ref> بەپێی ئاژانسی [[دۆیچە ڤێلە]] لە ئەیلوولی <bdi>٢٠٢١</bdi>، تەنھا <bdi>٢٥٠</bdi> کەسیان لە وڵاتەکەدا ماونەتەوە دوای ئەوەی <bdi>٦٧</bdi> کەسیان گواسترانەوە بۆ ھیندستان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Chabba |یەکەم=Seerat |سەردێڕ=Afghanistan: What does Taliban rule mean for Sikhs and Hindus? |ناونیشان=https://www.dw.com/en/afghanistan-what-does-taliban-rule-mean-for-sikhs-and-hindus/a-59122249 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Deutsche Welle |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> پێشتر [[مێژووی جووەکان لە ئەفغانستان|کۆمەڵگەیەکی بچووکی جوو لە ئەفغانستان]] ھەبوون، کە بە شێوەیەکی سەرەکی لە ھیرات و کابول دەژیان. بە تێپەڕبوونی ساڵەکان، ئەم کۆمەڵگە بچووکە ناچار بوون بەھۆی دەیان ساڵ شەڕ و چەوساندنەوەی ئایینییەوە وڵاتەکە بەجێبھێڵن. تا کۆتایی سەدەی بیستەم، نزیکەی تەواوی کۆمەڵگەکە کۆچیان کردبوو بۆ ئیسرائیل و ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، جگە لە یەک حاڵەتی ناسراو، کە بریتی بوو لە [[زەبلۆن سیمینتۆڤ]] کە لە ھیرات لەدایکبووبوو. ئەو بۆ چەندین ساڵ مایەوە و وەک سەرپەرشتیاری تاکە کەنیسەی جووەکان کە مابووەوە کاری دەکرد. دوای گەڕانەوەی تاڵیبان بۆ دەسەڵات بۆ جاری دووەم، ئەویش وڵاتەکەی بەرەو ئەمریکا جێھێشت. ژنێک کە ماوەیەکی کەم دوای ئەو وڵاتەکەی جێھێشتووە لەو کاتەوە وەک دوایین جووی ناو ئەفغانستان ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A39702-2005Jan26.html |سەردێڕ=Afghan Jew Becomes Country's One and Only |نووسەر=N.C. Aizenman |newspaper=The Washington Post |ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110516090806/http://www.washingtonpost.com/wp-dyn/articles/A39702-2005Jan26.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئایاری ٢٠١١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=https://english.alaraby.co.uk/news/last-jew-afghanistan-en-route-us-report |سەردێڕ=Last Jew in Afghanistan en route to US: report |ئیش=The New Arab |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210909025955/https://english.alaraby.co.uk/news/last-jew-afghanistan-en-route-us-report |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر١=Ben Zion Gad |سەردێڕ='Last Jew in Afghanistan' loses title to hidden Jewish family |ناونیشان=https://www.jpost.com/diaspora/not-the-last-jew-in-afghanistan-after-all-683879 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی شوباتی ٢٠٢٣|ئیش=[[The Jerusalem Post]] |ڕێکەوت=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> [[مەسیحییەکان لە ئەفغانستان|مەسیحییە ئەفغانییەکان]]، کە ژمارەیان لە نێوان <bdi>٥٠٠</bdi> بۆ <bdi>٨،٠٠٠</bdi> کەسدایە، بەھۆی دژایەتییەکی توندی کۆمەڵایەتییەوە بە نھێنی باوەڕەکەیان پەیڕەو دەکەن، و ھیچ کەنیسەیەکی گشتی لە وڵاتەکەدا نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Gebauer |یەکەم١=Matthias |ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠٠٦|سەردێڕ=Christians in Afghanistan: A Community of Faith and Fear |ئیش=[[Der Spiegel]] |ناونیشان=http://www.spiegel.de/international/0,1518,408781,00.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120127030841/http://www.spiegel.de/international/0,1518,408781,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=((USSD Bureau of Democracy, Human Rights, and Labor))|ساڵ=٢٠٠٩|سەردێڕ=International Religious Freedom Report 2009 |ناونیشان=http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127362.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091130031916/http://www.state.gov/g/drl/rls/irf/2009/127362.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٠}}</ref> === پەروەردە === [[File:UNESCO Institute of Statistics Afghanistan Literacy Rate population plus15 1980-2018.png|thumb|upright=1.3|پەیمانگای ئاماری یونێسکۆ: ڕێژەی خوێندەواری لە ئەفغانستان لە ناو دانیشتووانی تەمەن <bdi>١٥</bdi> ساڵ و بەرەو سەرەوە (<bdi>١٩٨٠–٢٠١٨</bdi>)]] [[پەروەردە لە ئەفغانستان|پەروەردە لە ئەفغانستان]] لەلایەن [[وەزارەتی پەروەردە (ئەفغانستان)|وەزارەتی پەروەردە]] و [[وەزارەتی خوێندنی باڵا (ئەفغانستان)|وەزارەتی خوێندنی باڵا]]وە سەرپەرشتی دەکرێت. زیاتر لە <bdi>١٦،٠٠٠</bdi> قوتابخانە لە وڵاتەکەدا ھەیە و نزیکەی <bdi>٩</bdi> ملیۆن قوتابیش ھەیە. لەم ژمارەیە، نزیکەی <bdi>٦٠٪</bdi> نێرن و <bdi>٤٠٪</bdi> مێینەن. بەڵام ڕژێمە نوێیەکە تا ئێستا ڕێگری لە مامۆستایان و قوتابیانی مێینە کردووە کە بگەڕێنەوە بۆ قوتابخانە ئامادەیییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=Afghanistan: Girls excluded as Afghan secondary schools reopen|بڵاوکەرەوە=BBC News|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-asia-58607816 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Blue|یەکەم١=Victor J.|دوایین٢=Zucchino|یەکەم٢=David|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|سەردێڕ=A Harsh New Reality for Afghan Women and Girls in Taliban-Run Schools|ئیش=The New York Times|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2021/09/20/world/asia/afghan-girls-schools-taliban.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20211228/https://www.nytimes.com/2021/09/20/world/asia/afghan-girls-schools-taliban.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢١|issn=0362-4331}}{{cbignore}}</ref> زیاتر لە <bdi>١٧٤،٠٠٠</bdi> خوێندکار لە [[پێڕستی زانکۆکانی ئەفغانستان|زانکۆ جیاوازەکانی سەرانسەری وڵاتەکەدا]] ناویان تۆمار کردووە. نزیکەی <bdi>٢١٪</bdi>ی ئەمانە مێینەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.usaid.gov/afghanistan/education |سەردێڕ=Education |بڵاوکەرەوە=[[USAID]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181110231403/https://www.usaid.gov/afghanistan/education |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> وەزیری پێشووی پەروەردە [[غولام فارووق وەردەک]] ڕایگەیاندبوو کە پێویستە <bdi>٨،٠٠٠</bdi> قوتابخانە دروست بکرێت بۆ ئەو منداڵانەی کە لە [[خوێندنی فەرمی|فێربوونی فەرمی]] بێبەشن.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.pajhwok.com/en/2013/05/18/wardak-seeks-3b-aid-school-buildings |سەردێڕ=Wardak seeks $3b in aid for school buildings |بڵاوکەرەوە=Pajhwok Afghan News |ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131230234222/http://www.pajhwok.com/en/2013/05/18/wardak-seeks-3b-aid-school-buildings |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|دوایین١=Adina |یەکەم١=Mohammad Sabir}}</ref> تا ساڵی <bdi>٢٠١٨</bdi> ڕێژەی خوێندەواری دانیشتووانی تەمەن <bdi>١٥</bdi> ساڵ و سەرووتر بریتی بوو لە <bdi>٤٣٫٠٢٪</bdi> (نێر <bdi>٥٥٫٤٨٪</bdi> و مێینە <bdi>٢٩٫٨١٪</bdi>).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=UNESCO UIS: Afghanistan |ناونیشان=http://uis.unesco.org/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئابی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=UNESCO}}</ref> باشترین زانکۆکانی ئەفغانستان بریتین لە [[زانکۆی ئەمریکیی ئەفغانستان]] (AUAF) کە بەدوایدا [[زانکۆی کابول]] (KU) دێت، کە ھەردووکیان لە کابولن. [[ئەکادیمیای نیشتمانیی سەربازیی ئەفغانستان]]، کە لەسەر شێوازی [[ئەکادیمیای سەربازیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] لە وێست پۆینت دروست کراوە، دامەزراوەیەکی گەشەپێدانی سەربازیی چوار ساڵە بوو کە تەرخان کرابوو بۆ پێگەیاندنی ئەفسەران بۆ [[هێزە چەکدارەکانی ئەفغانستان]]. [[زانکۆی بەرگریی ئەفغانی]] لە نزیک [[قەرغە]] لە کابول دروست کرابوو. زانکۆ گەورەکانی دەرەوەی کابول بریتین لە [[زانکۆی قەندەهار]] لە باشوور، [[زانکۆی هیرات]] لە باکووری ڕۆژئاوا، [[زانکۆی بەڵخ]] و [[زانکۆی قوندوز]] لە باکوور، [[زانکۆی نەنگەهار]] و [[زانکۆی خۆست]] لە ڕۆژھەڵات. دوای ئەوەی تاڵیبان لە ساڵی <bdi>٢٠٢١</bdi> دەسەڵاتی گرتەوە دەست، ڕوون نەبوو کە تا چ ئاستێک پەروەردەی مێینەکان لە وڵاتەکەدا بەردەوام دەبێت. لە ئازاری <bdi>٢٠٢٢</bdi>، دوای ئەوەی بۆ ماوەیەک داخرابوون، ڕاگەیەندرا کە بەم زووانە قۆناغی ئامادەیی دەکرێتەوە. بەڵام، کەمێک پێش کردنەوەیان، بڕیارەکە ھەڵوەشێنرایەوە و قوتابخانەکانی کچانی گەورەتر بە داخراوی مانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Taliban reverses decision, barring Afghan girls from attending school beyond 6th grade|بڵاوکەرەوە=[[NPR]]|ناونیشان=https://www.npr.org/2022/03/23/1088202759/taliban-afghanistan-girls-school |ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> سەرەڕای قەدەغەکردنەکە، شەش پارێزگا، [[پارێزگای بەڵخ|بەڵخ]]، [[پارێزگای قوندوز|قوندوز]]، [[پارێزگای جەوزجان|جەوزجان]]، [[پارێزگای سەرپێڵ|سەرپێڵ]]، [[پارێزگای فاریاب|فاریاب]]، و [[پارێزگای دایکوندی|دایکوندی]]، ھێشتا ڕێگە بە کچان دەدەن لە پۆلی شەشەم و بەرەو سەرەوە بخوێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Afghanistan: Six provinces keep schools open for girls despite nationwide ban |ناونیشان=https://amu.tv/en/30372/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=AmuTV}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Neda Safi |یەکەم=Tooba |ڕێکەوت=١٧ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Girls return to high school in some regions of Afghanistan |ناونیشان=https://genevasolutions.news/explorations/dispatches-from-women-in-afghanistan/girls-return-to-high-school-in-some-regions-of-afghanistan |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٣|وێبگە=Geneva Solutions}}</ref> لە کانوونی یەکەمی <bdi>٢٠٢٣</bdi>، نەتەوە یەکگرتووەکان لێکۆڵینەوەی دەکرد لەسەر ئەو بانگەشەیەی کە گوایە کچانی ئەفغانی لە ھەموو تەمەنەکان ڕێگەیان پێدراوە لە قوتابخانە ئایینییەکاندا بخوێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=UN is seeking to verify that Afghanistan's Taliban are letting girls study at religious schools |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/nation-world/nation/un-is-seeking-to-verify-that-afghanistans-taliban-are-letting-girls-study-at-religious-schools/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=The Seattle Times}}</ref> تا تشرینی دووەمی <bdi>٢٠٢٤</bdi>، ھەندێک بەشی وڵاتەکە ڕێگە بە ژنان دەدەن بچنە قوتابخانە ئایینییەکان بۆ خوێندنی پزیشکیی ددان، پەرستاری، و بابەتەکانی تر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Taliban seeks international aid for Afghanistan's reconstruction |ناونیشان=https://www.scmp.com/news/world/russia-central-asia/article/3286955/taliban-seeks-international-aid-afghanistans-reconstruction |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=South China Morning Post |زمان=en}}</ref> === تەندروستی === [[File:Kabul Military Hospital - panoramio.jpg|thumb|[[نەخۆشخانەی سەربازیی داوود خان]] لە کابول یەکێکە لە گەورەترین [[پێڕستی نەخۆشخانەکانی ئەفغانستان|نەخۆشخانەکانی]] ئەفغانستان.]] بەپێی [[پێوەری گەشەپێدانی مرۆیی]]، ئەفغانستان [[پێرستی وڵاتان بەپێی پێوەری گەشەپێدانی مرۆیی|لە ڕیزبەندی ١٥ەمین کەمترین وڵاتی گەشەسەندوودایە لە جیھاندا]]. تێکڕای [[پێرستی وڵاتان بەپێی تەمەنی پێشبینیکراو|تەمەنی پێشبینیکراو]] بە نزیکەی <bdi>٦٠</bdi> ساڵ دەخەمڵێندرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/136852/1/ccsbrief_afg_en.pdf |سەردێڕ=Afghanistan |بڵاوکەرەوە=[[World Health Organization]] (WHO) |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170722191648/http://apps.who.int/iris/bitstream/10665/136852/1/ccsbrief_afg_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="UNESCO-2016">{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=UNESCO |سەردێڕ=Afghanistan |ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشان=https://uis.unesco.org/en/country/af |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170623093810/http://uis.unesco.org/en/country/af |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> ڕێژەی [[مردنی دایکان]] لە وڵاتەکەدا بریتییە لە <bdi>٣٩٦</bdi> مردن لە ھەر <bdi>١٠٠،٠٠٠</bdi> منداڵبوونی زیندوو و ڕێژەی [[مردنی کۆرپە]] بریتییە لە <bdi>٦٦</bdi><ref name="UNESCO-2016"/> بۆ <bdi>١١٢٫٨</bdi> مردن لە ھەر <bdi>١،٠٠٠</bdi> منداڵبوونی زیندوودا.<ref name="Factbook"/> [[وەزارەتی تەندروستیی گشتی (ئەفغانستان)|وەزارەتی تەندروستیی گشتی]] پلانی ھەبوو ڕێژەی مردنی کۆرپە کەم بکاتەوە بۆ <bdi>٤٠٠</bdi> لە ھەر <bdi>١٠٠،٠٠٠</bdi> لەدایکبوونی زیندوو پێش ساڵی <bdi>٢٠٢٠</bdi>. وڵاتەکە زیاتر لە <bdi>٣،٠٠٠</bdi> [[مامان|مامانی]] ھەیە، کە ساڵانە <bdi>٣٠٠</bdi> بۆ <bdi>٤٠٠</bdi> مامانی دیکە مەشقیان پێدەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.yahoo.com/childbirth-maternal-health-improve-afghanistan-160657704.html |سەردێڕ=Childbirth and maternal health improve in Afghanistan |یەکەم=Tom A. |دوایین=Peter |newspaper=The Christian Science Monitor |ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131231002243/http://news.yahoo.com/childbirth-maternal-health-improve-afghanistan-160657704.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> زیاتر لە <bdi>١٠٠</bdi> [[نەخۆشخانەکانی ئەفغانستان|نەخۆشخانە لە ئەفغانستان ھەن]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://pdf.usaid.gov/pdf_docs/pnaea825.pdf|سەردێڕ=Afghanistan National Hospital Survey|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Afghan Ministry of Health|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190807231748/https://pdf.usaid.gov/pdf_docs/pnaea825.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠١٩}}</ref> کە پێشکەوتووترین چارەسەرەکان لە کابول بەردەستن. [[پەیمانگای پزیشکیی فەڕەنسی بۆ منداڵان]] و [[نەخۆشخانەی منداڵانی ئیندیرا گاندی]] لە کابول پێشەنگترین [[نەخۆشخانەی منداڵان|نەخۆشخانەکانی منداڵانن]] لە وڵاتەکەدا. ھەندێک لە نەخۆشخانە پێشەنگەکانی تری کابول بریتین لە [[نەخۆشخانەی جمهوریات]] و [[نەخۆشخانەی جینناح (کابول)|نەخۆشخانەی جینناح]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.voanews.com/a/pakistan-funded-afghan-hospital-begins-operations/4884454.html|سەردێڕ=Pakistan-funded Afghan Hospital Begins Operations|ئیش=VOA News|یەکەم=Ayaz|دوایین=Gul|ڕێکەوت=٢٠ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|وتەگێڕانەوە=It opens a new chapter in the friendship of the two countries... This is the second-largest hospital [in Afghanistan] built with your support that will serve the needy," Feroz told the gathering.|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190423111329/https://www.voanews.com/a/pakistan-funded-afghan-hospital-begins-operations/4884454.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرەڕای ھەموو ئەمانە، زۆرێک لە ئەفغانییەکان گەشت دەکەن بۆ پاکستان و ھیندستان بۆ وەرگرتنی چارەسەری پێشکەوتوو. لە ساڵی <bdi>٢٠٠٦</bdi>دا ڕاپۆرت کرابوو کە نزیکەی <bdi>٦٠٪</bdi>ی دانیشتووانی ئەفغانستان لە دووری دوو کاتژمێر بەپێ ڕۆیشتن لە نزیکترین ناوەندی تەندروستییەوە دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://afghanistan.usaid.gov/en/programs/health |سەردێڕ=Health |بڵاوکەرەوە=[[United States Agency for International Development]] (USAID) |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130929082306/http://afghanistan.usaid.gov/en/programs/health|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣}}</ref> ڕێژەی [[کەمئەندامی]] لە ئەفغانستان بەرزە بەھۆی دەیان ساڵ لە شەڕ و پێکدادان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Anne-Marie |دوایین=DiNardo |نووسەر٢=LPA/PIPOS |ناونیشان=http://www.usaid.gov/stories/afghanistan/fp_afghan_disabled.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040508140406/http://www.usaid.gov/stories/afghanistan/fp_afghan_disabled.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئایاری ٢٠٠٤|سەردێڕ=Empowering Afghanistan's Disabled Population&nbsp;– 31 March 2006 |بڵاوکەرەوە=[[USAID]] |ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> لەم دواییانەدا ڕاپۆرت کراوە کە نزیکەی <bdi>٨٠،٠٠٠</bdi> کەس بەشێک لە جەستەیان لەدەستداوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Richard |دوایین=Norton-Taylor |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2008/feb/13/afghanistan |سەردێڕ=Afghanistan's refugee crisis 'ignored' |ئیش=[[The Guardian]] |ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٢|شوێن=London|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101215150225/http://www.guardian.co.uk/world/2008/feb/13/afghanistan |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.irinnews.org/report.aspx?reportid=26520 |سەردێڕ=Afghanistan: People living with disabilities call for integration |ئیش=The New Humanitarian |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110920142752/http://www.irinnews.org/report.aspx?reportid=26520 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١١}}</ref> ڕێکخراوە خێرخوازییە ناحکومییەکانی وەکو [[ڕزگارکردنی منداڵان]] و [[بەڵێنی مەحبووبە]] یارمەتی منداڵانی بێسەرپەرشت دەدەن بە ھاوکاری لەگەڵ دامەزراوە حکومییەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Virginia |دوایین=Haussegger |سەردێڕ=Mahboba's Promise |ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.abc.net.au/7.30/content/2009/s2615472.htm |بڵاوکەرەوە=ABC News|شوێن=Australia |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130726123857/http://www.abc.net.au/7.30/content/2009/s2615472.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> == کولتوور == [[File:CH-NB - Afghanistan, Kulm (Khulm, Kholm)- Menschen - Annemarie Schwarzenbach - SLA-Schwarzenbach-A-5-21-110.jpg|thumb|خێزانێکی ئەفغانی لە نزیک [[خۆلم، ئەفغانستان|خۆلم]]، ساڵی <bdi>١٩٣٩</bdi> – زۆربەی ئەفغانییەکان سەر بە ھۆزەکانن.]] [[ئەفغانییەکان]] خاوەنی تایبەتمەندییە کولتوورییە ھاوبەشەکانن لەگەڵ ئەوانەی کە لە نێوان ناوچەکانی ئەفغانستاندا جیاوازن، کە ھەریەکەیان کولتووری تایبەت بە خۆیان ھەیە کە بەشێکی دەگەڕێتەوە بۆ بەربەستە جوگرافییەکانی کە وڵاتەکە دابەش دەکەن.<ref name="Fisher-2002"/> خێزان کۆڵەکەی سەرەکیی کۆمەڵگەی ئەفغانییە و زۆرجار خێزانەکان لەلایەن [[پیاوسالاری|پیاوێکی بەتەمەنەوە]] سەرپەرشتی دەکرێن.<ref name="afghanistans.com">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afghanistans.com/Information/People/WayofLife.htm|سەردێڕ=Afghanistan Way of Life &#124; Afghanistan's Web Site|وێبگە=afghanistans.com|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308140824/https://www.afghanistans.com/Information/People/WayofLife.htm}}</ref> لە ناوچەی باشوور و ڕۆژھەڵات، خەڵکەکە بەپێی [[کولتووری پەشتون]] دەژین بە پەیڕەوکردنی [[پەشتونوالی]] (ڕێبازی پەشتون).<ref>{{citation-attribution |{{cite encyclopedia |url=http://lcweb2.loc.gov/frd/cs/aftoc.html |title=Afghanistan: a country study |year=1998 |publisher=[[Library of Congress]], [[Federal Research Division]] |editor-last=Blood |editor-first=Peter R. |location=Washington, D.C. |oclc=904447770 |entry=Pashtun |entry-url=https://webharvest.gov/peth04/20041031011222/http://lcweb2.loc.gov/cgi-bin/query/r?frd/cstdy:@field(DOCID+af0037) |access-date=23 January 2021}}}}</ref> بنەما سەرەکییەکانی پەشتونوالی بریتین لە [[میوانداری|میوانداری (مێلمەستیا)]]، دابینکردنی [[پەناگە|پەناگە (نانەواتەی)]] بۆ ئەوانەی پەنا دەخوازن، و تۆڵەسەندنەوە بۆ ڕشتنی خوێن.{{sfn|Dupree|1997|page=126}} پەشتونەکان بە شێوەیەکی فراوان پەیوەندییان بە کولتووری ئاسیای ناوەندی و [[پانییەکانی ئێران|بانەکانی ئێرانەوە]] ھەیە. ئەفغانییەکانی تر لە ڕووی کولتوورییەوە لە ژێر کاریگەریی [[بەفارسیکردن|فارسی]] و [[گەلانی تورک|تورکی]]دان. ھەندێک لەو کەسانەی کە پەشتون نین و لە نزیک پەشتونەکان دەژین پەشتونوالیان وەرگرتووە لە پرۆسەیەکدا کە پێی دەوترێت [[بەپەشتونکردن]]، لە کاتێکدا ھەندێک پەشتون [[بەفارسیکردن|بەفارسی]] کراون. ئەوانەی لە <bdi>٣٠</bdi> ساڵی ڕابردوودا لە پاکستان و ئێران ژیاون زیاتر کەوتوونەتە ژێر کاریگەری کولتووری ئەو نەتەوە دراوسێیانە. خەڵکی ئەفغان بەوە ناسراون کە بە توندی ئایینین.<ref name="The Swedish Committee for Afghanistan (SCA)"/> ئەفغانییەکان، بەتایبەتی پەشتونەکان، ناسراون بە ھاودەنگیی خێڵەکییان و ڕێزگرتنی زۆریان بۆ شەرەفی کەسی.{{sfn|Barfield|2012|page=59}} چەندین [[پێکھاتە نەتەوەیییەکانی ئەفغانستان|ھۆزی ئەفغانی]] جیاواز ھەن، لەگەڵ نزیکەی <bdi>٢–٣</bdi>&nbsp;ملیۆن [[کۆچەرییەکان|کۆچەری]].<ref>"[http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=76794 Afghanistan: Kuchi nomads seek a better deal]". [[The New Humanitarian|IRIN]] Asia. 18 February 2008. {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20110910205256/http://www.irinnews.org/Report.aspx?ReportId=76794 |date=10 September 2011}}</ref> کولتووری ئەفغانی بە قووڵی پەیوەستە بە [[کولتووری ئیسلامی|ئیسلامەوە]]،{{sfn|Barfield|2012|page=40–41}} بەڵام نەریتەکانی پێش ئیسلامیش ھێشتا بوونیان ھەیە.{{sfn|Dupree|1997|page=104}} [[هاوسەرگیریی منداڵان لە ئەفغانستان|ھاوسەرگیریی منداڵان]] باوە؛<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Bahgam|یەکەم=S|نووسەر٢=Mukhatari|سەردێڕ=Study on Child Marriage in Afghanistan|journal=Medica Mondiale|ساڵ=٢٠٠٤|پەڕەکان=١–٢٠|ناونیشان=http://www.medicamondiale.org/fileadmin/content/07_Infothek/Afghanistan/Afghanistan_Child_marriage_medica_mondiale_study_2004_e.pdf|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120506222217/http://www.medicamondiale.org/fileadmin/content/07_Infothek/Afghanistan/Afghanistan_Child_marriage_medica_mondiale_study_2004_e.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref> لە ساڵی <bdi>٢٠١٧</bdi>دا، [[ڕێکخراوی چاودێری مافەکانی مرۆڤ]] تەمەنی یاسایی ھاوسەرگیریی کچانی بە <bdi>١٦</bdi> ساڵ، یان <bdi>١٥</bdi> ساڵ بە ڕەزامەندیی باوک یان دادوەر وەسف کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Afghanistan Has a Tougher Law on Child Marriage than Florida|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2017/10/20/afghanistan-has-tougher-law-child-marriage-florida|بڵاوکەرەوە=Human Rights Watch|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وتەگێڕانەوە=In Afghanistan girls can marry at 16, or at 15 with permission from their father or a judge.|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190725072232/https://www.hrw.org/news/2017/10/20/afghanistan-has-tougher-law-child-marriage-florida|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پەسەندترین جۆری ھاوسەرگیری لە کۆمەڵگەی ئەفغانیدا ھاوسەرگیرییە لەگەڵ [[ئامۆزا]]، و زۆرجار چاوەڕێ دەکرێت زاوا [[مارەیی]] بدات.{{sfn|Dupree|1997|page=122, 198}} [[File:Kuchi Village.jpg|thumb|خانوویەک کە خەڵکی ''کۆچی'' تێیدا دەژین لە [[پارێزگای نەنگەهار]]]] لە گوندەکاندا، خێزانەکان بەگشتی لە خانووی [[خشت|خشتی قوڕین]]دا دەژین، یان لە کۆمەڵگەیەکی نیشتەجێبوون کە خانووەکانیان بە خشتی قوڕین یان [[دیواری بەردین|بەرد]] دروستکراون. گوندەکان بەگشتی سەرۆکێک (''مالیک'')، لێپرسراوێکی دابەشکردنی ئاو (''میرئاو'') و مامۆستایەکی ئایینی (''مەلا'')یان ھەیە. پیاوان بەزۆری لە کێڵگەکاندا کاردەکەن و لە کاتی دروێنەدا ژنانیش یارمەتییان دەدەن.<ref name="afghanistans.com"/> نزیکەی <bdi>١٥٪</bdi>ی دانیشتووان بە شێوەی [[کۆچەرییەکان|کۆچەری]] دەژین، کە لە ناوخۆدا پێیان دەوترێت ''[[کۆچییەکان|کۆچی]]''.<ref name="Fisher-2002"/> کاتێک کۆچەرییەکان بە گوندەکاندا تێدەپەڕن، زۆرجار پێداویستییەکانی وەک چا، گەنم و [[نەوتی سپی]] لە گوندنشینەکان دەکڕن؛ گوندنشینەکانیش لە بەرامبەردا [[خوری]] و شیر لە کۆچەرییەکان دەکڕن.<ref name="afghanistans.com"/> [[پۆشاکی ئەفغانی]] بۆ پیاوان و ژنان بە شێوەیەکی گشتی لە جۆرە جیاوازەکانی [[شەڵوار کامیز]] پێکدێت، بەتایبەتی ''[[پێراهان تونبان]]'' و ''[[خەت پەرتووگ]]''. ژنان بە شێوەیەکی ئاسایی ''[[چادر]]'' بەکاردەھێنن بۆ داپۆشینی سەریان؛ ھەندێک لە ژنان، بەتایبەتی لە کۆمەڵگە زۆر پارێزگارەکاندا، ''[[بورقە]]'' لەبەر دەکەن کە تەواوی جەستەیان دادەپۆشێت. ئەم پۆشاکە لەلایەن ھەندێک لە ژنانی کۆمەڵگەی پەشتونەوە لەبەر دەکرا زۆر پێش ئەوەی ئیسلام بێتە ناوچەکە، بەڵام [[تاڵیبان]] ئەم پۆشاکەی بەسەر ژناندا سەپاند کاتێک لە دەسەڵاتدا بوون.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=z7ATBAAAQBAJ&pg=PA61|سەردێڕ=What Is Veiling?|یەکەم=Sahar|دوایین=Amer|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=UNC Press Books|ژپنک=٩٧٨-١-٤٦٩٦-١٧٧٦-٣}}</ref> پۆشاکێکی تری باو ''[[چەپان]]''ە کە وەک پاڵتۆ بەکاردێت. ''[[کەرەکول (کڵاو)|کەرەکول]]'' کڵاوێکە لە فەرووی جۆرە مەڕێکی تایبەتی ناوچەکە دروست دەکرێت. ئەم کڵاوە لەلایەن پاشاکانی پێشووی ئەفغانستانەوە پەسەند دەکرا و لە سەدەی بیست و یەکەمدا لە زۆربەی جیھاندا ناسرا کاتێک بەردەوام لەلایەن سەرۆک [[حامید کارزای]]ەوە لەبەر دەکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/1956862.stm|سەردێڕ=Karzai heads for hat trouble|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٢|بڵاوکەرەوە=BBC News}}</ref> ''[[پاکول]]'' کڵاوێکی تری نەریتییە کە سەرچاوەکەی لەوپەڕی ڕۆژھەڵاتی وڵاتەکەیە؛ بە شێوەیەکی بەرچاو لەلایەن سەرکردەی چەکدارەکان [[ئەحمەد شا مەسعوود]]ەوە لەبەر دەکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afghan-web.com/culture/clothes/|سەردێڕ=Traditional Afghan Clothes|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210813151029/https://www.afghan-web.com/culture/clothes/}}</ref> ''[[کڵاوی مەزاری]]'' سەرچاوەکەی لە باکووری ئەفغانستانەوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.voanews.com/extremism-watch/hats-proliferate-symbol-pashtun-protest-movement|سەردێڕ=Hats Proliferate as Symbol of Pashtun Protest Movement|بڵاوکەرەوە=Voice of America|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190527134749/https://www.voanews.com/a/hats-symbol-pashtun-protest-movement/4335923.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{cbignore|bot=medic}}</ref> === تەلارسازی === {{Main|تەلارسازیی ئەفغانستان}} [[File:Kabul Skyline.jpg|thumb|upright=1.2|دیمەنی ئاسمانی کابول، کە ھەردوو بینای مێژوویی و ھاوچەرخ نیشان دەدات]] نەتەوەکە مێژوویەکی ئاڵۆزی ھەیە کە یان لە کولتوورەکانی ئێستایدا یان لە شێوەی زمان و شوێنەوارە جیاوازەکاندا ماوەتەوە. ئەفغانستان چەندین پاشماوەی ھەموو سەردەمەکانی تێدایە، لەوانە ستوپا، خانەقا، شوێنەوارەکان، پەرستگاکانی [[یۆنانی کۆن|یۆنانی]] و [[بوودیزم|بوودایی]]، و منارە ئیسلامییەکان. لە نێو ناسراوترینەکاندا [[مزگەوتی گەورەی هیرات]]، [[مزگەوتی شین (مەزاری شەریف)|مزگەوتی شین]]، [[منارەی جام]]، [[چهل زینە]]، قەڵای بۆست لە [[لەشکەرگا]]، و شاری کۆنی یۆنانی [[ئای-خانوم]] ھەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afghanistans.com/Information/People/ArtArchitecture.htm|سەردێڕ=Afghanistan Art and Architecture &#124; Afghanistan's Web Site|وێبگە=afghanistans.com|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210307212319/https://www.afghanistans.com/Information/People/ArtArchitecture.htm}}</ref> بەڵام، زۆرێک لە شوێنەوارە مێژووییەکانی لە سەردەمی مۆدێرندا بەھۆی شەڕە ناوخۆیییەکانەوە زیانیان بەرکەوتووە.<ref>G.V. Brandolini. ''Afghanistan [[cultural heritage]]''. Orizzonte terra, [[Bergamo]]. 2007. p. 64.</ref> دوو پەیکەرە بەناوبانگەکەی [[بووداکانی بامیان]] لەلایەن تاڵیبانەوە وێران کران، کە ئەوان وەک [[بتپەرستی|بتپەرستی]] دەیانبینین. بەو پێیەی ھیچ کۆلۆنیالیزمێک لە سەردەمی مۆدێرندا لە ئەفغانستان نەبووە، تەلارسازی شێوازی ئەورووپی دەگمەنە بەڵام بوونی ھەیە: کەوانەی سەرکەوتن لە [[پەغمان]] و [[کۆشکی دارولئەمان]] لە کابول بەم شێوازە لە ساڵانی <bdi>١٩٢٠</bdi> دروستکراون. تەلارسازیی ئەفغانی ھەروەھا کاریگەری [[تەلارسازیی هیندۆ-ئیسلامی|قووڵی لەسەر ھیندستان]] ھەبووە وەک لە شاری [[ئاگرا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=ud-Din |یەکەم=Hameed |ساڵ=١٩٦٠|سەردێڕ=THE AFGHAN ARCHITECTURE OF INDIA: An historical study, 1451–1526 |journal=Rivista degli studi orientali |بەرگ=٣٥|پەڕەکان=١٤٩–١٥٥|jstor=41922907 |issn=0392-4866}}</ref> و گۆڕی شێر شا سوری، کە [[ئیمپراتۆریەتیی سووری|ئیمپراتۆرێکی ئەفغانی ھیندستان]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Medieval India the study of a civilization|یەکەم=Irfan|دوایین=Habib|پەڕە=٢٢٨|بڵاوکەرەوە=National Book Trust, India|ژپنک=٩٧٨-٨١-٢٣٧-٥٢٥٥-٦|ساڵ=٢٠٠٧}}</ref> === ھونەر و دروستکردنی گۆزە === [[File:Traditional Afghan Embroidery Style.jpg|thumb|نەخشێکی نەریتیی [[چنینی دەستی|چنینی]] ئەفغانی]] [[مافوورەچنی|چنینی مافوورە]] پیشەیەکی کۆنە لە ئەفغانستان، و زۆرێک لەمانە ھێشتا بە [[دەستکرد|دەست]] لەلایەن خەڵکی خێڵەکی و کۆچەرییەکانەوە دروست دەکرێن.<ref name="aljazeera.com"/> مافوورە بۆ ھەزاران ساڵ لە ناوچەکەدا بەرھەم ھێنراوە و بە شێوەیەکی نەریتی لەلایەن ژنانەوە دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ناونیشان=https://khorasanrugs.com/post/1033364869875/in-afghanistan-weaving-ancient-industry|سەردێڕ=In Afghanistan, weaving ancient industry back into global market|ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠١٩|journal=The Christian Science Monitor}}</ref> ھەندێک لە پیشەوەران ھەستەکانیان لە ڕێگەی نەخشی مافوورەکانەوە دەردەبڕن؛ بۆ نموونە دوای ھەڵگیرسانی [[جەنگی سۆڤیەت-ئەفغانستان]]، "[[مافوورەی جەنگ]]"، کە جۆرێکە لە [[مافوورەی ئەفغانی]]، دروست کرا کە نەخشەکانی گوزارشتیان لەو ئازار و نەھامەتییە دەکرد کە جەنگەکە دروستی کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://speri.dept.shef.ac.uk/2020/01/15/selling-war-commodifying-the-insecurity-of-afghan-women/|سەردێڕ=Selling war: commodifying the (in)security of Afghan women|ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=SPERI}}</ref> ھەر پارێزگایەک تایبەتمەندی خۆی ھەیە لە دروستکردنی مافوورەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.gounesco.com/weaving-culture-through-the-afghan-rug/|سەردێڕ=Weaving Culture through the Afghan rug|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210830215415/https://www.makeheritagefun.com/weaving-culture-through-the-afghan-rug/}}</ref> لە ھەندێک لە ناوچە تورک نشینەکانی باکووری ڕۆژئاوا، نرخی بووک و ڕێوڕەسمی ھاوسەرگیری بەپێی کارامەیی چنینی بووکەکە دیاری دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afghanistan-analysts.org/en/reports/context-culture/rug-weavers-and-bride-prices-in-the-northwest-still-expensive-in-spite-of-government-and-taleban-rules/|سەردێڕ=Rug Weavers and Bride Prices in the Northwest: Still expensive in spite of government and Taleban rules|ڕێکەوت=١٢ی ئایاری ٢٠١٩|وێبگە=Afghanistan Analysts Network – English}}</ref> [[گۆزەکاری]] بۆ ھەزاران ساڵە لە ئەفغانستان دروست دەکرێت. گوندی [[ئیستالیف]]، لە باکووری کابول، بەتایبەتی ناوەندێکی سەرەکییە، کە ناسراوە بە گۆزە سەوز و پیرۆزەیییە تایبەتەکەی،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://seretandsons.org/giving-back|سەردێڕ=Giving Back – Seret and Sons|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414225824/http://seretandsons.org/giving-back|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و شێوازی دروستکردنیان بۆ سەدان ساڵ وەک خۆی ماوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.khaama.com/the-potter-crafting-afghanistans-future-9899/|سەردێڕ=The Potter: Crafting Afghanistan's future|ڕێکەوت=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|وێبگە=The Khaama Press News Agency}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2016/08/19/world/asia/afghanistan-istalif-pottery.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20220101/https://www.nytimes.com/2016/08/19/world/asia/afghanistan-istalif-pottery.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited|سەردێڕ=War and Pillaging Couldn't Break an Afghan Village, but a Tumbling Economy May|یەکەم=Kareem|دوایین=Fahim|newspaper=The New York Times|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٦}}{{cbignore}}</ref> بەشێکی زۆری بەردی ''[[لازوورد]]'' لە ناوچەی ئەفغانستانی ئێستا دەرھێنراوە کە لە [[پۆرسەلینی چینی]]دا وەک [[شینی کۆباڵت]] بەکارھێنراوە، دواتریش لە [[میزۆپۆتامیا]]ی کۆن و تورکیادا بەکارھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cnn.com/style/article/how-the-color-blue-changed-art-forever/index.html|سەردێڕ=How the quest for the 'perfect blue' changed art forever|یەکەم=Isambard |دوایین=Wilkinson|بڵاوکەرەوە=CNN|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> خاکی ئەفغانستان مێژوویەکی دێرینی ھەیە لە ھونەردا، بەوەی کە کۆنترین بەکارھێنانی ناسراوی [[وێنەکێشان بە بۆیەی ڕۆنی|بۆیەی ڕۆنی]] لە جیھاندا لە تابلۆکانی ناو ئەشکەوتەکانی ئەو وڵاتەدا دۆزراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=First-ever oil paintings found in Afghanistan |ناونیشان=http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/04/24/afghanistan.painting/ |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=CNN |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180320110145/http://edition.cnn.com/2008/WORLD/asiapcf/04/24/afghanistan.painting/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World's Oldest Oil Paintings Found in Afghanistan |ناونیشان=http://www.foxnews.com/story/0,2933,352342,00.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080427021547/http://www.foxnews.com/story/0,2933,352342,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=[[Fox News]]}}</ref> شێوازێکی ھونەری دیار کە لە ئەفغانستان و ڕۆژھەڵاتی پاکستان پەرەی سەند [[هونەری گەندهارا]]یە، کە لە تێکەڵبوونی ھونەری [[یۆنانی-ڕۆمانی]] و [[هونەری بوودایی]] لە نێوان سەدەکانی ١ەم و ٧ەمی زایینیدا بەرھەم ھاتووە.<ref>{{cite encyclopedia | url=https://www.britannica.com/art/Gandhara-art |title=Gandhara art |encyclopedia=Encyclopædia Britannica |access-date=22 August 2018}}</ref> سەردەمەکانی دواتر شاھیدی زیادبوونی بەکارھێنانی شێوازی [[وێنەکێشانی وردی فارسی]] بوون، کە [[کەمالەدین بیهزاد]] خەڵکی [[هیرات]] یەکێک بووە لە دیارترین ھونەرمەندەکانی ئەم بوارە لە سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی تەیمووری|تەیموورییەکان]] و سەرەتای [[سەفەوییەکان|سەفەوییەکان]]دا. لە ساڵانی <bdi>١٩٠٠</bdi>ەکانەوە، نەتەوەکە دەستی کرد بە بەکارھێنانی تەکنیکە ڕۆژئاوایییەکان لە ھونەردا. [[عەبدولغەفوور برێشنا]] وێنەکێشێکی دیاری ئەفغانی بوو خەڵکی کابول لە سەدەی بیستەمدا. === ئەدەبیات === [[ئەدەبیاتی فارسی|ئەدەبیاتی فارسیی کلاسیک]] و [[شیعری پەشتۆ]] بەشێکی بەنرخن لە کولتووری ئەفغانی. شیعر ھەمیشە یەکێک بووە لە کۆڵەکە پەروەردەیییە سەرەکییەکان لە ناوچەکەدا، تا ئەو ئاستەی کە تێکەڵ بە کولتوورەکە بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://news.un.org/en/story/2017/10/567862-feature-western-afghanistan-ancient-love-poetry-thrives-again|سەردێڕ=FEATURE: In Western Afghanistan, an ancient love of poetry thrives again|ڕێکەوت=٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=UN News|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210817083556/https://news.un.org/en/story/2017/10/567862-feature-western-afghanistan-ancient-love-poetry-thrives-again|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکێک لە شێوازە شیعرییەکان پێی دەوترێت [[لەندەی (شیعر)|لەندەی]]. بابەتێکی باو لە فۆلکلۆر و ئەفسانەکانی ئەفغانیدا [[دێو (ئەفسانە)|دێوەکانن]]، کە بوونەوەری دڕندەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kXnEDAAAQBAJ&pg=PA4|سەردێڕ=American Myths, Legends, and Tall Tales: An Encyclopedia of American Folklore [3 volumes]: An Encyclopedia of American Folklore (3 Volumes)|یەکەم١=Christopher R.|دوایین١=Fee|یەکەم٢=Jeffrey B.|دوایین٢=Webb|ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=ABC-CLIO|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٠٦٩-٥٦٨-٨}}</ref> ڕۆژانی پێنجشەممە بە شێوەیەکی نەریتی "شەوی شیعر"ە لە شاری [[هیرات]] کاتێک پیاوان، ژنان و منداڵان کۆدەبنەوە و شیعری کۆن و نوێ دەخوێننەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Afghanistan: 10 facts you may not know |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-13931608 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180304072803/http://www.bbc.co.uk/news/world-south-asia-13931608 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> سێ نووسەری تەسەووف وەک شانازییەکی نیشتمانیی ڕاستەقینە دادەنرێن (ھەرچەندە بە ھەمان شێوە لەلایەن ئێرانیشەوە خاوەندارێتییان دەکرێت)، ئەوانیش: [[خواجە عەبدوڵڵای ئەنساری]] خەڵکی ھیرات، کە عارف و کەسایەتییەکی [[سۆفیگەری|سۆفییە]] لە سەدەی <bdi>١١</bdi>ەمدا، [[سەنائیی غەزنەوی|سەنائی]] خەڵکی [[غەزنی]]، نووسەری شیعرە سۆفیگەرییەکان لە سەدەی <bdi>١٢</bdi>ەمدا، و لە کۆتاییدا، [[مەولانای ڕۆمی|مەولانا]] خەڵکی [[بەڵخ]]، لە سەدەی <bdi>١٣</bdi>ەمدا، کە بە گەورەترین شاعیری عارفی جیھانی ئیسلامی دادەنرێت. ئەدەبیاتی پەشتۆی ئەفغانی، ھەرچەندە لە سەدەی ڕابردوودا لە ڕووی چەندایەتییەوە گەشەیەکی بەرچاوی کردووە، بەڵام ھەمیشە مانا و گرنگییەکی ناوخۆیی ھەبووە، و ھەستی بە کاریگەریی ھەردوو ئەدەبیاتی فارسی و ئەدەبیاتە دراوسێکانی ھیندستان کردووە. ھەردوو ئەدەبیاتە سەرەکییەکە، لە نیوەی دووەمی سەدەی نۆزدەیەمەوە، کاریگەرییان بەو ژانر و بزووتنەوە و تایبەتمەندییە شێوازییانەوە دیارە کە لە ئەورووپاوە ھاتوون. [[خۆشحاڵ خانی خەتەک]] لە سەدەی <bdi>١٧</bdi>ەمدا وەک شاعیری نیشتمانی دادەنرێت. شاعیرە دیارەکانی تر بریتین لە [[ڕابیعەی بەڵخی]]، [[عەبدولڕەحمان جامی|جامی]]، [[ڕەحمان بابا]]، [[خەلیلولڵا خەلیلی]]، و [[پەروین پەژواک]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.afghan-web.com/culture/poetry/cpoets.html |سەردێڕ=Classical Dari and Pashto Poets |بڵاوکەرەوە=Afghan-web.com |ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140412113451/http://www.afghan-web.com/culture/poetry/cpoets.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠١٤}}</ref> === مۆسیقا === [[File:Afghan rubab.jpg|thumb|left|[[روباب]]ـی ئەفغانی]] مۆسیقای کلاسیکی ئەفغانی پەیوەندی مێژوویی نزیکی لەگەڵ [[مۆسیقای کلاسیکی هیندی]] ھەیە و ھەمان زاراوەناسی و تیۆرییەکانی ھیندوستانی وەک [[ڕاگا]] بەکاردەھێنێت. ژانرەکانی ئەم شێوازە مۆسیقایە بریتین لە [[غەزەل]] (مۆسیقای شیعری) و ئامێرەکانی وەک [[تەبلە]]ی ھیندی، [[سیتار]] و [[هارمۆنیۆم]]، و ئامێرە ناوخۆیییەکانی وەک [[زێربەغەلی]]، ھەروەھا [[دایەرە]] و [[تەنبوور]] کە لە ئاسیای ناوەندی، قەوقاز و ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستیش ناسراون. [[روباب|ڕوباب]] ئامێری نیشتمانیی وڵاتەکەیە و پێشەنگی ئامێری [[سەرۆد]]ـی ھیندییە. ھەندێک لە ھونەرمەندە بەناوبانگەکانی مۆسیقای کلاسیک بریتین لە [[محەممەد حوسێن سەراھەنگ|ئوستاد سەراھەنگ]] و [[عەبدولڕەحیم سەربان|سەربان]].<ref name="Songlines">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.songlines.co.uk/explore/guides-and-lists/the-rough-guide-to-world-music-afghanistan|سەردێڕ=Afghanistan – The Rough Guide to World Music|وێبگە=Songlines|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308143630/https://www.songlines.co.uk/explore/guides-and-lists/the-rough-guide-to-world-music-afghanistan|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> مۆسیقای پۆپ لە ساڵانی <bdi>١٩٥٠</bdi>ەکاندا لە ڕێگەی [[ڕادیۆی کابول]]ـەوە گەشەی کرد و کاریگەری لەسەر گۆڕانکارییە کۆمەڵایەتییەکان ھەبوو. لەم کاتەدا ھونەرمەندانی مێینەش دەستیان بە دەرکەوتن کرد، کە یەکەمیان [[مەرمۆن پەروین]] بوو.<ref name="Songlines"/> لەوانەیە بەناوبانگترین ھونەرمەندی ئەم ژانرە [[ئەحمەد زاھیر]] بووبێت، کە چەندین ژانری تێکەڵ کرد و بەردەوامە لە ناوبانگ بۆ دەنگەکەی و تێکستە دەوڵەمەندەکانی بۆ ماوەیەکی زۆر دوای مردنی لە ساڵی <bdi>١٩٧٩</bdi>.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://daily.redbullmusicacademy.com/2016/06/ahmad-zahir-the-afghan-elvis|سەردێڕ=Ahmad Zahir: The Voice of Afghanistan|وێبگە=daily.redbullmusicacademy.com}}</ref><ref name="Songlines"/> مامۆستا دیارەکانی تری مۆسیقای نەریتی یان باوی ئەفغانی بریتین لە [[ناشناس (گۆرانیبێژ)|ناشناس]]، [[عوبەیدوڵڵا جان]]، [[مەهوەش]]، [[ئەحمەد وەلی (گۆرانیبێژ)|ئەحمەد وەلی]]، [[فەرهاد دەریا]]، و [[نەغمە (گۆرانیبێژ)|نەغمە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.afghanland.com/entertainment/music/bio.html |سەردێڕ=Artist Biographies |بڵاوکەرەوە=Afghanland.com |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130809214750/http://www.afghanland.com/entertainment/music/bio.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٣}}</ref> [[عەتەن]] سەمای نیشتمانیی ئەفغانستانە، کە سەمایەکی بەکۆمەڵە و بە شێوەیەکی باو لەلایەن ئەفغانییەکانەوە لە ھەموو پێکھاتەکان ئەنجام دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://wadsam.com/arts-culture/afghanistans-traditional-dance-attan-3090/|سەردێڕ=Afghanistan's Traditional Dance-Attan|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414223632/https://wadsam.com/arts-culture/afghanistans-traditional-dance-attan-3090/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> سەماکە وەک بەشێک لە ناسنامەی ئەفغانی دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.afghanzariza.com/article/articledetail/attan--the-fascinating-national-dance-of-afghanistan|سەردێڕ=Attan – the fascinating national dance of Afghanistan|وێبگە=Afghan Zariza|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210308040731/https://www.afghanzariza.com/article/articledetail/attan--the-fascinating-national-dance-of-afghanistan}}</ref> === میدیا و کات بەسەربردن === ئەفغانستان نزیکەی <bdi>٣٥٠</bdi> [[پێڕستی وێستگەکانی ڕادیۆ لە ئەفغانستان|وێستگەی ڕادیۆیی]] و زیاتر لە <bdi>٢٠٠</bdi> کەناڵی تەلەڤیزیۆنی ھەیە.<ref name=TOLO-2019>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Suspects Sentenced To Death For Killing Journalist in Kandahar|ناونیشان=https://www.tolonews.com/afghanistan/suspects-sentenced-death-killing-journalist-kandahar|بڵاوکەرەوە=[[TOLOnews]]|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190417161248/https://www.tolonews.com/afghanistan/suspects-sentenced-death-killing-journalist-kandahar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[تەلەڤیزیۆنی نیشتمانیی ئەفغانستان]]، کە لە ساڵی <bdi>١٩٢٥</bdi> دامەزراوە، پەخشی گشتی دەوڵەتە. بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان لە ١٩٧٠ەکاندا دەستیان بە پەخشکردن کرد و ئەمڕۆ چەندین کەناڵی تەلەڤیزیۆنی تایبەت ھەن وەک [[تۆلۆ (کەناڵی تەلەڤیزیۆنی)|تۆلۆ]] و [[شەمشاد تی ڤی]]. یەکەم ڕۆژنامەی ئەفغانی لە ساڵی <bdi>١٨٧٣</bdi> بڵاوکرایەوە،{{sfn|Dupree|1997|page=405}} و ئەمڕۆ سەدان دەزگای چاپکراو بوونیان ھەیە.<ref name="TOLO-2019"/> لە ١٩٢٠ەکاندا، [[ڕادیۆی کابول]] پەخشی ڕادیۆیی ناوخۆیی دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Monica Whitlock|سەردێڕ=Land Beyond the River: The Untold Story of Central Asia|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=OW1tAwAAQBAJ&pg=PA127|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٢٧٧٢٧-٧|پەڕە=١٢٧}}</ref> دەنگی ئەمریکا، بی بی سی، و [[ڕادیۆ فەردا|ڕادیۆ ئەورووپای ئازاد/ڕادیۆ ئازادی]] (RFE/RL) بە ھەردوو زمانە فەرمییەکەی ئەفغانستان پەخشی ڕادیۆیی دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2016/afghanistan|سەردێڕ=Freedom of the Press 2016: Afghanistan|بڵاوکەرەوە=Freedom House|ساڵ=٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170205122939/https://freedomhouse.org/report/freedom-press/2016/afghanistan|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆتوبەندەکانی سەر ڕۆژنامەگەری بەردەوام کەمکراونەتەوە و میدیای تایبەت فرەچەشن بووە لەوەتەی ساڵی <bdi>٢٠٠٢</bdi>ەوە، دوای زیاتر لە دوو دەیە لە کۆنترۆڵی توند. ئەفغانییەکان مێژوویەکی درێژیان ھەیە لە سەیرکردنی فیلمەکانی [[بۆلیوود]]ی ھیندی و گوێگرتن لە گۆرانییەکانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.himalmag.com/encounters-bollywood-kabul/|سەردێڕ=Encounters with Bollywood in Kabul|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٣|وێبگە=Himal Southasian}}</ref> دەوترێت کە ئەفغانستان یەکێکە لە گەورەترین بازاڕەکان بۆ پیشەسازی فیلمی ھیندی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2019/12/panipat-irks-afghans-founding-father-portrayal-191210053601818.html|سەردێڕ=Bollywood's Panipat irks Afghans over founding father's portrayal|بڵاوکەرەوە=Al Jazeera}}</ref> وێناکردنی باوی [[ئەفغانییەکان لە هیندستان]] (''کابولیوالا'' یان ''پەتانی'') ھەروەھا لە ھەندێک فیلمی بۆلیووددا لەلایەن ئەکتەرەکانەوە بەرجەستە کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.telegraphindia.com/entertainment/period-films-like-padmaavat-kesari-and-now-panipat-have-crassly-stereotyped-and-vilified-afghans/cid/1717346|سەردێڕ=Vilifying Afghans in Bollywood|وێبگە=The Telegraph|شوێن=India}}</ref> زۆرێک لە ئەستێرەکانی فیلمی بۆلیوود ڕەگ و ڕیشەیان دەگەڕێتەوە بۆ ئەفغانستان، لەوانە [[سەلمان خان]]، [[سەیف عەلی خان]]، [[عامر خان]]، [[فیرۆز خان]]، [[کادر خان]]، [[نەسیرەدین شا]]، [[زارین خان]]، [[سێلینا جەیتلی]]، و ژمارەیەکی تریش. چەندین فیلمی بۆلیوود لە ناو ئەفغانستاندا وێنە گیراون، لەوانە ''[[دارماتما]]''، ''[[خودا گەواح]]''، ''[[هەڵاتن لە تاڵیبان]]''، و ''[[کابول ئێکسپرێس]]''. === چێشتلێنان === [[File: Bread of Afghanistan in 2010.jpg|thumb|[[نانی ئەفغانی|نان]]، کە زۆرترین بەکارھێنانی ھەیە لە ئەفغانستان]] چێشتلێنانی ئەفغانی بە شێوەیەکی سەرەکی پشت بە بەرھەمە سەرەکییەکانی نەتەوەکە دەبەستێت، وەک گەنم، گەنمەشامی، [[جۆ]] و برنج. لەگەڵ ئەم خۆراکە سەرەکییانە میوە و سەوزەی ناوخۆیی ھەروەھا بەرھەمە شیرەمەنییەکانی وەک شیر، [[ماست]]، و [[کەشکی|کەشک]] ھەن. [[کابولی پڵاو]] [[خواردنی نیشتمانیی|خواردنی نیشتمانی]] ئەفغانستانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.foodrepublic.com/2012/07/31/everything-you-need-know-about-afghan-food|سەردێڕ=Everything You Need To Know About Afghan Food |ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=foodrepublic |یەکەم=Tanveer |دوایین=Ali|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130213232915/https://www.foodrepublic.com/2012/07/31/everything-you-need-know-about-afghan-food|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> تایبەتمەندییە چێشتلێنانەکانی نەتەوەکە ڕەنگدانەوەی فرەچەشنیی نەتەوەیی و جوگرافییەکەیەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Brittin|یەکەم=Helen|سەردێڕ=The Food and Culture Around the World Handbook|ساڵ=٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Prentice Hall|شوێن=Boston|پەڕەکان=٢٠–٢١}}</ref> ئەفغانستان ناسراوە بە [[بەرھەمھێنانی هەنار لە ئەفغانستان|ھەنار]]، ترێ، و کاڵەکە شیرینەکانی کە کواڵیتییان بەرزە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rareseeds.com/afghan-honeydew-melon/|سەردێڕ=Rare Heirloom Seeds – Baker Creek Heirloom Seeds|وێبگە=Baker Creek Heirloom Seeds|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160304063844/http://www.rareseeds.com/afghan-honeydew-melon/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> چا خواردنەوەیەکی دڵخوازە لە نێوان ئەفغانییەکاندا. ژەمە خواردنی ئاسایی ئەفغانی پێکدێت لە [[نانی ئەفغانی|نان]]، ماست، برنج، و گۆشت.<ref name="afghanistans.com"/> === پشووەکان و فیستیڤاڵەکان === [[File:هفت میوه.jpg|thumb|upright|''حەوت میوە'' (شەربەتی حەوت میوە)، کە بە شێوەیەکی باو لە کاتی نەورۆزدا دەخورێتەوە]] ساڵی نوێی فەرمیی ئەفغانستان بە [[نەورۆز]] دەست پێدەکات (کە لە ناوخۆدا بە "''نەورۆز''" ناسراوە)، کە نەریتێکی دێرینە و وەک ئاھەنگێکی [[زەردەشتی]] دەستی پێکرد لە ئێرانی ئێستادا، و ئاھەنگی ساڵانەی لەگەڵ چەندین وڵاتی تردا ھاوبەشە. ھەموو ساڵێک لە کاتی [[یەکسانبوونی بەهارە|یەکسانبوونی بەھارە]] ڕوودەدات. [[نەورۆز لە ئەفغانستان|لە ئەفغانستان]]، نەورۆز بە شێوەیەکی ئاسایی بە مۆسیقا و سەما ئاھەنگی بۆ دەگێڕدرێت، ھەروەھا پاڵەوانێتییەکانی [[بوزکەشی]] تێدا ئەنجام دەدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iexplore.com/articles/travel-guides/middle-east/afghanistan/festivals-and-events |سەردێڕ=Afghanistan Holidays and Festivals |وێبگە=iexplore.com |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210414224027/https://www.iexplore.com/articles/travel-guides/middle-east/afghanistan/festivals-and-events}}</ref> [[شەوی یەڵدا|یەڵدا]]، نەریتێکی تری کۆن کە لەسەر ئاستی نیشتمانی ئاھەنگی بۆ دەگێڕدرێت،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://en.mehrnews.com/news/112907/Yalda-Iranian-celebration-of-winter-solstice |دوایین=Rezaian |یەکەم=Lachin |agency=[[Mehr News Agency]] |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Yalda: Iranian celebration of winter solstice}}</ref> یادی خوداوەندی دێرین [[میترا]] دەکاتەوە و نیشانەی درێژترین شەوی ساڵە لە ئێوارەی [[وەرچەرخانی زستانە]] ({{transliteration|prs|Čilli-yi Zimistān}}؛ کە بەزۆری دەکەوێتە <bdi>٢٠</bdi> یان <bdi>٢١</bdi>ی کانوونی یەکەم)،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=yonOicJi5BEC |سەردێڕ=No More "us" and "them": Classroom Lessons and Activities to Promote Peer Respect |دوایین=Roessing |یەکەم=Lesley |ڕێکەوت=٢٠١٢|پەڕە=٨٩|بڵاوکەرەوە=R&L Education |ژپنک=٩٧٨-١-٦١٠٤٨-٨١٢-٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.latimes.com/local/la-me-adv-persian-winter-solstice-20131221-story.html |سەردێڕ=In ancient tradition, Iranians celebrate winter solstice |دوایین=Hamedy |یەکەم= Saba |newspaper=[[Los Angeles Times]] |ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> کە لەو کاتەدا خێزانەکان پێکەوە کۆدەبنەوە بۆ خوێندنەوەی شیعر و خواردنی میوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Ti24AwAAQBAJ |سەردێڕ=Religions of Iran: From Prehistory to the Present |دوایین=Foltz |یەکەم= Richard |بڵاوکەرەوە=Oneworld Publications |ڕێکەوت=٢٠١٣|پەڕە=٢٩|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٠٧٤-٣٠٧-٣|بەستەری نووسەر=Foltz, Richard}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alavi |یەکەم=Nasrin |ناونیشان=https://archive.org/details/weareiranpersian0000alav/page/134/mode/2up |سەردێڕ=We Are Iran: The Persian Blogs |ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Soft Skull Press |پەڕە=١٣٥|ژپنک=٩٧٨-١-٥٥١٩٢-٨٧١-٥|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> وەک وڵاتێکی زۆرینە موسڵمان، بۆنە و جەژنە ئیسلامییەکانی وەک [[ڕەمەزان]]، [[جەژنی ڕەمەزان|جەژنی ڕەمەزان]] و [[عاشوورا]] بە شێوەیەکی بەرفراوان ساڵانە لە ئەفغانستان ئاھەنگیان بۆ دەگێڕدرێت. جەژنی سیخی [[ڤایساکی]] لەلایەن کۆمەڵگەی سیخەکانەوە<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.pajhwok.com/en/2013/04/11/sikhs-throng-temples-celebrate-vaisakhi|سەردێڕ=Sikhs throng temples to celebrate Vaisakhi|وێبگە=pajhwok.com|ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠١٣|دوایین١=Mahbob|یەکەم١=Mahbob Shah}}</ref> و جەژنی ھیندووی [[دیوالی]] لەلایەن کۆمەڵگەی ھیندووەکانەوە ئاھەنگی بۆ دەگێڕدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.thenationalnews.com/world/asia/afghan-hindus-and-sikhs-celebrate-diwali-without-pomp-and-splendour-amid-fear-1.668735|سەردێڕ=Afghan Hindus and Sikhs celebrate Diwali without 'pomp and splendour' amid fear|وێبگە=The National|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> [[ڕۆژی سەربەخۆییی ئەفغانستان|ڕۆژی سەربەخۆیی نیشتمانی]] لە <bdi>١٩</bdi>ی ئابدا ئاھەنگی بۆ دەگێڕدرێت بۆ یادکردنەوەی [[پەیماننامەی ئینگلیزی-ئەفغانی ساڵی ١٩١٩]] و سەربەخۆیی تەواوەتی وڵاتەکە.<ref name="Factbook"/> چەندین ئاھەنگی نێودەوڵەتیش بە فەرمی لە ئەفغانستان بەڕێوەدەچن، وەک [[ڕۆژی کرێکاران]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=International Workers Day 2024: List of Countries that Celebrate Labor Day on 1st May, Check Here |ناونیشان=https://www.jagranjosh.com/general-knowledge/international-workers-day-1714484773-1 |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=Jagranjosh.com}}</ref> و [[ڕۆژی نێونەتەوەییی ژنان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ellingwood |یەکەم=Anselma |ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=International Women's Day: Afghan Women Endure Gender Apartheid |ناونیشان=https://feminist.org/news/international-womens-day-afghan-women-endure-gender-apartheid/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=Feminist Majority Foundation}}</ref> ھەندێک لە فیستیڤاڵە ناوچەیییەکان بریتین لە [[نەورۆز#ئەفغانستان|فیستیڤاڵی گوڵی سوور]] (لە کاتی نەورۆزدا) لە [[مەزاری شەریف]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Nowruz celebration in Afghanistan |ناونیشان=https://en.mehrnews.com/news/184697/Nowruz-celebration-in-Afghanistan |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|agency=Mehr News Agency}}</ref> و فیستیڤاڵی دامبۆرا لە [[پارێزگای بامیان]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=Traditional Dambora Musical Festival organized in Bamyan province |ناونیشان=https://www.khaama.com/traditional-dambora-musical-festival-organized-in-bamyan-province-05461/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی تەممووزی ٢٠٢٤|ئیش=Khaama Press}}</ref> === وەرزش === {{Main|وەرزش لە ئەفغانستان}}[[File:Buzkashi game in Afghanistan.jpg|thumb|left|وەرزشی نیشتمانیی دێرینی ئەفغانستان، [[بوزکەشی]]]] وەرزش لە ئەفغانستان لەلایەن فیدراسیۆنی وەرزشی ئەفغانییەوە بەڕێوەدەبرێت. [[کەریکیت]] و تۆپی پێ دوو باوترین وەرزشن لە وڵاتەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.thehindu.com/sport/cricket/%E2%80%98Cricket-is-now-the-biggest-sport-in-Afghanistan%E2%80%99/article13994180.ece|سەردێڕ=Cricket is now the biggest sport in Afghanistan|ئیش=The Hindu|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوت=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|نووسەر=Uthra Ganesan}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.topendsports.com/world/countries/afghanistan.htm|سەردێڕ=Sport in Afghanistan|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Top End Sports|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180711025603/https://www.topendsports.com/world/countries/afghanistan.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فیدراسیۆنی وەرزشی ئەفغانی برەو دەدات بە کریکێت، تۆپی پێ، باسکە، بالە، گۆڵف، [[تۆپی دەست]]، [[بۆکسێن]]، [[تایکواندۆ]]، [[بەرزکردنەوەی قورساییی ئۆڵۆمپی|بەرزکردنەوەی قورسایی]]، [[لەشجوانی]]، گۆڕەپان و مەیدان، [[خلیسکێنەی سەر سەهۆڵ|خلیسکێنە]]، [[بۆلینگ]]، [[سنووکەر]]، [[شەترەنج]]، و وەرزشەکانی تر. [[هەڵبژاردەی نیشتمانیی باسکەی ئەفغانستان]] یەکەم نازناوی وەرزشیی بەکۆمەڵی لە [[یارییەکانی باشووری ئاسیای ٢٠١٠]]دا بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://timesofindia.indiatimes.com/sports/tournaments/South-Asian-Games-Shooters-swimmers-shine-as-India-consolidate-dominance/articleshow/5540143.cms|سەردێڕ=South Asian Games: Shooters, swimmers shine as India consolidate dominance|newspaper=The Times of India|ڕێکەوت=٥ی شوباتی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190613093112/https://timesofindia.indiatimes.com/sports/tournaments/South-Asian-Games-Shooters-swimmers-shine-as-India-consolidate-dominance/articleshow/5540143.cms|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی <bdi>٢٠١٢</bdi>دا، [[هەڵبژاردەی نیشتمانیی باسکەی ٣ بە ٣ی ئەفغانستان|ھەڵبژاردەی باسکەی ٣ بە ٣]]ی وڵاتەکە میدالیای زێڕی لە [[باسکەی ٣ بە ٣ لە یارییەکانی کەنار دەریای ئاسیای ٢٠١٢|یارییەکانی کەنار دەریای ئاسیای ٢٠١٢]] بەدەستھێنا. لە ساڵی <bdi>٢٠١٣</bdi>دا، [[هەڵبژاردەی نیشتمانیی تۆپی پێی ئەفغانستان|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی]] ئەفغانستان بەدوایدا ھات کاتێک [[پاڵەوانێتیی ساف]]ـی بردەوە.<ref name="SAFF2013">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lyse |یەکەم=Doucet |ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24074786 |سەردێڕ=Precious moments of unity touch Afghans after football triumph |بڵاوکەرەوە=BBC News |ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130925172338/http://www.bbc.co.uk/news/world-asia-24074786 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[هەڵبژاردەی نیشتمانیی کریکێتی ئەفغانستان]]، کە لە ساڵی <bdi>٢٠٠١</bdi> دامەزرا، [[جامی ئینتەرکۆنتینێنتالاتی ICC ٢٠٠٩-٢٠١٠|جامی ئینتەرکۆنتینێنتالاتی ICCی ٢٠٠٩-٢٠١٠]]ی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2009/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |سەردێڕ=2009–10 Intercontinental Cup |وێبگە=CricketEurope |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130224153614/http://www.cricketeurope4.net/CRICKETEUROPE/DATABASE/2009/TOURNAMENTS/INTERCONTINENTAL/about.shtml |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٣}}</ref> لە ساڵانی <bdi>٢٠٠٧</bdi>، <bdi>٢٠٠٩</bdi>، <bdi>٢٠١١</bdi> و <bdi>٢٠١٣</bdi>دا [[جامی بیست٢٠ی ACC]]ی بردەوە. تیمەکە بەشداری کرد لە [[مۆندیالی کریکێتی ٢٠١٥|مۆندیالەکانی کریکێتی ٢٠١٥]]، [[مۆندیالی کریکێتی ٢٠١٩|٢٠١٩]]، و [[مۆندیالی کریکێتی ٢٠٢٣|٢٠٢٣]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://globalvoices.org/2015/02/20/afghanistan-makes-history-in-cricket-world-cup-despite-debut-loss-to-bangladesh/|سەردێڕ=Afghanistan Makes History in Cricket World Cup, Despite Debut Loss to Bangladesh|ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190528232428/https://globalvoices.org/2015/02/20/afghanistan-makes-history-in-cricket-world-cup-despite-debut-loss-to-bangladesh/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[دەستەی کریکێتی ئەفغانستان]] (ACB) دەزگای فەرمیی بەڕێوەبردنی وەرزشەکەیە و بارەگاکەی لە کابولە. [[یاریگای نێونەتەوەییی کریکێتی ئەلۆکۆزای کابول]] وەک یاریگای سەرەکیی کریکێتی نەتەوەکە کار دەکات. چەندین یاریگای تریش لە سەرتاسەری وڵاتەکەدا ھەن، لەوانە [[یاریگای نێونەتەوەییی کریکێتی غازی ئەمانوڵڵا خان]] لە نزیک [[جەلال ئاباد]]. لە ناوخۆدا، کریکێت لە نێوان تیمەکانی پارێزگا جیاوازەکاندا یاری دەکرێت. [[هەڵبژاردەی نیشتمانیی تۆپی پێی ئەفغانستان]] لە ساڵی <bdi>١٩٤١</bdi>ەوە لە کێبڕکێ نێودەوڵەتییەکانی [[تۆپی پێ]] بەشدارە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.teammelli.com/matchdata/details/matchdetails.php?id=53|سەردێڕ=Statistics: Iran|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Team Melli|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191103153545/http://www.teammelli.com/matchdata/details/matchdetails.php?id=53|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەڵبژاردەی نیشتمانی یارییە ناوخۆیییەکانی لە [[یاریگای غازی]] لە کابول ئەنجام دەدات، لە کاتێکدا [[تۆپی پێ لە ئەفغانستان]] لەلایەن [[فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئەفغانستان]]ەوە بەڕێوەدەبرێت. ھەڵبژاردەی نیشتمانی ھەرگیز بەشداری نەکردووە یان سەرنەکەوتووە بۆ [[جامی جیهانیی فیفا]] بەڵام لە ساڵی <bdi>٢٠١٣</bdi>دا نازناوێکی نێودەوڵەتیی تۆپی پێی بردەوە.<ref name="SAFF2013"/> وڵاتەکە ھەروەھا ھەڵبژاردەیەکی نیشتمانیی ھەیە لە وەرزشی فووتساڵدا، کە جۆرێکی <bdi>٥</bdi>-بە-<bdi>٥</bdi> یاری تۆپی پێیە. وەرزشی نەریتی و نیشتمانیی ئەفغانستان [[بوزکەشی]]یە، کە بەتایبەتی لە باکووردا زۆر باوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.thehindu.com/news/international/afghanistans-buzkashi-horses-prepare-for-the-game-of-courage/article22457652.ece|سەردێڕ=Afghanistan's buzkashi horses prepare for the game of courage|newspaper=The Hindu|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> ھاوشێوەی [[پۆلۆ]]یە، کە لەلایەن سوارچاکەکانەوە لە دوو تیمدا یاری دەکرێت، کە ھەریەکەیان ھەوڵ دەدات لاشەی بزنێک بگرێت و بیھێڵێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Abi-Habib|یەکەم١=Maria|دوایین٢=Fazly|یەکەم٢=Walid|سەردێڕ=In Afghanistan's National Pastime, It's Better to Be a Hero Than a Goat|ناونیشان=https://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703841904576256632384932122|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١١|newspaper=[[The Wall Street Journal]]|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150526095017/http://www.wsj.com/articles/SB10001424052748703841904576256632384932122|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[سەگی تازیی ئەفغانی]] (جۆرێک سەگی ڕاکەر) لە ئەفغانستانەوە سەریھەڵداوە و لە ڕاوکردنی [[ڕاوکردنی گورگ بە سەگ|گورگدا]] بەکاردەھێنرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|یەکەم=Rory|دوایین=Stewart|بەستەری نووسەر=Rory Stewart|سەردێڕ=The Places in Between|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Nz_2AwAAQBAJ|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=HMH Books|ژپنک=٩٧٨-٠-١٥-٦٠٣٥٩٣-٤|پەڕە=١٠٠}}</ref> == ئەمانەش ببینە == {{Portal|ئەفغانستان|ئاسیا}} * {{Clear}} == تێبینییە ڕوونکردنەوەییەکان == {{Notelist|refs= <!-- {{Efn|name=fn1|The phoneme {{IPA|/f/}} ف occurs only in loanwords in Pashto, it tends to be replaced with {{IPA|/p/}} پ. {{IPA|[b]}} is also an allophone of {{IPA|/p/}} before voiced consonants; {{IPA|[v]}} is an allophone of {{IPA|/f/}} before voiced consonants in loanwords.}}--> }} == سەرچاوەکان == <ref>{{cite thesis |last1=Muhammad Khan |first1=Ashiq |title=THE LAST PHASE OF MUSLIM RULE IN MULTAN (1752–1818) |access-date=4 December 2021 |type=Thesis |publisher=University of Multan, MULTAN |url=http://prr.hec.gov.pk/jspui/handle/123456789/5209 |page=159 |archive-url=https://web.archive.org/web/20211204042026/http://prr.hec.gov.pk/jspui/handle/123456789/5209 |archive-date=4 December 2021 |year=1998 |issue=1}}</ref>{{sfn|Lee|2019|p=155}}{{sfn|Lee|2019|p=158}}{{sfn|Lee|2019|p=162}}{{sfn|Lee|2019|p=166}}{{sfn|Lee|2019|p=172}}{{sfn|Mehta|p=248}}<ref>{{Google books|id=NbUB_ACAR5QC|page=509|title=History of Islam}}</ref>{{sfn|Lee|2019|p=122–123}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Snedden |یەکەم١=Christopher |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=s5KMCwAAQBAJ&q=durrani+capture+kashmir&pg=PA43 |سەردێڕ=Understanding Kashmir and Kashmiris |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ساڵ=٢٠١٥|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٩٠٤-٣٤٢-٧}}</ref>{{sfn|Lee|2019|p=149}}{{sfn|Lee|2019|p=176}}<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Ingram |یەکەم١=Edward |ساڵ=١٩٨٠|سەردێڕ=Great Britain's Great Game: An Introduction |ناونیشان=http://pahar.in/wpfb-file/1980-great-britains-great-game-an-introduction-by-ingram-from-intl-hist-rev-v2-s-pdf/ |journal=The International History Review |بەرگ=٢|issue=2 |پەڕەکان=١٦٠–١٧١|doi=10.1080/07075332.1980.9640210 |jstor=40105749 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160816181410/http://pahar.in/wpfb-file/1980-great-britains-great-game-an-introduction-by-ingram-from-intl-hist-rev-v2-s-pdf/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئابی ٢٠١٦}}</ref><ref>[https://books.google.com/books?id=Fr9cAgAAQBAJ&pg=PA11 In Defence of British India: Great Britain in the Middle East, 1775–1842] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170106130452/https://books.google.com/books?id=Fr9cAgAAQBAJ&pg=PA11|date=6 January 2017}} By Edward Ingram. Frank Cass & Co, London, 1984. {{ISBN|0714632465}}. p7-19</ref>{{sfn|Lee|2019|p=205}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lee |یەکەم=Jonathan L. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=nYaamE_3kD4C |سەردێڕ=The "Ancient Supremacy": Bukhara, Afghanistan and the Battle for Balkh, 1731–1901 |ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=BRILL |ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٠٣٩٩-٣|پەڕە=٢٥٧}}</ref>{{sfn|Lee|2019|p=359-366}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین١=Onley |یەکەم١=James |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٠٩ |سەردێڕ=The Raj Reconsidered: British India's Informal Empire and Spheres of Influence in Asia and Africa |ناونیشان=https://socialsciences.exeter.ac.uk/iais/downloads/Onley_Raj_Reconsidered.pdf |ڕەوشی ناونیشان=dead |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://socialsciences.exeter.ac.uk/iais/downloads/Onley_Raj_Reconsidered.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ |بڵاوکەرەوە=Routledge |id=Page 9 of URL/Page 52 |بەرگ=XL}}</ref>{{sfn|Lee|2019|p=376-383}} === ئاماژەکان === {{Reflist}} === سەرچاوە گشتی و ئاماژەپێکراوەکان === {{Refbegin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Advanced Study in the History of Modern India 1707–1813|دوایین=Mehta|یەکەم=Jaswant Lal|ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٩٣٢٧٠٥-٥٤-٦|بڵاوکەرەوە=Sterling Publishers|ref={{sfnref|Mehta}}}} {{Refend}} == خوێندنەوەی زیاتر == {{Main|پێڕستی کتێبنامەکانی ئەفغانستان}} {{See also|پێڕستی کتێبنامەکانی مێژووی ئاسیای ناوەندی}} {{Refbegin}} {{Div col|content= * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Barfield|یەکەم=Thomas|سەردێڕ=Afghanistan: A Cultural and Political History|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=tg45ygAACAAJ|ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-١٥٤٤١-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bleaney |یەکەم١=C. H. |دوایین٢=Gallego |یەکەم٢=María Ángeles |ناونیشان={{Google books |plainurl=yes |id=qCh41lAvg8oC}} |سەردێڕ=Afghanistan: a bibliography |بڵاوکەرەوە=BRILL |ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٠٤-١٤٥٣٢-٠}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|editor-last=Cox |editor-first=Michael |سەردێڕ=Afghanistan: Long War, Forgotten Peace |ژپنک=٩٧٨-١-٩١١٧١٢-٠٠-٨|ساڵ=٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=LSE Press |ناونیشان=https://doi.org/10.31389/lsepress.afg}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dupree|یەکەم=Louis|بەستەری نووسەر=Louis Dupree (professor)|سەردێڕ=Afghanistan|بڵاوکەرەوە=Oxford Pakistan Paperbacks|edition=2nd|ساڵ=١٩٩٧|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٥٧٧٦٣٤-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Afghanistan: A Short History of Its People and Politics|دوایین=Ewans|یەکەم=Martin|بڵاوکەرەوە=Curzon Press|ڕێکەوت=٢٠٠٢|ژپنک=٠-٠٦-٠٥٠٥٠٨-٧}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Fowler |یەکەم=Corinne |ناونیشان={{Google books |plainurl=yes |id=o4IrhX7n66YC}} |سەردێڕ=Chasing Tales: Travel Writing, Journalism and the History of British Ideas About Afghanistan |بڵاوکەرەوە=Rodopi |ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٩٠-٤٢٠-٢٢٦٢-١}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Griffiths |یەکەم=John C |ناونیشان={{Google books |plainurl=yes |id=M7nMtaXdAS8C}} |سەردێڕ=Afghanistan: a History of Conflict |بڵاوکەرەوە=Carlton Books |ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٢٢٢-٥٩٧-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Habibi |یەکەم=Abdul Hai |بەستەری نووسەر=Abdul Hai Habibi |ساڵ=٢٠٠٣|سەردێڕ=Afghanistan: An Abridged History |بڵاوکەرەوە=Fenestra Books |ژپنک=٩٧٨-١-٥٨٧٣٦-١٦٩-٢}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hamilton |یەکەم=Angus |سەردێڕ=Afghanistan |ساڵ=١٩٠٦|بڵاوکەرەوە=William Heinemann |ناونیشان=https://gutenberg.org/ebooks/73258 |شوێن=London}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hopkins |یەکەم=B.D. |ناونیشان={{Google books |plainurl=yes |id=FOMUAQAAIAAJ}} |سەردێڕ=The Making of Modern Afghanistan |بڵاوکەرەوە=Palgrave Macmillan |ساڵ=٢٠٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣٠-٥٥٤٢١-٤}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Johnson |یەکەم=Robert |سەردێڕ=The Afghan Way of War: How and Why They Fight |ساڵ=٢٠١١|ناونیشان={{Google books |plainurl=yes |id=lNuH5YQJr6UC}} |بڵاوکەرەوە=Oxford University Press |ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٧٩٨٥٦-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Malleson |یەکەم=George Bruce |بەستەری نووسەر=George Bruce Malleson |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=pqNGBEmHUd4C |سەردێڕ=History of Afghanistan, from the Earliest Period to the Outbreak of the War of 1878 |edition=Elibron Classic Replica |بڵاوکەرەوە=Adamant Media Corporation |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-١-٤٠٢١-٧٢٧٨-٦}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Olson |یەکەم=Gillia M |ناونیشان=https://archive.org/details/afghanistan0000olso |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |سەردێڕ=Afghanistan |بڵاوکەرەوە=Capstone Press |ساڵ=٢٠٠٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٣٦٨-٢٦٨٥-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Omrani |یەکەم١=Bijan |دوایین٢=Leeming |یەکەم٢=Matthew |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=VVu_NwAACAAJ|سەردێڕ=Afghanistan: A Companion and Guide |بڵاوکەرەوە=Odyssey Publications |edition=2nd |ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٩٦٢-٢١٧-٨١٦-٨}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Reddy |یەکەم=L.R. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=NubtDf2T3cAC |سەردێڕ=Inside Afghanistan: End of the Taliban Era? |بڵاوکەرەوە=APH Publishing |ساڵ=٢٠٠٢|ژپنک=٩٧٨-٨١-٧٦٤٨-٣١٩-٣}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Runion |یەکەم=Meredith L. |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=aZk9XzqCFGUC |سەردێڕ=The History of Afghanistan |بڵاوکەرەوە=Greenwood Publishing Group |ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٣-٣٣٧٩٨-٧}} }} {{Refend}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Library resources box}} * [https://www.ifs.du.edu/ifs/frm_CountryProfile.aspx?Country=AF پێشبینییە سەرەکییەکانی گەشەپێدان بۆ ئەفغانستان] لە [[دواڕۆژە نێونەتەوەیییەکان]]ەوە === حکوومەت === * [https://arg.gov.af/en/home کۆشکی سەرۆکایەتی (ئەرگ)] – ماڵپەڕی فەرمیی کۆشکی سەرۆکایەتیی ئەفغانستان * [https://aop.gov.af/en کاروباری کارگێڕی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260211000908/https://aop.gov.af/en |date=١١ی شوباتی ٢٠٢٦ }} – ماڵپەڕی فەرمیی نووسینگەی کاروباری کارگێڕیی سەرۆک کۆماری ئەفغانستان * [https://ocs.gov.af/en/home سەرۆک وەزیران] – ماڵپەڕی فەرمیی سەرۆک وەزیرانی ئەفغانستان * [https://supremecourt.gov.af/en دادگای باڵا] – ماڵپەڕی فەرمیی دادگای باڵای ئەفغانستان * [https://nsia.gov.af ئامار و زانیاری] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191110093636/https://nsia.gov.af/ |date=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ }} – ماڵپەڕی فەرمیی دەسەڵاتی نیشتمانیی ئامار و زانیاری === مێژوو === * [https://web.archive.org/web/20260728183850/https://cairo.mfa.gov.af/about-afghanistan/ دەربارەی ئەفغانستان] – لە باڵیۆزخانەی ئەفغانستان لە قاھیرە === نەخشەکان === * {{Wikiatlas}} * {{OSM relation|303427}} {{Subject bar|Afghanistan|Asia|Countries|auto=yes|voy=Afghanistan}} {{Authority control}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|ئەفغانستان|جوگرافیا|وڵاتەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Afghanistan}} [[پۆل:ئەفغانستان| ]] [[پۆل:دامەزراندنەکانی ١٧٠٩ لە ئاسیا]] [[پۆل:وڵاتانی ئاسیای ناوەندی]] [[پۆل:وڵاتانی ئاسیا]] [[پۆل:ئیماراتەکان]] [[پۆل:پانییەکانی ئێران]] [[پۆل:دەوڵەتە ئیسلامییەکان]] [[پۆل:وڵاتانی دەورەدراو بە وشکانی]] [[پۆل:وڵاتانی کەمتر گەشەسەندوو]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندامی ڕێکخراوی هاوکاریی ئیسلامی]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندام لە کۆمەڵەی باشووری ئاسیا بۆ هاوکاریی ناوچەیی]] [[پۆل:وڵاتانی ئەندام لە نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:وڵاتان و ناوچەکان کە زمانی پەشتۆ تێیاندا فەرمییە]] [[پۆل:وڵاتان و ناوچەکان کە زمانی فارسی تێیاندا فەرمییە]] [[پۆل:وڵاتانی باشووری ئاسیا]] [[پۆل:دەوڵەتان و ناوچەکانی دامەزراو لە ١٧٠٩]] [[پۆل:تیۆکراسییەکان]] [[پۆل:دەوڵەتە تۆتالیتارەکان]] [[پۆل:وڵاتەکان و مەڵبەندەکانی فارسی ئاخێو]] [[پۆل:بانووی ئێرانی]] [[پۆل:دەوڵەتە ئیسلامیەکان]] [[پۆل:وڵاتانی لە حاڵی گەشەکردن]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی ڕێکخراوەی ھاوکاریی ئیسلامی]] [[پۆل:دەوڵەتانی ئەندامی نەتەوە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:ویلایەتەکان و مەڵبەندەکان، دامەزرانی ١٧٠٩]] [[پۆل:دەوڵەتە دیکتاتۆرەکان]] gmgdqw4nmltintnxohtrxhhy3hpxi14 0 8327 1706819 1684634 2026-11-11T05:29:46Z Chinese Horse From Kaso Mall 77444 1706819 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = زانکۆی دھۆک | native_name = University of Duhok | native_name_lang = en | image = | image_size = 200px | caption = | type = زانکۆی گشتی (حکوومی) | established = ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ | founder = د. عیسمەت محەممەد خالید | president = د. داوود سلێمان ئەترووشی | academic_staff = ١,٢٦٠+ | students = ~٢٤,٠٠٠ | city = [[دھۆک]] | state = [[هەرێمی کوردستان]] | country = [[عێراق]] | campus = شاری (شەقامی زاخۆ) | affiliations = یەکێتیی زانکۆ عەرەبییەکان، یەکێتیی نێودەوڵەتیی زانکۆکان (IAU)، کۆمەڵەی ئەورووپی بۆ خوێندنی نێودەوڵەتی (EAIE) | website = {{URL|https://uod.ac/}} }} '''زانکۆی دهۆک''' (ز.د) - ''UoD/University of Duhok''، یەکێکە لە زانکۆ گەورەکانی [[هەرێمی کوردستان]] و [[عێڕاق]]، کە دەکەوێتە شاری [[دهۆک]] سەر بە [[پارێزگای دهۆک]]. لە ڕۆژی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ بە دوو کۆلێژ و کۆی گشتیی ١٤٩ خوێندکار دامەزراوە. زانکۆکە لە ئێستادا ٩ کۆلێژ لەخۆدەگرێت کە زیاتر لە ٩١٠٠ خوێندکاری بەکالۆریۆس و زیاتر لە ٦٦٠ خوێندکاری خوێندنی باڵا لە پسپۆڕییە جیاوازەکاندا تێیدا دەخوێنن. زانکۆی دهۆک لە ساڵی ١٩٩٩ـەوە ئەندامی [[یەکێتیی نێودەوڵەتیی زانکۆکان]]ە.<ref>«Diretório de Instituições membros IAU». Consultado em 20 de fevereiro de 2012. Arquivado do original em 4 de fevereiro de 2011</ref> زانکۆکە لەگەڵ چەندین دامەزراوەی خوێندنی باڵا گرێبەستی هاوکاریی نێودەوڵەتیی واژۆ کردووە؛ بۆ نموونە، لەسەر ئاستی زانکۆ لەگەڵ [[زانکۆی ئۆڵدنبۆرگ]] لە وڵاتی [[ئەڵمانیا]] و [[زانکۆی تەکنیکیی میتڵهێسن]] لە هەمان وڵات، یان لەسەر ئاستی بەشە زانستییەکان لەگەڵ [[زانکۆی تەکنیکیی دۆرتمۆند]] ئەویش هەر لە ئەڵمانیا.<ref>Medizintechnik für Kurdistan. In: www.thm.de. 24. März 2015, archiviert vom Original am 10. Juli 2015; abgerufen am 2. August 2019.</ref> هەروەها زانکۆی دهۆک ئەندامی [[کۆمەڵەی ئەورووپی بۆ پەروەردەی نێودەوڵەتی]]، [[یەکێتیی زانکۆ عەرەبییەکان]]ە.<ref>https://web.archive.org/web/20140405140205/http://www.uod.ac/ar/university</ref> ==ڕیزبەندییە جیهانی و هەرێمییەکان== ===دیارترین بوارە پسپۆڕییەکان (ڕیزبەندی بەش و زانستەکان) لە جیهاندا=== بەپێی ئامارەکانی EduRank (٢٠٢٦) و AD Scientific Index (٢٠٢٧)، بەهێزترین بوارە زانستی و توێژینەوەکانی زانکۆی دهۆک بریتین لە: <ref>https://adscientificindex.com/university/university-of-duhok/10964/</ref> <ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref> • [[دەروونناسی کلینیکی]] (Clinical Psychology): پلەی سێیەم (٣) لە عێراق و ٢٥٩٤ لە جیهان. • [[ئابووری]] و [[ئابووری پێوانەیی]] (Economics & Econometrics): پلەی سێیەم (٣) لە عێراق و ٢٢٨٨ لە جیهان. • [[ڤایرۆسناسی]] (Virology): پلەی چوارەم (٤) لە عێراق و ١٤٣٨ لە جیهان. • [[زانستە پزیشکی|پزیشکی]] و [[زانستە تەندروستییەکان|تەندروستییەکان]]: بە شێوەیەکی گشتی پلەی شەشەم (٦) لە عێراق (و پلەی ١٠ لە پزیشکی گشتی)، لەگەڵ تۆمارکردنی پلەی بەرزی جیهانی لە پسپۆڕییەکانی وەک [[نەشتەرگەری جوانکاری]] (پلەی ٩٤٢)، [[پزیشکی ڤێتێرنەری]] (پلەی ١٠٨٢)، و نەخۆشییەکانی [[کۆئەندامی هەرس]] و [[جگەر]] (پلەی ١١١٣). • [[باخداری]] و [[پزیشکی فریاگوزاری]] (Horticulture & Paramedicine): پلەی حەوتەم (٧) لە عێراق لە هەردوو بوارەکەدا. ===ڕیزبەندییەکان لەسەر ئاستی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (ئاسیای خۆرئاوا) و ئاسیای گەورە=== • ڕیزبەندی QS بۆ ناوچەی عەرەبی (٢٠٢٦ و ٢٠٢٧): لە ساڵی ٢٠٢٦دا گەیشتە پلەی ١١٢ لەسەر ئاستی ناوچەی عەرەبی و لە وەشانی ٢٠٢٧ـیشدا لە پلەی ١٣٨ـدایە. <ref>https://www.topuniversities.com/arab-region-university-rankings?countries=iq</ref> <ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/42-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A9-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D8%A9-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-qs-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%85-2027-2026-10-16-08</ref> <ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref> • ڕیزبەندی EduRank بۆ ئاسیا (٢٠٢٦): لە پلەی ١٦٦٧ لەسەر ئاستی ئاسیا لە نێوان ٥,٨٣٠ دامەزراوەی خوێندنی باڵادا هات.<ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> ===ڕیزبەندی لەسەر ئاستی عێڕاق=== • ڕیزبەندی Times Higher Education (THE) بۆ زانکۆ عەرەبییەکان (٢٠٢٤): توانی پلەی شەشەم (٦) لەسەر ئاستی عێراق لە نێوان ٧٩ زانکۆی هەڵسەنگێندراودا بەدەست بهێنێت.<ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%8A%D8%AA%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%81%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%8A%D9%85%D8%B2-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-2024-12-05-10</ref> <ref>https://uod.ac/university/top-stories/publications/university-of-duhok-ranks-as-the-best-university-in-kri-according-to-the-ranking/</ref> <ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> <ref>https://tiu.edu.iq/webometrics-ranking/</ref> • ڕیزبەندی EduRank (٢٠٢٦): لە پلەی ١٦ لەسەر ئاستی عێراق هات، (پلەی ١٤ لە عێراق). <ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%8A%D8%AA%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%81%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%8A%D9%85%D8%B2-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-2024-12-05-10</ref> <ref>https://uod.ac/university/top-stories/publications/university-of-duhok-ranks-as-the-best-university-in-kri-according-to-the-ranking/</ref> <ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> <ref>https://tiu.edu.iq/webometrics-ranking/</ref> • ڕیزبەندی Webometrics (تەمموزی ٢٠٢٥): پلەی ١٩ـی لەسەر ئاستی عێراق لە نێو سەرجەم زانکۆکاندا بەدەست هێنا. <ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%8A%D8%AA%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%81%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%8A%D9%85%D8%B2-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-2024-12-05-10</ref> <ref>https://uod.ac/university/top-stories/publications/university-of-duhok-ranks-as-the-best-university-in-kri-according-to-the-ranking/</ref> <ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> <ref>https://tiu.edu.iq/webometrics-ranking/</ref> ===ڕیزبەندی لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان=== • ڕیزبەندی Times Higher Education (THE) بۆ زانکۆ عەرەبییەکان (٢٠٢٤): زانکۆی دهۆک پلەی یەکەمی لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان بەدەست هێنا).<ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref><ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref><ref>https://www.unirank.org/iq/kurdistan/a-z/</ref> <ref>https://uod.ac/news/news-26jul2025-01/</ref> • ڕیزبەندی Webometrics (تەمموزی ٢٠٢٥): لە نێو زانکۆ حکومییەکانی کوردستاندا پلەی سێیەم و لەسەر ئاستی هەموو زانکۆ حکومی و ئەهلییەکانی هەرێم پلەی چوارەمـی مسۆگەر کرد.<ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref><ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref><ref>https://www.unirank.org/iq/kurdistan/a-z/</ref> <ref>https://uod.ac/news/news-26jul2025-01/</ref> • ڕیزبەندی uniRank (٢٠٢٦): لە پلەی هەشتەم (٨) لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان هات.<ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref><ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref><ref>https://www.unirank.org/iq/kurdistan/a-z/</ref> <ref>https://uod.ac/news/news-26jul2025-01/</ref> ==مێژوو== زانکۆی دهۆک لە ڕێکەوتی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ بە بڕیاری پەرلەمانی کوردستان دامەزرا، بە مەبەستی پڕکردنەوەی خواستە ڕوو لە زیادبووەکانی سەر خوێندنی باڵا لە ناوچەکەدا.<ref>https://web.archive.org/web/20140405140205/http://www.uod.ac/ar/university</ref> یەکەمین کۆلێژەکان کە لە زانکۆکەدا کرانەوە بریتی بوون لە کۆلێژی [[پزیشکی]] و کۆلێژی [[کشتوکاڵ]]. لە سەرەتادا کۆلێژی پزیشکی ٤٨ خوێندکار و کۆلێژی کشتوکاڵ ١٦٦ خوێندکاری هەبوو. ئەو گەمارۆ ئابوورییانەی کە لەلایەن [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]ەوە بەسەر [[عێراق]]دا سەپێنرابوون، لەگەڵ گەمارۆی [[حکوومەتی ناوەندیی عێراق]] بۆ سەر کوردستان، بوونە ڕێگر لە بەردەم گەشەسەندن و پێشکەوتنی زانکۆکەدا. کوردستان لەژێر دوو گەمارۆدا بوو و بەهۆی خراپیی بارودۆخی ئابوورییەوە، پێشکەوتنی زانکۆ لە ئاستی خوازراودا نەبوو. دوای ڕووخانی [[بەغدا]] لە ساڵی ٢٠٠٣ و لەناوچوونی ڕژێمی [[بەعس]] لە عێراق، زانکۆکە کەوتە دۆخێکەوە کە توانی گەشەسەندن و پێشکەوتنێکی بەرچاو بەدەست بهێنێت. زانکۆکە فراوانتر بوو تا گەیشتە ١٤ کۆلێژ و چەندین سەنتەری توێژینەوە. تا ساڵی ٢٠١٠، زانکۆی دهۆک و پەیمانگای باڵای پلاندانان لە ١٧ کۆلێژ پێکهاتبوون. دوای جێبەجێکردنی چاکسازییەکان لە هەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٠، پێکهاتەی زانکۆی دهۆک گۆڕدرا بۆ [[سیستەمی فاکەڵتی]]. ئەمڕۆ، زانکۆی دهۆک خاوەنی ٩ فاکەڵتییە کە ١٨ سکوڵ لەخۆدەگرێت، لەگەڵ زیاتر لە ٩١٠٠ خوێندکاری [[بەکالۆریۆس]] و ٦٦٠ خوێندکاری [[خوێندنی باڵا]].<ref>https://web.archive.org/web/20140405140205/http://www.uod.ac/ar/university</ref> == سەرچاوەکان == <references/> == بەستەری دەرەکی == [/https://web.archive.org/web/20121030081948/http://www.uod.ac/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030081948/https://web.archive.org/web/20121030081948/http://www.uod.ac/ |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ }} زانکۆی دھۆک (ب کرمانجی)] {{کۆڵکە}} {{زانکۆکانی کوردستان}} {{زانکۆکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ١٩٩٠|عێراق|زانکۆکان}} [[پۆل:زانکۆکانی عێراق]] [[پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:دھۆک]] [[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]] o4lkpwfvq9dsenphuw07899tnqdwo9t 1706842 1706819 2026-11-11T07:03:48Z Chinese Horse From Kaso Mall 77444 1706842 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = زانکۆی دھۆک | native_name = University of Duhok | native_name_lang = en | image = | image_size = 200px | caption = | type = زانکۆی گشتی (حکوومی) | established = ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ | founder = د. عیسمەت محەممەد خالید | president = د. داوود سلێمان ئەترووشی | academic_staff = ١,٢٦٠+ | students = ~٢٤,٠٠٠ | city = [[دھۆک]] | state = [[هەرێمی کوردستان]] | country = [[عێراق]] | campus = شاری (شەقامی زاخۆ) | affiliations = یەکێتیی زانکۆ عەرەبییەکان، یەکێتیی نێودەوڵەتیی زانکۆکان (IAU)، کۆمەڵەی ئەورووپی بۆ خوێندنی نێودەوڵەتی (EAIE) | website = {{URL|https://uod.ac/}} }} '''زانکۆی دهۆک''' (ز.د) - ''UoD/University of Duhok''، یەکێکە لە زانکۆ گەورەکانی [[هەرێمی کوردستان]] و [[عێڕاق]]، کە دەکەوێتە شاری [[دهۆک]] سەر بە [[پارێزگای دهۆک]]. لە ڕۆژی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ بە دوو کۆلێژ و کۆی گشتیی ١٤٩ خوێندکار دامەزراوە. زانکۆکە لە ئێستادا ٩ کۆلێژ لەخۆدەگرێت کە زیاتر لە ٩١٠٠ خوێندکاری بەکالۆریۆس و زیاتر لە ٦٦٠ خوێندکاری خوێندنی باڵا لە پسپۆڕییە جیاوازەکاندا تێیدا دەخوێنن. زانکۆی دهۆک لە ساڵی ١٩٩٩ـەوە ئەندامی [[یەکێتیی نێودەوڵەتیی زانکۆکان]]ە.<ref>«Diretório de Instituições membros IAU». Consultado em 20 de fevereiro de 2012. Arquivado do original em 4 de fevereiro de 2011</ref> زانکۆکە لەگەڵ چەندین دامەزراوەی خوێندنی باڵا گرێبەستی هاوکاریی نێودەوڵەتیی واژۆ کردووە؛ بۆ نموونە، لەسەر ئاستی زانکۆ لەگەڵ [[زانکۆی ئۆڵدنبۆرگ]] لە وڵاتی [[ئەڵمانیا]] و [[زانکۆی تەکنیکیی میتڵهێسن]] لە هەمان وڵات، یان لەسەر ئاستی بەشە زانستییەکان لەگەڵ [[زانکۆی تەکنیکیی دۆرتمۆند]] ئەویش هەر لە ئەڵمانیا.<ref>Medizintechnik für Kurdistan. In: www.thm.de. 24. März 2015, archiviert vom Original am 10. Juli 2015; abgerufen am 2. August 2019.</ref> هەروەها زانکۆی دهۆک ئەندامی [[کۆمەڵەی ئەورووپی بۆ پەروەردەی نێودەوڵەتی]]، [[یەکێتیی زانکۆ عەرەبییەکان]]ە.<ref>https://web.archive.org/web/20140405140205/http://www.uod.ac/ar/university</ref> ==ڕیزبەندییە جیهانی و هەرێمییەکان== ===دیارترین بوارە پسپۆڕییەکان (ڕیزبەندی بەش و زانستەکان) لە جیهاندا=== بەپێی ئامارەکانی EduRank (٢٠٢٦) و AD Scientific Index (٢٠٢٧)، بەهێزترین بوارە زانستی و توێژینەوەکانی زانکۆی دهۆک بریتین لە: <ref>https://adscientificindex.com/university/university-of-duhok/10964/</ref> <ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref> • [[دەروونناسی کلینیکی]] (Clinical Psychology): پلەی سێیەم (٣) لە عێراق و ٢٥٩٤ لە جیهان. • [[ئابووری]] و [[ئابووری پێوانەیی]] (Economics & Econometrics): پلەی سێیەم (٣) لە عێراق و ٢٢٨٨ لە جیهان. • [[ڤایرۆسناسی]] (Virology): پلەی چوارەم (٤) لە عێراق و ١٤٣٨ لە جیهان. • [[زانستە پزیشکی|پزیشکی]] و [[زانستە تەندروستییەکان|تەندروستییەکان]]: بە شێوەیەکی گشتی پلەی شەشەم (٦) لە عێراق (و پلەی ١٠ لە پزیشکی گشتی)، لەگەڵ تۆمارکردنی پلەی بەرزی جیهانی لە پسپۆڕییەکانی وەک [[نەشتەرگەری جوانکاری]] (پلەی ٩٤٢)، [[پزیشکی ڤێتێرنەری]] (پلەی ١٠٨٢)، و نەخۆشییەکانی [[کۆئەندامی هەرس]] و [[جگەر]] (پلەی ١١١٣). • [[باخداری]] و [[پزیشکی فریاگوزاری]] (Horticulture & Paramedicine): پلەی حەوتەم (٧) لە عێراق لە هەردوو بوارەکەدا. ===ڕیزبەندییەکان لەسەر ئاستی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (ئاسیای خۆرئاوا) و ئاسیای گەورە=== • ڕیزبەندی QS بۆ ناوچەی عەرەبی (٢٠٢٦ و ٢٠٢٧): لە ساڵی ٢٠٢٦دا گەیشتە پلەی ١١٢ لەسەر ئاستی ناوچەی عەرەبی و لە وەشانی ٢٠٢٧ـیشدا لە پلەی ١٣٨ـدایە. <ref>https://www.topuniversities.com/arab-region-university-rankings?countries=iq</ref> <ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/42-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A9-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D8%A9-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-qs-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%85-2027-2026-10-16-08</ref> <ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref> • ڕیزبەندی EduRank بۆ ئاسیا (٢٠٢٦): لە پلەی ١٦٦٧ لەسەر ئاستی ئاسیا لە نێوان ٥,٨٣٠ دامەزراوەی خوێندنی باڵادا هات.<ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> ===ڕیزبەندی لەسەر ئاستی عێڕاق=== • ڕیزبەندی Times Higher Education (THE) بۆ زانکۆ عەرەبییەکان (٢٠٢٤): توانی پلەی شەشەم (٦) لەسەر ئاستی عێراق لە نێوان ٧٩ زانکۆی هەڵسەنگێندراودا بەدەست بهێنێت.<ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%8A%D8%AA%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%81%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%8A%D9%85%D8%B2-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-2024-12-05-10</ref> <ref>https://uod.ac/university/top-stories/publications/university-of-duhok-ranks-as-the-best-university-in-kri-according-to-the-ranking/</ref> <ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> <ref>https://tiu.edu.iq/webometrics-ranking/</ref> • ڕیزبەندی EduRank (٢٠٢٦): لە پلەی ١٦ لەسەر ئاستی عێراق هات، (پلەی ١٤ لە عێراق). <ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%8A%D8%AA%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%81%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%8A%D9%85%D8%B2-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-2024-12-05-10</ref> <ref>https://uod.ac/university/top-stories/publications/university-of-duhok-ranks-as-the-best-university-in-kri-according-to-the-ranking/</ref> <ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> <ref>https://tiu.edu.iq/webometrics-ranking/</ref> • ڕیزبەندی Webometrics (تەمموزی ٢٠٢٥): پلەی ١٩ـی لەسەر ئاستی عێراق لە نێو سەرجەم زانکۆکاندا بەدەست هێنا. <ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%8A%D8%AA%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%81%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%8A%D9%85%D8%B2-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-2024-12-05-10</ref> <ref>https://uod.ac/university/top-stories/publications/university-of-duhok-ranks-as-the-best-university-in-kri-according-to-the-ranking/</ref> <ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> <ref>https://tiu.edu.iq/webometrics-ranking/</ref> ===ڕیزبەندی لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان=== • ڕیزبەندی Times Higher Education (THE) بۆ زانکۆ عەرەبییەکان (٢٠٢٤): زانکۆی دهۆک پلەی یەکەمی لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان بەدەست هێنا).<ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref><ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref><ref>https://www.unirank.org/iq/kurdistan/a-z/</ref> <ref>https://uod.ac/news/news-26jul2025-01/</ref> • ڕیزبەندی Webometrics (تەمموزی ٢٠٢٥): لە نێو زانکۆ حکومییەکانی کوردستاندا پلەی سێیەم و لەسەر ئاستی هەموو زانکۆ حکومی و ئەهلییەکانی هەرێم پلەی چوارەمـی مسۆگەر کرد.<ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref><ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref><ref>https://www.unirank.org/iq/kurdistan/a-z/</ref> <ref>https://uod.ac/news/news-26jul2025-01/</ref> • ڕیزبەندی uniRank (٢٠٢٦): لە پلەی هەشتەم (٨) لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان هات.<ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref><ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref><ref>https://www.unirank.org/iq/kurdistan/a-z/</ref> <ref>https://uod.ac/news/news-26jul2025-01/</ref> ==مێژوو== زانکۆی دهۆک لە ڕێکەوتی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ بە بڕیاری پەرلەمانی کوردستان دامەزرا، بە مەبەستی پڕکردنەوەی خواستە ڕوو لە زیادبووەکانی سەر خوێندنی باڵا لە ناوچەکەدا.<ref>https://web.archive.org/web/20140405140205/http://www.uod.ac/ar/university</ref> یەکەمین کۆلێژەکان کە لە زانکۆکەدا کرانەوە بریتی بوون لە کۆلێژی [[پزیشکی]] و کۆلێژی [[کشتوکاڵ]]. لە سەرەتادا کۆلێژی پزیشکی ٤٨ خوێندکار و کۆلێژی کشتوکاڵ ١٦٦ خوێندکاری هەبوو. ئەو گەمارۆ ئابوورییانەی کە لەلایەن [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]ەوە بەسەر [[عێراق]]دا سەپێنرابوون، لەگەڵ گەمارۆی [[حکوومەتی ناوەندیی عێراق]] بۆ سەر کوردستان، بوونە ڕێگر لە بەردەم گەشەسەندن و پێشکەوتنی زانکۆکەدا. کوردستان لەژێر دوو گەمارۆدا بوو و بەهۆی خراپیی بارودۆخی ئابوورییەوە، پێشکەوتنی زانکۆ لە ئاستی خوازراودا نەبوو. دوای ڕووخانی [[بەغدا]] لە ساڵی ٢٠٠٣ و لەناوچوونی ڕژێمی [[بەعس]] لە عێراق، زانکۆکە کەوتە دۆخێکەوە کە توانی گەشەسەندن و پێشکەوتنێکی بەرچاو بەدەست بهێنێت. زانکۆکە فراوانتر بوو تا گەیشتە ١٤ کۆلێژ و چەندین سەنتەری توێژینەوە. تا ساڵی ٢٠١٠، زانکۆی دهۆک و پەیمانگای باڵای پلاندانان لە ١٧ کۆلێژ پێکهاتبوون. دوای جێبەجێکردنی چاکسازییەکان لە هەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٠، پێکهاتەی زانکۆی دهۆک گۆڕدرا بۆ [[سیستەمی فاکەڵتی]]. ئەمڕۆ، زانکۆی دهۆک خاوەنی ٩ فاکەڵتییە کە ١٨ سکوڵ لەخۆدەگرێت، لەگەڵ زیاتر لە ٩١٠٠ خوێندکاری [[بەکالۆریۆس]] و ٦٦٠ خوێندکاری [[خوێندنی باڵا]].<ref>https://web.archive.org/web/20140405140205/http://www.uod.ac/ar/university</ref> ==چەند کەسایەتییەکی ناسراو کە لە زانکۆکەدا خوێندوویانە== ١- [[باسیمە عەبدولڕەحمان]]: دەرچووی بەشی [[ئەندازیاریی شارستانی]]یە لە زانکۆی دهۆک و دامەزرێنەری [[کۆمپانیای (KESK)]]ـە، کە یەکەم کۆمپانیای عێراقییە تایبەت بێت بە [[تەلارسازیی دۆستی ژینگە]]. ناوبراو لەلایەن [[کەناڵی بی بی سی]]ـەوە وەک یەکێک لە ١٠٠ ژنە کاریگەرەکەی جیهان دەستنیشان کراوە و براوەی [[خەڵاتی جیهانیی (Cartier Women's Initiative)]]ـە.<ref>https://ecm.eng.auburn.edu/wp/emag/?p=5133</ref> <ref>https://www.weforum.org/people/basima-abdulrahman</ref> ٢- [[محەمەدعەلی یاسین تەها]]: [[نووسەر]]، [[شاعیر]]، [[ئەکادیمیست]] و کەسایەتیی [[سیاسی]]ی کوردە کە یەکێکە لە دەرچووانی زانکۆی دهۆک. ئەو وەک جێگری سەرۆکی [[زانکۆی نەورۆز]] و ڕاوێژکار لە [[حکومەتی هەرێمی کوردستان]] خزمەتی کردووە.<ref>https://www.parliament.krd/english/members-and-parties/previous-mps/mps-of-fourth-term/mohammed-ali-yaseen-taha/</ref> ٣- [[شەهیان تەحسین]]: ڕۆژنامەنووس و پێشکەشکاری دیاری تەلەڤزیۆنییە و لە ساڵی ٢٠١١ بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاریی شارستانی لە زانکۆی دهۆک بەدەستهێناوە. لە کاتی خوێندنیدا بەرنامەی هۆشیاریی ([[تیک تاک شۆ]])ی لە [[کوردستان تیڤی]] پێشکەش دەکرد و دواتر بووە یەکێک لە پێشکەشکارە سەرەکییەکانی [[تۆڕی میدیایی ڕووداو]] و [[خەڵاتی جیهانیی (FIPP)]]ی پێبەخشرا.<ref>https://raprsi.com/so/aktarupeshkashkar/shahyantahsin</ref> <ref>https://www.rudaw.net/english/categories/people-places/1066483</ref> <ref>https://www.rudaw.net/english/categories/people-places/1066483</ref> == سەرچاوەکان == <references/> == بەستەری دەرەکی == [/https://web.archive.org/web/20121030081948/http://www.uod.ac/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030081948/https://web.archive.org/web/20121030081948/http://www.uod.ac/ |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ }} زانکۆی دھۆک (ب کرمانجی)] {{کۆڵکە}} {{زانکۆکانی کوردستان}} {{زانکۆکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ١٩٩٠|عێراق|زانکۆکان}} [[پۆل:زانکۆکانی عێراق]] [[پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:دھۆک]] [[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]] ap92z9wx4bdcpz9qos9ir43skh06hkl 1706845 1706842 2026-11-11T07:30:40Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک زیاترە) 1706845 wikitext text/x-wiki {{Infobox university | name = زانکۆی دھۆک | native_name = University of Duhok | native_name_lang = en | image = | image_size = 200px | caption = | type = زانکۆی گشتی (حکوومی) | established = ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ | founder = د. عیسمەت محەممەد خالید | president = د. داوود سلێمان ئەترووشی | academic_staff = ١,٢٦٠+ | students = ~٢٤,٠٠٠ | city = [[دھۆک]] | state = [[هەرێمی کوردستان]] | country = [[عێراق]] | campus = شاری (شەقامی زاخۆ) | affiliations = یەکێتیی زانکۆ عەرەبییەکان، یەکێتیی نێودەوڵەتیی زانکۆکان (IAU)، کۆمەڵەی ئەورووپی بۆ خوێندنی نێودەوڵەتی (EAIE) | website = {{URL|https://uod.ac/}} }} '''زانکۆی دهۆک''' (ز.د) - ''UoD/University of Duhok''، یەکێکە لە زانکۆ گەورەکانی [[هەرێمی کوردستان]] و [[عێڕاق]]، کە دەکەوێتە شاری [[دهۆک]] سەر بە [[پارێزگای دهۆک]]. لە ڕۆژی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ بە دوو کۆلێژ و کۆی گشتیی ١٤٩ خوێندکار دامەزراوە. زانکۆکە لە ئێستادا ٩ کۆلێژ لەخۆدەگرێت کە زیاتر لە ٩١٠٠ خوێندکاری بەکالۆریۆس و زیاتر لە ٦٦٠ خوێندکاری خوێندنی باڵا لە پسپۆڕییە جیاوازەکاندا تێیدا دەخوێنن. زانکۆی دهۆک لە ساڵی ١٩٩٩ـەوە ئەندامی [[یەکێتیی نێودەوڵەتیی زانکۆکان]]ە.<ref>«Diretório de Instituições membros IAU». Consultado em 20 de fevereiro de 2012. Arquivado do original em 4 de fevereiro de 2011</ref> زانکۆکە لەگەڵ چەندین دامەزراوەی خوێندنی باڵا گرێبەستی هاوکاریی نێودەوڵەتیی واژۆ کردووە؛ بۆ نموونە، لەسەر ئاستی زانکۆ لەگەڵ [[زانکۆی ئۆڵدنبۆرگ]] لە وڵاتی [[ئەڵمانیا]] و [[زانکۆی تەکنیکیی میتڵهێسن]] لە هەمان وڵات، یان لەسەر ئاستی بەشە زانستییەکان لەگەڵ [[زانکۆی تەکنیکیی دۆرتمۆند]] ئەویش هەر لە ئەڵمانیا.<ref>Medizintechnik für Kurdistan. In: www.thm.de. 24. März 2015, archiviert vom Original am 10. Juli 2015; abgerufen am 2. August 2019.</ref> هەروەها زانکۆی دهۆک ئەندامی [[کۆمەڵەی ئەورووپی بۆ پەروەردەی نێودەوڵەتی]]، [[یەکێتیی زانکۆ عەرەبییەکان]]ە.<ref>https://web.archive.org/web/20140405140205/http://www.uod.ac/ar/university</ref> ==ڕیزبەندییە جیهانی و هەرێمییەکان== ===دیارترین بوارە پسپۆڕییەکان (ڕیزبەندی بەش و زانستەکان) لە جیهاندا=== بەپێی ئامارەکانی EduRank (٢٠٢٦) و AD Scientific Index (٢٠٢٧)، بەهێزترین بوارە زانستی و توێژینەوەکانی زانکۆی دهۆک بریتین لە: <ref>https://adscientificindex.com/university/university-of-duhok/10964/</ref> <ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref> • [[دەروونناسی کلینیکی]] (Clinical Psychology): پلەی سێیەم (٣) لە عێراق و ٢٥٩٤ لە جیهان. • [[ئابووری]] و [[ئابووری پێوانەیی]] (Economics & Econometrics): پلەی سێیەم (٣) لە عێراق و ٢٢٨٨ لە جیهان. • [[ڤایرۆسناسی]] (Virology): پلەی چوارەم (٤) لە عێراق و ١٤٣٨ لە جیهان. • [[زانستە پزیشکی|پزیشکی]] و [[زانستە تەندروستییەکان|تەندروستییەکان]]: بە شێوەیەکی گشتی پلەی شەشەم (٦) لە عێراق (و پلەی ١٠ لە پزیشکی گشتی)، لەگەڵ تۆمارکردنی پلەی بەرزی جیهانی لە پسپۆڕییەکانی وەک [[نەشتەرگەری جوانکاری]] (پلەی ٩٤٢)، [[پزیشکی ڤێتێرنەری]] (پلەی ١٠٨٢)، و نەخۆشییەکانی [[کۆئەندامی هەرس]] و [[جگەر]] (پلەی ١١١٣). • [[باخداری]] و [[پزیشکی فریاگوزاری]] (Horticulture & Paramedicine): پلەی حەوتەم (٧) لە عێراق لە هەردوو بوارەکەدا. ===ڕیزبەندییەکان لەسەر ئاستی ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاست (ئاسیای خۆرئاوا) و ئاسیای گەورە=== • ڕیزبەندی QS بۆ ناوچەی عەرەبی (٢٠٢٦ و ٢٠٢٧): لە ساڵی ٢٠٢٦دا گەیشتە پلەی ١١٢ لەسەر ئاستی ناوچەی عەرەبی و لە وەشانی ٢٠٢٧ـیشدا لە پلەی ١٣٨ـدایە. <ref>https://www.topuniversities.com/arab-region-university-rankings?countries=iq</ref> <ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/42-%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A9-%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82%D9%8A%D8%A9-%D8%B6%D9%85%D9%86-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-qs-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%85-2027-2026-10-16-08</ref> <ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref> • ڕیزبەندی EduRank بۆ ئاسیا (٢٠٢٦): لە پلەی ١٦٦٧ لەسەر ئاستی ئاسیا لە نێوان ٥,٨٣٠ دامەزراوەی خوێندنی باڵادا هات.<ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> ===ڕیزبەندی لەسەر ئاستی عێڕاق=== • ڕیزبەندی Times Higher Education (THE) بۆ زانکۆ عەرەبییەکان (٢٠٢٤): توانی پلەی شەشەم (٦) لەسەر ئاستی عێراق لە نێوان ٧٩ زانکۆی هەڵسەنگێندراودا بەدەست بهێنێت.<ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%8A%D8%AA%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%81%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%8A%D9%85%D8%B2-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-2024-12-05-10</ref> <ref>https://uod.ac/university/top-stories/publications/university-of-duhok-ranks-as-the-best-university-in-kri-according-to-the-ranking/</ref> <ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> <ref>https://tiu.edu.iq/webometrics-ranking/</ref> • ڕیزبەندی EduRank (٢٠٢٦): لە پلەی ١٦ لەسەر ئاستی عێراق هات، (پلەی ١٤ لە عێراق). <ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%8A%D8%AA%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%81%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%8A%D9%85%D8%B2-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-2024-12-05-10</ref> <ref>https://uod.ac/university/top-stories/publications/university-of-duhok-ranks-as-the-best-university-in-kri-according-to-the-ranking/</ref> <ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> <ref>https://tiu.edu.iq/webometrics-ranking/</ref> • ڕیزبەندی Webometrics (تەمموزی ٢٠٢٥): پلەی ١٩ـی لەسەر ئاستی عێراق لە نێو سەرجەم زانکۆکاندا بەدەست هێنا. <ref>https://mohesr.gov.iq/ar/post/%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A7%D9%82-%D9%8A%D8%AA%D8%B5%D8%AF%D8%B1-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D9%84-%D8%A8%D8%B9%D8%AF%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B5%D9%86%D9%81%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%AA%D8%B5%D9%86%D9%8A%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D9%8A%D9%85%D8%B2-%D9%84%D9%84%D8%AC%D8%A7%D9%85%D8%B9%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%B1%D8%A8%D9%8A%D8%A9-2024-12-05-10</ref> <ref>https://uod.ac/university/top-stories/publications/university-of-duhok-ranks-as-the-best-university-in-kri-according-to-the-ranking/</ref> <ref>https://edurank.org/geo/duhok/</ref> <ref>https://tiu.edu.iq/webometrics-ranking/</ref> ===ڕیزبەندی لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان=== • ڕیزبەندی Times Higher Education (THE) بۆ زانکۆ عەرەبییەکان (٢٠٢٤): زانکۆی دهۆک پلەی یەکەمی لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان بەدەست هێنا).<ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref><ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref><ref>https://www.unirank.org/iq/kurdistan/a-z/</ref> <ref>https://uod.ac/news/news-26jul2025-01/</ref> • ڕیزبەندی Webometrics (تەمموزی ٢٠٢٥): لە نێو زانکۆ حکومییەکانی کوردستاندا پلەی سێیەم و لەسەر ئاستی هەموو زانکۆ حکومی و ئەهلییەکانی هەرێم پلەی چوارەمـی مسۆگەر کرد.<ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref><ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref><ref>https://www.unirank.org/iq/kurdistan/a-z/</ref> <ref>https://uod.ac/news/news-26jul2025-01/</ref> • ڕیزبەندی uniRank (٢٠٢٦): لە پلەی هەشتەم (٨) لەسەر ئاستی هەرێمی کوردستان هات.<ref>https://topauniversity.com/en/university-of-duhok-uod/</ref><ref>https://edurank.org/uni/the-university-of-duhok/rankings/</ref><ref>https://www.unirank.org/iq/kurdistan/a-z/</ref> <ref>https://uod.ac/news/news-26jul2025-01/</ref> ==مێژوو== زانکۆی دهۆک لە ڕێکەوتی ٣١ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ بە بڕیاری پەرلەمانی کوردستان دامەزرا، بە مەبەستی پڕکردنەوەی خواستە ڕوو لە زیادبووەکانی سەر خوێندنی باڵا لە ناوچەکەدا.<ref>https://web.archive.org/web/20140405140205/http://www.uod.ac/ar/university</ref> یەکەمین کۆلێژەکان کە لە زانکۆکەدا کرانەوە بریتی بوون لە کۆلێژی [[پزیشکی]] و کۆلێژی [[کشتوکاڵ]]. لە سەرەتادا کۆلێژی پزیشکی ٤٨ خوێندکار و کۆلێژی کشتوکاڵ ١٦٦ خوێندکاری هەبوو. ئەو گەمارۆ ئابوورییانەی کە لەلایەن [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]ەوە بەسەر [[عێراق]]دا سەپێنرابوون، لەگەڵ گەمارۆی [[حکوومەتی ناوەندیی عێراق]] بۆ سەر کوردستان، بوونە ڕێگر لە بەردەم گەشەسەندن و پێشکەوتنی زانکۆکەدا. کوردستان لەژێر دوو گەمارۆدا بوو و بەهۆی خراپیی بارودۆخی ئابوورییەوە، پێشکەوتنی زانکۆ لە ئاستی خوازراودا نەبوو. دوای ڕووخانی [[بەغدا]] لە ساڵی ٢٠٠٣ و لەناوچوونی ڕژێمی [[بەعس]] لە عێراق، زانکۆکە کەوتە دۆخێکەوە کە توانی گەشەسەندن و پێشکەوتنێکی بەرچاو بەدەست بهێنێت. زانکۆکە فراوانتر بوو تا گەیشتە ١٤ کۆلێژ و چەندین سەنتەری توێژینەوە. تا ساڵی ٢٠١٠، زانکۆی دهۆک و پەیمانگای باڵای پلاندانان لە ١٧ کۆلێژ پێکهاتبوون. دوای جێبەجێکردنی چاکسازییەکان لە هەرێمی کوردستان لە ساڵی ٢٠١٠، پێکهاتەی زانکۆی دهۆک گۆڕدرا بۆ [[سیستەمی فاکەڵتی]]. ئەمڕۆ، زانکۆی دهۆک خاوەنی ٩ فاکەڵتییە کە ١٨ سکوڵ لەخۆدەگرێت، لەگەڵ زیاتر لە ٩١٠٠ خوێندکاری [[بەکالۆریۆس]] و ٦٦٠ خوێندکاری [[خوێندنی باڵا]].<ref>https://web.archive.org/web/20140405140205/http://www.uod.ac/ar/university</ref> ==چەند کەسایەتییەکی ناسراو کە لە زانکۆکەدا خوێندوویانە== ١- [[باسیمە عەبدولڕەحمان]]: دەرچووی بەشی [[ئەندازیاریی شارستانی]]یە لە زانکۆی دهۆک و دامەزرێنەری [[کۆمپانیای (KESK)]]ـە، کە یەکەم کۆمپانیای عێراقییە تایبەت بێت بە [[تەلارسازیی دۆستی ژینگە]]. ناوبراو لەلایەن [[کەناڵی بی بی سی]]ـەوە وەک یەکێک لە ١٠٠ ژنە کاریگەرەکەی جیهان دەستنیشان کراوە و براوەی [[خەڵاتی جیهانیی (Cartier Women's Initiative)]]ـە.<ref>https://ecm.eng.auburn.edu/wp/emag/?p=5133</ref> <ref>https://www.weforum.org/people/basima-abdulrahman</ref> ٢- [[محەمەدعەلی یاسین تەها]]: [[نووسەر]]، [[شاعیر]]، [[ئەکادیمیست]] و کەسایەتیی [[سیاسی]]ی کوردە کە یەکێکە لە دەرچووانی زانکۆی دهۆک. ئەو وەک جێگری سەرۆکی [[زانکۆی نەورۆز]] و ڕاوێژکار لە [[حکومەتی هەرێمی کوردستان]] خزمەتی کردووە.<ref>https://www.parliament.krd/english/members-and-parties/previous-mps/mps-of-fourth-term/mohammed-ali-yaseen-taha/</ref> ٣- [[شەهیان تەحسین]]: ڕۆژنامەنووس و پێشکەشکاری دیاری تەلەڤزیۆنییە و لە ساڵی ٢٠١١ بەکالۆریۆسی لە ئەندازیاریی شارستانی لە زانکۆی دهۆک بەدەستهێناوە. لە کاتی خوێندنیدا بەرنامەی هۆشیاریی ([[تیک تاک شۆ]])ی لە [[کوردستان تیڤی]] پێشکەش دەکرد و دواتر بووە یەکێک لە پێشکەشکارە سەرەکییەکانی [[تۆڕی میدیایی ڕووداو]] و [[خەڵاتی جیهانیی (FIPP)]]ی پێبەخشرا.<ref>https://raprsi.com/so/aktarupeshkashkar/shahyantahsin</ref> <ref>https://www.rudaw.net/english/categories/people-places/1066483</ref> <ref>https://www.rudaw.net/english/categories/people-places/1066483</ref> == سەرچاوەکان == <references/> == بەستەری دەرەکی == [/https://web.archive.org/web/20121030081948/http://www.uod.ac/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121030081948/https://web.archive.org/web/20121030081948/http://www.uod.ac/ |date=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ }} زانکۆی دھۆک (ب کرمانجی)] {{زانکۆکانی کوردستان}} {{زانکۆکانی عێراق}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ١٩٩٠|عێراق|زانکۆکان}} [[پۆل:زانکۆکانی عێراق]] [[پۆل:زانکۆکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:دھۆک]] [[پۆل:زانکۆ کوردییەکان]] 868n7m8twq9g6uae1n943ejtou86850 0 10186 1706679 1705171 2026-11-10T22:10:24Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706679 wikitext text/x-wiki {{Infobox settlement | name = ئەسینا | native_name = {{native name|el|Αθήνα}} | image_skyline = {{multiple image | border = infobox | perrow = 1/2/2/2 | total_width = 300 | align = center | caption_align = center | image1 = Monastiraki Square and Acropolis in Athens (44149181684).jpg | caption1 = [[مۆناستیراکی|گۆڕەپانی مۆناستیراکی]] و [[ئاکرۆپۆلیسی ئەسینا]] | image2 = The Parthenon in Athens.jpg | caption2 = [[پارتینۆن]] | image3 = Attica 06-13 Athens 27 Zappeion.jpg | caption3 = [[زاپێیۆن]] | image4 = Griechisches Parlament nachts (Zuschnitt).jpg | caption4 = [[پەرلەمانی یۆنان]] | image5 = The Metropolitan Cathedral of Athens (Metropolis of Athens) in April 2019.jpg | caption5 = [[کڵێسای گەورەی ئەسینا]] | image7 = Akademie von Athen.jpg | caption7 = [[ئەکادیمیای ئەسینا]] }} | settlement_type = [[پایتەخت]] | nicknames = {{lang|el|τὸ κλεινὸν ἄστυ}} ({{transliteration|el|tò kleinòn ásty}}، "شارە شکۆدارەکە")<br/>{{lang|el|τὸ ἰοστεφὲς ἄστυ}} ({{transliteration|el|tò iostephès ásty}}، "[[شاری تاسی وەنەوشەیی]]") <br /> شاری دانایی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Athens: City of Wisdom |ناونیشان=https://www.washingtonindependentreviewofbooks.com/index.php/bookreview/athens-city-of-wisdom |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Washington Independent Review of Books |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220910073205/https://www.washingtonindependentreviewofbooks.com/index.php/bookreview/athens-city-of-wisdom |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><br/>شاری عەقڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Athens and Jerusalem: City of Reason, City of Faith |ناونیشان=https://worldview.stratfor.com/article/athens-and-jerusalem-city-reason-city-faith |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=RANE Network}}</ref> | image_flag = Flag of the City of Athens.svg | flag_size = 110 | flag_link = | image_seal = Coat of arms athens.svg | seal_size = 90 | pushpin_map = Greece | pushpin_map_caption = شوێنی لە ناو یۆناندا | pushpin_relief = 1 | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{flagicon|Greece}} [[یۆنان]] | subdivision_type1 = [[ناوچە جوگرافییەکانی یۆنان|ناوچەی جوگرافی]] | subdivision_name1 = [[یۆنانی ناوەڕاست (ناوچەی جوگرافی)|یۆنانی ناوەڕاست]] | subdivision_type2 = [[ناوچە کارگێڕییەکانی یۆنان|ناوچەی کارگێڕی]] | subdivision_name2 = [[ئەتیکا (ناوچە)|ئەتیکا]] | subdivision_type3 = [[یەکەی ھەرێمییەکانی یۆنان|یەکەی ھەرێمی]] | subdivision_name3 = [[ناوەڕاستی ئەسینا (یەکەی ھەرێمی)|ناوەڕاستی ئەسینا]] | government_type = [[حکومەتی سەرۆک شارەوانی-ئەنجومەن]] | leader_party = {{nowrap|[[پاسۆک]]}} | leader_title = [[پێڕستی سەرۆک شارەوانییەکانی ئەسینا|سەرۆک شارەوانی]] | leader_name = [[ھاریس دوکاس]]<ref name=mayor>[https://ekloges.ypes.gr/current/d/home/en/municipalities/9186/ شارەوانیی ئەسینا، ھەڵبژاردنەکانی شارەوانی – تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20250219122013/https://ekloges.ypes.gr/current/d/home/en/municipalities/9186/ |date=19 February 2025 }}، وەزارەتی ناوخۆ</ref> | named_for = [[ئەتینا]] | parts_type = ناوچەکان | parts_style = para | p1 = <bdi>7</bdi> | established_title = | established_date = | population_as_of = <bdi>2021</bdi> | population_footnotes = <ref name=census21/> | area_total_km2 = 38.964 | population_total = 643452 | total_type = پایتەخت و شارەوانی | population_rank = [[پێڕستی شارەکانی یۆنان|یەکەمین]] شاری، یەکەمین میترۆ لە یۆنان | population_urban = 3059764 | area_urban_km2 = 412 | population_density_urban_km2 = auto | population_metro = 3638281 | area_metro_km2 = 2928.717 | population_density_metro_km2 = auto | population_demonym = [[wikt:ئەسینایی|ئەسینایی]] | demographics_type1 = کۆی بەرھەمی ناوخۆیی (GDP) | demographics1_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/tgs00003/default/table?lang=en|سەردێڕ=EU regions by GDP, Eurostat|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.ec.europa.eu}}</ref> | demographics1_title1 = میترۆ | demographics1_info1 = <bdi>€115.495</bdi>&nbsp;ملیار (<bdi>٢٠٢٤</bdi>) | demographics1_title2 = بۆ ھەر تاکێک | demographics1_info2 = <bdi>€30,684</bdi> (<bdi>٢٠٢٤</bdi>) | timezone1 = [[کاتی ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا|EET]] | utc_offset1 = +2 | timezone1_DST = [[کاتی ھاوینەی ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا|EEST]] | utc_offset1_DST = +3 | elevation_min_m = 70.1 | elevation_max_m = 338 | postal_code_type = [[کۆدەکانی پۆستە لە یۆنان|کۆدی پۆستە]] | postal_code = <bdi>10x xx, 11x xx, 120 xx</bdi> | area_code_type = [[ژمارەکانی تەلەفۆن لە یۆنان|تەلەفۆن]] | area_code = <bdi>21</bdi> | registration_plate = [[تابلۆی ئۆتۆمبێلەکانی یۆنان|Yxx, Zxx, Ixx]] | blank_name_sec1 = [[پیاوچاکی پارێزەر]] | blank_info_sec1 = [[دیۆنیسیۆس ئارێۆپاگیت]] (<bdi>٣ی تشرینی یەکەم</bdi>) | blank_name_sec2 = فڕۆکەخانە سەرەکییەکان | blank_info_sec2 = [[فڕۆکەخانەی نێونەتەوەییی ئەسینا]] | website = {{URL|https://cityofathens.gr|cityofathens.gr}} | official_name = | population_density_rank = }} '''ئەتینا'''{{efn|({{IPAc-en|ˈ|æ|θ|ɪ|n|z}} {{respell|ATH|inz}}) {{langx|el|<bdi>Αθήνα</bdi>|Athína|engvar=gb}}، {{IPA|el|<bdi>aˈθina</bdi>|pron|el-Αθήνα.ogg}}؛ {{langx|grc|<bdi>Ἀθῆναι</bdi>|Athênai|engvar=gb}}، {{IPA|grc|<bdi>atʰɛ̂ːnai̯</bdi>|pron}}<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Wells |یەکەم=John C. |سەردێڕ=<bdi>Longman pronunciation dictionary</bdi> |بڵاوکەرەوە=Longman |ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٠-٥٨٢-٠٥٣٨٣-٨|شوێن=Harlow, England |پەڕە=٤٨|chapter=Athens}}</ref>}} [[پایتەخت]] و [[پێڕستی شار و شارۆچکەکانی یۆنان|گەورەترین شاری]] [[یۆنان]]ە. ئەتینا ناوچەیەکی گەورەی شارستانیی کەناراوییە لە دەریای ناویندا، ھەروەھا پایتەختی [[ئەتیکا (ھەرێم)|ھەرێمی ئەتیکا]]یە و باشوورترین پایتەختە لە [[کیشوەری ئەورووپا|خاکی سەرەکیی ئەورووپا]]. بە ژمارەی دانیشتووانی ناوچە شارستانییەکەی کە زیاتر لە ٣٫٦ ملیۆن کەسە، دەبێتە ھەشتەمین [[پێڕستی ناوچە شارستانییەکان لە یەکێتیی ئەورووپا|گەورەترین ناوچەی شارستانی]] لە ناو [[یەکێتیی ئەورووپا]] (EU). [[شارەوانیی ئەتینا]] (یان شاری ئەتینا)، کە یەکەیەکی کارگێڕیی بچووکی ناوچە شارستانییە گەورەکەیە، لە ساڵی ٢٠٢١دا خاوەنی ٦٤٣٬٤٥٢ کەس بووە،<ref name="census21">{{Cite press release |title=<bdi>Census 2021 GR</bdi> |date=19 July 2022 |publisher=[[دەسەڵاتی ئاماریی یۆنان]] |url=https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |access-date=12 September 2022 |url-status=live |archive-url=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://elstat-outsourcers.statistics.gr/Census2022_GR.pdf |archive-date=9 October 2022}}</ref> لەناو سنوورە فەرمییەکانیدا، و ڕووبەرەکەی {{convert|38.96|sqkm|sqmi|abbr=off}} بووە.<ref name="stat01">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Population & housing census 2001 (incl. area and average elevation)</bdi> |ناونیشان=http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00098%20.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150921212047/http://dlib.statistics.gr/Book/GRESYE_02_0101_00098%20.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=<bdi>National Statistical Service of Greece</bdi> |زمان=el}}</ref><ref name="area">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Characteristics |ناونیشان=http://www.ypes.gr/topiki.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070104231706/http://www.ypes.gr/topiki.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|وێبگە=<bdi>Hellenic Interior Ministry</bdi> |بڵاوکەرەوە=ypes.gr}}</ref> ئەتینا یەکێکە لە [[پێڕستی کۆنترین شارە بەردەوام ئاوەدانەکان|کۆنترین شارەکانی جیھان]]، کە [[مێژووی تۆمارکراو]]ی بۆ زیاتر لە ٣٬٤٠٠ ساڵ دەگەڕێتەوە،<ref><bdi>Vinie Daily, Athens, the city in your pocket, p. 6.</bdi></ref> و سەرەتایترین ئامادەیی مرۆڤ تێیدا دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ھەزارەی ١١ و ٧ی پێش زایین. بەپێی [[میتۆلۆژیای یۆنانی]]، شارەکە بەناوی [[ئەتینا (خواوەند)|ئەتینا]]، خواوەندی کۆنی یۆنانی بۆ دانایی، ناونراوە، بەڵام زانایانی مۆدێرن بە گشتی لەسەر ئەوە کۆکن کە خواوەندەکە ناوی خۆی لە شارەکەوە وەرگرتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Greenberg |یەکەم١=Mike |دوایین٢=PhD |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=<bdi>Athena Facts: Things that not many people know about...</bdi> |ناونیشان=https://mythologysource.com/facts-about-athena/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=en-US}}</ref> [[ئەتینای کلاسیک]] یەکێک بوو لە بەھێزترین [[پۆلیس (یۆنان)|دەوڵەت-شارەکان]] لە [[یۆنانی کۆن]]دا. ناوەندێک بوو بۆ [[دیموکراسیی یۆنانی|دیموکراسیی یۆنانیی کۆن]]، [[ھونەری یۆنانیی کۆن|ھونەرەکان]]، پەروەردە و [[فەلسەفەی یۆنانیی کۆن|فەلسەفە]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=<bdi>Contents and Principles of the Programme of Unification of the Archaeological Sites of Athens</bdi> |ناونیشان=http://www.yppo.gr/4/e4000.jsp?obj_id=90&lhmma_id=3817 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160821134233/http://www.yppo.gr/4/e4000.jsp?obj_id=90&lhmma_id=3817 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئابی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩ |وێبگە=<bdi>Hellenic Ministry of Culture</bdi> |بڵاوکەرەوە=yppo.gr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=((CNN & Associated Press)) |ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ١٩٩٧|سەردێڕ=<bdi>Greece uncovers 'holy grail' of Greek archeology</bdi> |بڵاوکەرەوە=CNN |ناونیشان=http://www.cnn.com/WORLD/9701/16/greece.lyceum/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071206113529/http://www.cnn.com/WORLD/9701/16/greece.lyceum/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> و کاریگەرییەکی زۆری لە سەرانسەری [[جیھانی ھێلینی]] و کیشوەری ئەورووپادا ھەبوو، بەتایبەتی لەناو [[ڕۆمای کۆن]]دا.<ref>[https://web.archive.org/web/20090129202226/http://encarta.msn.com/encyclopedia_1741501460/Ancient_Greece.html <bdi>Encarta Ancient Greece</bdi>] <bdi>from the Internet Archive– Retrieved on 28 February 2012.</bdi> [https://web.archive.org/web/20091028030542/http://encarta.msn.com/encyclopedia_1741501460/Ancient_Greece.html <bdi>Archived</bdi>] <bdi>31 October 2009.</bdi></ref> لەبەر ئەم ھۆکارە زۆرجار بە لانکەی [[شارستانیەتی ڕۆژاوا]] و [[مێژووی دیموکراسی|شوێنی لەدایکبوونی دیموکراسی]] دادەنرێت.<ref name=britannica>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Athens |ناونیشان=https://www.britannica.com/EBchecked/topic/40773/Athens |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090106054445/https://www.britannica.com/EBchecked/topic/40773/Athens |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|وتەگێڕانەوە=<bdi>Ancient Greek Athenai, historic city and capital of Greece. Many of classical civilization's intellectual and artistic ideas originated there, and the city is generally considered to be the birthplace of Western civilization</bdi>}}</ref><ref name=bbc>[https://www.bbc.co.uk/history/ancient/greeks/greekdemocracy_01.shtml <bdi>BBC History on Greek Democracy</bdi>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191219115917/http://www.bbc.co.uk/history/ancient/greeks/greekdemocracy_01.shtml |date=19 December 2019 }} – <bdi>Accessed on 26 January 2007</bdi></ref> لە سەردەمی ھاوچەرخدا ئەتینا [[گەورەشار]]ێکی گەورەی کۆزمۆپۆلیتە و سەنتەری ژیانی ئابووری، دارایی، پیشەسازی، دەریایی، سیاسی و کەلتوورییە لە یۆناندا. بەپێی [[تۆڕی توێژینەوەی جیھانگیری و شارەکانی جیھان]] شارێکی جیھانیی ئاستی بێتا (+)یە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=<bdi>The World According to GaWC 2020</bdi> |ناونیشان=https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200824031341/https://www.lboro.ac.uk/gawc/world2020t.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٠ |وێبگە=<bdi>GaWC – Research Network</bdi> |بڵاوکەرەوە=<bdi>Globalization and World Cities</bdi>}}</ref> و یەکێکە لە گەورەترین سەنتەرە ئابوورییەکانی [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا]]. ھەروەھا کەرتی داراییی گەورەی ھەیە، و بەندەرەکەی [[پیرایۆس]] ھەم دووەم قەرەباڵغترین بەندەری سەرنشینانە لە ئەورووپا<ref name="ESPO">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=<bdi>Maritime passenger statistics</bdi> |ناونیشان=https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Maritime_passenger_statistics&oldid=550549#Messina_remained_the_largest_EU_passenger_port_in_2020 |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=Eurostat |بڵاوکەرەوە=[[یۆرۆستات]] |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230325104658/https://ec.europa.eu/eurostat/statistics-explained/index.php?title=Maritime_passenger_statistics&oldid=550549#Messina_remained_the_largest_EU_passenger_port_in_2020 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و سێزدەھەمین گەورەترین بەندەری کۆنتێنەرەکانە لە جیھاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>World Shipping Council- Top 50 Ports</bdi> |ناونیشان=https://www.worldshipping.org/top-50-ports |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=<bdi>World Shipping Council</bdi> |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210813193707/https://www.worldshipping.org/top-50-ports |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[ناوچەی گەورەشاری ئەتینا]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=<bdi>Monthly Statistical Bulletin of Greece, December 2012</bdi> |بڵاوکەرەوە=ELSTAT |ساڵ=٢٠١٢|پەڕە=٦٤}}</ref> لەودیو سنوورە کارگێڕییە شارەوانییەکانی خۆیەوە درێژ دەبێتەوە و پێکەوە لەگەڵ [[کۆمەڵگەی شارستانی]]یەکەی، ژمارەی دانیشتووانەکەی لە ساڵی ٢٠٢١دا ٣٬٦٣٨٬٢٨١ کەس بووە<ref name=census21/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Μόνιμος Πληθυσμός – ELSTAT |ناونیشان=https://www.statistics.gr/2021-census-res-pop-results |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=www.statistics.gr |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230105191336/https://www.statistics.gr/2021-census-res-pop-results |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Athens, Greece Metro Area Population 1950–2023</bdi> |ناونیشان=https://www.macrotrends.net/cities/21113/athens/population |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.macrotrends.net |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200921191115/https://www.macrotrends.net/cities/21113/athens/population |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ڕووبەری {{convert|2,928.717|km2|sqmi|0|abbr=on}}.<ref name=area/> کەلەپووری [[یۆنانی کلاسیک|سەردەمی کلاسیک]] ھێشتا لە شارەکەدا دیارە، کە لەلایەن [[مۆنیومێنتی کۆن|مۆنیومێنتە کۆنەکان]] و بەرھەمە ھونەرییەکانەوە نیشان دەدرێن، و بەناوبانگترینیان [[پارتینۆن]]ە، کە وەک نیشانەیەکی سەرەکیی [[کەلتووری ڕۆژاوا]]ی سەرەتایی ھەژمار دەکرێت. ئەتینا مۆنیومێنتەکانی [[یۆنانی ڕۆمی|ڕۆمی]]، [[ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی|بێزەنتی]] و ژمارەیەکی کەمتر لە مۆنیومێنتەکانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]]ی پاراستووە، لەکاتێکدا ناوکی شارستانییە مێژووییەکەی تایبەتمەندییەکانی بەردەوامی بە درێژایی ھەزاران ساڵ مێژووەکەی دەنوێنێت. ئەتینا دوو [[شوێنی کەلەپووری جیھانی]] لەخۆ دەگرێت کە لەلایەن [[یوونێسکۆ]]وە ناسێنراون: [[ئەکرۆپۆلیسی ئەتینا]] و [[دێری دافنی]]ی سەدەکانی ناوەڕاست. ئەتینا نیشتمانی چەندین مۆزەخانە و دامەزراوەی کەلتوورییە، وەک [[مۆزەخانەی نەتەوەییی شوێنەوارناسیی ئەتینا|مۆزەخانەی نەتەوەییی شوێنەوارناسی]]، کە گەورەترین کۆکراوەی کەلوپەلە کۆنەکانی یۆنانی لە جیھاندا تێدایە، و [[مۆزەخانەی ئەکرۆپۆلیس]]، [[مۆزەخانەی ھونەری سایکلادیی گۆلاندریس|مۆزەخانەی ھونەری سایکلادی]]، [[مۆزەخانەی بێناکی]] و [[مۆزەخانەی بێزەنتی و کریستیانی]]. ئەتینا میوانداری [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦|یەکەمین یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوچەرخ]]ی کرد لە ساڵی ١٨٩٦دا، و دوای ١٠٨ ساڵ میوانداری [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤]]ی کرد، کە کردیە یەکێک لەو پێنج شارەی کە زیاتر لە جارێک میوانداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینەیان کردووە.<ref name="oly">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=((CNN & Sports Illustrated)) |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ١٩٩٧|سەردێڕ=<bdi>Sentiment a factor as Athens gets 2004 Olympics</bdi> |بڵاوکەرەوە=sportsillustrated.cnn.com |ناونیشان=http://sportsillustrated.cnn.com/olympics/news/1997/09/05/athens_update/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080519032341/http://sportsillustrated.cnn.com/olympics/news/1997/09/05/athens_update/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٠٨}}</ref> == وشەڕەتناسی و ناوەکان == لە [[زمانی یۆنانیی کۆن]]دا، ناوی شارەکە بریتی بوو لە {{lang|grc|<bdi>Ἀθῆναι</bdi>}} (<bdi>''Athênai''</bdi>، {{IPA|grc|<bdi>atʰɛ̂ːnai̯</bdi>|pron}} لە [[یۆنانیی ئەتیکی|ئەتیکی کلاسیک]])، کە وشەیەکی کۆیە. لە یۆنانیی پێشتردا، وەک [[یۆنانیی ھۆمەری]]، ناوەکە لە شێوەی تاکدا بەکاردەھێنرا بەناوی {{lang|grc|<bdi>Ἀθήνη</bdi>}} (<bdi>''Athḗnē''</bdi>).<ref><bdi>As for example in</bdi> [https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hom.+Od.+7&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0135 Od.7.80] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210418015639/https://www.perseus.tufts.edu/hopper/text?doc=Hom.+Od.+7&fromdoc=Perseus%3Atext%3A1999.01.0135 |date=18 April 2021 }}</ref> پێدەچێت دواتر وەک کۆ دەربڕدرابێت، ھاوشێوەی {{lang|grc|<bdi>Θῆβαι</bdi>}} (<bdi>''[[Thebes, Greece|Thêbai]]''</bdi>) و {{lang|grc|<bdi>Μυκῆναι</bdi>}} (<bdi>''[[Mycenae|Μukênai]]''</bdi>). ڕەگی وشەکە پێدەچێت لە بنەچەیەکی یۆنانی یان [[زمانە ھیندوئەورووپایییەکان|ھیندوئەورووپایی]] نەبێت،<ref name="Beekes2009">{{بیرخستنەوە|دوایین=Beekes |یەکەم=Robert S. P. |سەردێڕ=<bdi>Etymological Dictionary of Greek</bdi> |ڕێکەوت=٢٠٠٩|پەڕە=٢٩|شوێن=Leiden and Boston |بڵاوکەرەوە=Brill |بەستەری نووسەر=Robert Beekes}}</ref> و پێدەچێت پاشماوەی [[ژێردەستەی پێش-یۆنانی]]ی ئەتیکا بێت.<ref name="Beekes2009" /> لە [[سەردەمی دێرینی کلاسیک]]دا باسی ئەوە دەکرا کە ئایا ئەتینا ناوی لە خواوەندی پارێزەری شارەکە [[ئەتینا (خواوەند)|ئەتینا]] وەگرتووە ([[یۆنانیی ئەتیکی|ئەتیکی]] {{lang|grc|<bdi>Ἀθηνᾶ</bdi>}}، <bdi>''Athēnâ''</bdi>، [[یۆنانیی ئایۆنی|ئایۆنی]] {{lang|grc|<bdi>Ἀθήνη</bdi>}}، <bdi>''Athḗnē''</bdi>، و [[یۆنانیی دۆری|دۆری]] {{lang|grc|<bdi>Ἀθάνα</bdi>}}، <bdi>''Athā́nā''</bdi>) یان خواوەندەکە ناوی لە شارەکەوە وەرگرتووە.<ref name="Burkert1985">{{بیرخستنەوە|دوایین=Burkert |یەکەم=Walter |سەردێڕ=<bdi>Greek Religion</bdi> |ڕێکەوت=١٩٨٥|ناونیشان=https://archive.org/details/greekreligion0000burk/page/139 |پەڕە=[https://archive.org/details/greekreligion٠٠٠٠burk/page/١٣٩ ١٣٩]|شوێن=Cambridge, Massachusetts |بڵاوکەرەوە=Harvard University Press |ژپنک=٠-٦٧٤-٣٦٢٨١-٠|بەستەری نووسەر=Walter Burkert}}</ref> زانایانی مۆدێرن ئێستا بە گشتی لەسەر ئەوە کۆکن کە خواوەندەکە ناوی لە شارەکەوە وەرگرتووە،<ref name="Burkert1985" /> لەبەر ئەوەی پاشگری -<bdi>''ene''</bdi> لە ناوی شوێنەکاندا باوە، بەڵام بۆ ناوی کەسایەتییەکان دەگمەنە.<ref name="Burkert1985" /> بەپێی [[ئەفسانەی دامەزراندن]]ی ئەتینای کۆن، ئەتینا کە خواوەندی دانایی و جەنگ بوو، کێبڕکێی لەگەڵ [[پۆسایدن]] کە خواوەندی دەریاکان بوو دەکرد، بۆ ئەوەی ببنە پارێزەری ئەو شارەی کە ھێشتا بێ ناو بوو؛<ref name="Kerényi1951">{{بیرخستنەوە|دوایین=Kerényi |یەکەم=Karl |سەردێڕ=<bdi>The Gods of the Greeks</bdi> |ڕێکەوت=١٩٥١|ناونیشان=https://archive.org/details/godsofgreeks00kerrich/page/124 |پەڕە=[https://archive.org/details/godsofgreeks٠٠kerrich/page/١٢٤ ١٢٤]|شوێن=London, England |بڵاوکەرەوە=Thames and Hudson |بەستەری نووسەر=Károly Kerényi |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> ئەوان ڕێککەوتن لەسەر ئەوەی کە ھەرکەسێکیان باشترین دیاری بداتە ئەتینایییەکان دەبێتە پارێزەریان<ref name="Kerényi1951" /> و [[سیکرۆپسی یەکەم|سیکرۆپس]]، پاشای ئەتینایان وەک دادوەر دیاری کرد.<ref name="Kerényi1951" /> بەپێی ئەو گێڕانەوەیەی کە لەلایەن [[بیبلیۆسیکا (سۆدۆ-ئەپۆلۆدۆرۆس)|سۆدۆ-ئەپۆلۆدۆرۆس]]ەوە دراوە، پۆسایدن بە [[سیانەی پۆسایدن|سیانە]]کەی کێشای بە زەویدا و سەرچاوەیەکی ئاوی سوێر ھەڵقوڵا.<ref name="Kerényi1951" /> لە وەشانێکی تری ئەفسانەکە لە ھۆنراوەی ''[[جیۆرجیکەکان]]''ی [[ڤیرجیل]]ەوە، پۆسایدن لەجیاتی ئەوە یەکەم ئەسپی بەخشییە ئەتینایییەکان.<ref name="Kerényi1951" /> لە ھەردوو وەشانەکەدا، ئەتینا یەکەم [[درەختی زەیتوون]]ی ماڵیکراوی پێشکەش بە ئەتینایییەکان کرد.<ref name="Kerényi1951" /><ref name="Garland2008">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Garland |یەکەم=Robert |سەردێڕ=<bdi>Ancient Greece: Everyday Life in the Birthplace of Western Civilization</bdi> |ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Sterling |ژپنک=٩٧٨-١-٤٥٤٩-٠٩٠٨-٨|شوێن=New York}}</ref> سیکرۆپس ئەم دیارییەی قبوڵ کرد<ref name="Kerényi1951" /> و ئەتینای وەک خواوەندی پارێزەری ئەتینا ڕاگەیاند.<ref name="Kerényi1951" /><ref name="Garland2008" /> لە سەدەی ١٧ەوە ھەشت ڕەچەڵەکی جیاوازی وشەکە پێشنیار کراون کە ئێستا بە گشتی ڕەت دەکرێنەوە. [[کریستیان لۆبێک]] پێشنیاری کرد کە ڕەگی ناوەکە وشەی {{lang|grc|<bdi>ἄθος</bdi>}} (<bdi>''áthos''</bdi>) یان {{lang|grc|<bdi>ἄνθος</bdi>}} (<bdi>''ánthos''</bdi>) بێت بە واتای "گوڵ"، بۆ ئەوەی ئەتینا وەک "شاری گوڵگرتوو" دەربخات. [[یۆھان کریستۆف ڤیلھێڵم لودویگ دۆدەرلاین|لودویگ ڤۆن دۆدەرلاین]] پێشنیاری کرد کە قەدی کارتی {{lang|grc|<bdi>θάω</bdi>}}، قەدی <bdi>θη-</bdi> (<bdi>''tháō''</bdi>، <bdi>''thē-''</bdi>، "مژین") بێت بۆ ئەوەی ئەتینا وەک خاوەنی خاکێکی بەپیت دەربخات.<ref>''[[Great Greek Encyclopedia]]'', vol. II, Athens 1927, p. 30.</ref> بە ئەتینایییەکانیان دەوت لەبەرکەرانی [[سیسارک]] ({{langx|grc|<bdi>Τεττιγοφόροι</bdi>|links=no|engvar=gb}}) لەبەر ئەوەی دەرزییان بەکاردەھێنا کە شێوەی سیسارکی زێڕینی ھەبوو. وەک ھێمایەک بۆ ئەوەی کە خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکەن ([[ئۆتۆکتۆن (یۆنانی کۆن)|ئۆتۆکتۆن]] یان لەدایکبووی خاکەکە)، چونکە دامەزرێنەری ئەفسانەییی ئەتینا، [[ئێرێختیۆس]] ئۆتۆکتۆنێک بوو یان مۆسیقاژەن بوو، لەبەر ئەوەی سیسارک مێروویەکی "مۆسیقاژەن"ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ToposText |ناونیشان=https://topostext.org/work/240#tau.377 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210225005003/https://topostext.org/work/240#tau.377 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢٠|وێبگە=topostext.org}}</ref> لە وێژەی کلاسیکدا زۆرجار شارەکە وەک [[شاری تاجی وەنەوشەیی]] ئاماژەی پێدەکرا، کە یەکەمجار لە [[پیندار]]ەوە بە <bdi>ἰοστέφανοι Ἀθᾶναι</bdi> (<bdi>''iostéphanoi Athânai''</bdi>) تۆمارکراوە، یان وەک {{lang|grc|<bdi>τὸ κλεινὸν ἄστυ</bdi>}} (<bdi>''tò kleinòn ásty''</bdi>، "شارە پڕشکۆکە"). لە سەردەمی سەدەکانی ناوەڕاستدا، ناوی شارەکە جارێکی تر وەک تاک بەکاردەھێنرایەوە بە شێوەی {{lang|el|<bdi>Ἀθήνα</bdi>}}. ناوە جێگرەوەکانی تر بریتی بوون لە سێتینەس، ساتینە و ئەستینەس، کە ھەموویان لە [[دابەشبوونی ھەڵە]]ی دەستەواژەی ئامرازی پەیوەندییەوە وەرگیراون.<ref name="Bourne1887">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Bourne, Edward G. |ساڵ=١٨٨٧|سەردێڕ=<bdi>The Derivation of Stamboul</bdi> |journal=<bdi>American Journal of Philology</bdi> |بڵاوکەرەوە=<bdi>The Johns Hopkins University Press</bdi> |بەرگ=٨|issue=1 |پەڕەکان=٧٨–٨٢|doi=10.2307/287478 |jstor=287478| issn=0002-9475}}</ref> پاشا [[ئەلفۆنسۆی دەیەمی کاستیل]] [[ڕەگناسیی ھەڵە]] دەخاتە پاڵ ئۆڤید وەک "ئەو شوێنەی بێ مەرگە" بەھۆی ھونەر و زانستەکانی ئەتیناوە "کە ھەرگیز نامرن".<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Alfonso X |سەردێڕ=<bdi>General estoria: antologia</bdi> |ڕێکەوت=١٩٨٤|بڵاوکەرەوە=Plaza & Janes Ed |ژپنک=٩٧٨-٨٤-٠١-٩٠٥٤٥-٢|editor-last=Villar Rubio |editor-first=Milagros |edition=1st |زنجیرە=<bdi>Clásicos Plaza & [y] Janés</bdi> |شوێن=Barcelona |پەڕەکان=٩٦, ٩٨|زمان=es |trans-title=<bdi>General History: Anthology</bdi>}}</ref> بە زمانی تورکیی عوسمانی پێی دەوترا {{Script|Arab|<bdi>آتينا</bdi>}} <bdi>''Ātīnā''</bdi>.<ref><bdi>''Osmanlı Yer Adları'', Ankara 2017, ''s.v.''</bdi> [https://www.devletarsivleri.gov.tr/varliklar/dosyalar/eskisiteden/yayinlar/genel-mudurluk-yayinlar/osmanli_yer_adlari.pdf <bdi>full text</bdi>] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200731234949/https://www.devletarsivleri.gov.tr/varliklar/dosyalar/eskisiteden/yayinlar/genel-mudurluk-yayinlar/osmanli_yer_adlari.pdf |date=31 July 2020 }}</ref> == مێژوو == === سەردەمی دێرین === کۆنترین ئامادەییی مرۆڤی ناسراو لە ئەتینا ئەشکەوتی شیستە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ نێوان ھەزارەی ١١ تا ٧ی پێش زایین.<ref name="ethnos.gr">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠١١|سەردێڕ=v4.ethnos.gr – Οι πρώτοι… Αθηναίοι |ناونیشان=http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22784&subid=2&pubid=2530782&tag=8796 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721080919/http://www.ethnos.gr/article.asp?catid=22784&subid=2&pubid=2530782&tag=8796 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Ethnos.gr}}</ref> ئەتینا بۆ ماوەی لانی کەم ٥٬٠٠٠ ساڵ (٣٠٠٠ی پ.ز) بەردەوام ئاوەدان بووە.<ref><bdi>S. Immerwahr, The Athenian Agora XIII: the Neolithic and Bronze Ages, Princeton 1971</bdi></ref><ref name=tung/> لە دەوروبەری ١٤٠٠ پێش زاییندا، شوێنەکە ببووە سەنتەرێکی گرنگی شارستانیەتی [[یۆنانی مایکینی|مایکینی]]، و [[ئەکرۆپۆلیسی ئەتینا|ئەکرۆپۆلیس]] شوێنی قەڵایەکی گەورەی [[مایکینی]] بووە، کە پاشماوەکانی بەشێک لە دیوارە ناسراوەکانی [[سایکلۆپین]]دا دەردەکەون.<ref><bdi>Iakovides, S. 1962. 'E mykenaïke akropolis ton Athenon'. Athens.</bdi></ref> بە پێچەوانەی سەنتەرە مایکینییەکانی ترەوە وەک [[مایکینی]] و [[پایلۆس]]، نازانرێت ئایا ئەتینا تووشی وێرانبوون بووە یان نا لە دەوروبەری ١٢٠٠ پێش زاییندا، کە ڕووداوێکە زۆرجار دەدرێتە پاڵ ھێرشی [[دۆریەکان]]، و ئەتینایییەکان ھەمیشە پێیان وابوو کە ئەوان [[ئایۆنییەکان|ئایۆنی]]ی تەواون بێ ھیچ ڕەگەزێکی دۆری. ھەرچۆنێک بێت، ئەتیناش، [[داڕمانی چاخی بڕۆنز|وەک زۆرێک لە شوێنەکانی تری چاخی بڕۆنز]]، بۆ ماوەی نزیکەی ١٥٠ ساڵ دواتر تووشی دابەزینی ئابووری بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=<bdi>The Last Mycenaeans and Their Successors; an Archaeological Survey, c. 1200–c. 1000 B.C.</bdi> |دوایین=Desborough |یەکەم=Vincent R. d'A |بەستەری نووسەر=Vincent Desborough |بڵاوکەرەوە=Clarendon Press |ساڵ=١٩٦٤|شوێن=Oxford |پەڕە=١١٣}}</ref> گۆڕەکانی [[چاخی ئاسن]]، لە [[کێرامیکۆس]]<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Little |یەکەم=Lisa M. |ڕێکەوت=١٩٨٨|سەردێڕ=<bdi>A Social Outcast in Early Iron Age Athens</bdi> |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/148450 |journal=<bdi>Hesperia: The Journal of the American School of Classical Studies at Athens</bdi> |بەرگ=٦٧, No. ٤|issue=Oct. – Dec. 1998 |پەڕەکان=٣٧٥–٤٠٤|jstor=148450}}</ref> و شوێنەکانی تر، زۆرجار کەلوپەلی دەوڵەمەندیان تێدایە و ئەوە دەردەخەن کە لە ساڵی ٩٠٠ی پێش زایینەوە ئەتینا یەکێک بووە لە سەنتەرە سەرەکییەکانی بازرگانی و خۆشگوزەرانی لە ناوچەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Osborne |یەکەم=Robin |سەردێڕ=<bdi>Greece in the making, 1200-479 BC</bdi> |ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Routledge |ژپنک=٩٧٨-٠-٤١٥-٠٣٥٨٣-٥|زنجیرە=<bdi>Routledge history of the ancient world</bdi> |شوێن=London; New York |پەڕەکان=٧٨–٨١}}</ref> === ئەتینای کلاسیک === لە سەدەی شەشەمی پێش زاییندا، نائارامییەکی بەربڵاوی کۆمەڵایەتی بووە ھۆی ڕیفۆرمەکانی [[سۆلۆن]]. ئەمانە ڕێگەیان خۆشکرد بۆ ھێنانەکایەی دیموکراسی لەلایەن [[کلايستێنێس]]ەوە لە ٥٠٨ی پێش زایین. ئەتینا لەو کاتەدا ببووە ھێزێکی دەریاییی بەرچاو بە کەشتیگەلێکی گەورەوە، و یارمەتیی [[شۆڕشی ئایۆنی|یاخیبوونی شارە ئایۆنییەکان]]ی دا دژی دەسەڵاتی [[ئیمپراتۆریەتیی ھەخامەنشی|فارسی]]. لە [[جەنگەکانی یۆنان و فارس]]دا کە بەدوایدا ھات ئەتینا، لەگەڵ سپارتا و پلاتیا، سەرکردایەتیی ھاوپەیمانییەکی دەوڵەتە یۆنانییەکانی کرد کە لە کۆتاییدا فارسەکانیان دەرپەڕاند، و بە سەرکردایەتیی [[میلتیادێس]] لە [[شەڕی ماراسۆن|ماراسۆن]] لە ٤٩٠ پێش زایین، و بەشێوەیەکی یەکلاکەرەوە لە [[شەڕی سالامیس|سالامیس]] بە سەرکردایەتیی [[تێمیستۆکلیس]] لە ٤٨٠ پێش زایین تێکیان شکاندن. بەڵام ئەمە ڕێگری نەکرد لەوەی ئەتینا لەلایەن فارسەکانەوە لە یەک ساڵدا [[کاولکردنی ھەخامەنشی لە ئەتینا|دوو جار بگیرێت و تاڵان بکرێت]]، ئەمەش دوای بەرگرییەکی ئازایانە بەڵام شکستخواردوو لە [[شەڕی تێرمۆپیلای|تێرمۆپیلای]] لەلایەن سپارتایییەکان و یۆنانییەکانی ترەوە بە سەرکردایەتیی [[پاشا لیۆنیداسی یەکەم]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Lewis |یەکەم=John David |ناونیشان=https://books.google.com/books?id=BHe0KeXyL_AC&pg=PA34 |سەردێڕ=<bdi>Nothing Less than Victory: Decisive Wars and the Lessons of History</bdi> |ساڵ=٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press |ژپنک=٩٧٨-١٤٠٠٨٣٤٣٠٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200312034708/https://books.google.com/books?id=BHe0KeXyL_AC&pg=PA34 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای ئەوەی ھەردوو [[بیۆشیا]] و [[ئەتیکا]] کەوتنە دەست فارسەکان. [[پەڕگە:Map athenian empire 431 BC-no.svg|وێنۆک|[[کۆمکاری دێلۆس]] بە سەرکردایەتیی ئەتینا پێش [[جەنگی پێلۆپۆنێزی]] لە ٤٣١ی پێش زایین]] ئەو دەیانەی کە بەدوایدا ھاتن بە سەردەمی زێڕینی [[دیموکراسیی ئەتینا|ئەتینای سەدەی پێنجەم]] ناسراون، کە لەو ماوەیەدا ئەتینا بووە شاری پێشەنگی [[یۆنانی کۆن]]، بە دەستکەوتە کەلتوورییەکانیەوە بنەماکانی [[شارستانیەتی ڕۆژاوا]]ی دانا.<ref name=britannica /><ref name= bbc /> شانۆنامەنووسانی وەک [[ئیسکلس]]، [[سۆفۆکلیس]] و [[ئۆریپیدیس]] لەم سەردەمەدا لە ئەتینا گەشەیان کرد، ھەروەھا مێژوونووسانی وەک [[ھێرۆدۆت]] و [[توسیدیدیس]]، و پزیشک [[ھیپۆکراتس]]، و فەیلەسووفەکان [[سوقرات]] و [[ئەفلاتوون]]. بە ڕێبەرایەتیی [[پێریکلێس]]، کە برەوی بە ھونەر دەدا و دیموکراسیی پێشخست، ئەتینا دەستی بە بەرنامەیەکی بیناسازیی گەورە کرد کە تێیدا ئەکرۆپۆلیسی ئەتینا دروستکرا (لەوانەش [[پارتینۆن]])، ھەروەھا بنیاتنانی ئیمپراتۆریەت لە ڕێگەی [[کۆمکاری دێلۆس]]ەوە. کە لە بنەڕەتدا بە مەبەستی دروستکردنی کۆمەڵەیەک بوو بۆ [[دەوڵەت-شاری یۆنانی]]یەکان بە سەرکردایەتیی [[کیمۆن]] بۆ بەردەوامیدان بە جەنگ دژی فارسەکان، بەڵام کۆمکارەکە زوو بووە ئامرازێک بۆ خواستە ئیمپراتۆرییەکانی خودی ئەتینا. گرژییەکانی لێی کەوتەوە بوونە ھۆی [[جەنگی پێلۆپۆنێزی]] (٤٣١–٤٠٤ پێش زایین)، کە تێیدا ئەتینا بە دەستی ڕکابەرەکەی سپارتا شکستی ھێنا.<ref>[[زینۆفۆن]]، ''[[ھێلێنیکا]]''، 2.2.20، 404/3</ref> [[پەڕگە:The_Parthenon_in_Athens.jpg|وێنۆک|[[پارتینۆن]] لەسەر گردی [[ئەکرۆپۆلیسی ئەتینا|ئەکرۆپۆلیس]]ی ئەتینا، کە تەرخان کراوە بۆ [[ئەتینا پارتینۆس]]]] سەرەڕای ئەوەش، شارەکە زوو وەک ھێزێکی گەورە لە جیھانی یۆنانیدا سەرلەنوێ دەرکەوتەوە، و [[کۆمکاری دووەمی ئەتینا]]ی دروستکرد لە سەردەمی ھەژموونی سپارتا و سیبس. تا ناوەڕاستی سەدەی چوارەمی پێش زایین شانشینی باکووری یۆنانی [[مەقدوونیا (شانشینی کۆن)|مەقدوونیا]] ببووە زاڵ بەسەر کاروباری یۆنانیدا. لە ٣٣٨ی پێش زایین سوپای [[فلیپی دووەمی مەقدوونیا]] و کوڕەکەی [[ئەلێکساندەری مەزن]] لە [[شەڕی کایرۆنیا (٣٣٨ی پێش زایین)|شەڕی کایرۆنیا]]دا شکستیان بە ھاوپەیمانییەکی ھەندێک لە دەوڵەت-شارەکانی یۆنان ھێنا کە بە سەرکردایەتیی ئەتینا و [[سیبس، یۆنان#داکشان و کاولبوون|سیبس]] بوو. دوای ئەم شکستە، ئەتینا چووە پاڵ [[کۆمکاری کۆرینس|کۆمکاری ھێلینی]] لەژێر دەسەڵاتی فلیپ و دواتر ئەلێکساندەر. <gallery> File:Athenian Agora (3358219222).jpg|[[ئاگۆرای کۆنی ئەتینا]]، سەنتەرێکی بازرگانیی گەورە (''[[ئاگۆرا]]'') لە ئەتینای کۆندا File:L'Olympieion_(Athènes)_(30776483926).jpg|پاشماوەکانی [[پەرستگای زیووسی ئۆڵۆمپی لە ئەتینا|پەرستگای زیووسی ئۆڵۆمپی]]، کە لەلایەن کوڕەکانی [[پەیسیسێتراتۆس]]ەوە نەخشەی بۆ کێشرا File:The Clock Tower of Andronicus Cyrrhestes (Tower of the Winds) on May 19, 2021.jpg|[[تەلاری باکان]] لە [[ئاگۆرای ڕۆمی]]، دووەم سەنتەری بازرگانیی ئەتینای کۆن File:The Odeon of Herodes Atticus on September 13, 2020.jpg|[[ئۆدیۆنی ھێرۆدەس ئەتیکۆس]] کە لە ساڵی ١٦١ی زایینی لەلایەن [[ھێرۆدەس ئەتیکۆس]]ەوە دروستکرا </gallery> === ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی === دواتر، لە سەردەمی ڕۆمادا، بەھۆی خوێندنگە پڕبایەخەکانییەوە، ئەتینا پێگەی [[شاری ئازاد (سەردەمی دێرین)|شاری ئازاد]]ی پێدرا. لە سەدەی دووەمی زایینیدا، ئیمپراتۆری ڕۆمی [[ھادریان]]، کە خۆی ھاووڵاتییەکی ئەتینایی بوو،<ref><bdi>Kouremenos, Anna (2022). "'The City of Hadrian and not of Theseus': A Cultural History of Hadrian's Arch". In A. Kouremenos (ed.) ''The Province of Achaea in the 2nd century CE: The Past Present''. London: Routledge.</bdi> https://www.academia.edu/43746490/_2022_The_City_of_Hadrian_and_not_of_Theseus_a_cultural_history_of_Hadrians_Arch {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220823212058/https://www.academia.edu/43746490/_2022_The_City_of_Hadrian_and_not_of_Theseus_a_cultural_history_of_Hadrians_Arch |date=23 August 2022 }}</ref> فەرمانی دا بە دروستکردنی چەندین بینای گشتی. [[پۆڵسی نێردراو]] لە دووەمین گەشتی مزگێنیدەرانەیدا سەردانی ئەتینای کرد. ئەتینا لە ٢٦٧ی زایینیدا لەلایەن ھۆزێکی جێرمانییەوە [[ڕووخاندنی ئەتینا (٢٦٧ ز)|تاڵان کرا]]. لە سەرەتای سەدەی ٤ی زایینیدا [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی ڕۆژھەڵات]] لە [[کۆنستانتینۆپڵ]]ەوە دەستی بە فەرمانڕەوایی کرد، و لەگەڵ دروستکردن و فراوانبوونی شاری ئیمپراتۆریەتەکەدا، زۆرێک لە بەرھەمە ھونەرییەکانی ئەتینا لەلایەن ئیمپراتۆرەکانەوە بۆ ڕازاندنەوەی ئەو شارە بران. ئیمپراتۆریەتەکە بوو بە [[مەسیحیەت|مەسیحی]]، و بەکارھێنانی [[زمانی لاتینی|لاتینی]] کەمبووەوە لە بەرژەوەندیی بەکارھێنانی تەواوەتیی [[یۆنانیی ناوەڕاست|یۆنانی]]؛ لە [[سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی (کرۆنۆلۆژی)|سەردەمی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی]]دا، ھەردوو زمانەکە بەکاردەھێنران. لە سەردەمی کۆتاییی ڕۆمیدا، ئەتینا لەلایەن ئیمپراتۆرەکانەوە فەرمانڕەوایی دەکرا و تا سەدەی ١٣ بەردەوام بوو، ھاووڵاتییەکانی خۆیان وەک ھاووڵاتیی ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمی ("''[[ڕۆمایۆیی]]''") دەناسان. گۆڕانی ئیمپراتۆریەت لە بتپەرستییەوە بۆ مەسیحیەت کاریگەرییەکی زۆری لەسەر ئەتینا ھەبوو، و بووە ھۆی کەمبوونەوەی ڕێزگرتن لە شارەکە.<ref name=tung/> مۆنیومێنتە کۆنەکانی وەک پارتینۆن، ئێریکسیۆن و ھیفایستیۆن (تیسیۆن) کران بە کڵێسا. لەگەڵ ئەوەی ئیمپراتۆریەتەکە زیاتر و زیاتر دژە بتپەرستی بوو، ئەتینا بووە شارۆچکەیەکی ھەرێمی و بەخت و چارەنووسی ھەڵبەز و دابەزی بەخۆیەوە بینی. شارەکە وەک سەنتەرێکی گرنگی فێربوون مایەوە، بەتایبەتی لە بواری [[نیۆپلاتۆنیزم|نیۆپلاتۆنیزم]]—بە ھەبوونی قوتابییە دیارەکانی وەک [[گریگۆری نەزیانزۆس]]، [[باسیلی قەیسەری]] و ئیمپراتۆری ڕۆمی [[جولیان (ئیمپراتۆر)|جولیان]] ({{Reign|355|363}})—و بەھۆی ئەوەشەوە بووە سەنتەرێکی بتپەرستی. کەلوپەلی مەسیحی لە تۆمارە شوێنەوارییەکاندا دەرناکەون تا سەرەتای سەدەی ٥.<ref name="ODB">{{cite encyclopedia|last1=Gregory|first1=Timothy E.|last2=Ševčenko|first2=Nancy Patterson|title=Athens|pages=221–223|editor-last=Kazhdan|editor-first=Alexander|editor-link=Alexander Kazhdan|year=1991|encyclopedia=[[The Oxford Dictionary of Byzantium]]|location=Oxford and New York|publisher=Oxford University Press|isbn=978-0-19-504652-6}}</ref> داگیرکردن و تاڵانکردنی شارەکە لەلایەن [[ھێرولەکان]]ەوە لە ساڵی ٢٦٧ و لەلایەن [[ڤیزیگۆتەکان]]ەوە بە سەرکردایەتی پاشایان [[ئەلاریچی یەکەم]] ({{Reign|395|410}}) لە ساڵی ٣٩٦دا، زەبرێکی گەورەی لە پێکھاتە و سەروەتی شارەکە دا، و ئەتینا لەو کاتەوە بچووک بووەوە بۆ ناوچەیەکی قەڵابەندکراوی بچووک کە بەشێکی کەمی شاری کۆنی دەگرتەوە.<ref name="ODB" /> ئیمپراتۆر [[جەستنیانی یەکەم]] ({{Reign|527|565}}) لە ساڵی ٥٢٩دا وانەوتنەوەی فەلسەفەی لەلایەن بتپەرستەکانەوە قەدەغە کرد،<ref><bdi>Alan Cameron, "The Last Days of the Academy at Athens," in A. Cameron, Wandering Poets and Other Essays on Late Greek Literature and Philosophy, 2016, (Oxford University Press: Oxford), pp. 205–246</bdi></ref> کە ڕووداوێک بوو کاریگەرییەکەی لەسەر شارەکە زۆر مشتومڕی لەسەرە،<ref name="ODB" /> بەڵام بە گشتی وەک کۆتاییی مێژووی دێرینی ئەتینا ھەژمار دەکرێت. === ئەتینای بێزەنتی === [[پەڕگە:At_the_Byzantine_Monastery_of_Daphni_on_October_31,_2019.jpg|وێنۆک|[[دێری دافنی]]، دێرێکی سەدەی ١١ی [[ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی|بێزەنتی]]یە لە باکووری ڕۆژاوای ناوەڕاستی ئەتینا، کە وەک [[شوێنەواری کەلەپووری جیھانی|شوێنەوارێکی کەلەپووری جیھانیی یوونێسکۆ]] دەستنیشان کراوە.]] ئەتینا لە ساڵی ٥٨٢دا لەلایەن [[سلاڤەکان]]ەوە تاڵان کرا، بەڵام دواتر لە دەستی ئیمپراتۆریەتدا مایەوە، وەک ئەوەی لە سەردانی ئیمپراتۆر [[کۆنستانسی دووەم]] ({{Reign|641|668}}) لە ٦٦٢/٣ و لەخۆگرتنی لەناو [[سیمی ھێلاس]]دا دەردەکەوێت.<ref name="ODB"/> شارەکە ھەڕەشەی ھێرشەکانی [[ساراسین]]ەکانی لەسەر بوو لە سەدەکانی ٨-٩دا—لە ساڵی ٨٩٦دا، ئەتینا ھێرشی کرایە سەر و پێدەچێت بۆ ماوەیەکی کورت داگیرکرابێت، ڕووداوێک کە ھەندێک پاشماوەی شوێنەواری و توخمی نەخشی عەرەبی لە بینا ھاوچەرخەکاندا جێھێشتووە<ref name="EI2">{{cite encyclopedia | article = Atīna | first = Franz | last = Babinger | author-link = Franz Babinger | encyclopedia = The Encyclopedia of Islam, New Edition, Volume I: A–B | publisher = Brill | location = Leiden and New York | year = 1986 | isbn = 90-04-08114-3 | pages = 738–739 | url = http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/atina-SIM_0849 | title = Archived copy | access-date = 11 July 2023 | archive-date = 31 July 2018 | archive-url = https://web.archive.org/web/20180731094207/http://referenceworks.brillonline.com/entries/encyclopaedia-of-islam-2/atina-SIM_0849 | url-status = live }}</ref>—بەڵام ھەروەھا بەڵگە ھەیە لەسەر ھەبوونی [[مزگەوت]]ێک لە شارەکەدا لەو کاتەدا.<ref name="ODB" /> لە کێشە گەورەکەی سەر [[وێنەشکێنیی بێزەنتی]]دا، بە گشتی وا دادەنرێت کە ئەتینا پشتگیری لە ھەڵوێستی [[وێنەپەرست]]ەکان کردبێت، بەتایبەتی بەھۆی ئەو ڕۆڵەی کە ئیمپراتۆر خانمی ئەتینایی [[ئایرینی ئەتینا]] لە کۆتاییھێنان بە قۆناغی یەکەمی وێنەشکێنیدا لە [[ئەنجومەنی دووەمی نیکیا]] لە ساڵی ٧٨٧دا گێڕای.<ref name="ODB" /> چەند ساڵێک دواتر، ئەتینایییەکی تر، [[تیۆفانۆی ئەتینا|تیۆفانۆ]]، بوو بە ئیمپراتۆر خانم وەک ھاوسەری پاشا [[ستۆراکیۆس]] (فەرمانڕەوایی ٨١١-٨١٢).<ref name="ODB" /> ھێرشی تورکەکان بۆ سەر ئیمپراتۆریەتەکە دوای [[شەڕی مانزیکێرت]] لە ساڵی ١٠٧١، و ئەو شەڕە ناوخۆیییانەی بەدوایدا ھاتن، تا ڕادەیەکی زۆر بەلای ناوچەکەدا تێپەڕین و ئەتینا ژیانی ھەرێمیی خۆی بە سەلامەتی بەردەوام پێدا. کاتێک ئیمپراتۆریەتیی بێزەنتی لەلایەن سەرکردایەتیی پتەوی سێ ئیمپراتۆری [[کۆمنینۆس]]، واتا [[ئەلێکسیۆسی یەکەمی کۆمنینۆس|ئەلێکسیۆس]]، [[جۆنی دووەمی کۆمنینۆس|جۆن]] و [[مانوێلی یەکەمی کۆمنینۆس|مانوێل]] ڕزگارکرا، ئەتیکا و ناوچەکانی تری یۆنان بووژانەوە. بەڵگە شوێنەوارییەکان پێمان دەڵێن کە شارۆچکە ناوەڕاستییەکە قۆناغێکی گەشەسەندنی خێرا و بەردەوامی بەخۆیەوە بینیوە، کە لە سەدەی ١١ەوە دەستی پێکردووە و تا کۆتایی سەدەی ١٢ بەردەوام بووە. [[پەڕگە:Acropolis_Frankish_tower.jpg|وێنۆک|[[تەلاری فرانکی لە ئەکرۆپۆلیسی ئەتینا|تەلاری فرانکیی ئەکرۆپۆلیسی ئەتینا]] لە ساڵی ١٨٧٤، ساڵێک پێش ڕووخاندنی، لەگەڵ وێرانەکانی [[پرۆپیلایا (ئەکرۆپۆلیسی ئەتینا)|پرۆپیلایا]] و دیمەنی ڕۆژاوا بەسەر دەشتی ئەتیناییدا بەرەو [[چیای ئایگالێئۆ]]]] [[ئاگۆرای کۆنی ئەتینا|ئاگۆرا]] (بازاڕ) کە لە کۆتایییەکانی سەردەمی کۆنەوە چۆڵ کرابوو، دەستی پێکرایەوە بە دروستکردنی بینا لەسەری، و بە زوویی شارۆچکەکە بوو بە سەنتەرێکی گرنگ بۆ بەرھەمھێنانی سابوون و بۆیە. گەشەی شارۆچکەکە سەرنجی [[ڤێنیز|ڤێنیزییەکان]] و بازرگانە جۆراوجۆرەکانی تری ڕاکێشا کە سەردانی بەندەرەکانی ئیجەیان دەکرد، بۆ ئەتینا. ئەم ئارەزووە لە بازرگانیدا پێدەچێت زیاتر خۆشگوزەرانیی ئابووریی شارۆچکەکەی زیاد کردبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://byzantine-world.com/city/byzantine-athens-a-provincial-city-in-the-shadow-of-its-glorious-past/|سەردێڕ=<bdi>Byzantine Athens: A provincial city in the shadow of its glorious past</bdi>|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥}}</ref> سەدەکانی ١١ و ١٢ سەردەمی زێڕینی [[ھونەری بێزەنتی]] بوون لە ئەتینادا. نزیکەی ھەموو گرنگترین کڵێساکانی ناوەڕاستی بێزەنتی لە ناو ئەتینا و دەوروبەریدا لەم دوو سەدەیەدا دروستکراون، و ئەمەش ڕەنگدانەوەی گەشەکردنی شارۆچکەکەیە بە گشتی. ئەم خۆشگوزەرانییەی سەدەکانی ناوەڕاست بەردەوام نەبوو. === دوکایەتیی ئەتینا === لە ساڵی ١٢٠٤، [[خاچپەرستیی چوارەم]] ئەتینای داگیرکرد و شارەکە لە [[کەنیسەی کاسۆلیک|لاتینییەکان]] وەرنەگیرایەوە تا ئەو کاتەی لەلایەن [[تورکە عوسمانییەکان]]ەوە گیرا. تا سەدەی ١٩ حکومەتەکەی نەبووەوە بە یۆنانی. لە ساڵی ١٢٠٤ تا ١٤٥٨، ئەتینا لەلایەن لاتینییەکانەوە لە سێ قۆناغی جیاوازدا، دوای [[شەڕە خاچپەرستییەکان]]، فەرمانڕەوایی دەکرا. "لاتینییەکان" یان "[[فرانکەکان (خاچپەرستەکان)|فرانکەکان]]"، ئەورووپییەکانی ڕۆژاوا و شوێنکەوتووانی [[کڵێسای لاتین]] بوون کە ھێنرابوونە [[ڕۆژھەڵاتی دەریای ناوین]] لە کاتی شەڕە خاچپەرستییەکاندا. لەگەڵ ناوچەکانی تری یۆنانی بێزەنتیدا، ئەتینا بەشێک بوو لە زنجیرەیەک [[فیف|فیفی]] دەرەبەگایەتی، ھاوشێوەی [[دەوڵەتە خاچپەرستەکان]] کە لە [[سووریا (ھەرێم)|سووریا]] و لە [[شانشینی قوبرس|قوبرس]] دامەزرابوون دوای [[خاچپەرستیی یەکەم]]. ئەم قۆناغە بە ''[[فرانقۆکراتیا]]'' ناسراوە. === ئەتینای عوسمانی === [[پەڕگە:Peytier - Mosque in the Parthenon.jpg|وێنۆک|دووەمین [[مزگەوتی پارتینۆن]] لە [[پارتینۆن]]ە کاولبووەکەدا، کە لەلایەن [[گەمارۆی ئەکرۆپۆلیس (١٦٨٧)|بۆردومانێکی ڤێنیزییەوە لە ١٦٨٧ وێرانکرا]]، وەک چۆن لەلایەن [[پیێر پێتیێر]] لە ١٨٣٠ەکاندا کێشراوە]] [[پەڕگە:Monastiraki Square in Athens (30996716898).jpg|وێنۆک|[[مزگەوتی تزیستاراکیس]]، مزگەوتێکی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]]یە، لە ساڵی ١٧٥٩ دروستکراوە، لە گۆڕەپانی [[مۆناستیراکی]]]] یەکەم ھێرشی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] بۆ سەر ئەتینا، کە بریتی بوو لە داگیرکردنێکی کورتخایەنی شارۆچکەکە، لە ساڵی ١٣٩٧دا ھات، بە سەرکردایەتیی ژەنەڕاڵەکانی عوسمانی [[یەعقووب پاشا]] و تیمورتاش.<ref name="EI2"/> لە ساڵی ١٤٥٨دا، ئەتینا لەلایەن عوسمانییەکانەوە بە سەرکردایەتیی ڕاستەوخۆی سوڵتان [[محەممەدی دووەم]] گیرا.<ref name="EI2"/> کاتێک سوڵتانی عوسمانی سواری ئەسپەکەی بوو بۆ ناو شارەکە، زۆر سەرسام بوو بە جوانیی مۆنیومێنتە کۆنەکانی و [[فەرمان]]ێکی دەرکرد کە قەدەغەی تاڵانکردن یان وێرانکردنیانی دەکرد، بە سزای مەرگ. [[پارتینۆن]] کرا بە [[مزگەوتی پارتینۆن|مزگەوتی سەرەکی]]ی شارەکە.<ref name=tung/> لەژێر فەرمانڕەواییی عوسمانییەکاندا، ئەتینا گرنگییەکەی لەدەست دا و ژمارەی دانیشتووانەکەی زۆر کەمی کرد، و وەک "شارۆچکەیەکی لادێیی بچووک" مایەوە ([[فرانتس بابینجەر]]).<ref name="EI2"/> لە سەرەتای سەدەی ١٧ەوە، ئەتینا کەوتە ژێر دەسەڵاتی [[قزلەر ئاغا]]، گەورە خەسێنراوی ڕەشی ناو [[حەرەمسەرای ئیمپراتۆری|حەرەمسەرای سوڵتان]]. شارەکە لە بنەڕەتدا لەلایەن سوڵتان [[ئەحمەدی یەکەم]]ەوە ({{reign|1603|1617}}) بەخشرابووە بەسیلیکا، یەکێک لە کەنیزەکە دڵخوازەکانی، کە خەڵکی شارەکە بوو، ئەمەش وەک وەڵامدانەوەیەک بۆ سکاڵاکانی دژی بەڕێوەبردنی خراپی حاکمە ناوخۆیییەکان. دوای مردنی، ئەتینا کەوتە ژێر سەرپەرشتیی قزلەر ئاغاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین= Augustinos |یەکەم= Olga |chapter = Eastern Concubines, Western Mistresses: Prévost's ''Histoire d'une Grecque moderne'' |پەڕە=٢٤|editor1-last = Buturović |editor1-first = Amila |editor2-last = Schick |editor2-first = İrvin Cemil |سەردێڕ= Women in the Ottoman Balkans: Gender, Culture and History |ساڵ= ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە= I.B. Tauris |شوێن= London and New York |ژپنک= ٩٧٨-١-٨٤٥١١-٥٠٥-٠|chapter-url = https://books.google.com/books?id=xEHnuObu1D4C&pg=PA24}}</ref> تورکەکان دەستیان بە پراکتیزەی ھەڵگرتنی بارووت و تەقەمەنی لە پارتینۆن و [[پرۆپیلایا (ئەکرۆپۆلیسی ئەتینا)|پرۆپیلایا]]دا کرد. لە ساڵی ١٦٤٠دا، ھەورەبرووسکەیەک لە پرۆپیلایای دا و بووە ھۆی وێرانبوونی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ancient-greece.org/history/acropolis-ottoman.html |سەردێڕ=and (Dontas, The Acropolis and its Museum, 16) |بڵاوکەرەوە=Ancient-greece.org |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئازاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080509170149/http://www.ancient-greece.org/history/acropolis-ottoman.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ١٦٨٧دا، لە کاتی [[شەڕی مۆریا]]دا، ئەکرۆپۆلیس لەلایەن ڤێنیزییەکانەوە بە سەرکردایەتیی [[فرانسیسکۆ مۆرۆسینی]] [[گەمارۆی ئەکرۆپۆلیس (١٦٨٧)|گەمارۆ درا]]، و [[پەرستگای ئەتینا نایک]] لەلایەن عوسمانییەکانەوە ھەڵوەشێنرایەوە بۆ قایمکردنی پارتینۆن. گوللەیەک کە لە کاتی بۆردومانکردنی ئەکرۆپۆلیسدا تەقێنرا (لە ٢٦ی ئەیلوول)، بووە ھۆی تەقینەوەی کۆگایەکی بارووت لە پارتینۆندا، و بیناکە بە سەختی زیانی بەرکەوت، و ئەمە ئەو شێوەیەی پێدا کە تا ئەمڕۆ ھەیەتی. داگیرکاریی ڤێنیزییەکان لە ئەتینا بۆ ماوەی شەش مانگ بەردەوام بوو، و ھەردوو ڤێنیزییەکان و عوسمانییەکان بەشدارییان لە تاڵانکردنی پارتینۆندا کرد. یەکێک لە میچی کۆڵەکە ڕۆژاوایییەکانی لادرا، کە زیانی زیاتری بە پێکھاتەکە گەیاند.<ref name=tung/><ref name="EI2"/> لە سەردەمی داگیرکاریی ڤێنیزییەکاندا، ھەردوو مزگەوتەکەی شارەکە کران بە کڵێسای کاسۆلیک و پرۆتێستانت، بەڵام لە ٩ی نیسانی ١٦٨٨دا ڤێنیزییەکان جارێکی تر ئەتینایان بۆ عوسمانییەکان جێھێشت.<ref name="EI2"/> === مێژووی ھاوچەرخ === ==== شۆڕشی یۆنانیی ١٨٢١ ==== [[پەڕگە:Peter von Hess - The Entry of King Othon of Greece in Athens - WGA11387.jpg|وێنۆک|''[[چوونەژوورەوەی پاشا ئۆتۆی یۆنان بۆ ئەتینا]]'' لەلایەن [[پیتەر ڤۆن ھێس]]، ١٨٣٩]] لە ساڵی ١٨٢٢دا، یاخیبووانی یۆنانی [[گەمارۆی ئەکرۆپۆلیس (١٨٢١-١٨٢٢)|شارەکەیان گرت]]، بەڵام لە ساڵی ١٨٢٦دا جارێکی تر کەوتەوە دەست عوسمانییەکان، ھەرچەندە [[گەمارۆی ئەکرۆپۆلیس (١٨٢٦-١٨٢٧)|ئەکرۆپۆلیس تا حوزەیرانی ١٨٢٧ خۆی ڕاگرت]]. دیسانەوە مۆنیومێنتە کۆنەکان زیانی زۆریان بەرکەوت. ھێزەکانی عوسمانی تا مانگی ئازاری ١٨٣٣ لە دەسەڵاتدا مانەوە، کاتێک کشانەوە. ==== پایتەختی یۆنانی مۆدێرن ==== {{Main|شانشینی یۆنان}} لە دوای [[شەڕی سەربەخۆییی یۆنان]] و دامەزراندنی [[شانشینی یۆنان]]، ئەتینا وەک جێگرەوەی [[ناڤپلیۆ]] ھەڵبژێردرا بۆ ئەوەی ببێتە دووەم پایتەختی دەوڵەتی نوێی سەربەخۆی یۆنان لە ساڵی ١٨٣٤دا، زیاتر بەھۆی ھۆکاری مێژوویی و سۆزدارییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=vb2xAAAAIAAJ&q=otto+move+capital+athens |سەردێڕ=<bdi>Planning and Urban Growth in Southern Europe</bdi> |دوایین=Wynn |یەکەم=Martin |ساڵ=١٩٨٤|بڵاوکەرەوە=Mansell |ژپنک=٩٧٨-٠٧٢٠١١٦٠٨٣|پەڕە=٦|زمان=en}}</ref> لەو کاتەدا، دوای ئەو کاولکارییە بەرفراوانەی کە لە کاتی شەڕی سەربەخۆییدا تووشی ببوو، ببوە شارۆچکەیەکی کەمتر لە ٤٬٠٠٠ کەسی (کەمتر لە نیوەی دانیشتووانی پێشووی) کە لە کۆمەڵێک خانووی پەرشوبڵاو پێک ھاتبوو لە بناری ئەکرۆپۆلیس. یەکەمین [[پاشای یۆنان]]، [[ئۆتۆی یۆنان|پاشا ئۆتۆ]]ی خەڵکی باڤاریا، داوای لە تەلارسازان [[ستاماتیۆس کلیانثیس]] و [[ئێدوارد شاوبێرت]] کرد کە پلانی شارێکی مۆدێرن دابڕێژن کە گونجاو بێت بۆ پایتەختی دەوڵەتێک. یەکەم پلانی شاری مۆدێرن پێکھاتبوو لە سێگۆشەیەک کە لەلایەن ئەکرۆپۆلیس، گۆڕستانی کۆنی [[کێرامیکۆس]] و کۆشکی نوێی پاشای باڤاریاوە (کە ئێستا [[پەرلەمانی یۆنان]]ی تێدایە) دیاری کرابوو، بۆ ئەوەی تیشک بخاتە سەر بەردەوامیی نێوان ئەتینای مۆدێرن و کۆن. نیۆکلاسیسیزم، کە شێوازی نێودەوڵەتیی ئەم سەردەمە بوو، ئەو شێوازە تەلارسازییە بوو کە تەلارسازە باڤاری، فەرەنسی و یۆنانییەکانی وەک ھانسن، کلێنزێ، بۆلانجەر یان کافتانتزۆگلۆ یەکەمین بینا گشتییە گرنگەکانی پایتەختە نوێیەکەیان پێ نەخشاند. لە ساڵی ١٨٩٦، ئەتینا میوانداری یەکەمین [[یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد]]ی مۆدێرنی کرد. لە ساڵانی ١٩٢٠دا ژمارەیەک لە [[پەنابەرانی یۆنانی]]، کە لە [[ئەنادۆڵ|ئاسیای بچووک]]ەوە دەرکرابوون دوای [[شەڕی یۆنان-تورکیا (١٩١٩-١٩٢٢)|شەڕی یۆنان و تورکیا]] و [[ئالوگۆڕی دانیشتووان لە نێوان یۆنان و تورکیا]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەتینایان بەرزکردەوە. ==== ئەتینا لە کاتی جەنگی جیھانیی دووەمدا ==== ئەتینا لەلایەن وڵاتانی تەوەرەوە (بە پلەی یەکەم سەربازە ئەڵمانییەکان) لە کاتی [[جەنگی جیھانیی دووەم]]دا [[داگیرکاریی تەوەر بۆ سەر یۆنان|داگیرکرا]] و تووشی نەھامەتی و برسێتییەکی ترسناک بوو لە ساڵانی کۆتایی جەنگەکەدا. [[قاتوقڕیی گەورە (یۆنان)|قاتوقڕییە گەورەکە]] کاریگەرییەکی زۆری لەسەر شارەکە ھەبوو لە کاتی داگیرکارییەکەدا. چەندین ڕێکخراوی بەرھەڵستکار لە ناو ئەتینادا ھەبوون بۆ شەڕکردن دژی داگیرکاری، و [[EAM (یۆنان)|EAM]] بزووتنەوەی سەرەکیی [[بەرهەڵستکاریی یۆنانی|بەرھەڵستکاریی یۆنانی]] بوو. ==== ئەتینای دوای جەنگی جیھانیی دووەم ==== {{Main|شانشینی یۆنان}} [[پەڕگە:Olympic flame at opening ceremony.jpg|وێنۆک|[[ئاگری ئۆڵۆمپیاد]] لە [[مەراسیمی کردنەوەی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤|مەراسیمی کردنەوە]]ی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤]]]] دوای ڕزگارکردنی یۆنان لە [[دەوڵەتانی تەوەر]]، [[دێکێمڤریانا]] شاری ھەژاند بەھۆی شەڕێکی قورسەوە لە نێوان ھێزە [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|کۆمۆنیستەکان]] و ھێزەکانی حکومەت کە لەلایەن بەریتانیاوە پاڵپشتی دەکران. دوای کۆتایی ھاتنی [[شەڕی ناوخۆییی یۆنان|شەڕی ناوخۆیی]]، دانیشتووانی ئەتینا لە ساڵانی ١٩٥٠ و ١٩٦٠ەکاندا گەشەیەکی خێرایان بەخۆوە بینی. لە ساڵانی ١٩٨٠ەکاندا دەرکەوت کە دووکەڵ و تەم (Smog) لە کارگەکان و ئەو ئۆتۆمبێلانەی ڕۆژ بە ڕۆژ ژمارەیان لە زیادبووندا بوو، ھەروەھا نەبوونی ڕووبەری کراوەی پێویست بەھۆی قەرەباڵغییەوە، بووەتە گەورەترین ئاڵەنگاریی شارەکە. زنجیرەیەک ڕێکاری دژە-پیسبوون کە لەلایەن دەسەڵاتدارانی شارەکەوە لە ساڵانی ١٩٩٠ەکاندا گیرانەبەر، لەگەڵ باشترکردنێکی بەرچاوی ژێرخانی شارەکە (لەوانەش ڕێگای خێرای [[ئەتیکی ئۆدۆس]]، فراوانکردنی [[مێترۆی ئەتینا]]، و [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەتینا]]ی نوێ)، پیسبوونیان بە ڕێژەیەکی بەرچاو کەمکردەوە و ئەتینایان کرد بە شارێکی زۆر کاراتر و لەبارتر بۆ ژیان. ئەتینا میوانداریی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤]]ی کرد. باشترکردنەکانی زیاتری شارەکە لە ساڵانی ٢٠٢٠ەکاندا بەدرێژایی ناوچەی کەناراوەکان دەستیان پێکرد، لەوانەش پڕۆژەی پەرەپێدانی [[پارکی گەورەشاری ھێلێنیکۆن|پارکی ھێلێنیکۆن]] و نوێکردنەوەی فاڵیرۆ دێلتا، کە زێدە دەبن بۆ [[سەنتەری کەلتووریی دامەزراوەی ستاڤرۆس نیارکۆس]]. پەرەپێدانی پارکی ھێلێنیکۆن ھوتێل و گازینۆی [[ھارد ڕۆک ھوتێل و کازینۆی ئەتینا]] لەخۆ دەگرێت، کە یەکەمین [[ھاڤینەھەواری گشتگیر]]ە لە [[کیشوەری ئەورووپا]]، لەگەڵ [[تاوەری ڕیڤێرا]]. == جوگرافیا == [[File:Athens,_Greece_ESA24382014.jpeg|thumb|ناوچەی شارستانیی ئەتینا لە ناو حەوزی ئەتیکادا، وەک لە بۆشاییی ئاسمانەوە دەبینرێت]] ئەتینا بەسەر دەشتی ناوەڕاستی ئەتیکادا بڵاوبووەتەوە کە زۆرجار بە '''حەوزی ئەتینا''' یان '''حەوزی ئەتیکا''' ({{langx|el|<bdi>Λεκανοπέδιο Αθηνών/Αττικής</bdi>|translit=<bdi>Lekanopédio Athinón/Attikís</bdi>|engvar=gb}}) ناو دەبرێت. حەوزەکە بە چوار چیای گەورە دەورە دراوە: [[چیای ئایگالێئۆ]] لە ڕۆژاوا، چیای [[پارنیتا]] لە باکوور، [[چیای پێنتێلیکۆس]] لە باکووری ڕۆژھەڵات و چیای [[ھیمێتۆس]] لە ڕۆژھەڵاتەوە.<ref name="Focus on Athens">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Focus on Athens</bdi> |ناونیشان=http://www.urbanheatisland.info/images/newsletter/UHI_newsletter_Issue_1.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130722204815/http://www.urbanheatisland.info/images/newsletter/UHI_newsletter_Issue_1.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠١١|وێبگە=<bdi>UHI Quarterly Newsletter, Issue 1, May 2009</bdi>|پەڕە= ٢|بڵاوکەرەوە=urbanheatisland.info}}</ref> لەودیو چیای ئایگالێئۆ، [[دەشتی سریاسیان]] ھەیە، کە درێژکراوەی دەشتی ناوەڕاستە بەرەو ڕۆژاوا. [[کەنداوی سارۆنیک]] دەکەوێتە باشووری ڕۆژاواوە. چیای پارنیتا بەرزترین چیایە لە نێوان چوار چیاکەدا ({{convert|1413|m|ft|0|abbr=off|disp=or}})،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Welcome!!! |ناونیشان=http://www.parnitha-np.gr/welcome.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190128002355/http://www.parnitha-np.gr/welcome.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ |بڵاوکەرەوە=Parnitha-np.gr}}</ref> و وەک [[پارکی نەتەوەیی]] ڕاگەیەنراوە. ناوچەی شارستانیی ئەتینا بە درێژاییی {{convert|50|km}} لە [[ئەگیۆس ستێفانۆس، ئەتیکا|ئەگیۆس ستێفانۆس]] لە باکوورەوە بۆ [[ڤارکیزا]] لە باشوور درێژ دەبێتەوە. شارەکە دەکەوێتە ناوچەی مامناوەندی باکوور، ٣٨ پلەی باکووری ھێڵی کەمەرەیی زەوی. ئەتینا لە دەوروبەری ژمارەیەکی زۆر لە گردەکان دروست کراوە. [[چیای لیکابێتوس|لیکابێتوس]] یەکێکە لە بەرزترین گردەکانی ناوجەرگەی شارەکە و دیمەنێکی سەرتاپایی بۆ تەواوی حەوزی ئەتیکا دەڕەخسێنێت. کەشناسیی ئەتینا بە یەکێک لە ئاڵۆزترینەکان لە جیھاندا دادەنرێت لەبەر ئەوەی چیاکانی دەبنە ھۆی دیاردەی [[پێچەوانەبوونەوە (کەشناسی)|پێچەوانەبوونەوەی پلەی گەرمی]] کە، شانبەشانی سەختییەکانی حکومەتی یۆنانی لە کۆنترۆڵکردنی پیسبوونی پیشەسازیدا، بەرپرسیار بووە لە کێشەکانی پیسبوونی ھەوا کە شارەکە ڕووبەڕووی بووەتەوە.<ref name=tung/> ئەم کێشەیە تەنھا تایبەت نییە بە ئەتینا؛ بۆ نموونە، لۆس ئانجلەس و [[مەکسیکۆ سیتی]]یش بە دەست کێشەی ھاوشێوەی پێچەوانەبوونەوەی بەرگەھەواوە دەناڵێنن.<ref name="tung">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Tung |یەکەم=Anthony |سەردێڕ=<bdi>Preserving the World's Great Cities: The Destruction and Renewal of the Historic Metropolis</bdi> |بڵاوکەرەوە=Three Rivers Press |ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٠-٦٠٩-٨٠٨١٥-X|شوێن=New York |پەڕە=[https://archive.org/details/preservingworlds٠٠anth/page/٢٦٦ ٢٦٦]|chapter=<bdi>The City the Gods Besieged</bdi> |chapter-url=https://archive.org/details/preservingworlds00anth |chapter-url-access=registration}}</ref> ڕووبارەکانی [[سێفیسۆس (دەشتی ئەتینایی)|سێفیسۆس]]، [[ئیلیسۆس]] و جۆگەی [[ئێریدانۆس (ئەتینا)|ئێریدانۆس]] ڕووبارە مێژووییەکانی ئەتینان. === ژینگە === [[File:Smog Athens.jpg|thumb|[[تەم و دووکەڵ]] لە ئەتینا]] تا کۆتایییەکانی حەفتاکانی سەدەی ڕابردوو پیسبوونی ئەتینا ئەوەندە وێرانکەر ببوو کە بە وتەی وەزیری ڕۆشنبیریی ئەوکاتی یۆنان، کۆنستانتین تریپانیس، "... وردەکارییە ھەڵکۆڵراوەکانی سەر پێنج کاریاتیدەکەی [[ئێریکسیۆم]] بە سەختی تێکچووبوون، لەکاتێکدا ڕووخساری سوارچاکەکەی لای ڕۆژاوای پارتینۆن بەتەواوی سڕابووەوە."<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٧|سەردێڕ=<bdi>Acropolis: Threat of Destruction</bdi> |ناونیشان=http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918645,00.html |magazine=[[Time (magazine)|Time]] |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070930095951/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,918645,00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٠٧}}</ref> زنجیرەیەک ڕێوشوێن کە لەلایەن دەسەڵاتدارانی شارەکەوە بە درێژاییی ساڵانی نەوەدەکان گیرانەبەر بووە ھۆی باشتربوونی کوالێتیی ھەوا؛ دەرکەوتنی تەم و دووکەڵ (یان ''نێفۆس'' وەک ئەوەی ئەتینایییەکان پێیان دەوت) کەمتر بووەتەوە. ڕێوشوێنە گیراوەکان لەلایەن دەسەڵاتدارانی یۆنانەوە بە درێژاییی نەوەدەکان کوالێتیی ھەوایان بەسەر حەوزی ئەتیکادا باشتر کردووە. لەگەڵ ئەوەشدا، پیسبوونی ھەوا ھێشتا کێشەیەکە بۆ ئەتینا، بەتایبەتی لە گەرمترین ڕۆژەکانی ھاویندا. لە کۆتاییی مانگی حوزەیرانی ٢٠٠٧،<ref name="outraged">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kitsantonis |یەکەم=Niki |ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠٠٧|سەردێڕ=<bdi>As forest fires burn, suffocated Athens is outraged</bdi> |ئیش=International Herald Tribune |ناونیشان=http://www.iht.com/articles/2007/07/16/news/greece.php |ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070918215853/http://www.iht.com/articles/2007/07/16/news/greece.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> ھەرێمی ئەتیکا ژمارەیەک [[ئاگرکەوتنەوەی دارستانەکانی یۆنان لە ٢٠٠٧|ئاگرکەوتنەوەی دەوەنەکان]]ی بەخۆیەوە بینی،<ref name=outraged/> لەوانە ئاگرێک کە بەشێکی زۆری پارکی نەتەوەییی دارستانی گەورەی لە [[پارنیتا|چیای پارنیتا]] سووتاند،<ref name="ypexode">{{Cite press release |date=18 July 2007 |publisher=<bdi>Hellenic Ministry for the Environment, Physical Planning, & Public Works</bdi> |url=http://www.minenv.gr/download/2007-07-18.sinenteksi.typoy.Parnitha.doc |quote=Συνολική καμένη έκταση πυρήνα Εθνικού Δρυμού Πάρνηθας: 15.723 (Σύνολο 38.000) |language=el |access-date=15 January 2008 |archive-url=https://web.archive.org/web/20080216035359/http://www.minenv.gr/download/2007-07-18.sinenteksi.typoy.Parnitha.doc |archive-date=16 February 2008 |script-title=el:Συνέντευξη Τύπου Γ. Σουφλιά για την Πάρνηθα |format=.doc}}</ref> کە بە گرنگ دادەنرێت بۆ پاراستنی کوالێتییەکی باشتری ھەوا لە ئەتینا بە درێژاییی ساڵ.<ref name=outraged/> زیانگەیاندن بە پارکەکە بووەتە ھۆی نیگەرانی سەبارەت بە وەستاندنی باشتربوونی کوالێتیی ھەوا لە شارەکەدا.<ref name=outraged/> ھەوڵە گەورەکانی بەڕێوەبردنی پاشماوە کە لە دەیەی ڕابردوودا ئەنجام دراون، بەتایبەتی ئەو وێستگەیەی لە دورگەی بچووکی پسیتالیا دروست کراوە، بە شێوەیەکی بەرچاو [[کوالێتیی ئاو]]ی لە کەنداوی سارۆنیکدا باشتر کردووە، و ئاوە کەناراوییەکانی ئەتینا ئێستا جارێکی تر بۆ مەلەوانان شیاون. ==== پارکەکان ==== [[File:Pedion_Areos08_25_05_623000.jpeg|thumb|پارکی [[پێدیۆن تو ئاریۆس]]]] [[File:20140410 60 Athens National Gardens (13824726745).jpg|alt=|thumb|دەروازەی [[باخچەی نەتەوەییی ئەتینا|باخچە نەتەوەیییەکان]]، کە لەسەر فەرمانی [[ئامالیای ئۆڵدێنبێرگ|شاژنە ئامالیا]] لە ١٨٣٨ دەستی پێکرد و لە ١٨٤٠ تەواو بوو]] پارکی نەتەوەییی [[پارنیتا]] بە ڕێڕەوی باش دیاریکراو، دەربەند، سەرچاوەی ئاو، تاڤگە و ئەشکەوتەکان کە بەسەر ناوچە پارێزراوەکەدا بڵاوبوونەتەوە، دەوڵەمەندە. شاخەوانی و پاسکیلسواریی شاخ لە ھەر چوار چیاکەدا چالاکییە دەرەکییە باوەکانی دانیشتووانی شارەکەن. [[باخچەی نەتەوەییی ئەتینا]] لە ساڵی ١٨٤٠دا تەواو بوو و پەناگەیەکی سەوزی ١٥.٥ ھێکتارییە لە ناوەڕاستی پایتەختی یۆنان. دەکەوێتە نێوان پەرلەمان و بیناکانی [[زاپێیۆن]]، کە ئەمەی دوایییان باخچەی تایبەتی خۆی بە ڕووبەری حەوت ھێکتار دەپارێزێت. بەشەکانی ناوجەرگەی شارەکە سەرلەنوێ پەرەیان پێدراوەتەوە لەژێر نەخشەیەکی گشتیدا بە ناوی ''یەکخستنی شوێنەوارە مێژووییەکانی ئەتینا''، کە ھەروەھا پاڵپشتیی داراییی لە یەکێتیی ئەورووپاوە وەرگرتووە بۆ یارمەتیدان لە بەرەوپێشبردنی پڕۆژەکە.<ref name=EUfund/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Eaxa :: Ενοποιηση Αρχαιολογικων Χωρων Αθηνασ Α.Ε |ناونیشان=http://www.astynet.gr/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090228090100/http://www.astynet.gr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Astynet.gr}}</ref> شەقامی دیاری [[دیۆنیسیۆ ئاریۆپاگیتۆ]] کراوە بە پیادەڕەو، کە ڕێگەیەکی دیمەن جوان پێکدەھێنێت. ڕێگەکە لە [[پەرستگای زیووسی ئۆڵۆمپی (ئەتینا)|پەرستگای زیووسی ئۆڵۆمپی]] لە شەقامی ڤاسیلێسیس ئۆلگاسەوە دەست پێدەکات، بەردەوام دەبێت لەژێر لێژایییەکانی باشووری ئەکرۆپۆلیس نزیک [[پلاکا]]، و تەنھا لەولای [[پەرستگای ھیفایستۆس]]ەوە لە [[تیسیۆ]] کۆتایی دێت. ڕێگەکە بە گشتی دیمەنی پارتینۆن و [[ئاگۆرای کۆنی ئەتینا|ئاگۆرا]] (شوێنی کۆبوونەوەی ئەتینایییە کۆنەکان) بە دوور لە ناوجەرگەی قەرەباڵغی شارەکە بۆ سەردانکەران دەڕەخسێنێت. گردەکانی ئەتیناش ڕووبەری سەوزایی دەڕەخسێنن. [[چیای لیکابێتوس|لیکابێتوس]]، [[مۆنیومێنتی فیلۆپاپۆس|گردی فیلۆپاپۆس]] و ناوچەکانی دەوروبەری، لەوانە [[پنیکس]] و [[گردی ئاردێتۆس]]، بە سنەوبەر و درەختی تر چێنراون، کە زیاتر تایبەتمەندیی دارستانێکی بچووکیان ھەیە نەک پارکی گەورەشاری ئاسایی. ھەروەھا دەتوانرێت [[پێدیۆن تو ئاریۆس]] (''کێڵگەی مارس'') بە ڕووبەری ٢٧.٧ ھێکتار، لە نزیک [[مۆزەخانەی نەتەوەییی شوێنەوارناسیی ئەتینا|مۆزەخانەی نەتەوەییی شوێنەوارناسی]] بدۆزرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Περιφέρεια Αττικής|ناونیشان=https://www.patt.gov.gr/tag/%CF%80%CE%B5%CE%B4%CE%AF%CE%BF%CE%BD-%CE%AC%CF%81%CE%B5%CF%89%CF%82/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئابی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250820120237/https://www.patt.gov.gr/tag/%CF%80%CE%B5%CE%B4%CE%AF%CE%BF%CE%BD-%CE%AC%CF%81%CE%B5%CF%89%CF%82/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === کەشوھەوا === [[File:Athens_and_Mount_Lycabettus_from_the_Areopagus_on_July_22,_2019.jpg|thumb|خۆرهەڵاتن لە ئەتینا]] [[File:Sunset over the Hill of the Nymphs, viewed from the Propylaea, 2024.jpg|thumb|خۆرئاوابوون بەسەر گردی پەرییەکان، لە دیدی [[پرۆپیلایا (ئەکرۆپۆلیسی ئەتینا)|پرۆپیلایا]]وە، ٢٠٢٤]] ئەتینا خاوەنی [[کەشوھەوای دەریای ناوین|کەشوھەوایەکی دەریای ناوین]]ی ھاوین گەرمە ([[پۆلێنی کەشوهەوای کۆپن]]: ''Csa''). بەتایبەتی لە کاتی ھاویندا کەشوھەوای ئەتینا دەکرێت بە گەرمتر دابنرێت لە ھەندێک شار کە ھاوشێوەن یان تەنانەت نزیکترن لە ھێڵی کەمەرەیی، وەک [[سێئول]]، [[مێلبۆرن]]، [[بوێنس ئایریس]] و [[کەیپ تاون]]. بەپێی وێستگەی کەشناسیی نزیک ناوجەرگەی شارەکە کە لەلایەن [[ڕوانگەی نەتەوەییی ئەتینا]]وە بەڕێوەدەبرێت، ئەتینا تێکڕای پلەی گەرمیی ساڵانەی {{convert|18.6|C|F}}ە لە کاتێکدا بەشەکانی تری ناوچە شارستانییەکە زیاتر کاریگەریی دیاردەی [[دوورگەی گەرمیی شارستانی]]یان لەسەرە و بەو ھۆیەوە تێکڕای پلەی گەرمیی ساڵانەیان بەرزترە.<ref name="Climate Atlas of Greece">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Climate Atlas of Greece</bdi> |ناونیشان=http://climatlas.hnms.gr/sdi/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220204171218/http://climatlas.hnms.gr/sdi/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=[[Hellenic National Meteorological Service]]}}</ref> [[تەم]] لە ناوجەرگەی شاردا دەگمەنە، بەڵام کەمێک زیاتر باوە لە ناوچەکانی ڕۆژھەڵات، نزیک لە چیای [[ھیمێتۆس]].<ref name="Practical Information About Athens">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Practical Information About Athens</bdi> |ناونیشان=https://www.ippcathens2024.gr/general-info |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.ippcathens2024.gr |زمان=en-gb |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230531195717/https://www.ippcathens2024.gr/general-info |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تەمی گواستراوە دەکرێت لە بەھاردا ڕووبدات، بەتایبەتی بە درێژاییی کەناراوەکان. بەشی باشووری [[ناوچەی گەورەشاری ئەتینا]] (واتە [[ئێلینیکۆ]]) دەکەوێتە ناوچەی گواستنەوەی نێوان کەشوھەوای [[کەشوھەوای دەریای ناوین|دەریای ناوین]] (''Csa'') و [[کەشوھەوای نیمچە-بیابانی]]ی گەرم (''BSh'')، کە بەندەر-شارەکەی [[پیرایۆس]] توندترین نموونەیە، و ساڵانە تەنھا {{convert|331.9|mm|in}} باران دەبارێت. ناوچەکانی باشوور بەگشتی گۆڕانکاریی کەمتر توندیان لە پلەی گەرمیدا ھەیە چونکە کەشوھەواکەیان لەلایەن [[کەنداوی سارۆنیک]]ەوە مامناوەند دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Melas |یەکەم١=D. |دوایین٢=Ziomas |یەکەم٢=I. |دوایین٣=Klemm |یەکەم٣=O. |دوایین٤=Zerefos |یەکەم٤=C. S. |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ١٩٩٨|سەردێڕ=<bdi>Anatomy of the sea-breeze circulation in Athens area under weak large-scale ambient winds</bdi> |journal=<bdi>Atmospheric Environment</bdi> |زمان=en |بەرگ=٣٢|issue=12 |پەڕەکان=٢٢٢٣–٢٢٣٧|doi=10.1016/S1352-2310(97)00420-2 |bibcode=1998AtmEn..32.2223M |doi-access=free}}</ref> بەشی باکووری شارەکە (بۆ نموونە [[کیفیسیا]])، بەھۆی بەرزییەکەیەوە، پلەی گەرمیی مامناوەندترە و بڕی دابارین بە درێژاییی ساڵ کەمێک زیاترە. کەشوھەوای بەگشتی وشکی حەوزی ئەتینا بەراورد بە بڕی دابارین کە لە نموونەیەکی ئاساییی [[کەشوھەوای دەریای ناوین]]دا دەبینرێت، دەگەڕێتەوە بۆ دیاردەی [[سێبەری باران]] کە لەلایەن زنجیرەچیای [[پیندوس]] و چیاکانی [[دیرفیس]] و [[پارنیتا]]وە دروست دەبێت، کە بە شێوەیەکی بەرچاو باکانی ڕۆژاوا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Mountain Weather in Greece : Articles : SummitPost</bdi> |ناونیشان=https://www.summitpost.org/mountain-weather-in-greece/1002640 |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٣|وێبگە=www.summitpost.org |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230613210103/https://www.summitpost.org/mountain-weather-in-greece/1002640 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و باکوور<ref name="Practical Information About Athens"/> وشک دەکەنەوە. [[File:View_of_the_Ancient_Agora_of_Athens_from_Apostolou_Pavlou_Pedestrian_Street_on_February_16,_2021.jpg|thumb|بەفربارین لە ئەتینا لە ١٦ی شوباتی ٢٠٢١]] بەفربارین تا ڕادەیەک دەگمەنە. زۆرجار نابێتە ھۆی پەککەوتنی سەختی ژیانی ڕۆژانە، بەپێچەوانەی بەشەکانی باکووری شارەکەوە، کە تێیدا [[زوقم و کڕێوە]] بە شێوەیەکی بەردەوامتر ڕوودەدەن. نموونەکانی ئەم دوایییە بریتین لە زریانی بەفری ١٦ی شوباتی ٢٠٢١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=<bdi>Unusually heavy snow blankets Athens – in pictures</bdi> |ناونیشان=https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2021/feb/16/unusually-heavy-snow-blankets-athens-in-pictures |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211221073843/https://www.theguardian.com/artanddesign/gallery/2021/feb/16/unusually-heavy-snow-blankets-athens-in-pictures |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[زە گاردیان]]}}</ref> و ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=<bdi>Severe weather brings snow to Athens, Greek islands</bdi> |ناونیشان=https://www.ekathimerini.com/news/1176103/cold-weather-front-hits-greece/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220124163328/https://www.ekathimerini.com/news/1176103/cold-weather-front-hits-greece/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Ekhatimerini}}</ref> کاتێک تەواوی ناوچە شارستانییەکە بە بەفر داپۆشرا، بێجگە، لە حاڵەتی دووەمدا، لە ھەندێک ناوچەی تەنیشت [[پیرایۆس]]. لەوانەیە ئەتینا لە ھاویندا بەتایبەتی گەرم بێت، ئەمەش بەشێکی دەگەڕێتەوە بۆ کاریگەریی بەھێزی [[دوورگەی گەرمیی شارستانی]] کە تایبەتمەندیی شارەکەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Giannaros |یەکەم١=Theodore M. |دوایین٢=Melas |یەکەم٢=Dimitrios |دوایین٣=Daglis |یەکەم٣=Ioannis A. |دوایین٤=Keramitsoglou |یەکەم٤=Iphigenia |دوایین٥=Kourtidis |یەکەم٥=Konstantinos |ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٣|سەردێڕ=<bdi>Numerical study of the urban heat island over Athens (Greece) with the WRF model</bdi> |journal=<bdi>Atmospheric Environment</bdi> |بەرگ=٧٣|پەڕەکان=١٠٣–١١١|doi=10.1016/j.atmosenv.2013.02.055 |bibcode=2013AtmEn..73..103G}}</ref> لە ڕاستیدا، ئەتینا بە گەرمترین شار لە [[خاکی سەرەکیی ئەورووپا]] دانراوە،<ref name="Athens will be the first European city to appoint a chief heat officer">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fastcompany.com/90658073/athens-will-be-the-first-european-city-to-appoint-a-chief-heat-officer |سەردێڕ=<bdi>Athens will be the first European city to appoint a chief heat officer</bdi> |ئیش=Fast Company |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=<bdi>Fast Company media magazine</bdi> |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢|دوایین١=Visram |یەکەم١=Talib |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220410131050/https://www.fastcompany.com/90658073/athens-will-be-the-first-european-city-to-appoint-a-chief-heat-officer |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و یەکەم شارە لە ئەورووپا کە بەرپرسێکی سەرەکیی گەرمای دیاری کردبێت بۆ مامەڵەکردن لەگەڵ [[شەپۆلی گەرما]]ی توند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|سەردێڕ=<bdi>Athens' chief heat officer prepares the city for the climate crisis</bdi> |ناونیشان=https://www.euronews.com/2022/06/24/europes-first-chief-heat-officer-explains-how-athens-is-preparing-for-severe-heatwaves |ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=euronews |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230427171304/https://www.euronews.com/2022/06/24/europes-first-chief-heat-officer-explains-how-athens-is-preparing-for-severe-heatwaves |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[پێڕستی پلە گەرمییە توندەکان لە یۆنان|پلەی گەرمیی ٤٧.٥°C و زیاتر]] لە چەندین شوێنی ناوچەی گەورەشاردا ڕاگەیەنراوە، لەوانە لە ناوخۆی کۆمەڵگە شارستانییەکەدا. [[ئەلێفیسینا]]، لە ڕۆژاوای شارەکە، تا ساڵی ٢٠٢١ ھەڵگری تۆماری [[ڕێکخراوی کەشناسیی جیھانی]] بوو بۆ بەرزترین پلەی گەرمی کە لە ئەورووپا تۆمارکرابێت بە {{convert|48.0|C|F}} کە لە ١٠ی تەممووزی ١٩٧٧ تۆمارکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>World Meteorological Organization's World Weather & Climate Extremes Archive</bdi> |ناونیشان=https://wmo.asu.edu/content/europe-highest-temperature |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160924095721/https://wmo.asu.edu/content/europe-highest-temperature |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٦|وێبگە=[[زانکۆی ویلایەتی ئەریزۆنا]] website |بڵاوکەرەوە=[[ڕێکخراوی کەشناسیی جیھانی]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|سەردێڕ=<bdi>WMO is monitoring potential new temperature records</bdi> |ناونیشان=https://wmo.int/media/news/wmo-monitoring-potential-new-temperature-records |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=public.wmo.int |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250702220955/https://wmo.int/media/news/wmo-monitoring-potential-new-temperature-records |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> {{Weather box | location = ناوجەرگەی ئەتینا (١٩٩١–٢٠٢٠، توندترینەکان ١٨٩٠–ئێستا) | metric first = y | single line = y | collapsed = | Jan high C = 13.3 | Feb high C = 14.2 | Mar high C = 17.0 | Apr high C = 21.1 | May high C = 26.5 | Jun high C = 31.6 | Jul high C = 34.3 | Aug high C = 34.3 | Sep high C = 29.6 | Oct high C = 24.4 | Nov high C = 18.9 | Dec high C = 14.4 | year high C = 23.3 |Jan mean C = 10.2 |Feb mean C = 10.8 |Mar mean C = 13.1 |Apr mean C = 16.7 |May mean C = 21.8 |Jun mean C = 26.6 |Jul mean C = 29.3 |Aug mean C = 29.4 |Sep mean C = 25.0 |Oct mean C = 20.3 |Nov mean C = 15.6 |Dec mean C = 11.6 |year mean C= 19.2 | Jan low C = 7.1 | Feb low C = 7.3 | Mar low C = 9.2 | Apr low C = 12.3 | May low C = 17.0 | Jun low C = 21.6 | Jul low C = 24.2 | Aug low C = 24.4 | Sep low C = 20.4 | Oct low C = 16.2 | Nov low C = 12.2 | Dec low C = 8.7 | year low C = 15.0 | Jan record high C = 22.8 | Feb record high C = 25.3 | Mar record high C = 28.2 | Apr record high C = 32.2 | May record high C = 37.6 | Jun record high C = 44.8 | Jul record high C = 42.8 | Aug record high C = 43.9 | Sep record high C = 38.7 | Oct record high C = 36.5 | Nov record high C = 30.5 | Dec record high C = 23.1 | Jan record low C = −6.5 | Feb record low C = −5.7 | Mar record low C = −2.6 | Apr record low C = 1.7 | May record low C = 6.2 | Jun record low C = 11.8 | Jul record low C = 16.0 | Aug record low C = 15.5 | Sep record low C = 8.9 | Oct record low C = 5.9 | Nov record low C = −1.1 | Dec record low C = -4.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 55.6 | Feb rain mm = 44.4 | Mar rain mm = 45.6 | Apr rain mm = 27.6 | May rain mm = 20.7 | Jun rain mm = 11.6 | Jul rain mm = 10.7 | Aug rain mm = 5.4 | Sep rain mm = 25.8 | Oct rain mm = 38.6 | Nov rain mm = 70.8 | Dec rain mm = 76.3 | Jan humidity = 72 | Feb humidity = 70 | Mar humidity = 66 | Apr humidity = 60 | May humidity = 56 | Jun humidity = 50 | Jul humidity = 42 | Aug humidity = 47 | Sep humidity = 57 | Oct humidity = 66 | Nov humidity = 72 | Dec humidity = 73 | Jan uv = 2 | Feb uv = 3 | Mar uv = 5 | Apr uv = 7 | May uv = 9 | Jun uv = 10 | Jul uv = 10 | Aug uv = 9 | Sep uv = 6 | Oct uv = 4 | Nov uv = 2 | Dec uv = 2 | source 1 = کۆسمۆس، گۆڤاری زانستیی [[ڕوانگەی نەتەوەییی ئەتینا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Το 'νέο' κλίμα της Αθήνας – Περίοδος 1991–2020 |ناونیشان=http://magazine.noa.gr/archives/4446 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211021120650/http://magazine.noa.gr/archives/4446 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=[[National Observatory of Athens]]}}</ref> | source 2 = Meteoclub<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Το κλίμα της Αθήνας |ناونیشان=https://www.meteoclub.gr/themata/egkyklopaideia/to-klima-ths-athinas |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211021120728/https://www.meteoclub.gr/themata/egkyklopaideia/to-klima-ths-athinas |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=www.meteoclub.gr}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Το αρχείο του Θησείου |ناونیشان=http://www.meteoclub.gr/themata/egkyklopaideia/5103-to-arxeio-tou-thiseiou |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160504183604/http://www.meteoclub.gr/themata/egkyklopaideia/5103-to-arxeio-tou-thiseiou |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠١٦|وێبگە=www.meteoclub.gr}}</ref> | source = }} {{Weather box | location = [[نیۆس کۆسمۆس، ئەتینا|نیۆس کۆسمۆس]]، ناوجەرگەی ئەتینا ٨٥ مەتر لە ئاستی دەریاوە | collapsed = y | metric first = y | single line = y | Jan high C = 14.1 | Feb high C = 15.2 | Mar high C = 17.6 | Apr high C = 21.6 | May high C = 25.8 | Jun high C = 31.1 | Jul high C = 34.1 | Aug high C = 33.6 | Sep high C = 29.6 | Oct high C = 24.1 | Nov high C = 19.8 | Dec high C = 15.6 | Jan mean C = 11.3 | Feb mean C = 12.3 | Mar mean C = 14.4 | Apr mean C = 18.0 | May mean C = 22.1 | Jun mean C = 27.2 | Jul mean C = 30.3 | Aug mean C = 30.0 | Sep mean C = 26.1 | Oct mean C = 20.8 | Nov mean C = 16.9 | Dec mean C = 13.0 | Jan low C = 8.6 | Feb low C = 9.4 | Mar low C = 11.1 | Apr low C = 14.3 | May low C = 18.4 | Jun low C = 23.4 | Jul low C = 26.6 | Aug low C = 26.4 | Sep low C = 22.6 | Oct low C = 17.6 | Nov low C = 14.0 | Dec low C = 10.4 | Jan record high C = 22.8 | Feb record high C = 25.0 | Mar record high C = 25.4 | Apr record high C = 31.2 | May record high C = 36.4 | Jun record high C = 41.2 | Jul record high C = 42.6 | Aug record high C = 42.8 | Sep record high C = 38.1 | Oct record high C = 32.6 | Nov record high C = 27.5 | Dec record high C = 23.4 | Jan record low C = -1.2 | Feb record low C = -0.5 | Mar record low C = 0.0 | Apr record low C = 5.2 | May record low C = 12.6 | Jun record low C = 15.8 | Jul record low C = 19.6 | Aug record low C = 20.8 | Sep record low C = 15.7 | Oct record low C = 9.3 | Nov record low C = 6.7 | Dec record low C = 0.9 | rain colour = green | Jan rain mm = 52.1 | Feb rain mm = 47.0 | Mar rain mm = 31.9 | Apr rain mm = 19.0 | May rain mm = 17.0 | Jun rain mm = 21.0 | Jul rain mm = 5.9 | Aug rain mm = 6.0 | Sep rain mm = 21.2 | Oct rain mm = 40.6 | Nov rain mm = 60.0 | Dec rain mm = 69.6 | source 1 = بڵاوکراوە مانگانەکانی [[ڕوانگەی نەتەوەییی ئەتینا]] (تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ – ئەیلوولی ٢٠٢٥) <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.meteo.gr/Monthly_Bulletins.cfm |سەردێڕ=Meteo.gr – Προγνώσεις καιρού για όλη την Ελλάδα |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230202121511/https://meteo.gr/Monthly_Bulletins.cfm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | source 2 = وێستگەی N.O.Aی نیۆس کۆسمۆس،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://penteli.meteo.gr/stations/neoskosmos/ |سەردێڕ=<bdi>Latest Conditions in Neos Kosmos, Athens</bdi> |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240423020530/https://penteli.meteo.gr/stations/neoskosmos/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> [[ڕێکخراوی کەشناسیی جیھانی]]<ref name="WMO">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://oscar.wmo.int/surface/#/search/station/stationReportDetails/0-300-1-neoskosmos |سەردێڕ=<bdi>World Meteorological Organization</bdi> |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230620125224/https://oscar.wmo.int/surface/#/search/station/stationReportDetails/0-300-1-neoskosmos |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> }} {{Weather box | location = [[ئێلینیکۆ]]، ئەتینای کەناراوی (١٩٥٥–٢٠١٠)، توندترینەکان (١٩٥٧–ئێستا) | collapsed = y | metric first = y | single line = y | Jan record high C = 22.4 | Feb record high C = 24.2 | Mar record high C = 27.0 | Apr record high C = 30.9 | May record high C = 35.6 | Jun record high C = 40.0 | Jul record high C = 42.2 | Aug record high C = 43.0 | Sep record high C = 37.2 | Oct record high C = 35.2 | Nov record high C = 28.6 | Dec record high C = 22.9 | Jan high C = 13.6 | Feb high C = 14.1 | Mar high C = 15.9 | Apr high C = 19.6 | May high C = 24.4 | Jun high C = 29.2 | Jul high C = 32.2 | Aug high C = 32.2 | Sep high C = 28.3 | Oct high C = 23.4 | Nov high C = 18.8 | Dec high C = 15.1 | Jan mean C = 10.3 | Feb mean C = 10.6 | Mar mean C = 12.4 | Apr mean C = 16.1 | May mean C = 20.9 | Jun mean C = 25.6 | Jul mean C = 28.3 | Aug mean C = 28.2 | Sep mean C = 24.3 | Oct mean C = 19.6 | Nov mean C = 15.4 | Dec mean C = 11.9 | Jan low C = 7.0 | Feb low C = 7.1 | Mar low C = 8.5 | Apr low C = 11.5 | May low C = 15.8 | Jun low C = 20.3 | Jul low C = 23.0 | Aug low C = 23.1 | Sep low C = 19.6 | Oct low C = 15.7 | Nov low C = 12.0 | Dec low C = 8.8 | Jan record low C = −2.9 | Feb record low C = −4.2 | Mar record low C = -2.0 | Apr record low C = 0.6 | May record low C = 8.0 | Jun record low C = 11.4 | Jul record low C = 15.5 | Aug record low C = 16.0 | Sep record low C = 10.4 | Oct record low C = 3.0 | Nov record low C = 1.4 | Dec record low C = -2.0 | rain colour = green | Jan rain mm = 47.7 | Feb rain mm = 38.5 | Mar rain mm = 42.3 | Apr rain mm = 25.5 | May rain mm = 14.3 | Jun rain mm = 5.4 | Jul rain mm = 6.3 | Aug rain mm = 6.2 | Sep rain mm = 12.3 | Oct rain mm = 45.9 | Nov rain mm = 60.1 | Dec rain mm = 62.0 | Jan rain days = 12.9 | Feb rain days = 11.4 | Mar rain days = 11.3 | Apr rain days = 9.3 | May rain days = 6.4 | Jun rain days = 3.6 | Jul rain days = 1.7 | Aug rain days = 1.6 | Sep rain days = 4.7 | Oct rain days = 8.6 | Nov rain days = 10.9 | Dec rain days = 13.5 | Jan humidity = 69.3 | Feb humidity = 68.0 | Mar humidity = 65.9 | Apr humidity = 62.2 | May humidity = 58.2 | Jun humidity = 51.8 | Jul humidity = 46.6 | Aug humidity = 46.8 | Sep humidity = 54.0 | Oct humidity = 62.6 | Nov humidity = 69.2 | Dec humidity = 70.4 | Jan sun = 130.2 | Feb sun = 134.4 | Mar sun = 182.9 | Apr sun = 231.0 | May sun = 291.4 | Jun sun = 336.0 | Jul sun = 362.7 | Aug sun = 341.0 | Sep sun = 276.0 | Oct sun = 207.7 | Nov sun = 153.0 | Dec sun = 127.1 | source 1 = [[HNMS]] (ئاسایییەکانی ١٩٥٥–٢٠١٠)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=<bdi>Climatic Data for selected stations in Greece: Elliniko (Elliniko)</bdi> |ناونیشان=http://www.hnms.gr/emy/en/climatology/climatology_city?perifereia=Attiki&poli=Athens_Hellinikon |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210205131656/http://www.hnms.gr/emy/en/climatology/climatology_city?perifereia=Attiki&poli=Athens_Hellinikon |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢١ |ڕێکەوتی سەردان=٥ی شوباتی ٢٠٢١}}</ref> | source 2 = [[Deutscher Wetterdienst]] (توندترینەکان ١٩٦١–١٩٩٠)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Klimatafel von Athen Flughafen (Hellinikon) / Griechenland |ناونیشان=https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_167160_kt.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200612160622/https://www.dwd.de/DWD/klima/beratung/ak/ak_167160_kt.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=<bdi>Baseline climate means (1961–1990) from stations all over the world</bdi> |بڵاوکەرەوە=<bdi>Deutscher Wetterdienst</bdi>}}</ref> <bdi>Info Climat</bdi> (توندترینەکان ١٩٩١–ئێستا)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Climatic Data for selected stations in Greece: Athens Airport</bdi> |ناونیشان=https://www.infoclimat.fr/climatologie/normales-records/1981-2010/athinai-airport-athenes/valeurs/16716.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210205131829/https://www.infoclimat.fr/climatologie/normales-records/1981-2010/athinai-airport-athenes/valeurs/16716.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی تویت|ژمارە=١٣٤٨٠٠٣٦٢٨٣٦٠٠٧٣٢٢٣|بەکارھێنەر=EKMeteo |سەردێڕ=<bdi>Aussi 22.4°C #Athènes-Ellinikon record mensuel à la station</bdi> |ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|زمان=French |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210109202836/https://twitter.com/EKMeteo/status/1348003628360073223 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |یەکەم=Etienne |دوایین=Kapikian}}</ref> | source = }} == کارگێڕی == [[File:Δημαρχείο Αθηνών 9734.jpg|thumb|ھۆڵی شارەوانیی ئەتینا]] [[File:Ancien_Palais_Royal_-_Athènes_(GRA1)_-_2022-03-26_-_1.jpg|thumb|[[کۆشکی شاهانەی کۆن]]]] ئەتینا لە ساڵی ١٨٣٤ بووە پایتەختی یۆنان، دوای [[ناڤپلیۆن]]، کە لە ساڵی ١٨٢٩ەوە پایتەختی کاتی بوو. شارەوانی (شار)ی ئەتیناش پایتەختی ھەرێمی [[ئەتیکا (ھەرێم)|ئەتیکا]]یە. دەستەواژەی ''ئەتینا'' دەکرێت ئاماژە بێت بۆ شارەوانیی ئەتینا، بۆ [[ئەتینای گەورە]] یان ناوچەی شارستانی، یان بۆ تەواوی [[ناوچەی گەورەشاری ئەتینا]]. '''ناوجەرگەی شار'''ی ({{langx|el|<bdi>Κέντρο της Αθήνας</bdi>|translit=<bdi>Kéntro tis Athínas</bdi>|engvar=gb}}) گەورەی پایتەختی یۆنان ڕاستەوخۆ دەکەوێتە ناو '''شارەوانیی ئەتینا''' ({{langx|el|<bdi>Δήμος Αθηναίων</bdi>|translit=<bdi>Dímos Athinaíon</bdi>|engvar=gb}})، کە لە ڕووی قەبارەی دانیشتووانەوە گەورەترینە لە یۆنان و ناوکی ناوچەی شارستانیی ئەتینا پێکدەھێنێت کە لە زنجیرەیەک کۆمەڵگەی شارەوانیی بچووکتر پێکدێت، بەدوایدا '''شارەوانیی [[پیرایۆس]]''' دێت، کە بە تەنھا خۆی سەنتەرێکی گرنگی شارێک لە ناو ناوچەی شارستانیی ئەتینایە و لە ڕووی قەبارەی دانیشتووانەوە دووەم گەورەترینە لە ناویاندا. === شارەوانیی ئەتینا === '''شارەوانیی ئەتینا''' دابەش دەبێت بۆ حەوت '''کۆمەڵگەی شارەوانی''' ({{langx|el|<bdi>δημοτικές κοινότητες</bdi>}})،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Municipal Communities - City of Athens</bdi> |ناونیشان=http://gis.cityofathens.gr/layers/athens_geonode_data:geonode:dimotikes_koinotites1 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=gis.cityofathens.gr |زمان=en}}</ref> کە ئەوانیش دابەش دەبن بۆ کۆی گشتی ٥٣ '''ناوچەی شارەوانی''' ({{langx|el|<bdi>συνοικίες</bdi>}})،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Municipal Districts - City of Athens</bdi> |ناونیشان=http://gis.cityofathens.gr/layers/athens_geonode_data:geonode:synoikia0 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=gis.cityofathens.gr |زمان=en}}</ref> و ئەوانیش زیاتر دابەش دەبن بۆ کۆی گشتی ١٤٤ '''گەڕەکی شارەوانی'''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Municipal Neighbourhoods - City of Athens</bdi> |ناونیشان=http://gis.cityofathens.gr/layers/athens_geonode_data:geonode:geitonies0 |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠٢٦|وێبگە=gis.cityofathens.gr |زمان=en}}</ref> ئەم '''گەڕەکە شارەوانییانە''' بەگشتی ناوی کڵێسایەک، مۆنیومێنتێک یان گۆڕەپانێکیان ھەڵگرتووە. حەوت '''کۆمەڵگە شارەوانییەکە''' تەنھا بە ژمارە ناویان لێنراوە. [[File:Athens municipality districts numbered.svg|thumb|right|کۆمەڵگە شارەوانییەکان]]کۆمەڵگەی شارەوانیی یەکەم لەم نۆ ناوچە شارەوانییەی خوارەوە پێکدێت: * ڤوڵی (دابەشنەکراو) * تریگۆنۆ پیرایۆس - پانێپستیمیۆ - ئێرمۆ - مۆناستیراکی - پلاکا * ماکریجیانی - ڤەیکۆ - کوکاکی - فیلۆپاپۆس * ئاگیۆس کۆنستانتینۆس - پلاتیا ڤاسیس - ئاگیۆس پاڤلۆس * پێدیۆ ئاریۆس - ئێڤێلپیدۆن (دابەشنەکراو) * موسیۆ - ئێگزارخیا - نیاپۆلی (دابەشکراوە بۆ چوار گەڕەکی شارەوانی: [[موسیۆ، ئەتینا|موسیۆ]]، [[ئێگزارخیا]]، [[گردی سترێفی|لۆفۆس سترێفی]]، و [[نیاپۆلی، ئەتینا|نیاپۆلی ١]]) * لیکافیتۆس (دابەشنەکراو) * کۆلۆناکی (دابەشکراوە بۆ دوو گەڕەکی شارەوانی: کۆلۆناکی و کۆلۆناکی-لیکافیتۆس) * ئیلیسیا کۆمەڵگەی شارەوانیی دووەم لەم نۆ ناوچە شارەوانییەی خوارەوە پێکدێت: * ئۆدیۆ * نیۆس کۆسمۆس * ئەی نێکرۆتافیۆ * پڕۆفیتیس ئیلیاس * پاگکراتی * ستادیۆ * گوڤا * دورگوتی * زاپێیۆ کۆمەڵگەی شارەوانیی سێیەم لەم شەش ناوچە شارەوانییەی خوارەوە پێکدێت: * ئانۆ پێترالۆنا * کاتۆ پێترالۆنا * ڤۆتانیکۆس * ڕۆف * ئیلایۆناس * ئەکرۆپۆلیس کۆمەڵگەی شارەوانیی چوارەم لەم حەوت ناوچە شارەوانییەی خوارەوە پێکدێت: * سێپۆلیا * کۆلۆنۆس * ئەکادیمیا پلاتۆنۆس ٢ * نیرڤانا * کۆلۆکینتۆ * ئەکادیمیا پلاتۆنۆس * ئۆ ئێس ئی (OSE) کۆمەڵگەی شارەوانیی پێنجەم لەم پێنج ناوچە شارەوانییەی خوارەوە پێکدێت: * ئانۆ پاتیسیا * پرۆمپۆنا * ئاگیۆس ئێلێفتێریۆس * پاتیسیا * ڕیزۆپۆلی کۆمەڵگەی شارەوانیی شەشەم لەم حەوت ناوچە شارەوانییەی خوارەوە پێکدێت: * پلاتیا ئەتیکیس (دابەشکراوە بۆ چوار گەڕەکی شارەوانی: ئاریستۆتێلۆس، [[ئاگیۆس پانتێلێمۆناس، ئەتینا|ئاگیۆس پانتێلێمۆن]]، [[ئەتیکی، ئەتینا|پلاتیا ئەتیکیس]]، و [[گۆڕەپانی ڤیکتۆریا|پلاتیا ڤیکتۆریاس]]) * لۆفۆس ئەلیکۆنۆس * پلاتیا ئەمێریکیس * کیپسێلی (دابەشکراوە بۆ چوار گەڕەکی شارەوانی: ئاگیۆس جۆرجیۆس کیپسێلیس، پۆلیگۆنۆ، فۆکیۆنۆس نێگری، و پلاتیا کاناری) * نیا کیپسێلی * ئانۆ کیپسێلی * سکۆلی ئێڤێلپیدۆن (دابەشنەکراو) کۆمەڵگەی شارەوانیی حەوتەم لەم دە ناوچە شارەوانییەی خوارەوە پێکدێت: * پێنتانگۆنۆ * کونتۆریۆتیکا * ئەمپێلۆکیپۆی * گیرۆکۆمیۆ * پۆلیگۆنۆ * ئێلینۆرسۆن - ئێریترۆس * گکیزی * گودی * ئەتیکۆ ئەلسۆس * ئەلسۆس گودی - ستراتیۆتیکا نۆسۆکۆمیا === ناوچەی شارستانیی ئەتینا === '''ناوچەی شارستانیی ئەتینا''' ({{langx|el|<bdi>Πολεοδομικό Συγκρότημα Αθηνών</bdi>|translit=<bdi>Poleodomikó Synkrótima Athinón</bdi>|engvar=gb}})، ھەروەھا ناسراو بە '''ناوچەی شارستانیی پایتەخت''' ({{langx|el|<bdi>Πολεοδομικό Συγκρότημα Πρωτεύουσας</bdi>|translit=<bdi>Poleodomikó Synkrótima Protévousas</bdi>|engvar=gb}}) یان '''ئەتینای گەورە''' ({{langx|el|<bdi>Ευρύτερη Αθήνα</bdi>|translit=<bdi>Evrýteri Athína</bdi>|engvar=gb}})،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Greater Athens (Greece): Municipalities – Population Statistics, Charts and Map</bdi> |ناونیشان=https://www.citypopulation.de/php/greece-athens.php |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200503034211/https://www.citypopulation.de/php/greece-athens.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=citypopulation.de}}</ref> لە ئەمڕۆدا لە ٤٠ شارەوانی پێکدێت: ٣٥ یان دابەشکراون بۆ چوار یەکەی ناوچەیی ([[ئەتینای ناوەڕاست (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای ناوەڕاست]]، [[ئەتینای باکوور (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای باکوور]]، [[ئەتینای ڕۆژاوا (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای ڕۆژاوا]]، [[ئەتینای باشوور (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای باشوور]])، و ٥ شارەوانییەکەی تر کە [[پیرایۆس (یەکەی ناوچەیی)|یەکەی ناوچەییی پیرایۆس]] پێکدەھێنن. ناوچەی شارستانیی ئەتینا ڕووبەری {{convert|412|km2|sqmi|0|abbr=on}} دەگرێتەوە،<ref name="Kallikratis">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ΦΕΚ B 1292/2010, Kallikratis reform municipalities |ناونیشان=http://www.et.gr/idocs-nph/search/pdfViewerForm.html?args=5C7QrtC22wGYK2xFpSwMnXdtvSoClrL81-32jgAMSfbnMRVjyfnPUeJInJ48_97uHrMts-zFzeyCiBSQOpYnT00MHhcXFRTsb2fGphpq4MKX2ZkaHobySNnvZCNHXvYVvlf80XevW0Q. |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211010162605/http://www.et.gr/idocs-nph/search/pdfViewerForm.html?args=5C7QrtC22wGYK2xFpSwMnXdtvSoClrL81-32jgAMSfbnMRVjyfnPUeJInJ48_97uHrMts-zFzeyCiBSQOpYnT00MHhcXFRTsb2fGphpq4MKX2ZkaHobySNnvZCNHXvYVvlf80XevW0Q. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=[[ڕۆژنامەی فەرمی (یۆنان)|ڕۆژنامەی فەرمی]] |زمان=el}}</ref> بە دانیشتووانێک لە ٣٬٠٥٩٬٧٦٤ کەس لە ساڵی ٢٠٢١دا. {|class="wikitable" style="text-align:center; margin:1em auto" |+ ناوچەی شارستانیی ئەتینا |- |style="text-align:left;"| {|style="width: 100%; font-size: 85%;" |- |'''[[یەکەی ناوچەییەکانی یۆنان|یەکەکانی ناوچەیی]]''': |- |[[ئەتینای ناوەڕاست (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای ناوەڕاست]]:<br />{{Legend0|#FFFFFF|شارەوانیی ئەتینا}}<br />{{Legend0|#F08080|شارەوانییەکانی تر}} |- |{{Legend0|#1E90FF|[[ئەتینای باکوور (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای باکوور]]}} |- |{{Legend0|#FFFACD|[[ئەتینای باشوور (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای باشوور]]}} |- |{{Legend0|#66CDAA|[[ئەتینای ڕۆژاوا (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای ڕۆژاوا]]}} |- |{{Legend0|#A0522D|[[پیرایۆس (یەکەی ناوچەیی)|پیرایۆس]]}} |} |style="text-align:center;"|[[File:Athens aglomeration.svg|400px]] |} === ناوچەی گەورەشاری ئەتینا === [[File:Athens_Metropolitan_Region.svg|thumb|[[ناوچەی گەورەشاری ئەتینا]]]] [[ناوچەی گەورەشاری ئەتینا]] ڕووبەری {{convert|2928.717|km2|sqmi|0|abbr=on}} دەگرێتەوە لە ناو ھەرێمی [[ئەتیکا (ھەرێم)|ئەتیکا]] و لە کۆی گشتی ٥٨ شارەوانی پێکدێت، کە لە حەوت یەکەی ناوچەییدا ڕێکخراون (ئەوانەی سەرەوە، لەگەڵ [[ئەتیکای ڕۆژھەڵات]] و [[ئەتیکای ڕۆژاوا]])، و گەیشتووەتە ژمارەی دانیشتووانی ٣٬٦٣٨٬٢٨١ بەپێی سەرژمێری ٢٠٢١.<ref name=census21/> شارەوانییەکانی ئەتینا و پیرایۆس وەک دوو سەنتەری گەورەشاری ناوچەی گەورەشاری ئەتینا خزمەت دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Master Plan for Athens and Attica 2021</bdi>|پەڕەکان= ١٣, ٢٤, ٢٧, ٣٣, ٣٦, ٨٩|ناونیشان=http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=UfCMqBJHswQ%3d&tabid=367&language=el-GR |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120321062128/http://www.ypeka.gr/LinkClick.aspx?fileticket=UfCMqBJHswQ%3D&tabid=367&language=el-GR |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref> ھەروەھا ھەندێک سەنتەری نێوان-شارەوانی ھەن کە خزمەتی ناوچە دیاریکراوەکان دەکەن. بۆ نموونە، [[کیفیسیا]] و [[گلیفادا]] وەک سەنتەری نێوان-شارەوانی بۆ دەوروبەرەکانی باکوور و باشوور بە ڕێککەوت خزمەت دەکەن. [[File:Βίλα Ατλαντίς 3473.jpg|alt=|thumb|ڤێلا ئەتلانتیس، لە [[کیفیسیا]]، نەخشەی لەلایەن [[ئێرنست زیلەر]]ەوە بۆ کێشراوە]] [[File:Alimos - panoramio (33).jpg|alt=|thumb|کەنار دەریایەک لە دەوروبەری باشووری [[ئالیمۆس]] – یەکێک لە چەندین کەنار دەریا لەسەر کەناراوی باشووری ئەتینا]] [[ناوچەی گەورەشاری ئەتینا]] لە ٥٨<ref name="statistics1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ΕΛΣΤΑΤ Απογραφη 2011 |ناونیشان=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_01_F_GR.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111011061403/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/BUCKET/General/A1602_SAM01_DT_DC_00_2011_01_F_GR.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=statistics.gr}}</ref> شارەوانیی چڕ دانیشتوو پێکدێت، کە بە دەوری [[شارەوانیی ئەتینا]] (ناوجەرگەی شار)دا بە شێوەیەکی کرداری لە ھەموو ئاڕاستەکانەوە بڵاوبوونەتەوە. لای ئەتینایییەکان، ھەموو شارەوانییە شارستانییەکانی دەوروبەری ناوجەرگەی شار پێیان دەوترێت دەوروبەر (سەبەرب). بەپێی شوێنی جوگرافییان سەبارەت بە شاری ئەتینا، دەوروبەرەکان بەسەر چوار ناوچەدا دابەش دەبن؛ دەوروبەرەکانی باکوور (لەوانە [[ئەگیۆس ستێفانۆس، ئەتیکا|ئەگیۆس ستێفانۆس]]، [[دیۆنیسۆس، یۆنان|دیۆنیسۆس]]، [[ئێکالی]]، [[نیا ئێریتێریا]]، [[کیفیسیا]]، [[کریۆنێری، ئەتیکا|کریۆنێری]]، [[مارووسی]]، [[پێفکی]]، [[لیکۆڤریسی]]، [[مەتامۆرفۆسی]]، [[نیا ئایۆنیا]]، [[نیا فیلادێلفیا]]، [[ئیراکلیۆ، ئەتیکا|ئیراکلیۆ]]، [[ڤریلیسیا]]، [[مێلیسیا]]، [[پێنتێلی، یۆنان|پێنتێلی]]، [[کالاندری]]، [[ئەگیا پاراسکێڤی]]، [[گێراکاس]]، [[پالینی]]، [[گالاتسی]]، [[پسیکیکۆ]] و [[فیلۆسی]])؛ دەوروبەرەکانی باشوور (لەوانە [[ئالیمۆس]]، [[نیا سمیرنی]]، [[مۆسكاتۆ]]، [[تاڤرۆس]]، [[ئەگیۆس یوانیس ڕێنتی]]، [[کالیتێا]]، [[پیرایۆس]]، [[ئەگیۆس دیمیتریۆس]]، [[پالایۆ فالیڕۆ]]، [[ئێلینیکۆ]]، [[گلیفادا]]، [[لاگۆنیسی]]، [[سارۆنیدا]]، [[ئارگیرۆپۆلی]]، [[ئیلیۆپۆلی]]، [[ڤارکیزا]]، [[ڤولا]]، [[ڤاری]] و [[ڤولیاگمینی]])؛ دەوروبەرەکانی ڕۆژھەڵات (لەوانە [[زۆگرافۆ]]، [[دەفنی، ئەتیکا|دەفنی]]، [[ڤیرۆناس]]، [[کایساریانی]]، [[کۆلارگۆس]] و [[پاپاگۆ]])؛ و دەوروبەرەکانی ڕۆژاوا (لەوانە [[پێریستێری]]، [[ئیلیۆن، یۆنان|ئیلیۆن]]، [[ئەگالێئۆ]]، [[کۆریداللۆس]]، [[ئەگیا ڤارڤارا]]، [[کێراتسینی]]، [[پێراما]]، [[نیکایە]]، [[دڕاپێتسۆنا]]، [[کایداری]]، [[پێتروپۆلی]]، [[ئەگیۆی ئانارگیرۆی]]، [[ئانۆ لیۆسیا]]، [[ئاسپرۆپیرگۆس]]، [[ئەلەفیسینا]]، [[ئاکارنێس]] و [[کاماتێرۆ]]). کەناراوی شاری ئەتینا، کە لە بەندەری بازرگانیی گەورەی [[پیرایۆس]]ەوە تا باشوورترین دەوروبەری [[ڤارکیزا]] بە درێژاییی نزیکەی {{convert|25|km|mi|-1|abbr=on}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=<bdi>Distance between Piraeus (Attiki) and Varkiza (Piraios Nomos) (Greece)</bdi> |ناونیشان=http://distancecalculator.globefeed.com/Greece_Distance_Result.asp?fromplace=Piraeus%20(Attiki)&toplace=Varkiza%20(Piraios%20Nomos)&fromlat=37.9474464019929&tolat=37.8185988001751&fromlng=23.6370849609375&tolng=23.7987041473389 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110711101743/http://distancecalculator.globefeed.com/Greece_Distance_Result.asp?fromplace=Piraeus%20(Attiki)&toplace=Varkiza%20(Piraios%20Nomos)&fromlat=37.9474464019929&tolat=37.8185988001751&fromlng=23.6370849609375&tolng=23.7987041473389 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Distancecalculator.globefeed.com}}</ref> درێژ دەبێتەوە، ھەروەھا بەھۆی ترامەوە بە ناوجەرگەی شارەکەوە بەستراوەتەوە. لە دەوروبەری باکووری مارووسی، کۆمەڵگەی سەرەکیی نوێکراوەی [[کۆمەڵگەی وەرزشیی ئۆڵۆمپیی ئەتینا|ئۆڵۆمپی]] (کە بە کورتکراوە یۆنانییەکەی OAKA ناسراوە) بەسەر ئاسمانی ناوچەکەدا زاڵە. ناوچەکە سەرلەنوێ پەرەی پێدراوەتەوە بەپێی نەخشەی تەلارسازی ئیسپانی [[سانتیاگۆ کالاتراڤا]]، بە کەوانەی پۆڵاین، باخچەی ڕازاوە، فوارە، شووشەی داھاتوویییانە، و سەقفێکی نوێی شووشەییی شین کە بۆ یاریگای سەرەکی زیاد کرا. کۆمەڵگەیەکی تری ئۆڵۆمپی، لە تەنیشت دەریا لە کەناراوی پالایۆ فالیڕۆ، ھەروەھا یاریگای مۆدێرن، دوکان و ڕێڕەوێکی بەرزکراوەی پیادە لەخۆ دەگرێت. کارکردن بەردەوامە بۆ گۆڕینی زەوییەکانی فڕۆکەخانەی کۆنی ئەتینا – بە ناوی [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئێلینیکۆن|ئێلینیکۆ]] – لە دەوروبەرەکانی باشوور، بۆ یەکێک لە گەورەترین پارکە ڕازێنراوەکانی ئەورووپا، کە بڕیارە ناوی [[پارکی گەورەشاری ھێلێنیکۆن]] بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Hellenikon Metropolitan Park Competition</bdi> |ناونیشان=http://www.minenv.gr/hellenikon-competition/oa/en/main.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040408211156/http://www.minenv.gr/hellenikon-competition/oa/en/main.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|وێبگە=<bdi>Hellenic Ministry of the Environment and Public Works</bdi> |بڵاوکەرەوە=minenv.gr}}</ref> زۆرێک لە دەوروبەرەکانی باشوور (وەک [[ئالیمۆس]]، [[پالایۆ فالیڕۆ]]، [[ئێلینیکۆ]]، [[گلیفادا]]، [[ڤولا]]، [[ڤولیاگمینی]] و [[ڤارکیزا]]) کە بە [[ڕیڤێرای ئەتینا]] ناسراون، میوانداریی ژمارەیەک لە کەنار دەریا لمییەکان دەکەن، کە زۆربەیان لەلایەن [[ڕێکخراوی گەشتیاریی نەتەوەییی یۆنان]]ەوە بەڕێوەدەبرێن و کرێی چوونەژوورەوەیان ھەیە. کازینۆکان لە ھەردوو چیای پارنیتا ([[کازینۆی ڕیجێنسی مۆنت پارنێس]])، کە نزیکەی {{convert|25|km|mi|0|abbr=on}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|سەردێڕ=<bdi>Europe &#124; Greek forest fire close to Athens</bdi> |ئیش=BBC News |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6252676.stm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090827205825/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/6252676.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠٠٩}}</ref> لە ناوەندی ئەتیناوە دوورە (بە ئۆتۆمبێل یان تەلەفیک دەتوانرێت پێی بگەیت)، و شارۆچکەی نزیکی [[لوتراکی]] (بە ئۆتۆمبێل لە ڕێگەی [[ڕێگای نەتەوەییی یۆنانی ٨|EO8]]، [[ڕێگای نەتەوەییی یۆنانی ٨ئەی|EO8a]] و پاشان [[ڕێگای خێرای ئەی٨ (یۆنان)|A8]]، یان بە [[ڕێگای ئاسنیی دەوروبەری ئەتینا]] پێی دەگەیت) کاردەکەن. {{wide image|2009-02-19 Yachthafen Glyfada 03.jpg|800px|align-cap=center|کەناراوی [[پالایۆ فالیڕۆ]]}} === دەستەخوشکەکان – شارە خوشکەکان === چەمکی [[شاری دەستەخوشک|شاری ھاوبەش]] لەژێر ناوی جیاوازدا لە وڵاتانی جیاوازدا بەکاردەھێنرێت، بەڵام ھەمان مانایان ھەیە، کە دوو شار لە دوو وڵاتی جیاوازدا وەک ھاوبەش یارمەتیی یەکتر دەدەن. ئەتینا ژمارەیەکی زۆر لە ھاوبەشی ھەیە، جا وەک "جمک"، "خوشک"، یان "ھاوبەش". '''ھاوبەشییەکان''' * {{flagicon|Armenia}} [[یەریڤان]]، ئەرمەنستان (١٩٩٣)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Partnership cities</bdi> |ناونیشان=https://www.yerevan.am/en/partner/partner-cities/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140819225714/https://www.yerevan.am/en/partner/partner-cities/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی نیسانی ٢٠١٨|وێبگە=<bdi>Yerevan municipality</bdi> |بڵاوکەرەوە=yerevan.am}}</ref> == دیمۆگرافیا == [[File:Population Density in Athens.PNG|thumb|upright=1.5|نەخشەیەکی چڕیی دانیشتووانی ئەتینا]] شارەوانیی ئەتینا لە ساڵی ٢٠٢١دا ژمارەی دانیشتووانی ٦٤٣٬٤٥٢ کەس بوو.<ref name=census21/> لە [[سەرژمێریی یۆنانی ٢٠٢١|سەرژمێریی دانیشتووان و نیشتەجێبوونی ٢٠٢١]]دا، ئەو چوار یەکەی ناوچەیییەی کە پارێزگای پێشووی ئەتینا پێکدەھێنن، پێکەوە ژمارەی دانیشتووانیان ٢٬٦١١٬٧١٣ کەسە. ئەوان، لەگەڵ [[پیرایۆس (یەکەی ناوچەیی)|یەکەی ناوچەییی پیرایۆس]] (کە ھەندێک جار بە پیرایۆسی گەورە ناودەبرێت) ناوچە شارستانییە چڕەکەی ئەتینا، یان ئەتینای گەورە پێکدەھێنن، کە دەگاتە کۆی گشتی ٣٬٠٥٩٬٧٦٤ دانیشتوو (لە ٢٠٢١دا).<ref name=census21/> شارەوانی (ناوەندی) ئەتینا [[پێڕستی شارەکانی یۆنان|پڕ دانیشتووانترینە لە یۆنان]]، بە ژمارەی دانیشتووانی ٦٤٣٬٤٥٢ کەس (لە ٢٠٢١)<ref name=census21/> و ڕووبەری {{convert|38.96|km2|sqmi|2|abbr=on}}،<ref name=stat01/> کە ناوکی ناوچەی شارستانیی ئەتینا لە ناو حەوزی ئەتیکا پێکدەھێنێت. لە ئێستادا [[پێڕستی سەرۆک شارەوانییەکانی ئەتینا|سەرۆک شارەوانیی ئەتینا]]، خاریس دۆکاسە لە پارتی پاسۆک. شارەوانییەکە دابەشکراوە بۆ حەوت ناوچەی شارەوانی کە بەزۆری بۆ مەبەستی کارگێڕی بەکاردەھێنرێن.<ref name="statistics">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>PAGE-themes</bdi> |ناونیشان=http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/PAGE-themes?p_param=A1604 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006121421/http://www.statistics.gr/portal/page/portal/ESYE/PAGE-themes?p_param=A1604 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=statistics.gr}}</ref> لای ئەتینایییەکان بەناوبانگترین ڕێگە بۆ دابەشکردنی ناوجەرگەی شار لە ڕێگەی گەڕەکەکانییەوەیە، وەک [[پاگکراتی]]، [[ئەمپێلۆکیپۆی، ئەتینا|ئەمپێلۆکیپۆی]]، [[گودی]]، [[ئێگزارخیا]]، [[پاتیسیا]]، [[ئیلیسیا، ئەتینا|ئیلیسیا]]، [[پێترالۆنا]]، [[پلاکا]]، [[ئانافیۆتیکا]]، [[کۆکاکی]]، [[کۆلۆناکی]] و [[کیپسێلی، ئەتینا|کیپسێلی]]، کە ھەریەکەیان مێژوو و تایبەتمەندیی خۆیان ھەیە. [[ڕۆمانییەکان]] زیاتر لە ئاکارنێس، ئانۆ لیۆسیا، ئەگیا ڤارڤارا، زێفێیری و کاماتێرۆ نیشتەجێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://greekreporter.com/2022/04/08/roma-people-greece/|سەردێڕ=<bdi>International Roma Day: The Stigmatized People of Greece</bdi>|ڕێکەوت=٨ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> کۆمەڵگەیەکی گەورەی ئەلبانی لە ئەتینا ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=King |یەکەم١=Russell |دوایین٢=Iosifides |یەکەم٢=Theodoros |دوایین٣=Myrivili |یەکەم٣=Lenio |سەردێڕ=<bdi>A migrant's story: From Albania to Athens</bdi> |journal=<bdi>Journal of Ethnic and Migration Studies</bdi> |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٩٨|بەرگ=٢٤|issue=1 |پەڕەکان=١٥٩–١٧٥|doi=10.1080/1369183X.1998.9976623}}</ref> === ناوچەی گەورەشار === ناوچەی گەورەشاری ئەتینا، بە ڕووبەری {{convert|2928.717|km2|sqmi|0|abbr=on}} و ژمارەی دانیشتووانی ٣٬٧٤٤٬٠٥٩ لە ساڵی ٢٠٢١دا،<ref name=census21/> پێکھاتووە لە ناوچەی شارستانیی ئەتینا بە زیادکردنی شارۆچکە و گوندەکانی ئەتیکای [[ئەتیکای ڕۆژھەڵات|ڕۆژھەڵات]] و [[ئەتیکای ڕۆژاوا]]، کە دەوری ناوچە شارستانییە چڕەکەی پایتەختی یۆنانیان داوە. لە ڕاستیدا ئەم ناوچەیە بەسەر تەواوی نیمچەدوورگەی ئەتیکادا بڵاوبووەتەوە، کە باشترین بەشی [[ئەتیکا (ھەرێم)|ھەرێمی ئەتیکا]]یە، بێجگە لە [[دوورگەکان (یەکەی ناوچەیی)|دوورگەکان]]. {|class="wikitable" |- !colspan="6"|پۆلێنکردنی یەکەی ناوچەیییەکان لە ناو ئەتینای گەورە، ناوچەی شارستانیی ئەتینا و ناوچەی گەورەشاری ئەتینا |- ! [[یەکەی ناوچەییەکانی یۆنان|یەکەی ناوچەیی]] ! دانیشتووان (٢٠٢١)<ref name=census21/> ! ڕووبەر (کم٢) !colspan="3"|ناوچە |- | [[ئەتینای ناوەڕاست (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای ناوەڕاست]] | align=right| 1,002,212 | align=right| 87.4 | rowspan="4" style="text-align:center;"| '''پارێزگای پێشووی ئەتینا''' <br />٢٬٦١١٬٧١٣<br />٣٦٤.٢ کم٢ | rowspan="5" style="text-align:center;"| '''ناوچەی شارستانیی ئەتینا یان ئەتینای گەورە''' <br />٣٬٠٥٩٬٧٦٤<br />٤١٤.٦ کم٢ | rowspan="7" style="text-align:center;"| '''ناوچەی گەورەشاری ئەتینا'''<br /> ٣٬٧٤٤٬٠٥٩<br />٢٩٣١.٦ کم٢ |- | [[ئەتینای باکوور (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای باکوور]] | align=right| 601,163 | align=right| 140.7 |- | [[ئەتینای باشوور (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای باشوور]] | align=right| 529,455 | align=right| 69.4 |- | [[ئەتینای ڕۆژاوا (یەکەی ناوچەیی)|ئەتینای ڕۆژاوا]] | align=right| 478,883 | align=right| 66.7 |- | [[پیرایۆس (یەکەی ناوچەیی)|پیرایۆس]] | align=right| 448,051 | align=right| 50.4 | align=center | '''یەکەی ناوچەییی پیرایۆس'''<br />٤٤٨٬٠٥١<br />٥٠.٤ کم٢ |- | [[ئەتیکای ڕۆژھەڵات]] | align=right| 518,755 | align=right| 1,513 |- | [[ئەتیکای ڕۆژاوا]] | align=right| 165,540 | align=right| 1,004 |} === سەلامەتی === ئەتینا لە کەمترین ڕێژەدایە بۆ مەترسی لەسەر فرەوانی و توندیی ھێرشە تیرۆریستییەکان بەپێی بنکەدراوەی جیھانیی تیرۆری یەکێتیی ئەورووپا (پێوەرەکانی EIU ٢٠٠٧–٢٠١٦). شارەکە ھەروەھا لە پلەی ٣٥ەم لە ئاسایشی دیجیتاڵی، ٢١ەم لە ئاسایشی تەندروستی، ٢٩ەم لە ئاسایشی ژێرخان و ٤١ەم لە ئاسایشی کەسی لەسەر ئاستی جیھان پۆلێن کرا لە ڕاپۆرتێکی ٢٠١٧ی [[The Economist Intelligence Unit|یەکەی ھەواڵگریی ئابووریناس]] (EIU).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=<bdi>Safe Cities Index 2017: Security in a rapidly urbanizing world</bdi>|ناونیشان=https://dkf1ato8y5dsg.cloudfront.net/uploads/5/82/safe-cities-index-2017-eng-web.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171016083013/https://dkf1ato8y5dsg.cloudfront.net/uploads/5/82/safe-cities-index-2017-eng-web.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=<bdi>The Economist Intelligent Unit</bdi>}}</ref> ھەروەھا وەک شارێکی زۆر سەلامەت (٣٩ەم لەسەر ئاستی جیھان لە کۆی ١٦٢ شار) لە ڕیزبەندیی سەلامەتترین و مەترسیدارترین وڵاتاندا دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Athens Safety Index</bdi> |ناونیشان=https://safearound.com/europe/greece/athens/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191029140948/https://safearound.com/europe/greece/athens/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=<bdi>Safe Around</bdi>}}</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٤، پێوەری تاوان لەلایەن [[Numbeo]]وە ئەتینا دەخاتە ٥٥.٤٠ (مامناوەند)، لە کاتێکدا پێوەری سەلامەتییەکەی ٤٤.٦٠یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.numbeo.com/crime/in/Athens |سەردێڕ=<bdi>Crime in Athens</bdi> |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260614012220/https://www.numbeo.com/crime/in/Athens |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ |url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=<bdi>Is Athens Safe? Areas to Avoid and Other Warnings</bdi> |ناونیشان=https://www.smartertravel.com/areas-avoid-athens-dangers-warnings/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190716130116/https://www.smartertravel.com/areas-avoid-athens-dangers-warnings/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Mercer}}</ref> بەپێی ڕاپرسییەکی ساڵی ٢٠١٩ی [[مێرسێر (کۆمپانیای ڕاوێژکاری)|مێرسێر]] بۆ کوالێتیی ژیان، ئەتینا لە پلەی ٨٩ەمدایە لە ڕیزبەندیی کوالێتیی ژیانی مێرسێردا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=<bdi>Athens Has the Biggest Fall in Mercer's 21st Personal Safety Ranking</bdi> |ناونیشان=https://www.thenationalherald.com/234850/athens-has-the-biggest-fall-in-mercers-21st-personal-safety-ranking/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190319130738/https://www.thenationalherald.com/234850/athens-has-the-biggest-fall-in-mercers-21st-personal-safety-ranking/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Mercer}}</ref> == ئابووری == [[File:OTE_Headquarters_(20-12-2021).png|thumb|بارەگای سەرەکیی [[ئۆتیئی (OTE)|ئۆتیئی]] لە [[مارووسی]]، گەورەترین [[کۆمپانیای تەکنەلۆژیا]] لە یۆنان]] [[File:Μέγαρο_Γεωργίου_Στράτου_-_Εθνική_Τράπεζα_1249.jpg|thumb|[[بانکی نەتەوەییی یۆنان]] بەپێی کۆی سامان گەورەترین بانکی یۆنانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Economy and Banking Sector of Greece</bdi> |ناونیشان=https://thebanks.eu/countries/Greece/major_banks |وێبگە=<bdi>The European Banks</bdi> |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230605101725/https://thebanks.eu/countries/Greece/major_banks |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>List of Banks in Greece – Overview of Top 10 Greek Banks</bdi> |ناونیشان=https://www.advratings.com/europe/top-banks-in-greece |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=<bdi>ADV Ratings</bdi> |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230310183304/https://www.advratings.com/europe/top-banks-in-greece |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>]] [[File:Ermou_Street_in_the_evening._In_the_distance_the_Byzantine_Church_of_Panagia_Kapnikarea.jpg|alt=|thumb|[[شەقامی ئێرمۆ (ئەتینا)|شەقامی ئێرمۆ]]، شەقامی بازرگانیی سەرەکیی ئەتینا]] ئەتینا پایتەختی [[سەنتەری دارایی|داراییی]] یۆنانە. بەپێی داتاکانی ساڵی ٢٠١٤، ئەتینا وەک ناوچەیەکی ئابووریی گەورەشار ١٣٠ ملیار دۆلاری ئەمریکی بەرھەمھێنا وەک بەرھەمی ناوخۆیی لەسەر بنەمای [[هاوتای هێزی کڕین|PPP]]، کە ئەمەش نزیکەی نیوەی بەرھەمی تەواوی وڵاتەکە پێکدەھێنێت. ئەتینا لە ھەمان ساڵدا لە پلەی ١٠٢ی پێڕستی گەورەشارە ئابوورییەکانی جیھاندا بوو، لە کاتێکدا بەرھەمی ناوخۆیی بۆ ھەر تاکێک بۆ ھەمان ساڵ ٣٢٬٠٠٠ [[دۆلاری ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Parilla |یەکەم٢=Alan |دوایین٢=Berube |یەکەم٣=Jesus |دوایین٣=Leal Trujillo |یەکەم٤=Tao |دوایین٤=Ran |یەکەم١=Joseph |ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=<bdi>Global Metro Monitor</bdi> |ناونیشان=https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190107040203/https://www.brookings.edu/research/global-metro-monitor/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=Brookings}}</ref> ئەتینا یەکێکە لە سەنتەرە ئابوورییە گەورەکان لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا و بە ھێزێکی ئابووریی ھەرێمی دادەنرێت. بەندەری پیرایۆس، کە پێشتر وەبەرھێنانی گەورەی لەلایەن کۆمپانیای [[کۆسکۆ (COSCO)|کۆسکۆ]]وە تێدا کراوە لە ماوەی دەیەی ڕابردوودا، لەگەڵ تەواوبوونی سەنتەری نوێی بارھەڵگرتن لە سریاسیۆن،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=<bdi>Cargo container centers</bdi> |ناونیشان=http://www.gaiaose.com/en/cargo-container-centers/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190224121331/http://www.gaiaose.com/en/cargo-container-centers/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=GAIA OSE}}</ref> فراوانکردنی [[ھێڵی ٤ (مێترۆی ئەتینا)|ھێڵی ٤ی مێترۆی ئەتینا]] و [[ترامی ئەتینا]]، ھەروەھا پڕۆژەی سەرلەنوێ پەرەپێدانەوەی [[پارکی گەورەشاری ھێلێنیکۆن]] لە ئێلینیکۆ و پڕۆژە شارستانییەکانی تر، دەستکەوتە ئابوورییەکانی ساڵانی داھاتوون. کۆمپانیا یۆنانییە دیارەکانی وەک [[ھێلاس سات]]، [[پیشەسازیی ئاسمانیی یۆنانی]]، [[کۆمپانیاکانی میتیلینیۆس]]، [[چیمەنتۆی تیتان]]، [[نەوتی یۆنانی]]، [[پاپادۆپۆلۆس (بیسکویت)|پاپادۆپۆلۆس]]، [[فۆلی فۆلی]]، [[جامبۆ]]، [[ئۆپاپ]] و [[کۆزمۆتی]] بارەگای سەرەکییان لە ناوچەی گەورەشاری ئەتینایە. کۆمپانیا فرەنەتەوەیییەکانی وەک [[ئێریکسۆن]]، [[سۆنی]]، [[سیمێنس]]، [[مۆتۆرۆلا]]، [[سامسۆنگ]]، [[مایکرۆسۆفت]]، [[تێلێپێرفۆرمانس]]، [[نۆڤارتیس]]، [[مۆندلێز]] و [[کۆکا کۆلا]] ھەروەھا بارەگای ھەرێمیی توێژینەوە و پەرەپێدانیان لە شارەکەدایە. کەرتی دارایی لەلایەن [[بانکی نەتەوەییی یۆنان]]، [[ئەلفا بانک]]، [[یۆرۆبانک]] و [[بانکی پیرایۆس]]ەوە نوێنەرایەتی دەکرێت، لە کاتێکدا [[بانکی یۆنان]]یش لە ناوجەرگەی شارەکەدا جێگیرە. [[بۆرسەی ئەتینا]] بە سەختی کەوتە بەر شاڵاوی [[قەیرانی قەرزی حکومەتی یۆنان]] و بڕیاری حکومەت بۆ پەنابردن بۆ [[کۆنترۆڵی سەرمایە لە یۆنان|کۆنترۆڵی سەرمایە]] لە ھاوینی ٢٠١٥دا. بەگشتی ئابووریی ئەتینا و یۆنان بە توندی کاریگەرییان لەسەر بوو، بەڵام داتاکان گۆڕانکارییان نیشاندا لە پاشەکشەی درێژخایەنەوە بۆ گەشەی ١.٤٪ لە ساڵی ٢٠١٧ بەدواوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Report for Selected Countries and Subjects</bdi> |ناونیشان=https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=174&s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDPRPC,PCPIPCH,LUR,GGXWDG_NGDP&grp=0&a=&pr.x=26&pr.y=12 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190224173413/https://www.imf.org/external/pubs/ft/weo/2018/01/weodata/weorept.aspx?sy=1980&ey=2023&scsm=1&ssd=1&sort=country&ds=.&br=1&c=174&s=NGDP_R,NGDP_RPCH,NGDPRPC,PCPIPCH,LUR,GGXWDG_NGDP&grp=0&a=&pr.x=26&pr.y=12 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=<bdi>International Monetary Fund</bdi>}}</ref> گەشتیاریش یەکێکی ترە لە بەشدارە سەرەکییەکان لە ئابووریی شارەکەدا، وەک یەکێک لە سەرەکیترین شوێنەکانی ئەورووپا بۆ گەشتیاریی ناوشار، و ھەروەھا دەروازەیەک بۆ گەشتکردن بۆ ھەردوو دوورگەکان و بەشەکانی تری خاکی سەرەکی. یۆنان لە ساڵی ٢٠١٥دا پێشوازی لە ٢٦.٥ ملیۆن سەردانکەر کرد، ٣٠.١ ملیۆن سەردانکەر لە ٢٠١٧دا، و زیاتر لە ٣٣ ملیۆن لە ٢٠١٨دا، کە ئەمەش یۆنانی کردە یەکێک لە [[ڕیزبەندیی گەشتیاریی جیھانی#ئەورووپا|پڕسەردانترین وڵاتانی ئەورووپا]] و جیھان، و بەشداری بە ١٨٪ی بەرھەمی ناوخۆیی وڵاتەکە کرد. ئەتینا پێشوازی لە زیاتر لە ٥ ملیۆن گەشتیار کرد لە ساڵی ٢٠١٨دا، و ١.٤ ملیۆنیان "گەشتیارانی ناوشار" بوون؛ ئەمەش بەراورد بە ساڵی ٢٠١٣ بە ڕێژەی زیاتر لە ملیۆنێک گەشتیاری ناوشار زیادی کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Εξαπλασιάστηκαν σε μία πενταετία οι τουρίστες στην πρωτεύουσα, Του Ηλία Μπέλλου |ناونیشان=http://www.kathimerini.gr/952595/article/oikonomia/ellhnikh-oikonomia/e3aplasiasthkan-se-mia-pentaetia-oi-toyristes-sthn-prwteyoysa |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190224173447/http://www.kathimerini.gr/952595/article/oikonomia/ellhnikh-oikonomia/e3aplasiasthkan-se-mia-pentaetia-oi-toyristes-sthn-prwteyoysa |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=Kathimerini |ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref> === گەشتیاری === ئەتینا لە سەردەمی دێرینەوە شوێنی مەبەست بووە بۆ گەشتیاران. بە درێژاییی ساڵانی ٢٠٠٠، ژێرخان و خزمەتگوزارییە کۆمەڵایەتییەکانی شارەکە باشتر بوون، بەشێکی ئەمەش بەھۆی سەرکەوتنی بۆ میوانداریکردنی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤|یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ٢٠٠٤]] بوو. حکومەتی یۆنان، بە یارمەتیی یەکێتیی ئەورووپا، پارەی پڕۆژە ژێرخانییە گەورەکانی دابین کردووە وەک [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەتینا|فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەلێفتێریۆس ڤێنیزێلۆس]] کە زۆر پێشکەوتووە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Financial Statements as at 31 December 2007</bdi> |ناونیشان=http://www.aia.gr/UserFiles/File/235956_Englishl.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090205201638/http://www.aia.gr/UserFiles/File/235956_Englishl.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٠٧|وێبگە=<bdi>Athens International Airport, S.A.</bdi>}}</ref> فراوانکردنی سیستەمی [[مێترۆی ئەتینا]]،<ref name="EUfund">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Olympic Games 2004: five major projects for Athens</bdi> |ناونیشان=http://ec.europa.eu/regional_policy/themes/olympe/pages/focus_en.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070520043310/http://ec.europa.eu/regional_policy/themes/olympe/pages/focus_en.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٠٧|وێبگە=<bdi>European Union Regional Policy</bdi> |بڵاوکەرەوە=ec.europa.eu}}</ref> و ڕێگای خێرای نوێی [[ئەتیکی ئۆدۆس]].<ref name=EUfund/> لە ساڵانی ڕابردوودا، ئەتینا داینامیکیتر بووە بە زیادبوونی ژمارەیەکی زۆر لە باڕ و کافێی نوێ و ئامادەیییەکی پەرەسەندووی [[ھونەری سەر شەقام]] و [[گرافیتێ]]، کە لایەنی شارستانیی شارەکە پێشدەخەن و ھەڵبژاردەی زیاتری گەشتیاری زیاد دەکەن شانبەشانی شوێنەوارە مێژوویی و مۆزەخانەکانی شارەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=<bdi>How angry street art is making Athens hip</bdi> |ناونیشان=https://www.economist.com/europe/2017/09/30/how-angry-street-art-is-making-athens-hip |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|newspaper=<bdi>The Economist</bdi> |issn=0013-0613 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240722124708/https://www.economist.com/europe/2017/09/30/how-angry-street-art-is-making-athens-hip |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == گواستنەوە == [[File:Public transport map of Athens.png|thumb|نەخشەی ڕێگا ئاسنییەکانی ئەتینا (مێترۆ، ڕێگای ئاسنیی دەوروبەر و ترام)]] ئەتینا گەورەترین ناوەندی گواستنەوەیە لە وڵاتەکەدا. شارەکە گەورەترین فڕۆکەخانە و گەورەترین بەندەری یۆنانی ھەیە؛ ھەروەھا پیرایۆس گەورەترین بەندەری گواستنەوەی کۆنتێنەرە لە دەریای ناوین، و گەورەترین بەندەری سەرنشینانە لە ئەورووپا. ئەتینا ناوەندێکی نەتەوەییی گەورەیە بۆ پاسە نێوان-شارەکان ([[کەتێل (یۆنان)|کەتێل]]) و پاسە نێودەوڵەتییەکان، ھەروەھا بۆ گواستنەوەی ڕێگای ئاسنیی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی. گواستنەوەی گشتی لە ڕێگەی چەندین ئامرازی گواستنەوەی جۆراوجۆرەوە خزمەت دەکرێت، کە گەورەترین سیستەمی گواستنەوەی گشتیی وڵاتەکە پێکدەھێنن. کۆمپانیای [[گواستنەوەی ئەتینا]] بەڕێوەبەری کەشتیگەلێکی گەورەی پاس و [[ترۆلی پاس]]، [[مێترۆی ئەتینا|مێترۆ]]ی شارەکە و [[ترامی ئەتینا|تۆڕێکی ترام]]ە، کە دەوروبەری باشوور بە ناوجەرگەی شارەوە دەبەستێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi> The tram of Athens</bdi> |ناونیشان=http://www.tramsa.gr/index.cfm?page_id=192&category=learn&lang_id=1 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090114071740/http://www.tramsa.gr/index.cfm?page_id=192&category=learn&lang_id=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=<bdi>Tram Sa</bdi>}}</ref> کۆمپانیای [[شەمەندەفەری یۆنانی]] (Hellenic Train) خزمەتگوزارییەکانی [[ڕێگای ئاسنیی دەوروبەری ئەتینا|ڕێگای ئاسنیی دەوروبەر]] بەڕێوەدەبات. === گواستنەوەی پاس === کۆمپانیای ئۆ ئێس وای ({{langx|el|<bdi>ΟΣΥ</bdi>}}) (Odikes Sygkoinonies S.A.)، کە کۆمپانیایەکی سەر بە OASA (ڕێکخراوی گواستنەوەی شارستانیی ئەتینا)یە، بەڕێوەبەری سەرەکیی پاس و ترۆلی پاسەکانە لە ئەتینا. تا ساڵی ٢٠١٧، تۆڕەکەی لە نزیکەی ٣٢٢ ھێڵی پاس پێکدێت، کە ناوچەی گەورەشاری ئەتینا دەگرنەوە، و کەشتیگەلێک لە ٢٬٣٧٥ پاس و ترۆلی پاس پێکدەھێنن. لەو ٢٬٣٧٥ە، ٦١٩ پاس بە کارکردن لەسەر [[گازی سروشتیی پەستێوراو]] کاردەکەن، کە گەورەترین کەشتیگەلی پاسی کارپێکراو بە گازی سروشتییە لە ئەورووپا، و ٣٥٤یان بە کارەبا کاردەکەن (ترۆلی پاس). ھەموو ٣٥٤ ترۆلی پاسەکە ئامادەکراون بۆ ئەوەی بە دیزڵ کاربکەن لە کاتی [[بڕانی کارەبا]]دا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Στόλος λεωφορείων |ناونیشان=https://www.osy.gr/ethelsite/pages/allBuses.php |وێبگە=Ο.ΣΥ. Α.Ε. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210417234252/https://www.osy.gr/ethelsite/pages/allBuses.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئازاری ٢٠٢١|زمان=Greek}}</ref> بەستەرە نێودەوڵەتییەکان لەلایەن چەند کۆمپانیایەکی تایبەتەوە دابین دەکرێن. بەستەرە نەتەوەیی و ھەرێمییەکانی پاس لەلایەن [[کەتێل (یۆنان)|کەتێل]]ەوە لە دوو وێستگەی پاسی نێوان-شارەکانەوە دابین دەکرێن؛ [[وێستگەی پاسی پێلۆپۆنێسی ئەتینا|وێستگەی پاسی کیفیسۆس]] A و [[وێستگەی پاسی لیۆسیۆنی ئەتینا|وێستگەی پاسی لیۆسیۆن]] B، کە ھەردووکیان دەکەونە بەشی باکووری ڕۆژاوای شارەکەوە. ''کیفیسۆس'' گەشت بۆ [[پێلۆپۆنێس]]، باکووری یۆنان، ڕۆژاوای یۆنان و ھەندێک لە [[دوورگەکانی ئایۆنی]] دابین دەکات، لە کاتێکدا ''لیۆسیۆن'' بۆ زۆربەی ناوچەکانی ناوەڕاستی یۆنان بەکاردەھێنرێت. ھەردوو ئەم وێستگانە بڕیارە جێگەیان بگیرێتەوە بە وێستگەیەکی نوێی پاسی نێوان-شارەکان کە لە قۆناغی دروستکردندایە لە [[ئێلایۆناس|ئێلێۆناس]] و بڕیارە تا ساڵی ٢٠٢٧ تەواو بێت. === ھێڵەکانی ئاسن === {{Main|مێترۆی ئەتینا|پرۆئاستیاکۆس|ترامی ئەتینا}} ئەتینا ناوەندی [[ڕێکخراوی هێڵەکانی ئاسنی یۆنانی|سیستەمی ھێڵی ئاسنی نەتەوەییی وڵاتەکە]] (OSE)یە، کە پایتەخت بە شارە گەورەکانی سەرانسەری یۆنان و دەرەوەی وڵاتیشەوە ([[ئەستەمبوڵ]]، [[سۆفیا]]، [[بێلگراد]] و [[بوخارێست]]) دەبەستێتەوە. [[File:Athens_Larissa_Station_09.jpg|thumb|ڕێگای ئاسنیی دەوروبەر ([[پرۆئاستیاکۆس]])]] [[ڕێگای ئاسنیی دەوروبەری ئەتینا]]، کە بە ''[[پرۆئاستیاکۆس]]'' ناسراوە، فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەتینا بە شاری [[کیاتۆ]]وە دەبەستێتەوە، کە {{convert|106|km|mi|0|abbr=on}}<ref name=proastiakos/> دەکەوێتە ڕۆژاوای ئەتیناوە، لە ڕێگەی وێستگەی لاریساوە کە وێستگەی ھێڵی ئاسنی ناوەندیی شارەکەیە و بەندەری پیرایۆس. درێژیی تۆڕی ھێڵی ئاسنی ھاتوچۆکارانی ئەتینا دەگاتە {{convert|120|km|mi|0|abbr=on}}،<ref name="proastiakos">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Proastiakos |ناونیشان=http://www.proastiakos.gr/en/?tid=3&aid=0 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090203121158/http://proastiakos.gr/en/?tid=3&aid=0 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=proastiakos.gr}}</ref> و پێشبینی دەکرا تا ساڵی ٢٠١٠ درێژ ببێتەوە بۆ {{convert|281|km|mi|0|abbr=on}}.<ref name=proastiakos/> [[File:Omonia metro station in Athens.jpg|thumb|شەمەندەفەری [[مێترۆی ئەتینا]] لە [[وێستگەی مێترۆی ئۆمۆنیا]]]] [[مێترۆی ئەتینا]] لەلایەن STASY S.A. ({{langx|el|<bdi>ΣΤΑΣΥ</bdi>}}) (Statheres Sygkoinonies S.A.)ەوە بەڕێوەدەبرێت، کە کۆمپانیایەکی سەر بە OASA (ڕێکخراوی گواستنەوەی شارستانیی ئەتینا)یە، و گواستنەوەی گشتی بەسەرانسەری ناوچەی شارستانیی ئەتینادا دابین دەکات. لە کاتێکدا مەبەستی سەرەکییەکەی گواستنەوەیە، ھەروەھا چەندین شوێنەواری یۆنانی لەخۆ دەگرێت کە لە کاتی دروستکردنی سیستەمەکەدا دۆزرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi> Excavations for the Athens Metro 3rd EPCA - Stations</bdi> |یەکەم١=Liana |دوایین١=Parlama |ناونیشان=http://www.culture.gr/2/21/211/21103a/e211ca09.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061207072925/http://www.culture.gr/2/21/211/21103a/e211ca09.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|وێبگە=<bdi>Hellenic Ministry of Culture</bdi>}}</ref> مێترۆی ئەتینا سێ ھێڵی مێترۆی ھەیە، ئەوانیش [[ھێڵی ١ی مێترۆی ئەتینا|ھێڵی ١ (ھێڵی سەوز)]]، [[ھێڵی ٢ی مێترۆی ئەتینا|ھێڵی ٢ (ھێڵی سوور)]] و [[ھێڵی ٣ی مێترۆی ئەتینا|ھێڵی ٣ (ھێڵی شین)]]، کە یەکەمیان لە ساڵی ١٨٦٩ دروستکرا، و دووانەکەی تر بەشێکی زۆریان لە ماوەی نەوەدەکاندا دروستکران، و بەشە نوێیە سەرەتایییەکان لە مانگی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠ کرانەوە. ھێڵی ١ زۆربەی بەسەر زەویدا دەڕوات و دووانەکەی تر (ھێڵی ٢ و ٣) بەتەواوی لەژێر زەویدا دەڕۆن. کەشتیگەلێک لە ٤٢ شەمەندەفەر، بە بەکارھێنانی ٢٥٢ عەرەبانە، لەسەر تۆڕەکە کاردەکەن،<ref name="xyz">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>The Athens Urban Transport Network in Facts and Figures</bdi> |پەڕەکان=١٥|ناونیشان=http://www.oasa.gr/pdf/FactsAndFigures_en.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060629074436/http://www.oasa.gr/pdf/FactsAndFigures_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠٠٧|وێبگە=OASA}}</ref> و ڕۆژانە ١٬٣٥٣٬٠٠٠ سەرنشین ھەڵدەگرن.<ref><bdi>"Homepage – The Company – Attiko Metro S.A." Attiko Metro S.A. Archived from the original on 3 December 2010. Retrieved 2 June 2014.</bdi></ref> ''ھێڵی ١'' (ھێڵی سەوز) خزمەتی ٢٤ وێستگە دەکات، و کۆنترین ھێڵی تۆڕی مێترۆی ئەتینایە. لە وێستگەی [[پیرایۆس]]ەوە تا وێستگەی [[کیفیسیا]] دەڕوات و دووریی {{convert|25.6|km|1|abbr=on}} دەبڕێت. ھێڵی گۆڕینەوەی ھەیە لەگەڵ ھێڵی شینی ٣ لە وێستگەی [[مۆناستیراکی]] و لەگەڵ ھێڵی سووری ٢ لە وێستگەکانی [[گۆڕەپانی ئۆمۆنیا|ئۆمۆنیا]] و [[ئەتیکی]]. ''ھێڵی ٢'' (ھێڵی سوور) لە وێستگەی [[وێستگەی مێترۆی ئانتۆپۆلی|ئانتۆپۆلی]]ەوە تا وێستگەی [[وێستگەی مێترۆی ئێلینیکۆ|ئێلینیکۆ]] دەڕوات و دووریی {{convert|17.5|km|1|abbr=on}} دەبڕێت.<ref name=xyz/> ھێڵەکە دەوروبەرەکانی ڕۆژاوای ئەتینا بە دەوروبەرەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتەوە دەبەستێتەوە، بە تێپەڕبوون بە ناوجەرگەی ئەتینادا. ھێڵی سوور ھێڵی گۆڕینەوەی ھەیە لەگەڵ ھێڵی سەوزی ١ لە وێستگەکانی [[وێستگەی مێترۆی ئەتیکی|ئەتیکی]] و [[وێستگەی مێترۆی ئۆمۆنیا|ئۆمۆنیا]]. ھەروەھا ھێڵی گۆڕینەوەی ھەیە لەگەڵ ھێڵی شینی ٣ لە [[گۆڕەپانی سینتاگما|وێستگەی]] [[وێستگەی مێترۆی سینتاگما|سینتاگما]] و لەگەڵ ترام لە وێستگەکانی [[گۆڕەپانی سینتاگما|سینتاگما]]، [[وێستگەی سینگرۆ-فیکس|سینگرۆ فیکس]] و [[وێستگەی نیۆس کۆسمۆس|نیۆس کۆسمۆس]]. ''ھێڵی ٣'' (ھێڵی شین) لە وێستگەی [[وێستگەی مێترۆی دیمۆتیکۆ تیاتڕۆ|دیمۆتیکۆ تیاتڕۆ]]وە، بە وێستگەکانی ناوەندیی [[مۆناستیراکی]] و [[وێستگەی مێترۆی سینتاگما|سینتاگما]]دا دەڕوات بۆ شەقامی [[وێستگەی دوکیسیس پلاکێنتیاس|دوکیسیس پلاکێنتیاس]] لە دەوروبەری باکووری ڕۆژھەڵاتی [[کالاندری|ھالاندری]].<ref name=xyz/> پاشان بەرز دەبێتەوە بۆ سەر زەوی و بەردەوام دەبێت تا [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەتینا|فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەتینای ئەلێفتێریۆس ڤێنیزێلۆس]] بە بەکارھێنانی ژێرخانی ڕێگای ئاسنیی دەوروبەر، کە کۆی درێژییەکەی دەگەیەنێتە {{convert|39|km|mi|0|abbr=on}}.<ref name=xyz/> درێژکردنەوەی بەھاری ٢٠٠٧ لە مۆناستیراکییەوە بەرەو ڕۆژاوا بۆ [[ئەگالێئۆ]] ھەندێک لە ناوەندە سەرەکییەکانی [[ژیانی شەوانە]]ی شارەکەی بەیەکەوە بەستەوە، بەتایبەتی ئەوانەی گازی (وێستگەی [[وێستگەی مێترۆی کێرامیکۆس|کێرامیکۆس]]) بە پسیرڕی (وێستگەی [[وێستگەی مێترۆی مۆناستیراکی|مۆناستیراکی]]) و ناوجەرگەی شارەکەوە (وێستگەی [[وێستگەی سینتاگما|سینتاگما]]). وێستگە نوێیەکانی [[وێستگەی مێترۆی مانیاتیکا|مانیاتیکا]]، [[وێستگەی پیرایۆس|پیرایۆس]] و [[وێستگەی مێترۆی دیمۆتیکۆ تیاتڕۆ|دیمۆتیکۆ تیاتڕۆ]]، لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ تەواو بوون،<ref name="Attiko Metro">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ametro.gr/?page_id=116 |سەردێڕ=Line3|وێبگە=Attiko Metro |بڵاوکەرەوە=ametro.gr}}</ref><ref name="Athens Greece Guide">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.athensguide.org/|سەردێڕ=Athens Greece Guide|وێبگە=Athensguide.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230329103411/https://www.athensguide.org/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە گەورەترین بەندەری یۆنان، بەندەری پیرایۆس، بە فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەتیناوە دەبەستێتەوە کە گەورەترین فڕۆکەخانەی یۆنانە. [[File:Attica_06-13_Athens_26_Tram.jpg|alt=|thumb|ئۆتۆمبێلێکی [[ترامی ئەتینا]]]] [[ترامی ئەتینا]] لەلایەن STASY S.A. (Statheres Sygkoinonies S.A.)ەوە بەڕێوەدەبرێت، کە کۆمپانیایەکی سەر بە [[گواستنەوەی ئەتینا]] (OASA)یە. کەشتیگەلێکی ھەیە پێکھاتوو لە ٣٥ ئۆتۆمبێلی جۆری [[ھیتاچی سیریۆ|سیریۆ]]<ref name="athenstram">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>The tram in numbers</bdi> |ناونیشان=http://www.tramsa.gr/index.cfm?page_id=207&category=learn&lang_id=1 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110721083439/http://www.tramsa.gr/index.cfm?page_id=207&category=learn&lang_id=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=<bdi>Tram SA</bdi>}}</ref> و ٢٥ ئۆتۆمبێلی جۆری [[ئالستۆم سیتادیس]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>Alstom introduces the Citadis X05 tram to Athens</bdi> |ناونیشان=https://www.alstom.com/press-releases-news/2020/9/alstom-introduces-citadis-x05-tram-athens |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی نیسانی ٢٠٢٣|وێبگە=Alstom |زمان=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210204220440/https://www.alstom.com/press-releases-news/2020/9/alstom-introduces-citadis-x05-tram-athens |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە خزمەتی ٤٨ وێستگە دەکەن،<ref name=athenstram/> ٣٤٥ کارمەندی ھەیە و تێکڕای ژمارەی سەرنشینانی ڕۆژانەی ٦٥٬٠٠٠ سەرنشینە.<ref name=athenstram/> تۆڕی ترامەکە کۆی درێژییەکەی {{convert|27|km|mi|abbr=on|0}} دەبێت و دە دەوروبەری ئەتینایی دەگرێتەوە.<ref name=athenstram/> تۆڕەکە لە [[گۆڕەپانی سینتاگما]]وە دەڕوات بەرەو دەوروبەری باشووری ڕۆژاوای [[پالایۆ فالیڕۆ]]، کە لەوێدا ھێڵەکە دەبێتە دوو لقەوە؛ یەکەمیان بە درێژاییی کەناراوی ئەتینا بەرەو دەوروبەری باشووری [[ڤولا]] دەڕوات، لە کاتێکدا ئەوەی تریان بەرەو پیرایۆس دەڕوات. تۆڕەکە زۆربەی کەناراوی ئەتینا دەگرێتەوە.<ref name="EF">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=<bdi>The Athens Urban Transport Network in Facts and Figures</bdi> |پەڕە= ١٣|ناونیشان=http://www.oasa.gr/pdf/FactsAndFigures_en.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060629074436/http://www.oasa.gr/pdf/FactsAndFigures_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|وێبگە=OASA}}</ref> === فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەتینا === [[File:Greece-0028_(2215861772).jpg|alt=|thumb|[[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەتینا]]]] ئەتینا لەلایەن [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەتینا]] (ATH)وە خزمەت دەکرێت، کە دەکەوێتە نزیک شارۆچکەی [[سپاتا]]، لە دەشتی مێسۆگیای ڕۆژھەڵات، بە دووری نزیکەی {{convert|35|km|mi|0|abbr=on}} لە ڕۆژھەڵاتی ناوجەرگەی ئەتیناوە.<ref name="aia">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Contact |ناونیشان=http://www.aia.gr/contact.asp?langid=2 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080406162653/http://www.aia.gr/contact.asp?langid=2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٠٧|وێبگە=<bdi>Athens International Airport</bdi>}}</ref> فڕۆکەخانەکە، کە خەڵاتی "فڕۆکەخانەی ئەورووپیی ساڵی ٢٠٠٤"ی بەدەستھێناوە،<ref name=pro/> وەک ناوەندێکی شیاو بۆ فراوانبوون بۆ گەشتی ئاسمانی لە [[باڵکان|باشووری ڕۆژھەڵاتی ئەورووپا]] دروستکراوە و لە ماوەی ٥١ مانگدا تەواو کراوە، بە تێچووی ٢.٢ ملیار یۆرۆ. ستافێکی ١٤٬٠٠٠ کەسی ھەیە.<ref name="pro">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=History |ناونیشان=http://www.aia.gr/pages.asp?pageid=15&langid=2 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070607020147/http://www.aia.gr/pages.asp?pageID=15&langID=2 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٠٧|وێبگە=<bdi>Athens International Airport</bdi>}}</ref> === بەلەم و کەشتی === [[بەندەری پیرایۆس]] گەورەترین بەندەرە لە یۆنان و یەکێکە لە گەورەترینەکان لە ئەورووپا. [[ڕافینا]] و [[لاڤریۆ]] وەک بەندەری جێگرەوەی ئەتینا کاردەکەن، کە شارەکە بە چەندین لە [[پێڕستی دوورگەکانی یۆنان|دوورگەکانی یۆنان]]ی [[دەریای ئێژە]]، [[ئێڤیا]] دەبەستنەوە لە کاتێکدا ھەروەھا خزمەتی ئەو کەشتییە گەشتیارییانەش دەکەن کە دەگەن. === ڕێگا خێراکان === دوو ڕێگای خێرای سەرەکیی یۆنان لە ئەتیناوە دەست پێدەکەن، ئەوانیش ڕێگای خێرای [[ڕێگای خێرای ئەی١ (یۆنان)|A1]]/[[ڕێگای ئەورووپی E75|E75]]، کە بەرەو باکوور دەڕوات بۆ دووەم گەورەترین شاری یۆنان، [[سەلۆنیک]] و دەروازەی سنووریی [[ئێڤزۆنۆی]]؛ و ڕێگای خێرای [[ڕێگای خێرای ئەی٨ (یۆنان)|A8]]/[[ڕێگای ئەورووپی E94|E94]] کە بەرەو ڕۆژاوا دەڕوات، بۆ سێیەم گەورەترین شاری یۆنان، [[پاتراس]]، کە ڕێگای نەتەوەییی [[ڕێگای نەتەوەییی یۆنانی ٨ئەی|EO8a]]ی لەخۆ گرتووە. پێش تەواوبوونیان، زۆربەی ھاتوچۆی ڕێگاکە ڕێگاکانی [[ڕێگای نەتەوەییی یۆنانی ١|EO1]] و [[ڕێگای نەتەوەییی یۆنانی ٨|EO8]]یان بەکاردەھێنا. ناوچەی گەورەشاری ئەتینا لەلایەن تۆڕی ڕێگای خێرای باجگری [[ئەتیکی ئۆدۆس]]ەوە خزمەت دەکرێت: بەشە سەرەکییەکەی، ڕێگای خێرای [[ڕێگای خێرای ئەی٦ (یۆنان)|A6]]، لە دەوروبەری پیشەسازیی ڕۆژاوای [[ئەلەفیسینا|ئەلێفیسینا]]وە تا [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئەتینا]] درێژ دەبێتەوە؛ لە کاتێکدا دوو ڕێگای بازنەیی، کە بریتین لە ڕێگای بازنەییی ئایگالێئۆ ([[ڕێگای خێرای ئەی٦٥ (یۆنان)|A65]]) و ڕێگای بازنەییی ھیمێتوس ([[ڕێگای خێرای ئەی٦٢ (یۆنان)|A62]]) بەشەکانی ڕۆژاوا و ڕۆژھەڵاتی ئەتینا بە ڕێککەوت خزمەت دەکەن. درێژیی ئەتیکی ئۆدۆس بە تەواوی {{convert|65|km|mi|0|abbr=on}}ە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aodos.gr/article.asp?catid=12069&tag=7275|سەردێڕ=Aodos.gr}}{{Dead link|date=May 2023 |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> کە دەیکاتە گەورەترین تۆڕی ڕێگای خێرای گەورەشار لە تەواوی یۆناندا. == پەروەردە == [[File:Ακαδημία_Αθηνών_1178.jpg|alt=|thumb|ڕووی پێشەوەی [[ئەکادیمیای ئەتینا (ھاوچەرخ)|ئەکادیمیای ئەتینا]]]] دەکەوێتە سەر [[شەقامی پانێپیستیمیۆ]]، کەمپی کۆنی [[زانکۆی نەتەوەیی و کاپۆدیستریانیی ئەتینا|زانکۆی ئەتینا]]، [[کتێبخانەی نەتەوەییی یۆنان|کتێبخانەی نەتەوەیی]]، و [[ئەکادیمیای ئەتینا (ھاوچەرخ)|ئەکادیمیای ئەتینا]] کە "سێانەی ئەتینا" پێکدەھێنن و لە ناوەڕاستی سەدەی ١٩دا دروست کراون. گەورەترین و کۆنترین زانکۆ لە ئەتینا زانکۆی نەتەوەیی و کاپۆدیستریانیی ئەتینایە. زۆربەی ئەرکەکانی زانکۆی نەتەوەیی و کاپۆدیستریانی شانبەشانی زانکۆی تەکنیکیی نەتەوەییی ئەتینا گواستراونەتەوە بۆ کەمپێک لە دەوروبەری ڕۆژھەڵاتی [[زۆگرافۆ]]. کەمپی کۆنی [[زانکۆی تەکنیکیی نەتەوەییی ئەتینا]] دەکەوێتە سەر شەقامی پاتیسیۆن. [[زانکۆی ئەتیکای ڕۆژاوا]] دووەم گەورەترین زانکۆیە لە ئەتینا. شوێنی سەرەکیی زانکۆکە دەکەوێتە ناوچەی ڕۆژاوای ئەتینا، لەو شوێنەی کە فەیلەسووفەکانی ئەتینای کۆن وانەیان تێدا دەگوتەوە. ھەموو چالاکییەکانی زانکۆی ئەتیکای ڕۆژاوا لە ناو ژێرخانی مۆدێرنی سێ کەمپەکەی زانکۆکەدا لە ناو ناوچەی گەورەشاری ئەتینا (پارکی ئەگالێئۆ، مێرگی کۆن و ئەتینا) ئەنجام دەدرێن، کە شوێنی مۆدێرن بۆ وانەوتنەوە و توێژینەوە، کات بەسەربردن و دامەزراوەی پاڵپشتی بۆ ھەموو خوێندکاران دابین دەکەن. زانکۆکانی تری ناو ئەتینا بریتین لە [[زانکۆی ئابووری و بازرگانیی ئەتینا]]، [[زانکۆی پانتێیۆن]]، [[زانکۆی کشتوکاڵیی ئەتینا]] و [[زانکۆی پیرایۆس]]. بەگشتی دە دامەزراوەی خوێندنی باڵای پاڵپشتیکراو لەلایەن دەوڵەتەوە ھەن کە دەکەونە ناوچەی شارستانیی ئەتیناوە، ئەمانە بەپێی ڕیزبەندی کرۆنۆلۆژی بریتین لە: [[قوتابخانەی هونەرە جوانەکانی ئەتینا]] (١٨٣٧)، [[زانکۆی تەکنیکیی نەتەوەییی ئەتینا]] (١٨٣٧)، [[زانکۆی نەتەوەیی و کاپۆدیستریانیی ئەتینا]] (١٨٣٧)، [[زانکۆی کشتوکاڵیی ئەتینا]] (١٩٢٠)، [[زانکۆی ئابووری و بازرگانیی ئەتینا]] (١٩٢٠)، [[زانکۆی پانتێیۆن|زانکۆی پانتێیۆن بۆ زانستە کۆمەڵایەتییەکان و سیاسییەکان]] (١٩٢٧)، [[زانکۆی پیرایۆس]] (١٩٣٨)، [[زانکۆی ھارۆکۆپیۆ|زانکۆی ھارۆکۆپیۆی ئەتینا]] (١٩٩٠)، [[قوتابخانەی پەروەردەیی و پەروەردەی تەکنەلۆژی]] (٢٠٠٢)، [[زانکۆی ئەتیکای ڕۆژاوا]] (٢٠١٨). ھەروەھا چەندین ''کۆلێژ''ی تایبەتی تریش ھەن، وەک ئەوەی بە فەرمی لە یۆنان پێیان دەوترێت، لەبەر ئەوەی دروستکردنی زانکۆی تایبەت لەلایەن دەستوورەوە قەدەغەکراوە. زۆربەیان لەلایەن دەوڵەت یان زانکۆیەکی بیانییەوە باوەڕپێکراون وەک [[کۆلێژی ئەمریکیی یۆنان]] و [[زانکۆی ئیندیاناپۆلیس – کەمپی ئەتینا|کەمپی ئەتینا]]ی سەر بە [[زانکۆی ئیندیاناپۆلیس]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ιδιωτικά Πανεπιστήμια στην Ελλάδα – Private Universities in Greece |ناونیشان=http://www.thought.de/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120625234055/http://www.thought.de/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|وێبگە=www.thought.de}}</ref> == کەلتوور == === سەنتەری شوێنەواری و مۆزەخانەکان === [[File:Archäologisches Nationalmuseum Athen.jpg|thumb|[[مۆزەخانەی نەتەوەییی شوێنەوارناسیی ئەتینا|مۆزەخانەی نەتەوەییی شوێنەوارناسی]] لە ناوجەرگەی ئەتینا]] [[File:The_Acropolis_Museum_as_seen_from_the_top_of_the_Acropolis_hill.jpg|thumb|[[مۆزەخانەی ئەکرۆپۆلیس]]]] شارەکە سەنتەرێکی جیھانییە بۆ توێژینەوەی [[شوێنەوارناسی|شوێنەواری]]. شانبەشانی دامەزراوە ئەکادیمییە نەتەوەیییەکانی وەک [[زانکۆی نەتەوەیی و کاپۆدیستریانیی ئەتینا|زانکۆی ئەتینا]] و [[کۆمەڵەی شوێنەوارناسیی ئەتینا|کۆمەڵەی شوێنەوارناسی]]، میوانداری چەندین مۆزەخانەی شوێنەوارناسی دەکات، وەک [[مۆزەخانەی نەتەوەییی شوێنەوارناسیی ئەتینا|مۆزەخانەی نەتەوەییی شوێنەوارناسی]]، [[مۆزەخانەی ھونەری سایکلادیی گۆلاندریس|مۆزەخانەی سایکلادی]]، مۆزەخانەی [[ئیپیگرافی|ئیپیگرافی]]، [[مۆزەخانەی بێزەنتی و کریستیانی]]، ھەروەھا مۆزەخانەکان لە ئاگۆرای کۆن، [[مۆزەخانەی ئەکرۆپۆلیس|ئەکرۆپۆلیس]]، [[کێرامیکۆس]]، و [[مۆزەخانەی شوێنەوارناسیی کێرامیکۆس]]. شارەکە ھەروەھا شوێنی تاقیگەی [[دیمۆکریتس|دیمۆکریتۆس]]ە بۆ [[زانستی شوێنەوارناسی|ئارکیۆمێتری]]، شانبەشانی دەسەڵاتە شوێنەوارییە ھەرێمی و نەتەوەیییەکان کە بەشێکن لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری (یۆنان)|وەزارەتی ڕۆشنبیریی یۆنان]]. ئەتینا میوانداریی ١٧ [[پێڕستی پەیمانگا شوێنەوارییە بیانییەکان لە یۆنان|پەیمانگای شوێنەواریی بیانی]] دەکات کە پێشخستن و ئاسانکاری بۆ توێژینەوە دەکەن لەلایەن زانایانی وڵاتەکانی خۆیانەوە. لە ئەنجامدا، ئەتینا زیاتر لە دە کتێبخانەی شوێنەواری و سێ تاقیگەی شوێنەواریی تایبەتمەندی ھەیە، و ساڵانە شوێنی چەندین سەد وانە، کۆنفرانس و سیمیناری تایبەتمەندە، ھەروەھا دەیان پێشانگای شوێنەواری. لە ھەر کاتێکی دیاریکراودا، سەدان زانا و توێژەری نێودەوڵەتی لە ھەموو بوارەکانی شوێنەوارناسیدا لە شارەکەدا دەدۆزرێنەوە. گرنگترین مۆزەخانەکانی ئەتینا بریتین لە: * [[مۆزەخانەی نەتەوەییی شوێنەوارناسیی ئەتینا|مۆزەخانەی نەتەوەییی شوێنەوارناسی]]، گەورەترین مۆزەخانەی شوێنەوارییە لە وڵاتەکەدا، و یەکێکە لە گرنگترینەکان لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، لەبەر ئەوەی کۆکراوەیەکی فراوانی کەلوپەلە کۆنەکان لەخۆ دەگرێت. بەرھەمە ھونەرییەکانی ماوەی زیاتر لە ٥٬٠٠٠ ساڵ دەگرنەوە، لە کۆتایییەکانی چاخی [[بەردینی نوێ]] تا [[یۆنانی ڕۆمی]]؛ * [[مۆزەخانەی بێناکی]] بە لقە جیاوازەکانی بۆ ھەریەک لە کۆکراوەکانی لەوانە ھونەری کۆن، بێزەنتی، سەردەمی عوسمانی، ھونەری چینی و زۆر زیاتریش؛ * [[مۆزەخانەی بێزەنتی و کریستیانی]]، یەکێک لە گرنگترین مۆزەخانەکانی [[ھونەری بێزەنتی]]؛ * [[پێشانگای نەتەوەیی (ئەتینا)|پێشانگای ھونەریی نەتەوەیی]]، پێشانگای پێشەنگی نەتەوەکە کە ھەمان ناوی ھەیە، کە لە ساڵی ٢٠٢١دا دوای نۆژەنکردنەوەی کرایەوە؛ * [[مۆزەخانەی نەتەوەییی ھونەری ھاوچەرخ لە ئەتینا|مۆزەخانەی نەتەوەییی ھونەری ھاوچەرخ]]، کە لە ساڵی ٢٠٠٠ لەناو بینایەکی کۆنی کارگەی بیرەدا کرایەوە؛ * [[مۆزەخانەی گۆلاندریس بۆ ھونەری ھاوچەرخ]]، کە زۆرێک لە بەرھەمە ھونەرییە مۆدێرنەکان پیشان دەدات کە لەلایەن خاوەن کەشتی [[باسیل گۆلاندریس]] و ھاوسەرەکەی [[ئێلیز گۆلاندریس|ئێلیز کارادۆنتیس]]ەوە کۆکراونەتەوە؛ * [[مۆزەخانەی دراوەکانی ئەتینا|مۆزەخانەی دراوەکان]]، کە کۆکراوەیەکی گەورەی دراوی کۆن و مۆدێرن لەخۆ دەگرێت؛ * [[مۆزەخانەی ھونەری سایکلادیی گۆلاندریس]]، ماڵی کۆکراوەیەکی بەرفراوانی [[ھونەری سایکلادی]]یە، لەوانەش پەیکەرۆکە بەناوبانگەکانی لە مەڕمەڕی سپی؛ * [[مۆزەخانەی ئەکرۆپۆلیس|مۆزەخانەی نوێی ئەکرۆپۆلیس]]، کە لە ساڵی ٢٠٠٩ کرایەوە، و جێگەی مۆزەخانە کۆنەکەی سەر ئەکرۆپۆلیسی گرتەوە. مۆزەخانە نوێیەکە پێشوازییەکی زۆری لێکراوە؛ نزیکەی یەک ملیۆن کەس سەردانیان کردووە تەنھا لە ماوەی ھاوینی حوزەیران-تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩دا. ھەروەھا ژمارەیەک مۆزەخانەی بچووکتر و تایبەتی کە تیشک دەخەنە سەر کەلتوور و ھونەرەکانی یۆنانی لێرەدا دەدۆزرێنەوە. * [[مۆزەخانەی شوێنەوارناسیی کێرامیکۆس]]، مۆزەخانەیەک کە ئەو بەرھەمانە پیشان دەدات کە لە گۆڕستانی کێرامیکۆس دۆزراونەتەوە. زۆربەی گۆزەگەری و بەرھەمەکانی تر پەیوەندییان بە بۆچوونی ئەتینایییەکانەوە ھەیە سەبارەت بە مەرگ و ژیانی دوای مردن، بە درێژاییی چەندین سەردەم. * [[مۆزەخانەی جوولەکەکانی یۆنان]]، مۆزەخانەیەک کە مێژوو و کەلتووری [[مێژووی جوولەکەکان لە یۆنان|کۆمەڵگەی جوولەکەی یۆنانی]] دەخاتەڕوو. === تەلارسازی === {{see also|تەلارسازیی مۆدێرن لە ئەتینا}} [[File:Μητρόπολη Αθηνών 3321.jpg|thumb|[[کڵێسای گەورەی ئەتینا]] (ئەتینا میترۆپۆلیس)]] ئەتینا لەخۆگری [[شێوازی تەلارسازی|شێوازەکانی تەلارسازی]]یە کە لە [[تەلارسازیی بووژانەوەی یۆنانی|یۆنانی-ڕۆمی]] و [[تەلارسازیی نیۆکلاسیک|نیۆکلاسیک]]ەوە دەست پێدەکات تا دەگاتە مۆدێرن. زۆرجار لە ھەمان ناوچەدا دەدۆزرێنەوە، چونکە ئەتینا بە یەکجۆریی شێوازی تەلارسازی جیاناکرێتەوە. سەردانکەرێک بە خێرایی ھەست بە نەبوونی بینا بەرزەکان دەکات: ئەتینا [[یاسای سنووردارکردنی بەرزی]]ی زۆر توندی ھەیە بۆ دڵنیابوون لەوەی گردی ئەکرۆپۆلیس لە سەرانسەری شارەکەدا ببینرێت. سەرەڕای جۆراوجۆری لە شێوازەکاندا، بەڵگە ھەیە لەسەر بەردەوامی لە توخمەکانی ژینگەی تەلارسازیدا بە درێژاییی مێژووی شارەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Doumas |یەکەم١=Christos |سەردێڕ=<bdi>Excavation and Rescue Operations: What to Preserve and Why</bdi> |journal=<bdi>Museum International</bdi> |ڕێکەوت=نیسانی ١٩٩٨|بەرگ=٥٠|issue=2 |پەڕەکان=٦–٩|doi=10.1111/1468-0033.00142}}</ref> بۆ زۆرترین بەشی سەدەی ١٩ نیۆکلاسیسیزم زاڵ بوو بەسەر ئەتینادا، ھەروەھا ھەندێک لادان لێیەوە وەک [[ئێکلیتیسزم]]، بەتایبەتی لە سەرەتای سەدەی ٢٠دا. بەم شێوەیە، [[کۆشکی شاهانەی کۆن]] یەکەم بینای گشتیی گرنگ بوو کە دروستکرا، لە نێوان ساڵانی ١٨٣٦ و ١٨٤٣دا. دواتر لە ناوەڕاست و کۆتایییەکانی سەدەی ١٩دا، [[بارۆن تیۆفیل ڤۆن هانسن|تیۆفیل فرایھێر ڤۆن ھانسن]] و [[ئێرنست زیلەر]] بەشدارییان کرد لە دروستکردنی چەندین بینای نیۆکلاسیکدا وەک [[ئەکادیمیای ئەتینا (ھاوچەرخ)|ئەکادیمیای ئەتینا]] و ھۆڵی [[زاپێیۆن]]. زیلەر ھەروەھا نەخشەی بۆ چەندین کۆشکی تایبەت کێشا لە ناوەڕاستی ئەتینادا کە دواتر وردە وردە بوون بە گشتی، زۆرجار لە ڕێگەی بەخشینەوە، وەک کۆشکی [[ئیلیۆ مێلاترۆن]]ی ھی [[هاینریش شلیمان|شلیمان]].{{citation needed|date=February 2026}} لە سەرەتای ساڵانی ١٩٢٠ەکانەوە، [[تەلارسازیی مۆدێرن]] لەوانەش [[باوهاوس]] و [[ئارت دیکۆ]] دەستیان کرد بە دانانی کاریگەری لەسەر نزیکەی ھەموو تەلارسازەکانی یۆنان، و بیناکان ھەم گشتی و ھەم تایبەت بەپێی ئەم شێوازانە دروست دەکران. ئەو ناوچانەی کە ژمارەیەکی زۆر لەم بینایانەیان تێدایە بریتین لە [[کۆلۆناکی]]، و ھەندێک ناوچەی ناوجەرگەی شارەکە؛ ئەو گەڕەکانەی لەم ماوەیەدا پەرەیان سەند پێکھاتوون لە [[کیپسێلی، ئەتینا|کیپسێلی]].<ref>[[هێلین فێساس-ئێمانوێل|Fessas-Emmanouil, Helen]]. ''Ελληνική Αρχιτεκτονική Εταιρεία: Αρχιτέκτονες του 20ού αιώνα: Μέλη της Εταιρείας'', Ποταμός, Athens, 2009, pp. xxi & xxv. {{ISBN|960-6691-38-1}}</ref> لە ساڵانی ١٩٥٠ و ١٩٦٠ەکاندا لە کاتی فراوانبوون و پەرەسەندنی ئەتینادا، بزووتنەوە مۆدێرنەکانی تر وەک [[شێوازی نێودەوڵەتی (تەلارسازی)|شێوازی نێودەوڵەتی]] ڕۆڵێکی گرنگیان گێڕا. ناوجەرگەی ئەتینا بەشێوەیەکی بەرفراوان سەرلەنوێ دروستکرایەوە، کە بووە ھۆی ڕووخاندنی ژمارەیەک بینای نیۆکلاسیک. تەلارسازەکانی ئەم سەردەمە کەرەستەکانی وەک شووشە، مەڕمەڕ و ئەلەمنیۆمیان بەکارھێنا، و زۆرێکیان توخمە مۆدێرن و کلاسیکییەکانیان تێکەڵ کرد.<ref>[[هێلین فێساس-ئێمانوێل|Fessas-Emmanouil, Helen]]. ''Ελληνική Αρχιτεκτονική Εταιρεία: Αρχιτέκτονες του 20ού αιώνα: Μέλη της Εταιρείας'', Ποταμός, Athens, 2009, p. xxxi, {{ISBN|960-6691-38-1}}</ref> دوای جەنگی جیھانیی دووەم، تەلارسازە ناسراوەکانی جیھان کە لە شارەکەدا نەخشەیان کێشاوە و بینایان دروستکردووە بریتین لە [[واڵتەر گرۆپیوس]]، بە نەخشەکەی بۆ باڵیۆزخانەی ئەمریکا، و لەنێو ئەوانی تردا، [[ئێرۆ سارینێن]]، لە نەخشەی دوای جەنگی بۆ تێرمیناڵی ڕۆژھەڵاتی [[فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتیی ئێلینیکۆن|فڕۆکەخانەی ئێلینیکۆن]]. === پەیکەرسازیی شار === [[File:The Old Parliament House - National Historical Museum - on March 1, 2019.jpg|thumb|[[کۆشکی پەرلەمانی کۆن، ئەتینا|کۆشکی پەرلەمانی کۆن]] ئێستا ماڵی مۆزەخانەی مێژووی نەتەوەیییە. دیمەنەکە لە [[شەقامی ستادیۆ]]وەیە.]] لە سەرانسەری شارەکەدا چەندین پەیکەر یان نیوپەیکەر دەدۆزرێنەوە. بێجگە لە پەیکەرە نیۆکلاسیکەکانی دەستی [[لیۆنیداس درۆسیس]] لە ئەکادیمیای ئەتینا (ئەفلاتوون، سوقرات، ئەپۆلۆ و ئەتینا)، ئەوانی تر لە پۆلە دیارەکاندا بریتین لە پەیکەری [[تێسیۆس]] لەلایەن [[گیۆرگیۆس فیتالیس]] لە تیسیۆن؛ وێناکردنی فیلھێلێنەکانی وەک [[لۆرد بایرۆن]]، [[جۆرج کانینگ]]، و [[ویلیام ئیوارت گلادستۆن|ویلیام گلادستۆن]]؛ پەیکەرە سوارچاکییەکەی [[تیۆدۆرۆس کۆلۆکۆترۆنیس]] لەلایەن [[لازارۆس سۆخۆس]] لە بەردەم پەرلەمانی کۆن؛ پەیکەرەکانی [[ئیۆنیس کاپۆدیستریاس]]، [[ڕیگاس فێرایۆس]] و [[ئادامانتیۆس کۆرایس]] لە زانکۆکە؛ ھی [[ئیڤانگێلۆس زاپاس]] و [[کۆنستانتینۆس زاپاس]] لە زاپێیۆن؛ [[ئیۆنیس ڤارڤاکیس]] لە باخچەی نەتەوەیی؛ "دارشکێنەکە" لەلایەن [[دیمیتریۆس فیلیپۆتیس]]؛ پەیکەرە سوارچاکییەکەی [[ئەلێکساندرۆس پاپاگۆس]] لە ناوچەی پاپاگۆ؛ و چەندین نیوپەیکەری جەنگاوەرانی سەربەخۆییی یۆنان لە [[پێدیۆن تو ئاریۆس]]. نیشانەیەکی تری گرنگیش گۆڕی سەربازی ونبووە لە سینتاگما.{{citation needed|date=February 2026}} === کات بەسەربردن و ھونەرەکانی نواندن === ئەسینا خاوەنی <bdi>١٤٨</bdi> شانۆیە، کە زیاترە لە ھەر شارێکی تری جیھان، لەوانەش [[ئۆدیۆنی ھێرۆدس ئەتیکوس]]ی دێرین، کە شوێنی بەڕێوەچوونی [[فیستیڤاڵی ئەسینا]]یە و ھەموو ساڵێک لە مانگی ئایارەوە تا تشرینی یەکەم بەڕێوەدەچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Home Page |ناونیشان=http://www.urbanaudit.org |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090206144738/http://urbanaudit.org/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Urban Audit}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Athens – Epidaurus Festival 2008 |ناونیشان=http://www.greekfestival.gr/?lang=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090222165312/http://www.greekfestival.gr/?lang=en |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Greekfestival.gr}}</ref> سەرەڕای ژمارەیەکی زۆر لە سینەما فرە-شاشەکان، ئەسینا میوانداری سینەما کراوەکانی ناو باخچەکان دەکات. شارەکە ھەروەھا پشتگیری لە شوێنەکانی مۆسیقا دەکات، لەوانەش [[ھۆڵی کۆنسێرتی ئەسینا]] (''مێگارۆ مۆسیکیس'')، کە ھونەرمەندە ئاستبەرزەکانی جیھان بۆ خۆی ڕادەکێشێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٧|سەردێڕ=Megaron Events Chart |ناونیشان=http://www.megaron.gr/megaro/programeng/top.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090201025145/http://www.megaron.gr/megaro/programeng/top.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Megaron.gr}}</ref> [[پلانێتاریۆم]]ی ئەسینا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=el:Ίδρυμα Ευγενίδου. Εκπαιδευτικό Κοινωφελές Ίδρυμα |ناونیشان=http://www.eugenfound.edu.gr|سەردێڕ=Ίδρυμα Ευγενίδου |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080608171428/http://www.eugenfound.edu.gr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئازاری ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=Eugenfound.edu.gr |زمان=el}}</ref> کە دەکەوێتە [[شەقامی ئەندریا سینگرۆ]] لە [[پالایۆ فالیرۆ]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Rizzo |یەکەم=Demetrio |سەردێڕ=Athens Today |ناونیشان=https://www.athens-today.com/it/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201128070911/https://www.athens-today.com/it/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=athens-today.com}}</ref> یەکێکە لە گەورەترین و باشترین پلانێتاریۆمە دیجیتاڵییەکانی جیھان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Athens Eugenides Planetarium |ناونیشان=http://www.barco.com/reference/2484 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110707220221/http://www.barco.com/reference/2484 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=Barco}}</ref> [[ناوەندی کولتووریی دامەزراوەی ستاڤرۆس نیارخۆس]]، کە لە ساڵی <bdi>٢٠١٦</bdi> کرایەوە، شوێنی [[کتێبخانەی نەتەوەییی یۆنان]] و [[ئۆپێرا نەتەوەییی یۆنان]] لەخۆ دەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Vision |ناونیشان=http://www.snfcc.org/about/vision/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161116230830/http://www.snfcc.org/about/vision/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=SNFCC}}</ref> لە ساڵی <bdi>٢٠١٨</bdi>دا ئەسینا لەلایەن [[یوونێسکۆ]]وە وەک [[پایتەختی جیھانیی کتێب]] دەستنیشان کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Athens: Books everywhere |ناونیشان=https://en.unesco.org/courier/2018-2/athens-books-everywhere |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220423165332/https://en.unesco.org/courier/2018-2/athens-books-everywhere |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=UNESCO |زمان=en}}</ref> چێشتخانە، مەیخانە و باڕەکان لە ناوەندەکانی کات بەسەربردن لە [[پلاکا]] و ناوچەکانی [[مۆناستیراکی|تریگۆنۆ]] لە سەنتەری مێژوویی شارەکەدا دەدۆزرێنەوە، گەڕەکەکانی ناوەوەی [[گازی، ئەسینا|گازی]] و [[پسیری]] بەتایبەتی قەرەباڵغن بە یانەکانی شەوانە و باڕەکان، لەکاتێکدا [[کۆلۆناکی]]، [[ئێکسارکیا]]، [[کیپسێلی، ئەسینا|کیپسێلی]]، [[مێتاکسۆرگیۆ]]، [[کوکاکی]] و [[پانگراتی]] زیاتر دیمەنی کافێ و چێشتخانەکان پێشکەش دەکەن. گەڕەکەکانی کەنار دەریا وەکوو [[پیرایۆس|مایکرۆلیمانۆ]]، [[ئالیمۆس]] و [[گلیفادا]] چەندین مەیخانە، باڕی کەنار دەریا و یانەی ھاوینەی قەرەباڵغ لەخۆ دەگرن. سەرکەوتووترین گۆرانییەکان لە ماوەی نێوان <bdi>١٨٧٠</bdi>–<bdi>١٩٣٠</bdi> سیرینادی ئەسینایی (Αθηναϊκές καντάδες) بوون، کە لەسەر بنەمای کانتادێس (καντάδες)ی [[مۆسیقای فۆلکلۆری یۆنانی|دوورگەکانی ئیۆنی]] و ئەو گۆرانییانەی لەسەر شانۆ پێشکەش دەکران (επιθεωρησιακά τραγούδια) لە نمایشی شانۆیی، [[شانۆی مۆسیقایی|کۆمیدیای مۆسیقایی]]، [[ئۆپێرێتا]] و [[نۆکتورن]] کە باڵادەست بوون بەسەر دیمەنی شانۆیی ئەسینادا. لە ساڵی <bdi>١٩٢٢</bdi>، دوای [[شەڕی یۆنان-تورکیا (١٩١٩-١٩٢٢)|شەڕی یۆنان و تورکیا]]، [[جینۆسایدی یۆنانییەکان]] و دواتر [[ئاڵوگۆڕی دانیشتووان لە نێوان یۆنان و تورکیا|ئاڵوگۆڕی دانیشتووان]] کە تووشی دانیشتووانی یۆنانی ئاسیای بچووک بوو، چەندین یۆنانی نەتەوەیی بەرەو ئەسینا ھەڵاتن. ئەوان لە گەڕەکە ھەژارەکاندا نیشتەجێ بوون و مۆسیقای [[ڕێبێتیکۆ]]یان لەگەڵ خۆیاندا ھێنا، کە لە یۆنانیشدا بەناوبانگ بوو، و دواتر بووە بنەمای مۆسیقای [[لایکۆ]]. جۆرەکانی تری گۆرانی کە ئەمڕۆ لە یۆناندا باون بریتین لە ئیلافرۆلائیکا، ئینتێخنۆ، دیمۆتیکا و سکیلادیکا.<ref name="Tales of Orpheus">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=fT5TAQAAQBAJ |سەردێڕ=Athens – The Truth: Searching for Mános, Just Before the Bubble Burst |ساڵ= ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Tales of Orpheus |ژپنک=٩٧٨٠٩٥٥٢٠٩٠٣١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210205131700/https://books.google.com/books?id=fT5TAQAAQBAJ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی شوباتی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دیارترین و بەناوبانگترین ئاوازدانەرەکانی گۆرانی یۆنانی لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی، بەتایبەتی لە جۆری ئینتێخنۆ، بریتین لە [[مانۆس ھادجیداکیس]] و [[میکیس تیۆدۆراکیس]]. ھەردوو ئاوازدانەر لە دەرەوەی وڵات ناوبانگیان پەیدا کردووە بەھۆی ئاوازدانانیان بۆ مۆسیقای فیلم.<ref name="Tales of Orpheus" /> سۆپرانۆی بەناوبانگی یۆنانی لەدایکبووی ئەمریکا [[ماریا کالاس]] ساڵانی ھەرزەکاری خۆی لە ئەسینا بەسەر برد، کە لە ساڵی <bdi>١٩٣٧</bdi> تێیدا نیشتەجێ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rémy |یەکەم=Pierre-Jean |ناونیشان=http://archive.org/details/mariacallastribu00rm |سەردێڕ=Maria Callas, a tribute |ڕێکەوت=١٩٧٨|بڵاوکەرەوە=New York : St. Martin's Press |ئەوانی تر=Internet Archive |ژپنک=٩٧٨-٠-٣١٢-٥١٤٤٨-٨|پەڕەکان=١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Petsalis-Diomidis |یەکەم=Nikolaos |ناونیشان=http://archive.org/details/isbn_9781574670592 |سەردێڕ=The unknown Callas: the Greek years |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Portland, Or. : [[Amadeus Press]] |ئەوانی تر=Internet Archive |ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٤٦٧-٠٥٩-٢|پەڕەکان=٧٦, ٨٨|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> ژیانی پیشەیی ئۆپێرای ئەو لە ساڵی <bdi>١٩٤٠</bdi> لە ئەسینا، لەگەڵ [[ئۆپێرا نەتەوەییی یۆنان]] دەستی پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Petsalis-Diomidis |یەکەم=Nikolaos |ناونیشان=https://archive.org/details/isbn_9781574670592 |سەردێڕ=The unknown Callas: the Greek years |ڕێکەوت=٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=[[Amadeus Press]] |ژپنک=٩٧٨-١-٥٧٤٦٧-٠٥٩-٢|زنجیرە=Opera biography series |شوێن=Portland, Or |پەڕە=٢١٤|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> لە ساڵی <bdi>٢٠١٨</bdi>دا، ناوی شانۆی ئۆڵۆمپیای شارەوانیی شارەکە گۆڕدرا بۆ "[[شانۆی مۆسیقای شاریی ئۆڵۆمپیا 'ماریا کالاس']] "<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Olympia {{!}} ΟΛΥΜΠΙΑ ΔΗΜΟΥ ΑΘΗΝΑΙΩΝ |ناونیشان=https://oly.gr/en/oly/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Βατόπουλος |یەکەم=Νίκος |ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|سەردێڕ="Ολύμπια", η μεγάλη επιστροφή |ناونیشان=https://www.kathimerini.gr/culture/music/997785/olympia-i-megali-epistrofi/ |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Η ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ |زمان=greek |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231031091841/https://www.kathimerini.gr/culture/music/997785/olympia-i-megali-epistrofi/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> و لە ساڵی <bdi>٢٠٢٣</bdi>، شارەوانییەکە [[مۆزەخانەی ماریا کالاس]]ی کردەوە، کە لەناو [[تەلارسازیی نیۆکلاسیک|بینایەکی نیۆکلاسیک]] لە شەقامی <bdi>٤٤</bdi> میترۆپۆلیۆس جێگیر کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Maria Callas museum, first in the world, opens in central Athens |ناونیشان=https://www.iefimerida.gr/english/maria-callas-museum-first-world-opens-central-athens |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=iefimerida.gr |زمان=el |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231029133642/https://www.iefimerida.gr/english/maria-callas-museum-first-world-opens-central-athens |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> === وەرزش === [[File:The Panathenaic Stadium on April 22, 2021.jpg|thumb|یاریگای پاناتینایکۆسی ئەسینا ([[یاریگای پاناتینایکۆس|کالیمارمارۆن]])، کە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی <bdi>٤</bdi>ی پێش زایین، لە ساڵی <bdi>١٨٩٦</bdi> میوانداری [[یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦|یەکەمین یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی مۆدێرن]]ی کرد.]] [[File:Aerial_view_of_Olympic_complex_in_Athens_2004_DSC06793.jpg|thumb|[[کۆمەڵگەی وەرزشیی ئۆڵۆمپیی ئەسینا]]]] [[File:Panathinaikos_-_Sparta_Prague_DSC00055.JPG|thumb|[[یانەی پاناتینایکۆس|پاناتینایکۆس]] بەرامبەر [[سپارتا پراگ]] لە [[یاریگای ئۆڵۆمپیی ئەسینا]]، <bdi>٢٠٠٨</bdi>]] ئەسینا نەریتێکی دێرینی لە وەرزش و بۆنە وەرزشییەکاندا ھەیە، کە وەک نیشتیمانی گرنگترین یانەکانی [[وەرزش لە یۆنان|وەرزشی یۆنانی]] خزمەت دەکات و ژمارەیەکی زۆر لە دامەزراوە وەرزشییەکانی تێدایە. شارەکە ھەروەھا میوانداری بۆنە وەرزشییە ئاستبەرزە نێودەوڵەتییەکانی کردووە. ئەسینا دوو جار میوانداری [[یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە]]ی کردووە، لە ساڵانی [[یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٨٩٦|<bdi>١٨٩٦</bdi>]] و [[یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤|<bdi>٢٠٠٤</bdi>]]. یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی <bdi>٢٠٠٤</bdi> پێویستی بە پەرەپێدانی [[یاریگای ئۆڵۆمپیی ئەسینا]] ھەبوو، کە لەو کاتەوە وەک یەکێک لە جوانترین یاریگاکانی جیھان و یەکێک لە سەرنجڕاکێشترین مۆنۆمێنتە مۆدێرنەکانی ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Athens 21st Century – Athens Olympic Stadium |ناونیشان=http://www.athens-today.com/e-olimpica_stadio.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090216232456/http://www.athens-today.com/e-olimpica_stadio.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Athens-today.com}}</ref> گەورەترین یاریگای وڵاتەکە، میوانداری دوو یاری کۆتاییی [[خولی پاڵەوانەکانی ئەورووپا|خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپا]]ی کردووە، لە ساڵانی [[یاری کۆتاییی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای ١٩٩٤|<bdi>١٩٩٤</bdi>]] و [[یاری کۆتاییی خولی یانە پاڵەوانەکانی ئەورووپای ٢٠٠٧|<bdi>٢٠٠٧</bdi>]]. یاریگاکانی تری گرنگ بریتین لە [[یاریگای کارایسکاکیس]] کە دەکەوێتە شاری نزیکی [[پیرایۆس]]، کۆمەڵگەیەکی وەرزشی و کات بەسەربردن کە میوانداری [[یاری کۆتاییی جامی براوەکانی جامی ئەورووپای ١٩٧١|<bdi>یاری کۆتاییی جامی براوەکانی جامی ئەورووپای ١٩٧١</bdi>]]ی کردووە، و [[یاریگای ئاگیا سۆفیا]] کە دەکەوێتە [[نیا فیلادێلفیا]]، و میوانداری [[یاری کۆتاییی خولی کۆنفڕانسی ئەورووپای ٢٠٢٤]]ی کردووە. یاری کۆتاییی [[یۆرۆلیگ]] دوو جار لە ساڵی <bdi>١٩٨٥</bdi> و [[پاڵەوانێتیی ئەورووپای فیبا ١٩٩٢-٩٣|<bdi>١٩٩٣</bdi>]] لە [[یاریگای ئاشتی و دۆستایەتی]] میوانداری کراوە، کە زیاتر بە SEF ناسراوە و گۆڕەپانێکی گەورەی ناوخۆیییە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Athens 21st Century – The Olympic Coastal Complex |ناونیشان=http://www.athens-today.com/e-olimpica_faliro.htm |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090214023850/http://www.athens-today.com/e-olimpica_faliro.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Athens-today.com}}</ref> ھەروەھا بۆ جاری سێیەم لە [[یۆرۆلیگی ٢٠٠٦-٠٧|<bdi>٢٠٠٧</bdi>]] لە [[ھۆڵی داخراوی ئۆڵۆمپی]]. بۆنە وەرزشییەکانی تری وەک [[گۆڕەپان و مەیدان|گۆڕەپان و مەیدان]]، بالە، [[پۆلۆی ئاو]] و ھتد، لە دامەزراوەکانی پایتەختدا میوانداری کراون. ئەسینای گەورە نیشتیمانی سێ یانەی فرە-وەرزشی بەرفراوان و سەرکەوتووە، [[یانەی پاناتینایکۆس|پاناتینایکۆس]] کە بنەچەی لە شاری ئەسینایە، [[یانەی ئۆڵۆمپیاکۆس|ئۆڵۆمپیاکۆس]] کە بنەچەی لە شاری بەندەری [[پیرایۆس]]ە و [[یانەی ئەی ئی کەی (وەرزش)|ئەی ئی کەی (AEK)]] کە بنەچەی لە شارۆچکەی دەوروبەری [[نیا فیلادێلفیا]]یە. لە [[تۆپی پێ]]دا، [[یانەی ئۆڵۆمپیاکۆس|ئۆڵۆمپیاکۆس]] ھێزی باڵادەستە لەسەر ئاستی نەتەوەیی و تەنھا یانەی یۆنانییە کە پاڵەوانێتییەکی ئەورووپی بردبێتەوە، کە [[خولی کۆنفڕانسی ئەورووپا ٢٠٢٣-٢٤]] بوو، [[یانەی پاناتینایکۆس|پاناتینایکۆس]] گەیشتە [[یاری کۆتاییی جامی ئەورووپای ١٩٧١]]، لەکاتێکدا [[ئەی ئی کەی ئەسینا (تۆپی پێ)|ئەی ئی کەی ئەسینا]] ئەندامەکەی تری [[پ.ئۆ.کەی.|سێ گەورەکەیە]]. ئەم یانانە ھەروەھا تیپی [[باسکە]]ی سەرکەوتوویان ھەیە؛ [[پاناتینایکۆس (باسکە)|پاناتینایکۆس]] و [[ئۆڵۆمپیاکۆس (باسکە)|ئۆڵۆمپیاکۆس]] لە نێو ھێزە سەرەکییەکانی ئەورووپادان و [[یۆرۆلیگ]]یان حەوت و سێ جار بەدوای یەکدا بردۆتەوە، لەکاتێکدا [[ئەی ئی کەی ئەسینا (باسکە)|ئەی ئی کەی ئەسینا]] یەکەمین تیپی یۆنانی بوو کە جامی ئەورووپی لە ھەر وەرزشێکی بەکۆمەڵدا بباتەوە. یانەکانی تری دیار لە ناوچەکە بریتین لە [[ئەتینایکۆس (تۆپی پێ)|ئەتینایکۆس]]، [[پانیۆنیۆس (تۆپی پێ)|پانیۆنیۆس]]، [[ئاترۆمیتۆس (تۆپی پێ)|ئاترۆمیتۆس]]، [[ئەپۆلۆن سمیرنیس (تۆپی پێ)|ئەپۆلۆن سمیرنیس]]، [[پانێلینیۆس گ.س.|پانێلینیۆس]]، [[ئیگالیۆ (تۆپی پێ)|ئیگالیۆ]]، [[ئێتنیکۆس پیرایۆس (تۆپی پێ)|ئێتنیکۆس پیرایۆس]]، [[مارووسی (باسکە)|مارووسی BC]] و [[پێریستێری (باسکە)|پێریستێری BC]]. یانەکانی ئەسینا ھەروەھا سەرکەوتنی ناوخۆیی و نێودەوڵەتییان لە وەرزشەکانی تریشدا ھەبووە. ناوچەی ئەسینا چەندین جۆری [[زەویناس|زەوی]] لەخۆ دەگرێت، بەتایبەتی گرد و چیاکان کە لە دەوروبەری شارەکەدا بەرز دەبنەوە، و پایتەخت تەنھا شارە گەورەکەیە لە ئەورووپا کە بەھۆی [[زنجیرەچیا]]یەکەوە دابەش بووبێت. چوار زنجیرەچیا درێژ دەبنەوە ناو سنوورەکانی شارەکە و ھەزاران کیلۆمەتر لە ڕێڕەو بەناو شارەکە و ناوچەکانی دراوسێیدا تێدەپەڕن، کە دەرفەتی وەرزشکردن و چوونە ناو سروشت بە [[پیاسەکردن لە سروشت|پێ]] و بە [[پاسکیلسواریی شاخ|پاسکیل]] دەڕەخسێنن. لە دەرەوەی ئەسینا و لە سەرتاسەری پارێزگای ئەتیکا، چالاکییەکانی دەرەوە بریتین لە [[خلیسکێنەی سەر بەفر]]، [[شاخەوانی]]، [[فڕین بە باڵتۆک]] و خلیسکێنەی سەر ئاو. چەندین یانەی دەرەوە خزمەتی ئەم وەرزشانە دەکەن، لەوانە لقی ئەسینای [[یانەی سیێرا]]، کە ساڵانە زیاتر لە <bdi>٤٬٠٠٠</bdi> گەشت لە ناوچەکەدا ڕێکدەخات. ئەسینا مافی میوانداریکردنی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی <bdi>٢٠٠٤</bdi>ی پێدرا لە <bdi>٥</bdi>ی ئەیلوولی <bdi>١٩٩٧</bdi> لە [[لۆزان]]، سویسرا، دوای ئەوەی پێشتر مافی میوانداریکردنی [[یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٩٦]]ی بە [[ئەتڵانتا]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا دۆڕاندبوو.<ref name=oly/> ئەمە دەبووە دووەم جار کە ئەسینا میوانداری یارییەکان بکات، دوای بۆنە دەستپێکەکەی ساڵی <bdi>١٨٩٦</bdi>. دوای ھەوڵێکی سەرکەوتوونەبوو لە ساڵی <bdi>١٩٩٠</bdi>، پێشنیاری ساڵی <bdi>١٩٩٧</bdi> بە شێوەیەکی بەرچاو باشتر کرا، لەوانە بەکارھێنانی مێژووی ئۆڵۆمپیی یۆنان. لە کۆتا خولی دەنگداندا، ئەسینا بە <bdi>٦٦</bdi> دەنگ بەرامبەر بە <bdi>٤١</bdi> دەنگ بەسەر ڕۆمادا سەرکەوت.<ref name=oly/> پێش ئەم خولە، شارەکانی [[بۆینۆس ئایریس]]، ستۆکھۆڵم و [[کەیپ تاون]] لە کێبڕکێکە دەرکرابوون، بەھۆی بەدەستھێنانی دەنگی کەمتر.<ref name=oly/> ھەرچەندە تێچووە زۆرەکەی ڕووبەڕووی ڕەخنە بووەوە، کە بە نزیکەیی <bdi>١٫٥</bdi> ملیار دۆلاری ئەمریکی مەزەندە دەکرا، ئەسینا گۆڕدرا بۆ شارێکی کاراتر کە سوود لە تەکنەلۆژیای مۆدێرن وەردەگرێت ھەم لە بواری گواستنەوە و ھەم لە [[پلاناندانانی شار|گەشەپێدانی شارەوانی]]ی مۆدێرندا.<ref name="olyy">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠٠٤|سەردێڕ=Athens bids farewell to the Games |ئیش=CNN |ناونیشان=http://edition.cnn.com/2004/SPORT/08/29/closing.ceremony/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080115082941/http://edition.cnn.com/2004/SPORT/08/29/closing.ceremony/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}}</ref> یارییەکان پێشوازییان لە زیاتر لە <bdi>١٠٬٠٠٠</bdi> وەرزشوان لە <bdi>٢٠٢</bdi> وڵاتەوە کرد.<ref name=olyy/> == سیاسەت == === ناوچەکانی دەنگدان === شارەوانیی ئەسینا دابەش کراوە بۆ <bdi>٥٨</bdi> ناوچەی ھەڵبژاردن. سنوورەکانی ئێستای ناوچەکان لە ھەڵبژاردنی ساڵی <bdi>٢٠٠٤</bdi>ەوە دەستیان پێکردووە بۆ ئەوەی ناوچەکان دەنگدەری نزیکەی یەکسانیان ھەبێت. پێش ساڵی <bdi>٢٠٠٤</bdi>، <bdi>٦٨</bdi> ناوچە ھەبوون، کە سنوورەکانیان ھاوتای پەرستگاکانی ئۆرسۆدۆکسی ئەسینا بوون. {|class="wikitable sortable" style="text-align:center" |+ناوچەکانی ھەڵبژاردنی ئەسینا |- !ژمارە !دەنگدەران (<bdi>٢٠٢٤</bdi>) !ڕووبەر (<bdi>کم٢</bdi>) !گەڕەکەکان |- |1 |<bdi>١٦٫٦٣٢</bdi> |<bdi>١٫٧٩</bdi> |[[ئانۆ پاتیسیا]]، [[لامپرینی]]، [[پرۆمپۆناس]]، [[ڕیزۆپۆلی]] |- |2 |<bdi>١١٫١١٧</bdi> |<bdi>٠٫٧٣</bdi> |[[ئاگیۆس ئەلێفتێریۆس، ئەسینا|ئاگیۆس ئەلێفتێریۆس]]، [[ترەیس گێفیرێس]] (بەشێک) |- |3 |<bdi>٩٫٦٤٥</bdi> |<bdi>٠٫٤٧</bdi> |[[ئاگیۆس لوکاس]] (بەشێک)، [[کاتۆ پاتیسیا]] (بەشێک)، [[کلۆناریدۆ]] |- |4 |<bdi>٩٫٥٩١</bdi> |<bdi>٠٫٥١</bdi> |[[کیپریادۆ]] |- |5 |<bdi>١٠٫١٩٥</bdi> |<bdi>٠٫٤٩</bdi> |[[ئاگیۆس لوکاس]] (بەشێک)، [[کیپسێلی، ئەسینا|کیپسێلی]] (بەشێک) |- |6 |<bdi>١٥٫٣٤٦</bdi> |<bdi>١٫٢٥</bdi> |[[کاتۆ پاتیسیا]] (بەشێک)، [[سێپۆلیا]] (بەشێک)، [[تیماراکیا]] (بەشێک)، [[ترەیس گێفیرێس]] (بەشێک) |- |7 |<bdi>٦٫٠٤٤</bdi> |<bdi>٠٫٣٠</bdi> |[[کاتۆ پاتیسیا]] (بەشێک) |- |8 |<bdi>٨٫٧٤٨</bdi> |<bdi>٠٫٤٢</bdi> |[[کاتۆ پاتیسیا]] (بەشێک)، [[کیپسێلی، ئەسینا|کیپسێلی]] (بەشێک) |- |9 |<bdi>٩٫٦٤٩</bdi> |<bdi>٠٫٩٧</bdi> |[[کیپسێلی، ئەسینا|کیپسێلی]] (بەشێک) |- |10 |<bdi>٨٫٦٠١</bdi> |<bdi>١٫٧١</bdi> |[[ئەکادیمیا پلاتۆنۆس]]، [[کۆلۆکینتۆ]] |- |11 |<bdi>٧٫٤٥٨</bdi> |<bdi>٠٫٤٢</bdi> |[[ئەتیکی، ئەسینا|ئەتیکی]] (بەشێک)، [[سێپۆلیا]] (بەشێک)، [[تیماراکیا]] (بەشێک) |- |12 |<bdi>٦٫١٧٧</bdi> |<bdi>٠٫٢٧</bdi> |[[گۆڕەپانی ئەمریکیس]] (بەشێک)، [[کاتۆ پاتیسیا]] (بەشێک) |- |13 |<bdi>٥٫٨٧٦</bdi> |<bdi>٠٫٣١</bdi> |[[گۆڕەپانی ئەمریکیس]] (بەشێک)، [[کیپسێلی، ئەسینا|کیپسێلی]] (بەشێک) |- |14 |<bdi>٦٫٠١٢</bdi> |<bdi>٠٫٣٠</bdi> |[[کیپسێلی، ئەسینا|کیپسێلی]] (بەشێک) |- |15 |<bdi>٦٫٣٣٤</bdi> |<bdi>٠٫٤٠</bdi> |[[لۆفۆس سکوزێ]] |- |16 |<bdi>٧٫٨٨٢</bdi> |<bdi>٠٫٤٨</bdi> |[[ئاگیۆس پانتێلەیمۆناس، ئەسینا|ئاگیۆس پانتێلەیمۆناس]] (بەشێک)، [[ئەتیکی، ئەسینا|ئەتیکی]] (بەشێک) |- |17 |<bdi>٧٫٣٤٧</bdi> |<bdi>٠٫٤٤</bdi> |[[ئاگیۆس پانتێلەیمۆناس، ئەسینا|ئاگیۆس پانتێلەیمۆناس]] (بەشێک)، [[گۆڕەپانی ڤیکتۆریا|ڤیکتۆریا]] |- |18 |<bdi>٩٫٤٢٢</bdi> |<bdi>٠٫٤٨</bdi> |[[کیپسێلی، ئەسینا|کیپسێلی]] (بەشێک) |- |19 |<bdi>٤٫٩٦٦</bdi> |<bdi>٠٫٣٤</bdi> |[[کیپسێلی، ئەسینا|کیپسێلی]] (بەشێک) |- |20 |<bdi>٩٫٦٧٦</bdi> |<bdi>٠٫٦٢</bdi> |[[گیزی]] (بەشێک)، [[پۆلیگۆنۆ]] (بەشێک) |- |21 |<bdi>٩٫٨١٢</bdi> |<bdi>١٫٢٠</bdi> |[[گیرۆکۆمیۆ]] (بەشێک)، [[نیا فیلۆتێی]]، [[پۆلیگۆنۆ]] (بەشێک) |- |22 |<bdi>٨٫٣٣٢</bdi> |<bdi>١٫٧٠</bdi> |[[ئێلینۆرۆسۆن]] |- |23 |<bdi>٩٫١٩٢</bdi> |<bdi>٠٫٥٩</bdi> |[[کۆلۆنۆس]] (بەشێک) |- |24 |<bdi>٧٫٢٩٩</bdi> |<bdi>٠٫٥٥</bdi> |[[ئاگیۆس پاڤلۆس، ئەسینا|ئاگیۆس پاڤلۆس]]، [[مێتاکسۆرگیۆ]] (بەشێک)، [[ڤاتی، ئەسینا|ڤاتی]] (بەشێک) |- |25 |<bdi>٤٫٨٣٥</bdi> |<bdi>٠٫٧٩</bdi> |[[ئێکسارکیا]] (بەشێک)، [[مۆسێیۆ]] (بەشێک)، [[پێدیۆن ئاریۆس]] |- |26 |<bdi>٩٫٤٠٩</bdi> |<bdi>٠٫٤٥</bdi> |[[گیزی]] (بەشێک) |- |27 |<bdi>٨٫٩٤٢</bdi> |<bdi>٠٫٦٢</bdi> |[[ئەمپێلۆکیپۆی، ئەسینا|ئەمپێلۆکیپۆی]] (بەشێک) |- |28 |<bdi>٦٫٢٦٢</bdi> |<bdi>٠٫٢٨</bdi> |[[ئەمپێلۆکیپۆی، ئەسینا|ئەمپێلۆکیپۆی]] (بەشێک)، [[گیرۆکۆمیۆ]] (بەشێک) |- |29 |<bdi>١٠٫٣٥٥</bdi> |<bdi>١٫٠٥</bdi> |[[ئەمپێلۆکیپۆی، ئەسینا|ئەمپێلۆکیپۆی]] (بەشێک)، [[ئێریترۆس ستاڤرۆس]] |- |30 |<bdi>٤٫٠٥١</bdi> |<bdi>١٫٢٥</bdi> |[[کۆلۆنۆس]] (بەشێک)، [[مێتاکسۆرگیۆ]] (بەشێک)، [[ڤۆتانیکۆس]] (بەشێک) |- |31 |<bdi>٤٫٧١٥</bdi> |<bdi>٠٫٣٥</bdi> |[[کۆلۆنۆس]] (بەشێک) |- |32 |<bdi>٣٫٦٠٤</bdi> |<bdi>٠٫٧٨</bdi> |[[ئەگۆرا، ئەسینا|ئەگۆرا]]، [[مێتاکسۆرگیۆ]] (بەشێک)، [[ئۆمۆنیا، ئەسینا|ئۆمۆنیا]] (بەشێک)، [[پسیری]] (بەشێک) |- |33 |<bdi>٣٫٩٦١</bdi> |<bdi>٠٫٦٥</bdi> |[[ئەکادیمیا، ئەسینا|ئەکادیمیا]] (بەشێک)، [[ئێکسارکیا]] (بەشێک)، [[ئۆمۆنیا، ئەسینا|ئۆمۆنیا]] (بەشێک)، [[گۆڕەپانی سینتاگما|سینتاگما]] (بەشێک) |- |34 |<bdi>٥٫٢١١</bdi> |<bdi>٠٫٣٩</bdi> |[[ئێکسارکیا]] (بەشێک)، [[نیاپۆلی، ئەسینا|نیاپۆلی]] (بەشێک) |- |35 |<bdi>٤٫٤٩٥</bdi> |<bdi>٠٫٢٩</bdi> |[[ئێکسارکیا]] (بەشێک)، [[نیاپۆلی، ئەسینا|نیاپۆلی]] (بەشێک) |- |36 |<bdi>٤٫٣٧٤</bdi> |<bdi>٠٫٣٤</bdi> |[[ئێکسارکیا]] (بەشێک)، [[نیاپۆلی، ئەسینا|نیاپۆلی]] (بەشێک) |- |37 |<bdi>٣٫٢٠٨</bdi> |<bdi>٠٫٣٩</bdi> |[[کوندوریۆتیکا]] |- |38 |<bdi>٥٫٧١١</bdi> |<bdi>١٫٦٨</bdi> |[[گودی]]، [[ئیلیسیا، ئەسینا|ئیلیسیا]] (بەشێک) |- |39 |<bdi>٦٫١٨٣</bdi> |<bdi>١٫٨٨</bdi> |[[ڤۆتانیکۆس]] (بەشێک) |- |40 |<bdi>١٢٫٠٣٨</bdi> |<bdi>٠٫٩١</bdi> |[[گازی، ئەسینا|گازی]]، [[کێرامەیکۆس]]، [[تیسیۆ]] |- |41 |<bdi>١٤٫٠٨٨</bdi> |<bdi>١٫٠٧</bdi> |[[ماکریگیانی]] (بەشێک)، [[مۆناستیراکی]]، [[پلاکا، ئەسینا|پلاکا]]، [[پسیری]] (بەشێک)، [[گۆڕەپانی سینتاگما|سینتاگما]] (بەشێک) |- |42 |<bdi>٥٫٨٧٦</bdi> |<bdi>٠٫٣٨</bdi> |[[ئەکادیمیا، ئەسینا|ئەکادیمیا]] (بەشێک)، [[کۆلۆناکی]] (بەشێک) |- |43 |<bdi>٦٫٨٠٨</bdi> |<bdi>٠٫٦٨</bdi> |[[کۆلۆناکی]] (بەشێک) |- |44 |<bdi>٥٫٧٦٦</bdi> |<bdi>٠٫٩٥</bdi> |[[ئیلیسیا، ئەسینا|ئیلیسیا]] (بەشێک) |- |45 |<bdi>١١٫٢٢٢</bdi> |<bdi>٠٫٥٨</bdi> |[[پەترالۆنا]] (بەشێک) |- |46 |<bdi>٥٫٧٢٦</bdi> |<bdi>٠٫٥٤</bdi> |[[پەترالۆنا]] (بەشێک) |- |47 |<bdi>٨٫٢٦٩</bdi> |<bdi>١٫٠٢</bdi> |[[باخچەی نەتەوەیی، ئەسینا|کیپۆس]]، [[پانگراتی]] (بەشێک) |- |48 |<bdi>٧٫٧٠٠</bdi> |<bdi>٠٫٣١</bdi> |[[پانگراتی]] (بەشێک) |- |49 |<bdi>٩٫٤٩٠</bdi> |<bdi>٠٫٣٥</bdi> |[[پانگراتی]] (بەشێک) |- |50 |<bdi>٧٫٢٠٠</bdi> |<bdi>٠٫٤١</bdi> |[[پەترالۆنا]] (بەشێک) |- |51 |<bdi>٥٫٦٥١</bdi> |<bdi>٠٫٤١</bdi> |[[کوکاکی]] (بەشێک)، [[فیلۆپاپو]] |- |52 |<bdi>٥٫٢٤٥</bdi> |<bdi>٠٫٣٧</bdi> |[[کوکاکی]] (بەشێک) |- |53 |<bdi>٦٫١٨٧</bdi> |<bdi>٠٫٩٣</bdi> |[[ماکریگیانی]] (بەشێک)، [[مێتس، ئەسینا|مێتس]]، [[نیۆس کۆسمۆس]] (بەشێک) |- |54 |<bdi>١٠٫١٥٥</bdi> |<bdi>٠٫٥١</bdi> |[[گوڤا، ئەسینا|گوڤا]] (بەشێک)، [[پانگراتی]] (بەشێک) |- |55 |<bdi>٩٫٠٠٠</bdi> |<bdi>٠٫٦٣</bdi> |[[نیۆس کۆسمۆس]] (بەشێک) |- |56 |<bdi>٦٫٥٤٧</bdi> |<bdi>٠٫٣٥</bdi> |[[گوڤا، ئەسینا|گوڤا]] (بەشێک)، [[نیۆس کۆسمۆس]] (بەشێک) |- |57 |<bdi>٦٫٥٦٤</bdi> |<bdi>٠٫٢٧</bdi> |[[نیۆس کۆسمۆس]] (بەشێک) |- |58 |<bdi>٧٫٧٥٢</bdi> |<bdi>٠٫٤٧</bdi> |[[نیۆس کۆسمۆس]] (بەشێک) |} === ئەنجامەکانی ھەڵبژاردن === {| class="wikitable" style="white-space:nowrap" |+ئەنجامەکانی ھەڵبژاردنی پەرلەمان لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە |- !width=25%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی یۆنان لە حوزەیرانی ٢٠٢٣|<bdi>٦/٢٠٢٣</bdi>]] !width=25%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی یۆنان لە ئایاری ٢٠٢٣|<bdi>٥/٢٠٢٣</bdi>]] !width=25%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی یۆنان لە ٢٠١٩|<bdi>٢٠١٩</bdi>]] !width=25%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی یۆنان لە ئەیلوولی ٢٠١٥|<bdi>٩/٢٠١٥</bdi>]] !width=25%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی یۆنان لە کانوونی دووەمی ٢٠١٥|<bdi>١/٢٠١٥</bdi>]] !width=25%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی یۆنان لە حوزەیرانی ٢٠١٢|<bdi>٦/٢٠١٢</bdi>]] |- |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٤٣٫٣٣٪</bdi>''' |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>١٩٫٩٤٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٨٫٨٩٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٦٫٨٦٪</bdi>''' |{{color box|#8b0000}} [[سپارتاییەکان (پارتی سیاسیی یۆنانی)|Spartans]] '''<bdi>٤٫٢٤٪</bdi>''' |{{color box|#ed1b24}} [[MeRA25]] '''<bdi>٤٫٠١٪</bdi>''' |{{color box|#00aeef}} [[ڕێڕەوی ئازادی|PE]] '''<bdi>٣٫٣٨٪</bdi>''' |{{color box|#004a99}} [[چارەسەری یۆنانی|EL]] '''<bdi>٢٫٩٥٪</bdi>''' |{{color box|#c04917}} [[سەرکەوتن (پارتی سیاسیی یۆنانی)|Victory]] '''<bdi>٢٫٦٢٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٣٫٧٨٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٤٢٫٢٠٪</bdi>''' |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>٢٢٫٥٤٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٨٫٥٩٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٦٫٧٠٪</bdi>''' |{{color box|#ed1b24}} [[MeRA25]] '''<bdi>٣٫٥٩٪</bdi>''' |{{color box|#00aeef}} [[ڕێڕەوی ئازادی|PE]] '''<bdi>٣٫٣٥٪</bdi>''' |{{color box|#004a99}} [[چارەسەری یۆنانی|EL]] '''<bdi>٣٫٠٣٪</bdi>''' |{{color box|#c04917}} [[سەرکەوتن (پارتی سیاسیی یۆنانی)|Victory]] '''<bdi>١٫٩٦٪</bdi>''' |{{color box|#0045af}} [[بەرەی جەماوەریی یەکگرتوو|SA]] '''<bdi>١٫٠١٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٧٫٠٣٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٤٢٫٣٣٪</bdi>''' |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>٣١٫٢٨٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٦٫٣٦٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٥٫١٦٪</bdi>''' |{{color box|#ed1b24}} [[MeRA25]] '''<bdi>٣٫٨٤٪</bdi>''' |{{color box|#000000}} [[بەرەبەیانی زێڕین (یۆنان)|XA]] '''<bdi>٣٫٠٩٪</bdi>''' |{{color box|#004a99}} [[چارەسەری یۆنانی|EL]] '''<bdi>٢٫٥٧٪</bdi>''' |{{color box|#00aeef}} [[ڕێڕەوی ئازادی|PE]] '''<bdi>١٫٥٠٪</bdi>''' |{{color box|#fd8838}} [[یەکێتیی ناوەندییەکان|EK]] '''<bdi>١٫١٨٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٢٫٦٩٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>٣١٫٥٤٪</bdi>''' |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٣١٫١٤٪</bdi>''' |{{color box|#000000}} [[بەرەبەیانی زێڕین (یۆنان)|XA]] '''<bdi>٦٫٩٢٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٥٫٨١٪</bdi>''' |{{color box|#f47820}} [[ڕووبار (یۆنان)|River]] '''<bdi>٥٫٧٢٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٤٫٦٨٪</bdi>''' |{{color box|#ff9900}} [[یەکێتیی جەماوەری (یۆنان)|LAE]] '''<bdi>٣٫٥٧٪</bdi>''' |{{color box|#fd8838}} [[یەکێتیی ناوەندییەکان|EK]] '''<bdi>٣٫٣٩٪</bdi>''' |{{color box|#092288}} [[یۆنانییە سەربەخۆکان|ANEL]] '''<bdi>٣٫٣٧٪</bdi>''' |{{color box|#cc0000}} [[ئانتارسیا|ANTARSYA]] '''<bdi>١٫١٢٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٢٫٧٤٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>٣٣٫٦٠٪</bdi>''' |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٣٠٫٠٩٪</bdi>''' |{{color box|#f47820}} [[ڕووبار (یۆنان)|River]] '''<bdi>٧٫٢٣٪</bdi>''' |{{color box|#000000}} [[بەرەبەیانی زێڕین (یۆنان)|XA]] '''<bdi>٧٫٠٦٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٦٫٠٤٪</bdi>''' |{{color box|#092288}} [[یۆنانییە سەربەخۆکان|ANEL]] '''<bdi>٤٫٤٠٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٣٫٤٧٪</bdi>''' |{{color box|#cc0000}} [[بزووتنەوەی سۆسیالیستە دیموکراتەکان|KIDISO]] '''<bdi>٢٫١٩٪</bdi>''' |{{color box|#fd8838}} [[یەکێتیی ناوەندییەکان|EK]] '''<bdi>١٫٦٨٪</bdi>''' |{{color box|#01afee}} [[تێلیا (پارتی سیاسی)|Teleia]] '''<bdi>١٫٣٨٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٢٫٨٦٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٣٠٫٩٢٪</bdi>''' |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>٢٦٫٩٦٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٨٫٧١٪</bdi>''' |{{color box|#000000}} [[بەرەبەیانی زێڕین (یۆنان)|XA]] '''<bdi>٧٫٨١٪</bdi>''' |{{color box|#ff5900}} [[چەپی دیموکرات (یۆنان)|DIMAR]] '''<bdi>٧٫٣٦٪</bdi>''' |{{color box|#092288}} [[یۆنانییە سەربەخۆکان|ANEL]] '''<bdi>٦٫٣٢٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٤٫٧٣٪</bdi>''' |{{color box|#ee8b28}} [[دروستکردن (پارتی سیاسی)|DIXA]] '''<bdi>٢٫٤٤٪</bdi>''' |{{color box|#000080}} [[کۆبوونەوەی ئۆرسۆدۆکسی جەماوەری|LAOS]] '''<bdi>١٫٨٨٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٢٫٨٧٪</bdi>''' }} |- !width=25%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی یۆنان لە ئایاری ٢٠١٢|<bdi>٥/٢٠١٢</bdi>]] !width=25%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی یۆنان لە ٢٠٠٩|<bdi>٢٠٠٩</bdi>]] !width=25%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی یۆنان لە ٢٠٠٧|<bdi>٢٠٠٧</bdi>]] !width=25%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی یۆنان لە ٢٠٠٤|<bdi>٢٠٠٤</bdi>]] !width=25%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی یۆنان لە ٢٠٠٠|<bdi>٢٠٠٠</bdi>]] |- |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>١٩٫١٢٪</bdi>''' |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>١٥٫٧٩٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٩٫٦٩٪</bdi>''' |{{color box|#092288}} [[یۆنانییە سەربەخۆکان|ANEL]] '''<bdi>٨٫٩٨٪</bdi>''' |{{color box|#000000}} [[بەرەبەیانی زێڕین (یۆنان)|XA]] '''<bdi>٨٫٧٨٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٨٫٥٨٪</bdi>''' |{{color box|#ff5900}} [[چەپی دیموکرات (یۆنان)|DIMAR]] '''<bdi>٥٫٩٨٪</bdi>''' |{{color box|#c9d215}} [[دراسی|Action]] '''<bdi>٤٫٣٥٪</bdi>''' |{{color box|#ee8b28}} [[دروستکردن (پارتی سیاسی)|DIXA]] '''<bdi>٣٫٣٧٪</bdi>''' |{{color box|#000080}} [[کۆبوونەوەی ئۆرسۆدۆکسی جەماوەری|LAOS]] '''<bdi>٣٫١٩٪</bdi>''' |{{color box|#ffed00}} [[سەوزەکانی ژینگەپارێز|OP]] '''<bdi>٣٫٠٨٪</bdi>''' |{{color box|#f25c19}} [[ھاوپەیمانیی دیموکراتی (یۆنان)|DISY]] '''<bdi>٢٫٤٨٪</bdi>''' |{{color box|#cc0000}} [[ئانتارسیا|ANTARSYA]] '''<bdi>١٫٥١٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٥٫١٠٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٣٥٫٥٢٪</bdi>''' |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٣١٫٧٦٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٩٫٥٤٪</bdi>''' |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>٧٫٩٧٪</bdi>''' |{{color box|#000080}} [[کۆبوونەوەی ئۆرسۆدۆکسی جەماوەری|LAOS]] '''<bdi>٧٫٥٩٪</bdi>''' |{{color box|#ffed00}} [[سەوزەکانی ژینگەپارێز|OP]] '''<bdi>٤٫٠٩٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٣٫٥٣٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٤٠٫١٦٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٢٩٫٩٦٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>١٠٫٥١٪</bdi>''' |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>٩٫٢٦٪</bdi>''' |{{color box|#000080}} [[کۆبوونەوەی ئۆرسۆدۆکسی جەماوەری|LAOS]] '''<bdi>٥٫٣٩٪</bdi>''' |{{color box|#ffed00}} [[سەوزەکانی ژینگەپارێز|OP]] '''<bdi>١٫٦٤٪</bdi>''' |{{color box|#022f73}} [[بووژانەوەی دیموکراتی|DIMAN]] '''<bdi>١٫٠٧٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٢٫٠١٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٤٤٫٧٣٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٣٤٫٩٣٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٧٫٢١٪</bdi>''' |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>٦٫٣٢٪</bdi>''' |{{color box|#000080}} [[کۆبوونەوەی ئۆرسۆدۆکسی جەماوەری|LAOS]] '''<bdi>٣٫١٣٪</bdi>''' |{{color box|#f89835}} [[بزووتنەوەی کۆمەڵایەتیی دیموکراتی|DIKKI]] '''<bdi>٢٫٢٨٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>١٫٤٠٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٤٢٫٣٦٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٣٩٫٧٦٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٦٫٥٤٪</bdi>''' |{{color box|#cc0000}} [[سیناسپیسمۆس|Coalition]] '''<bdi>٥٫٦٥٪</bdi>''' |{{color box|#f89835}} [[بزووتنەوەی کۆمەڵایەتیی دیموکراتی|DIKKI]] '''<bdi>٢٫٧٠٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٢٫٩٩٪</bdi>''' }} |} {| class="wikitable" style="white-space:nowrap" |+ئەنجامەکانی ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەورووپا لە ساڵی ١٩٩٩ەوە |- !width=16.67%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەورووپا لە یۆنان لە ٢٠٢٤|<bdi>٢٠٢٤</bdi>]] !width=16.67%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەورووپا لە یۆنان لە ٢٠١٩|<bdi>٢٠١٩</bdi>]] !width=16.67%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەورووپا لە یۆنان لە ٢٠١٤|<bdi>٢٠١٤</bdi>]] !width=16.67%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەورووپا لە یۆنان لە ٢٠٠٩|<bdi>٢٠٠٩</bdi>]] !width=16.67%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەورووپا لە یۆنان لە ٢٠٠٤|<bdi>٢٠٠٤</bdi>]] !width=16.67%| [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەورووپا لە یۆنان لە ١٩٩٩|<bdi>١٩٩٩</bdi>]] |- |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٣٠٫٤٩٪</bdi>''' |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>١٧٫٠٨٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>١٠٫٠٣٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٨٫٨٣٪</bdi>''' |{{color box|#004a99}} [[چارەسەری یۆنانی|EL]] '''<bdi>٥٫٨٠٪</bdi>''' |{{color box|#c41e3a}} [[چەپی نوێ (یۆنان)|NA]] '''<bdi>٤٫٤٨٪</bdi>''' |{{color box|#ed1b24}} [[MeRA25]] '''<bdi>٤٫٤٢٪</bdi>''' |{{color box|#c04917}} [[سەرکەوتن (پارتی سیاسیی یۆنانی)|Victory]] '''<bdi>٣٫٢٨٪</bdi>''' |{{color box|#00aeef}} [[ڕێڕەوی ئازادی|PE]] '''<bdi>٣٫١٨٪</bdi>''' |{{color box|#0094ff}} [[دەنگی ھۆکار (پارتی سیاسی)|FL]] '''<bdi>٢٫٩٤٪</bdi>''' |{{color box|#00a859}} [[کۆسمۆس (پارتی سیاسی)|Cosmos]] '''<bdi>١٫٦٥٪</bdi>''' |{{color box|#00449e}} [[دیموکراتەکان (یۆنان، ٢٠٢٤)|Democrats]] '''<bdi>١٫٥٧٪</bdi>''' |{{color box|#00008b}} [[نیشتیمانپەروەران - پرۆدرۆمۆس ئێمفیێتزۆگلۆ|Patriots]] '''<bdi>١٫٤٨٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٤٫٧٧٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٣٦٫٤٧٪</bdi>''' |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>٢٣٫٨٩٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٦٫٣٢٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٦٫٠٢٪</bdi>''' |{{color box|#000000}} [[بەرەبەیانی زێڕین (یۆنان)|XA]] '''<bdi>٤٫٩٨٪</bdi>''' |{{color box|#ed1b24}} [[MeRA25]] '''<bdi>٣٫٣٢٪</bdi>''' |{{color box|#004a99}} [[چارەسەری یۆنانی|EL]] '''<bdi>٢٫٧٦٪</bdi>''' |{{color box|#f47820}} [[ڕووبار (یۆنان)|River]] '''<bdi>٢٫٤١٪</bdi>''' |{{color box|#00aeef}} [[ڕێڕەوی ئازادی|PE]] '''<bdi>١٫٥٤٪</bdi>''' |{{color box|#000080}} [[کۆبوونەوەی ئۆرسۆدۆکسی جەماوەری|LAOS]] '''<bdi>١٫٢٧٪</bdi>''' |{{color box|#102956}} [[:el:Ελλάδα, ο άλλος δρόμος|AD]] '''<bdi>١٫٢٤٪</bdi>''' |{{color box|#fd8838}} [[یەکێتیی ناوەندییەکان|EK]] '''<bdi>١٫١٥٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٨٫٦٣٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>٢٧٫٠٤٪</bdi>''' |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٢٤٫٥٩٪</bdi>''' |{{color box|#000000}} [[بەرەبەیانی زێڕین (یۆنان)|XA]] '''<bdi>١٠٫٣٨٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٧٫٠٤٪</bdi>''' |{{color box|#f47820}} [[ڕووبار (یۆنان)|River]] '''<bdi>٦٫٨٤٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٦٫٢١٪</bdi>''' |{{color box|#092288}} [[یۆنانییە سەربەخۆکان|ANEL]] '''<bdi>٣٫٠٩٪</bdi>''' |{{color box|#000080}} [[کۆبوونەوەی ئۆرسۆدۆکسی جەماوەری|LAOS]] '''<bdi>٢٫٦٠٪</bdi>''' |{{color box|#ff5900}} [[چەپی دیموکرات (یۆنان)|DIMAR]] '''<bdi>١٫٤٩٪</bdi>''' |{{color box|#ee8b28}} [[دروستکردن (پارتی سیاسی)|DIXA]]–[[دراسی|Action]] '''<bdi>١٫٢١٪</bdi>''' |{{color box|#0045af}} [[بەرەی جەماوەریی یەکگرتوو|EPAM]] '''<bdi>١٫٠١٪</bdi>''' |{{color box|#7968ae}} [[ھاووڵاتیانی ئەورووپیی یۆنانی|EEP]] '''<bdi>١٫٠٠٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٧٫٥٠٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٣٠٫٤٠٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٣٠٫٠١٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٩٫٤٥٪</bdi>''' |{{color box|#000080}} [[کۆبوونەوەی ئۆرسۆدۆکسی جەماوەری|LAOS]] '''<bdi>٩٫٣٧٪</bdi>''' |{{color box|#cc3333}} [[سیریزا|SYRIZA]] '''<bdi>٧٫١٣٪</bdi>''' |{{color box|#ffed00}} [[سەوزەکانی ژینگەپارێز|OP]] '''<bdi>٤٫٥٢٪</bdi>''' |{{color box|#c9d215}} [[دراسی|Action]] '''<bdi>١٫٨٣٪</bdi>''' |{{color box|#052a71}} [[بەرەی مەقدۆنیی پانھێلینی|PAMME]] '''<bdi>١٫٤٧٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٥٫٨٢٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٤٢٫٣٥٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٢٨٫٨٦٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>١١٫٠٦٪</bdi>''' |{{color box|#cc0000}} [[سیناسپیسمۆس|Coalition]] '''<bdi>٦٫٦٥٪</bdi>''' |{{color box|#000080}} [[کۆبوونەوەی ئۆرسۆدۆکسی جەماوەری|LAOS]] '''<bdi>٥٫٥١٪</bdi>''' |{{color box|#6f5db1}} [[ژنانی بۆ ئەورووپایەکی تر|Women]] '''<bdi>١٫٢٠٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٤٫٣٧٪</bdi>''' }} |{{ordered list |list_style = margin-left: 1.5em; |{{color box|#1d4fa6}} [[پارتی دیموکراسیی نوێ (یۆنان)|ND]] '''<bdi>٣٢٫٨٤٪</bdi>''' |{{color box|#008000}} [[پاسۆک|PASOK]] '''<bdi>٢٩٫٨١٪</bdi>''' |{{color box|#e30301}} [[پارتی کۆمۆنیستی یۆنان|KKE]] '''<bdi>٩٫٧١٪</bdi>''' |{{color box|#cc0000}} [[سیناسپیسمۆس|Coalition]] '''<bdi>٧٫٧٧٪</bdi>''' |{{color box|#f89835}} [[بزووتنەوەی کۆمەڵایەتیی دیموکراتی|DIKKI]] '''<bdi>٥٫٢٦٪</bdi>''' |{{color box|#ea0a0a}} [[لیبراڵەکان (یۆنان)|Liberals]] '''<bdi>٣٫٦٦٪</bdi>''' |{{color box|#00008b}} [[بەھاری سیاسی|POLAN]] '''<bdi>٢٫٧٩٪</bdi>''' |{{color box|#2e3191}} [[ھێڵی پێشەوە (یۆنان)|PG]] '''<bdi>١٫٥٥٪</bdi>''' |{{color box|grey}} [[:el:Δημήτρης Κολλάτος|کۆلاتۆس]] '''<bdi>١٫٢٩٪</bdi>''' |{{color box|#fd8838}} [[یەکێتیی ناوەندییەکان|EK]] '''<bdi>١٫٠٣٪</bdi>''' |{{color box|grey}} ئەوانی تر '''<bdi>٤٫٢٩٪</bdi>''' }} |} * == تێبینییەکان == {{notelist}} == سەرچاوەکان == {{reflist|colwidth=30em}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{sister project links|voy=Athens}} * {{official website|https://cityofathens.gr}}ی شارەوانی ئەسینا {{Authority control}} <!--leave the empty space as standard--> {{تووڵی دەروازە|ئۆڵۆمپیاد|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|یۆنان|جوگرافیا}} [[پۆل:ئەسینا| ]] [[پۆل:شوێنەوارە ئەرکئۆلۆژییە یۆنانییە کۆنەکان لە یۆنان]] [[پۆل:شوێنەوارە ئەرکئۆلۆژییەکان لە ئەتیکا]] [[پۆل:پایتەختەکان لە ئەورووپا]] [[پۆل:پایتەختەکانی ویلایەتە یۆنانییەکان]] [[پۆل:شار-دەوڵەتەکان]] [[پۆل:پایتەختە ھەرێمییەکانی یۆنان]] [[پۆل:شوێنە کەناراوییە ئاوەدانەکان لە یۆنان]] [[پۆل:ئەو شوێنە ئاوەدانانەی لە سەدەی پێنجەمی پێش زایین دامەزراون]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان لە یۆنانی کۆن]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان لە ناوەڕاستی ئەسینا (یەکەی ھەرێمی)]] [[پۆل:شوێنەوارە ڕۆمانییەکان لە یۆنان]] [[پۆل:ڕیڤێرای ئەسینا]] [[پۆل:پێگەکانی یۆنانی کۆن لە یۆنان]] [[پۆل:ئەتینا]] [[پۆل:پایتەختەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٥ەمی پ.ز]] kevx7idh5nldfjjqp6j1i1f5q0p7d33 0 12456 1706602 1613508 2026-11-10T19:38:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، بەڕازیل-کۆلکە) 1706602 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team|Name=هەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|Badge_size=150px|FIFA Trigramme=BRA|Nickname=سیلیساو|Association={{nowrap|[[Brazilian Football Confederation|Confederação Brasileira de Futebol]]}} (CBF)|Confederation=[[کۆنیمبۆل]] (ئەمەریکای باشوور)|Coach=|Captain=|Most caps=[[Cafu]] (142)<ref>[https://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/stats-centclub/52/00/59/centuryclub290715_neutral.pdf “FIFA Century Club”] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161018144458/http://www.fifa.com/mm/document/fifafacts/stats-centclub/52/00/59/centuryclub290715_neutral.pdf |date=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ }}. FIFA. Retrieved 9 June 2018</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rsssf.com/miscellaneous/cafu-intl.html |سەردێڕ=Marcos Evangelista de Morais "CAFU" – Century of International Appearances |بڵاوکەرەوە=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]] |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090221202802/http://rsssf.com/miscellaneous/cafu-intl.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref>|Top scorer=[[Pelé]] (77)<ref name="apppearancesandgoals">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brazil – Record International Players|ناونیشان=http://www.rsssf.com/miscellaneous/braz-recintlp.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Rec.Sport.Soccer Statistics Foundation|RSSSF]]}}</ref>|FIFA Rank={{FIFA World Rankings|BRA}}|FIFA max=1|FIFA max year=159 times on 8 occasions<ref>23 September 1993 until 19 November 1993, 19 April 1994 until 14 June 1994, 21 July 1994 until 16 May 2001, 3 July 2002 until 14 February 2007, 18 July 2007 until 19 September 2007, 1 July 2009 until 20 November 2009, 28 April 2010 until 14 July 2010, 6 April 2017</ref>|FIFA min=22|FIFA min date=6 June 2013|Elo Rank={{World Football Elo Ratings|Brazil}}|Elo max=1|Elo max year=8,640 days on 40 occasions<ref>1958–63, 1965–66, 1970–74, 1978–79, 1981–83, 1986–87, 1990, 1992, 1994–00, 2002–10, 2016–2017, 2018–present</ref>|Elo min=20|Elo min date=7 November 2001|Home Stadium=[[#Venues|Various]] | pattern_la1 = _bra20H | pattern_b1 = _bra20H | pattern_ra1 = _bra20H | pattern_sh1 = _bra20h | pattern_so1 = _bra20h | leftarm1 = FFCC00 | body1 = FFCC00 | rightarm1 = FFCC00 | shorts1 = 0000FF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _bra20A | pattern_b2 = _bra20A | pattern_ra2 = _bra20A | pattern_sh2 = _bra19aw | pattern_so2 = _nikeyellow | leftarm2 = 003CFF | body2 = 003CFF | rightarm2 = 003CFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 003CFF |First game={{fb|ARG}} 3–0 {{fb-rt|BRA|1889}}<br>([[Buenos Aires]], [[Argentina]]; 20 September 1914)<ref name="fifawebsitebrazilargentina">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Argentina versus Brazil |ناونیشان=https://www.fifa.com/worldfutbol/statisticsandrecords/headtohead/team1=ARG/team2=BRA/index.html |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=FIFA.com (Fédération Internationale de Football Association)}} {{Dead link|date=October 2010|bot=H3llBot}}</ref>|Largest win={{fb|BRA|1968}} 14–0 {{fb-rt|NCA}}<br>([[Mexico City]], [[Mexico]], 17 October 1975)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.eloratings.net/Brazil.htm |سەردێڕ=Brazil matches, ratings and points exchanged |بڵاوکەرەوە=Eloratings.net |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref>|Largest loss={{fb|URU}} 6–0 {{fb-rt|BRA|1889}}<br>([[Viña del Mar]], [[Chile]]; 18 September 1920)<br>{{fb|BRA}} [[Brazil v Germany (2014 FIFA World Cup)|1–7]] {{fb-rt|GER}}<br>([[Belo Horizonte]], [[Brazil]]; 8 July 2014)|World cup apps=21|World cup first=1930|World cup best=Champions ([[1958 FIFA World Cup|1958]], [[1962 FIFA World Cup|1962]], [[1970 FIFA World Cup|1970]], [[1994 FIFA World Cup|1994]], [[2002 FIFA World Cup|2002]])|Confederations cup apps=7|Confederations cup first=[[1997 FIFA Confederations Cup|1997]]|Confederations cup best=Champions ([[1997 FIFA Confederations Cup|1997]], [[2005 FIFA Confederations Cup|2005]], [[2009 FIFA Confederations Cup|2009]], [[2013 FIFA Confederations Cup|2013]])|Regional name=[[Copa América]]|Regional cup apps=35|Regional cup first=[[1916 South American Championship|1916]]|Regional cup best=Champions ([[1919 South American Championship|1919]], [[1922 South American Championship|1922]], [[1949 South American Championship|1949]], [[1989 Copa América|1989]], [[1997 Copa América|1997]], [[1999 Copa América|1999]], [[2004 Copa América|2004]], [[2007 Copa América|2007]])|2ndRegional name=[[Roca Cup|Copa Roca]] / [[Superclásico de las Américas]]|2ndRegional cup apps=|2ndRegional cup first=|2ndRegional cup best=|3rdRegional name=[[Panamerican Championship]]|3rdRegional cup apps=3|3rdRegional cup first=[[1952 Panamerican Championship|1952]]|3rdRegional cup best=Champions ([[1952 Panamerican Championship|1952]], [[1956 Panamerican Championship|1956]])|medaltemplates={{MedalTop}} {{MedalSport|Men's [[Association football|football]]}} {{MedalCompetition|[[Football at the Summer Olympics|Olympic Games]]<ref>After 1988, the tournament has been restricted to squads with no more than 3 players over the age of 23, and these matches are not regarded as part of the national team's record, nor are caps awarded.</ref>}} {{MedalGold|[[Football at the 2016 Summer Olympics|2016 Rio de Janeiro]]|[[Football at the 2016 Summer Olympics – Men's tournament|Team]]}} {{MedalSilver|[[Football at the 1984 Summer Olympics|1984 Los Angeles]]|[[Football at the 1984 Summer Olympics – Men's team squads#Brazil|Team]]}} {{MedalSilver|[[Football at the 1988 Summer Olympics|1988 Seoul]]|[[Football at the 1988 Summer Olympics – Men's team squads#Brazil|Team]]}} {{MedalSilver|[[Football at the 2012 Summer Olympics|2012 London]]|[[Football at the 2012 Summer Olympics – Men's team tournament|Team]]}} {{MedalBronze|[[Football at the 1996 Summer Olympics|1996 Atlanta]]|[[Football at the 1996 Summer Olympics – Men's team tournament|Team]]}} {{MedalBronze|[[Football at the 2008 Summer Olympics|2008 Beijing]]|[[Football at the 2008 Summer Olympics – Men's team tournament|Team]]}} {{MedalBottom}}}}'''هەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل''' (بە [[ئینگلیزی]]: ''Brazil National Football Team'') یەکێتی تۆپی پێی [[بەڕازیل]]ی لە ساڵی ١٩١٤ز دامەزراوە ، لە ساڵی ١٩٢٣ز چووە پاڵ یەکێتیی تۆپی پێی جیھانی ([[فیفا]]) ، ھەروەھا بە ئاسانی گەیشت بەکۆتایی جامەکان ، لەکۆتایی (١٨) یاری پاڵاوتن تەنھا دووجار دۆڕاوە ، لە کۆمەڵەی ئەمەریکای باشور لە ئەرژەنتین پلەی یەکەمی بە دەست ھێنا . لە ساڵی ١٩٣٠ز) ھەڵبژاردەی بەرازیل بەشداری لە ھەموو کۆتاییەکانی جامی جیھانی کردووە. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەڕازیل ، لەساڵی ١٩١٤ز بوو ، کە لەگەڵ ئەرژەنتیندا یاری ئەکرد و (٠-٣) دۆڕا. گەورەترین سەرکەوتنی ھەڵبژاردەی بەرازیل لەساڵی ١٩٤٩ز دابوو ، کە لەگەڵ پۆلیڤیادا (١٠-١)بردیەوە ، نزمترین ئاستی دۆڕاندنی ھەڵبژاردە کەش لەساڵی ١٩٢٠ز بوو ، کە کەوتەبەرامبەر ئۆڕۆگوای و (٠-٦) دۆڕاندی . تائێستا بەڕازیل پێنج جار [[جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانی]] بەدەست ھێناوە ئەمیش لەساڵی ١٩٥٨ز، ١٩٦٢ز، ١٩٧٠ز،٢٠٠٢ز دابوو .لەساڵی ١٩٥٠ز، و ١٩٩٨ز یشدا ڕیزبەندی دوومی بەدەست ھێناوە وە لەساڵی ١٩٢٨ز و ١٩٧٨ز ریزبەندی سێ یەمی بەدەست ھێناوە و لەساڵی ١٩٧٤ز یشدا ریزبەندی چوارەمی بەدەست ھێناوە لەساڵی ١٩٥٤ز و ١٩٨٦زدا گەیشتە خولی چارەگی کۆتایی . ھەروەھا ٧ جار جامی پاڵەوانێتی ئەمەریکای باشوری بردۆتەوە . و تەیێک ھەیە ئەڵی :ئینگلزتۆپی پیێ داھێناوە ، بەڵام بەرازیلیەکان رێک و پێک تەواویان کرد. ھەربۆیەش زۆربەی خەڵکی شێوازی یاریکردنی بەرازیل بە شێوازێکی سەرنج راکێش و پێشکەتوو دا ئەنێن . لە [[بەڕازیل]] یاریگای (ستادماڕاکانا) ھەیە ، کە گەورەترین یاریگای جیھانییە لە ڕووی فراوانییەوە ، کەشوێنی (١٣٠،٠٢٢) تەماشاڤان ئەبێتەوە لەساڵی ١٩٥٠ز بەرازیل میوانداری جامی جیھانی تۆپی پێی کرد . یاریگا بەرازیلییەکان زۆر ڕاھێنەری گەورەیەیان دروست کردوە لە مێژووی تۆپی پێدا ،وەک بیلیی ، زیکو، سوقڕات ، ڕۆماریۆ ، وڕیڤالدۆ ، ڕۆنالدینھۆ ، رۆناڵدۆ، وجگە لەمانەش . '''[[ڕۆنالدینۆ]]''' ، کە لە دایکبووی ساڵی (١٩٨٠)ز یە ، بەیەکێک لەناودارانی مێژووی تۆپی پێ دائەنرێ ، لەگەڵ لیستی بیلی و گارینشا و زیکۆ ئەژمێردرێ . دیارترین ئەستێرەی [[یانەی بەرشەلۆنە]]ی ئیسپانییە، لە ھەردوو ساڵانی ٢٠٠٤ز ، ٢٠٠٥ز [[تۆپی زێرین]]ی وەرگرتووە . بەرێوەبەری تیپەکەیش (کافۆ)یە، کەتاکە یاریزانە توانیبێتی بەشداری سێ یاری کۆتایی جامی جیھانی کردبێ . ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} *http://en.wikipedia.org *https://web.archive.org/web/20170610074047/http://rengar.com/ {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|بەڕازیل}} {{پۆلی کۆمنز|Brazil national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{بەڕازیل-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] qhin8qyubv8ggfutc4c7zahhng58l6s 0 13180 1706551 1705440 2026-11-10T18:02:34Z Bilalinfo 57400 /* بەشەکانی خەڵاتەکە */ 1706551 wikitext text/x-wiki {{شێواز}} {{Infobox award |name=خەڵاتەکانی ئۆسکار |current_awards=۹٤ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار |image=Academy Award trophy.png |alt= |caption=وێنەیەکی خەڵاتەکە |description=دەستکەوتی سینەمایی |presenter=ئەکادیمیای ھونەری و زانستی وێنەی جوڵاو |country=[[ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |year={{ڕێکەوتی سەرەتا و تەمەن|١٩٢٩|٥|١٦}} |website={{URL|http://oscar.go.com/}} }} '''خەڵاتی ئۆسکار''' ({{بە ئینگلیزی|Academy Award}}) ئەو خەڵاتەیە کە ئامانجی ستایش و ڕێزلێنانە لە دەستکەوتە ھونەری و تەکنیکییەکانی بواری [[فیلمسازی]].[https://www.britannica.com/art/Academy-Award] خەڵاتەکە کە لەلایەن [[ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جوڵاو|ئەکادیمیای ھونەر و زانستی وێنەی جووڵاو]]ی [[ئەمریکی|ئەمریکیی]]ەوە دابین دەکرێت، بە دەنگی ئەندامانی ھەمان ڕێکخراو براوەی خەڵاتەکە دیاری دەکرێت.[https://www.oscars.org/oscars/voting] خەڵاتەکە دابەش کراوەتە سەر چەندین بەشی جیاواز و براوەی ھەر بەشێک خەڵاتێکی زێڕینی بە ناوی "خەڵاتی ئەکادیمی بۆ ستایشی لێھاتوویی" پێدەدرێت، یاخود بە نازناوەکەی "خەڵاتی ئۆسکار". دیارترین ئەو کەسانەی خەڵاتی ئۆسکاریان وەرگرتووە: ١-برێند فرەسەر - باشترین ئەکتەری ساڵ ٢-میشێل یۆو - باشترین خانمەئەکتەری ساڵ ٣-فیلمی ئاڤاتار ٤-تۆپ گەن ماڤێریک - باشترین دەنگ ٥-دانیەڵ کوان و دانیەڵ شاینرت- باشترین دەرهێنەران == مێژووی خەڵاتەکە == خەڵاتەکە لە بنچینەدا لەلایەن جۆرج ستانلییەوە نەخشێندراوە، لەسەر بنەمای نەخشەوێنەی سێدریک گیبنس. یەکەم مەراسیمی دابەشکردنی خەڵاتەکە لە ساڵی ١٩٢٩ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oscars.org/aboutacademyawards/index.html|سەردێڕ=About the Academy Awards|بڵاوکەرەوە=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070407234926/http://www.oscars.org/aboutacademyawards/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی نیسانی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219035246/http://www.oscars.org/aboutacademyawards/index.html |date=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨ }}</ref> یەکەم بۆنەی خەڵاتەکە کەوا لەسەر [[ڕادیۆ]] گواسترابێتەوە لە ساڵی ١٩٣٠ بوو و ساڵی ١٩٥٣ بۆ یەکەمجار لەسەر تەلەڤزیۆن پەخش کرا. خەڵاتەکە کۆنترین خەڵاتی بوارەکەی خۆیەتی و لە ئێستادا لە سەرتاسەری جیھاندا بینەری ھەیە.<ref name="history">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oscars.org/awards/academyawards/about/history.html|سەردێڕ=History of the Academy Awards|ئیش=Academy of Motion Picture Arts and Sciences|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100706040444/http://www.oscars.org/awards/academyawards/about/history.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بۆ بوارەکانی تری ھونەر، تەواوی خەڵاتەکان لە بیرۆکەی ئۆسکارەوە وەرگیراون؛ [[خەڵاتی ئێمی]] بۆ [[تەلەڤیزیۆن|تەلەڤزیۆن]]، [[خەڵاتی تۆنی|تۆنی]] بۆ شانۆ و [[خەڵاتی گرامی|گڕامی]] بۆ میوزیک و گۆرانی. خەڵاتەکانی ئۆسکار ھەمیشە بە بوونی خانەخوێیەک بەڕێوە دەچن (جگە لە ساڵانی ١٩٨٨ و ٢٠١٩). بۆب ھۆپ تا ئێستا زۆرترین جار خانەخوێی مەراسیمەکە بووە. == بەشەکانی خەڵاتەکە == * [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین وێنە|باشترین فیلمی ساڵ]]: لەوەتەی ١٩٢٧/٢٨ * [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین دەرھێنەر|باشترین دەرھێنەر]]: لەوەتەی ١٩٢٧/٢٨ * [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ئەکتەر|باشترین ئاکتەر]]: لەوەتەی ١٩٢٧/٢٨ * [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی|باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]] لەوەتەی ٢٠ی&#x20;ئازاری ١٩٤٨ * باشترین خانمە ئاکتەر: لەوەتەی ١٩٢٧/٢٨ * [[پەڕگە:31st Acad Awards.jpg|وێنۆک|٣١ەمین مەڕاسیمی خەڵاتەکانی ئۆسکار، [[ھۆلیوود|هۆڵییود]]، ١٩٥٩.]]باشترین ئاکتەری پشتگیریکار: لەوەتەی ١٩٣٦ * باشترین خانمە ئاکتەری پشتگیریکار: لەوەتەی ١٩٣٦ * باشترین فیلمی ئەنیمەیتد: لەوەتەی ٢٠٠١ * باشترین کورتە فیلمی ئەنیمەیشن: لەوەتەی ١٩٣٠/٣١ * باشترین سینەماتۆگرافی: لەوەتەی ١٩٢٧/٢٨ * باشترین نەخشاندنی جلوبەرگ: لەوەتەی ١٩٤٨ * باشترین دۆکیومێنتاری: لەوەتەی ١٩٤٣ * باشترین کورتە دۆکیومێنتاری: لەوەتەی ١٩٤١ * [[پەڕگە:81st Academy Awards Ceremony.JPG|وێنۆک|٨١ەمین بۆنەی خەڵاتەکانی ئۆسکار، دۆلبی تیەتەر، هۆڵیوود، ٢٠٠٩.]]باشترین دەستکاری فیلم: لەوەتەی ١٩٣٤ * باشترین فیلمی بیانی:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Coyle|یەکەم١=Jake|سەردێڕ=Oscars amend a few rules but not for Netflix|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/entertainment/oscars-amend-a-few-rules-but-not-for-netflix/2019/04/24/06a9fdea-6698-11e9-a698-2a8f808c9cfb_story.html?noredirect=on|وێبگە=Washington Post|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190424154120/https://www.washingtonpost.com/entertainment/oscars-amend-a-few-rules-but-not-for-netflix/2019/04/24/06a9fdea-6698-11e9-a698-2a8f808c9cfb_story.html%3Fnoredirect%3Don|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=mdy-all}}</ref> لەوەتەی ١٩٤٧ * باشترین کورتە فیلم: لەوەتەی ١٩٣١/٣٢ * باشترین مکیاج و ڕازاندنەوە: لەوەتەی ١٩٨١ * باشترین مۆسیقای فیلم: لەوەتەی ١٩٣٤ * باشترین گۆرانی فیلم: لەوەتەی ١٩٣٤ * باشترین دیزانی بەرھەمھێنان: لەوەتەی ١٩٢٧/٢٨ * باشترین دەستکاری دەنگ: لەوەتەی ١٩٦٣ * باشترین تێکەڵکردنی دەنگ: لەوەتەی ١٩٢٩/٣٠ * باشترین کاریگەریە ڤیدیۆیەکان: لەوەتەی ١٩٣٩ * باشترین سیناریۆی وەرگیراو: لەوەتەی ١٩٢٧/٢٨ * باشترین سیناریۆی ڕەسەن: لەوەتەی ١٩٤٠ == خاوەن ڕیکۆردەکان == * [[پەڕگە:Walt disney portrait right.jpg|وێنۆک|واڵت دیزنی - خاوەنی زۆرترین خەڵاتی ئۆسکار بە گشتی بۆ ڕەگەزی نێر بە تایبەتی.]]'''زۆرترین خەڵات لەلایەن تاکەفیلمێکەوە لە ساڵێکدا بردرابێتەوە:''' ** تەنیا سێ فیلم توانیویانە ١١ خەڵاتی ئۆسکار ببەنەوە: *** ''بێن-ھەڕ'' (١٩٥٩) – ئەوکات ١٥ بەش لە ئۆسکار ھەبوو - فیلمەکە بۆ ١یان پاڵێورا. *** ''[[تایتانیک (فیلم ١٩٩٧)|تایتانیک]]'' (١٩٩٧) – ١٧ بەش لە ئۆسکار ھەبوو - فیلمەکە بۆ ١٤یان پاڵێورا. *** ''گەورە ئەنگوستیلەکە: گەڕانەوەی پاشاکە'' (٢٠٠٣) – ١٧ بەش لە ئۆسکار ھەبوو - فیلمەکە بۆ ١١یان پاڵێورا. * '''زۆرترین پاڵاوتن لەلایەن فیلمێکەوە''' ** تەنھا سێ فیلم توانیویانە ١٤ پاڵاوتنیان ھەبێت: *** ''ھەمووشتێک دەربارەی ئیڤ''(١٩٥٠) – ٦ دانەیان بردەوە *** ''تایتانیک'' (١٩٩٧) – ١١ دانەیان بردەوە *** ''[[لا لا لاند]]'' (٢٠١٦) – ٦ دانەیان بردەوە * '''گەورەترین ڕاماڵینی خەڵات:''' ** ''شای مستیلەکان: گەڕانەوەی پاشاکە'' (٢٠٠٣) ھەر ١١ خەڵاتی بردەوە کە بۆی پاڵێوراوبوو:باشترین فیلم، دەرھێنەر, سیناریۆیوەرگیراوە، مۆسیقایڕەسەن، گۆرانی ڕەسەن، تێکەڵردنیدەنگ، دەرھێنانیھونەری، مکیاج، جلوبەرگ، دەستکاری فیلم، و کاریگەریە ڤیدیۆییەکان. * '''براوەی زۆرترین خەڵات لەلایەن پیاوێکەوە:''' ** [[واڵت دیزنی]] - ٢٢ جار. * [[پەڕگە:Katharine Hepburn promo pic.jpg|وێنۆک|[[کاترین هێپبەرن]] خاوەنی زۆرترین خەڵات لەسەر بەشەکانی نواندن.]]'''براوەی زۆرترین خەڵات لەلایەن ژنێکەوە:''' ** ئێدیت ھێد - ٨ جار بۆ نەخشاندنی جلوبەر * '''نواندن''' ** کاترین ھێپبەڕن لە خانمە ئاکتەران - ٤ جار ** [[واڵتەر برێنەن]] - [[جاک نیکڵسۆن|جاک نیکڵسن]]- [[دانیێل دەی لێویس]]- ٣ جار * '''دەرھێنان''' ** جۆن فۆڕد- ٤ جار * '''سینەماتۆگرافی''' ** بەرزترین ژمارەی بردنەوە چوار جارە *** جۆسێف ڕوتەربێرگ , لە ١٩٣٨, ١٩٤٢, ١٩٥٦, و ١٩٥٨ *** لیۆن شامۆی, لە ١٩٤٢, ١٩٤٤, ١٩٤٥, و ١٩٦٣ * '''ئەو وڵاتەی زۆرترین بردنەوەی بۆ خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی ھەیە''' ** وڵاتی ئیتاڵیا کە لە کۆی ٣٢ پاڵاوتن - ١٤ی بردووەتەوە * '''ئەو وڵاتەی زۆرترین پاڵاوتنی بۆ خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی ھەیە''' ** وڵاتی ئیتاڵیا کە لە کۆی ٤٠ پاڵاوتن - ٢٣ی بردۆتەوە * '''زۆرترین بردنەوەی لەلایەن فیلمە بیانییەکانەوە:''' ** تەنھا دوو فیلمی بیانی توانیویانە چوار خەڵاتی ئۆسکار ببەنەوە: *** ''فانی و ئالێکساندەر'' (١٩٨٢)خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی، باشترین سینەماتۆگرافی، باشترین دەرھێنان, و باشترین نەخشاندنی جلوبەرگ بردەوە. *** ''Crouching Tiger, Hidden Dragon'' (٢٠٠٠)خەڵاتەکانی باشترین فیلمی بیانی، باشترین دەرھێنان، باشترین مۆسیقای ڕەسەن و باشترین سینەماتۆگرافی بردەوە. ** '''ئەو سێ فیلمەی کە توانیویانە پێنچ خەڵاتە سەرەکییەکە (باشترین ئاکتەر، خانمە ئاکتەر، دەرھێنەر، سیناریۆ، فیلم) لە ساڵێکدا ببەنەوە:''' *** ''It Happened One Night'' (١٩٣٤) *** ''One Flew Over the Cuckoo's Nest'' (١٩٧٥) *** ''The Silence of the Lambs'' (١٩٩١) == براوەکانی ئێستا == <gallery> پەڕگە:Rami Malek in 2015 (portrait crop).jpg|[[ڕامی مالیک]] - باشترین ئاکتەر پەڕگە:Olivia Colman at Moet BIFA 2014 (cropped).jpg|ئۆلڤیە کۆلمن - باشترین خانمە ئاکتەر پەڕگە:Mahershala Ali (29953410761).jpg|مەھێرشڵا ئاڵی - باشترین ئاکتەری پشتگیریکار پەڕگە:Regina King by Gage Skidmore.jpg|ڕێجینە کینگ- باشترین خانمە ئاکتەری پشتگیریکار پەڕگە:Alfonso Cuarón (2013) cropped.jpg|ئالفۆنزۆ کوارۆن - باشترین دەرھێنەر پەڕگە:Peter Farrelly at the 2009 Tribeca Film Festival.jpg|پیتەر فارێلی - باشترین سیناریۆی ڕەسەن </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|بۆڵیوود|وڵاتەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کالیفۆڕنیا}} {{پۆلی کۆمنز|Academy Awards}} [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار]] [[پۆل:خەڵاتەکان، دامەزرانی ١٩٢٩]] [[پۆل:خەڵاتەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:هۆلیوود، مێژوو و کولتووری لۆس ئەنجلۆس]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ساڵی ١٩٢٩ لە کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:تایبەتمەندییە ساڵانەییەکانی تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییە ڕاستەوخۆییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:بۆنە ساڵانەییەکانی شاری لۆس ئانجلەس لە کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:سینەمای باشووری کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:کولتوری ھۆلیوود، لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:بۆنەکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:جامەکانی تایبەت بە ھونەرە نمایشییەکان]] e4tr6kpircu7tuws3pfoy289oc8z8ip 0 13319 1706696 1384609 2026-11-10T22:36:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706696 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=شوبات ٢٠٢٠}} [[پەڕگە:Iraq National Team Badge 2021 v2.svg|100px|وێنۆک]] [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق|ھەڵبژاردەی عێراق]] لە ساڵی١٩٤٨ز دامەزراوە، یەکێتی توَپی پێی عێراق سەرپەرشتیاری ھەڵبژاردەکە بووە، ئەم ھەڵبژاردەیە لە ساڵی ١٩٥٠ز چووەتە ڕیزی یەکێتی نێودەوڵەتی یەوە (فیفا) و لە ساڵی ١٩٧١ز چووەتە ڕیزی یەکێتی ئاسیا، ئەم ھەڵبژاردەیە یەکێکە لە بەناوبانگترین ھەڵبژاردەکانی یەکێتی ئاسیاو عەرەب. == ڕیکۆرد و زانیاری لەسەر ھەڵبژاردەکە == * ساڵی دامەزراندن ١٩٤٨ز * گۆڵکاری مێژوویی ھەڵبژاردەی عێراق حوسین سعید * زۆرترین یاری بۆ ھەڵبژاردەکە حوسین سعید * یەکەم یاری نێودەوڵەتی ھەڵبژاردەی عێراق مەغریب ٢ – ٢ عێراق بەیروت، لوبنان؛ ١٩ ئۆکتوَبەر، ١٩٥٧ز * گەورەترین بردنەوە عێراق ١٣-٠ ئەسیوبیا ١٩٩٢ز * گەورەترین دۆڕاندن بەڕازیل ٦–٠ عێراق لە ساڵی ٢٠١٢ز * تەنیا یەک جار بەشداری لە جامی جیھانی کردووە ئەویش لە مۆندیالی ١٩٨٦ز کە لەمەکسیک بەڕێوەچووبوو * پێنج جار بەشدار بووە لە پاڵەوانییەتی جامی ئاسیا، و لە ساڵی ٢٠٠٧ز بۆیەکەمینجار توانی نازناوی پاڵەوانییەتی جامی ئاسیا بباتەوە * جارێک بەشداری کردووە لە پاڵەوانییەتی کیشوەرەکان لە ساڵی ٢٠٠٩ز کە لە قۆناغی کۆمەڵەکان چووەتە دەرەوە [[پەڕگە:Asian Cup Australia-Iraq II.jpg|وێنۆک|گرتەیەک لەیاری ھەڵبژاردەی عێراق و ئوستڕالیا لەجامی ئاسیای ٢٠٠٧]] == نازناو و دەسکەوت == * سەرکەوتن بۆ کۆتای جامی جیھانی: (١) جار ساڵی (١٩٨٦) * سەرکەوتن بووَ کۆتای یارییە ئوَڵومپییەکان: (٤) جار * ئۆڵەمپیادی مۆسکۆ: ساڵی (١٩٨٠) چارەکی کوَتای * ئۆڵەمپیادی لۆس ئەنجلس: ساڵی (١٩٨٤) خولی یەکەم * ئۆڵەمپیادی سیئۆل: بەبێ یاریکردن لە خاکی خوَیدا ساڵی (١٩٨٨) خولی یەکەم * ئۆڵەمپیادی ئەسینا: بەبێ یاریکردن لە خاکی خۆیدا ساڵی (٢٠٠٤) نیوەی کۆتای * [[جامی یەکێتیی ئاسیا|جامی یەکێتی ئاسیا]]: (١) جار پلەی یەکەم ساڵی (٢٠٠٧) * پلەی چوارەم ساڵی (١٩٧٨) * خولی یارییەکانی ئاسیا: (٣) جار * ١. مەدالیای زێڕ (نیودەلھی) ساڵی (١٩٨٢) * ٢. مەدالیای زیو (دەوحە) ساڵی (٢٠٠٦) * ٣. پلەی چوارەم ساڵی (١٩٧٨) * پاڵەوانێتی ڕۆژاوای ئاسیا: * ١. پلەی یەکەم ساڵی (٢٠٠٢) * ٢. پلەی دووەم ساڵی (٢٠٠٧) * جامی ئاسیا بۆ گەنجان: پلەی یەکەم ٥ جار سالاَنی (١٩٧٥, ١٩٧٧, ١٩٧٨, ١٩٨٨, ٢٠٠٠) * خولی یارییەکانی ڕۆژاوای ئاسیا: مەدالیای ئاڵتوونی ١ جار ساڵی (٢٠٠٥) * جامی ئاسیا بۆ تازە پێگەیشتووان :٢ جار * ١. پلەی سێیەم ساڵی (١٩٨٥) * ٢. پلەی چوارەم ساڵی (١٩٨٨) * جامی جیھانی بۆ گەنجان: خولی چارەکی کۆتای (١) جار ساڵی (١٩٨٩) * جامی عەرەب: پلەی یەکەم ٤ جار سالاَنی (١٩٦٤, ١٩٦٦, ١٩٨٥, ١٩٨٨) * خولی یارییە عەرەبییەکان: ٤ جار * ١. مەدالیای زێڕ ساڵی (١٩٨٥) * ٢. مەدالیای زیو ساڵی (١٩٩٩) * [[جامی کەنداوی عەرەب]]: پلەی یەکەم (٤) جار ساڵانی (١٩٧٩, ١٩٨٤, ١٩٨٨ , ٢٠٢٣) * پاڵەوانێتی جامی سەربازی: پلەی یەکەم ٣جار ساڵانی (١٩٧٢, ١٩٧٧, ١٩٧٩) * جامی ئاسیا بە پێنج تۆپی: خولی چارەکی کۆتای ١ جار ساڵی (٢٠٠٢) == دەستەی ڕاھێنەرانی پێشووی ھەڵبژاردەی عێراق == {| class="wikitable" |+ڕاھێنەرانی عێراق !ڕاھێنەر !لە !بۆ !ماوە !یاری !بردنەوە !یەکسان !دۆڕان !ڕیژەی بردنرنەوە !دەستکەوت و ڕووداو |- |{{ھێمای ئاڵا|بەڕازیل}} [[جۆرڤان ڤیێرا]] |٢٥ ئایاری ٢٠٠٧ |٢٩ی تەممووزی ٢٠٠٧ |٦٥ ڕۆژ |١٤ |٥ |٦ |٣ |٣٥٪ | - پاڵەوانی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]]ی ٢٠٠٧.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=محطات تاريخية: فوز العراق بلقب كأس آسيا 2007|ناونیشان=https://www.the-afc.com/ar/national/afc_asian_cup/news/محطات_تاريخية_فوز_العراق_بلقب_كأس_آسيا_2007.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=the-AFC|زمان=en}}</ref> - پلەی دووەمی پاڵەوانێتی ڕۆژاوای ئاسیای ٢٠٠٧. |- |{{ھێمای ئاڵا|نەرویژ}} [[ئیگێل ئۆلسن]] |١٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ |٢٦ی شوباتی ٢٠٠٨ |١٦٢ ڕۆژ |٦ |٢ |٣ |١ |٣٣٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[عەدنان حەمەد]] |٢٧ی شوباتی ٢٠٠٨ |٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ |١١٩ ڕۆژ |٨ |٢ |١ |٥ |٢٥٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|بەڕازیل}} [[جۆرڤان ڤیێرا]] |٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ |٦ی شوباتی ٢٠٠٩ |١٥٧ ڕۆژ |٤ |٠ |٢ |٢ |٠٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[ڕازی شنێشل]] (کاتی) |٢٢ی شوباتی ٢٠٠٩ |٢١ی ئایاری ٢٠٠٩ |٨٨ ڕۆژ |٢ |٠ |١ |١ |٠٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|سڕبیا}} [[بۆڕا میلیتۆڤیچ]] |٢٣ی نیسانی ٢٠٠٩ |٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ |٥٨ ڕۆژ |٥ |٠ |٤ |١ |٠٪ | - [[جامی کیشوەرەکان]]ی ٢٠٠٩ قۆناغی گرووپەکان. |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[نازم شاکر]] (کاتی) |١٠ی تەممووزی ٢٠٠٩ |٩ی ئابی ٢٠١٠ |١ ساڵ و سی ڕۆژ |٤ |٤ |٠ |٠ |١٠٠٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|ئەڵمانیا}} [[وۆڵڤانگ سیدکا]] |٨ی ئابی ٢٠١٠ |٨ی ئابی ٢٠١١ |١ ساڵ و ٠ ڕۆژ |٢٧ |١٣ |٧ |٨ |٤٥٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|بەڕازیل}} [[زیکۆ]] |٢٨ی ئابی ٢٠١١ |٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ |١ ساڵ و ٩٢ ڕۆژ |٢٢ |١٠ |٦ |٦ |٤٨٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[حەکیم شاکر]] |٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |٦ی شوباتی ٢٠١٣ |٦٥ ڕۆژ |١٢ |٧ |٢ |٣ |٥٨٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|سڕبیا}} [[ڤلادیمیر پێترۆڤیچ]] |٢١ی شوباتی ٢٠١٣ |١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٣ |٢٠١ ڕۆژ |٧ |١ |٠ |٦ |١٤٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[حەکیم شاکر]] |١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٣ |٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |١ ساڵ و ٨٠ ڕۆژ |١٥ |٥ |٤ |٦ |٣٣٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[ڕازی شنێشل]] |١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤ |٢١ی شوباتی ٢٠١٥ |٧٠ ڕۆژ |١٠ |٢ |٣ |٥ |٢٠٪ |پلەی چوارەمی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]]ی ٢٠١٥ |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[ئەکرەم سەلمان]] |٢٥ی شوباتی ٢٠١٥ |١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥ |١١٢ ڕۆژ |٣ |٢ |٠ |١ |٦٦٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[یەحیا عەلوان]] |٣ی ئابی ٢٠١٥ |٢٤ی ئازاری ٢٠١٦ |٢٣٤ ڕۆژ |٨ |٣ |٣ |٢ |٣٧٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[عەبدولغەنی شەھد]] (کاتی) |٢٤ی ئازاری ٢٠١٦ |٢٩ی ئازاری ٢٠١٦ |٥ ڕۆژ |١ |١ |٠ |٠ |١٠٠٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[ڕازی شنێشل]] |٢٠ی نیسانی ٢٠١٦ |١٠ی نیسانی ٢٠١٧ |٣٥٥ ڕۆژ |١١ |٢ |٣ |٦ |١٨٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[باسم قاسم]] |٢٢ ئایاری ٢٠١٧ |٤ ئابی ٢٠١٨ |١ ساڵ و ٧٥ ڕۆژ |١٧ |٨ |٨ |١ |٤٧٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|سلۆڤینیا}} [[ستریچکۆ کاتانیچ]] |٣ ئەیلوول ٢٠١٨<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=السلوفيني كاتانيتش مدربا جديدا للمنتخب العراقي لكرة القدم - فرانس 24|ناونیشان=https://www.france24.com/ar/20180903-السلوفيني-كاتانيتش-مدربا-جديدا-للمنتخب-العراقي-لكرة-القدم|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=فرانس 24 / France 24|زمان=ar}}</ref> |٧ تەممووزی ٢٠٢١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كاتانيتش ينهي عقده مع العراق ويشكوه لدى "فيفا"|ناونیشان=https://shafaq.com/ar/ريـاضة/كاتانيتش-ينهي-عقده-مع-العراق-ويشكوه-لدى-فيفا|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=كاتانيتش ينهي عقده مع العراق ويشكوه لدى "فيفا"}}</ref> |٢ ساڵ و ٢٩٩ ڕۆژ |٣٠ |١٥ |١١ |٥ |٥٠٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|ھۆڵەندا}} [[دێک ئادڤۆکات]] |١ی ئاب ٢٠٢١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رسميا.. الهولندي ديك أدفوكات مدربا لمنتخب "أسود الرافدين"|ناونیشان=https://arabic.rt.com/sport/1257581-رسميا-الهولندي-ديك-أدفوكات-مدربا-لأسود-الرافدين/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=RT Arabic|زمان=ar}}</ref> |١٦ تشرینی دووەمی ٢٠٢١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اتحاد الكرة يقبل استقالة أدفوكات ويسمي خليفته|ناونیشان=https://shafaq.com/ar/ريـاضة/اتحاد-الكرة-يقبل-استقالة-دفوكات-ويسمي-خليفته|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=اتحاد الكرة يقبل استقالة أدفوكات ويسمي خليفته}}</ref> |١١٥ ڕۆژ |٦ |٠ |٤ |٢ |٠٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|مۆنتینیگرۆ}} [[زیلیکۆ پێترۆڤیچ]] |٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بتروفيتش مدرباً للعراق بديلاً لأدفوكات|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/2021-11-24/بتروفيتش-مدرباً-للعراق-بديلاً-لأدفوكات/رياضة-عربي/رياضة|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=صحيفة الخليج|زمان=ar}}</ref> |٢ی شوباتی ٢٠٢٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=إقالة بيتروفيتش من تدريب المنتخب العراقي|ناونیشان=https://shafaq.com/ar/ريـاضة/قالة-بيتروفيتش-من-تدريب-المنتخب-العراقي|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=إقالة بيتروفيتش من تدريب المنتخب العراقي}}</ref> |٧١ ڕۆژ |٦ |١ |٣ |٢ |١٦٪ | |- |{{ھێمای ئاڵا|عێراق}} [[عەبدولغەنی شەھد]] |٣ی ئازاری ٢٠٢٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تعيين عبد الغني شهد مدرباً لمنتخب العراق|ناونیشان=https://www.the-afc.com/ar/national/asian_qualifiers/news/shahad_takes_charge_of_iraq.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٢|وێبگە=the-AFC|زمان=en}}</ref> |٢٩ی ئازاری ٢٠٢٢ |٢٦ ڕۆژ |٣ |٢ |١ |٠ |٦٦٪ | |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * ماڵپەڕی یەکێتی تۆپی پێی عێراقی {{تۆپی پێ لە ئاسیا}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|عێراق|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Iraq national football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:تۆپی پێ لە عێراق]] [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عێراق]] [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێیەکانی ئاسیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] ezisfvs1yvy5yjwitoj2rixq5r9n0kb 0 18190 1706592 1370183 2026-11-10T19:36:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1706592 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team|Name=هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|Badge=DFBEagle.png|Badge_size=200px|FIFA Trigramme=GER|Nickname=مانشافت (مەکینەکان)|Association=یەکێتی تۆپی پێی ئەڵمانیا|Confederation=[[یوفا]] (ئەوڕوپا)|Coach=[[یواکیم لۆو]]|Captain=[[مانوێل نۆیەر]]|Most caps=[[لۆتەر ماتیوس]] (150)|Top scorer=[[Miroslav Klose]] (71)|FIFA Rank={{FIFA World Rankings|GER}}|FIFA max=1<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/associations/association=ger/ranking/gender=m/index.html |سەردێڕ=Germany: FIFA/Coca-Cola World Ranking |بڵاوکەرەوە=[[FIFA]] |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180531201142/http://www.fifa.com/associations/association=GER/ranking/gender=m/index.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>|FIFA max date=December 1992&nbsp;– August 1993, December 1993&nbsp;– March 1994, June 1994, July 2014&nbsp;– June 2015, July 2017, September 2017&nbsp;– June 2018|FIFA min=22<ref name="FIFA Rank" />|FIFA min date=March 2006|Elo Rank={{World Football Elo Ratings|Germany}}|Elo max=1|Elo max date=1990–92, 1993–94, 1996–97, July 2014&nbsp;– May 2016, October 2017&nbsp;– November 2017|Elo min=24|Elo min date=September 1924 – October 1925| pattern_la1 = _ger20h | pattern_b1 = _ger20h | pattern_ra1 = _ger20h | pattern_sh1 = _ger20h | pattern_so1 = _ger20h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _ger20a | pattern_b2 = _ger20a | pattern_ra2 = _ger20a | pattern_sh2 = _ger20a | pattern_so2 = _ger20a | leftarm2 = FF0000 | body2 = FF0000 | rightarm2 = FF0000 | shorts2 = 000000 | = 000000|First game=<span style="white-space:nowrap">{{country data SUI|flaglink/core|altlink = national football team| altvar = football}}</span> 5–3 {{country data GER|flagright/core|variant=empire|altlink = national football team| altvar = football}}<br>([[Basel]], Switzerland; 5 April 1908)<ref name="First game">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dfb.de/index.php?id=500395&no_cache=1&action=showMatchesByYear&lang=E&liga=Nationalmannschaft&year=1908&cHash=6854a10c202d81c907c2a45218db5c32 |سەردێڕ=All matches of The National Team in 1908 |بڵاوکەرەوە=[[German Football Association|DFB]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121023003534/http://www.dfb.de/index.php?id=500395&no_cache=1&action=showMatchesByYear&lang=E&liga=Nationalmannschaft&year=1908&cHash=6854a10c202d81c907c2a45218db5c32 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}}</ref>|Largest win=<span style="white-space:nowrap">{{country data GER|flaglink/core|variant=empire|altlink = national football team| altvar = football}}</span> 16–0 [[Russian Empire national football team|Russian Empire]] {{flagdeco|Russian Empire}}<br>([[Stockholm]], Sweden; 1 July 1912)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dfb.de/index.php?id=500395&no_cache=1&action=showMatchesByYear&lang=E&liga=Nationalmannschaft&year=1912&cHash=f675778cce143a221a74a4982d7ef31d |سەردێڕ=All matches of The National Team in 1912 |بڵاوکەرەوە=DFB |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121022232951/http://www.dfb.de/index.php?id=500395&no_cache=1&action=showMatchesByYear&lang=E&liga=Nationalmannschaft&year=1912&cHash=f675778cce143a221a74a4982d7ef31d |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121022232951/http://www.dfb.de/index.php?id=500395&no_cache=1&action=showMatchesByYear&lang=E&liga=Nationalmannschaft&year=1912&cHash=f675778cce143a221a74a4982d7ef31d |date=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٢ }}</ref>|Largest loss={{flagicon|ENG}} [[England national amateur football team|England Amateurs]] 9–0 {{country data GER|flagright/core|variant=empire|altlink = national football team| altvar = football}}<br>([[Oxford]], England; 13 March 1909)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.dfb.de/index.php?id=500395&action=showMatchesByYear&lang=E&liga=Nationalmannschaft&year=1909&cHash=a80eadb1fb |سەردێڕ=All matches of The National Team in 1909 |بڵاوکەرەوە=DFB |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090610004307/http://www.dfb.de/index.php?id=500395&action=showMatchesByYear&lang=E&liga=Nationalmannschaft&year=1909&cHash=a80eadb1fb |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090610004307/http://www.dfb.de/index.php?id=500395&action=showMatchesByYear&lang=E&liga=Nationalmannschaft&year=1909&cHash=a80eadb1fb |date=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ }}</ref><ref>Note that this match is not considered to be a full international by the [[The Football Association|English FA]], and does not appear in the records of the [[England national football team|England team]]</ref>|World cup apps=19|World cup first=1934|World cup best=Champions ([[1954 FIFA World Cup|1954]], [[1974 FIFA World Cup|1974]], [[1990 FIFA World Cup|1990]], [[2014 FIFA World Cup|2014]])|Regional name=[[UEFA European Championship|European Championship]]|Regional cup apps=12|Regional cup first=[[UEFA Euro 1972|1972]]|Regional cup best=Champions ([[UEFA Euro 1972|1972]], [[UEFA Euro 1980|1980]], [[UEFA Euro 1996|1996]])|Confederations cup apps=3|Confederations cup first=[[1999 FIFA Confederations Cup|1999]]|Confederations cup best=Champions ([[2017 FIFA Confederations Cup|2017]])}}'''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا''' لە ساڵی [[١٩٠٠]] دامەزراوە ، لەساڵی [[١٩٠٤]] بۆتە ئەندامی ڕێکخراوی [[فیفا]] ی جیھانی ، ئەم ھەڵبژاردەیە توانیویەتی چوار جار [[جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|نازناوی]] [[جامی جیھانیی فیفا]] و [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] بەدەست بھێنێت ، ئەم تیپە بە نێوی مانشافت یاخود مەکینەکان دەناسرێتەوە. <br /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} ١.ویکیپیدیای ئینگلیزی {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|فیفا|ئەڵمانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Germany men's national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئاڵمانیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێیەکانی جیھان]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا]] gvbl4cdkzp596fmit67pxpkws3u071l 0 18673 1706425 1295283 2026-11-10T15:08:05Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706425 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{Coord|52|24|N|16|55|E|display=title}} [[پەڕگە:Collage of views of Poznan.PNG|چەپ|300px|وێنۆک|چەند دیمەنێکی شاری پۆزنان]] شاری '''پۆزنان''' (بە [[ئینگلیزی]]: Poznań) شارێکی وڵاتی [[پۆڵەندا]]یە دەکەوێتە سەر [[ڕووباری وارتا]]. دانیشتووانی ئەم شارە (٥٥١٬٦٢٧) کەسە بەپێی سەرژمێری ساڵی (٢٠١٠) [[پەڕگە:Poznan Panorama.jpg|center|1100px|وێنۆک|وێنەی پانۆرامایی شاری پۆزنان]] == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Poznań|پۆزنان}} {{تووڵی دەروازە|ئەورووپا|جوگرافیا|پۆڵەندا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی سەدەی ٨ەم]] [[پۆل:دامەزراوەکانی سەدەی ٨ەم لە ئەوڕووپا]] [[پۆل:پۆزنان]] [[پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان]] nrxsitdwmoundh7g6c95ensxcn6ferc 0 18911 1706878 1548227 2026-11-11T07:39:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئیسلام-کۆلکە) 1706878 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:UTM-friday.JPG|وێنۆک|نوێژی هەینی [[ئیسلام|موسڵمانان]] لە [[مزگەوت|مزگەوتێک]] لە [[مالیزیا]]]] '''ھەینی''' حەوتەمین ڕۆژی [[ھەفتە]] ([[ڕۆژژمێری کوردی]])، ڕۆژی ھەینی لای [[موسڵمان|موسڵمانان]] ڕۆژێکی گەورەیە لەبەرئەوەی ئەوان سەردانی [[مزگەوت]] دەکەن بۆ بەجێگەیاندنی یەکێک لە فرمانەکانی ئایینی [[ئیسلام]] لەو ڕۆژە، وە ڕۆژی ھەینی لە زۆرینەی وڵاتانی ئیسلامی ڕۆژێکی پشووە. هەروەها لە [[قورئان]] سورەتێک هەیە بە ناوی الجموعە (هەینی). == لە ئەستێرەناسیدا == لە [[ئەستێرەناسی|ئەستێرەناسیدا]] هەینی پەیوەستە بە هەسارەی [[ڤینۆس|ڤینۆسەوە]] و بە هێمای ئەو هەسارەیە هێما دەکرێت ♀. هەروەها هەینی پەیوەندی بە نیشانە ئەستێرەناسیەکانی [[کەلووی تەرازوو]] و [[کەلووی گا]]<nowiki/>شەوە هەیە.{{ھەفتە}} {{پۆلی کۆمنز|Friday}} {{شریتی دەروازە|ئیسلام|کات}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆژەکانی ھەفتە]] [[پۆل:ھەینی]] 35tizveyxqhx66zjd0zollyvtm9bxe2 0 24078 1706409 1496979 2026-11-10T13:49:48Z Amherst99 3369 /* */ 1706409 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Supposed UFO, Passaic, New Jersey.jpg|وێنۆک|وێنەی تەنێکی فڕیوی نەناسراو لە ئاسمانی نیو جێرزی، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە ٣١ تەممووزی ساڵی ١٩٥٢ گیراوە]] '''تەنی فڕیوی نەناسراو''' ({{بە ئینگلیزی|unidentified flying objects}}) یاخود بەکورتی '''یوو ئێف ئۆ'''، واتە تەنە فڕیوە نەناسراوەکان، ئەم تەنانە بەھۆی خێرا بەدیارکەوتن و ونبوونیان و ھەورەھا نەناسراوی شوفێرەکانیان دەبەسترێنەوە بە بوونی بونەوەرە ئاسمانییەکان، و دەوترێت کە شوفێرەکانیان بونەوەرە ئاسمانییەکانن {{کێ وتی}}. بەڵام بەھۆی نەبوونی بەڵگەی تەواو بە درۆ و دوور لە ڕاستی دادەنرێت. {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|UFOs}} {{تووڵی دەروازە|فڕین|کەشوھەوا|فیزیک|فڕینی بۆشایی}} [[پۆل:پارانۆرماڵ]] [[پۆل:تەنەکان]] [[پۆل:ئەفسانە شارییەکان]] re7agtzgxm2p1sisgo1gqqj9xkiinxg 1706527 1706409 2026-11-10T17:02:35Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1706527 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Supposed UFO, Passaic, New Jersey.jpg|وێنۆک|وێنەی تەنێکی فڕیوی نەناسراو لە ئاسمانی نیو جێرزی، ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، لە ٣١ تەممووزی ساڵی ١٩٥٢ گیراوە]] '''تەنی فڕیوی نەناسراو''' ({{بە ئینگلیزی|unidentified flying objects}}) یاخود بەکورتی '''یوو ئێف ئۆ'''، واتە تەنە فڕیوە نەناسراوەکان، ئەم تەنانە بەھۆی خێرا بەدیارکەوتن و ونبوونیان و ھەورەھا نەناسراوی شوفێرەکانیان دەبەسترێنەوە بە بوونی بونەوەرە ئاسمانییەکان، و دەوترێت کە شوفێرەکانیان بونەوەرە ئاسمانییەکانن {{کێ وتی}}. بەڵام بەھۆی نەبوونی بەڵگەی تەواو بە درۆ و دوور لە ڕاستی دادەنرێت. {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|UFOs}} {{تووڵی دەروازە|فڕین|کەشوھەوا|فیزیک|فڕینی بۆشایی|خەیاڵی زانستی}} [[پۆل:پارانۆرماڵ]] [[پۆل:تەنەکان]] [[پۆل:ئەفسانە شارییەکان]] bvvbbxtwrfjzen4475jao4x4ddjc6mt 0 24944 1706362 1706076 2026-11-10T12:06:12Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706362 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}[[پەڕگە:Welterbe.svg|220px|وێنۆک|لۆگۆی ئەنجومەنی میراتی جیھانی یونێسکۆ]] '''میراتی جیھانی یونێسکۆ''' (بە [[ئینگلیزی]]: World Heritage Site) بریتییە لە لیستی شوێنە گرنگەکان لە جیھاندا (وەک [[دارستان]]، [[شاخ]]، [[گۆم]]، [[بیابان]]، [[یادپەیکەر]]، [[بینا]] یان [[شار]]) کە لەلایەن ڕێکخراوی [[یونێسکۆ|یونێسکۆوە]] دەستنیشان دەکرێت و دەپارێزرێت. بۆ ئەوەی شوێنێک وەک شوێنەواری کەلەپووری جیهانی ھەڵبژێردرێت، لەلایەن وڵاتی مێواندارییەوە کاندید دەکرێت و لەلایەن کۆمیتەی کەلەپووری جیهانیی یونسکۆوە بڕیاری لەسەر دەدرێت کە نیشانەیەکی دیار بێت کە لە ڕووی جوگرافی و مێژووییەوە دیار بێت، خاوەنی گرنگییەکی تایبەتی ڕۆشنبیری یان فیزیکی بێت، و لەژێر سیستەمێکی تەواوی پاراستنی یاساییدا بێت. شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیهانی دەکرێت وێرانە دێرینەکان یان پێکهاتە مێژووییەکان، [[بینا|بیناکان]]، [[شار|شارەکان]]، [[چۆڵەوانی|چۆڵەوانییەکان]]، [[دارستان|دارستانەکان]]، [[دوورگە|دوورگەکان]]، [[گۆل|گۆلەکان]]، [[پەیکەر|پەیکەرەکان]]، [[چیا|چیاکان]]، ناوچە کێوییەکان، و جۆری تر بن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Sullivan |یەکەم١=Ann Marie |ساڵ=٢٠١٦|سەردێڕ=کەلەپووری ڕۆشنبیری و میدیای نوێ: داهاتوویەک بۆ ڕابردوو |ناونیشان=https://repository.jmls.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1392&context=ripl |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[John Marshall Review of Intellectual Property Law]] |بەرگ=١٥|پەڕەکان=٦٠٤–٤٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200405095657/https://repository.jmls.edu/cgi/viewcontent.cgi?article=1392&context=ripl |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠١٨|via=UIC Law Open Access Repository}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Allan |یەکەم١=James R. |دوایین٢=Kormos |یەکەم٢=Cyril |دوایین٣=Jaeger |یەکەم٣=Tilman |دوایین٤=Venter |یەکەم٤=Oscar |دوایین٥=Bertzky |یەکەم٥=Bastian |دوایین٦=Shi |یەکەم٦=Yichuan |دوایین٧=MacKey |یەکەم٧=Brendan |دوایین٨=Van Merm |یەکەم٨=Remco |دوایین٩=Osipova |یەکەم٩=Elena |دوایین١٠=Watson |یەکەم١٠=James E.M. |ساڵ=٢٠١٨|سەردێڕ=کەلێنەکان و دەرفەتەکان بۆ پەیماننامەی کەلەپووری جیهانی بۆ بەشداریکردن لە پاراستنی چۆڵەوانیی جیهان |journal=[[Conservation Biology (journal)|Conservation Biology]] |بەرگ=٣٢|issue=1 |پەڕەکان=١١٦–١٢٦|bibcode=2018ConBi..32..116A |doi=10.1111/cobi.12976 |pmid=٢٨٦٦٤٩٩٦|s2cid=28944427}}</ref> شوێنەوارێکی کەلەپووری جیهانی دەکرێت ئاماژە بێت بۆ دەستکەوتێکی بەرچاو بۆ مرۆڤایەتی و وەکوو بەڵگەیەک بۆ مێژووی هزری مرۆڤایەتی لەسەر ئەم زەوییە خزمەت بکات، یانیش دەکرێت شوێنێک بێت خاوەنی جوانییەکی سروشتیی گەورە بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Centre |یەکەم=UNESCO World Heritage |سەردێڕ=The Criteria for Selection |ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/criteria/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre |زمان=en}}</ref> تاوەکوو [[تەممووز|تەممووزی]] ٢٠٢٦، بە کۆی گشتی ١٬٢٧٣ شوێنەواری کەلەپووری جیهانی لە سەرانسەری ١٧٣ وڵاتدا بوونیان هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Centre |یەکەم=UNESCO World Heritage |سەردێڕ=UNESCO World Heritage Centre - World Heritage List |ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/ |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=UNESCO World Heritage Centre |زمان=en}}</ref> ئەم شوێنەوارانە بۆ پاراستنی کرداری بۆ نەوەکانی داهاتوو دەستنیشان دەکرێن، کە ئەگەر نا دەکەونە بەر مەترسیی دەستدرێژیی مرۆڤ یان ئاژەڵ، یان چوونەژوورەوەی بێ چاودێری و کۆنتڕۆڵ نەکراو یان مەترسیی پشتگوێخستنی ئیداریی ناوخۆیی. شوێنەوارەکان لەلایەن یونسکۆوە وەکوو ناوچەی پارێزراو دیاری دەکرێن.<ref name="about">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/about/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200705131353/https://whc.unesco.org/en/about/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=کەلەپووری جیهانی |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |بڵاوکەرەوە=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> بەرنامەکە کار دەکات بۆ پۆلێنکردن، ناو نان، و پاراستنی ئەو شوێنەوارانەی گرنگییەکی ڕۆشنبیری یان سروشتیی بەرچاویان بۆ کلتوور و کەلەپووری هاوبەشی مرۆڤایەتی هەیە. بەرنامەکە لەگەڵ پەیماننامەی پاراستنی کەلەپووری ڕۆشنبیری و سروشتیی جیهان دەستی پێکرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://whc.unesco.org/archive/convention-en.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200705131631/https://whc.unesco.org/archive/convention-en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئایاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=پەیماننامەی پاراستنی کەلەپووری ڕۆشنبیری و سروشتیی جیهان |بڵاوکەرەوە=UNESCO World Heritage Centre}}</ref> کە لە ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٧٢ لەلایەن کۆنفرانسی گشتیی یونسکۆوە پەسەند کرا. لەو کاتەوە، ١٩٦ دەوڵەت پەیماننامەکەیان پەسەند کردووە،<ref name="unesco">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/statesparties |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111031142628/http://whc.unesco.org/en/statesparties |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=UNESCO World Heritage Centre |سەردێڕ=دەوڵەتە ئەندامەکان – ناوەندی کەلەپووری جیهانیی یونسکۆ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە دەیکاتە ئامرازێکی نێودەوڵەتی بەرفراوان ناسراو و بەناوبانگترین بەرنامەی ڕۆشنبیریی جیهان.{{sfn|Edmondson|Jordan|Prodan|2020|p=144}} == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی میراتی جیھانیی یوونێسکۆ لە کوردستان]] == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|World Heritage Sites}} {{تووڵی دەروازە|چاند|نژیاروانی|کۆمەڵگا}} {{کورت}} [[پۆل:یوونێسکۆ]] [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی]] [[پۆل:ساڵی ١٩٧٢ لە ژینگە]] [[پۆل:پێشەکییەکانی ساڵی ١٩٧٢]] [[پۆل:کلتوری جیھانی]] [[پۆل:ناوچە پارێزراوەکان]] d5k89e1qpuimlebgzx65jkeydqtu63b 4 25122 1706732 1706121 2026-11-11T00:03:19Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1706732 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ٣٨٣٠٦٩ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ١٧٧٣٩٤ |- | [[Special:Contributions/InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || ١٠٥٥٢٩ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/SakuraBot|SakuraBot]] || ٦٠٧٩٦ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/EmausBot|EmausBot]] || ٤٢٧٩٦ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٦ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧١٨٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٨٧٩ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Xqbot|Xqbot]] || ٢١٣٣٩ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/AlaaBot|AlaaBot]] || ١٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٤٨ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٥٢٨٣ |- | [[Special:Contributions/MerlIwBot|MerlIwBot]] || ١٤٥١٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣٢٢٥ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٥١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Addbot|Addbot]] || ٩١٢٠ |- | [[Special:Contributions/Dexbot|Dexbot]] || ٨٦٩١ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤٢ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٣١١ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨٠٢٣ |- | [[Special:Contributions/Legobot|Legobot]] || ٧٦١٨ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/CdRBot|CdRBot]] || ٦٧١٢ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Luckas-bot|Luckas-bot]] || ٦١١٧ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٥٣٧ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٦٥ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠٧ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ٤١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/WikitanvirBot|WikitanvirBot]] || ٣٧١١ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || ٣٦٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/ZéroBot|ZéroBot]] || ٣٣٦٢ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٣٣٢٤ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٧٢ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Escarbot|Escarbot]] || ٢٧٢٢ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢٢١ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٢٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/ChuispastonBot|ChuispastonBot]] || ٢١٤٦ |- | [[Special:Contributions/TXiKiBoT|TXiKiBoT]] || ٢١١٦ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ١٨٨٩ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٥٢ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٧٠٦ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٦ |- | [[Special:Contributions/MelancholieBot|MelancholieBot]] || ١٦٣٤ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/ElphiBot|ElphiBot]] || ١٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/TjBot|TjBot]] || ١٥٠٥ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/RedBot|RedBot]] || ١٤٢٠ |- | [[Special:Contributions/KamikazeBot|KamikazeBot]] || ١٣٩٩ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٧١ |- | [[Special:Contributions/SieBot|SieBot]] || ١٣٣٩ |- | [[Special:Contributions/FoxBot|FoxBot]] || ١٣١٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/VolkovBot|VolkovBot]] || ١٢٩٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/タチコマ robot|タチコマ robot]] || ١٢٩٢ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٧٧ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١١٤٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |} |} </center> </div> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] bhdjoxa84owmaxipn8xm2dpgqf3im5b 4 25128 1706733 1706122 2026-11-11T00:03:29Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1706733 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێرستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێرستی نووسەرانی ویکیپیدیا بە پێی ژمارەی دەستکارییەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٣، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !بەکارھێنەر!!ژ. دەستکارییەکان |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ٦١٨٣٨ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ٥٦٧٤٧ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٤٦٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٣٩٩٦ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٢٧١٨٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٢٤٨٧٩ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٢٤١٦١ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٢٠٣٠٧ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ١٨٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ١٦١٤٨ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٥٢٨٣ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ١٣٩٨١ |- | [[Special:Contributions/New user message|New user message]] || ١٣٢٢٥ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ١١٢٥١ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ١٠٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٠٤٥١ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ١٠٣٨٧ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ١٠١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ٩٢٥٤ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ٨٦٥٨ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ٨٣٤٢ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ٨٣١١ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨٠٢٣ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٧٤٧٩ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٦٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٦٤٤٨ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٥٩٦٢ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٥٥٣٧ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٥٠٩٩ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٤٩٩٧ |- | [[Special:Contributions/CommonsDelinker|CommonsDelinker]] || ٤٨٦٥ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٤٦٠٧ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٤٠٣٦ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ٣٦٥٩ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٣٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٣٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٢٥١ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣١٦٨ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٢٩١٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٢٩٠٢ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٧٢ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٢٧٨٣ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٧٨٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٢٥٧٤ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ٢٤٨١ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٠٤ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ٢٢٢١ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٢٢٢٠ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٧٥٢ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ١٧٠٦ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٦٨٢ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ١٦٦٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ١٦٢٤ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٤٢٧ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٣٩٥ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ١٣٧٦ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٣٧١ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ١٣٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٢٩٤ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ١٢٨٨ |- | [[Special:Contributions/SiNa|SiNa]] || ١٢٣٦ |- | [[Special:Contributions/Average kurd|Average kurd]] || ١٢١٨ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Ahmad.Kurdistan|Ahmad.Kurdistan]] || ١١٨٧ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ١١٧٧ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ١١٤٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١١٣٤ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١١٣١ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١١٢٥ |- | [[Special:Contributions/Ayoub Majeed|Ayoub Majeed]] || ١١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ١٠٤٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١٠٢٨ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ١٠٠٦ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ٩٨٢ |- | [[Special:Contributions/ئاریا سالار|ئاریا سالار]] || ٩٦٤ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٩٦٠ |- | [[Special:Contributions/گرووپی قوتابخانە|گرووپی قوتابخانە]] || ٩٤٤ |- | [[Special:Contributions/Hamedvahid|Hamedvahid]] || ٩٢٧ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٩١٤ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ٨٨٨ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ٨٧٨ |- | [[Special:Contributions/Rasan emprator page|Rasan emprator page]] || ٨٦٢ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٨٠٠ |- | [[Special:Contributions/Halvada|Halvada]] || ٧٨٥ |- | [[Special:Contributions/Qezwan|Qezwan]] || ٧٥٩ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٧٤٦ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ٧٣٧ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٧٢١ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ٦٨٠ |- | [[Special:Contributions/Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95|Renamed user 8bf1a5bb1c77527f2a3f2326f8ff7c95]] || ٦٣٧ |- | [[Special:Contributions/Eyubm|Eyubm]] || ٦٣١ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٦٢٢ |- | [[Special:Contributions/Sako Nanakli|Sako Nanakli]] || ٦١٥ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ٥٩٧ |- | [[Special:Contributions/Rojhalatkurdistan|Rojhalatkurdistan]] || ٥٩٥ |- | [[Special:Contributions/شنەی ئازادی|شنەی ئازادی]] || ٥٥٧ |- | [[Special:Contributions/Barrazinji|Barrazinji]] || ٥٥٢ |- | [[Special:Contributions/د. توانا ع. بەرزنجی|د. توانا ع. بەرزنجی]] || ٥٤٨ |} |} </center> </div> [[پۆل:ئاماری ویکیپیدیا]] [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] fwryc99d2ixcbrn2sz8isj8tf0zst3h 0 25462 1706859 1647709 2026-11-11T07:36:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706859 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەڵەج | ناوی_فەرمی = حلج - Helec | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Halaj | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.2722|frame-long=44.864|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سلیوانا|سلیوانا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری مەرگەوەڕ|مەرگەوەڕ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1530 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 1088 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەڵەج''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری مەرگەوەڕ]]، [[ناوچەی سلیوانا]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ھەڵەج''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[کەلاسی]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گرک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ھێشمەوا]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[چاڵشکانلار]] لە [[باکووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == مێژوو == * لەدوای دەرھێنانی تەرمی [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە گۆڕەکەی لە شارۆچکەی [[شنۆ]]، تەرمەکەیان لە دوای ئەو ڕوداوە گواستەوە بۆ ئەم گوندە و لێرە بە خاکیان سپارد تاوەکو ساڵی [[١٩٩٣]]، کە تەرمەکەیان بردەوە بۆ [[باشووری کوردستان]] بۆ گوندی [[بارزان]]. == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٠٨٨) کەس و (١٧٧) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] 329vqkrjhjf175cwy7i7tywuz7qxnip 0 40550 1706769 1541049 2026-11-11T01:39:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706769 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national football team | Name = ھۆڵەندا | Nickname = «پرتەقاڵی» ئۆرانجی هۆڵاند کاتژمێری پرتەقاڵ هۆڵەندییە فڕیوەکان ئاشەهەواییەکان |Badge =[[پەڕگە:Netherlands national football team logo.svg (2).png|200px]] |Badge_size = 150 | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی شاھانەی ھۆڵەندا]] | Sub-confederation = | Confederation = [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یۆفا]] (ئەورووپا) | Coach = [[ڕۆناڵد کومان]] | Captain = [[ڤێرجیل ڤاندایک]] | Most caps = [[وێسلی شنایدەر]] (١٧٦) | Top scorer = [[ڕۆبن ڤان پێرسی]] (٥٠) | FIFA Trigramme = NED | FIFA Rank = ٦ | FIFA max = ١ |Home Stadium= [[یاریگای یۆھان کرویف ئەرینا|یۆھان کرویف ئەرینا]] {{ھن}}[[دی کویب]]{{ھن}}[[ڤلیپس ستادیۆن]] | pattern_la1 = _ned24h | pattern_b1 = _ned24h | pattern_ra1 = _ned24h | pattern_sh1 = _ned24h | pattern_so1 = _ned24h | leftarm1 = FF6100 | body1 = FF6100 | rightarm1 = FF6100 | shorts1 = FF6100 | socks1 = FF6100 | pattern_la2 = _ned24a | pattern_b2 = _ned24a | pattern_ra2 = _ned24a | pattern_sh2 = _ned24a | pattern_so2 = _ned24a | leftarm2 = 010080 | body2 = 010080 | rightarm2 = 010080 | shorts2 = 010080 | socks2 = 010080}} [[پەڕگە:Oranje 2011.jpg|وێنۆک|یاریزانانی ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا لە ساڵی ٢٠١١]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا''' (بە [[زمانی ھۆلەندی]] :Nederlands nationaal voetbalelftal team) ھەڵبژاردەی فەرمیی وڵاتی [[ھۆڵەندا]] یە کە یەکێتیی تۆپی پێی ھۆڵەندی سەرپەرشتی دەکات، لە ئێستادا [[ڕۆناڵد کومان]] ڕاھێنەری ھەڵبژاردەکەیە، ھەڵبژاردەکە تا ئێستا [[جامی جیھانیی فیفا]]ی بەدەست نەھێناوە. ھاوکاتیش سێجار گەیشتووەتە یاری کۆتایی بەڵام بە ھەڵبژاردەکانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیسپانیا|ئیسپانیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین|ئەرژەنتین]] لەساڵانی ١٩٧٤ و ١٩٧٨ و ٢٠١٠ دوچاری شکست ھاتووە و پلەی دووەمی بەدەست ھێناوە. لە ساڵی ١٩٨٨یش بۆ یەکەمین جار [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]ی بەدەستھێنا. == مێژوو == === یەکەم یاری نیودەوڵەتی === ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا یەکەم یاری نێودەوڵەتی فەرمی خۆی لە ٣٠ی نیسانی ١٩٠٥ بەرامبەر بە وڵاتی دراوسێی بەلجیکا ئەنجامدا. لە یاریگای کیل لە ئەنتۆرب ئەنجامەکە ١–١ بوو دوای کاتی ئاسایی یاریکردن. ئەمەش درێژکرایەوە. یاریزانی ھۆڵەندی ئیدی دی نێڤ لە کاتی زیادکراودا سێ گۆڵی تۆمارکرد، دوای ئەوەی پێشتر گۆڵی یەکەمی تۆمارکردبوو، ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا بە سەرکردایەتی ڕاھێنەر سیس ڤان ھاسێلت توانی یەکەم یاریی خۆی بە ئەنجامی ٤–١ لەبەردەم نزیکەی ھەشت سەد بینەردا بباتەوە دژی دراوسێی باشوور. === ئۆڵۆمپیاد === لە ساڵی ١٩٠٨ ھۆڵەندا بۆ یەکەمجار بەشداری پاڵەوانێتییەکی فەرمی کرد. لە یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد کە لە لەندەن بەڕێوەچوو، میدالیای برۆنزی بەدەستھێنا بە بردنەوەی لە سوید بە ئەنجامی ٢–٠ لە یاری کۆتایی. ھەروەھا لە ساڵی ١٩١٢ میدالیای برۆنزی بەدەستھێنا. دوای سەرکەوتنەکانی لە سوید (٤–٣) و نەمسا (٣–١)، دانیمارک لە قۆناغی پێش کۆتاییدا بە ئەنجامی ٤–١ دۆڕا. لە یاری کۆتایی بەرامبەر فینلەندا بە ئەنجامی ٩–٠ بە شێوەیەکی گشتگیر شکستی ھێنا و پلەی برۆنزی مسۆگەر کرد. پاڵەوانێتی داھاتوو تا ساڵی ١٩٢٠ بەھۆی جەنگی جیھانی یەکەمەوە ئەنجام نەدرا. ھۆڵەندا توانی لێرەدا میدالیای برۆنزی تر بەدەست بھێنێت. لە شەڕی پلەی سێیەمدا بە ئەنجامی ٣–١ بە ئیسپانیا دۆڕا؛ بەڵام چیکۆسلۆڤاکیا کە بەشداری کۆتایی یارییەکە بوو، لە پاڵاوتنەکان دوورخرایەوە، بۆیە ئیسپانیا میدالیای زیو و ھۆڵەندا میدالیای برۆنزی پێبەخشرا. لە یارییەکانی دواتردا کە ھۆڵەندا سەرکەوتنی بۆ بەدەستھێنا، تیپەکە ھەرگیز لە پلەی چوارەم زیاتر نەگەیشت. == یاریگا == ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا یاریگای نیشتمانی نییە بەڵام زیاتر لە یاریگای یۆھان کرۆیف لە ئەمستردام یاری دەکات. لە ساڵی ١٩٩٧ میوانداری یەکەم یاری نێودەوڵەتی ھۆڵەندای کرد، یارییەکی پاڵاوتنەکانی مۆندیالی ١٩٩٨ بەرامبەر سان مارینۆ کە ھۆڵەندا بە ئەنجامی ٤–٠ بردییەوە. یاریگاکە بە فەرمی ناوی ئەمستردام ئارێنا بوو تا ساڵی ٢٠١٨ کاتێک ناوی گۆڕدرا بۆ ئەفسانەی کۆچ کردوو یۆھان کرۆیف ئارێنا. لە چەند ساڵی ڕابردوودا یاریگای دی کویپ لە شاری ڕۆتەردام بە شێوەیەکی ڕێکوپێکتر میوانداری یارییەکانی کردووە. ناوبەناو یارییەکان لە یاریگای فیلیپس لە ئایندھۆڤن و یاریگای دی گرۆڵش ڤێست لە شاری ئێنشێد ئەنجام دەدرێن. == دەستکەوتەکان == * [[جامی جیھانیی فیفا|'''جامی جیھانی فیفا''']] ** '''پلەی دووەم''' (٣): ١٩٧٤، ١٩٧٨، ٢٠١٠ ** '''پلەی سێیەم''' (١): ٢٠١٤ * [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا|'''جامی نەتەوەکانی ئەووروپا''']] ** '''پاڵەوان''' (١): ١٩٨٨ ** '''پلەی سێیەم''' (٤) :١٩٧٦ , ١٩٩٢ , ٢٠٠٠ , ٢٠٠٤ * '''[[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا]]''' ** '''پلەی دووەم''' (١): ٢٠١٩ * [[یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینە|'''یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد''']] ** '''میدالیای برۆنز''' (٣): ١٩٠٩، ١٩١٢، ١٩٢٠ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://www.kooora.com/?team=177 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا] == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Netherlands national association football team}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٠٥ لە ھۆڵەندا]] [[پۆل:تۆپی پێ لە ھۆڵەندا]] [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٠٥]] s37kgmlv6txxz30d14r7mrnxmdvk9ib 0 40552 1706581 1589299 2026-11-10T19:35:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1706581 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Arms of The Football Association (include star).svg|وێنۆک|200px]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا یان ئینگلستان''' ({{بە ئینگلیزی|England national football team}}) ھەڵبژاردەی فەرمی و نوێنەری [[ئینگلستان]]ە کە لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی ئینگلستان سەرپەرشتی دەکرێت، ئەم ھەڵبژاردەیە بە کۆنترین و دایکی ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێی جیھانی دادەنرێت کە یەکێتییەکەی لە ساڵی ١٨٧٢ زایین دامەزراوە، [[یاریگای وێمبلی]] یاریگای سەرەکی ھەڵبژاردەکەیە کەدەکەوێتە شاری [[لەندەن]]، ھەڵبژاردەکە توانیویەتی جارێک [[جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|نازناوی]] [[جامی جیھانیی فیفا]] بەدەستبھێنێت ئەوەش لە ساڵی ١٩٦٦ بوو دوای بردنەوەی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئاڵمانیای ڕۆژاوا دوای بردنەوەی بەئەنجامی ٤–٢ گۆڵ لە [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زۆرکراو]] ی یارییەکە وەلەساڵی ١٩٩٠ پلەی چوارەمی لە ھەمان جام بەدەستھێناوە، وەھەروەھا توانیویەتی پلەی سێیەم لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] ساڵی ١٩٦٨ بەدەستبھێنێت ، گەورەترین بردنەوەی ھەڵبژاردەکە ئەو بردنەوە بوو بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆتیڤوار کە بە ئەنجامی ١٣ گۆڵی بێ بەرامبەر براوە بوو. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|مێژوو|شانشینی یەکگرتوو }} {{پۆلی کۆمنز|England national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٧٢ لە ئینگلستان]] [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلستان]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 9e3rxef553r6hxlndkhw3a6882su7jz 0 40559 1706577 1569316 2026-11-10T19:34:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706577 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national football team | Name = ئیتالیا | Nickname = "ئازۆرێ" (شینەکان) | Badge = Logo Italy National Football Team - 2023.svg | Badge_size = 140 | Association = [[یەکێتی تۆپی پێی ئیتالیا]] | Sub-confederation = | Confederation = [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یۆفا]] (ئەورووپا) | Coach = [[ڕۆبێرتۆ مانچینی]] | Captain = [[جۆرجیۆ کیلینی]] | Most caps = [[جیانلویجی بوفۆن]] (١٧٦) | Top scorer = [[لویجی ڕیڤا]] ([[List of international goals scored by Luigi Riva|35]]) | FIFA Trigramme = ITA | FIFA Rank = | FIFA max = ١ | FIFA max date = {{Nowrap|November 1993,}} {{nowrap|February 2007,}} {{nowrap|April–June 2007,}} {{nowrap|September 2007}} | FIFA min = 21 | FIFA min date = {{Nowrap|August 2018}} | Elo Rank = {{World Football Elo Ratings|Italy}} | Elo max = 1 | Elo max date = {{Nowrap|June 1934 – March 1940,}} {{nowrap|December 1940 – November 1945,}} {{nowrap|July–August 2006}} | Elo min = 21 | Elo min date = {{Nowrap|November 1959}} | Home Stadium = ''[[List of football stadiums in Italy|Various]]'' | pattern_la1 = _ita26h | pattern_b1 = _ita26hA | pattern_ra1 = _ita26h | pattern_sh1 = _ita26h | pattern_so1 = _ita26hl | leftarm1 = 0048BA | body1 = 0048BA | rightarm1 = 0048BA | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 0048BA | pattern_la2 = _ita26a | pattern_b2 = _ita26a | pattern_ra2 = _ita26a | pattern_sh2 = _ita26a | pattern_so2 = _ita26al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 0000FF | socks2 = FFFFFF | First game = {{Fb|Italy|1861}} 6–2 {{Fb-rt|France|1794}}<br />([[Milan]], [[Italy]]; 15 May 1910) | Largest win = {{Fb|Italy}} 9–0 {{Fb-rt|United States|1912}}<br />([[Brentford]], [[England]]; 2 August 1948) | Largest loss = {{Fb|Hungary|1920}} 7–1 {{Fb-rt|Italy|1861}}<br />([[Budapest]], [[Hungary]]; 6 April 1924) | World cup apps = 18 | World cup first = 1934 | World cup best = Champions ([[1934 FIFA World Cup|1934]], [[1938 FIFA World Cup|1938]], [[1982 FIFA World Cup|1982]], [[2006 FIFA World Cup|2006]]) | Regional name = [[UEFA European Championship|European Championship]] | Regional cup apps = 10 | Regional cup first = [[UEFA Euro 1968|1968]] | Regional cup best = Champions ([[UEFA Euro 1968|1968]], [[UEFA Euro 2020|2020]]) | 2ndRegional name = [[UEFA Nations League|UEFA Nations League Finals]] | 2ndRegional cup apps = 1 | 2ndRegional cup first = [[2021 UEFA Nations League Finals|2021]] | 2ndRegional cup best = TBD | Confederations cup apps = 2 | Confederations cup first = [[2009 FIFA Confederations Cup|2009]] | Confederations cup best = Third place ([[2013 FIFA Confederations Cup|2013]]) | website = {{URL|https://www.figc.it/|FIGC.it}} {{in lang|it|en}} | medaltemplates = {{MedalOlympic}} {{MedalBronze|[[1928 Summer Olympics|1928 Amsterdam]]|[[Football at the 1928 Summer Olympics|Team]]}} {{MedalGold|[[1936 Summer Olympics|1936 Berlin]]|[[Football at the 1936 Summer Olympics|Team]]}} {{MedalBronze|[[2004 Summer Olympics|2004 Athens]]|[[Football at the 2004 Summer Olympics|Team]]}} }} [[پەڕگە:Nat team of italy 2012.jpg|thumb|هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا لەساڵی ٢٠١٢]] '''هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا''' (بە [[ئیتالی]]:Nazionale di calcio dell'Italia)،(کۆدی فیفا:ITA) هەڵبژاردەی فەرمی و نوێنەری ووڵاتی [[ئیتالیا]] یە بۆ یاری [[تۆپی پێ]] کە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ئیتالیاوە سەرپەرشتی دەکرێت ، هەڵبژاردەکە ناسراوە بە ئازۆری ، [[فابیۆ کاناڤارۆ]] ئەو یاریکەرەیە کە زۆرترین یاری بە درێسی هەڵبژاردەی ئیتالیا نیشانەی کاپتنی هەڵگرتووە کە ١٣٦ یارییە وەهەروەها [[لویگا ڕیڤا]] ش زۆرترین گۆڵی تۆمارکردووە کە ٣٥ گۆڵ بووە ، یەکەم یاری هەڵبژاردەکە بەرامبەر [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]] بووە کە یارییەکەی بەئەنجامی ٦-٢ گۆڵ لەسوودی خۆی کۆتایی پێهێناوە ، گەورەترین بردنەوەشی بەرامبەر [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]یە کە بە ٩ گۆڵی بێوەڵام براوە بووە هاوکاتیش گەورەترین شکستی بەرامبەر [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی هەنگاریا]] بووە کە ٧-١ لە زیانی ئەو کۆتایی هاتبوو. ==دەستکەوتەکان== *چوار جار [[جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|نازناوی]] [[جامی جیھانیی فیفا]] ، لەساڵانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]] ، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]] ، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]] وە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] *پلەی دووەم لە [[جامی جیھانیی فیفا]] دوو جار لەساڵانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] وە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]] *دوو جار [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] لەساڵی [[یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٦٨|١٩٦٨]] ، [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] *یەک مێدالیای زێر لە ئۆڵەمپیاد لەساڵی ١٩٣٦ ==بەستەری دەرەکی== *[https://web.archive.org/web/20170716201513/http://www.figc.it/ یەکێتیی تۆپی پێی ئیتالیا] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Italy national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٩٨ لە ئیتالیا]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩١٠ لە ئیتالیا]] g7sc41m2isktygbl2t73u583lwo87dz 1706617 1706577 2026-11-10T20:01:22Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1706617 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox national football team | Name = ئیتالیا | Nickname = "ئازۆرێ" (شینەکان) | Badge = Logo Italy National Football Team - 2023.svg | Badge_size = 140 | Association = [[یەکێتی تۆپی پێی ئیتالیا]] | Sub-confederation = | Confederation = [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یۆفا]] (ئەورووپا) | Coach = [[ڕۆبێرتۆ مانچینی]] | Captain = [[جۆرجیۆ کیلینی]] | Most caps = [[جیانلویجی بوفۆن]] (١٧٦) | Top scorer = [[لویجی ڕیڤا]] ([[List of international goals scored by Luigi Riva|35]]) | FIFA Trigramme = ITA | FIFA Rank = | FIFA max = ١ | FIFA max date = {{Nowrap|November 1993,}} {{nowrap|February 2007,}} {{nowrap|April–June 2007,}} {{nowrap|September 2007}} | FIFA min = 21 | FIFA min date = {{Nowrap|August 2018}} | Elo Rank = {{World Football Elo Ratings|Italy}} | Elo max = 1 | Elo max date = {{Nowrap|June 1934 – March 1940,}} {{nowrap|December 1940 – November 1945,}} {{nowrap|July–August 2006}} | Elo min = 21 | Elo min date = {{Nowrap|November 1959}} | Home Stadium = ''[[List of football stadiums in Italy|Various]]'' | pattern_la1 = _ita26h | pattern_b1 = _ita26hA | pattern_ra1 = _ita26h | pattern_sh1 = _ita26h | pattern_so1 = _ita26hl | leftarm1 = 0048BA | body1 = 0048BA | rightarm1 = 0048BA | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 0048BA | pattern_la2 = _ita26a | pattern_b2 = _ita26a | pattern_ra2 = _ita26a | pattern_sh2 = _ita26a | pattern_so2 = _ita26al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 0000FF | socks2 = FFFFFF | First game = {{Fb|Italy|1861}} 6–2 {{Fb-rt|France|1794}}<br />([[Milan]], [[Italy]]; 15 May 1910) | Largest win = {{Fb|Italy}} 9–0 {{Fb-rt|United States|1912}}<br />([[Brentford]], [[England]]; 2 August 1948) | Largest loss = {{Fb|Hungary|1920}} 7–1 {{Fb-rt|Italy|1861}}<br />([[Budapest]], [[Hungary]]; 6 April 1924) | World cup apps = 18 | World cup first = 1934 | World cup best = Champions ([[1934 FIFA World Cup|1934]], [[1938 FIFA World Cup|1938]], [[1982 FIFA World Cup|1982]], [[2006 FIFA World Cup|2006]]) | Regional name = [[UEFA European Championship|European Championship]] | Regional cup apps = 10 | Regional cup first = [[UEFA Euro 1968|1968]] | Regional cup best = Champions ([[UEFA Euro 1968|1968]], [[UEFA Euro 2020|2020]]) | 2ndRegional name = [[UEFA Nations League|UEFA Nations League Finals]] | 2ndRegional cup apps = 1 | 2ndRegional cup first = [[2021 UEFA Nations League Finals|2021]] | 2ndRegional cup best = TBD | Confederations cup apps = 2 | Confederations cup first = [[2009 FIFA Confederations Cup|2009]] | Confederations cup best = Third place ([[2013 FIFA Confederations Cup|2013]]) | website = {{URL|https://www.figc.it/|FIGC.it}} {{in lang|it|en}} | medaltemplates = {{MedalOlympic}} {{MedalBronze|[[1928 Summer Olympics|1928 Amsterdam]]|[[Football at the 1928 Summer Olympics|Team]]}} {{MedalGold|[[1936 Summer Olympics|1936 Berlin]]|[[Football at the 1936 Summer Olympics|Team]]}} {{MedalBronze|[[2004 Summer Olympics|2004 Athens]]|[[Football at the 2004 Summer Olympics|Team]]}} }} [[پەڕگە:Nat team of italy 2012.jpg|thumb|هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا لەساڵی ٢٠١٢]] '''هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا''' (بە [[ئیتالی]]:Nazionale di calcio dell'Italia)،(کۆدی فیفا:ITA) هەڵبژاردەی فەرمی و نوێنەری ووڵاتی [[ئیتالیا]] یە بۆ یاری [[تۆپی پێ]] کە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ئیتالیاوە سەرپەرشتی دەکرێت ، هەڵبژاردەکە ناسراوە بە ئازۆری ، [[فابیۆ کاناڤارۆ]] ئەو یاریکەرەیە کە زۆرترین یاری بە درێسی هەڵبژاردەی ئیتالیا نیشانەی کاپتنی هەڵگرتووە کە ١٣٦ یارییە وەهەروەها [[لویگا ڕیڤا]] ش زۆرترین گۆڵی تۆمارکردووە کە ٣٥ گۆڵ بووە ، یەکەم یاری هەڵبژاردەکە بەرامبەر [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]] بووە کە یارییەکەی بەئەنجامی ٦-٢ گۆڵ لەسوودی خۆی کۆتایی پێهێناوە ، گەورەترین بردنەوەشی بەرامبەر [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]یە کە بە ٩ گۆڵی بێوەڵام براوە بووە هاوکاتیش گەورەترین شکستی بەرامبەر [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی هەنگاریا]] بووە کە ٧-١ لە زیانی ئەو کۆتایی هاتبوو. ==دەستکەوتەکان== *چوار جار [[جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|نازناوی]] [[جامی جیھانیی فیفا]] ، لەساڵانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]] ، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]] ، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]] وە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] *پلەی دووەم لە [[جامی جیھانیی فیفا]] دوو جار لەساڵانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٠|١٩٧٠]] وە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]] *دوو جار [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] لەساڵی [[یاریی کۆتاییی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٦٨|١٩٦٨]] ، [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] *یەک مێدالیای زێر لە ئۆڵەمپیاد لەساڵی ١٩٣٦ ==بەستەری دەرەکی== *[https://web.archive.org/web/20170716201513/http://www.figc.it/ یەکێتیی تۆپی پێی ئیتالیا] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Italy national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٩٨ لە ئیتالیا]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩١٠ لە ئیتالیا]] ppxsr7ljb9ajpqsib7hq7ttf0f0ub6f 0 42319 1706728 1579259 2026-11-10T22:52:16Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706728 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئەمین مەعلووف''' (لەدایکبووی ٢٥ی شوباتی ١٩٤٩ لە [[بەیروت]]) نووسەرێکی ناوداری [[لوبنان]]ییە-[[فەڕەنسا|فەڕەنسییە]]،<ref name="ModernArabWriters">[http://www.al-bab.com/arab/literature/maalouf.htm "Amin Maalouf"] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20121227194414/http://www.al-bab.com/arab/literature/maalouf.htm|date=27 December 2012}}, Modern Arab writers.</ref> مەعلووف خوێندکاری بەشی [[کۆمەڵناسی]] بووە لە زانکۆی فەڕەنسی لە [[بەیروت]]، لە دەستپێکی [[شەڕی ناوخۆیی لوبنان]] [[وڵات]]ەکەی بەجێھێشت بەرەو [[پاریس]]ی پایتەختی [[فەڕەنسا]] ئەمەش لە ساڵی ١٩٧٦ بوو، لەو کاتەوە تاکوو ئێستا مەعلووف لە [[پاریس]] دەژی،<ref name="About">[https://web.archive.org/web/20091009231621/http://www.aminmaalouf.net/en/about/ "About the author"], with Amin Maalouf.</ref> بابەتەکانی ئەمین بە [[زمانی فەڕەنسی]] دەنووسرێن و بۆ ٤٠ زمان وەرگێڕانیان بۆ کراوە. لە ساڵی ١٩٩٣ خەڵاتی (Prix Goncourt) پێدرا، ئەمەش بەهۆی نووسینی ڕۆمانی گاشەبەردی تانیۆنس (''The Rock of Tanios)'' بوو. دواتر لە ساڵی ٢٠١٠، لە ئیسپانیا خەڵاتی (''Princess of Asturias Awards'') پێدرا لە پۆلینی وێژە. ئەمین ئەندامە لە ئەکادیمیای فەڕەنسی.<ref name="DailyStar">[http://www.dailystar.com.lb/Culture/Books/2012/Jun-14/176879-france-gives-top-honour-to-franco-lebanese-writer-maalouf.ashx#axzz29IJccobp "Lebanese novelist Amin Maalouf joins elite French Academy"], ''The Daily Star'', 15 June 2012.</ref><ref name=":0">"[http://www.academie-francaise.fr/les-immortels/amin-maalouf Amin MAALOUF]." ''[[Académie Française]]''.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نووسەران|ناونیشان=http://www.mangpub.com/writersdt?id=35|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=www.mangpub.com|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200228053402/http://www.mangpub.com/writersdt?id=35|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٠|url-status=dead}}</ref> == بەرھەمەکان == * باغەکانی ڕووناکی * سەمەرقەند - Samarcande - ١٩٨٨ * باخەکانی نوور - Les Jardins de lumière - ١٩٩١<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=باخەکانی نوور {{!}} ئەندێشە|ناونیشان=http://endeshe.org/?book=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151031015404/http://endeshe.org/?book=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ئادریانای دایک - Adriana Mater - ٢٠٠٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=کوردیپێدیا - ئادریانای دایک|ناونیشان=http://www.kurdipedia.info/?lng=1&data=lw/ylElMxXKt6bmAuKvEVEt03ZtxsADzKWw2KVKr1EQfN/0QT0+q2n8i0VF4mUJGHVPGMrs71x2zM1esdeC+Hw==|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150920211720/http://www.kurdipedia.info/?lng=1&data=lw/ylElMxXKt6bmAuKvEVEt03ZtxsADzKWw2KVKr1EQfN/0QT0+q2n8i0VF4mUJGHVPGMrs71x2zM1esdeC+Hw==|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *[http://maalouf.narod.ru/ ماڵپەڕی فەرمی ئەمین مەعلووف] {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|فەڕەنسا|وێژەی فەڕەنسی|ڕۆژنامەوانی|ڕۆژھەڵاتی ناوین|پاریس}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Amin Maalouf}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەندامانی ئەکادیمیای زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:ھونەرمەندانی لوبنانی]] [[پۆل:نووسەرانی لوبنانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٩]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی فەڕەنسیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گۆنکور]] 89tg6d7g2if2lkcd5gug24gftqb8j0j 0 42487 1706411 1706074 2026-11-10T14:17:42Z Ahmed A Issa 78642 1706411 wikitext text/x-wiki [[File:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|پەڕتووکخانە و پێشانگەی سپیرێز (2012)]] '''سپیرێز''' یان '''دەزگای ڕۆشنبیریی سپیرێز''' (بە [[کوردیی باکووری]]: دەزگەها ڕەوشەنبیرییا سپیرێز؛ Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz) دەزگایەکی چاندیی و [[کورد|وەشانخانەیەکی کوردییە]] کە بنکەکەی لە [[دھۆک]]، [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانە]]. سپیرێز ئامانجی ئەوەیە کە ڕاژەی [[زمانی کوردی|زمان]] و [[چاندی کوردی]] بکات و پەڕتووک و گۆڤاری کوردی بە [[زمانی کوردی|زمانی کوردیی]] کورمانجیی [[بادینی|بەهدینی]] بە هەردوو ڕێنووسی [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی ئارامی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی لاتینی]] چاپ بکات. هەروەها دەزگاکە پەڕتووک بە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] دەردەكات کە مژاریان لەسەر کورد و [[کوردستان|کوردستانە]] یان لەلایەن نووسەرانی کوردەوە نووسراون. == مێژوو و دامەزراندن == وەشانخانەی سپیرێز لە 10ـی شوباتی 2002 بە شێوەیەکی فەرمی مۆڵەتی کارکردنی لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان|وەزارەتی ڕۆشنبیریی هەرێمی كوردستانی عێراق]] وەرگرتووە و لەو کاتەوە دەستی بە کار و چالاکییەکانی خۆی کردووە. پشتیوان و هاریکاری سەرەکیی ئەم دەزگایە بەڕێز [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیرڤان بارزانییە]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، کە لە سەرەتای ڕاپەڕینەوە تا ئێستا بەردەوام پشتیوان و هاریکاری هەموو پڕۆژە ڕۆشنبیرییەکان بووە. بەرپرس و خاوەنی ئیمتیازی دەزگاکە نووسەر و ڕۆشنبیری ناسراو [[حافز قازی|حافز قازییە]]، کە سەرنووسەری گۆڤارەکانی [[هیوا (گۆڤار)|هیوا]] و [[رۆناهی (کۆوار)|ڕۆناهی]] بووە کە لە ساڵانی پەنجاکاندا لە [[بەغدا]] دەرچوون. بەرپرسیار، سەرنووسەر و بەڕێوەبەری دەزگاکەش هەڵبەستڤان و ڕۆژنامەنووس [[موئەیەد تەیب|موئەیەد تەییبە]]. == ئامانج و وارگێڕی وەشان == دەزگای سپیرێز، دەرگای خۆی بۆ هەموو نووسەرێکی کورد کردووەتەوە تا بەرهەمەکانی خۆیان لەوێ چاپ و بڵاو بکەنەوە. بەرهەمەکانی کە لەم دەزگایەدا چاپ دەبن لە سەرانسەری کوردستان بڵاو دەبنەوە و بە ڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتیش]] لە دەرەوەی کوردستان دەگەنە دەست خوێنەران. ​لە بواری بەرهەمەکاندا، دەزگای سپیرێز لە سەرەتای دامەزراندنییەوە تا ئێستا زیاتر لە 250 پەڕتووکی بە زمانەکانی کوردی و عەرەبی چاپ کردووە. زۆرینەی ئەم بەرهەمانە بە کوردیی کورمانجیی بەهدینی و بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە، بەڵام چەندین بەرهەمی گرنگ و بەنرخیش بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینی بڵاو کراونەتەوە. بێجگە لە پەڕتووک، سپیرێز سێ گۆڤاریشی دەرکردووە کە لە ناو ساڵاندا خزمەتی بواری چاپەمەنییان کردووە. == بەرهەمەکانی سپیرێز == '''نموونە لە پەڕتووکە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[دیوانا فەقیێ تەیران (2005)]]''' (بە ئامادەکردنی [[سەعید دێرەشی]] بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە) * '''[[فەرھەنگا کامێران (2006)]]''' (فەرھەنگێکی کورمانجی-کورمانجی بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) * '''[[الدر الثمين في شرح مم وزين: بين ملحمتين: ملحمة النص وملحمة الترجمة (2006)]]''' (شرۆڤە و وەرگێڕانی [[مەم و زین|مەم و زینی]] [[ئەحمەدی خانی|ئەحمەدی خانییە]]، کە لەلایەن نووسەری کورد [[جان دۆست|جان دۆستەوە]] بە زمانی عەرەبی ئامادە کراوە.) * '''[[شەرەفناما شەرەفخانێ بەدلیسی (2008)]]''' (بە وەرگێڕانی [[دکتۆر م. س. جوما]] بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) '''نموونە لە گۆڤارە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[کەپر (گۆڤار)|کەپر]]''' (گۆڤارێکی مانگانەیە و تایبەتە بە [[مناڵ|منداڵان]].) * '''[[جوان (گۆڤار)|جوان]]''' (گۆڤارێکە تایبەت بە [[گەنج|گەنجان]] و چاندی ئەوان.) * '''[[هێلین (گۆڤار)|هێلین]]''' (گۆڤارێکە گرنگی بە بابەتە تایبەتەکانی [[ژن|ژنان]] دەدات.) == گرێدەری دەرەکی == * https://web.archive.org/web/20170912024058/http://spirez.org/ * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf * https://www.hewalname.com/ku/?p=1104 == سەرچاوەکان == * وتاری Spîrêz، بەشداربووانی ویکیپیدیای کوردیی باکووری [[پۆل:چاپەمەنییە کوردییەکان]] [[ku:Weşanxaneya Spîrêz]] 99h4v2xljz5esopn89f01gsu1c2wjfm 1706412 1706411 2026-11-10T14:20:40Z Ahmed A Issa 78642 1706412 wikitext text/x-wiki [[File:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|پەڕتووکخانە و پێشانگەی سپیرێز (2012)]] '''وەشانخانەی سپیرێز''' یان '''دەزگای ڕۆشنبیریی سپیرێز''' (بە [[کوردیی باکووری]]: وەشانخانەیا سپیرێز / دەزگەها ڕەوشەنبیرییا سپیرێز؛ Weşanxaneya Spîrêz / Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz) دەزگایەکی چاندیی و [[کورد|وەشانخانەیەکی کوردییە]] کە بنکەکەی لە [[دھۆک]]، [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانە]]. سپیرێز ئامانجی ئەوەیە کە ڕاژەی [[زمانی کوردی|زمان]] و [[چاندی کوردی]] بکات و پەڕتووک و گۆڤاری کوردی بە [[زمانی کوردی|زمانی کوردیی]] کورمانجیی [[بادینی|بەهدینی]] بە هەردوو ڕێنووسی [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی ئارامی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی لاتینی]] چاپ بکات. هەروەها دەزگاکە پەڕتووک بە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] دەردەكات کە مژاریان لەسەر کورد و [[کوردستان|کوردستانە]] یان لەلایەن نووسەرانی کوردەوە نووسراون. == مێژوو و دامەزراندن == وەشانخانەی سپیرێز لە 10ـی شوباتی 2002 بە شێوەیەکی فەرمی مۆڵەتی کارکردنی لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان|وەزارەتی ڕۆشنبیریی هەرێمی كوردستانی عێراق]] وەرگرتووە و لەو کاتەوە دەستی بە کار و چالاکییەکانی خۆی کردووە. پشتیوان و هاریکاری سەرەکیی ئەم دەزگایە بەڕێز [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیرڤان بارزانییە]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، کە لە سەرەتای ڕاپەڕینەوە تا ئێستا بەردەوام پشتیوان و هاریکاری هەموو پڕۆژە ڕۆشنبیرییەکان بووە. بەرپرس و خاوەنی ئیمتیازی دەزگاکە نووسەر و ڕۆشنبیری ناسراو [[حافز قازی|حافز قازییە]]، کە سەرنووسەری گۆڤارەکانی [[هیوا (گۆڤار)|هیوا]] و [[رۆناهی (کۆوار)|ڕۆناهی]] بووە کە لە ساڵانی پەنجاکاندا لە [[بەغدا]] دەرچوون. بەرپرسیار، سەرنووسەر و بەڕێوەبەری دەزگاکەش هەڵبەستڤان و ڕۆژنامەنووس [[موئەیەد تەیب|موئەیەد تەییبە]]. == ئامانج و وارگێڕی وەشان == دەزگای سپیرێز، دەرگای خۆی بۆ هەموو نووسەرێکی کورد کردووەتەوە تا بەرهەمەکانی خۆیان لەوێ چاپ و بڵاو بکەنەوە. بەرهەمەکانی کە لەم دەزگایەدا چاپ دەبن لە سەرانسەری کوردستان بڵاو دەبنەوە و بە ڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتیش]] لە دەرەوەی کوردستان دەگەنە دەست خوێنەران. ​لە بواری بەرهەمەکاندا، دەزگای سپیرێز لە سەرەتای دامەزراندنییەوە تا ئێستا زیاتر لە 250 پەڕتووکی بە زمانەکانی کوردی و عەرەبی چاپ کردووە. زۆرینەی ئەم بەرهەمانە بە کوردیی کورمانجیی بەهدینی و بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە، بەڵام چەندین بەرهەمی گرنگ و بەنرخیش بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینی بڵاو کراونەتەوە. بێجگە لە پەڕتووک، سپیرێز سێ گۆڤاریشی دەرکردووە کە لە ناو ساڵاندا خزمەتی بواری چاپەمەنییان کردووە. == بەرهەمەکانی سپیرێز == '''نموونە لە پەڕتووکە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[دیوانا فەقیێ تەیران (2005)]]''' (بە ئامادەکردنی [[سەعید دێرەشی]] بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە) * '''[[فەرھەنگا کامێران (2006)]]''' (فەرھەنگێکی کورمانجی-کورمانجی بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) * '''[[الدر الثمين في شرح مم وزين: بين ملحمتين: ملحمة النص وملحمة الترجمة (2006)]]''' (شرۆڤە و وەرگێڕانی [[مەم و زین|مەم و زینی]] [[ئەحمەدی خانی|ئەحمەدی خانییە]]، کە لەلایەن نووسەری کورد [[جان دۆست|جان دۆستەوە]] بە زمانی عەرەبی ئامادە کراوە.) * '''[[شەرەفناما شەرەفخانێ بەدلیسی (2008)]]''' (بە وەرگێڕانی [[دکتۆر م. س. جوما]] بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) '''نموونە لە گۆڤارە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[کەپر (گۆڤار)|کەپر]]''' (گۆڤارێکی مانگانەیە و تایبەتە بە [[مناڵ|منداڵان]].) * '''[[جوان (گۆڤار)|جوان]]''' (گۆڤارێکە تایبەت بە [[گەنج|گەنجان]] و چاندی ئەوان.) * '''[[هێلین (گۆڤار)|هێلین]]''' (گۆڤارێکە گرنگی بە بابەتە تایبەتەکانی [[ژن|ژنان]] دەدات.) == گرێدەری دەرەکی == * https://web.archive.org/web/20170912024058/http://spirez.org/ * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf * https://www.hewalname.com/ku/?p=1104 == سەرچاوەکان == * وتاری Spîrêz، بەشداربووانی ویکیپیدیای کوردیی باکووری [[پۆل:چاپەمەنییە کوردییەکان]] [[ku:Weşanxaneya Spîrêz]] aqjb0pviek4i4n49qlcrmndgg7hlvg6 1706413 1706412 2026-11-10T14:22:22Z Ahmed A Issa 78642 1706413 wikitext text/x-wiki [[File:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|پەڕتووکخانە و پێشانگەی سپیرێز (2012)]] '''وەشانخانەی سپیرێز''' یان '''دەزگای ڕۆشنبیریی سپیرێز''' (بە [[کوردیی باکووری]]: Weşanxaneya Spîrêz / Dezgeha Rewşenbîrî ya Spîrêz) دەزگایەکی چاندیی و [[کورد|وەشانخانەیەکی کوردییە]] کە بنکەکەی لە [[دھۆک]]، [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانە]]. سپیرێز ئامانجی ئەوەیە کە ڕاژەی [[زمانی کوردی|زمان]] و [[چاندی کوردی]] بکات و پەڕتووک و گۆڤاری کوردی بە [[زمانی کوردی|زمانی کوردیی]] کورمانجیی [[بادینی|بەهدینی]] بە هەردوو ڕێنووسی [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی ئارامی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی لاتینی]] چاپ بکات. هەروەها دەزگاکە پەڕتووک بە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] دەردەكات کە مژاریان لەسەر کورد و [[کوردستان|کوردستانە]] یان لەلایەن نووسەرانی کوردەوە نووسراون. == مێژوو و دامەزراندن == وەشانخانەی سپیرێز لە 10ـی شوباتی 2002 بە شێوەیەکی فەرمی مۆڵەتی کارکردنی لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان|وەزارەتی ڕۆشنبیریی هەرێمی كوردستانی عێراق]] وەرگرتووە و لەو کاتەوە دەستی بە کار و چالاکییەکانی خۆی کردووە. پشتیوان و هاریکاری سەرەکیی ئەم دەزگایە بەڕێز [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیرڤان بارزانییە]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، کە لە سەرەتای ڕاپەڕینەوە تا ئێستا بەردەوام پشتیوان و هاریکاری هەموو پڕۆژە ڕۆشنبیرییەکان بووە. بەرپرس و خاوەنی ئیمتیازی دەزگاکە نووسەر و ڕۆشنبیری ناسراو [[حافز قازی|حافز قازییە]]، کە سەرنووسەری گۆڤارەکانی [[هیوا (گۆڤار)|هیوا]] و [[رۆناهی (کۆوار)|ڕۆناهی]] بووە کە لە ساڵانی پەنجاکاندا لە [[بەغدا]] دەرچوون. بەرپرسیار، سەرنووسەر و بەڕێوەبەری دەزگاکەش هەڵبەستڤان و ڕۆژنامەنووس [[موئەیەد تەیب|موئەیەد تەییبە]]. == ئامانج و وارگێڕی وەشان == دەزگای سپیرێز، دەرگای خۆی بۆ هەموو نووسەرێکی کورد کردووەتەوە تا بەرهەمەکانی خۆیان لەوێ چاپ و بڵاو بکەنەوە. بەرهەمەکانی کە لەم دەزگایەدا چاپ دەبن لە سەرانسەری کوردستان بڵاو دەبنەوە و بە ڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتیش]] لە دەرەوەی کوردستان دەگەنە دەست خوێنەران. ​لە بواری بەرهەمەکاندا، دەزگای سپیرێز لە سەرەتای دامەزراندنییەوە تا ئێستا زیاتر لە 250 پەڕتووکی بە زمانەکانی کوردی و عەرەبی چاپ کردووە. زۆرینەی ئەم بەرهەمانە بە کوردیی کورمانجیی بەهدینی و بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە، بەڵام چەندین بەرهەمی گرنگ و بەنرخیش بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینی بڵاو کراونەتەوە. بێجگە لە پەڕتووک، سپیرێز سێ گۆڤاریشی دەرکردووە کە لە ناو ساڵاندا خزمەتی بواری چاپەمەنییان کردووە. == بەرهەمەکانی سپیرێز == '''نموونە لە پەڕتووکە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[دیوانا فەقیێ تەیران (2005)]]''' (بە ئامادەکردنی [[سەعید دێرەشی]] بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە) * '''[[فەرھەنگا کامێران (2006)]]''' (فەرھەنگێکی کورمانجی-کورمانجی بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) * '''[[الدر الثمين في شرح مم وزين: بين ملحمتين: ملحمة النص وملحمة الترجمة (2006)]]''' (شرۆڤە و وەرگێڕانی [[مەم و زین|مەم و زینی]] [[ئەحمەدی خانی|ئەحمەدی خانییە]]، کە لەلایەن نووسەری کورد [[جان دۆست|جان دۆستەوە]] بە زمانی عەرەبی ئامادە کراوە.) * '''[[شەرەفناما شەرەفخانێ بەدلیسی (2008)]]''' (بە وەرگێڕانی [[دکتۆر م. س. جوما]] بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) '''نموونە لە گۆڤارە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[کەپر (گۆڤار)|کەپر]]''' (گۆڤارێکی مانگانەیە و تایبەتە بە [[مناڵ|منداڵان]].) * '''[[جوان (گۆڤار)|جوان]]''' (گۆڤارێکە تایبەت بە [[گەنج|گەنجان]] و چاندی ئەوان.) * '''[[هێلین (گۆڤار)|هێلین]]''' (گۆڤارێکە گرنگی بە بابەتە تایبەتەکانی [[ژن|ژنان]] دەدات.) == گرێدەری دەرەکی == * https://web.archive.org/web/20170912024058/http://spirez.org/ * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf * https://www.hewalname.com/ku/?p=1104 == سەرچاوەکان == * وتاری Spîrêz، بەشداربووانی ویکیپیدیای کوردیی باکووری [[پۆل:چاپەمەنییە کوردییەکان]] [[ku:Weşanxaneya Spîrêz]] i80gjv7z8qm6yli804y5lylx4ummqgq 1706414 1706413 2026-11-10T14:29:51Z Ahmed A Issa 78642 1706414 wikitext text/x-wiki [[File:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|پەڕتووکخانە و پێشانگەی سپیرێز (2012)]] '''وەشانخانەی سپیرێز''' (بە [[کوردیی باکووری]]: Weşanxaneya Spîrêz) دەزگایەکی ڕۆشنبیری، هونەری و [[کورد|وەشانخانەیەکی کوردییە]] کە بنکەکەی لە [[دھۆک]]، [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانە]]. سپیرێز ئامانجی ئەوەیە کە ڕاژەی [[زمانی کوردی|زمان]] و [[چاندی کوردی]] بکات و پەڕتووک و گۆڤاری کوردی بە [[زمانی کوردی|زمانی کوردیی]] کورمانجیی [[بادینی|بەهدینی]] بە هەردوو ڕێنووسی [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی ئارامی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی لاتینی]] چاپ بکات. هەروەها دەزگاکە پەڕتووک بە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] دەردەكات کە مژاریان لەسەر کورد و [[کوردستان|کوردستانە]] یان لەلایەن نووسەرانی کوردەوە نووسراون. == مێژوو و دامەزراندن == وەشانخانەی سپیرێز لە 10ـی شوباتی 2002 بە شێوەیەکی فەرمی مۆڵەتی کارکردنی لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان|وەزارەتی ڕۆشنبیریی هەرێمی كوردستانی عێراق]] وەرگرتووە و لەو کاتەوە دەستی بە کار و چالاکییەکانی خۆی کردووە. پشتیوان و هاریکاری سەرەکیی ئەم دەزگایە بەڕێز [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیرڤان بارزانییە]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، کە لە سەرەتای ڕاپەڕینەوە تا ئێستا بەردەوام پشتیوان و هاریکاری هەموو پڕۆژە ڕۆشنبیرییەکان بووە. بەرپرس و خاوەنی ئیمتیازی دەزگاکە نووسەر و ڕۆشنبیری ناسراو [[حافز قازی|حافز قازییە]]، کە سەرنووسەری گۆڤارەکانی [[هیوا (گۆڤار)|هیوا]] و [[رۆناهی (کۆوار)|ڕۆناهی]] بووە کە لە ساڵانی پەنجاکاندا لە [[بەغدا]] دەرچوون. بەرپرسیار، سەرنووسەر و بەڕێوەبەری دەزگاکەش هەڵبەستڤان و ڕۆژنامەنووس [[موئەیەد تەیب|موئەیەد تەییبە]]. == ئامانج و وارگێڕی وەشان == دەزگای سپیرێز، دەرگای خۆی بۆ هەموو نووسەرێکی کورد کردووەتەوە تا بەرهەمەکانی خۆیان لەوێ چاپ و بڵاو بکەنەوە. بەرهەمەکانی کە لەم دەزگایەدا چاپ دەبن لە سەرانسەری کوردستان بڵاو دەبنەوە و بە ڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتیش]] لە دەرەوەی کوردستان دەگەنە دەست خوێنەران. ​لە بواری بەرهەمەکاندا، دەزگای سپیرێز لە سەرەتای دامەزراندنییەوە تا ئێستا زیاتر لە 250 پەڕتووکی بە زمانەکانی کوردی و عەرەبی چاپ کردووە. زۆرینەی ئەم بەرهەمانە بە کوردیی کورمانجیی بەهدینی و بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە، بەڵام چەندین بەرهەمی گرنگ و بەنرخیش بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینی بڵاو کراونەتەوە. بێجگە لە پەڕتووک، سپیرێز سێ گۆڤاریشی دەرکردووە کە لە ناو ساڵاندا خزمەتی بواری چاپەمەنییان کردووە. == بەرهەمەکانی سپیرێز == '''نموونە لە پەڕتووکە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[دیوانا فەقیێ تەیران (2005)]]''' (بە ئامادەکردنی [[سەعید دێرەشی]] بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە) * '''[[فەرھەنگا کامێران (2006)]]''' (فەرھەنگێکی کورمانجی-کورمانجی بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) * '''[[الدر الثمين في شرح مم وزين: بين ملحمتين: ملحمة النص وملحمة الترجمة (2006)]]''' (شرۆڤە و وەرگێڕانی [[مەم و زین|مەم و زینی]] [[ئەحمەدی خانی|ئەحمەدی خانییە]]، کە لەلایەن نووسەری کورد [[جان دۆست|جان دۆستەوە]] بە زمانی عەرەبی ئامادە کراوە.) * '''[[شەرەفناما شەرەفخانێ بەدلیسی (2008)]]''' (بە وەرگێڕانی [[دکتۆر م. س. جوما]] بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) '''نموونە لە گۆڤارە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[کەپر (گۆڤار)|کەپر]]''' (گۆڤارێکی مانگانەیە و تایبەتە بە [[مناڵ|منداڵان]].) * '''[[جوان (گۆڤار)|جوان]]''' (گۆڤارێکە تایبەت بە [[گەنج|گەنجان]] و چاندی ئەوان.) * '''[[هێلین (گۆڤار)|هێلین]]''' (گۆڤارێکە گرنگی بە بابەتە تایبەتەکانی [[ژن|ژنان]] دەدات.) == گرێدەری دەرەکی == * https://web.archive.org/web/20170912024058/http://spirez.org/ * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf * https://www.hewalname.com/ku/?p=1104 == سەرچاوەکان == * وتاری Spîrêz، بەشداربووانی ویکیپیدیای کوردیی باکووری [[پۆل:چاپەمەنییە کوردییەکان]] [[ku:Weşanxaneya Spîrêz]] 9h2oiwro04ir74tt86uwx7sidmhm6a2 1706629 1706414 2026-11-10T20:07:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1706629 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} [[File:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|پەڕتووکخانە و پێشانگەی سپیرێز (2012)]] '''وەشانخانەی سپیرێز''' (بە [[کوردیی باکووری]]: Weşanxaneya Spîrêz) دەزگایەکی ڕۆشنبیری، هونەری و [[کورد|وەشانخانەیەکی کوردییە]] کە بنکەکەی لە [[دھۆک]]، [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانە]]. سپیرێز ئامانجی ئەوەیە کە ڕاژەی [[زمانی کوردی|زمان]] و [[چاندی کوردی]] بکات و پەڕتووک و گۆڤاری کوردی بە [[زمانی کوردی|زمانی کوردیی]] کورمانجیی [[بادینی|بەهدینی]] بە هەردوو ڕێنووسی [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی ئارامی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی لاتینی]] چاپ بکات. هەروەها دەزگاکە پەڕتووک بە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] دەردەكات کە مژاریان لەسەر کورد و [[کوردستان|کوردستانە]] یان لەلایەن نووسەرانی کوردەوە نووسراون. == مێژوو و دامەزراندن == وەشانخانەی سپیرێز لە 10ـی شوباتی 2002 بە شێوەیەکی فەرمی مۆڵەتی کارکردنی لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان|وەزارەتی ڕۆشنبیریی هەرێمی كوردستانی عێراق]] وەرگرتووە و لەو کاتەوە دەستی بە کار و چالاکییەکانی خۆی کردووە. پشتیوان و هاریکاری سەرەکیی ئەم دەزگایە بەڕێز [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیرڤان بارزانییە]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، کە لە سەرەتای ڕاپەڕینەوە تا ئێستا بەردەوام پشتیوان و هاریکاری هەموو پڕۆژە ڕۆشنبیرییەکان بووە. بەرپرس و خاوەنی ئیمتیازی دەزگاکە نووسەر و ڕۆشنبیری ناسراو [[حافز قازی|حافز قازییە]]، کە سەرنووسەری گۆڤارەکانی [[هیوا (گۆڤار)|هیوا]] و [[رۆناهی (کۆوار)|ڕۆناهی]] بووە کە لە ساڵانی پەنجاکاندا لە [[بەغدا]] دەرچوون. بەرپرسیار، سەرنووسەر و بەڕێوەبەری دەزگاکەش هەڵبەستڤان و ڕۆژنامەنووس [[موئەیەد تەیب|موئەیەد تەییبە]]. == ئامانج و وارگێڕی وەشان == دەزگای سپیرێز، دەرگای خۆی بۆ هەموو نووسەرێکی کورد کردووەتەوە تا بەرهەمەکانی خۆیان لەوێ چاپ و بڵاو بکەنەوە. بەرهەمەکانی کە لەم دەزگایەدا چاپ دەبن لە سەرانسەری کوردستان بڵاو دەبنەوە و بە ڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتیش]] لە دەرەوەی کوردستان دەگەنە دەست خوێنەران. ​لە بواری بەرهەمەکاندا، دەزگای سپیرێز لە سەرەتای دامەزراندنییەوە تا ئێستا زیاتر لە 250 پەڕتووکی بە زمانەکانی کوردی و عەرەبی چاپ کردووە. زۆرینەی ئەم بەرهەمانە بە کوردیی کورمانجیی بەهدینی و بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە، بەڵام چەندین بەرهەمی گرنگ و بەنرخیش بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینی بڵاو کراونەتەوە. بێجگە لە پەڕتووک، سپیرێز سێ گۆڤاریشی دەرکردووە کە لە ناو ساڵاندا خزمەتی بواری چاپەمەنییان کردووە. == بەرهەمەکانی سپیرێز == '''نموونە لە پەڕتووکە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[دیوانا فەقیێ تەیران (2005)]]''' (بە ئامادەکردنی [[سەعید دێرەشی]] بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە) * '''[[فەرھەنگا کامێران (2006)]]''' (فەرھەنگێکی کورمانجی-کورمانجی بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) * '''[[الدر الثمين في شرح مم وزين: بين ملحمتين: ملحمة النص وملحمة الترجمة (2006)]]''' (شرۆڤە و وەرگێڕانی [[مەم و زین|مەم و زینی]] [[ئەحمەدی خانی|ئەحمەدی خانییە]]، کە لەلایەن نووسەری کورد [[جان دۆست|جان دۆستەوە]] بە زمانی عەرەبی ئامادە کراوە.) * '''[[شەرەفناما شەرەفخانێ بەدلیسی (2008)]]''' (بە وەرگێڕانی [[دکتۆر م. س. جوما]] بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) '''نموونە لە گۆڤارە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[کەپر (گۆڤار)|کەپر]]''' (گۆڤارێکی مانگانەیە و تایبەتە بە [[مناڵ|منداڵان]].) * '''[[جوان (گۆڤار)|جوان]]''' (گۆڤارێکە تایبەت بە [[گەنج|گەنجان]] و چاندی ئەوان.) * '''[[هێلین (گۆڤار)|هێلین]]''' (گۆڤارێکە گرنگی بە بابەتە تایبەتەکانی [[ژن|ژنان]] دەدات.) == گرێدەری دەرەکی == * https://web.archive.org/web/20170912024058/http://spirez.org/ * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf * https://www.hewalname.com/ku/?p=1104 == سەرچاوەکان == * وتاری Spîrêz، بەشداربووانی ویکیپیدیای کوردیی باکووری [[پۆل:چاپەمەنییە کوردییەکان]] [[ku:Weşanxaneya Spîrêz]] te87t2zx272ulck5geif6khvgtfnqln 1706895 1706629 2026-11-11T09:10:34Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1706895 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} [[File:Pirtûkxaneya Spîrêz 2012.JPG|thumb|پەڕتووکخانە و پێشانگەی سپیرێز (2012)]] '''وەشانخانەی سپیرێز''' (بە [[کوردیی باکووری]]: Weşanxaneya Spîrêz) دەزگایەکی ڕۆشنبیری، هونەری و [[کورد|وەشانخانەیەکی کوردییە]] کە بنکەکەی لە [[دھۆک]]، [[باشووری کوردستان|باشووری کوردستانە]]. سپیرێز ئامانجی ئەوەیە کە ڕاژەی [[زمانی کوردی|زمان]] و [[چاندی کوردی]] بکات و پەڕتووک و گۆڤاری کوردی بە [[زمانی کوردی|زمانی کوردیی]] کورمانجیی [[بادینی|بەهدینی]] بە هەردوو ڕێنووسی [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی ئارامی]] و [[ئەلفوبێکانی کوردی|ئەلفوبێی کوردیی لاتینی]] چاپ بکات. هەروەها دەزگاکە پەڕتووک بە [[زمانی عەرەبی|زمانی عەرەبیش]] دەردەکات کە مژاریان لەسەر کورد و [[کوردستان|کوردستانە]] یان لەلایەن نووسەرانی کوردەوە نووسراون. == مێژوو و دامەزراندن == وەشانخانەی سپیرێز لە 10ـی شوباتی 2002 بە شێوەیەکی فەرمی مۆڵەتی کارکردنی لە [[وەزارەتی ڕۆشنبیری و لاوان|وەزارەتی ڕۆشنبیریی هەرێمی كوردستانی عێراق]] وەرگرتووە و لەو کاتەوە دەستی بە کار و چالاکییەکانی خۆی کردووە. پشتیوان و هاریکاری سەرەکیی ئەم دەزگایە بەڕێز [[نێچیرڤان بارزانی|نێچیرڤان بارزانییە]]، سەرۆکی هەرێمی کوردستان، کە لە سەرەتای ڕاپەڕینەوە تا ئێستا بەردەوام پشتیوان و هاریکاری هەموو پڕۆژە ڕۆشنبیرییەکان بووە. بەرپرس و خاوەنی ئیمتیازی دەزگاکە نووسەر و ڕۆشنبیری ناسراو [[حافز قازی|حافز قازییە]]، کە سەرنووسەری گۆڤارەکانی [[هیوا (گۆڤار)|هیوا]] و [[رۆناهی (کۆوار)|ڕۆناهی]] بووە کە لە ساڵانی پەنجاکاندا لە [[بەغدا]] دەرچوون. بەرپرسیار، سەرنووسەر و بەڕێوەبەری دەزگاکەش هەڵبەستڤان و ڕۆژنامەنووس [[موئەیەد تەیب|موئەیەد تەییبە]]. == ئامانج و وارگێڕی وەشان == دەزگای سپیرێز، دەرگای خۆی بۆ هەموو نووسەرێکی کورد کردووەتەوە تا بەرهەمەکانی خۆیان لەوێ چاپ و بڵاو بکەنەوە. بەرهەمەکانی کە لەم دەزگایەدا چاپ دەبن لە سەرانسەری کوردستان بڵاو دەبنەوە و بە ڕێگەی [[ئینتەرنێت|ئینتەرنێتیش]] لە دەرەوەی کوردستان دەگەنە دەست خوێنەران. ​لە بواری بەرهەمەکاندا، دەزگای سپیرێز لە سەرەتای دامەزراندنییەوە تا ئێستا زیاتر لە 250 پەڕتووکی بە زمانەکانی کوردی و عەرەبی چاپ کردووە. زۆرینەی ئەم بەرهەمانە بە کوردیی کورمانجیی بەهدینی و بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە، بەڵام چەندین بەرهەمی گرنگ و بەنرخیش بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینی بڵاو کراونەتەوە. بێجگە لە پەڕتووک، سپیرێز سێ گۆڤاریشی دەرکردووە کە لە ناو ساڵاندا خزمەتی بواری چاپەمەنییان کردووە. == بەرهەمەکانی سپیرێز == '''نموونە لە پەڕتووکە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[دیوانا فەقیێ تەیران (2005)]]''' (بە ئامادەکردنی [[سەعید دێرەشی]] بە ئەلفوبێی کوردیی ئارامییە) * '''[[فەرھەنگا کامێران (2006)]]''' (فەرھەنگێکی کورمانجی-کورمانجی بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) * '''[[الدر الثمين في شرح مم وزين: بين ملحمتين: ملحمة النص وملحمة الترجمة (2006)]]''' (شرۆڤە و وەرگێڕانی [[مەم و زین|مەم و زینی]] [[ئەحمەدی خانی|ئەحمەدی خانییە]]، کە لەلایەن نووسەری کورد [[جان دۆست|جان دۆستەوە]] بە زمانی عەرەبی ئامادە کراوە.) * '''[[شەرەفناما شەرەفخانێ بەدلیسی (2008)]]''' (بە وەرگێڕانی [[دکتۆر م. س. جوما]] بە ئەلفوبێی کوردیی لاتینییە) '''نموونە لە گۆڤارە گرنگەکانی دەزگاکە''': * '''[[کەپر (گۆڤار)|کەپر]]''' (گۆڤارێکی مانگانەیە و تایبەتە بە [[مناڵ|منداڵان]].) * '''[[جوان (گۆڤار)|جوان]]''' (گۆڤارێکە تایبەت بە [[گەنج|گەنجان]] و چاندی ئەوان.) * '''[[هێلین (گۆڤار)|هێلین]]''' (گۆڤارێکە گرنگی بە بابەتە تایبەتەکانی [[ژن|ژنان]] دەدات.) == گرێدەری دەرەکی == * https://web.archive.org/web/20170912024058/http://spirez.org/ * https://www.wer-ger.com/ZvHYCKbZ4zrhjeCJK * https://www.books.vajin.net/VPnEaiZIlhXbSX8Iw * https://www.spirez.org/about/About%20us%20L%20.pdf * https://www.hewalname.com/ku/?p=1104 == سەرچاوەکان == * وتاری Spîrêz، بەشداربووانی ویکیپیدیای کوردیی باکووری [[پۆل:چاپەمەنییە کوردییەکان]] [[ku:Weşanxaneya Spîrêz]] t1j34780n11nh38zok0ons2jxeu9s65 0 43259 1706542 1706129 2026-11-10T17:08:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ڕادیۆ|ڕادیۆ]] و [[دەروازە:فیلم|فیلم]] 1706542 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس-کەسایەتی}} '''ھەمفری بۆگارت''' (بە [[ئینگلیزی]]: Humphrey Bogart) ناوی تەواوی '''ھەمفری دیفۆرست بۆگارت''' (٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٨٩٩ – ١٤ی کانوونی دووەمی ١٩٥٧)<ref>Ontario County Times birth announcement, January 10, 1900.</ref><ref>Birthday of Reckoning.</ref> [[ئەکتەر|نواندکار]]ێکی [[ئەمریکی]] بوو و بە ئامرازی [[چاند]]ی ئەمریکی ناسرابوو.<ref>Sragow, Michael. "Spring Films/Revivals; How One Role Made Bogart Into an Icon." The New York Times, January 16, 2000. Retrieved: February 22, 2009.</ref><ref>"100 Icons of the Century – Humphrey Bogart." Variety, October 16, 2005. Retrieved: February 22, 2009.</ref> لە ساڵی ١٩٩٩ پەیمانگەی فیلمی ئەمریکی بۆگارتی بە مەزنترین نواندکاری نێر لە مێژووی سینەمای ئەمریکیدا دیاریکردووە. == فیلمنامە == === ١٩٢٨–١٩٤٠ === {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- ! width="2%" | ساڵ ! width="25%" | فیلم ! width="25%" | ڕۆڵ ! width="25%" | دەرهێنەر |- ! 1928 | ''[[The Dancing Town]]'' | Himself | Edmund Lawrence |- ! rowspan="3" | 1930 | ''[[Broadway's Like That]]'' | Ruth's Fiance | Arthur Hurley |- | ''[[Up the River]]'' | Steve Jordan | [[John Ford]] |- | ''[[A Devil with Women]]'' | Tom Standish | [[Irving Cummings]] |- ! rowspan="4" | 1931 | ''[[Body and Soul (1931 film)|Body and Soul]]'' | Jim Watson | [[Alfred Santell]] |- | ''[[The Bad Sister]]'' | Valentine Corliss | [[Hobart Henley]] |- | ''[[A Holy Terror]]'' | Steve Nash | Irving Cummings |- | ''Women of All Nations'' | Stone (scenes deleted) | [[Raoul Walsh]] |- ! rowspan="3" | 1932 | ''[[Love Affair (1932 film)|Love Affair]]'' | Jim Leonard | Thornton Freeland |- | ''[[Big City Blues (1932 film)|Big City Blues]]'' | Shep Adkins | [[Mervyn LeRoy]] |- | ''[[Three on a Match]]'' | Harve | Mervyn LeRoy |- ! 1934 | ''[[Midnight (1934 film)|Midnight]]'' | Garboni | [[Chester Erskine]] |- ! rowspan="5" | 1936 | ''[[The Petrified Forest]]'' | Duke Mantee | [[Archie Mayo]] |- | ''[[Bullets or Ballots]]'' | Nick "Bugs" Fenner | [[William Keighley]] |- | ''[[Two Against the World (1936 film)|Two Against the World]]'' | Sherry Scott | [[William C. McGann]] |- | ''[[China Clipper (1936 film)|China Clipper]]'' | Hap Stuart | [[Ray Enright]] |- | ''[[Isle of Fury]]'' | Valentine "Val" Stevens | [[Frank McDonald (director)|Frank McDonald]] |- ! rowspan="7" | 1937 | ''[[Black Legion (film)|Black Legion]]'' | Frank Taylor | Archie Mayo |- | ''[[The Great O'Malley]]'' | John Phillips | [[William Dieterle]] |- | ''[[Marked Woman]]'' | David Graham | [[Lloyd Bacon]] |- | ''[[Kid Galahad (1937 film)|Kid Galahad]]'' | Turkey Morgan | [[Michael Curtiz]] |- | ''[[San Quentin (1937 film)|San Quentin]]'' | Joe "Red" Kennedy | Lloyd Bacon |- | ''[[Dead End (1937 film)|Dead End]]'' | Hugh "Baby Face" Martin | [[William Wyler]] |- | ''[[Stand-In]]'' | Doug Quintain | [[Tay Garnett]] |- ! rowspan="7" | 1938 | ''[[Swing Your Lady]]'' | Ed Hatch | Ray Enright |- | ''[[Crime School]]'' | Deputy Commissioner Mark Braden | [[Lewis Seiler]] |- | ''[[Men Are Such Fools]]'' | Harry Galleon | [[Busby Berkeley]] |- | ''[[Racket Busters]]'' | Pete "Czar" Martin | Lloyd Bacon |- | ''[[The Amazing Dr. Clitterhouse]]'' | "Rocks" Valentine | [[Anatole Litvak]] |- | ''[[Angels with Dirty Faces]]'' | James Frazier | Michael Curtiz |- | ''[[Swingtime in the Movies]]'' | Himself | [[Crane Wilbur]] |- ! rowspan="7" | 1939 | ''[[King of the Underworld (1939 film)|King of the Underworld]]'' | Joe Gurney | Lewis Seiler |- | ''[[The Oklahoma Kid]]'' | Whip McCord | Lloyd Bacon |- | ''[[You Can't Get Away with Murder]]'' | Frank Wilson | Lewis Seiler |- | ''[[Dark Victory]]'' | Michael O'Leary | [[Edmund Goulding]] |- | ''[[The Roaring Twenties]]'' | George Hally | Raoul Walsh |- | ''[[The Return of Doctor X]]'' | Dr. Maurice Xavier, aka Marshall Quesne | [[Vincent Sherman]] |- | ''[[Invisible Stripes]]'' | Chuck Martin | Lloyd Bacon |- ! rowspan="4" | 1940 | ''[[Virginia City (film)|Virginia City]]'' | John Murrell | Michael Curtiz |- | ''[[It All Came True]]'' | Grasselli aka Chips Maguire | Lewis Seiler |- | ''[[Brother Orchid]]'' | Jack Buck | Lloyd Bacon |- | ''[[They Drive by Night]]'' | Paul Fabrini | Raoul Walsh |} === ١٩٤١–١٩٥٠ === {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- ! width="2%" | ساڵ ! width="25%" | فیلم ! width="25%" | ڕۆڵ ! width="25%" | دەرهێنەر |- ! rowspan="4" | 1941 | ''[[High Sierra (film)|High Sierra]]'' | Roy Earle | Raoul Walsh |- | ''[[The Wagons Roll at Night]]'' | Nick Coster | Ray Enright |- | ''[[The Maltese Falcon (1941 film)|The Maltese Falcon]]'' | [[Sam Spade]] | [[John Huston]] |- | ''[[All Through the Night (film)|All Through the Night]]'' | Gloves Donahue | Vincent Sherman |- ! rowspan="3" | 1942 | ''[[The Big Shot]]'' | Joseph "Duke" Berne | Lewis Seiler |- | ''[[Across the Pacific]]'' | Rick Leland | John Huston |- | ''[[Casablanca (film)|Casablanca]]'' | Rick Blaine | Michael Curtiz |- ! rowspan="3" | 1943 | ''[[Action in the North Atlantic]]'' | Lt. Joe Rossi | Lloyd Bacon |- | ''[[Sahara (1943 American film)|Sahara]]'' | Sgt. Joe Gunn | [[Zoltan Korda]] |- | ''[[Thank Your Lucky Stars (film)|Thank Your Lucky Stars]]'' | Himself | [[David Butler (director)|David Butler]] |- ! rowspan="3" | 1944 | ''[[Passage to Marseille]]'' | Jean Matrac | Michael Curtiz |- | ''[[To Have and Have Not (film)|To Have and Have Not]]'' | Harry "Steve" Morgan | [[Howard Hawks]] |- | ''I Am an American''<ref>The 16 minute film, ''I Am an American'', was featured in American theaters as a short feature in connection with "I Am an American Day" (now called [[Constitution Day (United States)|Constitution Day]]). ''I Am an American'' was produced by [[Gordon Hollingshead]], also written by [[Crane Wilbur]]. Besides Bogart, it featured [[Gary Gray (actor)|Gary Gray]], [[Dick Haymes]], [[Danny Kaye]], [[Joan Leslie]], [[Dennis Morgan]], [[Knute Rockne]], and [[Jay Silverheels]]. See: {{tcmdb title|730264|title=I Am An American}} and {{IMDb title|0198551|I Am an American}}.</ref> | Himself |[[Crane Wilbur]] |- ! 1945 | ''[[Conflict (1945 film)|Conflict]]'' | Richard Mason | [[Curtis Bernhardt]] |- ! rowspan="2" | 1946 | ''[[The Big Sleep (1946 film)|The Big Sleep]]'' | [[Philip Marlowe]] | Howard Hawks |- | ''[[Two Guys from Milwaukee|Two Guys From Milwaukee]]'' | Himself | David Butler |- ! rowspan="3" | 1947 | ''[[Dead Reckoning (1947 film)|Dead Reckoning]]'' | Capt. "Rip" Murdock | [[John Cromwell (director)|John Cromwell]] |- | ''[[The Two Mrs. Carrolls]]'' | Geoffrey Carroll | Peter Godfrey |- | ''[[Dark Passage (film)|Dark Passage]]'' | Vincent Parry | [[Delmer Daves]] |- ! rowspan="3" | 1948 | ''[[The Treasure of the Sierra Madre (film)|The Treasure of the Sierra Madre]]'' | Fred C. Dobbs | John Huston |- | ''[[Key Largo (film)|Key Largo]]'' | Frank McCloud | John Huston |- | ''Always Together'' | Himself | [[Frederick De Cordova]] |- ! rowspan="2" | 1949 | ''[[Knock on Any Door]]'' | Andrew Morton | [[Nicholas Ray]] |- | ''[[Tokyo Joe (1949 film)|Tokyo Joe]]'' | Joseph "Joe" Barrett | [[Stuart Heisler]] |- ! rowspan="2" | 1950 | ''[[Chain Lightning (film)|Chain Lightning]]'' | Lt. Col. Matthew "Matt" Brennan | Stuart Heisler |- | ''[[In a Lonely Place]]'' | Dixon Steele | Nicholas Ray |} === ١٩٥١–١٩٥٦ === {| class="wikitable" style="width: 80%;" |- ! width="2%" | ساڵ ! width="25%" | فیلم ! width="25%" | ڕۆڵ ! width="25%" | دەرهێنەر |- ! rowspan="3" | 1951 | ''[[The Enforcer (1951 film)|The Enforcer]]'' | Dist. Atty. Martin Ferguson | [[Bretaigne Windust]] |- | ''[[Sirocco (film)|Sirocco]]'' | Harry Smith | Curtis Bernhardt |- | ''[[The African Queen (film)|The African Queen]]'' | Charlie Allnut | John Huston |- ! 1952 | ''[[Deadline - U.S.A.|Deadline — U.S.A.]]'' | Ed Hutcheson | [[Richard Brooks]] |- ! rowspan="3" | 1953 | ''[[The Road to Bali]]'' | Himself | Hal Walker |- | ''[[Battle Circus (film)|Battle Circus]]'' | Maj. Jed Webbe | Richard Brooks |- | ''[[Beat the Devil (film)|Beat the Devil]]'' | Billy Dannreuther | John Huston |- ! rowspan="3" | 1954 | ''[[The Caine Mutiny (film)|The Caine Mutiny]]'' | [[Captain Queeg|Lt. Cmdr. Philip Francis Queeg]] | [[Edward Dmytryk]] |- | ''[[Sabrina (1954 film)|Sabrina]]'' | Linus Larrabee | [[Billy Wilder]] |- | ''[[The Barefoot Contessa]]'' | Harry Dawes | [[Joseph L. Mankiewicz]] |- ! rowspan="3" | 1955 | ''[[We're No Angels (1955 film)|We're No Angels]]'' | Joseph | Michael Curtiz |- | ''[[The Left Hand of God]]'' | James "Jim" Carmody | [[Edward Dmytryk]] |- | ''[[The Desperate Hours (film)|The Desperate Hours]]'' | Glenn Griffin | William Wyler |- ! 1956 | ''[[The Harder They Fall]]'' | Eddie Willis | [[Mark Robson]] |} == سەرچاوەکان== {{reflist}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|شانۆ|ئەکتەران|فەڕەنسا|ڕادیۆ|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Humphrey Bogart}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئینگلیز]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر]] [[پۆل:مردووانی ١٩٥٧]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٩]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ڕادیۆی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ھۆڵەندی]] [[پۆل:مردنەکان بەھۆی شێرپەنجە لە کالیفۆرنیا]] [[پۆل:بەخاک سپاردن لە پارکی یادگاری فۆڕێست لاون (گلێندەیل)]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] rbxkwq1ue0q4jwug7boaz177b3fyqjb 14 90200 1706473 1143433 2026-11-10T16:00:56Z AramBot 39807 بۆت: گۆڕینی بەستەری پۆلی کۆمنز لە [[:Commons:Category:American expatriates in Canada|American expatriates in Canada]] بۆ [[:Commons:Category:Expatriates from the United States in Canada|Expatriates from the United States in Canada]] 1706473 wikitext text/x-wiki {{پۆلی کۆمنز|Expatriates from the United States in Canada}} [[پۆل:پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا-کەنەدا]] svmt3r7wwu9kqbfi8f3y0dl1t5duo56 4 90420 1706734 1706123 2026-11-11T00:04:43Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1706734 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان|ئەم ئامارە بەبێ بۆت]] '''دوایین نوێکردنەوە لە لایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable" !بەکارھێنەر!!ژمارەی وتارەکان |- | [[Special:Contributions/AramBot|AramBot]] || ١٩١٨٩ |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٣٥٨ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ |- | [[Special:Contributions/CalakBot|CalakBot]] || ٢٧٣٥ |- | [[Special:Contributions/DarafshBot|DarafshBot]] || ٢٢٣١ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٩ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٥٤ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ |- | [[Special:Contributions/Ebrambot|Ebrambot]] || ٩٣١ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٣ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٦ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٣٤٨ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣١٥ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٢ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٣ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٣ |- | [[Special:Contributions/AsoBot|AsoBot]] || ١٩١ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٨٦ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٥٠ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/HivjaBot|HivjaBot]] || ٨٥ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٧٦ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ |} </center> [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> icw1t4pi85hufdf36hh1a4oteam3y9g 4 90421 1706735 1706124 2026-11-11T00:04:53Z CdRBot 8950 Updated by Bot *** لەگەڵ دەقەکەیدا جێگۆڕ کرا *** 1706735 wikitext text/x-wiki <div style="background: #E5E4E2; padding: 0.5em; font-size: 130%; -moz-border-radius: 0.3em; border-radius: 0.3em;"> <center> پێڕستی ١٠٠ بەشداربووی بەرزتر بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بەبێ بۆت). ھەروەھا بڕوانە: [[ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی نووسەرانی ویکیپیدیا بەپێی ژمارەی دروستکردنی پەڕەکان (بە بۆتەوە)|ئەم ئامارە بە بۆتەوە]] '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[user:CdRBot|CdRBot]]''': ''٠٠:٠٤، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' </center> {| |- style="vertical-align:text-top;" | {| class="wikitable" border="1" style="margin:0px;" |- ! زنجیرە |- | ١ |- | ٢ |- | ٣ |- | ٤ |- | ٥ |- | ٦ |- | ٧ |- | ٨ |- | ٩ |- | ١٠ |- | ١١ |- | ١٢ |- | ١٣ |- | ١٤ |- | ١٥ |- | ١٦ |- | ١٧ |- | ١٨ |- | ١٩ |- | ٢٠ |- | ٢١ |- | ٢٢ |- | ٢٣ |- | ٢٤ |- | ٢٥ |- | ٢٦ |- | ٢٧ |- | ٢٨ |- | ٢٩ |- | ٣٠ |- | ٣١ |- | ٣٢ |- | ٣٣ |- | ٣٤ |- | ٣٥ |- | ٣٦ |- | ٣٧ |- | ٣٨ |- | ٣٩ |- | ٤٠ |- | ٤١ |- | ٤٢ |- | ٤٣ |- | ٤٤ |- | ٤٥ |- | ٤٦ |- | ٤٧ |- | ٤٨ |- | ٤٩ |- | ٥٠ |- | ٥١ |- | ٥٢ |- | ٥٣ |- | ٥٤ |- | ٥٥ |- | ٥٦ |- | ٥٧ |- | ٥٨ |- | ٥٩ |- | ٦٠ |- | ٦١ |- | ٦٢ |- | ٦٣ |- | ٦٤ |- | ٦٥ |- | ٦٦ |- | ٦٧ |- | ٦٨ |- | ٦٩ |- | ٧٠ |- | ٧١ |- | ٧٢ |- | ٧٣ |- | ٧٤ |- | ٧٥ |- | ٧٦ |- | ٧٧ |- | ٧٨ |- | ٧٩ |- | ٨٠ |- | ٨١ |- | ٨٢ |- | ٨٣ |- | ٨٤ |- | ٨٥ |- | ٨٦ |- | ٨٧ |- | ٨٨ |- | ٨٩ |- | ٩٠ |- | ٩١ |- | ٩٢ |- | ٩٣ |- | ٩٤ |- | ٩٥ |- | ٩٦ |- | ٩٧ |- | ٩٨ |- | ٩٩ |- | ١٠٠ |} | {| class="wikitable sortable" !style="background-color:#808080" align="center"|بەکارھێنەر!!style="background-color:#808080" align="center"|وتار!!style="background-color:#808080" align="center"|داڕێژە!!style="background-color:#808080" align="center"|پەڕەی یارمەتی!!style="background-color:#808080" align="center"|پۆل!!style="background-color:#808080" align="center"|دەروازە!!style="background-color:#808080" align="center"|ویکیپرۆژە |- | [[Special:Contributions/Tessla|Tessla]] || ١٠٦٤٣ || ١٣٧ || ٠ || ٩١٤٢ || ١٤٧٢ || ٢ |- | [[Special:Contributions/MFTG|MFTG]] || ٧٣٥٨ || ٦٦ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakura emad|Sakura emad]] || ٣٠٢٦ || ٦٥٥ || ٢ || ٤٥٣١ || ٥ || ٤ |- | [[Special:Contributions/1silent scientist|1silent scientist]] || ٢٩٥٢ || ١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kushared|Kushared]] || ٢١٣٦ || ١٠٠ || ٠ || ١١٤ || ١ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Kurd2021|Kurd2021]] || ١٨٦٧ || ٩٦ || ٠ || ١٢٦ || ١٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Zemen|Zemen]] || ١٣٨٤ || ٢٩ || ١ || ٤٧ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Min.neel|Min.neel]] || ١٣٧٩ || ٢٩ || ٠ || ٢١٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]] || ١١٩٣ || ٣ || ٠ || ٨٤ || ٢٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/مامۆستا|مامۆستا]] || ١٠٥٤ || ٠ || ٠ || ٧٥٩ || ١٠٨ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Serchia|Serchia]] || ٩٥٠ || ١٠٩ || ٠ || ٤٣٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyar se|Diyar se]] || ٨٦٨ || ٣١٦ || ٠ || ٢٧ || ٥ || ١ |- | [[Special:Contributions/Aza|Aza]] || ٨٦٣ || ٩ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hamaredha|Hamaredha]] || ٨٥٣ || ٠ || ٠ || ٩٧٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Paraw|Paraw]] || ٧٧٠ || ١٠١ || ٠ || ٩٨٦ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shahid tahir|Shahid tahir]] || ٧٦١ || ٢ || ٠ || ٣ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاسۆ|ئاسۆ]] || ٧٢٠ || ٣٧٤ || ٤ || ٤٨ || ١٣ || ٤ |- | [[Special:Contributions/Ahrir|Ahrir]] || ٦٥٥ || ١٢٣ || ١ || ٤٣٦ || ٣٨٤ || ٧ |- | [[Special:Contributions/Merkhas|Merkhas]] || ٦١١ || ٢٠٧ || ٠ || ٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Épine|Épine]] || ٥٨٣ || ٩٠٣ || ٩ || ٧١٥ || ٣١٩ || ١٢ |- | [[Special:Contributions/Aro Salar|Aro Salar]] || ٥٤٦ || ٥١ || ٠ || ٥٤ || ٢ || ٣ |- | [[Special:Contributions/Amine yousefi|Amine yousefi]] || ٥١٢ || ٥٤ || ٠ || ٣٨٩ || ١٨٠٩ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ساکاتا گینتۆکی|ساکاتا گینتۆکی]] || ٥٠٠ || ٤١ || ٠ || ٢٣٤ || ١٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ari Qasm|Ari Qasm]] || ٤٨٩ || ١٤ || ٠ || ٢١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Pirehelokan|Pirehelokan]] || ٤٧٤ || ٢ || ٠ || ١٩٨ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mohammed Mahdi Mohammed|Mohammed Mahdi Mohammed]] || ٤٦٦ || ٤١ || ٠ || ٥ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khoshhat|Khoshhat]] || ٣٩٧ || ٠ || ٠ || ٣١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Calak|Calak]] || ٣٩٦ || ٤٦١ || ١ || ٢٠٠٤ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kován|Kován]] || ٣٩٦ || ٦٤ || ٠ || ١٧١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rebin galaly|Rebin galaly]] || ٣٨١ || ٢٢ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Diyako kazm|Diyako kazm]] || ٣٧٣ || ١١٨ || ٠ || ٥٥٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/دیاکۆ|دیاکۆ]] || ٣٦١ || ٠ || ٠ || ١٨ || ٣٧٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Bilalinfo|Bilalinfo]] || ٣٤٨ || ١٢ || ٠ || ٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DiyarKamaran|DiyarKamaran]] || ٣١٥ || ٣ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Khabat4545|Khabat4545]] || ٣٠٨ || ٦ || ٠ || ٣٨ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim aziz|Ibrahim aziz]] || ٣٠٢ || ١٣ || ٠ || ٢٣ || ٣٨ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rahel khdhr|Rahel khdhr]] || ٢٩٣ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sorou6sh|Sorou6sh]] || ٢٨٢ || ٦ || ٠ || ١٩٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Broosk|Broosk]] || ٢٦٥ || ١١٧ || ٠ || ٣٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/فەرهاد|فەرهاد]] || ٢٦٤ || ١ || ٠ || ٠ || ٩٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Mamozk|Mamozk]] || ٢٤٩ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/هیوا|هیوا]] || ٢٤٢ || ٥ || ١ || ١٥ || ٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Muhammed taha|Muhammed taha]] || ٢٣٥ || ١١٧ || ١ || ٥٦ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/کاردۆ جاف|کاردۆ جاف]] || ٢٣٢ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Keenîî|Keenîî]] || ٢٢٢ || ٢ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rannda|Rannda]] || ٢١٩ || ٦٥ || ٠ || ٦٩ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdurhman Ahmad|Abdurhman Ahmad]] || ٢١٥ || ٢ || ٠ || ٥٠ || ٣ || ٠ |- | [[Special:Contributions/حوسێن|حوسێن]] || ٢١٣ || ١٢٤ || ٠ || ١١٩٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Burhan br|Burhan br]] || ٢١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aminijian|Aminijian]] || ١٨٦ || ٣ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/DreamHourFlight|DreamHourFlight]] || ١٨٦ || ٢٦ || ٠ || ٩ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferxwaz|Ferxwaz]] || ١٨٠ || ١ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Blqk yeloow|Blqk yeloow]] || ١٧٩ || ٠ || ٠ || ٧ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi|Cyrus abdi]] || ١٧٤ || ٠ || ٠ || ١٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hivja|Hivja]] || ١٧٣ || ٤١ || ٠ || ٨٣ || ٣٦ || ٨ |- | [[Special:Contributions/Shaxstan|Shaxstan]] || ١٦٥ || ٢ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ali Sardar 06|Ali Sardar 06]] || ١٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Halbast1|Halbast1]] || ١٥٠ || ١٠٩ || ٢ || ٥٠ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/محمد فاتح حامد|محمد فاتح حامد]] || ١٤٢ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Jutyaar|Jutyaar]] || ١٣٨ || ٢ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ibrahim N. Qader|Ibrahim N. Qader]] || ١٣٧ || ٠ || ٠ || ١ || ٤ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Helen S Abdulrahman|Helen S Abdulrahman]] || ١٣٦ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Maniu13|Maniu13]] || ١٣٠ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ara Qadir|Ara Qadir]] || ١٢٨ || ١٥ || ٠ || ١٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Twana.ismail|Twana.ismail]] || ١٢٧ || ٢٩ || ٠ || ١٥٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Saad Goran|Saad Goran]] || ١٢٥ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ZheenCenter|ZheenCenter]] || ١٢٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Gyan333|Gyan333]] || ١٢٣ || ٧ || ٠ || ١٩ || ٤٢ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Barham|Barham]] || ١٢١ || ١٣٩ || ٢ || ٣ || ١ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rabar ajax1|Rabar ajax1]] || ١٢١ || ١ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cwtiyar|Cwtiyar]] || ١١٨ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ilamxan|Ilamxan]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Abdullah Arfa|Abdullah Arfa]] || ١١٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hîwa Seqiz|Hîwa Seqiz]] || ١١١ || ٠ || ٠ || ٥ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/ئاراس نوری|ئاراس نوری]] || ١١١ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Aram|Aram]] || ١٠٩ || ٩١٦ || ٠ || ١٢٩٣ || ٧١ || ١١ |- | [[Special:Contributions/Ismail.Sharifi|Ismail.Sharifi]] || ١٠٩ || ٦ || ٠ || ٥٨ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/GoRaN909|GoRaN909]] || ١٠٨ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Daniiiar|Daniiiar]] || ١٠٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Cyrus abdi~ckbwiki|Cyrus abdi~ckbwiki]] || ٩٠ || ٠ || ٠ || ١٤ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/عبد الله عرفة (بيت الحكمة)|عبد الله عرفة (بيت الحكمة)]] || ٨٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/-Haryad|-Haryad]] || ٨١ || ٢٢ || ٠ || ٥٧ || ٧٧ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ferhad y|Ferhad y]] || ٧٨ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Shaween|Shaween]] || ٧٦ || ٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Marmzok|Marmzok]] || ٧٥ || ٦٤ || ٧ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Nskoalj|Nskoalj]] || ٧١ || ٢٩ || ٠ || ٣٥ || ٦ || ٢ |- | [[Special:Contributions/Yosf Mstf|Yosf Mstf]] || ٦٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Karwandoorandish|Karwandoorandish]] || ٦١ || ٠ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Arya sarhan|Arya sarhan]] || ٦٠ || ٢٦ || ٠ || ١٧٨ || ٢١٦ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Hastyar Abdullah|Hastyar Abdullah]] || ٥٨ || ١١ || ٠ || ٣ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Kareeeeem|Kareeeeem]] || ٥٣ || ٣ || ٠ || ٩ || ٥ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Ppkb Vcsk|Ppkb Vcsk]] || ٥٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/444radio|444radio]] || ٥٠ || ٠ || ٠ || ٢ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Rauf t jabar|Rauf t jabar]] || ٤٦ || ٦ || ٠ || ١٠ || ٠ || ١ |- | [[Special:Contributions/Baneh k|Baneh k]] || ٤٦ || ٥ || ٠ || ١ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/MeerFarhad97|MeerFarhad97]] || ٤٥ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/بنار|بنار]] || ٤٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Sakaros sasan|Sakaros sasan]] || ٤٣ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Eng.dilan86|Eng.dilan86]] || ٤٣ || ٤ || ٠ || ٠ || ٠ || ٠ |- | [[Special:Contributions/Houshang tabrizi|Houshang tabrizi]] || ٤١ || ٣ || ٠ || ١٣ || ٠ || ٠ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] </div> 3ude1tddri9p2h0s8118s9ov68ofvwm 0 99299 1706468 1544351 2026-11-10T15:41:50Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی پۆل:زیندووان، چونکە وتارەکە لە پۆل:مردووانی ٢٠٢٤ دایە 1706468 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} [[پەڕگە:Higgs, Peter (1929)3.jpg|200px|وێنۆک|چەپ|پیتەر ھیگز]] '''پیتەر ھیگز''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Higgs}})، لەدایکبووی ٢٩ی ئایاری ١٩٢٩-مردن ٨ی نیسانی ٢٠٢٤) [[فیزیکزان]]ێکی بیردۆزیی بریتانی و وەرگری [[خەڵاتی نۆبێل]] و پرۆفیسۆرە لە [[زانکۆی ئێدینبرە]]. ھیگز لە ساڵی ٢٠١٣ [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک]] وەرگرت. == ئەمانەش ببینە == * [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک]] * [[خەڵاتی نۆبێل]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} == سەرچاوەکان == [//en.wikipedia.org/wiki/Peter_Higgs ویکی ئینگلیزی] {{وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|زانست|ژیاننامە|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Higgs}} [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی]] [[پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئینگلیز]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی بریتانی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئینگلیز]] [[پۆل:بێدینەکان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی دینەکان]] 2j7tippfmt3k7sy0omxj2se2ikiz1te 1706621 1706468 2026-11-10T20:03:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}} 1706621 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} [[پەڕگە:Higgs, Peter (1929)3.jpg|200px|وێنۆک|چەپ|پیتەر ھیگز]] '''پیتەر ھیگز''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Higgs}})، لەدایکبووی ٢٩ی ئایاری ١٩٢٩-مردن ٨ی نیسانی ٢٠٢٤) [[فیزیکزان]]ێکی بیردۆزیی بریتانی و وەرگری [[خەڵاتی نۆبێل]] و پرۆفیسۆرە لە [[زانکۆی ئێدینبرە]]. ھیگز لە ساڵی ٢٠١٣ [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک]] وەرگرت. == ئەمانەش ببینە == * [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک]] * [[خەڵاتی نۆبێل]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} == سەرچاوەکان == [//en.wikipedia.org/wiki/Peter_Higgs ویکی ئینگلیزی] {{وەرگرانی خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|زانست|ژیاننامە|فیزیک|شانشینی یەکگرتوو}} {{فیزیکزان-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Higgs}} [[پۆل:ئەندامانی ئەنجومەنی پاشایەتی]] [[پۆل:دەرچووانی کۆلێجی کینگز لەندەن]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئینگلیز]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٩]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی بریتانی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئینگلیز]] [[پۆل:بێدینەکان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی ئایینەکان]] [[پۆل:ڕەخنەگرانی دینەکان]] 8lz6sg5c5wfqdjjfccpgxk3ftw2i6qp 0 99384 1706465 1527496 2026-11-10T15:41:06Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی پۆل:زیندووان، چونکە وتارەکە لە پۆل:مردووانی ٢٠١٨ دایە 1706465 wikitext text/x-wiki {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی زانا |ناو =پیتەر گرونبێرگ <br> Peter Grünberg |وێنە =Peter Gruenberg 01.jpg |قەبارەی وێنە = |لێدوان = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون =[[١٨ی ئایار]] ١٩٣٩ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |نیشتەجێ = |سەردەم = |نەتەوە =[[ئەڵمانی]] |بواری زانستی =[[فیزیک]] |شوێنی کار = |شوێنی بڕوانامە =[[Darmstadt University of Technology]] |ناونیشانی تێز = |ماڵپەڕی تێز = |ساڵی تێز = |ڕاوێژکاری دکتۆرا =[[Stefan Hüfner]] |ڕاوێژکاری پەیمانگا = |قوتابیانی دکتۆرا = |قوتابییە دیارەکان = |ناسراو بەھۆی =[[Giant magnetoresistive effect]] |کاریگەر بووە بە = |کاریگەری بووە لەسەر = |خەڵاتەکان = [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک]] (٢٠٠٧) |ئیمزا = |لێدوانی ئیمزا = |ماڵپەر = |تێبینی = |خێزان = }} '''پیتەر گرونبێرگ''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Grünberg}}) (لەدایکبووی [[١٨ی ئایار]] ١٩٣٩) [[فیزیکزان|فیزیکزانێکی]] [[ئەڵمانی]] بوو، کە لە ساڵی [[٢٠٠٧]] لەگەڵ زانای فەڕەنسی [[ئەلبێرت فێر]] [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک]] وەرگرت. == ئەمانەش ببینە == *[[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک]] *[[خەڵاتی نۆبێل]] ==پەراوێزەکان== {{پەراوێز}} == سەرچاوەکان == [https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Gr%C3%BCnberg ویکی ئینگلیزی] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|زانست|ژیاننامە|فیزیک|ئەڵمانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Grünberg}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئاڵمانی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەڵمانی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئەڵمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٨]] [[پۆل:نیشانی فەرماندە سوارچاکە ناوازەکانی کۆماری فیدڕالی ئەڵمانیا]] l8lq1h5n8tdy5sgq23ulj4612pasjhs 1706623 1706465 2026-11-10T20:04:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}} 1706623 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی زانا |ناو =پیتەر گرونبێرگ <br> Peter Grünberg |وێنە =Peter Gruenberg 01.jpg |قەبارەی وێنە = |لێدوان = |سەردێڕ = |ڕێکەوتی لەدایکبوون =[[١٨ی ئایار]] ١٩٣٩ |شوێنی لەدایکبوون = |ڕێکەوتی مردن = |شوێنی مردن = |نیشتەجێ = |سەردەم = |نەتەوە =[[ئەڵمانی]] |بواری زانستی =[[فیزیک]] |شوێنی کار = |شوێنی بڕوانامە =[[Darmstadt University of Technology]] |ناونیشانی تێز = |ماڵپەڕی تێز = |ساڵی تێز = |ڕاوێژکاری دکتۆرا =[[Stefan Hüfner]] |ڕاوێژکاری پەیمانگا = |قوتابیانی دکتۆرا = |قوتابییە دیارەکان = |ناسراو بەھۆی =[[Giant magnetoresistive effect]] |کاریگەر بووە بە = |کاریگەری بووە لەسەر = |خەڵاتەکان = [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک]] (٢٠٠٧) |ئیمزا = |لێدوانی ئیمزا = |ماڵپەر = |تێبینی = |خێزان = }} '''پیتەر گرونبێرگ''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Grünberg}}) (لەدایکبووی [[١٨ی ئایار]] ١٩٣٩) [[فیزیکزان|فیزیکزانێکی]] [[ئەڵمانی]] بوو، کە لە ساڵی [[٢٠٠٧]] لەگەڵ زانای فەڕەنسی [[ئەلبێرت فێر]] [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبێلی لە فیزیک]] وەرگرت. == ئەمانەش ببینە == *[[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک]] *[[خەڵاتی نۆبێل]] ==پەراوێزەکان== {{پەراوێز}} == سەرچاوەکان == [https://en.wikipedia.org/wiki/Peter_Gr%C3%BCnberg ویکی ئینگلیزی] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|زانست|ژیاننامە|فیزیک|ئەڵمانیا}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Grünberg}} [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئاڵمانی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئاڵمانی]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی ئەڵمانی]] [[پۆل:فیزیکزانانی ئەڵمانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٩]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٨]] [[پۆل:نیشانی فەرماندە سوارچاکە ناوازەکانی کۆماری فیدڕالی ئەڵمانیا]] sqqfm40q9yo899x6fjwel3iktqo711a 0 102398 1706645 1706078 2026-11-10T20:15:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706645 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''دەرەمەر''' یەکێکە لە ئاواییەکانی [[شارستانی مەریوان]]، دەکەوێتە ڕۆژاوای شاری [[مەریوان]]ەوە بەدوری ١٠ کیلۆمەتر. لە باشوورەوە لەگەڵ گوندی ئەسکۆڵ، لە باکوورەوە لەگەڵ گوندی کانی کەوە، لە ڕۆژئاوا لەگەڵ گوندی کانیاسکان و بانی بنۆکی باشووری کوردستان دراوسێیە. دەرەمەر بە ھۆی [[شەڕی ئێران و عێراق|شەڕی نێوان عێراق و ئێرانەوە]] لەساڵی ١٩٨٥ وێران بووە، ئێستا کارەبا و گازی ماڵانی تیدایە و هەندێک خێزان لەوێ نیشتەجێن، بەڵام هەندێک خێزان تەنیا خەڵکی ئەو ئاواییە بۆ سەردانی باخەکانیان ھاتوچۆی گوندەکە دەکەن. بنەماڵەی شێخ حەسەنی کوڕی شێخ ئیسماعیل بەناوباگترین بنەماڵەی ئەو ئاواییەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> هەروەها بنەماڵەی شێخ صدیقیش لەوێ ژیاون. شێخ حەسەن لە ساداتی بەرزنجە بووە، زنجیرەی نەسەبی دەگەڕێتەوە سەر شێخ موحەممەدی تەڕاتەوەن. پێشتر لە گوندی گەچێنەی زێڕوونی باشووری کوردستان مامۆستا بووە و کەسایەتییەکی دیاری ناوچەکە بووە و خەڵکی فێری خوێندەواری کردووە، شاعیر بووە و دیوانێکی بەناوی(دەستەگوڵ)هەبووە، بەڵام بەداخەوە پاش خۆی ون بووە. پەیوەندی توندوتۆڵی لەگەڵ شێخ مەحموودی مەلیک هەبووە و لەخزمایەتیشدا لە شێخ موحەممەدی نۆدیدا یەک دەگرنەوە. لە دگەچێنە و لە دەرەمەریش بۆ دەیان ساڵ ماڵی شێخ حەسەن و پاشتر ماڵی مامۆستا سەیید عەطای کوڕی گەورەی دیوەخانی هەبووە و بەردەوام زانایان و خەڵکی ناوجە و میوان و ڕێبواری زۆر سەردانیان کردووە. کورەکانی مامۆستا شێخ حەسەن بریتین لە: ١- مامۆستا سەیید عەطا، کە لە مەریوان کۆچی دوایی کردووە. مامۆستا سەیید موختار و مامۆستا سەیید موحەممەد لە دیارترین کوڕەکانین. ٢- مامۆستا سەیید ئەحمەد، کە لە ٢٠٢٥ لە سلێمانی کۆچی دوایی کردووە. ٣- مامۆستا سەیید ئەبووبەکر، کە لە ٢٠١٠ لە سلێمانی کۆچی دوایی کردووە و لە سەییدسادق نێژراوە. مامۆستا سەیید کەمال و مامۆستا سەیید کۆسار بەرزنجی لە دیاترین کوڕەکانین. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی مەریوان}} {{تد|کوردستان|جوگرافیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} tpv25wyy3d0gb0a82xk6vpi7ja2w586 0 103434 1706803 1553665 2026-11-11T04:38:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، چیاکان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706803 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{Infobox mountain | name = ھەڵگورد | other_name = ھەڵگۆرد | photo = Halgurd Mountain.jpg | photo_size = 700PX | photo_alt = | photo_caption = چیای ھەڵگورد لە دووری نزیکەی ٤٠ کیلۆمەترەوە دیارھ | elevation = ٣٦٠٧ | elevation_m = | elevation_ft = | elevation_ref = | prominence = | prominence_m = | prominence_ft = | prominence_ref = | listing = | range = | parent_peak = | location = ([[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[پارێزگای ورمێ]])-([[باشووری کوردستان]]، [[پارێزگای ھەولێر]] | map = | map_alt = | map_caption = | map_relief = | map_size = | label = | label_position = | lat_d = | lat_m = | lat_s = | lat_NS = | long_d = | long_m = | long_s = | long_EW = | x = | y = | region =باڵەکایەتی | coordinates = | coordinates_ref = | grid_ref_UK = | grid_ref_Ireland = | topo = | type = | volcanic_arc/belt = | age = | last_eruption = | first_ascent = | easiest_route = | child = | embedded = }} '''چیای‮ ‬ھەڵگورد''' ھەرچەندە ھەندێ کەس بە ھەڵە دەڵێن یەکەم چیای بەرزی باشوورە بەڵام لە ڕاستیدا دووەم بەرزترین لوتکە چیای‮ [[باشووری کوردستان]] و ھەروەھا [[ئێراق|ئێراقیشە]]، لەدوای لوتکەی [[چیخی دەرێ]]وە. هەڵگورد بە فەرمی دەکەوێتە دەڤەری باڵەکایەتی، بەڵام بەشێکیشی دەکەوێتە دەڤەری برادۆست، بەرزی لوتکەکە ٧٠٦٣ مەتر لە سەر ئاستی‮ ‬رووی‮ ‬دەریایە، ‮بە دیاریکراوی دەکەوێتە دووری‮ ١٨ کیلۆمەتر باکوری‮ ‬رۆژھەڵاتی‮ ‬[[ھەولێر|ھەوڵێری‮ ‬پایتەخت]] لە قەزای چۆمان، گوندی [[ناوەندە]] و [[شۆرە]]. ھەڵگورد دەکەوێتە ناو بازنەی [[کوێستان و باغی نیشتمانی ھەڵگورد سەکران]] لە کوردستان ھەر چیا و شاخ و کێوێک ھێمایەکی شکۆداری و سومبولی شۆڕش و کوردایەتی دەنوێنێ، ئەو چیایانە شان بەشانی پێشمەرگە لەکاتی شۆڕشەکاندا وەک قەڵغانێک بوون لەبەرانبەر دوژمندا، یەکێک لەو چیا بەرزانە، لوتکەی چیای ھەڵگوردە، شوێنی جوگرافی دەکەوێتە زنجیرە چیاکانی حەسارۆست، نزیک سنووری نێوان [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان|ڕۆژھەڵات]] و [[باشووری کوردستان|باشوور]]، ئەو چیایە دەکەوێتە قەزای چۆمان، ئەوەی شایەنی باسە چیای ھەڵگورد بەدیمەنێکی شاخاوی لە زستان و بەھاردا لوتکەی بە بەفر دادەپۆشرێ و لەھاوینیش دەبێتە ناوچەیەکی گەشتیاری و تەنانەت خەڵکێکی زۆر حەز بەسەیرانی ناوچەکانی دەوروبەری ئەو چیایە دەکەن. {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان|چیاکان}} {{پۆلی کۆمنز|Halgurd}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{چیاکان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:چیاکانی پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] [[پۆل:چیاکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:چیاکانی کوردستان]] [[پۆل:چیا]] [[پۆل:سۆران]] [[پۆل:چۆمان]] [[پۆل:پیرانشار]] [[پۆل:کێوەکانی کوردستان]] [[پۆل:کۆلکەوتارەکانی جوگرافیا]] [[پۆل:کێوە نێودەولەتییەکانی ئاسیا]] dw95v2hso81m6guw2cdp9we670stsf3 0 103548 1706521 1506343 2026-11-10T16:54:14Z Atcovi 13246 1706521 wikitext text/x-wiki {{بۆکسی زانیاری سورەت |ناوی_سورەت = سوورەتی ماعوون<br />{{عەرەبی|سورة الماعون}} |وێنەی_سورەت = |جۆری_سورەت = مەککەیی |واتای_سورەت = خودێ مه‌زن دبێژیته‌ پێغه‌مبه‌رێ خو (سلاڤن خودێ لێ بن): ته‌ ئه‌و كه‌سه‌ دیتیه‌ (تو دنیاسی) ئه‌وێ باوه‌ری روژا قیامه‌تی نه‌.ئه‌و كه‌سه‌ ئه‌وه‌ ئه‌وێ ئێتیمی پال ده‌ت،مافێ وی نه‌ده‌تێ.ئه‌و كه‌سه‌ به‌خیله‌ هاریكاریا هه‌ژاران ناكه‌ت.وه‌یل (عه‌زابه‌كا دژوار) بو نڤێژكه‌ران.ئه‌و كه‌سێ ئاگاهی ب نڤێژن خو نه‌هه‌ی (هێنده‌كا ناكه‌ت یان دره‌نگ دكه‌ت یان دكه‌ت به‌س نزانیت چه‌وا دكه‌ت یان نزانیت بو كی دكه‌ت).ئه‌وێن بو ریمه‌تی(بو مه‌تحه‌ یان بو هێندێ داكو ب خراب نه‌هه‌ژمێرن ) نڤێژ و عباده‌تێ دكه‌ن. یمنعون الماعون: ماعون ئه‌و تشتن ساده‌ نه‌ ئه‌وێن هه‌ڤال و جیران یان هێنده‌ك كه‌س موحتاج ب بن و ئه‌ڤێ موحتاجیێ بو نه‌ قه‌تینن ڤێجا خودێ مه‌زن دبێژیت وه‌یل بو ئه‌ڤان كه‌سان واته‌ ژ عه‌زابێ مه‌زنتر 1.به‌خیل ئه‌وێ هاریكاریا هه‌ژار و ده‌ست كورتان نه‌كه‌ت 2.ئه‌وێ بو ریمه‌تی نڤێژ یان عباده‌تێ بكه‌ت داكو كه‌ساتیا خو ب پارێزیت یان بو مه‌تحه‌ نڤێژ و عباده‌تێ بكه‌ت داكو خه‌لك مه‌تحێن وی بكه‌ت 3.ئه‌وێ تشتن به‌سیط و ساده‌ ژ جیران و هه‌ڤال و كه‌سا مه‌نع بكه‌ت هه‌ر وه‌كو جیران موحتاجی ئامانه‌كێ بیت و نه‌ده‌تن!(حسین سلیم أحمد چێ یی) |ناوی_تر = {{عەرەبی|أ رأیت، الدین}} |کاتی_سروش = |ژمارەی_سورەت = ١٠٧ |ژمارەی_ئایەتەکان = ٧ |ژمارەی_جوزئەکان = ٣٠ |ژمارەی حیزبەکان = |ژمارەی_سوجدەکان = |ژمارەی_وشەکان = ٢٥ |ژمارەی_پیتەکان = ١١٢ |ژمارەی_بابەت = |سورەتی_پێشوو = [[قورەیش (سوورەت)|قورەیش]] |سورەتی_دواتر = [[کەوسەر]] |ناوی_قورئانخوێن = |فایل = Chapter 107, Al-Ma'un (Murattal) - Recitation of the Holy Qur'an.mp3 }} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''[[سوورەت]]ی ماعوون''' ({{بە عەرەبی|سورة الماعون}}) سوورەتی ١٠٧ی [[قورئان]]ە و ٧ [[ئایەت]]ە. سوورەتێکی مەککەییە و دوای [[قورەیش (سوورەت)|سوورەتی قورەیش]] دابەزیوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تعريف سورة الماعون المصحف الإلكتروني|ناونیشان=http://www.e-quran.com/tareef-107.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.e-quran.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190131021508/http://www.e-quran.com/tareef-107.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سوورەتەکانی قورئان}} {{قورئان-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|قورئان|ئیسلام}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Al-Ma'un}} [[پۆل:سوورەتەکانی قورئان]] 2vao5aujqr2bsh8uagu0l4y0z8j23pc 0 104142 1706771 1548240 2026-11-11T01:39:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، یۆنان-کۆلکە) 1706771 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی یۆنان''' یەکێک لەھەڵبژارەدەبەھێزەکان ئەوروپایە و لە سالی ١٩٢٩ یەکەم یاری نێودەولەتی خۆیی بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[ئیتاڵیا]] بوو کە بەئەنجامی ٤بە ١ یاریەکەی دۆراند گەورەترین سەرکەوتنی ھەڵبژاردەی یۆنان بەرامبەر ھەڵبژاردەی سوریا بوو کە ٨ بە ھیچ یاریەکەی بردەوە لە سالی ١٩٤٩ وە گەورەترین دۆرنی بەرامبەر ھەڵبژاردەی لمەنجەر لە سالی ١٩٣٨ بوو کە یاریەکەی ١١ بە ١ دۆراند دووجار بەشداری مۆندیالی کردووە و ھەروەھا یەک جاریش بەشداری [[جامی کیشوەرەکان]] کردووە چوارجاریش بەشداری جامی نەتەوەکانی ئەوروپا کردووە لە سالی ٢٠٠٤ نازناوەکەی بەدەست ھێنا ھەڵبژاردەی یۆنان لە مۆندیالی ٢٠١٤ لە قۆناغی یەکەم ئاسنێکی زۆرباشی پێشکەشکرد و بۆیەکەم جار لە مێژوویی خۆیدا بەشێوەیەکی چاوەروانەکراو گەیشتە قۆناغی ١٦ ی ھەڵبژاردەکان. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|یۆنان}} {{پۆلی کۆمنز|Greece national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{یۆنان-کۆلکە}} [[پۆل:تۆپی پێ لە یۆنان]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 35trecsj9su682yzx7jf6nl6kdjejpt 0 104143 1706723 1181011 2026-11-10T22:40:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706723 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} '''ھەلبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک''' (Mexico national football team) یەکێک لە باشترین ھەڵبژاردەکانی کیشوەری ئەمریکاری باکوور لە سالی ١٩٢٧ یەکێتی تۆپی پێی مەکسیک دامەزرا و لە سالی ١٩٢٩ بوو بەئەندامی رێکخراوی فیفا یەکەم یاری نێودەولەتی ھەڵبژاردەی مەکسیک لەسالی ١٩٢٣بوو بەرامەبەر ھەلبژاردەی غواتیمالا کە یاریەکەی ٣بە٢ بردەوە گەورەترین سەرکەوتن بۆ ھەڵبژاردەی مەکسیک لە سالی ١٩٨٧ بوو بەرامبەر ھەڵبژاردەی البھاما کە یاریەکەی ١٣ بە ھیچ بردەوە ھەروەھا گەورترین دۆرانیشی بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئینگلتەرابوو لە سالی ١٩٦١ کە یاریەکەی ٨ بەھیچ دۆراند، ھەڵبژاردەی [[مەکسیک]] ١٤جار بەشداری مۆندیالی کردووە ھیچ کات نازناوەکەی بەدەست نەھێناوە، ٥ جاریش بەشداری [[جامی کیشوەرەکان]]ی کردووە و لە سالی ١٩٩٩ جامەکەی بەدەست ھێناوە ١٦ جاریش بەشداری جامی کۆنکاکافی کردووە ٩ جار نازناوەکەی بەدەست ھێناوە لە مۆندیالی ٢٠١٤ توانی ئاستێکی باش پێشکەشبکات وتوانی تا قۆناغی ١٦ ی ھەڵبژاردەکان سەرکەوێت بەلام لە قۆناغی ١٦ دوای بەرامبەربوونیان بە ئەنجامی ١بە یەک لە گەل ھەڵبژاردەی بەرازیل بە لێدانی یەکلاکەرەوە دۆرا. {{Improve categories}}{{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Mexico national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] nwdcpk6dsch2573sxyezp48na0wwc6j 0 104144 1706614 1408898 2026-11-10T19:40:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706614 wikitext text/x-wiki {{Use dmy dates|date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{Infobox national football team|Name=جەزائیر|FIFA Trigramme=ALG|Badge=|Badge_size=185px|Nickname='''{{lang|ar|الخُضر}}''' (سەوزەکان)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aps.dz/en/sports/4927-can-2015-algeria-greens-to-prepare-for-can-2015-in-equatorial-guinea|سەردێڕ=16 November 2014|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161022034345/http://www.aps.dz/en/sports/4927-can-2015-algeria-greens-to-prepare-for-can-2015-in-equatorial-guinea|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <br />'''{{lang|ar|الأفناك}}''' &nbsp;([[ڕێوی فینک]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fifa.com/worldcup/news/les-fennecs-spring-surprise-1185501|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180624204817/https://www.fifa.com/worldcup/news/les-fennecs-spring-surprise-1185501|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=1982 FIFA World Cup – News – Algeria turn Gijon green – FIFA.com|وێبگە=www.fifa.com|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref><br />{{nowrap|'''{{lang|ar|مُحَارِبِي الصَّحْرَاء}}''' &nbsp;([[جەنگاوەرەکانی]] [[بیابان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://allafrica.com/stories/201406250243.html|سەردێڕ=23 June 2014|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160320064606/http://allafrica.com/stories/201406250243.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}}|Association=[[فیدراسیۆنی تۆپی پێی جەزائیر]] (ئێف ئەی ئێف)|Confederation=[[کۆنفیدراسیۆنی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] (ئەفریقا)|Sub-confederation=[[یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقا|UNAF]] (باکووری ئەفریقا)|Coach=[[ڤلادیمیر پێتکۆڤیچ]]|Captain=[[یاسین براهیمی]]|Most caps=[[ئیسلام سڵیمانی]] (١٠٢)|Top scorer=[[ئیسلام سلێمانی]] ([[List of international goals scored by Islam Slimani|٤٦]])<ref name="Goals">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.carfootal.dz/Classemen.php|سەردێڕ=C L A S S E M E N T D E S B U T E U R S|وێبگە=www.carfootal.dz|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211018111021/http://carfootal.dz/Classemen.php|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|Home Stadium=[[یاریگای نێلسۆن ماندێلا]]|FIFA Rank={{FIFA World Rankings|ALG}}|FIFA max=١٥|FIFA max date=تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|FIFA min=١٠٣|FIFA min date=حوزەیرانی ٢٠٠٨|Elo Rank={{World Football Elo Ratings|جەزائیر}}|Elo max=٨|Elo max date=کانوونی یەکەمی ١٩٨١|Elo min=٨٥|Elo min date=تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|pattern_la1=_alg22h|pattern_b1=_alg22h|pattern_ra1=_alg22h|pattern_sh1=_alg22h|pattern_so1=_alg22h|leftarm1=FFFFFF|body1=FFFFFF|rightarm1=FFFFFF|shorts1=FFFFFF|socks1=FFFFFF|pattern_la2=_alg22a|pattern_b2=_alg22a|pattern_ra2=_alg22a|pattern_sh2=_alg22a|pattern_so2=_alg22a|leftarm2=029E77|body2=029E77|rightarm2=029E77|shorts2=029E77|socks2=029E77|First game={{fb|ALG}} 2–1 {{fb-rt|BUL|1948}}<br />([[جەزائیر]]، [[جەزائیر]]; ٦ی کانوونی دووەمی ١٩٦٣)|Largest win={{fb|ALG}} ١٥-١ {{fb-rt|YMD}}<br />([[تریپۆلی، لیبیا|تریپۆلی]], [[History of Libya under Muammar Gaddafi#Libyan Arab Republic|لیبیا]]; 17 August 1973)|Largest loss={{fb|HUN}} ٩-٢ {{fb-rt|ALG}}<br />([[بوداپێست]], [[Hungarian People's Republic|مەجارستان]]; ١٦ی ئابی ١٩٧٣)|World cup apps=٤|World cup first=١٩٨٢|World cup best=قۆناغی ١٦ ([[٢٠١٤جامی جیهانیی فیفا|٢٠١٤]])|Regional name=[[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]|Regional cup apps=٢٠|Regional cup first=[[١٩٦٨جامی نەتەوەکەکانی ئەفریقا|١٩٦٨]]|Regional cup best='''براوە''' ([[١٩٩٠جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ١٩٩٠|١٩٩٠]]، [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٩|٢٠١٩]])|2ndRegional name=[[جامی عەرەبیی فیفا|جامی عەرەب]]|2ndRegional cup apps=٣|2ndRegional cup first=١٩٨٨|2ndRegional cup best='''براوە''' (٢٠٢١)|medaltemplates={{MedalCompetition|[[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]}} {{MedalGold|[[1990 African Cup of Nations|جەزائیر ١٩٩٠]]|}} {{MedalGold|[[2019 Africa Cup of Nations|میسر ٢٠١٩]]|}} {{MedalSilver|[[1980 African Cup of Nations|نێجیریا ١٩٨٠]]|}} {{MedalBronze|[[1988 African Cup of Nations|مەغریب ١٩٨٨]]|}} {{MedalBronze|[[1984 African Cup of Nations|کۆتدیڤوار ١٩٨٤]]|}} {{MedalCompetition|[[FIFA Arab Cup|جامی عەرەب]]}} {{MedalGold|[[2021 FIFA Arab Cup|قەتەر ٢٠٢١]]|}} {{MedalCompetition|[[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا-ئاسیا]]}} {{MedalGold|[[1991 Afro-Asian Cup of Nations|١٩٩١ جەزائیر/ئێران]]|}} {{MedalCompetition|[[Football at the African Games|یارییەکابی ئەفریقا]]}} {{MedalGold|[[Football at the 1978 All-Africa Games|جەزائیر ١٩٧٨]]|}} {{MedalCompetition|[[Football at the Mediterranean Games|یارییەکانی دەریای ناوین]]}} {{MedalGold|[[Football at the 1975 Mediterranean Games|جازائیر ١٩٧٥]]|}} {{MedalSilver|[[Football at the 1993 Mediterranean Games|١٩٩٣ لانگیدۆک-رۆسیلۆن]]|}} {{MedalBronze|[[Football at the 1979 Mediterranean Games|١٩٧٩ سپلیت]]|}}}} '''ھەلبژاردەی تۆپی پیێی جەزائیر''' کە بە رێوی بیابان ناسراون لە ١٣ی نیسانی سالی ١٩٥٨ دامەزراوە لە سالی ١٩٦٢ بووەتە ئەندامی رێکخراوی فیفا و لە سالی ١٩٦٤ بووەتە ئەندامی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقا]] ھەڵبژاردەی [[جەزائیر]] چوار جار بەشداری جامی جیھانی تۆپی پێکردووە لە ساڵاکانی ١٩٨٢ و ١٩٨٦ و ٢٠١٠ و ٢٠١٤ ھەروەھا ١٥جار بەشداری جامی نەتەوەکانی ئەفریقای کردووە و لە سالی ١٩٩٠ جامەکەی بردۆتەوە. گەورەترین سەرکەوتن بۆ ھەڵبژاردەی جەزائیر لە بەرامبەر ھەڵبژاردەی یەمەن بوو کە یاریەکەی ١٥ بە ١ بردەوە لە سالی ١٩٧٣ گەورەترین شکستی بەرامبەر [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی هەنگاریا|ھەڵبژاردەی ھەنگاریا]] بوو کە یارییەکەی بە ٩ بە ٢ دۆراند. لە مۆندیالی ٢٠١٤ بە ئاستێکی زۆرباش دەرکەوتوو و لە قۆناغی ١٦ رووبەرووی ئەڵمانیا بووەوە و بە ئەنجامی ٢-١ یاریەکەی دۆراند. == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Algeria national association football team}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{سەرچاوەکان}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جەزائیر]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] lw5pw9tr5zipb908djvrwb6lca8vkdz 0 104656 1706781 1541060 2026-11-11T04:34:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە، گەردوون-کۆلکە) 1706781 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Branta canadensis in flight, Great Meadows National Wildlife Refuge.jpg|وێنۆک|300 px|فڕینی دوو پەلەوەر]] '''فڕین''' بە گواستنەوە لە نێو ئاسمانگ یان لە دەرەوی [[زەوی]] دەگوترێت. فڕین کردارەکەیە لەلایەن شتێک کە دەجولێت بەناو بۆشاییێک بەبێ پەیوەندی ھەر ڕووەیێکی پەیوەندی ھەیە بە ھەسارەکان، یان لە نێو کەشێک یان بەناو بۆشایییەکەی بۆشاییی دەرەوە. == فڕین لە ھەوا == سێ جۆر لە ئاژەڵەکان دەتوانن بە شێوەیەکی سروشتی بفڕن: ھەندێک مێروو، ھەندێک باڵندە و شەمشەمەکوێرە. ھەندێک لە گواندارە بچووکەکان (وەک سمۆرە بچووکەکان) و چەند جۆر [[بۆق]] ھەریەک لەم گیانلەبەرانە توانای فڕینیان بە شێوەیەکی جیاواز لە پرۆسەی پەرەسەندنی سروشتیدا بەدەست ھێناوە. فڕینی باڵندە لە فڕینی مێروو لە ڕووی پرەنسیپی فیزیکییەوە جیاوازە. == فڕین لە بۆشاییدا == پێش ئەوەی [[مووشەک]] دروست بکرێت، فڕین لە بۆشاییدا گونجاو نەبوو. بۆشاییپێو بە بزوێنەری مووشەک دەتوانێت لە دەرەوەی کەشوھەوای زەوی بفڕێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <ref>http://en.wikipedia.org/wiki/Flight {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170512152215/https://en.wikipedia.org/wiki/Flight |date=١٢ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> {{پۆلی کۆمنز|Flight}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|فڕین|گەردوون}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:فڕین]] [[پۆل:ئاسمان]] [[پۆل:ئایرۆدینامیک]] ez3egla4pvst4mijq3z0gziuafioh8l 0 112535 1706547 1705984 2026-11-10T17:09:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:چیاکان|چیاکان]]، [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] و [[دەروازە:ئاو|ئاو]] 1706547 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Lawine.jpg|وێنۆک|کڵاڵە]] '''ھەرەس'''، '''ھەرەسە'''، '''ڕنی'''، '''ڕەنی'''، '''ڕنوو'''، '''شاپ'''، '''شاپە'''، '''شەپە'''، '''سلخە'''، '''ئاشویت'''، '''کەوی'''<ref name="زانکۆی کوردستان ١">مردوخ روحانی، محمدماجد، ''فرھنگ فارسی-کردی''، جلد ١، سنندج: دانشگاە کردستان، ویرایش دوم: ١٣٩٢؛ پ ٤٢٤.</ref> یان '''کڵاڵە''' حاڵەتی جووڵانی [[بەفر]] لە کوێستانێکەوە بەرەو خوارەوە.<ref>McClung, David. Snow Avalanches as a Non-critical, Punctuated Equilibrium System: Chapter 24 in Nonlinear Dynamics in Geosciences, A.A. Tsonsis and J.B. Elsner (Eds.), Springer, 2007</ref> == سەرچاوەکان == {{reflist}} {{پۆلی کۆمنز|Avalanches}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|چیاکان|جوگرافیا|ئاو}} [[پۆل:بەفر]] [[پۆل:کارەساتە سروشتییەکان]] [[پۆل:قەوماوەکان]] [[پۆل:مەترسییەکانی کەشوھەوا]] iq3m33b6uw3wygnmv1kcsit9wbzxixk 0 120291 1706428 1295301 2026-11-10T15:11:48Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706428 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:FRA-ARG (11) - Paul Pogba (cropped 2).jpg|وێنۆک|پۆل پۆگبا لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|ھەڵبژاردەی فەڕەنسا]] لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|جامی جیھانیی ٢٠١٨]]]] '''پۆل لابیلی پۆگبا''' لەدایکبووی ١٥ی ئازاری ١٩٩٣، یاریزانی پڕۆفیشناڵی تۆپی پێی فەڕەنسییە، پۆل پۆگبا یاری بۆ [[یانەی مانچستەریونایتد]]ی ئینگلیزی و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]] دەکات، شوێنی یاریکردنی پۆگبا ھێڵی ناوەڕاستە و بەرزی باڵاشی ١٫٨٨سم و لەیانەکەی درێسی ژمارە ٦ دەپۆشێت. لە[[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]] پۆل پۆگبا بەباشترین یاریزانی لاو ھەڵبژێردرا.<ref>http://www.football-italia.net/WorldCup2014/review/BestYoungPlayer/PaulPogba {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150928001331/http://www.football-italia.net/WorldCup2014/review/BestYoungPlayer/PaulPogba |date=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref> لە ئابی ٢٠١٦ لەیانەی یوڤانتۆسی ئیتالییەوە ڕوویکردە یانەی مانچستەر بەبڕی ٨٩ میلیۆن پاوەند کە ڕیکۆردی گرانترین یاریزانی مێژووی تۆپی پێ پێش ئەوەی نیماڕ<ref>http://www.bbc.co.uk/sport/football/37016170 {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20170724143842/http://www.bbc.co.uk/sport/football/37016170 |date=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> == یانەکان == پۆل پۆگبا لەوەتەی ٢٠١٢ەوە یاری بۆ یانەی یۆڤینتۆسی ئیتالی دەکات و بەڵام بەر لە یۆڤینتۆس یاری بۆچەندین یانەی دی کردووە لەوانە: * (Roissy-en-Brie) لە ساڵانی ١٩٩٩ تاکوو ٢٠٠٦ * (Torcy) ٢٠٠٦-٢٠٠٧ * (Le Havre) لە ٢٠٠٧ تاکوو ٢٠٠٩ * [[مانچستەر یونایتد]] لە ٢٠٠٩ تاکوو ٢٠١١ و لە سێ یاری بەشداربوو و ھیچ گۆڵێکی تۆمارنەکرد. == دەستکەوتەکان == === یۆڤینتۆس === * خولی پلەیەکی ئیتالی (سێریا ئەی) -٢ جار لەوەرزەکانی ٢٠١٢–١٣, ٢٠١٣–١٤ * جامی سووپەری ئیتالی ٢ جار لە ساڵانی ٢٠١٢, ٢٠١٣ === ھەڵبژاردەی نیشتمانیی فەرەنسا === * جامی جیھانی بۆ یاریزانانی خوارتەمەن ٢٠ ساڵ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Paul Pogba|پۆل پۆگبا}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژیاننامە|ژن|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٣]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی خولی تۆپی پێی ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئیتالیا]] [[پۆل:یاریزانانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵات لە ئینگلستان]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی جامی جیھانیی فیفا]] [[پۆل:موسڵمانانی فەڕەنسی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی دوور لە وڵاتی فەڕەنسی]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی فەڕەنسی]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی یوڤێنتوس]] [[پۆل:یاریزانانی ھێڵی ناوەندی تۆپی پێ]] [[پۆل:یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا]] [[پۆل:یاریزانانی یانەی تۆپی پێی مانچستەر یوونایتد]] [[پۆل:یاریزانانی پرێمیەرلیگ]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦]] [[پۆل:یاریزانانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] [[پۆل:یاریزانانی براوەی خولی ئەورووپا]] [[پۆل:یاریزانانی لیگ ١]] oggc8maru2ev2aty7r206lrhnl72s5c 0 121017 1706495 1540744 2026-11-10T16:36:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1706495 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵبژاردنی گشتی تورکیای ٢٠١٥''' ئەو ھەڵبژاردنەیە لەڕۆژی ٧ی حوزەیرانی ٢٠١٥ ئەنجام دەدرێت بەمەبەستی ھەڵبژاردنی ٥٥٠ ئەندام پەرلەمان بۆ پەرلەمانی تورکیا. ئەم ھەڵبژاردنە ٢٤ەمین ھەڵبژاردنی گشتیی و ٢٥ەمین ھەڵبژاردنە بۆ پەرلەمانی تورکیا. ئەنجامەکانی ئەم هەڵبژاردنە نەیتوانی دەنگی پێویست بۆ حیزبێک کۆبکاتەوە تاوەکوو حکوومەت پێکبهێنێت وە دوای هەڵبژاردنیش حیزبەکان نەیانتوانی بەیەکەوە بگەنە ئەنجامێک بۆ پێکهێنانی حکوومەتی هاوبەش بۆیە هەڵبژاردنەکە لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥ دووبارەکرایەوە. == هەندێک ئاماری پێوەندیدار بە هەڵبژاردن== هەژماری دەنگدەران بە گشتی ٥٤ میلیۆن و ٧٩٢ هەزار و ٦٧٣ کەس و هەژماری دەنگە تۆمارکراوەکان: ٤٧ میلیۆن و ٤٦٦ هەزار و ٦٠١ دەنگ بووە. کۆمیسیۆنی باڵای هەڵبژاردنی تورکیا ڕایگەیاندووە کە ڕێژەی بەشداری لە هەڵبژاردندا: ٨٦.٦٣٪ بووە و ئەنجامەکان بەم شێوەی ژێرن: * ئاکەپە:18.858.631 دەنگ-%40,86- 258 کورسی * جەهەپە: 11.518.437 دەنگ- %24,96- 132 کورسی * مەهەبە: 7.517.844 دەنگ- %16,29- 80 کورسی * هەدەپە: 6.056.811 دەنگ- %13,12- 80 کورسی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nnsroj.com/helbijartin.aspx |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150609232538/http://www.nnsroj.com/helbijartin.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150609232538/http://www.nnsroj.com/helbijartin.aspx |date= ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٥ }}</ref> == کورسی بەپێی پارێزگا == کورسی بەپێی ناوچە {| | style="vertical-align:top" | {| class="wikitable" |- ! colspan="2"| ناوچە!! ئەندام پەرلەمان |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئادانا|ئادانا]] ||١٤ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئادیەمان|ئادیەمان]] ||٥ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئافیۆن کاراھیسار|کاراھیسار]]||٥ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئاگری|ئاگری]]|| ٤ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئاکسارای|ئاکسارای]]|| ٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئاماسیا|ئەماسیا]]|| ٣ |- !colspan="2"|'''[[پارێزگای ئەنقەرە|ئەنقەرە]]'''!! '''٣٢''' |- | || ''[[Ankara (1st electoral district)|Ankara (I)]]''|| ''١٨'' |- | || ''[[Ankara (2nd electoral district)|Ankara (II)]]''|| ''١٤'' |- |colspan="2"|[[Antalya (electoral district)|Antalya]]|| ١٤ |- |colspan="2"|[[Ardahan (electoral district)|Ardahan]] ||٢ |- |colspan="2"|[[Artvin (electoral district)|Artvin]]||٢ |- |colspan="2"|[[Aydın (electoral district)|Aydın]]|| ٧ |} | colwidth=1em | &nbsp; | style="vertical-align:top" | {| class="wikitable" |- ! colspan="2"|ناوچە!! ئەندام پەرلەمان |- |colspan="2"|[[پارێزگای باڵکەسیر|باڵکەسیر]] || ٨ |- |colspan="2"|[[پارێزگای بارتین|بارتین]] ||٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای باتمان|باتمان]] || ٤ |- |colspan="2"|[[پارێزگای بایبورت|بایبورت]] ||٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای بیلەجیک|بیلەجیک]] || ٢ |- |colspan="2"|[[بینگۆل (پارێزگا)|بینگۆل]]|| ٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای بدلیس|بدلیس]]|| ٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای بۆڵو|بۆڵو]]|| ٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای بوردور|بوردور]] ||٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای بورسا|بورسا]] ||١٨ |- |colspan="2"|[[پارێزگای چاناققەلعە|چاناققەلعە]]|| ٤ |- |colspan="2"|[[پارێزگای چانقری|چانقری]] ||٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای چۆروم|چۆروم]] ||٤ |} | colwidth=1em | &nbsp; | style="vertical-align:top" | {| class="wikitable" |- ! colspan="2"|ناوچە!! ئەندام پەرلەمان |- |colspan="2"|[[پارێزگای دەنیزلی|دەنیزلی]]|| ٧ |- |colspan="2"|[[پارێزگای دیاربەکر|دیاربەکر]] ||١١ |- |colspan="2"|[[پارێزگای دوزجە|دوزجە]] ||٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئێدیرنە|ئێدیرنە]]|| ٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای خارپێت|خارپێت]]|| ٤ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئەرزگان|ئەرزگان]]|| ٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئەرزیڕۆم|ئەرزیڕۆم]] ||٦ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئەسکیشەھر|ئەسکیشەھر]]|| ٦ |- |colspan="2"|[[پارێزگای دیلۆک|دیلۆک]] ||١٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای گیرەسون|گیرەسون]] || ٤ |- |colspan="2"|[[پارێزگای گوموشخانە|گوموشخانە]] || ٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای حەکاری|حەکاری]] || ٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای خەتای|خەتای]] || ١٠ |} | colwidth=1em | &nbsp; | style="vertical-align:top" | {| class="wikitable" |- ! colspan="2"|ناوچە!! ئەندام پەرلەمان |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئیدر|ئیدر]] ||٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئیسپارتا|ئیسپارتا]]|| ٤ |- !colspan="2"|''[[پارێزگای ئەستەمبوڵ|ئەستەمبوڵ]]'''!!'''٨٨''' |- | || ''[[İstanbul (1st electoral district)|İstanbul (I)]]'' ||''٣١'' |- | || ''[[İstanbul (2nd electoral district)|İstanbul (II)]]'' ||''٢٦'' |- | || ''[[İstanbul (3rd electoral district)|İstanbul (III)]]''|| ''٣١'' |- ! colspan="2"|'''[[پارێزگای ئیزمیر|ئیزمیر]]'''!!'''٢٦''' |- | || ''[[İzmir (1st electoral district)|İzmir (I)]]'' ||''١٣'' |- | || ''[[İzmir (2nd electoral district)|İzmir (II)]]'' ||''١٣'' |- |colspan="2"|[[پارێزگای مەرعەش|مەرعەش]] ||٨ |- | colspan="2"|[[پارێزگای قەرس|قەرس]] ||٣ |- | colspan="2"|[[پارێزگای کاستامۆنو|کاستامۆنو]] ||٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای کارابوک|کارابوک]] || ٢ |} | colwidth=1em | &nbsp; | style="vertical-align:top" | {| class="wikitable" |- ! colspan="2"|ناوچە!! ئەندام پەرلەمان |- |colspan="2"|[[پارێزگای کارامان|کارامان]]|| ٢ |- | colspan="2"|[[پارێزگای قەیسەری|قەیسەری]] ||٩ |- | colspan="2"|[[پارێزگای کلیس|کلیس]]|| ٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای کرکلارەلی|کرکلارەلی]] ||٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای کرک کالە|کرک کالە]] ||٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای کرشەھر|کرشەھر]] ||٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای کۆجائێلی|کۆجائێلی]] ||١١ |- |colspan="2"|[[پارێزگای قۆنیە|قۆنیە]] ||١٤ |- |colspan="2"|[[پارێزگای کوتاھیا|کوتاھیا]] ||٤ |- |colspan="2"|[[پارێزگای مەلەدی|مەلەدی]] ||٦ |- |colspan="2"|[[پارێزگای مانیسا|مانیسا]] || ٩ |- |colspan="2"|[[پارێزگای مێردین|مێردین]] || ٦ |- |colspan="2"|[[پارێزگای مێرسین|مێرسین]] || ١١ |} | colwidth=1em | &nbsp; | style="vertical-align:top" | {| class="wikitable" |- ! colspan="2"| ناوچە!! ئەندام پەرلەمان |- |colspan="2"|[[پارێزگای موغلا|موغلا]] ||٦ |- |colspan="2"|[[پارێزگای مووش|مووش]] ||٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای نەوشەھر|نەوشەھر]] ||٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای نیغدە|نیغدە]] ||٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئۆردو|ئۆردو]] ||٥ |- |colspan="2"|[[پارێزگای عوسمانیە|عوسمانیە]] ||٤ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ڕیزە|ڕیزە]] ||٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ساکاریا|ساکاریا]]|| ٧ |- |colspan="2"|[[پارێزگای سامسون|سامسون]]|| ٩ |- |colspan="2"|[[پارێزگای سێرت|سێرت]] ||٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای سینۆپ|سینۆپ]] ||٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای سێواس|سێواس]] ||٥ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ڕحا|ڕحا]] ||١٢ |} | colwidth=1em | &nbsp; | style="vertical-align:top" | {| class="wikitable" |- ! colspan="2"|ناوچە!! ئەندام پەرلەمان |- |colspan="2"|[[پارێزگای شرنەخ|شرنەخ]] ||٤ |- |colspan="2"|[[پارێزگای تەکیرداغ|تەکیرداغ]] ||٦ |- |colspan="2"|[[پارێزگای تۆکات|تۆکات]] ||٥ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ترابزۆن|ترابزۆن]] ||٦ |- |colspan="2"|[[پارێزگای دێرسم|دێرسم]] ||٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای ئوشاک|ئوشاک]] ||٣ |- |colspan="2"|[[پارێزگای وان|وان]] ||٨ |- |colspan="2"|[[پارێزگای یالۆڤا|یالۆڤا]]|| ٢ |- |colspan="2"|[[پارێزگای یۆزگات|یۆزگات]] ||٤ |- |colspan="2"|[[پارێزگای زۆنگولداک|زۆنگولداک]] ||٥ |- !colspan="2"|'''کۆی گشتی'''!!'''٥٥٠''' |} |} == گالێری == <gallery> Selahattin Demirtaş Paris rally 2015.jpg|سەلاحەددین دەمیرتاش لەکاتی بانگەشەکردن بۆ هەدەپە لە پاریس لە فەڕەنسا AKP party lists Turkish general election 2015.jpg|کاتی ڕاگەیاندنی ناوی کانیدانی ئاک پارتی CHP Düsseldorf rally 2015.png|بانگەشەی جەهەپە لە دوسلدۆرف لە ئەڵمانیا Devlet Bahçeli Ankara Miting 3.jpg|بانگەشەی مەهەپە لە ئەنکەرە </gallery> ==ئەنجام== {| class="wikitable floatleft" |- !colspan=5 | پوختەی ئەنجامەکانی هەڵبژاردنی گشتی تورکیا ٢٠١٥ - حوزەیران |- |rowspan=2|حیزب | style="text-align:center; width:30px;"|'''[[پارتی داد و گەشەپێدان (تورکیا)|Jپارتی داد و گەشەپێدان]]''' (AKP) | style="text-align:center; width:30px;"|'''[[پارتی کۆماریی گەل]]'''<br>(CHP) | style="text-align:center; width:30px;"|'''[[بزووتنەوەی ناسیۆنالیستی تورکیا]]'''<br>(MHP) | style="text-align:center; width:30px;"|'''[[پارتی دیموکراتی گەلان]]'''<br>(HDP) |- style="text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center; text-align:center;" | style="text-align:center; background:#fdc400;"| | style="text-align:center; background:#d50000;"| | style="text-align:center; background:#870000;"| | style="text-align:center; background:#b000b8;"| |- |rowspan=2|سەرکردە |align=center |<small>[[ئەحمەد داودئۆغڵو]]</small> |align=center |<small>[[کەمال کلیچدارئۆغلو]]</small> |align=center |<small>[[دەوڵەت باخچەلی]]</small> |align=center |<small>[[سەلاحەدین دەمیرتاش]]<br>[[Figen Yüksekdağ]]</small> |- | align=center |[[File:Turkish Minister of Foreign Affairs (8536048557) (cropped).jpg|122px]] | align=center |[[File:Kemal Kilicdaroglu.png|128px]] | align=center |[[File:Devlet Bahçeli VOA 2015 (cropped).jpg|122px]] | align=center |[[File:Figen Yüksekdağ Selahattin Demirtaş.jpg|124px]] |- |rowspan=2| |align=center | |align=center | |align=center | |align=center | |- | | | | |- |rowspan=2|[[Grand National Assembly of Turkey|بردنەوەی کورسی]] |align=center | |align=center | |align=center | |align=center | |- |align=center |{{Composition bar|258|550|hex=#fdc400}} |align=center |{{Composition bar|132|550|hex=#d50000}} |align=center |{{Composition bar|80|550|hex=#870000}} |align=center |{{Composition bar|80|550|hex=#b000b8}} |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|Turkish general elections, June 2015}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} j8pbuzxzm8r4sbnzl2ccuwvk1ztblp9 0 121585 1706852 1542466 2026-11-11T07:35:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1706852 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{نوێکردنەوە}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox television |show_name = Águila Roja{{ھن}}ھەڵۆی سوور |image = Águila_Roja.jpg |genre = [[سەرکەشی]] |show_name_2 = |creator = دانیێل ئێسیخا{{ھن}}پیلار نادال{{ھن}}ئێرنێستۆ پۆسوێلۆ{{ھن}}خوان کارلۆس کوێتۆ |developer = |director = |starring = داڤید خانێر{{ھن}}خابیر گوودێیرێرێ{{ھن}}ئینما کوێستا{{ھن}}مریام گایێغۆ{{ھن}}فرانسیس لۆرێنسۆ |country = {{ESP}} |language = [[ئیسپانی]] |num_seasons = ٥ |num_episodes = ٦٩ |list_episodes = |executive_producer = ئوغۆ مێندیری بیێرروبیا |producer = کێسار ڕوویس دی دیێغۆ{{ھن}}میغێل تورۆن |editor = |cinematography = |camera = |runtime = ٨٠ خولەک (نزییەکیی) |company = Globomedia |distributor = |channel = La 1 |picture_format = |audio_format = |first_aired = {{Start date|٢٠٠٩|٢|١٩}} |last_aired = ٢٠١٦ |website = {{URL|http://www.rtve.es/television/aguila-roja/|ھەڵۆی سوور}} |production_website = }} '''ھەڵۆی سوور''' (بە [[ئینگلیزی]]: Red Egle؛ بە [[ئیسپانی]]: Águila Roja)، درامایەکی تەلەفیزیۆنی [[ئیسپانی]] سەرکەشییە، چیرۆکی فیلمەکە ئەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٧م. (Globomedia) و (Televisión Española) بەرھەمیان ھێنا. کە یەکێکین لە کەناڵە گشتییە سەرکەوتووەکان. == پوختە == [[گۆنسالۆ دی مۆنتالبۆ]] (داڤید خانێر)، مامۆستای قوتابخانەیە، کوڕی نایاسایی پادشا [[فیلیپی چوارەم]]ە کە دەبێتە [[ھەڵۆی سوور]] ھەوڵدەدات بۆ ئەوەی بکوژی ژنەکەی بدۆزێتەوە و تۆڵەی مردنی ژنەکەی بسەنێت. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ئیسپانیا|فیلم}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} [[پۆل:دراما]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییەکان سەبارەت بە تۆڵەکردنەوە]] gm7rzelwuplf0zqfc9jv6iptmbfog5c 0 123633 1706637 1706239 2026-11-10T20:11:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1706637 wikitext text/x-wiki {{پپ}} {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس |وێنە = G20.svg }} '''گرووپی ٢١''' یان '''گرووپی ٢٠''' ({{بە ئینگلیزی|G-20}}) گرووپێک تێکەڵ لە وەزیرانی ئابووری و دارایی و بەڕێوەبەرانی بانکە ناوەندییەکانی بیست وڵاتی جیھانە. ئەم گرووپە تێکەڵە لە بەھێزترین وڵاتانی جیھان کە ٨٥٪ [[ئابووری]] جیھانیان لە دەست دایە. یەکەمین کۆبوونەوەی گرووپی ٢٠ لە ساڵی ١٩٩٩ لە [[بەرلین]] لە دوای قەیرانی دارایی ئاسیا لە ساڵی ١٩٩٧ ئەنجامدرا. چونکە ئەم قەیرانە کاریگەرییەکی بەرچاوی لەسەر زۆربەی وڵاتانی [[جیھان]] ھەبوو. لە کۆبوونەوەکانی دەستپێکی گرووپی بیستدا، تەنھا وەزیرانی ئابوری و سەرۆکی بانکە ناوەندییەکان بەشداریان کرد؛ بەڵام دوای قەیرانی دارایی ساڵی ٢٠٠٧–٢٠٠٨، گرووپی ٢٠ کۆبوونەوەیەکی بەپەلەیان بە ئامادەبوونی سەرۆک و سەرۆک وەزیرانی وڵاتانی ئەندام ڕێکخست، کە لەوکاتەوە بەم شێوەیە بەردەوام بووە. == ئەندامان == ئەم گرووپە لە وڵاتانی ژێرەوە پێکھاتووە.<ref name="g20members">[http://www.g20.org/about_what_is_g20.aspx G-20 Membership] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110504233459/http://www.g20.org/about_what_is_g20.aspx |date= ٤ی ئایاری ٢٠١١}} from the official G-20 website</ref> {{Col-begin}} {{col-4}} * {{ARG}} * {{AUS}} * {{BRA}} * {{CHN}} .: {{col-4}} *{{DEU}} *{{FRA}} *{{ITA}} *{{EGY}} .: {{col-4}} * {{INA}} * {{CAN}} * {{JPN}} * {{KOR}} .: {{col-4}} * {{RUS}} * {{NGA}} * {{MEX}} * {{IND}} .:. {{col-4}} * {{TUR}} * {{UK}} * {{ZAF}} * {{USA}} {{col-4}} {{Col-end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|G20}} * [http://www.g20.org/ ماڵپەڕی فەرمی گرووپی ٢٠] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110208153614/http://www.g20.org/ |date= ٨ی شوباتی ٢٠١١}} * [http://www.bbc.co.uk/persian/business/2011/11/111107_pic_g20_countries.shtml شوێنی وڵاتانی گرووپی بیست لە ساڵی ٢٠١١] {{گرووپی بیست}}{{Current G20 Leaders}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|مێژوو|ئابووری|کۆمەڵگا|سیاسەت|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان|زانستی سیاسەت}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپی بیست]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییەکان]] [[پۆل:ڕێکخراوە نێونەتەوەیییە ئابوورییەکان]] [https://www.visualcapitalist.com/mapped-the-top-10-billionaire-cities/][https://www.businessinsider.com/where-do-billionaires-live-top-cities-worldwide-ranked-2019-5#10-mumbai-is-a-city-of-imbalance-it-has-many-billionaires-but-half-of-its-population-lives-in-slums-1] [[پۆل:وڵاتانی گرووپی بیست]]<ref>https://news.trust.org/item/20120613010100-sk134/</ref><ref>https://www.boell.de/en/2016/11/30/rotating-g20-presidency-how-do-member-countries-take-turns?amp</ref><ref>https://www.unsdsn.org/brazil-is-the-first-g20-country-to-track-the-sustainable-development-of-all-its-cities</ref><ref>https://www.newstatesman.com/chart-of-the-day/2022/06/uk-economic-growth-slower-every-g20-russia</ref><ref>https://theconversation.com/the-g20-economies-explained-in-12-charts-33887</ref><ref>https://www.cityam.com/oecd-uk-predicted-to-perform-worst-of-all-g20-economies-except-russia/?amp=1</ref><ref>https://www.huffpost.com/archive/ca/entry/best-and-worst-g20-countries-for-women-canada-tops-the-list-in_n_1593942/amp</ref><ref>https://www.reuters.com/article/us-g20-women-idUSBRE85C00420120613</ref><ref>https://theconversation.com/india-is-using-the-g20-summit-to-further-its-settler-colonial-ambitions-in-kashmir-205166</ref><ref>https://www.indiatoday.in/india/story/after-china-turkey-egypt-now-saudi-arabia-wont-attend-g20-meeting-in-srinagar-2382736-2023-05-22#</ref><ref>https://foreignpolicy.com/2023/05/14/egypt-netflix-queen-cleopatra-race-history-heritage-imperialism-afrocentrism/#main</ref> [[پۆل:پەیوەندییەکانی نێوان ئەمریکا-کەنەدا]] [[پۆل:پەیوەندییەکانی چین و ڕووسیا]] rdva25c09dk14dzrenfon2wp0f68sg3 0 124481 1706777 1688859 2026-11-11T03:24:05Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706777 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی فیلم |ناو = Ant-Man <br /> پیاوی مێروولە|وێنە = Ant man ver9.jpg|سەرباس = پۆستەری شانۆیی|دەرهێنەر = پێیتن ڕید|بەرهەمهێنەر = کێڤن فێگ|نووسین = ئێدگار ڕایت <br />جۆ کۆڕنیش <br />ئادەم مکەی <br />[[پۆڵ ڕود]]|سەرچاوەی چیڕۆک = [[پیاوی مێروولە]] لە درووستکردنی [[ستان لی]]|چەشن = [[ئەکشن|فیلمی جوڵە]]، و فیلمی خەیاڵی زانستی، و [[فیلمی سووپەرھیرۆ|فیلمی سوپەر پاڵەوان]]، و فیلمی دزی|زنجیرە = [[جیهانی سینەمای مارڤڵ]] (ڕیزبەندی: ۱۲)|کاست = [[پۆڵ روود]]<br />[[مایکڵ دۆگلاس]]<br />[[کۆرێی ستۆڵ]]<br />[[مایکل پێنیا]]<br />[[ئەنتۆنی ماکس]]<br />تیپ هاریس|موزیک = کریستۆف بێک|وێنەگر = ڕەسل کارپێنتەر|دەستکاری = دان لبێنتاڵ|ستۆدیۆ = [[کۆمیکەکانی ماڕڤل]]|کۆمپانیای بڵاوکەرەوە = [[واڵت دیزنی پیکچەرز]]|ڕێکەوتی دەرچوون = ١٧ی تەمووزی ٢٠١٥<br /><small>ویلایەتە یەکگرتووەکان</small>|ماوەی فیلم = ١١٧ خولەک|وڵات = ویلایەتە یەکگرتووەکان|زمان = ئینگلیزی|تێچوون = ١٣٠ ملیۆن دۆلار|داهات = ٥١٣ ملیۆن دۆلار}} '''پیاوی مێروولە ''' (بە [[ئینگلیزی]]: Ant-Man) فیلمێکی ئەمریکییە، لە [[کۆمیکەکانی ماڕڤل|کۆمیکەکانی ماڕڤڵ]]<nowiki/>ەوە وەرگیراوە تایبەت بە کارەکتەری [[پیاوی مێروولە]]. فیلمەکە لەلایەن [[ستۆدیۆکانی مارڤل]]ەوە بەرهەم هێنراوە و لەلایەن ستۆدیۆکانی [[واڵت دیزنی پیکچەرز]]ەوە بڵاو کراوتەوە.ئەم فیلمە دوازدەمین فیلمە لە گەردوو سینەمایی ماڕڤڵە، و لە دەرهێنانی [[پێتن ڕید]]ە و لەنووسینی [[ئێدگار ڕایت]]، جۆ کۆڕنیش ئادەم مکەی و [[پۆڵ ڕود]]ە. فیلمەکە لەنواندی ئەکتەران پ[[ۆڵ ڕوود]]،[[کۆرێی ستۆڵ]]،[[مایکڵ دۆگلاس]]،[[مایکڵ پێنیا]]، تیپ هاریس،[[ئەنتۆنی ماکی]] و بۆبی کەنەڤالە. == چیڕۆک == فیلمەکە باس لە زانا دکتۆر هانک پیم (مایکڵ دۆگلاس) دەکات کە بەهۆی بچوککردنەوەی مرۆڤەوە چاکەتێکی پاڵەوانی دروست دەکات و دواتر بەهۆی پیربوونی دەیدات بە سکۆت لانگ (پۆل روود) بۆ ئەوەی دزیەکی گەورە ئەنجام بدات ئەویش بریتیە لە دزنی چاکەتی دووەم کە کە کەسێکی خراپەکار درووستی کردۆتەوە لەسەر هەمانشێوەی دکتۆر پیم، بەڵام دەیەوێ بۆ مەبەستی خراپ بەکاریبێنێ. بۆیە پیم و سکۆت هەوڵەکان چردەکەنەوە بۆ ڕزگارکردنی جیهان لەو مەترسیە گەورەیە. [[پەڕگە:Paul Rudd (cropped) 2.jpg|thumb|ڕود لە نماشی جیهانی فیلمەکە، [[ھۆلیوود|هۆڵیود]]]] == تەواوکەری فیلم == بەشی دووەمی فیلمەکە لەژێر ناوی (Ant-Man & the Wasp) کە باسی چیڕۆکی هاوسەرەکەی دکتۆر پیم دەکات لە ٦ی تەمووزی ٢٠١٨ کەوتە سینەماکانەوە، ڕووداوەکانی چیڕۆکەکە کاریگەریەکی گەورەیان بەسەر ڕووداوەکانی [[تۆڵەستێنەکان: جەنگی بێکۆتا|تۆڵەسێنەکان:جەنگی بێ کۆتا]] و [[تۆڵەسێنەکان: کۆتا یاری]] هەبوو. == سەرچاوەکان == *[https://en.wikipedia.org ویکیپیدیای ئینگلیزی] {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیک|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Ant-Man (film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سێ ڕەھەندییەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە دزییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمی ئەکشنی زانستی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک دانراون (ویلایەت)]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەهێنن]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ دەربارەی دزیکردن]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە زانستییە خەیاڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی گەردوونە ھاوتەریبەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی گۆڕانکاری قەبارە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشنت داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ستۆدیۆی پاینوود ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئەتلەنتا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی جووڵە بەکاردەھێنن]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە زانستییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ١٩٨٩ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە سان فرانسیسکۆ داندراون]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەرکێشییە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە کرۆس ئۆڤەرە سووپەرھیرۆکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە سەرکێشییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی کردەوەی تاوانکاری ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سووپەرھیرۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە مێرووەکان]] bscbo5a0ro1lyjus7m7ic41905u39kk 0 124672 1706560 1688303 2026-11-10T18:11:52Z Bilalinfo 57400 1706560 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم |ناو=جیابونەوەی نادر لە سیمین |وێنە=A Separation.jpg |قەبارەی وێنە= |دەرھێنەر=[[ئەسغەر فەرھادی]] |بەرھەمھێنەر=[[ئەسغەر فەرھادی]] |نووسین=[[ئەسغەر فەرھادی]] |کاست=[[لەیلا حاتەمی]]{{ھن}}[[پەیمان مەعادی]]{{ھن}}[[شەھاب حوسێنی]]{{ھن}}[[سارە بەیات]]{{ھن}}[[سارینا فەرھادی]] |موزیک=ستار ئۆرکی |وێنەگری سینەمایی=[[مەحموود کەلاری]] |دەستکاری=ھایدە سەفی یاری |کۆمپانیای بڵاوکەرەوە= |ڕێکەوتی دەرچوون=١٥ی ٢ی ٢٠١١ لە بەرلین{{ھن}}١٦ی ٣ی ٢٠١١ لە ئێران |ماوەی فیلم=١١٩ خولەک |وڵات=[[ئێران]] |زمان=[[زمانی فارسی|فارسی]]|تێچوون=٥٠٠٬٠٠٠ دۆلار |داھات=٢٤ میلیۆن دۆلار}} '''جیابونەوەی نادر لە سیمین''' ({{بە فارسی|جدایی نادر از سیمین}}) و (لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی A Separetion) فیلمێکی [[فارسی]] درامییە بەرھەمی ساڵی ٢٠١١یە لە دەرھێنان و نوسینی [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرھادییە]] کە لە ساڵی ٢٠١٢ بۆتە براوەی [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی|خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی بیانی]]<ref>http://www.bbc.com/persian/arts/2012/02/120227_l06-separation-win-oscar.shtml بی بی سی فارسی - فارسی - دواین سەردان ٢٦ی ١ی ٢٠١٧</ref> و ژمارەیەکی زۆر خەڵاتی نێودەوڵەتی و نێوخۆیی بەدەستھێناوە<ref>http://www.imdb.com/title/tt1832382/ ئای ئێم دی بی - ئینگلیزی - دواین سەردان ٢٦ی ١ی ٢٠١٧</ref> و پڕ داھاتترین فیلمی فارسیشە لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی. [[ئەسغەر فەرھادی]] دوای وەرگرتنی خەڵاتی [[ئۆسکار]] بۆ فیلمی جیابونەوە وتی <nowiki>''</nowiki> ''سڵاو لە خەڵکە باشەکەی وڵاتەکەم، ئێستا ئێرانیگەلێکی زۆر لە سەرتاسەری جیھاندا بینەری ئەم ساتەن و پێموایە خۆشحاڵن، نەک لەبەر خەڵاتێکی گرنگ نەک لەبەر فیلمسازێک، ئەوان خۆشحاڵن چونکە لە ڕۆژگارێکدا کە لە نێوان سیاسەتمەدارەکاندا وشەگەلی ڕەق و ھەڕەشەو جەنگ دەگۆڕدرێتەوە، ناوی وڵاتەکەیان ئێران لە جێگایەکی پڕشکۆی ھونەریدا دەھێنرێت، ھونەرێکی دەوڵەمەند و کۆن کە لەژێر تەپوتۆزی سیاسەتدا ون بووە<nowiki>''</nowiki>''<ref>http://nimakhosravi.blogsky.com/1390/12/08/post-31/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20211207075510/https://nimakhosravi.blogsky.com/1390/12/08/post-31/ |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }} نیما خوسرەوی - فارسی - دواین سەردان ٢٧ی ١ی ٢٠١٧</ref> == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable sortable" !ئەکتەر !ڕۆڵ !کەسایەتی |- |[[لەیلا حاتەمی]] |سیمین ڕەفیعی | rowspan="2" |هاوسەری نادر |- |[[پەیمان مەعادی]] |نادر لواسانی |- |[[شەھاب حوسێنی|شەهاب حسێنی]] |حوجەت سەمەدی |هاوسەری ڕازییە |- |[[سارە بەیات]] |ڕازییە ئەسنەقی |چاودێری باوکی نادر |- |[[مەریلا زارعی]] |قەهرایی |مامۆستای ترمە |- |[[سارینا فەرھادی]] |ترمە لەواسانی |کچی نادر |- |[[بابەک کەریمی]] |قازی |لێکۆڵەر |- |حەمید جانانه | |سەربازی دادگا |- |علی‌ئەسغەر شەهبازی |مرورتەزا لەواسانی |باوکی نادر و باپیری ترمە و باوەژن یا باوکی هاوسەری سیمین |- |کیمیا حسێنی |سومەیە سەمەدی |کچی ڕازییە |- |شیرین یەزدانبەخش |کەتایوون |دایکی سیمین و داپیرەی ترمە |- |سەهی بانو ذوالقەدر |ئەعزەم سەمەدی |خوشکی حوجەت |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠١٠}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١١]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمە گیراوەکان لە تاران]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە تاران وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی ئێران]] h7ooux3oxnvsyarjsobm2xnewml1ttr 0 124820 1706935 1541166 2026-11-11T10:40:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706935 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|date=حوزەیران ٢٠١٧}} }} یاری ئینگلترا بەرامبەر سکۆتلەندا لەساڵی ۱۸۷٢، بەیەکەم یاری فەرمی مێژووی [[تۆپی پێ]] دادەنرێت. یارییەکە لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٨٧٢ ئەنجامدرا لەیاریگای هامیلتۆن کریسێنت لە سکۆتلاند. ئەنجامی یارییەکە هیچ بە هیچ کۆتایی هات. یارییەکە بەئامادەبوونی ٤ هەزار کەس بەڕێوەچوو.<ref name="BBC article">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ = The first international football match | ناونیشان = http://www.bbc.co.uk/scotland/sportscotland/asportingnation/article/0012/index.shtml | بڵاوکەرەوە = [[bbc.co.uk]] | نووسەر = [[Paul Mitchell (broadcaster)|Paul Mitchell]] | ڕێکەوتی سەردان =٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٠٧}}</ref> == سەرچاوە == {{سەرچاوەکان}} [https://en.wikipedia.org/wiki/1872_Scotland_vs_England_football_match ویکی ئینگلیزی] {{بێ پۆل|date=نیسان ٢٠١٧}} {{پۆلی کۆمنز|Scotland v England, association football, 1872}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] 6rsalkroo53i70ppgbw0o22g7rzg2yt 0 125895 1706817 1445828 2026-11-11T04:40:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706817 wikitext text/x-wiki '''ھەڵۆ خانی ئەردەڵان''' یەکێک لە بەناوبانگترین و بەدەسەڵاتترین میرەکانی [[میرنشینی ئەردەڵان]]ە کە لە سەدەی شانزە و حەڤدەدا ژیاوە. کوڕەکەی ھەڵۆخان واتە [[خان ئەحمەد خان]] زاوای شا عەباسی [[سەفەوییەکان|سەفەوی]] بووە. ھەڵۆ خان لە ماوەی ساڵانی ١٥٩١ تا ١٦١٩ دا والیی ئەردەڵان بووە و بە بەھێزترین حاکمی ئەردەڵان دەناسرێت. یەکێک لە بنکەکانی حکوومەتەکەی ھەڵۆ خان لە [[قەڵای مەریوان]] بووە. قەڵای حەسەن ئاوا کە لەسەر کێوێکی بەرز بووە کردی بە پایتەختی خۆی و هەرسێ قەڵای زەڵم و مەریوان و پاڵنگانیشی سەرلەنوێ نۆژەن کردووەتەوە ==چالاکییەکان== ھەڵۆ خان ھەوڵی زۆری لە پێک ھێنانی سوپا و سەروازاندا دەدا و ھەوڵی دەدا کە بە پشت گوێ خستنی دوو دەوڵەتی [[عوسمانییەکان|عوسمانیی]] و [[سەفەوییەکان|سەفەوی]] بە جۆرێکی سەربەخۆ بە سەر کوردستاندا حکوومەت بکات.<ref>http://www.ical.ir/index.php?option=com_k2&view=item&id=7622{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ئەو ھەروەھا فەرمانی نۆژەن کردنەوەی قەڵای مەریوان و کردنەوەی مزگەوتی سووری دا. [[مەلا ئەبووبەکری چۆڕی]] کە لە مزگەوتە سوورەدا دەرسی دەوتەوە ئەم دێڕە شێعرەی بۆ مزگەوتەکە نووسیوە: <center> <blockquote> مسجدعالی هلو خانی <br /> حیفش این است که میشود فانی<ref>توداری، سید عبدالصمد، "نورالانوار فی کرامات ذراری سیدالمختار،" سنندج، ۱۳۶۹.</ref> </center> واتە: مزگەوتە بەرزەکەی ھەڵۆ خانی؛ زۆر حەیفە کە دەبێ فانی. ==سەرچاوەکان== *[http://www.ical.ir/index.php?option=com_k2&view=item&id=7622:%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C/-%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8%DB%8C&Itemid=9&tmpl=component&print=1 جایگاه و وضعیت حکمرانی والیان اردلان در دوره صفوی/ مطلب مطلبی:کتابخانه مجلس شورای اسلامی]{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ---- {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کوردستان|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:میرنشینی ئەردەڵان]] [[پۆل:میرەکانی ئەردەڵان]] 7eenachjuq71w4b41jdig4mbrc87dq9 1706889 1706817 2026-11-11T09:03:57Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706889 wikitext text/x-wiki '''ھەڵۆ خانی ئەردەڵان''' یەکێک لە بەناوبانگترین و بەدەسەڵاتترین میرەکانی [[میرنشینی ئەردەڵان]]ە کە لە سەدەی شانزە و حەڤدەدا ژیاوە. کوڕەکەی ھەڵۆخان واتە [[خان ئەحمەد خان]] زاوای شا عەباسی [[سەفەوییەکان|سەفەوی]] بووە. ھەڵۆ خان لە ماوەی ساڵانی ١٥٩١ تا ١٦١٩ دا والیی ئەردەڵان بووە و بە بەھێزترین حاکمی ئەردەڵان دەناسرێت. یەکێک لە بنکەکانی حکوومەتەکەی ھەڵۆ خان لە [[قەڵای مەریوان]] بووە. قەڵای حەسەن ئاوا کە لەسەر کێوێکی بەرز بووە کردی بە پایتەختی خۆی و هەرسێ قەڵای زەڵم و مەریوان و پاڵنگانیشی سەرلەنوێ نۆژەن کردووەتەوە ==چالاکییەکان== ھەڵۆ خان ھەوڵی زۆری لە پێک ھێنانی سوپا و سەروازاندا دەدا و ھەوڵی دەدا کە بە پشت گوێ خستنی دوو دەوڵەتی [[عوسمانییەکان|عوسمانیی]] و [[سەفەوییەکان|سەفەوی]] بە جۆرێکی سەربەخۆ بە سەر کوردستاندا حکوومەت بکات.<ref>http://www.ical.ir/index.php?option=com_k2&view=item&id=7622{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}</ref> ئەو ھەروەھا فەرمانی نۆژەن کردنەوەی قەڵای مەریوان و کردنەوەی مزگەوتی سووری دا. [[مەلا ئەبووبەکری چۆڕی]] کە لە مزگەوتە سوورەدا دەرسی دەوتەوە ئەم دێڕە شێعرەی بۆ مزگەوتەکە نووسیوە: <center> <blockquote> مسجدعالی هلو خانی <br /> حیفش این است که میشود فانی<ref>توداری، سید عبدالصمد، "نورالانوار فی کرامات ذراری سیدالمختار،" سنندج، ۱۳۶۹.</ref> </center> واتە: مزگەوتە بەرزەکەی ھەڵۆ خانی؛ زۆر حەیفە کە دەبێ فانی. ==سەرچاوەکان== *[http://www.ical.ir/index.php?option=com_k2&view=item&id=7622:%D8%AC%D8%A7%DB%8C%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%88-%D9%88%D8%B6%D8%B9%DB%8C%D8%AA-%D8%AD%DA%A9%D9%85%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88%D8%A7%D9%84%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%A7%D8%B1%D8%AF%D9%84%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B1%D9%87-%D8%B5%D9%81%D9%88%DB%8C/-%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8-%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8%DB%8C&Itemid=9&tmpl=component&print=1 جایگاه و وضعیت حکمرانی والیان اردلان در دوره صفوی/ مطلب مطلبی:کتابخانه مجلس شورای اسلامی]{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ---- {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|کوردستان|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:میرنشینی ئەردەڵان]] [[پۆل:میرەکانی ئەردەڵان]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٦یەم]] [[پۆل:کوردەکانی سەدەی ١٧یەم]] [[پۆل:فەرمانڕەوا کوردەکان]] ie8r07a6n092srmaejqcd7aye688a67 0 126667 1706745 1541030 2026-11-11T01:35:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، پۆڵەندا-کۆلکە) 1706745 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''هەڵبژاردەی تۆپی پێی پۆڵەندا''' ([[ئینگلیزی]]: Poland national football team) هەڵبژاردەی فەرمیی تۆپی پێی وڵاتی [[پۆڵەندا]]یە. لەلایەن یەکێکتی تۆپی پێی پۆڵەنداوە بەڕێوە دەبردرێت. یاریگای سەرەکیی (هەڵبژاردەی پۆڵەندا) (یاریگای نێودەوڵەتی وارساو)ە. ڕاهێنەری هەڵبژاردەی پۆڵەندا (ئادەم ناواڵکا)یە. ==سەرچاوەکان== * ویکیپیدیای ئینگلیزی. * ویکیپیدیای عەرەبی. {{پۆلی کۆمنز|Poland national association football team}} {{تووڵی دەروازە|پۆڵەندا|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{پۆڵەندا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پۆڵەندا]] [[پۆل:ئەندامانی فیفا]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:تۆپی پێ لە پۆلەندا]] c12ld5ppqtztoosq4g2i4f04q8lk93h 0 128479 1706884 1548226 2026-11-11T07:40:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1706884 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەیوانی ئاوی''' دەستەواژەیەکی [[جوگرافیا|جوگرافی]] و [[سیاسەت|ڕامیاریە]] بۆئەوپارچە زەویە بەکاردێت کە وڵاتێک لەوڵاتەکەی دراوسێی خۆی وەری دەگرێت بەشێوەی ھەمیشەیی یاخود کاتی لەڕێگای ڕێککوتنێکی [[دپلۆماسی]] لەشێوەی ھەڵکۆڵینی خاکەکە تا دەگاتە دەریابەتایبەت ئەو[[ھەرێم]] ووڵاتانەی ناکەونە سەر[[دەریا]] وەک [[کوردستان]] و[[ئەفغانستان]] وگەلێک لە وڵاتانی [[ئەوروپا]] و [[ئاسیای ناوەڕاست]].. '''ھەیوانە ئاوی خانەقین:'''بریتیە لەپڕۆژەیەکی [[جیۆپۆلەتیک|جیۆپۆلەتیکی]] [[کوردستانی باشور]] تابەھۆیەوە بگاتە[[کەنداوی فارسی]] پێک ھاتوەلەکەناڵێکی ئاوی بەقوڵیەک کەلە( 160)مەترەوە دەست پێدەکات بەرەوژێرتا دەگاتە [[شەتوڵئەرەب]] لەشاری [[بەسرە]]ی باشوری [[ئێراق]] لەوێشەوە بەرەو ئاوە گەرمەکانی [[کەنداو]] بەدرێژایی (400)کیلۆمەترو پانی (600)مەتر. ==ئامانج و دەرەنجامەکانی پڕۆژەکە== # کردنەوەی دەروازەیەک بۆ[[کورد]] بەرەو [[جیھان]] و [[کۆمەڵگای نێودەوڵەتی]]. # چارەسەرکردن و یەکلایی کردنەوەی ھێلی [[تالوک]] سنوری نێوان [[ئێراق]] و [[ئێران]]. # لاوازبونی دەوڵەتی [[ئێراق]] وکەمکردنەوەی ھاریکاریە ژێربەژێریەکانی [[ئێران]] بۆ رژێمە مەزھەبیەکەی [[ئێراق]] و تێکدانی [[ھلال الشیعی]]. # ھەریەکە لە وڵاتە [[یەکگرتووەکانی ئەمێریکا]] و [[ئەوڕوپا]] و [[تورکیا]] و [[سعودیا]] و [[کوێت]] پاڵپشتی پڕۆژەکە دەکەن چونکە دەبێتە ھۆی کەمکردنەوەی دەستێوەردانەکانی [[ئێران]] لەکارو باری ناوەوەی [[ئێراق]]. # ڕەزامەندبونی [[ئێراق]] بەھۆی پاڵەپەستۆی [[ئەمێریکا]]و وەرگرتنی باج وسەرانە لەو کەشتیانەی بە نۆکەندەکە ڕەت دەبن سەرەڕای نزیکبونەوەی [[بەغداد]] لە [[کەنداو]]. # سەرەڕای سودی ئابوری بۆ [[ئێران]] وشارەکانی باشوری [[ئێران]] ناتوانێت ڕێگری بکات بەھۆی ترسی [[کۆمەڵگەی نێودەوڵەتی]] و بەرژەوەندیەکانیان لەکەناڵەکە. # گەشەپێدانی [[بازرگانی کوردستان]] و گەیاندنی کاڵابازرگانیەکان ڕاستەوخۆ بە [[کورد]]. # زیاتر گرنگی دان بە [[کوردستان]] لەلایەن زلھێزە جیھانیەکانەوەبەھۆی بەھێزبونی زیاتری پێگە جوگرافیەکەی. # بەجێھێشتنی شوێنەواری ڕامیاری [[کوردی]] و[[جوگرافیا]] ی [[کوردی]] لەناوچەکە کەبۆ [[مێژوو]] تۆماردەکرێت. # لەڕوی سەربازیەوە [[کورد]] ڕێگای تری دەست دەکەوێت بۆڕزگاربون وپاڕاستنی لەدوژمنانی دەوروبەر. # [[کوردستان]] ناچارنابێت ملکەچی بڕیارەڕامیاریەکانی [[تورکیا]] و [[ئێران]] بێت بۆفرۆشتنی [[نەوت]]. ==سەرچاوەکان== [[جوگرافیای ھەرێمی کوردستان]] [http://نۆکەندی%20سوێس نۆکەندی سوێس]{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }}<br /> {{شریتی دەروازە|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:جوگرافیا]] 3ky6d29g1gb7a2w8ctbsaxyxv9u6lub 0 128562 1706900 1548224 2026-11-11T10:34:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە) 1706900 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{Infobox settlement <!--See the Table at Infobox Settlement for all fields and descriptions of usage--> <!-- Basic info ----------------> |name = Hurghada |other_name = |native_name = {{lower|0.3em|2=<span style="line-height:1.4">{{lang|ar|هه‌رده‌گه‌}}</span>}} <small>{{ar icon}}</small> ''{{transl|ar|ALA|al-Ghardaqah}}'' |nickname = |settlement_type = |motto = <!-- images and maps -----------> |image_skyline =2009-08-13Hurghada.jpg |imagesize =300px |image_caption =وێنه‌یه‌کی هه‌رده‌گه‌ له‌ ئاسمانه‌وه‌. |image_flag = |flag_size = |image_seal = |seal_size = |image_shield = |shield_size = |image_map = |mapsize = |map_caption = |pushpin_map = Egypt<!-- the name of a location map as per http://en.wikipedia.org/wiki/Template:Location_map --> |pushpin_label_position =bottom |pushpin_mapsize =300 |pushpin_map_caption =لەسەر نەخشەی میسڕ <!-- Location ------------------> |coordinates_display = inline,title |coordinates_region = EG |subdivision_type = Country |subdivision_name = {{flag|Egypt}} |subdivision_type1 = [[Governorates of Egypt|Governorate]] |subdivision_name1 = [[پارێزگاری دەریای سوور]] |subdivision_type2 = |subdivision_name2 = |subdivision_type3 = |subdivision_name3 = |<!-- Politics -----------------> |government_footnotes = |government_type = |leader_title = |leader_name = |leader_title1 = <!-- for places with, say, both a mayor and a city manager --> |leader_name1 = |established_title = Founded |established_date = ١٩٠٥ <!-- Area ---------------------> |area_magnitude = |area_footnotes = |area_total_km2 = <!-- ALL fields dealing with a measurements are subject to automatic unit conversion--> |area_land_km2 = <!--See table @ Template:Infobox Settlement for details on automatic unit conversion--> <!-- Population -----------------------> |population_as_of = auto |population_footnotes = |population_note = |population_total = 261714 |population_density_km2 = auto |population_density_sq_mi = |population_metro = |population_density_metro_km2 = |population_density_metro_sq_mi = |population_blank1_title =Ethnicities |population_blank1 = |population_density_blank1_km2 = |population_density_blank1_sq_mi = <!-- General information ---------------> | timezone = [[Eastern European Time|EET]] | utc_offset = +2 |timezone_DST = |utc_offset_DST = |latd=27|latm=15|lats=28|latNS=N |longd=33|longm=48|longs=42|longEW=E |elevation_footnotes = <!--for references: use <ref> </ref> tags--> |elevation_m = 14 |elevation_ft = <!-- Area/postal codes & others --------> |postal_code_type = <!-- enter ZIP code, Postcode, Post code, Postal code... --> |postal_code = |area_code = (+20) 65 |blank_name = |blank_info = |blank1_name = |blank1_info = |website = |footnotes = }} '''هه‌رده‌گه‌''' پایته‌ختی کارگێری پارێزگای ده‌ریای سوره‌،ڕوبه‌ری 40 کم به‌درێژایی که‌ناراوه‌کانی ده‌ریای سور له‌به‌ری ڕۆژئاوای درێژ بۆته‌وه‌ ،شاری (ڕه‌ئس غاڕب)ده‌که‌وێته‌ باکوری،شاری (سه‌فاگا)که‌وتۆته‌ باشوری ،ڕۆژهه‌ڵاتی ده‌ریای سوره‌ و ڕۆژئاواشی شاخه‌کانی ده‌ریای سوره‌،اکومه‌ڵه‌ دورگه‌یه‌کی گه‌شتیاری له‌خۆ ده‌گرێت که‌ژماره‌یان چوارده‌ دورگه‌ ده‌بێت وبه‌ (دورگه‌کانی گیفتۆن)ناسراون، == مێژوو == [[پەڕگە:Hurguada_City_Council_2.jpg|ڕاست|وێنۆک|یه‌که‌یه‌کی نیشته‌جێبوون له‌هه‌رده‌گه‌]] گه‌شه‌سه‌ندنی هه‌رده‌گه‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ساڵی (1905)هاوکاته‌ له‌گه‌ڵ هاتنی ئینگلیزه‌کان بۆ ناوچه‌که‌ و دۆزینه‌وه‌ی نه‌وت له‌ سنووره‌کانی ،ناونانی شاره‌که‌ ده‌گه‌ڕێته‌وه‌ بۆ ڕوه‌کی (هه‌رده‌گ )که‌ به‌شێوه‌یه‌کی خۆڕسک ده‌روێت له‌ ناوچه‌که‌،خێڵه‌ ئه‌فریکه‌ کۆچه‌ریه‌کان هه‌ر له‌کۆنه‌وه‌ له‌و ناوچه‌یه‌ نیشته‌جێبوون دوای هاتنی فینیقیه‌کان ئه‌م شاره‌ زیاتر بوه‌ جێی گرنگی میسریه‌کان و پاراستنی ته‌بس له‌هێرشی کۆچه‌ریه‌کانی باشوور،له‌سه‌رده‌می شا فاروق ڕه‌گه‌زنامه‌ی میسری به‌ دانیشتوانه‌که‌ی درا،وه‌له‌سه‌رده‌می (جه‌ماڵ عه‌بدوڵ ناسر)بوه‌ پێگه‌ی مه‌شقی سه‌ربازی بۆ هێزه‌ ده‌ریاییه‌کانی میسر،له‌ ساڵی (1913) بۆ یه‌که‌م جار نه‌وت له‌سنوره‌که‌ی دۆزرایه‌وه‌،ئێستا چه‌ندین کۆمپانیاو کاری هاوبه‌شی میسری و ئینگلیزی هه‌ن له‌بواره‌کانی سه‌ربازی و نه‌وت و گه‌شتیاری.ن == جوگرافیا و دانیشتوان == [[پەڕگە:Hurghada_Hotels_R03.jpg|چەپ|وێنۆک|که‌ناراوه‌کانی هه‌رده‌گه‌]] هه‌رده‌گه‌ پایته‌ختی کارگێری پارێزگای ده‌ریای سوره‌،له‌سه‌ر هێڵی پانی 15 ،27 ڕۆژهه‌ڵات و هێڵی درێژی 48  ،33 باکور ،ڕوبه‌ری 40 کم به‌درێژایی که‌ناراوه‌کانی ده‌ریای سور له‌به‌ری ڕۆژئاوای درێژ بۆته‌وه‌ ،شاری (ڕه‌ئس غاڕب)به‌ دووری 143 کم ده‌که‌وێته‌ باکوری،شاری (سه‌فاگا)به‌ دووری 61 کم که‌وتۆته‌ باشوری ،ڕۆژهه‌ڵاتی ده‌ریای سوره‌ و ڕۆژئاواشی شاخه‌کانی ده‌ریای سوره‌،کومه‌ڵه‌ دورگه‌یه‌کی گه‌شتیاری له‌خۆ ده‌گرێت که‌ژماره‌یان چوارده‌ دورگه‌ ده‌بێت وبه‌ (دورگه‌کانی گیفتۆن)ناسراون،{{Rp|234}} === کارگێڕی === [[پەڕگە:Hurghada,_main_street_of_the_bazaar_in_El_Dahar_at_night,_during_Ramadan,_Egypt,_Oct_2004.jpg|چەپ|وێنۆک|گه‌ڕه‌کی ده‌هاڕ.]] === دانیشتوان === === که‌ش و هه‌وا === == ئابوری == === گه‌شتیاری === [[پەڕگە:Tourist_on_the_beach_of_the_Paradise_Island_of_Hurghada.jpg|ڕاست|وێنۆک|گه‌شتیاران له‌که‌ناراوه‌کانی هه‌رده‌گه‌]] === نه‌وت === [[پەڕگە:Elagatis_bipinnulata_Egypt.jpg|چەپ|وێنۆک|ئاره‌زوه‌کانی ماسی گرتن]] === ماسی گری === == شوێنه‌واره‌ گه‌شتیاری و سروشتیه‌کان == [[پەڕگە:Landungspier_Soma_Bay.JPG|چەپ|وێنۆک|که‌نداوی سۆما.]] === سۆمای پای === === مه‌کادی پای === [[پەڕگە:Makadi_Bay_R01.jpg|چەپ|وێنۆک|که‌نداوی مه‌کادی]] === کاڕڵۆس === === ئه‌بو ڕه‌ماده‌ === [[پەڕگە:0610_Hurghada-Abu_Ramada_Cave-LaNaBueBa-DSCF4912.JPG|چەپ|وێنۆک|یه‌کێک له‌ ئه‌شکه‌وته‌ ئاویه‌کانی ئه‌بو ڕه‌ماده‌.]] === فه‌نادیره‌کان === === ده‌شته‌نی حه‌شیش === [[پەڕگە:Sahl_hasheesh4.jpg|چەپ|وێنۆک|ده‌شته‌نی حه‌شیش.]] === جۆنه‌ === [[پەڕگە:El_Gouna_02.jpg|ڕاست|وێنۆک|جۆنه‌.]] {{پۆلی کۆمنز|Hurghada}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|میسر}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکان، دامەزرانی ١٩٠٥]] [[پۆل:شارەکانی میسر]] g5adq0fw4nb2vur5nu8brhrkel90fnk 0 129380 1706896 1705812 2026-11-11T09:12:24Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1706896 wikitext text/x-wiki '''قوڕ''' تێکەڵەیەکە لە [[خاک|خۆڵ]] و [[ئاو]]، لە کۆنەوە لە جیاتی [[چەمەنتۆ]] و گەچ بەکارھاتووە بۆ دروستکردنی شوێنی حەوانەوە، بەڵام ئێستا کەمتر کاری پێ دەکرێت، ئەمە ئێستا زیاتر لە [[گوند|گوندەکان]] باوە. == بیناسازی و بنیادنان == [[پەڕگە:Punjabi_Home.JPG|وێنۆک|ماڵێکی [[قوڕوپاچن|قوڕسوێندراو]] لە پاکستان]] [[پەڕگە:Fortaleza_de_Bam,_Irán,_2016-09-23,_DD_09.jpg|وێنۆک|قەڵای [[ارگ بم|ئارگی بم]] لە ئێران، گەورەترین باڵەخانەی قوڕین لە جیهاندا]] === مادەی بەستەرەوە (glue) === لە پیشەسازیی [[بیناسازی|بیناسازیدا]]، قوڕ مادەیەکی شلەو و دەکرێت بۆ داپۆشین، مۆرکردن، یان بەیەکەوەلکاندنی مادەکان بەکاربهێنرێت.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mahajan |یەکەم=Bhushan |ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://civiconcepts.com/blog/types-of-building-materials |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=15 Types of Building Materials Used in Construction}}</ref> وشەی «قوڕ» بۆ چەندین مادەی شلەوکەی جیاواز بەکاردێت کە لە بیناسازیدا بەکاردێن، لەوانەش، قوڕاو، گەچ، ستوکۆ و [[کۆنکریت|کۆنکرێت]].<ref name=":0" /> === مادە === قوڕ، خشتە، [[گڵ]] و چەندین ناوی تر لە مێژوودا بە هاومانای یەکدی بەکارهاتوون بۆ دەربڕینی تێکەڵەیەک لە ژێرخاک و ئاو، کە ڕەنگە [[بەرد]]، [[چەو]]، کا، بەردی هاڕاو، یان [[قیر|قیری]] بۆ زیاد کرابێت.<ref>Minke, G. (2006). ''Building with Earth: Design and Technology of a Sustainable Architecture'' (2nd ed.). Birkhäuser. pp. 10–13</ref> ئەم مادەیە بە چەندین شێوازی جیاواز بۆ دروستکردنی دیوار، زەوی و تەنانەت سەقفیش بەکارهاتووە.<ref>Wang, S., Wang, H., & Wang, J. (2024). Properties of Sustainable Earth Construction Materials: A State-of-the-Art Review. ''Sustainability'', ''16''(2), 670. <nowiki>https://www.mdpi.com/2071-1050/16/2/670</nowiki></ref> بۆ هەزاران ساڵ، لە زۆربەی ناوچەکانی جیهاندا باو بوو کە دیوارەکان بە بەکارهێنانی خشتی قوڕین ڕووەکانیش بە قوڕ و پوش داپۆشرێن.<ref>Houben, H., & Guillaud, H. (1994). ''Earth Construction: A Comprehensive Guide''. Intermediate Technology Publications. pp. 1–3</ref> ==== خشتی قوڕین ==== [[پەڕگە:Amran.jpg|وێنۆک|ماڵێکی قوڕین لە شاری [['عمران]]، یەمەن]] قوڕ دەکرێت بکرێتە خشتی قوڕین، کە پێی کەرپوچ، بە تێکەڵکردنی قوڕ لەگەڵ ئاو، پاشان خستنەی ناو قاڵب و دواتر وشککردنەوەی لە هەوای کراوەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=admin_666 |ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٣|ناونیشان=http://www.yourhome.gov.au/materials/mud-brick |ئیش=yourhome.gov.au |سەردێڕ=Mud brick}}</ref> کا هەندێک جار وەکو مادەی بەستەرەوە لە ناو خشتەکاندا بەکاردێت، چونکە دەیانکاتە مادەی تێکەڵاو. لەو کاتەی کە خشتەکە خەریکە دەشکێت، کاکە هێزەکە بە یەکسانی بە ناو خشتەکەدا بڵاو دەکاتەوە و ئەگەری شکان کەم دەکاتەوە.<ref>Smith, Michael G. ''The Cobber’s Companion: How to Build Your Own Earthen Home''. Cottage Grove: Cob Cottage, 1998. Print.</ref> ئەم جۆرە باڵەخانانە دەبێت لە [[ئاوی ژێرزەوی]] پارێزراو بن، لە ڕێگەی دروستکردن لەسەر بنەمایەکی مۆسکۆبی، خشتی سوورکراوە، بەرد یان پاشماوەی تاشەبەرد، و هەروەها لە بارانی بەهێزی لە کەشوهەوا تەڕەکاندا خشتە قوڕییەکانی ئادۆبی باو بوون لەلایەن هیندییەکانی پوێبلۆوە بۆ دروستکردنەوەی ماڵەکانیان و پێکهاتە پێویستەکانی تریان. لە هەندێک وڵاتدا تەواوی شارەکان لە خانووی خشتی قوڕین دروست کراون. سەنێری مانگا و پاشماوەی بایۆلۆجی بۆ ڕێکخستنی کەشوهەوای ناوماڵ دەخرێنە ناو قوڕەکەوە.<ref>[https://www.tudelft.nl/2020/citg/bricks-made-out-of-mud-and-cow-dung-to-regulate-indoor-climate Bricks made out of mud and cow-dung to regulate indoor climate]</ref> ==== خشتی سوورکراوە ==== قوڕێک کە زیاتر گڵە، یان تێکەڵەیەکە لە گڵ و لم، دەکرێت بۆ دروستکردنی کەرەستەی گڵین بەکاربێت، کە یەکێک لە جۆرەکانیان [[خشت|خشتی]] سوورکراوەی باوە.<ref>Riaz, M., Tahir, M., Javed, M., Khurshid, H., & Khan, Z. (2021). Manufacturing of Clayey Bricks by Synergistic Use of Waste Brick and Ceramic Powders as Partial Replacement of Clay. ''Sustainability'', ''13''(18), 10214. <nowiki>https://www.mdpi.com/2071-1050/13/18/10214</nowiki></ref> خشتی سوورکراوە بەهێزترە بەڵام بڕێکی زۆر لە وزە بۆ بەرهەمهێنانی تەرخان دەکرێت.<ref name=":1">Moreno-Maroto, J. M., Alonso-Fariñas, B., & Alonso-Santurde, R. (2023). Unfired Bricks from Wastes: A Review of Stabiliser Technologies, Performance Metrics, and Circular Economy Pathways. ''Sustainability'', ''15''(11), 1861. https://www.mdpi.com/2075-5309/15/11/1861.</ref> ==== قوڕی جێگیرکراو (سەقامگیر) ==== قوڕی جێگیرکراو (خاک، گڵ) ئەو قوڕەیە کە مادەیەکی بەستەرەوەی وەکو چیمەنتۆ یان قیر بۆ زیاد کراوە.<ref name=":1" /> نموونەکانی بریتین خاکی چیمەنتۆیی.<ref>UNIDO. (n.d.). ''Mud Stabilized Blocks: Production and Use - Technical Manual''. United Nations Industrial Development Organization. p. 4. <nowiki>https://downloads.unido.org/ot/48/56/4856020/ALIMDJANOV_TII_BCI_KYR_2016_140116_ENG.pdf</nowiki></ref> == سەرچاوەکان == <references /> {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Mud}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا}} [[پۆل:خۆڵ]] [[پۆل:ژینگەناسیی ئاوی]] ifch0zf5n8sjtynoid9my94pbb1vi8p 0 129954 1706933 1548216 2026-11-11T10:39:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1706933 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Jaroslav Seifert 1981 foto Hana Hamplová.jpg|وێنۆک|یاروسلاڤ سێیفێرت لە ساڵی ١٩٨١]] '''یاروسلاڤ سێیفێرت''' (١٩٠١-١٩٨٦) شاعیر، ڕۆژنامەوان و نووسەری براوەی [[خەڵاتی نۆبێل|خەڵاتی نۆبێلی]] خەڵکی وڵاتی [[چیکۆسلۆڤاکیا]]یە. سێیفێرت لە یەکێکی لە شارۆچکەکانی دەوروبەری [[پراگ]] لەدایکبووە. یەکەمی کۆشێعرەکانی لە ساڵی ١٩٢١دا بڵاو کردەتەوە و دواتر بووە بە ئەندامی [[کۆمۆنیزم|حیزبی کۆمۆنیستی چیکۆسلۆڤاکیا]]. وەکوو ئەندامی حیزب لە چەندین ڕۆژنامە و کۆواردا کاری کردووە. بەڵام دواتر بە هۆی دەربڕینی ناڕەزایەتی دژ بە حکوومەتی کۆمۆنیستی پەراوێز خراوەو تەنانەت دوای وەرگرتنی خەڵاتی نۆبێل هیچ ناوێکی لە میدیای حکوومەتی لێنەبراوە. == سەرچاوەکان == *ویکیپیدیای ئینگلیزی ڕێکەوتی ٢٣ی سێپتەمبری ٢٠١٦ {{پۆلی کۆمنز|Jaroslav Seifert}} {{شریتی دەروازە|ژیاننامە|وێژە|شیعر}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:نووسەران]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانان]] [[پۆل:مردووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی نۆبێل]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠١]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی وێژە]] gy1a7bfj8c8n86td6mg8bthth2alx4w 0 130064 1706635 1706243 2026-11-10T20:10:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706635 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Hinge 04.jpg|وێنۆک|گرێجەنە]] '''گرێجەنە'''، '''ئەنجامە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=ھەژار، ھەنبانە بۆرینە، تاران، چاپەمەنیی سرووش، ل ١٥٣، ١٣٨٨، ISBN 978-964-376-516-3}}</ref>''' یان '''لەولا''' ئامێرێکی [[جومگە|جومگەدارە]] بۆ بەستنەوەی دوو کوت بەیەکەوە. بە جۆرێک کە یەکێک یان ھەردوو کوتەکە بتوانن لە دەوری تەوەری گرێجەنەکە چەند دەرەجەیێک بگەڕێن. == جۆرەکانی گرێجەنە == گرێجەنە زۆر جۆری ھەیە ئەمەش بەپێی جۆری دەرگا وبەکارھێنانەکەی دەگۆڕدرێت ئەمانەی خوارەوە ھەندێک جۆری سەرەکیین: === گرێجەنەی سپرینگی === ئەم جۆرە گرێجەنە لەشێوەی سپرینگ دایە یاخود پشت بە شێوازی سپرینگی دەبەستێت لەکاتی بەکارھێنانی، پێویستی بە ھێزێکی زۆر ھەیە لەکاتی کردنەوە و داخستن یان ھێشتنەوەی بە کراوەیی و داخراوی.<ref>https://www.guden.com/ItemDisplay/Spring-Hinges</ref> === گرێجەنەی لولەکی === ئەم جۆرە گرێجەنەیە لەلایەکی دەرگاکە چەسپێندراوە (بەزۆری لە چوارچێوەی دەرگاکە گیر دەرکرێت) لە لاکەی تر لولەکێکی تری ناوپڕ لە شێوەی بزمار ھەیە، ئەم بزمارە دەچێتە ناو بەشە لولەکەکەی بەرامبەری و بەشێوەی بازنەیی لە دەوری دەخولێتەوە، بە بەشەکانی ئەم جۆرە دەڵێن نێر و مێ، لولە ناو بۆشەکە مێیە و ھێزی ڕاگرتنی دەرگاکەی لەسەرە و لە چوارچێوەکە بەستراوە، لولە ناوپرە بزمارییەکەش نێرە و دەرگاکە بە لولە ناو بۆشەکە ھەڵدەواسێت. === گرێجەنەی جەمسەری === ئەم جۆرە گرێجەنەیە لە ھەردوو جەمسەری سەرەوە و خوارەی دەرگا دەبەسترێت، جەمسەری خوارەوەی لەسەر زەوی وەک مێکوتەیەک وایە و دەرگاکەی لەسەر گیر کراوە، جەمسەری سەرەوەشی لە بنمیچی سەرەوەی دەروازەکە دەبەسترێت، ئەم جۆرە لە ھەموو جۆرەکان کۆنترە و پێشتر لە دەرگا بەردینییەکان بەکاردەھات، چونکە توانای ھەڵگرتنی دەرگای قورسی زۆرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.guden.com/ItemDisplay/PivotHinges |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180620124934/https://www.guden.com/ItemDisplay/PivotHinges |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> === گرێجەنەی کەلەپچەیی === ئەم جۆرە لە سێ بەش پێک دێت دوو لولەی ناو بۆش کە پێیان دەڵێن مێیەکان لەگەڵ یەک لولەی ناوپڕی بزماری کە پێی دەڵێن نێرینە، ھەردوو لولە مێینەکان دەچنە باڵ یەک و بەھۆی لولە بزمارییەکەوە پێک دەبەسترێنەوە ئەم جۆرە بەزۆری لە ئەمەریکای باکوور بەکاردێت. === گرێجەنەی ڕێژنەیی === ھەروەھا گرێجەنەی پیانۆییشی پێ دەوترێت، بە درێژایی دەرگاکە لەھەردوو بەری چوارچێوە و دەرگاکە داڕێژراون، پێکھاتەیان وەک گرێجەنەی کەلەپچەیییە بەڵام نەرم و لاوازن زیاتر بۆ دەرگای سندوق و کەنتۆر و ئەو کەلوپەلانە بەکاردێت کە کێشیان کەمە، چونکە توند و تۆڵترن و ھەرزانترن بەڵام بەھێز نین. == پەراوێزەکان == {{پەراوێزەکان}} == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی. ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Hinges|گرێجەنە}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|ئەندازیاری}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} 2gb6n8hmfngczs26yzks0mztdnkljtl 0 130430 1706851 1548232 2026-11-11T07:34:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1706851 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|date=حوزەیران ٢٠١٧}} }} '''ھەڵۆی زێڕین''' یاخود '''سەرکێشیەکانی پەپێڕۆ''' بریتییە لە زنجیرەیەک ئەنیمێ پێک ھاتوە لە ٢٦ زنجیرە، لە بەرھەم ھێنانی تاتسویا ئاونۆ وسۆمیۆ تاکاھاشی ژاپۆنیە، بۆ یەکەم جار لە ژاپۆن نمایش کرا لە ڕێکەوتی ٦ - ١٠ - ١٩٧٥ تاوەکو ٢٩ - ٣٠ - ١٩٧٦. لەو کاتەوە بۆ چەندین زمانی تری جیھانی وەڕگێردراوە لەوانە زمانی کوردی ناوەندی، چیرۆکەکە دەست پێدەکات بە گەشتی کوڕێکی بچوک بەناوی پەپێڕۆ بۆ دۆزینەوەی باوکی، باوکی ڕۆیشتوە بۆ دۆزینەوەی کۆمەڵە کەسانێک کە لەڕێگای گەڕان بەدوای شاری [[ئەلدۆڕادۆ]] وون بونە. == چیرۆکەکە == پاڵەوانی ئەم چیرۆکە کوڕێکی بچوکی ١٠ ساڵانە، کەبەدوای شاری ئەلدۆڕادۆ دادەگەڕێت چونکە پێی وایە باوکی لەوێندەرە، کارلۆس ئەوکەسەیە کە ھانی دەدات بۆگەشتەکەی چونکە ئەو لەگوندێک دا دەژێت کە زۆر ھەژارن و خۆڕاک و خواردەمەنیان دەست ناکەوێت، ئەم کەسە مەبەستی نیە لە دەستکەوتنی زێڕ بۆ دۆزینەوەی ئەلدۆڕادۆ بەلکو باوەری وایە ئەلدۆڕادۆ شارێکە ھیندیە ھەژارە ئەمریکیەکان دەتوانن تیایدا بەختەوەربن، ھەروەھا کەسایەتیەکی تر ھەیە ئەویش ھەڵۆی زێڕینە (کۆندۆڕ) کە وەک ھێمایەک بۆ چاکە و ھاریکاری دەردەکەوێت، کاریگەری باشی ھەیە بەسەر پێپێڕۆ بۆ یارمەنی دانی خەڵک و چاکەکاری، ھەواڵی ئەوە بەخەڵک دەگەیەنێت کە کوڕێکی ھەژار ھەیە لە گوندێکی بناری [[زنجیرە چیاکانی ئەندێز]] بەدوای باوکی و خوشکە بچوکەکانی دادەگەڕێت، ئێستا لەگوندێکی ھەژار بەتەنھا لەماڵە ساردەکەی دا دەژێت، پەپێڕۆ کورێکی بە ڕەوشت و لەسەرخۆ و زیڕەکە بەڵام تۆزێک سەرسەخت و خۆپەرست و کەم دوە نایەوێت کەس دەستبخانە ناوکاروبارەکانیەوە، ئەم ڕەوشتانەی گۆڕانکاری بەسەر دادێت لەماوەی ئەو ئەزمونانەی لەگەشتەکەی فێری دەبێت، بەتایبەت ئەو ڕۆژەی لەگەڵ ھاوڕێ کانی دەگەن بەشاری ئاستکۆ، ھەرکەسێک کە پەپێڕۆ دەناسێت ئاوات دەخوازێت ھاوڕێیی بکات لە گەشتەکەی ھەربەم ھۆیەوە چەندین کەس ڕاگۆڕی دەکەن وەک:  == کەسایەتیەکان == کانا:گەنجێکە یادەوەریەکانی لەدەست داوە، مامێکی پێویستە بەناوی شیکا کەلەکەنار ڕووبارێک دەیدۆزێتەوە، ئەو گەنجە ھیچ شتێکی بیرنایەتەوە لە ڕابردووی، تەنھاشتێک کە بیری مابێت ئەوەیە کە ھەڵۆی زێڕینی (کۆندۆڕ) بینیوە. شوشو: دایک و باوکی وون کردوە لەوکاتەی لەگەڵ کۆمەڵێک سێرکەوان گەشتیان کردوە، بەدوای خوشکەکەی دەگەڕێت کە دەستگێڕەومادەی ھۆشبەر دەفڕۆشێت، لەگەڵ پەپێڕۆ گەشت دەکات تاوەکو خوشکەکەی دەدۆزێتەوە. شێرە و ڤیکونیا (لاما):ھەروەھا کەروێشکێک و لامایەکی نەرمونیانی لەگەڵە تا کۆتایی گەشتەکەی. ژوپیتێر:ئەسپێکی سپی کێویە، ئامادەنیە کەس خاوەنداریەتی بکات، بەڵام لەگەڵ پەپێڕۆ دەبنە ھاوڕێی یەکتر تا دوایین گەشتەکانی. == ئەمانەش ببینە == * [[ئەلدۆڕادۆ]]. * ڕێزبەندی کارتۆنە کوردیەکان. == بەستەرە دەرەکیەکان == * [https://www.youtube.com/watch?v=oJJoftoQESQ کارتۆنی ھەڵۆی زێڕین بە کوردی] {{تووڵی دەروازە|ئەنیمێ و مانگا|تەلەڤیزیۆن|ژاپۆن}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:ئەنیمێ و مانگای سەرکێشی]] cefusft48m7ska7b1saadns4z39omee 0 131430 1706658 1692169 2026-11-10T20:46:42Z Bilalinfo 57400 /* فیلمۆگرافی */ 1706658 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = نەوید محەممەدزادە | image = Navid Mohammadzadeh 1.jpg | image_size = 200px | birth_date = {{ڕۆژی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٨٦|٠٤|٦}} | birth_place = [[مێھران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] |residence = [[تاران]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=mp4|ناونیشان=https://www.mp4.ir/Video?Watch=930-251959743/گفتگوی-شنیدنی-فریدون-جیرانی-و-نوید-محمدزاده-35|سەردێڕ=گفتگوی شنیدنی فریدون جیرانی و نوید محمدزاده ۳۵ -اشاره به زادگاه و اصالت در دقیقه ۲۴}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.mp4.ir/Video?Watch=930-251959743%2F%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%B4%D9%86%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-35 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> | death_date = | death_place = | birth_name = نەوید محەممەدزادە | height = ١٫٧٠ م {{پێڕستی ئاسۆیی|ئەکتەر|پێشکەشکار}} | years_active = ٢٠٠٨–ئێستا |spouse={{Marriage|[[فریشتە حوسێنی]]|2021}}}}'''نەوید محەممەدزادە''' ({{بە فارسی|نوید محمدزاده}}؛ لەدایکبووی ٦ی نیسانی ١٩٨٦ لە [[مێھران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]) ئەکتەرێکی فیلم و شانۆی [[کورد]]ی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/review/just-65-1205431|سەردێڕ=Payman Maadi ('A Separation') and Navid Mohammadzadeh ('Sheeple') square off as a tough narcotics cop and drug trafficker in a tense Iranian action film that has become a box office megahit. _hollywoodreporter}}</ref> ڕۆڵەکەی لە فیلمی ''[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]]'' لەلایەن زۆر لە ڕەخنەگرانەوە ستایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوتی سەردان=۲۸ فوریهٔ ۲۰۱۴ | سەردێڕ=درخشش «نوید محمدزاده» در جشنواره فیلم فجر | بڵاوکەرەوە=ایسنا | ناونیشان=http://ilam.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=9334}}</ref> نەوید محەممەدزادە لە ٧٤مین «[[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی ڤێنیز]]» کە یەکێکە لە ڕووداوە گرینگەکانی سینەمایی جیھان و کۆنترین فێستیڤاڵی [[ئیتالیا|ئیتالیایە]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی «[[بەبێ بەروار بەبێ واژوو|بێ مێژوو، بێ واژوو]]» بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|سەردێڕ=ھونەرمەندێکی کورد خەڵاتی فستیڤاڵی وێنیزی پێبەخشرا|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191207184357/http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی جیھانی و نێودەوڵەتی «ئاسیا پاسیفک» لە وڵاتی [[ئوسترالیا]] بۆ دووەمین جار بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/name/nm5457207/awards|سەردێڕ=Navid mohammadzadeh-awards-imdb}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/navid-mohammadzadeh|سەردێڕ=Asiapacific awards navid-mohammadzadeh}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|سەردێڕ=لە خولی یازدەھەمینی فێستیڤاڵی ئاسیا_پاسفیک کە ساڵانە لە وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەدەچێت کوردێک وەک باشترین ئەکتەر خەڵات کرا.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190707010303/https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید محەممەدزادە ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی «شەوانی ڕەشی [[تاڵین]]» لە وڵاتی [[ئیستۆنیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|سەردێڕ=“Sheeple” star Navid Mohammadzadeh named best actor at Tallinn festival|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140445/https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید محەممەدزادە ھەروەھا توانی دوو خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە «فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[براتسیلاڤا|براتیسلاڤا]]» لە وڵاتی [[سلۆڤاکیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» لە ٢٠١٧ و ھەروەھا کایە لە فیلمی «ناھید» لە ٢٠١٥ بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/event/ev0000116/2017/1/|سەردێڕ=Bratislava International Film Festival - navid mohammadzadeh - winner}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦ ڕۆڵی سەرەکی لەفیلمی [[لانتووری]] بینی کە توانی داھاتێکی باش لە نێوخۆی ئێران کۆبکاتەوە. == ژیاننامە == لە ١٧ی نیسانی ١٩٨٦ لە [[ئیلام]] لە دایکبووە و منداڵی دوانزدەیەمی خێزانێکی کوردی ڕۆژھەڵاتە کە لە ساڵی ٢٠٠٣وە ھاتووەتە ناو کاری شانۆ و نواندنەوە. نەوید محەممەدزادە ئێستا ئەکتەرێکی سینەمایی ناسراوە و لە ماوەیەکی کەمدا ناوبانگێکی باشی لە بواری سینەما و شانۆی ئێرانی و لەسەر ئاستی جیھان پەیدا کردووە.{{ژێدەر پێویستە}} لە ساڵی ٢٠٢١ هاوسەرگیری لەگەڵ خانمە ئەکتەر [[فریشتە حوسێنی]] کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=نوید محمدزاده و فرشته حسینی ازدواج کردند؟ + فیلم و ماجرای تولد در اینستاگرام |ناونیشان=https://www.imna.ir/news/489084/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ایمنا |بڵاوکەرەوە=ایمنا خبرگزاری شهری ایران {{!}} IMNA News Agency |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=نوید محمدزاده با فرشته حسینی بالاخره ازدواج کرد! {{!}} پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز |ناونیشان=https://ensafnews.com/302696/%d9%86%d9%88%db%8c%d8%af-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a8%d8%a7-%d9%81%d8%b1%d8%b4%d8%aa%d9%87-%d8%ad%d8%b3%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%a8%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%ae%d8%b1%d9%87-%d8%a7/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR}}</ref> == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable" ! width="170" |ناونیشان ! width="100" |دەرھێنەر ! width="50" |ساڵ !ڕۆڵ |- |''[[تۆوی ترێ (فیلم)|تۆوی ترێ]]'' |[[ئیبراھیم ئیبراھیمیان]] |٢٠٢٥ | |- |[[مەتری شەش و نیو]] |[[سەعید ڕووستایی]] |٢٠١٩ |ناسر خاکزاد |- |[[سوورپێست (فیلم)|سوورپێست]] |[[نیما جاویدی]] |٢٠١٩ |ڕائید نیعمەت جاھید |- |[[مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٨ |شاھین |- |[[خەفەگی (فیلم)|خەفەگی]] |[[فەرەیدوون جیرانی]] |٢٠١٧ |مەسعوود سازگار |- |[[بێ مێژوو، بێ واژوو]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.inn.ir/News/255508.html|سەردێڕ=تمجید مجله ورایتی از بازی نوید محمدزاده در فیلم «بدون تاریخ، بدون امضا»|بڵاوکەرەوە=ایران آنلاین|ڕێکەوت=۱۲ شهریور ۱۳۹۶|بازبینی=۲۵ اسفند ۱۳۹۶|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180316214554/http://www.inn.ir/News/255508.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |[[وەحید جەلیلوەند]] |٢٠١٧ |موسێ |- |[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] |[[سەعید ڕووستایی]] |٢٠١٦ |موحسین |- |[[تووڕەیی و ھەرا]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٦ |خوسرەو پارسا |- |[[لانتووری]] |[[ڕەزا درمیشیان]] |٢٠١٦ |پاشا |- |[[ناھید (فیلمی ٢٠١٥)|ناھید]] |[[ئایدا پەناھەندە]] |٢٠١٥ |ئەحمەد |- |[[سێزدە (فیلم)|سێزدە]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٤ |مەجید |- |[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]] |[[ڕەزا درمیشیان]] |٢٠١٤ |نەوید |- |[[لرزانندە چربی]] |[[محەممەد شیروانی]] |٢٠١٣ | - |- |[[لەنێوان ھەورەکاندا]] |[[ڕووحوڵڵا حیجازی]] |٢٠٠٨ |باقر |} === تەلەڤیزیۆن === {|class="wikitable sortable" |- ! ناونیشان ! دەرھێنەر ! ساڵ ! ڕۆڵ ! class="unsortable"| تێبینییەکان |- | ''[[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]]'' | [[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] | ٢٠٢٠ | نووری | rowspan="2" | لەلایەن [[نماوا]] بڵاوکراوەتەوە |- |''[[جەنگەڵی ململانێ (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|جەنگەڵی ململانێ]]'' |پژمان تەیمورتاش |٢٠٢٤ |پاشا مۆقیمی |- |''[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]]'' |[[نیما جاویدی]] |٢٠٢٣ |عەلی همتی |[[نەماوا]] و [[فیلیمۆ]] |- |[[یەل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|یەل]] |[[جەمشید مەحموودی]] |٢٠٢٦ |مەلیک |تۆڕی [[فیلمنێت]] |} == خەڵاتەکانی نێودەوڵەتی لەسەر ئاستی جیھان == * لە ٧٤مین «فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[ڤێنیز]]» کە یەکێکە لە ڕووداوە گرینگەکانی سینەمایی جیھان و کۆنترین فێستیڤاڵی [[ئیتالیا|ئیتالیایە]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|سەردێڕ=ھونەرمەندێکی کورد خەڵاتی فستیڤاڵی وێنیزی پێبەخشرا|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191207184357/http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی جیھانی و نێودەوڵەتی «ئاسیا پاسیفک» لە وڵاتی [[ئوسترالیا]] بۆ دووەمین جار بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/name/nm5457207/awards|سەردێڕ=Navid mohammadzadeh-awards-imdb}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/navid-mohammadzadeh|سەردێڕ=Asiapacific awards navid-mohammadzadeh}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|سەردێڕ=لە خولی یازدەھەمینی فێستیڤاڵی ئاسیا_پاسفیک کە ساڵانە لە وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەدەچێت کوردێک وەک باشترین ئەکتەر خەڵات کرا.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190707010303/https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی «شەوانی ڕەشی [[تاڵین]]» لە وڵاتی [[ئیستۆنیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|سەردێڕ=“Sheeple” star Navid Mohammadzadeh named best actor at Tallinn festival|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140445/https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی دوو خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە «فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[براتسیلاڤا|براتیسلاڤا]]» لە وڵاتی [[سلۆڤاکیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» لە ٢٠١٧ و ھەروەھا کایە لە فیلمی «ناھید» لە ٢٠١٥ بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/event/ev0000116/2017/1/|سەردێڕ=Bratislava International Film Festival - navid mohammadzadeh - winner}}</ref> == پڕداھات ترین ئەکتەری سینەمای ئێران لە ٢٠١٩ == نەوید محەممەدزادە ئەکتەرێکی بە ناوبانگی کورد بە ٣٢ ملیارد تمەن بوو بە پڕ داھات ترین ئەکتەری [[سینەمای ئێران]] لە ٢٠١٩. محەممەد زادە لە وەرزی بەھاری ئەمساڵدا لە فیلمی سینەمایی مەترێ شەش و نیو ٢٧ ملیارد تمەن و لە فیلمی سوورپێست ٥ ملیارد تمەن داھاتی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/ar/node/46211|سەردێڕ=کوردێک بوو بە پڕداھات ترین ئەکتەری سینەمای ئێران|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140559/https://www.kurdistantv.net/ar/node/46211|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان == نەوید محەممەدزادە لە سێیمین فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی [[سلێمانی]] لە ھەرێمی [[کوردستان]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست ھێنا و لە کاتی وەرگرتنی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی سلێمانی گوتی: بژی [[کورد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/BpAgMHRn_1H/?taken-by=rudaw|سەردێڕ=نەوید محەممەدزادە ئەکتەرە کوردە بەناوبانگەکەی سینەمای ئێران، لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی سلێمانی گوتی: بژی کورد _ تۆڕی میدیایی ڕووداو}}</ref> == خەڵاتەکانی ناوخۆی ئێران == نەوید محەممەدزادە لە سیو دوەمین [[فێستیڤاڵی فەجر]] وەکو باشترین ئەکتەری پاڵپشتی دیاریکرا بەڕای داوەرانی فێستیڤاڵەکە بەڵام بەھۆی فشاری دەرەکییەوە خەڵاتەکەی پێنەدراو خەڵاتەکە درایە [[ڕەزا عەتاران]]. ڕەزا لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ کافە سینەما وتی: ئەو خەڵاتەی من وەرم گرتووە ھی نەوید محەممەدزادەیە و بۆیە من بە خەڵاتی خۆمی نازانم.<ref>[http://caffecinema.com/رضا-عطاران-در-گفتگو-با-کافە-سینما-سیمرغ-بلورینی-کە-بە-من-دادند-متعلق-بە-بازیگر-عصبانی-نیستم!-است-اعلان-جسورانە-بازیگر-منتخب-جشنوارە-فجر-پس-از-انتشار-گفتگوی-فرامرز-قریبیان-داور-جشنوارە-با ڕەزا عەتاران لەگەڵ کافە سینەما] فارسی - دوایین سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> محەممەدزادە لە سیو چوارەمین [[فێستیڤاڵی فەجر]] بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی [[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پالپشتی دەستەبەر بکات.<ref>[https://www.salamcinama.ir/news/4146/معرفی-فیلم-ابد-و-یک-روز-عکس-ھای-فیلم-پشت-صحنە-پوستر-و-آنونس ناساندنی فیلمی ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ - سەلام سینەما] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809075031/https://www.salamcinama.ir/news/4146/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D8%B5%D8%AD%D9%86%DB%95-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D8%A2%D9%86%D9%88%D9%86%D8%B3 |date= ٩ی ئابی ٢٠٢٠ }} - کۆتا سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> لە سیو پێنجەمین خولی ھەمان [[فێستیڤاڵی فەجر|فێستیڤاڵیش]] توانی بۆ دووەمین جار لەسەریەک خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بەرێتەوە بەھۆی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی بێ مێژوو بێ نیشانە.<ref>[http://www.mizanonline.ir/fa/news/277801/لیست-برندگان-جشنوارە-فیلم-فجر-95-فیلم-و-عکس براوەکانی سیو پێنجەمین خولی فەجر]{{بەستەری مردوو|url=http://www.mizanonline.ir/fa/news/277801/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-95-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}- کۆتا سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Navid Mohammadzadeh|نەوید محەممەدزادە}} * {{IMDb name|5457207}} * {{ئینستاگرام|navidmohamadzadeh}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژیاننامە|فیلم|کوردستان|ئەکتەران|ئێران}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی مێھران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] tkjg6p1qea6pcpj7lk7lbmdv6reiv52 1706659 1706658 2026-11-10T20:48:13Z Bilalinfo 57400 /* فیلم */ 1706659 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = نەوید محەممەدزادە | image = Navid Mohammadzadeh 1.jpg | image_size = 200px | birth_date = {{ڕۆژی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٨٦|٠٤|٦}} | birth_place = [[مێھران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] |residence = [[تاران]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=mp4|ناونیشان=https://www.mp4.ir/Video?Watch=930-251959743/گفتگوی-شنیدنی-فریدون-جیرانی-و-نوید-محمدزاده-35|سەردێڕ=گفتگوی شنیدنی فریدون جیرانی و نوید محمدزاده ۳۵ -اشاره به زادگاه و اصالت در دقیقه ۲۴}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.mp4.ir/Video?Watch=930-251959743%2F%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%B4%D9%86%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-35 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> | death_date = | death_place = | birth_name = نەوید محەممەدزادە | height = ١٫٧٠ م {{پێڕستی ئاسۆیی|ئەکتەر|پێشکەشکار}} | years_active = ٢٠٠٨–ئێستا |spouse={{Marriage|[[فریشتە حوسێنی]]|2021}}}}'''نەوید محەممەدزادە''' ({{بە فارسی|نوید محمدزاده}}؛ لەدایکبووی ٦ی نیسانی ١٩٨٦ لە [[مێھران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]) ئەکتەرێکی فیلم و شانۆی [[کورد]]ی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/review/just-65-1205431|سەردێڕ=Payman Maadi ('A Separation') and Navid Mohammadzadeh ('Sheeple') square off as a tough narcotics cop and drug trafficker in a tense Iranian action film that has become a box office megahit. _hollywoodreporter}}</ref> ڕۆڵەکەی لە فیلمی ''[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]]'' لەلایەن زۆر لە ڕەخنەگرانەوە ستایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوتی سەردان=۲۸ فوریهٔ ۲۰۱۴ | سەردێڕ=درخشش «نوید محمدزاده» در جشنواره فیلم فجر | بڵاوکەرەوە=ایسنا | ناونیشان=http://ilam.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=9334}}</ref> نەوید محەممەدزادە لە ٧٤مین «[[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی ڤێنیز]]» کە یەکێکە لە ڕووداوە گرینگەکانی سینەمایی جیھان و کۆنترین فێستیڤاڵی [[ئیتالیا|ئیتالیایە]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی «[[بەبێ بەروار بەبێ واژوو|بێ مێژوو، بێ واژوو]]» بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|سەردێڕ=ھونەرمەندێکی کورد خەڵاتی فستیڤاڵی وێنیزی پێبەخشرا|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191207184357/http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی جیھانی و نێودەوڵەتی «ئاسیا پاسیفک» لە وڵاتی [[ئوسترالیا]] بۆ دووەمین جار بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/name/nm5457207/awards|سەردێڕ=Navid mohammadzadeh-awards-imdb}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/navid-mohammadzadeh|سەردێڕ=Asiapacific awards navid-mohammadzadeh}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|سەردێڕ=لە خولی یازدەھەمینی فێستیڤاڵی ئاسیا_پاسفیک کە ساڵانە لە وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەدەچێت کوردێک وەک باشترین ئەکتەر خەڵات کرا.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190707010303/https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید محەممەدزادە ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی «شەوانی ڕەشی [[تاڵین]]» لە وڵاتی [[ئیستۆنیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|سەردێڕ=“Sheeple” star Navid Mohammadzadeh named best actor at Tallinn festival|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140445/https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید محەممەدزادە ھەروەھا توانی دوو خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە «فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[براتسیلاڤا|براتیسلاڤا]]» لە وڵاتی [[سلۆڤاکیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» لە ٢٠١٧ و ھەروەھا کایە لە فیلمی «ناھید» لە ٢٠١٥ بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/event/ev0000116/2017/1/|سەردێڕ=Bratislava International Film Festival - navid mohammadzadeh - winner}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦ ڕۆڵی سەرەکی لەفیلمی [[لانتووری]] بینی کە توانی داھاتێکی باش لە نێوخۆی ئێران کۆبکاتەوە. == ژیاننامە == لە ١٧ی نیسانی ١٩٨٦ لە [[ئیلام]] لە دایکبووە و منداڵی دوانزدەیەمی خێزانێکی کوردی ڕۆژھەڵاتە کە لە ساڵی ٢٠٠٣وە ھاتووەتە ناو کاری شانۆ و نواندنەوە. نەوید محەممەدزادە ئێستا ئەکتەرێکی سینەمایی ناسراوە و لە ماوەیەکی کەمدا ناوبانگێکی باشی لە بواری سینەما و شانۆی ئێرانی و لەسەر ئاستی جیھان پەیدا کردووە.{{ژێدەر پێویستە}} لە ساڵی ٢٠٢١ هاوسەرگیری لەگەڵ خانمە ئەکتەر [[فریشتە حوسێنی]] کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=نوید محمدزاده و فرشته حسینی ازدواج کردند؟ + فیلم و ماجرای تولد در اینستاگرام |ناونیشان=https://www.imna.ir/news/489084/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ایمنا |بڵاوکەرەوە=ایمنا خبرگزاری شهری ایران {{!}} IMNA News Agency |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=نوید محمدزاده با فرشته حسینی بالاخره ازدواج کرد! {{!}} پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز |ناونیشان=https://ensafnews.com/302696/%d9%86%d9%88%db%8c%d8%af-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a8%d8%a7-%d9%81%d8%b1%d8%b4%d8%aa%d9%87-%d8%ad%d8%b3%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%a8%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%ae%d8%b1%d9%87-%d8%a7/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR}}</ref> == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable" ! width="170" |ناونیشان ! width="100" |دەرھێنەر ! width="50" |ساڵ !ڕۆڵ |- |''[[تۆوی ترێ (فیلم)|تۆوی ترێ]]'' |[[ئیبراھیم ئیبراھیمیان]] |٢٠٢٥ | |- |[[مەتری شەش و نیو]] |[[سەعید ڕووستایی]] |٢٠١٩ |ناسر خاکزاد |- |[[سوورپێست (فیلم)|سوورپێست]] |[[نیما جاویدی]] |٢٠١٩ |ڕائید نیعمەت جاھید |- |[[مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٨ |شاھین |- |[[خەفەگی (فیلم)|خەفەگی]] |[[فەرەیدوون جیرانی]] |٢٠١٧ |مەسعوود سازگار |- |[[بەبێ بەروار بەبێ واژوو|بێ مێژوو، بێ واژوو]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.inn.ir/News/255508.html|سەردێڕ=تمجید مجله ورایتی از بازی نوید محمدزاده در فیلم «بدون تاریخ، بدون امضا»|بڵاوکەرەوە=ایران آنلاین|ڕێکەوت=۱۲ شهریور ۱۳۹۶|بازبینی=۲۵ اسفند ۱۳۹۶|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180316214554/http://www.inn.ir/News/255508.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |[[وەحید جەلیلوەند]] |٢٠١٧ |موسێ |- |[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] |[[سەعید ڕووستایی]] |٢٠١٦ |موحسین |- |[[تووڕەیی و ھەرا]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٦ |خوسرەو پارسا |- |[[لانتووری]] |[[ڕەزا درمیشیان]] |٢٠١٦ |پاشا |- |[[ناھید (فیلمی ٢٠١٥)|ناھید]] |[[ئایدا پەناھەندە]] |٢٠١٥ |ئەحمەد |- |[[سێزدە (فیلم)|سێزدە]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٤ |مەجید |- |[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]] |[[ڕەزا درمیشیان]] |٢٠١٤ |نەوید |- |[[لرزانندە چربی]] |[[محەممەد شیروانی]] |٢٠١٣ | - |- |[[لەنێوان ھەورەکاندا]] |[[ڕووحوڵڵا حیجازی]] |٢٠٠٨ |باقر |} === تەلەڤیزیۆن === {|class="wikitable sortable" |- ! ناونیشان ! دەرھێنەر ! ساڵ ! ڕۆڵ ! class="unsortable"| تێبینییەکان |- | ''[[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]]'' | [[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] | ٢٠٢٠ | نووری | rowspan="2" | لەلایەن [[نماوا]] بڵاوکراوەتەوە |- |''[[جەنگەڵی ململانێ (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|جەنگەڵی ململانێ]]'' |پژمان تەیمورتاش |٢٠٢٤ |پاشا مۆقیمی |- |''[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]]'' |[[نیما جاویدی]] |٢٠٢٣ |عەلی همتی |[[نەماوا]] و [[فیلیمۆ]] |- |[[یەل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|یەل]] |[[جەمشید مەحموودی]] |٢٠٢٦ |مەلیک |تۆڕی [[فیلمنێت]] |} == خەڵاتەکانی نێودەوڵەتی لەسەر ئاستی جیھان == * لە ٧٤مین «فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[ڤێنیز]]» کە یەکێکە لە ڕووداوە گرینگەکانی سینەمایی جیھان و کۆنترین فێستیڤاڵی [[ئیتالیا|ئیتالیایە]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|سەردێڕ=ھونەرمەندێکی کورد خەڵاتی فستیڤاڵی وێنیزی پێبەخشرا|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191207184357/http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی جیھانی و نێودەوڵەتی «ئاسیا پاسیفک» لە وڵاتی [[ئوسترالیا]] بۆ دووەمین جار بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/name/nm5457207/awards|سەردێڕ=Navid mohammadzadeh-awards-imdb}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/navid-mohammadzadeh|سەردێڕ=Asiapacific awards navid-mohammadzadeh}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|سەردێڕ=لە خولی یازدەھەمینی فێستیڤاڵی ئاسیا_پاسفیک کە ساڵانە لە وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەدەچێت کوردێک وەک باشترین ئەکتەر خەڵات کرا.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190707010303/https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی «شەوانی ڕەشی [[تاڵین]]» لە وڵاتی [[ئیستۆنیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|سەردێڕ=“Sheeple” star Navid Mohammadzadeh named best actor at Tallinn festival|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140445/https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی دوو خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە «فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[براتسیلاڤا|براتیسلاڤا]]» لە وڵاتی [[سلۆڤاکیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» لە ٢٠١٧ و ھەروەھا کایە لە فیلمی «ناھید» لە ٢٠١٥ بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/event/ev0000116/2017/1/|سەردێڕ=Bratislava International Film Festival - navid mohammadzadeh - winner}}</ref> == پڕداھات ترین ئەکتەری سینەمای ئێران لە ٢٠١٩ == نەوید محەممەدزادە ئەکتەرێکی بە ناوبانگی کورد بە ٣٢ ملیارد تمەن بوو بە پڕ داھات ترین ئەکتەری [[سینەمای ئێران]] لە ٢٠١٩. محەممەد زادە لە وەرزی بەھاری ئەمساڵدا لە فیلمی سینەمایی مەترێ شەش و نیو ٢٧ ملیارد تمەن و لە فیلمی سوورپێست ٥ ملیارد تمەن داھاتی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/ar/node/46211|سەردێڕ=کوردێک بوو بە پڕداھات ترین ئەکتەری سینەمای ئێران|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140559/https://www.kurdistantv.net/ar/node/46211|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان == نەوید محەممەدزادە لە سێیمین فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی [[سلێمانی]] لە ھەرێمی [[کوردستان]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست ھێنا و لە کاتی وەرگرتنی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی سلێمانی گوتی: بژی [[کورد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/BpAgMHRn_1H/?taken-by=rudaw|سەردێڕ=نەوید محەممەدزادە ئەکتەرە کوردە بەناوبانگەکەی سینەمای ئێران، لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی سلێمانی گوتی: بژی کورد _ تۆڕی میدیایی ڕووداو}}</ref> == خەڵاتەکانی ناوخۆی ئێران == نەوید محەممەدزادە لە سیو دوەمین [[فێستیڤاڵی فەجر]] وەکو باشترین ئەکتەری پاڵپشتی دیاریکرا بەڕای داوەرانی فێستیڤاڵەکە بەڵام بەھۆی فشاری دەرەکییەوە خەڵاتەکەی پێنەدراو خەڵاتەکە درایە [[ڕەزا عەتاران]]. ڕەزا لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ کافە سینەما وتی: ئەو خەڵاتەی من وەرم گرتووە ھی نەوید محەممەدزادەیە و بۆیە من بە خەڵاتی خۆمی نازانم.<ref>[http://caffecinema.com/رضا-عطاران-در-گفتگو-با-کافە-سینما-سیمرغ-بلورینی-کە-بە-من-دادند-متعلق-بە-بازیگر-عصبانی-نیستم!-است-اعلان-جسورانە-بازیگر-منتخب-جشنوارە-فجر-پس-از-انتشار-گفتگوی-فرامرز-قریبیان-داور-جشنوارە-با ڕەزا عەتاران لەگەڵ کافە سینەما] فارسی - دوایین سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> محەممەدزادە لە سیو چوارەمین [[فێستیڤاڵی فەجر]] بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی [[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پالپشتی دەستەبەر بکات.<ref>[https://www.salamcinama.ir/news/4146/معرفی-فیلم-ابد-و-یک-روز-عکس-ھای-فیلم-پشت-صحنە-پوستر-و-آنونس ناساندنی فیلمی ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ - سەلام سینەما] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809075031/https://www.salamcinama.ir/news/4146/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D8%B5%D8%AD%D9%86%DB%95-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D8%A2%D9%86%D9%88%D9%86%D8%B3 |date= ٩ی ئابی ٢٠٢٠ }} - کۆتا سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> لە سیو پێنجەمین خولی ھەمان [[فێستیڤاڵی فەجر|فێستیڤاڵیش]] توانی بۆ دووەمین جار لەسەریەک خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بەرێتەوە بەھۆی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی بێ مێژوو بێ نیشانە.<ref>[http://www.mizanonline.ir/fa/news/277801/لیست-برندگان-جشنوارە-فیلم-فجر-95-فیلم-و-عکس براوەکانی سیو پێنجەمین خولی فەجر]{{بەستەری مردوو|url=http://www.mizanonline.ir/fa/news/277801/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-95-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}- کۆتا سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Navid Mohammadzadeh|نەوید محەممەدزادە}} * {{IMDb name|5457207}} * {{ئینستاگرام|navidmohamadzadeh}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژیاننامە|فیلم|کوردستان|ئەکتەران|ئێران}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی مێھران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] 6usj78dgbn4wkvfdsksgh9vx3giremo 1706663 1706659 2026-11-10T21:06:45Z Bilalinfo 57400 /* فیلم */ 1706663 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = نەوید محەممەدزادە | image = Navid Mohammadzadeh 1.jpg | image_size = 200px | birth_date = {{ڕۆژی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٨٦|٠٤|٦}} | birth_place = [[مێھران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] |residence = [[تاران]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=mp4|ناونیشان=https://www.mp4.ir/Video?Watch=930-251959743/گفتگوی-شنیدنی-فریدون-جیرانی-و-نوید-محمدزاده-35|سەردێڕ=گفتگوی شنیدنی فریدون جیرانی و نوید محمدزاده ۳۵ -اشاره به زادگاه و اصالت در دقیقه ۲۴}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.mp4.ir/Video?Watch=930-251959743%2F%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%B4%D9%86%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-35 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> | death_date = | death_place = | birth_name = نەوید محەممەدزادە | height = ١٫٧٠ م {{پێڕستی ئاسۆیی|ئەکتەر|پێشکەشکار}} | years_active = ٢٠٠٨–ئێستا |spouse={{Marriage|[[فریشتە حوسێنی]]|2021}}}}'''نەوید محەممەدزادە''' ({{بە فارسی|نوید محمدزاده}}؛ لەدایکبووی ٦ی نیسانی ١٩٨٦ لە [[مێھران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]) ئەکتەرێکی فیلم و شانۆی [[کورد]]ی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/review/just-65-1205431|سەردێڕ=Payman Maadi ('A Separation') and Navid Mohammadzadeh ('Sheeple') square off as a tough narcotics cop and drug trafficker in a tense Iranian action film that has become a box office megahit. _hollywoodreporter}}</ref> ڕۆڵەکەی لە فیلمی ''[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]]'' لەلایەن زۆر لە ڕەخنەگرانەوە ستایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوتی سەردان=۲۸ فوریهٔ ۲۰۱۴ | سەردێڕ=درخشش «نوید محمدزاده» در جشنواره فیلم فجر | بڵاوکەرەوە=ایسنا | ناونیشان=http://ilam.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=9334}}</ref> نەوید محەممەدزادە لە ٧٤مین «[[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی ڤێنیز]]» کە یەکێکە لە ڕووداوە گرینگەکانی سینەمایی جیھان و کۆنترین فێستیڤاڵی [[ئیتالیا|ئیتالیایە]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی «[[بەبێ بەروار بەبێ واژوو|بێ مێژوو، بێ واژوو]]» بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|سەردێڕ=ھونەرمەندێکی کورد خەڵاتی فستیڤاڵی وێنیزی پێبەخشرا|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191207184357/http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی جیھانی و نێودەوڵەتی «ئاسیا پاسیفک» لە وڵاتی [[ئوسترالیا]] بۆ دووەمین جار بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/name/nm5457207/awards|سەردێڕ=Navid mohammadzadeh-awards-imdb}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/navid-mohammadzadeh|سەردێڕ=Asiapacific awards navid-mohammadzadeh}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|سەردێڕ=لە خولی یازدەھەمینی فێستیڤاڵی ئاسیا_پاسفیک کە ساڵانە لە وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەدەچێت کوردێک وەک باشترین ئەکتەر خەڵات کرا.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190707010303/https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید محەممەدزادە ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی «شەوانی ڕەشی [[تاڵین]]» لە وڵاتی [[ئیستۆنیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|سەردێڕ=“Sheeple” star Navid Mohammadzadeh named best actor at Tallinn festival|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140445/https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید محەممەدزادە ھەروەھا توانی دوو خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە «فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[براتسیلاڤا|براتیسلاڤا]]» لە وڵاتی [[سلۆڤاکیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» لە ٢٠١٧ و ھەروەھا کایە لە فیلمی «ناھید» لە ٢٠١٥ بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/event/ev0000116/2017/1/|سەردێڕ=Bratislava International Film Festival - navid mohammadzadeh - winner}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦ ڕۆڵی سەرەکی لەفیلمی [[لانتووری]] بینی کە توانی داھاتێکی باش لە نێوخۆی ئێران کۆبکاتەوە. == ژیاننامە == لە ١٧ی نیسانی ١٩٨٦ لە [[ئیلام]] لە دایکبووە و منداڵی دوانزدەیەمی خێزانێکی کوردی ڕۆژھەڵاتە کە لە ساڵی ٢٠٠٣وە ھاتووەتە ناو کاری شانۆ و نواندنەوە. نەوید محەممەدزادە ئێستا ئەکتەرێکی سینەمایی ناسراوە و لە ماوەیەکی کەمدا ناوبانگێکی باشی لە بواری سینەما و شانۆی ئێرانی و لەسەر ئاستی جیھان پەیدا کردووە.{{ژێدەر پێویستە}} لە ساڵی ٢٠٢١ هاوسەرگیری لەگەڵ خانمە ئەکتەر [[فریشتە حوسێنی]] کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=نوید محمدزاده و فرشته حسینی ازدواج کردند؟ + فیلم و ماجرای تولد در اینستاگرام |ناونیشان=https://www.imna.ir/news/489084/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ایمنا |بڵاوکەرەوە=ایمنا خبرگزاری شهری ایران {{!}} IMNA News Agency |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=نوید محمدزاده با فرشته حسینی بالاخره ازدواج کرد! {{!}} پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز |ناونیشان=https://ensafnews.com/302696/%d9%86%d9%88%db%8c%d8%af-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a8%d8%a7-%d9%81%d8%b1%d8%b4%d8%aa%d9%87-%d8%ad%d8%b3%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%a8%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%ae%d8%b1%d9%87-%d8%a7/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR}}</ref> == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable" ! width="170" |ناونیشان ! width="100" |دەرھێنەر ! width="50" |ساڵ !ڕۆڵ |- |''[[تۆوی ترێ (فیلم)|تۆوی ترێ]]'' |[[ئیبراھیم ئیبراھیمیان]] |٢٠٢٥ | |- |[[مەتری شەش و نیو]] |[[سەعید ڕووستایی]] |٢٠١٩ |ناسر خاکزاد |- |[[سوورپێست (فیلم)|سوورپێست]] |[[نیما جاویدی]] |٢٠١٩ |ڕائید نیعمەت جاھید |- |[[مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٨ |شاھین |- |[[خنکان (فیلم)|خنکان]] |[[فەرەیدوون جیرانی]] |٢٠١٧ |مەسعوود سازگار |- |[[بەبێ بەروار بەبێ واژوو|بێ مێژوو، بێ واژوو]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.inn.ir/News/255508.html|سەردێڕ=تمجید مجله ورایتی از بازی نوید محمدزاده در فیلم «بدون تاریخ، بدون امضا»|بڵاوکەرەوە=ایران آنلاین|ڕێکەوت=۱۲ شهریور ۱۳۹۶|بازبینی=۲۵ اسفند ۱۳۹۶|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180316214554/http://www.inn.ir/News/255508.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |[[وەحید جەلیلوەند]] |٢٠١٧ |موسێ |- |[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] |[[سەعید ڕووستایی]] |٢٠١٦ |موحسین |- |[[تووڕەیی و ھەرا]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٦ |خوسرەو پارسا |- |[[لانتووری]] |[[ڕەزا درمیشیان]] |٢٠١٦ |پاشا |- |[[ناھید (فیلمی ٢٠١٥)|ناھید]] |[[ئایدا پەناھەندە]] |٢٠١٥ |ئەحمەد |- |[[سێزدە (فیلم)|سێزدە]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٤ |مەجید |- |[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]] |[[ڕەزا درمیشیان]] |٢٠١٤ |نەوید |- |[[لرزانندە چربی]] |[[محەممەد شیروانی]] |٢٠١٣ | - |- |[[لەنێوان ھەورەکاندا]] |[[ڕووحوڵڵا حیجازی]] |٢٠٠٨ |باقر |} === تەلەڤیزیۆن === {|class="wikitable sortable" |- ! ناونیشان ! دەرھێنەر ! ساڵ ! ڕۆڵ ! class="unsortable"| تێبینییەکان |- | ''[[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]]'' | [[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] | ٢٠٢٠ | نووری | rowspan="2" | لەلایەن [[نماوا]] بڵاوکراوەتەوە |- |''[[جەنگەڵی ململانێ (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|جەنگەڵی ململانێ]]'' |پژمان تەیمورتاش |٢٠٢٤ |پاشا مۆقیمی |- |''[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]]'' |[[نیما جاویدی]] |٢٠٢٣ |عەلی همتی |[[نەماوا]] و [[فیلیمۆ]] |- |[[یەل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|یەل]] |[[جەمشید مەحموودی]] |٢٠٢٦ |مەلیک |تۆڕی [[فیلمنێت]] |} == خەڵاتەکانی نێودەوڵەتی لەسەر ئاستی جیھان == * لە ٧٤مین «فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[ڤێنیز]]» کە یەکێکە لە ڕووداوە گرینگەکانی سینەمایی جیھان و کۆنترین فێستیڤاڵی [[ئیتالیا|ئیتالیایە]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|سەردێڕ=ھونەرمەندێکی کورد خەڵاتی فستیڤاڵی وێنیزی پێبەخشرا|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191207184357/http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی جیھانی و نێودەوڵەتی «ئاسیا پاسیفک» لە وڵاتی [[ئوسترالیا]] بۆ دووەمین جار بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/name/nm5457207/awards|سەردێڕ=Navid mohammadzadeh-awards-imdb}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/navid-mohammadzadeh|سەردێڕ=Asiapacific awards navid-mohammadzadeh}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|سەردێڕ=لە خولی یازدەھەمینی فێستیڤاڵی ئاسیا_پاسفیک کە ساڵانە لە وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەدەچێت کوردێک وەک باشترین ئەکتەر خەڵات کرا.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190707010303/https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی «شەوانی ڕەشی [[تاڵین]]» لە وڵاتی [[ئیستۆنیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|سەردێڕ=“Sheeple” star Navid Mohammadzadeh named best actor at Tallinn festival|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140445/https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی دوو خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە «فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[براتسیلاڤا|براتیسلاڤا]]» لە وڵاتی [[سلۆڤاکیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» لە ٢٠١٧ و ھەروەھا کایە لە فیلمی «ناھید» لە ٢٠١٥ بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/event/ev0000116/2017/1/|سەردێڕ=Bratislava International Film Festival - navid mohammadzadeh - winner}}</ref> == پڕداھات ترین ئەکتەری سینەمای ئێران لە ٢٠١٩ == نەوید محەممەدزادە ئەکتەرێکی بە ناوبانگی کورد بە ٣٢ ملیارد تمەن بوو بە پڕ داھات ترین ئەکتەری [[سینەمای ئێران]] لە ٢٠١٩. محەممەد زادە لە وەرزی بەھاری ئەمساڵدا لە فیلمی سینەمایی مەترێ شەش و نیو ٢٧ ملیارد تمەن و لە فیلمی سوورپێست ٥ ملیارد تمەن داھاتی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/ar/node/46211|سەردێڕ=کوردێک بوو بە پڕداھات ترین ئەکتەری سینەمای ئێران|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140559/https://www.kurdistantv.net/ar/node/46211|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان == نەوید محەممەدزادە لە سێیمین فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی [[سلێمانی]] لە ھەرێمی [[کوردستان]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست ھێنا و لە کاتی وەرگرتنی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی سلێمانی گوتی: بژی [[کورد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/BpAgMHRn_1H/?taken-by=rudaw|سەردێڕ=نەوید محەممەدزادە ئەکتەرە کوردە بەناوبانگەکەی سینەمای ئێران، لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی سلێمانی گوتی: بژی کورد _ تۆڕی میدیایی ڕووداو}}</ref> == خەڵاتەکانی ناوخۆی ئێران == نەوید محەممەدزادە لە سیو دوەمین [[فێستیڤاڵی فەجر]] وەکو باشترین ئەکتەری پاڵپشتی دیاریکرا بەڕای داوەرانی فێستیڤاڵەکە بەڵام بەھۆی فشاری دەرەکییەوە خەڵاتەکەی پێنەدراو خەڵاتەکە درایە [[ڕەزا عەتاران]]. ڕەزا لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ کافە سینەما وتی: ئەو خەڵاتەی من وەرم گرتووە ھی نەوید محەممەدزادەیە و بۆیە من بە خەڵاتی خۆمی نازانم.<ref>[http://caffecinema.com/رضا-عطاران-در-گفتگو-با-کافە-سینما-سیمرغ-بلورینی-کە-بە-من-دادند-متعلق-بە-بازیگر-عصبانی-نیستم!-است-اعلان-جسورانە-بازیگر-منتخب-جشنوارە-فجر-پس-از-انتشار-گفتگوی-فرامرز-قریبیان-داور-جشنوارە-با ڕەزا عەتاران لەگەڵ کافە سینەما] فارسی - دوایین سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> محەممەدزادە لە سیو چوارەمین [[فێستیڤاڵی فەجر]] بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی [[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پالپشتی دەستەبەر بکات.<ref>[https://www.salamcinama.ir/news/4146/معرفی-فیلم-ابد-و-یک-روز-عکس-ھای-فیلم-پشت-صحنە-پوستر-و-آنونس ناساندنی فیلمی ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ - سەلام سینەما] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809075031/https://www.salamcinama.ir/news/4146/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D8%B5%D8%AD%D9%86%DB%95-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D8%A2%D9%86%D9%88%D9%86%D8%B3 |date= ٩ی ئابی ٢٠٢٠ }} - کۆتا سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> لە سیو پێنجەمین خولی ھەمان [[فێستیڤاڵی فەجر|فێستیڤاڵیش]] توانی بۆ دووەمین جار لەسەریەک خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بەرێتەوە بەھۆی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی بێ مێژوو بێ نیشانە.<ref>[http://www.mizanonline.ir/fa/news/277801/لیست-برندگان-جشنوارە-فیلم-فجر-95-فیلم-و-عکس براوەکانی سیو پێنجەمین خولی فەجر]{{بەستەری مردوو|url=http://www.mizanonline.ir/fa/news/277801/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-95-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}- کۆتا سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Navid Mohammadzadeh|نەوید محەممەدزادە}} * {{IMDb name|5457207}} * {{ئینستاگرام|navidmohamadzadeh}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژیاننامە|فیلم|کوردستان|ئەکتەران|ئێران}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی مێھران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] h3uo6pm2xbz788vv7adfil7531d82x7 1706669 1706663 2026-11-10T21:28:25Z Bilalinfo 57400 /* فیلم */ 1706669 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = نەوید محەممەدزادە | image = Navid Mohammadzadeh 1.jpg | image_size = 200px | birth_date = {{ڕۆژی لەدایکبوون و تەمەن|١٩٨٦|٠٤|٦}} | birth_place = [[مێھران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] |residence = [[تاران]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|بڵاوکەرەوە=mp4|ناونیشان=https://www.mp4.ir/Video?Watch=930-251959743/گفتگوی-شنیدنی-فریدون-جیرانی-و-نوید-محمدزاده-35|سەردێڕ=گفتگوی شنیدنی فریدون جیرانی و نوید محمدزاده ۳۵ -اشاره به زادگاه و اصالت در دقیقه ۲۴}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.mp4.ir/Video?Watch=930-251959743%2F%DA%AF%D9%81%D8%AA%DA%AF%D9%88%DB%8C-%D8%B4%D9%86%DB%8C%D8%AF%D9%86%DB%8C-%D9%81%D8%B1%DB%8C%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%AC%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-35 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> | death_date = | death_place = | birth_name = نەوید محەممەدزادە | height = ١٫٧٠ م {{پێڕستی ئاسۆیی|ئەکتەر|پێشکەشکار}} | years_active = ٢٠٠٨–ئێستا |spouse={{Marriage|[[فریشتە حوسێنی]]|2021}}}}'''نەوید محەممەدزادە''' ({{بە فارسی|نوید محمدزاده}}؛ لەدایکبووی ٦ی نیسانی ١٩٨٦ لە [[مێھران]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]) ئەکتەرێکی فیلم و شانۆی [[کورد]]ی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/review/just-65-1205431|سەردێڕ=Payman Maadi ('A Separation') and Navid Mohammadzadeh ('Sheeple') square off as a tough narcotics cop and drug trafficker in a tense Iranian action film that has become a box office megahit. _hollywoodreporter}}</ref> ڕۆڵەکەی لە فیلمی ''[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]]'' لەلایەن زۆر لە ڕەخنەگرانەوە ستایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوتی سەردان=۲۸ فوریهٔ ۲۰۱۴ | سەردێڕ=درخشش «نوید محمدزاده» در جشنواره فیلم فجر | بڵاوکەرەوە=ایسنا | ناونیشان=http://ilam.isna.ir/Default.aspx?NSID=5&SSLID=46&NID=9334}}</ref> نەوید محەممەدزادە لە ٧٤مین «[[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی ڤێنیز]]» کە یەکێکە لە ڕووداوە گرینگەکانی سینەمایی جیھان و کۆنترین فێستیڤاڵی [[ئیتالیا|ئیتالیایە]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی «[[بەبێ بەروار بەبێ واژوو|بێ مێژوو، بێ واژوو]]» بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|سەردێڕ=ھونەرمەندێکی کورد خەڵاتی فستیڤاڵی وێنیزی پێبەخشرا|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191207184357/http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی جیھانی و نێودەوڵەتی «ئاسیا پاسیفک» لە وڵاتی [[ئوسترالیا]] بۆ دووەمین جار بەھۆی ڕۆڵی لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/name/nm5457207/awards|سەردێڕ=Navid mohammadzadeh-awards-imdb}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/navid-mohammadzadeh|سەردێڕ=Asiapacific awards navid-mohammadzadeh}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|سەردێڕ=لە خولی یازدەھەمینی فێستیڤاڵی ئاسیا_پاسفیک کە ساڵانە لە وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەدەچێت کوردێک وەک باشترین ئەکتەر خەڵات کرا.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190707010303/https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید محەممەدزادە ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی «شەوانی ڕەشی [[تاڵین]]» لە وڵاتی [[ئیستۆنیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|سەردێڕ=“Sheeple” star Navid Mohammadzadeh named best actor at Tallinn festival|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140445/https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نەوید محەممەدزادە ھەروەھا توانی دوو خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە «فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[براتسیلاڤا|براتیسلاڤا]]» لە وڵاتی [[سلۆڤاکیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» لە ٢٠١٧ و ھەروەھا کایە لە فیلمی «ناھید» لە ٢٠١٥ بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/event/ev0000116/2017/1/|سەردێڕ=Bratislava International Film Festival - navid mohammadzadeh - winner}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٦ ڕۆڵی سەرەکی لەفیلمی [[لانتووری]] بینی کە توانی داھاتێکی باش لە نێوخۆی ئێران کۆبکاتەوە. == ژیاننامە == لە ١٧ی نیسانی ١٩٨٦ لە [[ئیلام]] لە دایکبووە و منداڵی دوانزدەیەمی خێزانێکی کوردی ڕۆژھەڵاتە کە لە ساڵی ٢٠٠٣وە ھاتووەتە ناو کاری شانۆ و نواندنەوە. نەوید محەممەدزادە ئێستا ئەکتەرێکی سینەمایی ناسراوە و لە ماوەیەکی کەمدا ناوبانگێکی باشی لە بواری سینەما و شانۆی ئێرانی و لەسەر ئاستی جیھان پەیدا کردووە.{{ژێدەر پێویستە}} لە ساڵی ٢٠٢١ هاوسەرگیری لەگەڵ خانمە ئەکتەر [[فریشتە حوسێنی]] کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٤ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=نوید محمدزاده و فرشته حسینی ازدواج کردند؟ + فیلم و ماجرای تولد در اینستاگرام |ناونیشان=https://www.imna.ir/news/489084/%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D9%85%D8%AF%D8%B2%D8%A7%D8%AF%D9%87-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D8%AD%D8%B3%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B2%D8%AF%D9%88%D8%A7%D8%AC-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AA%D9%88%D9%84%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=ایمنا |بڵاوکەرەوە=ایمنا خبرگزاری شهری ایران {{!}} IMNA News Agency |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠٢١|سەردێڕ=نوید محمدزاده با فرشته حسینی بالاخره ازدواج کرد! {{!}} پایگاه خبری تحلیلی انصاف نیوز |ناونیشان=https://ensafnews.com/302696/%d9%86%d9%88%db%8c%d8%af-%d9%85%d8%ad%d9%85%d8%af%d8%b2%d8%a7%d8%af%d9%87-%d8%a8%d8%a7-%d9%81%d8%b1%d8%b4%d8%aa%d9%87-%d8%ad%d8%b3%db%8c%d9%86%db%8c-%d8%a8%d8%a7%d9%84%d8%a7%d8%ae%d8%b1%d9%87-%d8%a7/ |ڕێکەوتی سەردان=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR}}</ref> == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable" ! width="170" |ناونیشان ! width="100" |دەرھێنەر ! width="50" |ساڵ !ڕۆڵ |- |''[[تۆوی ترێ (فیلم)|تۆوی ترێ]]'' |[[ئیبراھیم ئیبراھیمیان]] |٢٠٢٥ | |- |[[مەتری شەش و نیو]] |[[سەعید ڕووستایی]] |٢٠١٩ |ناسر خاکزاد |- |[[سوورپێست (فیلم)|سوورپێست]] |[[نیما جاویدی]] |٢٠١٩ |ڕائید نیعمەت جاھید |- |[[مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٨ |شاھین |- |[[خنکان (فیلم)|خنکان]] |[[فەرەیدوون جیرانی]] |٢٠١٧ |مەسعوود سازگار |- |[[بەبێ بەروار بەبێ واژوو|بێ مێژوو، بێ واژوو]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.inn.ir/News/255508.html|سەردێڕ=تمجید مجله ورایتی از بازی نوید محمدزاده در فیلم «بدون تاریخ، بدون امضا»|بڵاوکەرەوە=ایران آنلاین|ڕێکەوت=۱۲ شهریور ۱۳۹۶|بازبینی=۲۵ اسفند ۱۳۹۶|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180316214554/http://www.inn.ir/News/255508.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |[[وەحید جەلیلوەند]] |٢٠١٧ |موسێ |- |[[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] |[[سەعید ڕووستایی]] |٢٠١٦ |موحسین |- |[[تووڕەیی و ھەرا]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٦ |خوسرەو پارسا |- |[[لانتووری]] |[[ڕەزا درمیشیان]] |٢٠١٦ |پاشا |- |[[ناھید (فیلمی ٢٠١٥)|ناھید]] |[[ئایدا پەناھەندە]] |٢٠١٥ |ئەحمەد |- |[[سێزدە (فیلم)|سێزدە]] |[[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] |٢٠١٤ |مەجید |- |[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]] |[[ڕەزا درمیشیان]] |٢٠١٤ |نەوید |- |[[لرزانندە چربی]] |[[محەممەد شیروانی]] |٢٠١٣ | - |- |[[لە نێو ھەورەکاندا]] |[[ڕووحوڵڵا حیجازی]] |٢٠٠٨ |باقر |} === تەلەڤیزیۆن === {|class="wikitable sortable" |- ! ناونیشان ! دەرھێنەر ! ساڵ ! ڕۆڵ ! class="unsortable"| تێبینییەکان |- | ''[[بۆق (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|بۆق]]'' | [[ھومەن سەیدی|ھوومەن سەیدی]] | ٢٠٢٠ | نووری | rowspan="2" | لەلایەن [[نماوا]] بڵاوکراوەتەوە |- |''[[جەنگەڵی ململانێ (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|جەنگەڵی ململانێ]]'' |پژمان تەیمورتاش |٢٠٢٤ |پاشا مۆقیمی |- |''[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]]'' |[[نیما جاویدی]] |٢٠٢٣ |عەلی همتی |[[نەماوا]] و [[فیلیمۆ]] |- |[[یەل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|یەل]] |[[جەمشید مەحموودی]] |٢٠٢٦ |مەلیک |تۆڕی [[فیلمنێت]] |} == خەڵاتەکانی نێودەوڵەتی لەسەر ئاستی جیھان == * لە ٧٤مین «فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[ڤێنیز]]» کە یەکێکە لە ڕووداوە گرینگەکانی سینەمایی جیھان و کۆنترین فێستیڤاڵی [[ئیتالیا|ئیتالیایە]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|سەردێڕ=ھونەرمەندێکی کورد خەڵاتی فستیڤاڵی وێنیزی پێبەخشرا|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191207184357/http://www.kurdistanukurd.com/?p=25675|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی جیھانی و نێودەوڵەتی «ئاسیا پاسیفک» لە وڵاتی [[ئوسترالیا]] بۆ دووەمین جار بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/name/nm5457207/awards|سەردێڕ=Navid mohammadzadeh-awards-imdb}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/navid-mohammadzadeh|سەردێڕ=Asiapacific awards navid-mohammadzadeh}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|سەردێڕ=لە خولی یازدەھەمینی فێستیڤاڵی ئاسیا_پاسفیک کە ساڵانە لە وڵاتی ئوسترالیا بەڕێوەدەچێت کوردێک وەک باشترین ئەکتەر خەڵات کرا.|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190707010303/https://www.kurdistantv.net/index.php/ar/node/5710|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی «شەوانی ڕەشی [[تاڵین]]» لە وڵاتی [[ئیستۆنیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «مێشکە بچووکە ژەنگگرتووەکان» بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|سەردێڕ=“Sheeple” star Navid Mohammadzadeh named best actor at Tallinn festival|ڕێکەوتی سەردان= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140445/https://newstral.com/en/article/en/1113721496/-sheeple-star-navid-mohammadzadeh-named-best-actor-at-tallinn-festival|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * ھەروەھا توانی دوو خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو لە «فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی [[براتسیلاڤا|براتیسلاڤا]]» لە وڵاتی [[سلۆڤاکیا]] بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» لە ٢٠١٧ و ھەروەھا کایە لە فیلمی «ناھید» لە ٢٠١٥ بەدەست بێنێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/event/ev0000116/2017/1/|سەردێڕ=Bratislava International Film Festival - navid mohammadzadeh - winner}}</ref> == پڕداھات ترین ئەکتەری سینەمای ئێران لە ٢٠١٩ == نەوید محەممەدزادە ئەکتەرێکی بە ناوبانگی کورد بە ٣٢ ملیارد تمەن بوو بە پڕ داھات ترین ئەکتەری [[سینەمای ئێران]] لە ٢٠١٩. محەممەد زادە لە وەرزی بەھاری ئەمساڵدا لە فیلمی سینەمایی مەترێ شەش و نیو ٢٧ ملیارد تمەن و لە فیلمی سوورپێست ٥ ملیارد تمەن داھاتی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.kurdistantv.net/ar/node/46211|سەردێڕ=کوردێک بوو بە پڕداھات ترین ئەکتەری سینەمای ئێران|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190706140559/https://www.kurdistantv.net/ar/node/46211|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بەشداریکردن لە فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی سلێمانی لە ھەرێمی کوردستان == نەوید محەممەدزادە لە سێیمین فێستیڤاڵی فیلمی نێودەوڵەتی [[سلێمانی]] لە ھەرێمی [[کوردستان]] خەڵاتی باشترین ئەکتەری پیاو بەھۆی کایە لە فیلمی «بێ مێژوو، بێ واژوو» بەدەست ھێنا و لە کاتی وەرگرتنی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی سلێمانی گوتی: بژی [[کورد]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/BpAgMHRn_1H/?taken-by=rudaw|سەردێڕ=نەوید محەممەدزادە ئەکتەرە کوردە بەناوبانگەکەی سینەمای ئێران، لەکاتی وەرگرتنی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی سلێمانی گوتی: بژی کورد _ تۆڕی میدیایی ڕووداو}}</ref> == خەڵاتەکانی ناوخۆی ئێران == نەوید محەممەدزادە لە سیو دوەمین [[فێستیڤاڵی فەجر]] وەکو باشترین ئەکتەری پاڵپشتی دیاریکرا بەڕای داوەرانی فێستیڤاڵەکە بەڵام بەھۆی فشاری دەرەکییەوە خەڵاتەکەی پێنەدراو خەڵاتەکە درایە [[ڕەزا عەتاران]]. ڕەزا لە گفتوگۆیەکدا لەگەڵ کافە سینەما وتی: ئەو خەڵاتەی من وەرم گرتووە ھی نەوید محەممەدزادەیە و بۆیە من بە خەڵاتی خۆمی نازانم.<ref>[http://caffecinema.com/رضا-عطاران-در-گفتگو-با-کافە-سینما-سیمرغ-بلورینی-کە-بە-من-دادند-متعلق-بە-بازیگر-عصبانی-نیستم!-است-اعلان-جسورانە-بازیگر-منتخب-جشنوارە-فجر-پس-از-انتشار-گفتگوی-فرامرز-قریبیان-داور-جشنوارە-با ڕەزا عەتاران لەگەڵ کافە سینەما] فارسی - دوایین سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> محەممەدزادە لە سیو چوارەمین [[فێستیڤاڵی فەجر]] بە ڕۆڵگێڕان لە فیلمی [[ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ]] توانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری پالپشتی دەستەبەر بکات.<ref>[https://www.salamcinama.ir/news/4146/معرفی-فیلم-ابد-و-یک-روز-عکس-ھای-فیلم-پشت-صحنە-پوستر-و-آنونس ناساندنی فیلمی ھەتاھەتا و یەک ڕۆژ - سەلام سینەما] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200809075031/https://www.salamcinama.ir/news/4146/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%AF-%D9%88-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D9%88%D8%B2-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D8%B5%D8%AD%D9%86%DB%95-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D8%A2%D9%86%D9%88%D9%86%D8%B3 |date= ٩ی ئابی ٢٠٢٠ }} - کۆتا سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> لە سیو پێنجەمین خولی ھەمان [[فێستیڤاڵی فەجر|فێستیڤاڵیش]] توانی بۆ دووەمین جار لەسەریەک خەڵاتی باشترین ئەکتەری پاڵپشتی بەرێتەوە بەھۆی ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی بێ مێژوو بێ نیشانە.<ref>[http://www.mizanonline.ir/fa/news/277801/لیست-برندگان-جشنوارە-فیلم-فجر-95-فیلم-و-عکس براوەکانی سیو پێنجەمین خولی فەجر]{{بەستەری مردوو|url=http://www.mizanonline.ir/fa/news/277801/%D9%84%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-95-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}- کۆتا سەردان ٨ی ٤ی ٢٠١٧</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Navid Mohammadzadeh|نەوید محەممەدزادە}} * {{IMDb name|5457207}} * {{ئینستاگرام|navidmohamadzadeh}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|ژیاننامە|فیلم|کوردستان|ئەکتەران|ئێران}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کوردەکان]] [[پۆل:خەڵکی مێھران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] 9piz9m4adq648cztjd78bik5hjx0h5d 0 131538 1706582 1579049 2026-11-10T19:35:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706582 wikitext text/x-wiki '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێ ئێران''' ھەڵبژادەیەکی نەتەوەیی [[تۆپی پێ]]یە کە بە نوێنەرایەتی لە وڵاتی [[کۆماری ئیسلامی ئێران]] لە یاریەکان بەشداری دەکات. == درووست بوون == '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێ ئێران''' بە بڕوای [[فیفا]] دیار نیە کە لە سەداسەد لە چ ساڵێک دا درووست بووە بەڵام ئەوەی کە دیارە ئەمەیە کە یاری [[تۆپی پێ]] لە لایان [[ئینگلیزی]]ەکانەوە کە لە باشووری ئێران سەرگەرمی دەرھێنانی [[نەوت]] بوون بە [[ئێرانی]]ەکان ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.hamshahrionline.ir/details/60565 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئابی ٢٠١٧ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170826074759/http://www.hamshahrionline.ir/details/60565 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دەسکەوتەکان == '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێ ئێران''' یاریەکانی خۆی لە ژێر چاودێری [[ئەی ئێف سی]] ئەنجام ئەدات، و لە ساڵەکانی ١٩٦٨، ١٩٧٢ و ١٩٧٦ سێ جار بەدوای یەک بوو بە پاڵەوانی جامی ئاسیا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.aftabir.com/articles/view/sport/football/c6c1186311630p1.php/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140622162834/http://www.aftabir.com/articles/view/sport/football/c6c1186311630p1.php/%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE%DA%86%D9%87-%D8%AA%DB%8C%D9%85-%D9%85%D9%84%DB%8C-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەوەھا لە ڕیزبەندەکانی مانگانەی [[فیفا]] پلە ١٥ لە ساڵی ٢٠٠٥ باشترین پلەی ھەڵبژاردەی ئێرانە لە ڕیزبەندی فیفا. == بەشداری لە مۆندیال == ھەڵبژاردەی ئێران بۆ یەکەم جار لە ساڵی ١٩٧٨ لە [[مۆندیال]] بەشداری کرد، پاشان لە مۆندیالەکانی ١٩٩٨ ی [[فەڕەنسا]]، ٢٠٠٦ ی [[ئاڵمانیا]] و ٢٠١٦ ی [[بڕازیل]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]]ی [[ڕووسیا]] کە لە کۆی ئەم ٥ بەشداریە تا ئێستا نەی توانیوە لە بەشی یاریە گروپیەکان سەربکەوێت.<ref>http://www.fifa.com/associations/association=irn/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708000102/https://www.fifa.com/associations/association=irn/index.html |date= ٨ی تەممووزی ٢٠١٨ }}</ref> == یاریگا == [[یاریگای ئازادی تاران]] یاریگای سەرەکی '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێ ئێران'''ە کە لە ساڵی ١٩٧٣ زایینی دروست کراوە.<ref>http://www.fifa.com/associations/association=irn/index.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180708000102/https://www.fifa.com/associations/association=irn/index.html |date= ٨ی تەممووزی ٢٠١٨ }}</ref> ئەم یارگا ١٠٠٠٠٠ نەفر لە خۆ دەگرێت. == سەرچاوەکان == {{پەراوێزەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئاسیا|ئێران}} {{پۆلی کۆمنز|Iran national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێران]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] eipesegj4brualxzp9pwo6v9nnpg1mu 0 131847 1706479 1305335 2026-11-10T16:28:20Z Bilalinfo 57400 1706479 wikitext text/x-wiki {{شێواز|ھۆکار=ناستانداردی بەکارھێنانی تووڵەکان}} {{خاوێنکردن}}{{زانیاریدانی فیلم| | |ناو=توڕەی و ھەرا|وێنە=Poster khashm va hayaho.jpg|دەرھێنەر=ھومەن سەیدی|بەرھەمھێنەر=سەعید سەعدی|کاست=[[نەوید محەممەدزادە]]{{ھن}}[[تەناز تەباتەبایی]]{{ھن}}[[ڕەعنا ئازادی وەر]]{{ھن}}[[سەعید چەنگیزیان]]{{ھن}}[[بھناز جەعفەری]]|موزیک=کارن ھومایونفەر|وێنەگری سینەمایی=پەیمان شادومانفەر|ماوەی فیلم=١٠٠ خولەک|وڵات=ئێران|زمان=فارسی|داھات=زیاد لە ٢ میلیارد تمەن}}'''توڕەیی و ھەرا''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''خشم و هیاهو)'' لە دەرهێنان و نووسینی [[ھوومەن سەییدی|هوومەن سەیدیی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iran-newspaper.com |ناونیشان=http://iran-newspaper.com/newspaper/item/457374 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20241201205523/http://iran-newspaper.com/newspaper/item/457374 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2024-12-01 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=iran-newspaper.com}}</ref> و بەرهەمهێنانی سەعید سەعدی، بەرهەمی ساڵی ٢٠١٦یە. لە سی و چوارەمین خولی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] خەڵاتی باشترین وێنەگرتنی بردەوە. هەروەها هومەن سەیدی خەڵاتی تایبەتی دەستەی دادوەرانی بەدەستهێنا. لە ١٦ی ئاداری ٢٠١٦ لە سینەماکانی ئێران نمایشکرا بۆ [[نەورۆز|جەژنی نەورۆز]]، و بە هەژمارکردنی فرۆشی فیلمەکە لە تۆڕی نمایشی ماڵەوەدا، زیاتر لە دوو ملیار [[تمەن]] فرۆشی هەبوو. == توڕەیی و ھەرا وەکو ڕۆمان == توڕەیی و ھەرا ڕۆمانێکی نووسەر ویلیام فۆکنەرە کە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتە، [[ھومەن سەیدی]] سودی لەم ڕۆمانە وەگرتووە لە لایەنی فەلسەفییەوە، فیلمەکەش بە وتەیەک دەست پێدەکات لەو ڕۆمانە <nowiki>'' ژیان فێری کردم کە ھیچ شتێک لە ھیچ کەس بەدور نییە ''</nowiki> دروشمی فیلمەکەش ھەمان وتەیە == چیرۆکی فیلم == === کورتەی چیرۆک === خوسرەو کە گۆرانیبێژێکی زۆر بەناوبانگە دوای ئاشنا بوون بە حەنای ھەواداری و بەستنی پەیوەندی سۆزداری لەگەڵیدا توشی کێشەیەکی گەورە دەبێت، خوسرەو و حەنا بە دوو شێوەی جیا چیرۆکی یەکترناسینیان باس دەکەن<ref>https://www.salamcinama.ir/movie/359/خشم-و-هیاهو {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160929061451/http://www.salamcinama.ir/movie/359/%D8%AE%D8%B4%D9%85-%D9%88-%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88 |date=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦ }} سەلام سینەما - توڕەیی و ھەرا</ref> === درێژەی چیرۆک === ئەم فیلمە یەک داستانی ھەیە بە دوو گێڕانەوەی جیاواز، سەرەتا خوسرەو پارسا ([[نەوید محەممەدزادە]]) وا چیرۆکەکە دەگێڕێتەوە کە ژیانێکی خۆشی ھەبووە لەگەڵ تینای ھاوسەریدا بەڵام حەنای ھەواداری ([[تەناز تەباتەبایی]]) بە زۆر وازی لێ ناھێنێت و خۆی لێ نزیک دەکاتەوە دوای ئەوەی تینا گومان دەکات خوسرەو و حەنا پەیوەندیان ھەیە خۆی ھەڵدەداتە بەردەم سەیارەیەک بە مەبەستی خۆکوشتن بەڵام نامرێت لە گێڕانەوەی دووەم حەنا وا دەیگێڕێتەوە کە ھەواداری خوسرەو پارسا بووە و تەنھا ئیمزایەکی ویستووە لێی، بەڵام پارسا ویستێتی خۆی نزیک خاتەوە لێی، تا ئەوەی تینا ھەستی بە پەیوەندییەکە کردووە ھەوڵی خۆکوشتنی داوە گێڕانەوەکان دوو جیاوازیان ھەیە # خوسرەو دەڵێت حەنا خۆی نزیک خستووەتەوە لەم بەڵام حەنا دەڵێت خوسرەو دەسپێشخەری کردووە # خوسرەو وەکو کەسێکی باش و میھرەبان باسی تینای ھاوسەری دەکات بەڵام حەنا وەک و کەسێکی بێڕەوشت باسی دەکات. حەنا و خوسرەو ھەردوکیان لە زینداندان نەک لەبەر ئەوەی تینا ھەوڵی خۆکوشتنی داوە بەڵکو لەبەر ئەوەی پاش ماوەیەک کە لە کۆما دێتە دەر بە چەقۆ دەکوژرێت لێکۆڵەری کەیسەکە ناتوانێت لە نێوان ئەم گێڕانەوە دژ بەیەکانەدا تاوانبار دیاری بکات بۆیە ناچاردەبێت داواکاری خوسرەو پارسا قبوڵ بکات کە پارسا داوای کردووە حەنا ببینێت و قسەی لەگەڵ بکات. پاش یەکتر بینینی پارسا و حەنای سەرئەفراز، حەنا دان بەوەدا دەنێت کە بکوژی تینایە. لێکۆڵەری کەیسەکە گومانی دەکات لە دانپیانانەکە بەڵام ھیچ ڕێیەک نادۆزێتەوە تا بیسەلمێنێت دانپیانانەکە ڕاست نییە لە کۆتاییدا حەنا لەسێدارە دەدرێت === ھاوشێوەیی چیرۆک لەگەڵ ڕوداوێکی ڕاستی === دوای بڵاو بوونەوەی فیلمی توڕەیی و ھەرا بینەران کەوتنەوە بیری کەیسی ناسڕ موحەمەدخانی یاریزان و ئاماژەیان بەوە کرد کە فیلمەکە لەو کەیسەوە وەرگیراوە ناسڕ محەممەد خانی یاریزانێکی نێودەوڵەتی بوو پەیوەندی لەگەڵ کچێکدا ھەبوو بەناوی شەھلا جاھد، خێزانی ناسڕ محەممەد خانی بە ٢٧ لێدانی چەقۆ کوژرا شەھلا جاھد دانی بەوەدا نا کە خێزانی ناسڕی کوشتووە، بەڵام دوای چەند دانیشتنێکی دادگا پەشیمان بۆیەوە و بە گریانەوە ھاواری کرد <nowiki>'' من نەمکوشتووە من تێکەوتم ''</nowiki> دوای چەند ساڵ لە بەردەوام بوونی کەیسەکە شەھلا جاھد وەک تاوانبار ناسێنرا و لە سێدارە درا [[ھومەن سەیدی]] دەرھێنەر وتی فیلمی توڕەیی و ھەرا لەو ڕوداوەوە وەرنەگیراوە، سەعید سەعدی بەرھەمھێنەریش وتی توڕەیی و ھەرا کاریگەری ئەو ڕوداوەی بەسەرەوەیە بەڵام دروست کۆپی ئەو ڕوداوە نییە == مۆسیقا و گۆرانی نێو فیلمەکە == مۆسیقای فیلمەکە لەلایەن کارن ھومایۆنفەرەوە دانراوە و لە نێو فیلمەکەدا چەند گۆرانییەک ھەن یەکەمیان گۆرانی The letters ی [[لیونارد کۆھێن|لیونارد کۆھێنە]] بە زمانی ئینگلیزی گۆرانی دووەم تایبەت بۆ فیلمەکە وتراوە بە ناوی توڕەیی و ھەرا بە دەنگی ڕەزا کۆلغانی کە ڕۆڵێکی کەمیشی ھەیە لە فیلمەکە لە سەرەتاوە ڕۆڵی ھونەرمەندێکی تازەکار دەگێڕێت و دەیەوێت ڤیسا وەرگرێت، و گۆرانییەکی ھونەرمەندی عەرەبیش عەمرو دیاب ھەیە لە نێو فیلمەکەدا == خەڵاتەکان == لە سیو چوارەمین فیستڤاڵی فەجر {| class="wikitable" !بەش !کەسایەتی !ئەنجام |- |باشترین ئەکتەری سەرەکی پیاو |[[نەوید محەممەدزادە]] |{{پاڵێوراو}} |- |باشترین ئەکتەری سەرەکی ئافرەت |[[تەناز تەباتەبایی]] |{{پاڵێوراو}} |- |باشترین وێنەگرتنی سینەمایی |پەیمان شادومان فەر |{{براوە}} |- |باشترین دەنگ |حسێن بەشاش و ئارش قاسمی |{{پاڵێوراو}} |- |باشترین دیزاینی جلو بەرگ و دیمەنەکان |موحسین نەسڕوڵڵاھی و ڕەعنا ئەمینی |{{پاڵێوراو}} |- |خەڵاتی تایبەتی داوەران |[[ھومەن سەیدی]] |{{براوە}} |} == کاست == * '''[[نەوید محەممەدزادە]]''': خوسرەو پارسا * '''[[تەناز تەباتەبایی]]''': حەنا سەرئەفراز * '''[[ڕەعنا ئازادی وەر]]''': تینا * '''سەعید چەنگیزیان''': لێکۆڵەر * '''بھناز جەعفەری''': بەڕێوبەری بەشە ناوخۆیی<ref>http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139406070004 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160626093919/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139406070004 |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦ }} سوورە سینەما - ناساندنی توڕەیی و ھەرا</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] 5275dhuji7lilqlahumv4o1g3pc0gzz 1706678 1706479 2026-11-10T22:10:07Z Bilalinfo 57400 /* کاست */ 1706678 wikitext text/x-wiki {{شێواز|ھۆکار=ناستانداردی بەکارھێنانی تووڵەکان}} {{خاوێنکردن}}{{زانیاریدانی فیلم| | |ناو=توڕەی و ھەرا|وێنە=Poster khashm va hayaho.jpg|دەرھێنەر=ھومەن سەیدی|بەرھەمھێنەر=سەعید سەعدی|کاست=[[نەوید محەممەدزادە]]{{ھن}}[[تەناز تەباتەبایی]]{{ھن}}[[ڕەعنا ئازادی وەر]]{{ھن}}[[سەعید چەنگیزیان]]{{ھن}}[[بھناز جەعفەری]]|موزیک=کارن ھومایونفەر|وێنەگری سینەمایی=پەیمان شادومانفەر|ماوەی فیلم=١٠٠ خولەک|وڵات=ئێران|زمان=فارسی|داھات=زیاد لە ٢ میلیارد تمەن}}'''توڕەیی و ھەرا''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ''خشم و هیاهو)'' لە دەرهێنان و نووسینی [[ھوومەن سەییدی|هوومەن سەیدیی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iran-newspaper.com |ناونیشان=http://iran-newspaper.com/newspaper/item/457374 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20241201205523/http://iran-newspaper.com/newspaper/item/457374 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2024-12-01 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=iran-newspaper.com}}</ref> و بەرهەمهێنانی سەعید سەعدی، بەرهەمی ساڵی ٢٠١٦یە. لە سی و چوارەمین خولی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] خەڵاتی باشترین وێنەگرتنی بردەوە. هەروەها هومەن سەیدی خەڵاتی تایبەتی دەستەی دادوەرانی بەدەستهێنا. لە ١٦ی ئاداری ٢٠١٦ لە سینەماکانی ئێران نمایشکرا بۆ [[نەورۆز|جەژنی نەورۆز]]، و بە هەژمارکردنی فرۆشی فیلمەکە لە تۆڕی نمایشی ماڵەوەدا، زیاتر لە دوو ملیار [[تمەن]] فرۆشی هەبوو. == توڕەیی و ھەرا وەکو ڕۆمان == توڕەیی و ھەرا ڕۆمانێکی نووسەر ویلیام فۆکنەرە کە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵی ئەدەبیاتە، [[ھومەن سەیدی]] سودی لەم ڕۆمانە وەگرتووە لە لایەنی فەلسەفییەوە، فیلمەکەش بە وتەیەک دەست پێدەکات لەو ڕۆمانە <nowiki>'' ژیان فێری کردم کە ھیچ شتێک لە ھیچ کەس بەدور نییە ''</nowiki> دروشمی فیلمەکەش ھەمان وتەیە == چیرۆکی فیلم == === کورتەی چیرۆک === خوسرەو کە گۆرانیبێژێکی زۆر بەناوبانگە دوای ئاشنا بوون بە حەنای ھەواداری و بەستنی پەیوەندی سۆزداری لەگەڵیدا توشی کێشەیەکی گەورە دەبێت، خوسرەو و حەنا بە دوو شێوەی جیا چیرۆکی یەکترناسینیان باس دەکەن<ref>https://www.salamcinama.ir/movie/359/خشم-و-هیاهو {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160929061451/http://www.salamcinama.ir/movie/359/%D8%AE%D8%B4%D9%85-%D9%88-%D9%87%DB%8C%D8%A7%D9%87%D9%88 |date=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٦ }} سەلام سینەما - توڕەیی و ھەرا</ref> === درێژەی چیرۆک === ئەم فیلمە یەک داستانی ھەیە بە دوو گێڕانەوەی جیاواز، سەرەتا خوسرەو پارسا ([[نەوید محەممەدزادە]]) وا چیرۆکەکە دەگێڕێتەوە کە ژیانێکی خۆشی ھەبووە لەگەڵ تینای ھاوسەریدا بەڵام حەنای ھەواداری ([[تەناز تەباتەبایی]]) بە زۆر وازی لێ ناھێنێت و خۆی لێ نزیک دەکاتەوە دوای ئەوەی تینا گومان دەکات خوسرەو و حەنا پەیوەندیان ھەیە خۆی ھەڵدەداتە بەردەم سەیارەیەک بە مەبەستی خۆکوشتن بەڵام نامرێت لە گێڕانەوەی دووەم حەنا وا دەیگێڕێتەوە کە ھەواداری خوسرەو پارسا بووە و تەنھا ئیمزایەکی ویستووە لێی، بەڵام پارسا ویستێتی خۆی نزیک خاتەوە لێی، تا ئەوەی تینا ھەستی بە پەیوەندییەکە کردووە ھەوڵی خۆکوشتنی داوە گێڕانەوەکان دوو جیاوازیان ھەیە # خوسرەو دەڵێت حەنا خۆی نزیک خستووەتەوە لەم بەڵام حەنا دەڵێت خوسرەو دەسپێشخەری کردووە # خوسرەو وەکو کەسێکی باش و میھرەبان باسی تینای ھاوسەری دەکات بەڵام حەنا وەک و کەسێکی بێڕەوشت باسی دەکات. حەنا و خوسرەو ھەردوکیان لە زینداندان نەک لەبەر ئەوەی تینا ھەوڵی خۆکوشتنی داوە بەڵکو لەبەر ئەوەی پاش ماوەیەک کە لە کۆما دێتە دەر بە چەقۆ دەکوژرێت لێکۆڵەری کەیسەکە ناتوانێت لە نێوان ئەم گێڕانەوە دژ بەیەکانەدا تاوانبار دیاری بکات بۆیە ناچاردەبێت داواکاری خوسرەو پارسا قبوڵ بکات کە پارسا داوای کردووە حەنا ببینێت و قسەی لەگەڵ بکات. پاش یەکتر بینینی پارسا و حەنای سەرئەفراز، حەنا دان بەوەدا دەنێت کە بکوژی تینایە. لێکۆڵەری کەیسەکە گومانی دەکات لە دانپیانانەکە بەڵام ھیچ ڕێیەک نادۆزێتەوە تا بیسەلمێنێت دانپیانانەکە ڕاست نییە لە کۆتاییدا حەنا لەسێدارە دەدرێت === ھاوشێوەیی چیرۆک لەگەڵ ڕوداوێکی ڕاستی === دوای بڵاو بوونەوەی فیلمی توڕەیی و ھەرا بینەران کەوتنەوە بیری کەیسی ناسڕ موحەمەدخانی یاریزان و ئاماژەیان بەوە کرد کە فیلمەکە لەو کەیسەوە وەرگیراوە ناسڕ محەممەد خانی یاریزانێکی نێودەوڵەتی بوو پەیوەندی لەگەڵ کچێکدا ھەبوو بەناوی شەھلا جاھد، خێزانی ناسڕ محەممەد خانی بە ٢٧ لێدانی چەقۆ کوژرا شەھلا جاھد دانی بەوەدا نا کە خێزانی ناسڕی کوشتووە، بەڵام دوای چەند دانیشتنێکی دادگا پەشیمان بۆیەوە و بە گریانەوە ھاواری کرد <nowiki>'' من نەمکوشتووە من تێکەوتم ''</nowiki> دوای چەند ساڵ لە بەردەوام بوونی کەیسەکە شەھلا جاھد وەک تاوانبار ناسێنرا و لە سێدارە درا [[ھومەن سەیدی]] دەرھێنەر وتی فیلمی توڕەیی و ھەرا لەو ڕوداوەوە وەرنەگیراوە، سەعید سەعدی بەرھەمھێنەریش وتی توڕەیی و ھەرا کاریگەری ئەو ڕوداوەی بەسەرەوەیە بەڵام دروست کۆپی ئەو ڕوداوە نییە == مۆسیقا و گۆرانی نێو فیلمەکە == مۆسیقای فیلمەکە لەلایەن کارن ھومایۆنفەرەوە دانراوە و لە نێو فیلمەکەدا چەند گۆرانییەک ھەن یەکەمیان گۆرانی The letters ی [[لیونارد کۆھێن|لیونارد کۆھێنە]] بە زمانی ئینگلیزی گۆرانی دووەم تایبەت بۆ فیلمەکە وتراوە بە ناوی توڕەیی و ھەرا بە دەنگی ڕەزا کۆلغانی کە ڕۆڵێکی کەمیشی ھەیە لە فیلمەکە لە سەرەتاوە ڕۆڵی ھونەرمەندێکی تازەکار دەگێڕێت و دەیەوێت ڤیسا وەرگرێت، و گۆرانییەکی ھونەرمەندی عەرەبیش عەمرو دیاب ھەیە لە نێو فیلمەکەدا == خەڵاتەکان == لە سیو چوارەمین فیستڤاڵی فەجر {| class="wikitable" !بەش !کەسایەتی !ئەنجام |- |باشترین ئەکتەری سەرەکی پیاو |[[نەوید محەممەدزادە]] |{{پاڵێوراو}} |- |باشترین ئەکتەری سەرەکی ئافرەت |[[تەناز تەباتەبایی]] |{{پاڵێوراو}} |- |باشترین وێنەگرتنی سینەمایی |پەیمان شادومان فەر |{{براوە}} |- |باشترین دەنگ |حسێن بەشاش و ئارش قاسمی |{{پاڵێوراو}} |- |باشترین دیزاینی جلو بەرگ و دیمەنەکان |موحسین نەسڕوڵڵاھی و ڕەعنا ئەمینی |{{پاڵێوراو}} |- |خەڵاتی تایبەتی داوەران |[[ھومەن سەیدی]] |{{براوە}} |} == کاست == * '''[[نەوید محەممەدزادە]]''': خوسرەو پارسا * '''[[تەناز تەباتەبایی]]''': حەنا سەرئەفراز * '''[[ڕەعنا ئازادی وەر]]''': تینا * '''سەعید چەنگیزیان''': لێکۆڵەر * '''بھناز جەعفەری''': بەڕێوبەری بەشە ناوخۆیی<ref>http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139406070004 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20160626093919/http://www.sourehcinema.com/Title/Title.aspx?id=139406070004 |date=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦ }} سوورە سینەما - ناساندنی توڕەیی و ھەرا</ref> * [[ڕەزا بەھبوودی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] p9c52khwhs7n844ajs9zrw2wba6qdh1 0 132086 1706561 1691343 2026-11-10T18:13:36Z Bilalinfo 57400 خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی 1706561 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ئەسغەر فەرھادی|image=Article16361.jpg|caption=فەرھادی لە فیستیڤاڵی کان|imagesize=|birth_date={{birth date and age|١٩٧٢|٠١|٧|df=y}}<ref name="soureh">[http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270488 Soureh Movie Database] {{webarchive |url=https://web.archive.org/web/20131021201219/http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138112270488 |date=21 October 2013}}</ref>|birth_place=خومەینی شەھر - ئەسفەھان|occupation=[[دەرھێنەری فیلم]] - [[نووسەر]]|alma_mater=زانکۆی تربت مدرس بەشی شانۆ|years_active=١٩٩٧ - ئێستا|spouse=پەریسا بەختەوەر|children=[[سارینا فەرھادی]] - ساغر|nationality=[[ئێران]]|notable_works=[[دەربارەی ئێلی]] [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] [[فرۆشیارەکە]]|خەڵاتەکان=خەڵاتی ئۆسکار خەڵاتی کان خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب خەڵاتی فەجر}} '''ئەسغەر فەرھادی''' (بە [[فارسی]]: اصغر فرهادی) (لەدایکبووی ١٩٧٢، لە [[خومەینی شەھر]]ی [[پارێزگای ئەسفەھان|ئەسفەھان]]، [[ئێران]]). [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنەر]] و [[نووسەر]] و بەرھەمھێنەری فیلمە لەسەر ئاستی جیھان بە یەکێک لە لیھاتوترین سینەماکارەکان دادەنرێت و چەندین خەڵاتی ناوخۆیی و نێودەوڵەتی بەدەست ھێناوە لە نێویشیاندا [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] و [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب|گۆڵدن گڵۆب]] بۆ باشترین فیلمی بیانی و خەڵاتی [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] بۆ باشترین سیناریۆ و [[خەڵاتی فەجر]] بۆ باشترین فیلم و باشترین دەرھێنان و باشترین سیناریۆ، ئەسغەر فەرھادی لە لایەن گۆڤاری تایمەوە وەکو یەکێک لە کاریگەرترین سەد کەسایەتیەکەی ساڵی ٢٠١٢ دیاریکراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2111975_2111976_2112155,00.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠١٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130825091834/http://www.time.com/time/specials/packages/article/0,28804,2111975_2111976_2112155,00.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ژیاننامە == ئەسغەر فەرھادی لە ساڵی ١٩٧٢ لە شاری ھومایون لە دایک بووە کە دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشێ ئێران]] لە ساڵی ١٩٧٩ ناوی شارەکە گۆڕاوە بۆ خومەینی. فەرھادی شانۆی خوێندوە و پاشان لیسانس و سەرو لیسانسی بەدەست ھێناوە و لە ئەنجومەنی سینەمای لاوانی ئەسفەھان دەستی کردووە بە چالاکی، فەرھادی فیلمی [[پاسکیل دزەکان|پاسکیل دزەکانی]] کە فیلمێکی ئیتاڵیە وەکو یەکەمین فیلم ناساند کە کاریگەری لەسەری دروست کردبێت و [[ئینگمار بێرگمەن]] و [[فێدێریکۆ فێلینی]] و مایکڵ ئەنجیلۆ و ڤیتۆریۆ دێسیکا و بێڵی وایڵدەر و کریشتۆف کیشلوفسکی ئەو کەسایەتیانەن کە کاریگەریان لەسەر فەرھادی داناوە، زۆرینەی ئەو کەسانەی کە کە کاریگەریان لەسەر فەرھادی ھەبووە ئیتاڵی بوون و ئەمەش بەڵگەیە لەسەر ئەوەی فەرھادی بە سینەمای ئیتاڵیا سەرسامە.<ref>http://old.sharghdaily.ir/news/91/07/05/42988.html {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151231005547/http://old.sharghdaily.ir/news/91/07/05/42988.html |date=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ }}</ref> ئەسغەر فەرھادی لە ساڵی ١٩٩٩ ھاوسەرگیری لەگەڵ خانمە دەرھێنەر پەریسا بەختەوەردا کرد و ساڵی ٢٠٠٨ فیلمێکی سینەماییان بە ناوی بازنەی زەنگدار دروست کرد کە سیناریۆکەی لە نوسینی ئەسغەر فەرھادی بوو وە لە دەرھێنانی پەریسا بەختەوەر بوو فەرھادی دوو منداڵی ھەیە بە ناوەکانی سارینا و ساغەر، [[سارینا فەرھادی]] لە ساڵی ٢٠١١ لە فیلمی [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] ڕۆڵێکی نیمچە سەرەکی پێدرا لە لایەن باوکیەوە و بەھۆی ئەو ڕۆڵەوە توانی دوو خەڵاتی نێودەوڵەتی بباتەوە == کار و بەرھەمەکانی == === ارتفاع پست === ارتفاع پست بە یەکەم کاری پیشەگەرانەی ئەسغەر فەرھادی دادەنرێت وەکو سیناریست، ئەم فیلمە دوازدەھەمین فیلمی دەرھێنراوی ئیبراھیم حاتەمی کیا بوو، فەرھادی دوای کەمتر لە ساڵێک لەم فیلمە یەکەمین فیلمی خۆی دەرھێنا === سەما لە نێو تەپوتۆزدا === سەما لە نێو تەپوتۆزدا یەکەم فیلمی فەرھادیە وەکو دەرھێنەر، سەما لە نێو تەپوتۆزدا فیلمێکی کۆمەڵایەتی سادەیە و توانی سەرنجی ڕەخنەگران بۆ لای خۆی ڕابکێشێت و خەڵاتی باشترین دەرھێنانی بردەوە لە فێستیڤاڵی ئاسیا پاسفیک، ھەروەھا خەڵاتی باشترین سیناریۆی فێستیڤاڵی ماڵی سینەما بەدەست بھێنێت<ref>http://www.asriran.com/fa/news/473494/دومین-فیلم-اصغر-فرھادی-بررسی-می‎شود</ref> === شاری جوان === شاری جوان دووھەمین فیلمی فەرھادیە وەکو دەرھێنەر باسی گەنجێک دەکات کە تۆمەتبارە بە کوشتن. شاری جوان دووھەمین ھاوکاری فەرھادیە لەگەڵ [[فەرامەرز قەریبیان]] و یەکەمین ھاوکاریەتی لەگەڵ [[تەرانە عەلیدۆستی]]. فیلمەکە بۆ ١١ [[خەڵاتی فەجر]] پاڵێورا بەڵام یەک دانەی بەدەست ھێنا سێ خەڵاتی دیکەی نێودەڵەتی بەدەستھێنا === [[چوارشەممەسوورە (فیلم)|چوارشەممە سورە]] === دوای دوو ساڵ ئەسغەر فەرھادی لە ساڵی ٢٠٠٦ بە فیلمی چوارشەممە سورەوە گەڕایەوە کە سیناریۆکەی لەگەڵ مانی حەقیقی نوسیبوو، چوارشەممە سورە باس لە خیانەت دەکات و توانی خەلاتگەلێکی زۆر کۆبکاتەوە لە نێوییشیاندا سێ [[خەڵاتی فەجر]] و چەند خەڵاتێکی دیکەی نێو دەوڵەتی. چوارشەممە سورە لە لایەن گۆڤاری سلانتەوە وەکو یەکێک لە باسترین فیلمەکانی ٢٠٠٦ دیاریکرا<ref>https://www.salamcinama.ir/movie-image/5753/فیلم+«چھارشنبە+سوری»+ساختە+اصغر+فرھادی{{بەستەری مردوو|url=https://www.salamcinama.ir/movie-image/5753/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85+ |date=نیسانی ٢٠١٩ }}</ref> === کەنعان === لە دوای دوو ساڵ فەرھادی بە فیلمی کەنعانەوە دەرکەوتەوە کە دوبارە سیناریۆکەی لەگەڵ مانی حەقیقی نوسیبوو، کەنعان بە فیلمێکی سادە و پڕ دیمەن دادەنرێت سەرەڕای سادەیەکەی بەڵام بە فیلمێکی باش دادەنرێت === بازنەی زەنگدار === بازنەی زەنگدار بەرھەمی ساڵی ٢٠٠٨ەو لە نوسینی ئەسغەر فەرھادیە و لە دەرھێنانی پەریسا بەختەوەری خێزانێتی، جیاوازی ئەم فیلمە لەگەڵ کارەکانی پێشتری فەرھادی ئەوەیە کە تەنز یەکێکە لە ژانەرەکانی فیلمەکە بەڵام ھێشتا ھەر ڕەنگ و بۆی ڕیالیستی فەرھادی کەم نەبۆتەوە تێیدا، بازنەی زەنگدار فیلمێکی پڕ ئەکتەرە و توانی داھاتێکی باشیش کۆبکاتەوە. === لێپرسینەوە لەسەر شەقام === ئەم فیلمەش بەرھەمی ساڵی٢٠٠٩ ەو لە دەرھێنانی دەرھێنەری بە ئەزمون مەسعود کیمیاییە و نوسینی فیلمەکەش ھی مەسعود کیمیاییە بە ھاوکاری ئەسغەر فەرھادی. === [[دەربارەی ئێلی]] === دەربارەی ئێلی بەرھەمی ساڵی ٢٠٠٩ یە لە نوسین و دەرھێنانی فەرھادیە، بە ڕای زۆرینەی ڕەخنەگران دەربارەی ئێلی گرنگترین فیلمە لە کارنامەی ھونەری فەرھادیدا، وە لەگەڵ فیلمی دەربارەی ئێلی فەرھادیدا سێھەمین شەپۆلی نوێگەرایی سینەمای ئێران دەستیپێکرد.<ref>http://www.cinemapress.ir/news/73756/دربارە-الی-از-یک-عکس-شروع-شد-بومی-ترین-فیلم-ھا-جھانی-ترین{{بەستەری مردوو|url=http://www.cinemapress.ir/news/73756/%D8%AF%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D8%B1%DB%95-%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DB%8C%DA%A9-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B4%D8%B1%D9%88%D8%B9-%D8%B4%D8%AF-%D8%A8%D9%88%D9%85%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%BE%D8%A7-%D8%AC%DA%BE%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%86 |date=ئایاری ٢٠٢٠ }}</ref> فیلمەکە سەرکەوتنێکی زۆر گەورەی بەدەستھێنا کاتێک توانی سێ خەڵات لە [[فێستیڤاڵی فەجر]] بەدەست بھێنێت لەگەڵ چەند خەڵاتێکی فێستیڤاڵی ماڵی سینەما، وە دەیان خەڵاتی لە دەرەوەی ئێران بە دەست ھێنا گرنگترینیشیان خەڵاتی باشترین دەرھێنان بوو لە فێستیڤاڵی بەرلین === [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابونەوەی نادر لە سیمین]] === جیابوونەوەی نادر لە سیمین کە بەرھەمی ساڵی ٢٠١١یە لە جیھاندا بە جیابوونەوە ناسراوە پێنجەمین بەرھەمی فەرھادی بوو وەک دەرھێنەر، فیلمەکە باس لە خانەوادەیەک دەکات کە نزیکن لە جیابوونەوە و منداڵێکیان ھەیە جیابوونەوەی نادر و سیمین کێشەی گەورەی لیدەکەوێتەوە و پێی بنەماڵەیەکی تریش لە کێشەکان گیر دەبێت. [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابوونەوە]] سەرکەوتنێکی زۆر گەورەی بە دەستھێنا لە ساڵی ٢٠١٢ بۆ وەکو نوێنەری وڵاتی [[ئێران]] نێردرا بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]] و بۆ یەکەمین جار لە مێژووی وڵاتی [[ئێران|ئێراندا]] توانی [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی|خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی]] بە دەست بھێنێت ئەم خەڵاتە خەڵکی ئێرانی زۆر دڵخۆش کرد، جیابوونەوە ٧٧ خەڵاتی نێودەوڵەتی بەدەست ھێنا<ref>http://www.imdb.com/title/tt1832382/</ref> و لە ڕیزبەندی باشترین فیلمەکانی سەدەی بیست و یەک ڕیزبەندی نۆیەمی پێدرا، ڕیزبەندیەکە لە لایەن ١٧٧ نوسەر و ڕەخنەگرەوە دانرابوو،<ref>http://www.bbc.com/culture/story/20160819-the-21st-centurys-100-greatest-films</ref> [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابوونەوە]] نەک تەنھا لە ڕوی خەڵاتەوە لە ڕوی داھاتیشەوە سەرکەوتنێکی مەزنی بە دەست ھێنا کاتێک توانی ٢١ میلیۆن دۆلار کۆبکاتەوە کە ٣ ملیۆنی لە ناوخۆ کۆکردەوە [[پەڕگە:CF6EE6D6-6AD2-4807-A5EB-B0C44E937FA4 w610 r0 s.jpg|وێنۆک|ئەسغەر فەرهادی دوای بەدەست هێنانی خەڵاتی ئۆسکار لە ساڵی ٢٠١٢ بۆ باشترین فیلمی بیان]] ١٩ ملییۆنیشی لە دەرەوەی وڵات کۆکردەوە<ref>http://www.boxofficemojo.com/movies/default.htm?id=aseperation.htm</ref> لە کاتێکدا داھاتی فیلمەکە تەنھا ٥٠٠ ھەزار دۆلار بوو. === [[ڕابردوو (فیلم)|ڕابردوو]] === ڕابردوو بەرھەمی ساڵی ٢٠١٣یە یەکەمین کاری ئەسغەر فەرھادیە کە بە زمانێکی دیکە بێت کە فەڕەنسییە، [[ڕابردوو (فیلم)|ڕابردوو]] لە پاریس وێنەی گیرا بێرنس بژو ڕۆڵی سەرەکی گێڕا لەگەڵ [[عەلی موسەفا]] ئەم فیلمە باسی ئافرەتێک دەکات کە نیازی ھاوسەرگیری ھەیە بۆ جاری سێھەم لەگەڵ پیاوێک کە ژنەکەی ھەوڵی خۆکوشتنی داوە و لە کۆمادایە، فیلمەکە نھێنی ئامێزە و ھەست بزوێنە، ڕابردوو خەڵاتگەلێکی زۆری دەستەبەر کردووە لەنێویشیاندا دوو خەڵاتی فیستیڤاڵی کان === [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] === فرۆشیار بەرھەمی ساڵی ٢٠١٦یە لە دەرھێنان و نوسینی فەرھادیە، [[شەھاب حوسێنی]] بۆ سێھەمین جار ڕۆڵی لە فیلمی فەرھادیدا گێڕاوە و [[تەرانە عەلیدۆستی]]یش بۆ چوارەمین جار، فیلمەکە باس لە دوو نمایشکاری شانۆیی مەرگی فرۆشیاری ئارتەر میلەر دەکەن، فیلمی [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] لە یەکەمین بەشداری خۆی لە فیستیڤاڵەکاندا دوو خەڵاتی [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|فێستیڤاڵی فیلمی کانی]] بە دەست ھێنا و پاشتریش چەند خەڵاتێکی دیکەی دەستەبەر کردو پاڵێورا بۆ [[خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب]] بۆ باشترین فیلمی بیانی بەڵام نەیبردەوە، دواتریش توانی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] بەدەستبھێنێت بۆ باشترین فیلمی بیانی کە ئەم خەڵاتە جاری دووەم بوو لە مێژووی سینەمای ئێراندا<ref>[https://www.theguardian.com/film/2017/feb/27/oscar-winners-2017-the-full-list-academy-awards براوەکانی ئۆسکار - زە گواردیان] کۆتا سەردان ٢٧ی ٢ی ٢٠١٧</ref> [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] دوای ئەوەی داھاتی فیلمی موحەمەدی تێپەڕاند بووە پڕداھاتترین فیلمی ناوخۆی [[ئێران]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cinematicket.org/?p=main |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161212055617/http://cinematicket.org/?p=main |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> === فیلمۆگرافی === {| class="wikitable" !ناوی فیلم !ساڵ !دەرھێنان !ماوە !تێبینی و خەڵاتەکان |- |ارتفاع پست |٢٠٠٢ |[[ئیبراھیم حاتەمی کیا]] |١٢٠ خولەک |سیناریۆ:ئەسغەر فەرھادی، ئیبراھیم حاتەمی کیا |- |سەما لە نێو تەپوتۆزدا |٢٠٠٣ |ئەسغەر فەرھادی |٩٥ خولەک |سیناریۆ: ئەسغەر فەرھادی، موحەمەدڕەزا فازلی، عەلی ڕەزا بەزرافشان براوەی خەڵاتی باشترین فیلم و خەڵاتی تایبەتی داوەران لە [[فیستیڤاڵی فەجر]] براوەی خەڵاتی باشترین دەرھێنان و سیناریۆ لە فیستیڤاڵی ئاسیا پاسفیک ٢٠٠٣ براوەی خەڵاتی تایبەتی باشترین فیلم لە فیستیڤاڵی پوسان ٢٠٠٣ |- |شاری جوان |٢٠٠٤ |ئەسغەر فەرھادی |١٠١ خولەک |براوەی خەڵاتی تاوسی ئاڵتون لە فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی ھند براوەی خەڵاتی گەورەی فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی وارشۆ |- |[[چوارشەممەسوورە (فیلم)|چوارشەممە سورە]] |٢٠٠٦ |[[ئەسغەر فەرھادی]] |١٠٦ خولەک |براوەی خەڵاتی باشترین دەرھێنان لە [[فیستیڤاڵی فەجر]] براوەی خەڵاتی تایبەتی داوەران لە فیستیڤاڵی سێ کیشوەر براوەی خەڵاتی ھۆگۆی ئاڵتونی لە فیستیڤاڵی شیکاگۆ |- |کەنعان |٢٠٠٧ |مانی حەقیقی |١٠٠ خولەک |سیناریۆ: ئەسغەر فەرھادی، [[مانی حەقیقی]] |- |بازنەی زەنگدار |٢٠٠٨ |پەریسا بەختەوەر |١١٠ خولەک |سیناریۆ: ئەسغەر فەرھادی |- |لێپرسینەوە لەسەر شەقام |٢٠٠٩ |مەسعود کیمیایی |٩٨ خولەک |سیناریۆ: [[مەسعوود کیمیایی|مەسعود کیمیایی]] بە ھاوکاری ئەسغەر فەرھادی |- |[[دەربارەی ئێلی]] |٢٠٠٩ |ئەسغەر فەرھادی |١١٩ خولەک |خەڵاتی باشترین دەرھێنان لە [[فیستیڤاڵی فەجر]] خەڵاتی باشترین فیلمی بینەران لە فیستیڤاڵی فەجر خەڵاتی تایبەتی داوەران و خەڵاتی باشترین سیناریۆ لە فیستیڤاڵی ئاسیا پاسفیک |- |[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] |٢٠١١ |ئەسغەر فەرھادی |١١٩ خولەک |براوەی خەڵاتی باشترین دەرھێنان و سیناریۆ لە [[فیستیڤاڵی فەجر]] براوەی خەڵاتی باشترین فیلم و دەرھێنان لە فیستیڤاڵی ماڵی سینەما براوەی خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی [[گۆڵدن گڵۆب]] ٢٠١٢ براوەی خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی [[ئۆسکار]] ٢٠١٢ پاڵێورای خەڵاتی باشترین سیناریۆ [[ئۆسکار]] |- |[[ڕابردوو (فیلم)|ڕابردوو]] |٢٠١٣ |ئەسغەر فەرھادی |١٣٠ خولەک |خەڵاتی کڵیسای جیھانی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] خەڵاتی باشتریین سیناریۆ لە فیستیڤاڵی دوریان پاڵێوراوی [[گۆڵدن گڵۆب]] بۆ باشترین فیلمی بیانی |- |[[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] |٢٠١٦ |ئەسغەر فەرھادی |١٢٥ خولەک |خەڵاتی باشترین سیناریۆ لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] خەڵاتی باشترین فیلمی لە فیستیڤاڵی میونخ<br /> براوەی خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی [[ئۆسکار]]<ref>براوەکانی ئۆسکار زە گاردیان - دواین سەردان ٢٧ ی ٢ ی ٢٠١٧</ref> |- |''[[پاڵەوان (فیلم)|پاڵەوان]]'' |٢٠٢١ |ئەسغەر فەرھادی |١٢٧ خولەک |براوەی [[گراند پریکس]] لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] چواردە خەڵاتی تر |- |''[[چیرۆکی ھاوتەریب (فیلم)|چیرۆکی ھاوتەریب]]'' |٢٠٢٦ |ئەسغەر فەرھادی |١٤٠خولەک | |} == ڕێباز و ژانەر == فەرھادی پەیڕەوی لە ڕێبازی [[ڕیالیزم]] دەکات جۆری فیلمەکانی ھەست بزوێنن و کۆتایی فیلمەکانی یەکلا ناکاتەوە وەکو خۆی دەڵێت: ''کاتێک کۆتایی دیاری دەکەیت کاتێک بینەر لە تەماشاکردنی فیلمەکە تەواو دەبێت ئیتر فیلمەکەش تەواو دەبێت بەڵام کاتێک کۆتایی دیاری یەکلا ناکەیتەوە ڕێک ئەو کاتەی بینەر لە تەماشاکردنی فیلمەکە تەواو دەبێت فیلمەکە دەست پێدەکات لە ڕاستیدا فیلمەکە لە مێشکی بینەردا بەردەوامی دەبێت''. سیناریۆکانی فەرھادی سیناریۆی ناھێڵین واتە لەسەر ھێڵێکی ڕاست ناڕۆن ڕوداوەکان و لە خاڵی ئەلفەوە ناچێت بۆ خاڵی باء، بەڵکو بینەر ڕوبەڕوی دیمەنێک یاخود وتەیەک دەبێتەوە پاش چەند دیمەنێکی دیکە لە گرنگی دیمەنەکە یان وتەکە دەگات. خاڵی بەھێزی فەرھادی گێڕانەوە و سیناریۆکانێتی بە سیناریۆگەلێکی غافڵگیرکەر ناسراون، فەرھادی دادوەری ناکات لە فیلمەکانیدا و زۆر خۆی لێ بەدور دەگرێت ھەمیشە دادوەری بۆ بینەر جێدێڵێت فیلمی [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] نمونەیەکی باڵایە بۆ ئەم وتەیە == وتەکان == === وتەکانی خۆی === * لە ئێران پێم دەڵێن بە جۆرێک فیلم بەرھەم دێنێت کە بیانیەکان بە دڵیان بێت بۆیە خەڵات دەباتەوە لە دەرەوە لە دەرەوەش پێم دەڵێن بە دڵی حکومەت فیلم بەرھەم دێنێت بۆیە دەھێڵن نمایشبکرێت و داھاتی زۆر بە دەست بھێنێت، توندڕەوەکان لە ھەموو جێیەک وەک یەک بیردەکەنەوە<ref>http://arttalks.ir/فرھادی-تندروھا{{بەستەری مردوو|url=http://arttalks.ir/%D9%81%D8%B1%DA%BE%D8%A7%D8%AF%DB%8C-%D8%AA%D9%86%D8%AF%D8%B1%D9%88%DA%BE%D8%A7 |date=تشرینی دووەمی ٢٠١٨ }}{{dead link|date=ئەیلوولی ٢٠١٧ |bot=InternetArchiveBot |fix-attempted=yes }} ئارت تۆکس - فەرھاد دەربارەی توندڕەوەکان</ref> * تراژیدیای کۆن شەڕی نێوان باش و خراپ بوو ئێمە دەمانویست خراپ تێکبشکێت و باش بیباتەوە، بەڵام [[تراژیدیا]]ی مۆدێرن جەنگی باش و باشە وە گرنگ نییە کام لا دەیباتەوە ھەر لە کۆتاییدا ئێمە ئازاردەچێژین<ref>http://www.imdb.com/name/nm1410815/bio?ref_=nm_dyk_qt_sm#quotes - ئای ئێم دی بی - وتەکانی ئەسغەر فەرھادی</ref> * قسە کردن لەسەر ئاین لە [[ئێران]] زۆر زەحمەتە چونکە لە [[ئێران]] ئاین و سیاسەت زۆر تێکەڵ بوون * فیلمسازی و سیناریۆ نوسین بۆ من وەکو شۆفێری من وایە، گەر بتەوێت شۆفێری بکەیت دەبێت یاساکان بزانیت === وتەی کەسانی تر دەربارەی === * [[مێرل ستریپ]]: نازانم فەرھادی کاتێک فەرھادی خەریکی دروستکردنی فیلمەکەی بووە ئاگاداری ئەوە بووە کە بە پێچەوانەی ناوی فیلمەکەیەوە [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابوونەوە]] کاریگەری جیھانی دەبێت و جیھان لەیەک نزیک دەکاتەوە؟ نزیک کردنەوەی خەڵکی ئێمە و ئێران، لە ڕێگەی داستانێکی خانەوادەیی نھێنی ئامێز و ئاڵۆز، خانەوادەکانی ئێمە و خانەوادەکانی ئێران لەیەک نزیک دەکاتەوە.<ref>http://www.tabnak.ir/fa/news/243191/نامە-مریل-استریپ-بە-اصغر-فرھادی{{بەستەری مردوو|url=http://www.tabnak.ir/fa/news/243191/%D9%86%D8%A7%D9%85%DB%95-%D9%85%D8%B1%DB%8C%D9%84-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%BE-%D8%A8%DB%95-%D8%A7%D8%B5%D8%BA%D8%B1-%D9%81%D8%B1%DA%BE%D8%A7%D8%AF%DB%8C |date=شوباتی ٢٠٢٦ }} - تابناک - نامەی مێرل ستریپ بۆ ئەسغەر فەرھادی</ref> * [[جەیک جیڵنھاڵ]]: عاشقی فیلمی [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابوونەوە]]<nowiki/>م، فەرھادی یەکێکە لە کاریگەرترین دەرھێنەرەکانی دوو دەیەی پێشوو.<ref>http://www.mehrnews.com/news/3002792/جیک-جیلنھال-عاشق-فیلم-جدایی-اصغر-فرھادی-ھستم میھر نیوز - عاشقی فیلمی جیابونەوەم</ref> * مەسعود کیمیایی: فیلمەکانی فەرھادیم پێخۆشە بەڵام پێم خۆش نییە لەو فیلمانە دروست بکەم، فیلمی [[فرۆشیار]] وێناکردنی کۆمەڵگای ئەمڕۆیە و کە ئەسغەر فەرھادی دەیبینێت و دەیناسێت فیلمەکە بە جوانی وێنای دەکات<ref>http://www.seratnews.ir/fa/news/337838/واکنش-کیمیایی-بە-مقایسە-فروشندە-و-قیصر{{بەستەری مردوو|url=http://www.seratnews.ir/fa/news/337838/%D9%88%D8%A7%DA%A9%D9%86%D8%B4-%DA%A9%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%DB%95-%D9%85%D9%82%D8%A7%DB%8C%D8%B3%DB%95-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D8%AF%DB%95-%D9%88-%D9%82%DB%8C%D8%B5%D8%B1 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }} - سیرات نیوز - کاردانەوەی کیمایی بەرامبەر فرۆشندەی فەرھادی</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|فیلم|فەڕەنسا}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Asghar Farhadi}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:موسڵمانانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەران لە بردنەوەی خەڵاتی گۆڵدن بێر]] [[پۆل:خەڵکی ئەسفەھان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی شاشەیی زەریای ھێمنی ئاسیا]] [[پۆل:دەرھێنەرانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی]] qsdrgcawav0k1r9wogub18seakwqd2v 0 132142 1706563 1701920 2026-11-10T18:18:57Z Bilalinfo 57400 خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی 1706563 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم|ناو=فرۆشیار|وێنە=Forushandeh.png|دەرھێنەر=[[ئەسغەر فەرھادی]]|بەرھەمھێنەر=[[ئەسغەر فەرھادی]]{{Break}}ئەلێکساندەر ماڵت گای|نووسین=[[ئەسغەر فەرھادی]]|کاست=[[شەھاب حوسێنی]]{{Break}}[[تەرانە عەلیدۆستی]]{{Break}}[[بابەک کەریمی]]{{Break}}مینا ساداتی|موزیک=ستار ئۆرکی|وێنەگری سینەمایی=حسێن جەعفەری|دەستکاری=ھایدە سەفییاری|ڕێکەوتی دەرچوون=٢١ی ئایاری ٢٠١٦ لە [[فیستیڤاڵی فیلمی کان|فیستیڤاڵی کان]]{{Break}} ٣١ی ئابی ٢٠١٦ لە [[ئێران]]{{Break}}٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ لە [[فەڕەنسا]]|ماوەی فیلم=١٢٥ خولەک|وڵات=[[ئێران]] {{Break}} [[فەڕەنسا]]|زمان=[[زمانی فارسی|فارسی]]|تێچوون=|داھات=١٥٬٦٦٤٬٠١٥٬٠٠٠ تمەن}} '''فرۆشیار''' ({{بە فارسی|فروشنده}}) [[فیلم|فیلمێکی]] [[ئێران]]ی ساڵی ٢٠١٦ەیە و حەوتەمین فیلمی [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرھادیە]]. لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] خەڵاتی باشترین سیناریۆ بە [[ئەسغەر فەرھادی]] درا و خەڵاتی باشترین ئەکتەریش بە [[شەھاب حوسێنی]] درا.<ref name="te02">[http://www.radiofarda.com/a/f16-69th-cannes-festival/27750581.html/ دو خەڵاتی کان بۆ فەرھادی و حوسێنی]، ڕادیۆ فەردا.</ref> ھەروەھا فیلمی فرۆشیار نوێنەری ئێرانە بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]]ی لە ساڵی ٢٠١٧. فرۆشیار لە ڕۆژەکانی کۆتایی نمایشی لە [[سینەما|سینەماکانی]] ئێران، خۆی توانی ببێتە پڕداھاتترین فیلمی ناوخۆی ئێران و ڕیکۆردی فیلمی [[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد پێغەمبەری خودا]] بشکێنێت.<ref name="te01">[http://cinematicket.org/?p=nfilmdetail&fid=1233&fileid=2007&t=فروشندە فیلمی فرۆشیار]{{بەستەری مردوو|url=http://cinematicket.org/?p=nfilmdetail&fid=1233&fileid=2007&t=%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D8%AF%DB%95 |date=ئایاری ٢٠٢٦ }}، [[وێبگە]]ی سینەما تیکێت.</ref> == کورتەی چیرۆک == ڕەعنا و عیماد دوو ھاوسەری لاون کە خەریکی نمایشکردنی شانۆیی ''مەرگی فرۆشیارن'' لە نوسینی ئارتەر میلەر، بەھۆی ئەوەی ئەوەی شوقەیەی تیای نیشتەجێن دادەچێت و مەترسی دەکەوێتە سەر ناچاردەبن خانویەک بە کرێ بگرن کە پێشتر ژنێکی بەدناو بە ناوی ئاھو نیشتەجێ بووە تێیدا، سەرەتا شتەکان ئاسایی دەچنە پێش بەڵام پاشتر کێشەی گەورەیان توش دەبێت بەھۆی خانوەکەوە. == ئەکتەرەکان == * [[شەھاب حوسێنی]] بە ڕۆڵی عیماد * [[تەرانە عەلیدۆستی]] بە ڕۆڵی ڕەعنا * [[بابەک کەریمی]] بە ڕۆڵی بابەک * مینا ساداتی بە ڕۆڵی سەنەم * [[ئیحترام برومەند|ئیحترام بورومەند]] بە ڕۆڵی خاتو شاە نەزەری * فەرید سەججادی حوسێنی بە ڕۆڵی ناسر == خەڵاتەکان == {| class="wikitable sortable" !ساڵ !خەڵات !بەش !ناوی براوە !ئەنجام |- | rowspan="3" |٢٠١٦ | rowspan="3" |[[فێستیڤاڵی فیلمی کان|فیستیڤاڵی فیلمی کان]] |چڵە خورمای ئاڵتونی |ئەسغەر فەرھادی |{{پاڵێوراو}} |- |باشترین سیناریۆ |ئەسغەر فەرھادی |{{براوە}} |- |باشترین ئەکتەری سەرەکی پیاو |شەھاب حوسەینی |{{براوە}} |- |٢٠١٦ |ئەنجومەنی ڕەخنەگرانی ئەمریکا |باشترین فیلمی دەرەکی |فرۆشیار |{{براوە}} |- |٢٠١٦ |فیستیڤاڵی میونخ |باشترین فیلم |فرۆشیار |{{براوە}} |- |٢٠١٦ |فیستیڤاڵی ئەمستەردام |باشترین فیلمی بینەران |فرۆشیار |{{براوە}} |- | rowspan="2" |٢٠١٦ | rowspan="2" |فیستیڤاڵی نێودەوڵەتی شیکاگۆ |ھۆگۆی ئاڵتونی |ئەسغەر فەرھادی |{{پاڵێوراو}} |- |ھۆگۆی زیوین، خەڵاتی داوەران |ئەسغەر فەرھادی |{{براوە}} |- |٢٠١٦ |فیستیڤاڵی سمینسی |باشترین فیلم |فرۆشیار |{{براوە}} |- |٢٠١٦ |فیستیڤاڵی مۆمبای |فیلمی ھەڵبژێردراوی بینەران |فرۆشیار<ref name="te03">[https://www.salamcinama.ir/news/5251/معرفی-فیلم-فروشندە-عکس-ھای-فیلم-پشت-صحنە-پوستر-و-آنونس فیلمی فرۆشیار] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190919104246/https://www.salamcinama.ir/news/5251/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4%D9%86%D8%AF%DB%95-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%DA%BE%D8%A7%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D8%B5%D8%AD%D9%86%DB%95-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D9%88-%D8%A2%D9%86%D9%88%D9%86%D8%B3 |date=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩ }}، [[وێبگە]]ی سەلام سینەما.</ref> |{{براوە}} |- |٢٠١٧ |[[خەڵاتەکانی گۆڵدن گڵۆب|خەڵاتی گۆڵدن گڵۆب]] |باشترین فیلمی بیانی |فرۆشیار<ref name="te04">[https://www.goldenglobes.com/film/salesman پەڕەی فیلمەکە ناساندنی وەک پاڵێوراو وێبگەی گۆڵدن گلۆب.]</ref> |{{پاڵێوراو}} |- |٢٠١٧ |[[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی|خەڵاتی ئەکادێمی]] |باشترین فیلمی بیان |فرۆشیار<ref name="te05">[https://www.theguardian.com/film/2017/feb/27/oscar-winners-2017-the-full-list-academy-awards براوەکانی ئۆسکار - زە گاردیان] کۆتا سەردان ٢٧ی ٢ی ٢٠١٧</ref> |{{براوە}} |} == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20170330000417/http://distribution.memento-films.com/film/infos/74 وێبگەی فرمی] * [https://web.archive.org/web/20170203162600/https://www.instagram.com/thesalesman.movie/ فیلمی فرۆشیار] لە [[ئینستاگرام]]. * [http://www.imdb.com/title/tt5186714/ فیلمی فرۆشیار] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]]. {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|فەڕەنسا}} {{پۆلی کۆمنز|The Salesman}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمە دراماکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمە فەرەنسییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠١٠ بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییەکانی ساڵی ٢٠١٦]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی لەشفرۆشی لە ئێران]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئێران داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە تاران وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی فەرەنسا]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی ئێران]] 4yfx9n8dklod94wuhfx2pdbvc6ips9v 0 133069 1706642 1706230 2026-11-10T20:14:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1706642 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{coord|34.34595911|N|46.41740658|E|display=title}} {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = گاوارە | ناوی_خۆماڵی = گاوارە | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە =شار | وێنە = تابلو ورودی شهر گهواره.JPG | قەبارەی_وێنە =280 | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Iran | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ئێران]]دا | جۆری_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | ناوی_دابەشکراو = [[ئێران]] | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی داڵاھۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = | ژمارەی_دانیشتووان = ۵۱۴۲<ref name="t01">[https://www.webcitation.org/6SjBAbsy6?url=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''']، ناوەندی ئاماری ئێران.</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠١١]] | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردیی باشووری]]، [[کەڵھوڕی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[یارسان]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = | وێبگە = }} '''گاوارە''' لە [[دابەشکاریی کارگێڕیی ئێران]]دا، یەکێکە لە شارەکانی [[شارستانی داڵاھۆ]] لە [[پارێزگای کرماشان]]ی وڵاتی [[ئێران]]. بەپێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١١]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم شارە ٥،١٤٢ کەس بووە.<ref name="t01" /> == سەرچاوەکان == {{reflist}} * بەکارھێنەرانی ویکیپیدیا، وتاری «[[:fa:گهواره (دالاهو)|گهواره (دالاهو)]]» لە ویکیپیدیای فارسی (١٥ی شوباتی ٢٠١٧). {{پارێزگای کرماشان}} {{Bajar kurd Soranî}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Gahvareh}} {{شریتی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای کرماشان]] [[پۆل:شارەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شارستانی داڵاھۆ]] e5ddnbtt1y58hgai3t1j3xbpdeda6ib 0 134097 1706866 1541104 2026-11-11T07:37:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (قورئان-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە) 1706866 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵەی ئاشکرا''' ({{بە عەرەبی|لحن جلي}})، لە [[تەجوید|زانستی تەجوید]] بریتییە لەو ھەڵەیەی لە خوێندنەوەی قورئاندا دەبێتە ھۆی گۆڕانی ماناکەی و گۆڕینی حەرەکە و ئیعڕاب، وەک گۆڕینی پیتێک بە پیتێکی تر یان گۆڕینی حەرەکە، حوکمەکەشی حەڕامە بە یەکدەنگی زانایان. لەبەر ئەوەش پێی دەگوترێت "ئاشکرا" چونکە لای گشتیی خەڵکی ئاشکرایە کە ھەڵەیە نەک تەنھا لای کەسانێک کە تەجویدییان خوێندبێت. == نموونە == چەند نموونەیەک: * گۆڕینی حەرەکەی نوونی (الرحمن) لە کەسڕەوە بە زەممە ئاوا "الرحمنُ الرحیم" ئەمەش ھەڵەیە. * گۆڕینەوەی "س" و "ص" وەک خوێندنەوەی (عصى) بە (عسى) ئەمەش ماناکە دەگۆڕێت. * گۆڕینەوەی "ت" و "ط" ئەم دوو پیتە دەرچەشیان یەکە، بەڵام "ط" سیفەتی قەڵەویی ھەیە و "ت" لاوازە، وەک (الطلاق) و (التلاق) کە ھەردووکیشیان لە قورئاندا ھاتووە، ئەوەی یەکەمیان واتا لێکجیابوونەوەی ھاوسەر، ئەوەی دووەمیشیان واتا پێکگەیشتن. == سەرچاوەکان == * پەرتووک: التجوید المصور لاپەڕە ٤١-ئەیمەن ڕوشدی سوەید. == بڕوانە ئەمانەش == * [[ھەڵەی شاراوە (تەجوید)]] * [[تەجوید]] {{تووڵی دەروازە|قورئان|مێژووی ئیسلام|ئیسلام|کۆمەڵگا|زمانی عەرەبی}} {{قورئان-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} [[پۆل:وتارە ھەتیوەکان]] [[پۆل:تەجوید]] b3pcb8qn6fh48n7h9zyoh4ylktcemuy 0 134357 1706821 1703520 2026-11-11T05:45:32Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1706821 wikitext text/x-wiki '''گەل''' یا '''خەڵک''' یا '''مەردم''' بە کۆی چەن [[کەس]] ئەوترێ کە (وەک چۆن لە [[قەوم]] و [[میللەت]]یشدا وایە) وەکوو تەواوێتییەک ڕەچاو بکرێن. بۆ نموونە گەلی عەرەب داگری ھەموو عەرەبەکانی [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]ە لە وڵاتە جیاجیاکاندا. گەلێ کە سەر بە [[وڵات]] یان [[دەوڵەت]]ێکی تایبەت بێ [[نەتەوە]] یان میللەتی پێ ئەوترێ، و گەلێکیش کە تاکەکانی یەک ڕەچەڵەک یان یەک کولتوور یان یەک ئایینیان بێ [[قەوم]] یان [[گرووپی ڕەگەزی]] پێ ئەوترێ. == وشەڕەتناسی == وشەی «گەل» لە ڕیشەی [[ھیندوئەورووپایی|ھیندوئەورووپاییی]] {{چەپ بۆ ڕاست|*ger-}} و {{چەپ بۆ ڕاست|*gel-}} و ڕیشەی [[پرۆتۆئێرانی|پرۆتۆئێرانیی]] {{چەپ بۆ ڕاست|*gart-}} ەوەیە کە بە مانای گردبوونەوە و کۆبوونەوە و گەڕانە. پاری {{چەپ بۆ ڕاست|/*rt/}} سەرەتا بووە بە {{چەپ بۆ ڕاست|/rd/}} و پاشان بە {{چەپ بۆ ڕاست|/l/}}، یانی: gart بووە بە gard بووە بە gal. وشەی «[[گەلە]]»ش کە بە مانای کۆمەڵێک حەیوانە بە یەکەوە، ھەر لێرەوە ھاتووە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نانەوازادە|یەکەم=عەلی|سەردێڕ=[[فەرھەنگی ڕیشەی وشەی کوردی]]}}</ref> وشەی «خەڵک»یش ھەر ئەو «خلق»ەی عەرەبییە.<ref name=":0" /> «مەردم»یش وشەیەکی فارسییە و پەیوەندیی بە «مرۆڤ» و «مرۆ» و ھەروەھا «مەرگ» و «مردن»ەوە ھەیە و ھاوڕیشەی وانە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زمان|ژیاننامە|سیاسەت}} {{پلەبەندی خزمایەتی}} {{پۆلی کۆمنز|People}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{زمان-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:گەل]] [[پۆل:مرۆڤەکان]] [[پۆل:مرۆڤ]] [[پۆل:تاکەکان]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:کوردستان]] dzcoly389h4b7rtsoblbseyanfib203 0 135818 1706415 1705825 2026-11-10T14:39:43Z پیرانوندی 78434 /* مێژوو */ ڕەسمەکەم لابرد چون ئەوان سەرکردەی ئیڵی پیرانوەن (بەیرانوەن) بوون نەک لوڕ و سەردار ئەسعەد و تاج العروس و بستان السیاحە سەرچاوەیان لە شەڕەفخان بوو وە سەردار ئەسعەد سەرچاوەیەکی زۆر باش نییە 1706415 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = لوڕ |image = {{image array|perrow=4 | image1 =Sardar Assad.jpg | caption1 = [[سەردار ئەسعەد بەختیاری]] | image2 =RaeisAliDelvari.jpg | caption2 = [[ڕەئیسعەلی دڵواری]] | image3 = | caption3 = [[باباتاھیر]] | image4 =Mansoor Hekmat.jpg | caption4 = [[مەنسوور حیکمەت]] | image8 = Queen-Shabanu Soraya Esfandiary-Bakhtiari, Tehran 1953.jpg | caption8 = [[سوڕەیا ئیسفەندیاری]] | image11 = Grand Ayatollah Hossein Borujerd (1875-1961) portrait.jpg | caption11 = [[حوسێن برووجێردی]] | image12 = Karubi2.jpg | caption12 = [[مەھدی کەڕووبی]] | image13 = Zahra Rahnavard.jpg | caption13 = [[زەھرا ڕەھنەوەرد]] | image14 = Navab Nasirshelal.jpg | caption14 = [[نەواب نەسیرشەلال]] | image15 | caption15 = [[عەبدولحوسێن زەڕینکووب]] | image16 =01-Mehrdad_Avesta.png | caption16 = [[مێھرداد ئەوێستا]] | image17 =Masoud Rayegan.jpg | caption17 = [[مەسعوود ڕایگان]] | image18 =| caption18 = [[تەوفیق مووسیوەند]] | image19 =Fath'olla Porsartip.jpg| caption19 =[[فەتحوڵڵا پوورسەرتیپ]] | image20 =03-MohammadBorujerdi.jpg| caption20 =[[محەممەد برووجێردی]] }} | population = ٦ بۆ ١٠ ملیۆن | region1 = {{ئاڵا|ئێران}} {{ئاڵا|کوردستان}} | pop1 = {{Plainlist| * ۲۰ ملیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=[[The World Factbook]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210208143639/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=New America Foundation |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723044939/http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> <br /> {{بچووک|(٦٪ی دانیشتووانی ئێران)}} }} (۱۰٪ ی دانیشتووانی کوردستان) |popplace =ڕووبەری ئاسایی : [[پارێزگای لوڕستان]]{{•}} [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]{{•}} باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای خووزستان]]{{•}} [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیرەحمەد]]{{•}} ڕۆژاوا و باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]] کەمینە: [[پارێزگای ئیلام]]{{•}} [[پارێزگای مەرکەزی]]{{•}} [[پارێزگای قەزوین]]{{•}} [[پارێزگای فارس]]{{•}} [[پارێزگای ئەسفەھان]]{{•}} [[پارێزگای بووشەھر]] کۆچکردنی ناوخۆیی: [[تاران]]{{•}} [[کەرەج]]{{•}} [[ئەسفەھان]]{{•}} [[ئەھواز]]{{•}} [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] |langs =زاراوەی جیاواز [[لوڕی]] لەناویا: [[زمانی بختیاری|بەختیاری]]، [[باڵاگریوە]]، [[بۆیەرئەحمەدی]]، [[لێراوی]]، [[جانەکی]]، [[بەمهەیی]]، [[مەمەسەنی]]، [[کوڕایی]]، [[فەیلی|منجایی]]، [[شولی]]، [[کوومەزاری]]، [[سەلاسی]] |rels = مەزهەبی [[شیعە]]، [[ئایینی بەھایی|بەھایی]]، [[جوولەکە]] |related_groups= [[کورد|کوردەکانی تر]]، [[فارسەکان]] }} [[پەڕگە:Map_of_Lur_peoples.png|440x220px|وێنۆک|نەخشەی ئەو پارێزگایانەی کە لوڕەکان تێیدا نیشتەجێن لە [[ئێران]]دا، بەپێی ڕاپرسییەکی ساڵی ٢٠١٠ زۆرینەی لوڕەکان لە [[پارێزگای لوڕستان]]ن]] '''لوڕ''' ناوی هۆزێکی [[کورد|کوردە]] لە ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان نیشتەجین.<ref name=":4" /> زاراوەی [[لوڕی]] لە بەشێکە لەزمانی کوردی و لوڕەکان بەشێکن لە [[کورد]]ەکان.<ref name="Erik John Anonby 2003 pp 171-197">Erik John Anonby (2003). "Update on Luri: How many languages?" ''Journal of the Royal Asiatic Society'' (Third Series), 13, pp 171-197. doi:10.1017/S1356186303003067.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=حەسەن خان|یەکەم=محەممەد|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/al_Ma%CA%BC%C4%81thir_w_al_%C4%81th%C4%81r/s5VHAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=inauthor:%22Mu%E1%B8%A5ammad%20%E1%B8%A4asan%20Kh%C4%81n%20(I%CA%BBtim%C4%81d%20al-Sal%E1%B9%ADanah)%22|سەردێڕ=الماثر و الاثار|ڕێکەوت=١٨٨٩|زمان=fa}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ئەلزەبیدی|یەکەم=مورتەزا|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%85%D9%89_%D8%AA%D8%A7/19M-lO0ZRvQC?hl=en&gbpv=0|سەردێڕ=شرح القاموس المسمى تاج العروس: من جواهر القاموس|ڕێکەوت=١٧٧٤|زمان=ar}}</ref><ref name=":2">[https://archive.alsharekh.org/Articles/14/2817/32194 لغة العرب] (۱٩١٣)؛ عێراق. لاپەڕە ١١٥</ref><ref name=":3">خەلیفە، حاجی. جھان نما جلد ١ (١٦٤٨)</ref> [[شەرەفخانی بەدلیسی|شەرەفخانی]] بەدلیسی مێژوونوسی گەورەی [[کورد]] لە [[شەرەفنامە]]دا لوڕەکان بە بەشێک لە کورد دادەنێت.<ref>شه-ره-فنامه-مێژووی-ماڵه-میرانی-كوردان. بەندی سێیەم ل. ٤٤ و بەندی چوارەم ل. ٨٥</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Kul-e Farah IIIW.JPG|وێنۆک|بەردی ئیلامی گۆشەی ڕۆژاوا (گوڵ فەرەح) لە ئیزە]] [[پەڕگە:Bakhtiaris tehran.jpg|وێنۆک|رزگارکردنی [[تاران]] و دەرکەوتنی سوارەکانی [[بەختیاری]]]] [[پەڕگە:Tagh-e Tavileh Darafsh (25).JPG|وێنۆک|پاشماوەی شاری دێرینی مالمیری پایتەختی ئەتابەکانی لوڕی گەورە]] لوڕ لە ھۆزە تێکەڵە خۆماڵییەکانی ئێرانە، لە ھۆزە ئاریایەکان کە لە ڕۆژاوای ئێران دەژیان وەک و کاشییەکان و لۆلۆبییەکان و ئیلامییەکان. لەسەر بنەمای ھاوتای لێکچوون و زەویناسی و بەڵگەی شوێنەواری ھەندێک مێژوونووس لوڕەکان بە پاشماوەی ئیلامییەکان دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Edwards|یەکەم١= I.E.S.|دوایین٢= Gadd|یەکەم٢= C.J.|دوایین٣= Hammond|یەکەم٣= G.L.|سەردێڕ=The Cambridge Ancient History|ساڵ=١٩٧١|edition=2nd|بڵاوکەرەوە= Camberidge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٧٧٩١-٠|پەڕە=٦٤٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=slR7SFScEnwC&dq=elamite+lurs&source=gbs_navlinks_s}}</ref> بە پێی چیڕۆکێک بەھرامی گوڕ داوای لە پاشای ھیندستان کە ناوی شونگەڵ بوو کرد گۆرانی بێژ بۆ ئێران بنێرێ، لە ئەنجامدا شونگەڵ ١٠ ھەزار لوڕی بەرەو خاکی ئێران نارد و لە شاھنامەی فیردەوشی بە «لولی» باسکراون.<ref>محەممەد حسێن فروغی (میرزا ئەدیب ئیسفەھانی)، کتاب تاریخ سلاطین ساسانی که طبقهٔ چهارم از ملوک فرس یا پادشاهان عجم بوده‌اند، جڵدی ١، لاپەڕە ٥٩، ١٨٩٦</ref> لە شەرەفنامەی شەرەفخانی بەدلیسیدا ھەردوو بنەماڵە (خانەدان)ی لوڕ بە چوارەمین خانەدانانی کورد (بەدوای کرمانج، کەڵھوڕ و گۆران) ھاتووە و دەسەڵاتیان سەربەخۆ بووە.<ref>Gunter, Michael M. (2011). Historical Dictionary of the Kurds (2nd ed.). Scarecrow Press. p. 203. ISBN 978-0-8108-6751-2.</ref> پێش شەڕەفنامە ئەمە لە کتێبی (مروج الذهب ومعادن الجوهر)ی (المسعودي) ھاتووە کە لوڕ یەکێکە لە خانەدانی کورد،<ref>E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 (چاپی ٥ەم) (بە ئینگلیزی) (١٩٩٣)؛ ئەڵمانیا. لاپەڕە: ٤١، بڵاوکەرەوە: Brill</ref>جگە لەمە لە سەدەی ١٧ەم لە کتێبی (جھان نما)ی قسەکانی (المسعودي) و شەڕەفخانی بەدلیسی دووبارە کرانەوە.<ref name=":3" /> لە کتێبی (معجم البلدان)ی (یاقوت الحموی الرومی) دا باسی ئەوە دەکات کەوا لوڕەکان ھۆزێکی کوردەکانن لە چیاکان دەژین لەنێوان خوزستان و ئەسفەھان دا.<ref>یاقوت الحموی الرومی، معجم البلـٰدان (چاپی ٥ەم) (بە عەرەبی) (١٩٧١)؛ بەیرووت، لوبنان. لاپەڕە: ١٨ بڵاوکەرەوە: دار الكتاب العلمية</ref> لە کتێبی (الکامل في تاریخ)ی (ابن الاثیر) لوڕەکان بە (الاکراد اللوریة) ھاتووە و وا دیارە کە مەبەستی نووسەر لە کوردانی لوڕ ئەو کوردانەن کە سەر بە مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>مقريزى، أحمد ابن علي. كتاب السلوك لمعرفة دول الملوك. (بە عەرەبی) (١٩٣٤)؛ میسڕ. لاپەڕە: ١٨٢، بڵاوکەرەوە:لجنة التأل والترجمة والنشر</ref><ref>ʻIzz al-Dīn Ibn al-Athīr. Chronicon quod perfectissimum insoribitur (١٨٧٦) (بە لاتینی). بڵاوکەرەوە: E. J Brill</ref> ئەو قسەیە لە سەدەی بیستەم لە کتێبی (لغة العرب) واتا زمانی عەرەب دووبارە کراوە.<ref name=":2" /> لە سەردەمی سەفەویدا دوو دەوڵەتی لوڕ ھەبوون کە زۆرینەیان لوڕ بوون، ئەم دوو دەوڵەتە بەناوەکانی لوڕستان کە ناوەندەکەی خوڕەم ئاباد بوو و کۆھگلیۆ ناوەندەکەی بەھبەھان بوو. والی [[لوڕستانی بچووک|لوڕستانی فەیلی]] بوو لە ساڵی ١٦٢٧ز بە دەستووری [[شا عەباسی یەکەم|شا عەبباس]] وەحاکمی پشتکۆ و پێشکۆ بوو تا دەوری قاجاڕ، [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی زەنددا دەوڵەتێکی سەربەخۆ بوو. پاش ڕووخاندنی دەوڵەتی سەفەوی لە لایەن [[ئیمپراتۆریەتیی هۆتەکی|ھۆتەکییەکان]]، [[مەحموود ھۆتەکی]] بە مەبەستی داگیرکردنی ناوچە لوڕەکان ([[لوڕی فەیلی]] و [[لوڕستانی مەزن]]) ھێرشی بەرەو [[لوڕستانی مەزن]] برد بەڵام لوڕەکانی [[بەختیاری]] بەمە ڕازی نەبوون و ھێرشیان کردە سەر ئەفغانەکان بێ ئەوەی مەحموود ھۆتەکی بزانێ، شەوێکیان مەحموود ھۆتەکی لەگەڵ سوپاکانی خۆی لە ناوچەی بەختیاری لە ناو چیای کەلوونە گیر بوون بۆ ماوەی سێ مانگ بەھۆی بەفر. بۆ ماوەی سێ مانگ زەلیل بوون، دوای ئەوەی کە بەفرەکان توانەوە [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] پردەکانیان تێکدا. مەحموود ھۆتەکی بە یارمەتی قاسم خان بەختیاری لە کاتی شەوبوون بە نھێنی لە ناو چیای کەلوونە دەرباز بوون.<ref>عەبدوڕەزاق دوونبەلی مەفتوون، سفرنامه کروسینسکی. لاپەڕە ٧٦</ref> پاش کەوتنە دەستی دەسەڵاتی قاجاڕ، ئاغا محەممەد کە ڕقی لە دەسەڵاتی زەندی بوو و زمانی ئەوکاتی دەولەت لوڕی بوو بۆیە دەستی کرد بە گۆڕانکاری لە ناوچەی لوڕستان، ھەروەھا ئاغا محەممەد بەزۆر جێگۆڕکێی بە لوڕەکان کرد بۆ قەزوین. لوڕستان بەھۆی سیاسەتی دەسەڵاتی قاجارییەوە نا ئارامی و بێسەروبەری بەخۆیەوەدی، لە ناو لوڕەکاندا گرووپی نەتەوەی دروست بوو بووە ھۆی ناکۆکی و زۆرێک لەمانە گەڕانەوە بۆ ژیانی ڕەوەندی.<ref>Haernick E. and B. Overlaet 1999. Luristan Excavation Documents Volume III: Djub-i Gauhar and Gul Khanan Murdah Iron Age III Graveyards in the AvianPlain. In: Acta Iranica, 36. 3ieme série, vol. XXII.</ref> === لوڕ لە سەردەمی مەشروتییەتدا === یەکێک لە مەزنترین چالاکییەکان لوڕ بەشداریکردن بوو لەبزووتنەوەی مەشرووەتەی ئێران، لوڕ بەتایبەتی ئێڵی [[بەختیاری]] دەورێکی بەھێزیان ھەبوو لە بزووتنەوەی شۆڕشی ئێران، لە حوزەیرانی ١٩٠٩ دا دەستی پێکرد سوپای [[سەردار ئەسعەد بەختیاری|سەردار ئەسعەد]] گەیشتە [[قوم]] و سوپای سپەھدار ئەعزەم گەیشتە یەنگی ئیمام. بەپێچەوانەوە سەعدۆدەولە سوپای بەسەرکردایەتی ئەمیر موفەخەمی بەختیاری ناردە کەرەج، موجاھیدینی بەختیاری بەرەو [[تاران]] جووڵان و لە نزیکی تاران لە [[باکوور]] پەیوەندیان کرد بە فەرماندە سپەھدار ئەعزەمەوە، بەرگری کەم کراو لە پاشاندا تاران ڕزگارکرا و زۆردارێتیی بچۆک لەناوبرا.<ref>Moshtagh Khorasani, M. 2006. Arms and Armor from Iran: The Bronze Age to the End of the Qajar Period. Tübingen, Legat Publishers.</ref> === لە سەردەمی پەھلەویدا === لەسەرەتای سەردەمی ڕەزاخانی پەھلەویدا ئێران نائارامی بەخۆیەوە بینی، ناوچە عەرەب نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[شێخ خەزعەل کەعبی]] دا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئاداری ٢٠١٣ |سەردێڕ=کسروی: ملی‌گرای وحدت‌انگار |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/03/120316_l44_kasravi_nationalist_abrahamian |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> و ناوچە کورد نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[سمکۆی شکاک]] دا بوو،<ref>کسروی، احمد، «تاریخ ھیجدە سالە آذربایجان: بازماندە تاریخ مشروطە ایران»، ص ۸۳۳.</ref> لە باکووریش کۆماری جەنگەڵ و ناڕێکی و نەبونی یەکێتی لە ئێراندا، یەکێ لەو نائارامیانە یاخی بوون و جەردەیی ھۆزە لوڕەکان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٤ |سەردێڕ=نقدي بر کتاب رضاشاه و جنگ‌‏های لرستان: تاریخ را باید در زمان خودش خواند |ناونیشان=https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=پايگاه خبري یافته ([[لوڕستان]]) |زمان=fa-ir |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260107103044/https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٢٣ دا ھۆزەکانی لوڕ و سوپای حکوومەت شەڕ کەوتە نێوانیانەوە لە شارەکانی بروجەرد و خوڕەم ئاباد، ھێزی ھۆزەکانی لوڕ پێکھاتبوون لە ئێڵەکانی بایراوەنی و سەگوەند و [[چەگینی|چەگەنی]] و پاپی، بەڵام لە مانگی ٩ی ١٩٢٣ دا سوپای حکوومەت توانی گەمارۆی [[خوڕەماوە]] بدات و و کۆنتڕۆلیشی بکاتەوە، پاش ئەوە حکوومەت لێبوردنی گشتی دەرکرد و ئێڵە لوڕەکان چەکەکانیان تەسلیم کردەوە و ھەندێک لەسەرانی ئێڵەکان گیران و لە سێدارەدران. کاتێک سەرانی ئێڵەکان لەسێدارەدران لە ساڵی ١٩٢٤ دووبارە ئێڵەکانی باکووری خوزستان دەستیان بە شۆڕش کردەوە ئەمەش بەردەوام بوو تا کۆتای ئەم ساڵە، حکوومەت دەستی کرد بە تۆپ بارانکردنی ڕەوەندەکان و کۆنتڕۆڵی شاری خورەم ئابادی کردو ئیتر ئێڵە لوڕەکان شکستیان ھێناو چوونەوە ژێردەستی حکوومەت.<ref>ستودە، سیدیدالله. شورش لرستان. ج. نخست. [[خوڕەماوە]]: شاپورخواست، ۱۳۹۱. ۱۱۰.{{ھن}} [[ژپنک]]: ٩٧٨–٩٦٤–٢٧٠٧–٧٥–١.</ref> لە ساڵی ١٩٣٠، لە نزیک [[شەڕی دۆڵی تەنگ تاموڕادی|دۆڵی تەنگ تاموڕادی]] لە بۆیەر ئەحمەد سوپای ئێران ھێرشی کردە سەر لوڕەکان. فەرماندەی سوپای ئێران لەم ھێرشە حەبیبوڵڵا شێیبانی بوو کە فەرمانی ھەزاران سەرباز دەکرد. کی لھراسب باتوڵی و شکورڵڵا خان و فەریق خان بە ژمارەیەکی زۆر کەم توانیان بۆ ماوەی ٦ ڕۆژ دژی سوپای ئێرانی پەھلەوی لە مەیدانی شەڕ بمێنەوە. و لە کوتایدا سەرکەوتن و ھەزاران کەسیان لە سوپای پەھلەوی کوشت و تەنھا ٤٢ لوڕ بوونە شەھید.<ref>حاجیان‌پور، حمید؛ سیاهپور، کشواد (١ی تەممووزی ١٣٩٣). «بازتاب سیاست عشایری رضاشاه در اشعار و سروده‌های بومی بویراحمد». پژوهش های تاریخی ایران و اسلام (بە فارسی). ١٥ (8): ١٢١–١٤٦.</ref><ref>زکی پور، نعمت الله. ''مطالعات تاریخی جنگ''. ئێران. لاپەڕە&nbsp;٦٢–٨١.</ref><ref>«علل بروز جنگ در منطقه تنگ تامرادی». ''فریاد جنوب'' (بە فارسی). ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref><ref>نراقی، احسان. ''غربت‌غرب'' (PDF). بەرگی&nbsp;دووەم. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ هەوڵێک درا کە لوڕەکانی شیعە لە دژی ناسیۆنالیزمی کوردی سوننە و عەرەبی بە دووبارە کێشانەوەی سنوورەکان کەڵک وەربگیرێت: بەشێک لە لورستان لکێنراو بە خوزستانەوە، ناحیە کوردنشینەکانی کرماشان لە لورستاندا جێگیر بوون. حکومەت لوڕەکان بە نزیکتر لە فارسەکان دەڕوانێت. نەخشەی زمانی فەرمی هەموو گەلانی لوڕ زمانیان بەیەکەوە گرووپ کرد و لە ڕووی ژمارەوە لە دوای فارس و ئازەربایجان و کورد لە پلەی چوارەمدا دایاننا. حکومەت حەزی لە ئاسمیلەکردن و فارسیکردنە نەک چەسپاندن و بەکارهێنانی لوڕەکانی تاڕادەیەک بێهێزی سیاسی بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان لە خوزستان و کوردستان.<ref>Балаян, Б. П., "Некоторые особенности этнического развития луров Ирана", pp. 114, "Страны и народы Ближнего и Среднего Востока. IV. Иран", Академия наук Армянской ССР, Сектор востоковедения, Ереван: Издательство АН Армянской ССР, 1969.</ref> == بڵاوبونەوەی لوڕ == خەڵکی لوڕ لە ئێران دەکرێن بە سێ بەشەوە: ١-[[بەختیاری]] ٢- [[مەمەسەنی]] ٣-[[فەیلی (لوڕ)|لوڕە فەیلییەکان]]. لوڕە فەیلییەکان لەگەڵ کوردە فەیلییەکان جیاوازن و نابێت ئەم دوو ھۆزە بە یەکێک بزانرێت. لوڕە فەیلییەکان لەنزیکی خورەم ئاباد و باشووری ھەمەدان نیشتەجێن و ھەندێ وەرز بەپێ کۆچیان دەکرد بۆ بەغداد بە سێ ڕۆژ.<ref name=":4">پیرۆز، تۆفیق (١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧). «[https://www.iranicaonline.org/articles/asayer-tribes/ ʿAŠĀYER]». ''Iranica'' (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لەلایەکی دیکە ھۆزی لوڕ دابەشبون بەسەر دوو دابەشبوونی گەورەدا ئەویش ''لوڕی گەورە'' و [[لوڕستانی بچووک|''لوڕی بچووک''ە]]. لوڕ بڵاوبوونەتەوە بە ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای ئێراندا. ئەم خشتەیەی خوارەوە ئێڵەکانی لوڕ ڕوون دەکاتەوە: {| border="1" |- style="text-align: center;" |'''ئێڵ''' || '''شوێنی نیشتەجێبوون''' |- style="text-align: right;" | [[کومزاری]]<ref name="joshuaproject.net">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Luri-Bakhtiari People Cluster {{!}} Joshua Project |ناونیشان=https://joshuaproject.net/clusters/327 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=joshuaproject.net}}</ref>||لە وڵاتی [[عومان]]، باکوور، باکووری ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژھەڵات: ناوچەکانی [[کومزار|کومراز]]، دوورگەکانی [[خەسەب]]، [[لارەک]] و [[موسەندەم]] دەگرێتەوە.<ref name="ensani">[http://www.ensani.ir/storage/Files/20101208094751-گویش%20های%20بشکردی،%20کردشولی%20و%20کمزاری.pdf «گویش‌های بَشکَردی، کردشولی و کُمزاری»] (٢٠١٥)، (بە فارسی) بڵاوکەرەوە: ویژه‌نامهٔ نامهٔ فرهنگستان (گویش‌شناسی). لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref> |- style="text-align: right;" | [[مەمەسنی]]<ref name="joshuaproject.net"/>||لە [[پارێزگای فارس]] و [[شارستانی مەمەسنی]]، ناحیەی [[کازیرون]] و [[ڕۆستەم]]. |- style="text-align: right;" | [[بۆیەر ئەحمەدی]] ||لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]، باکووری [[پارێزگای بووشێھر]] و ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای خووزستان]]. |- style="text-align: right;" | [[بەختیاری]]||لە [[پارێزگای خووزستان]]، شارۆچکەکانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[ئەھواز]]، [[شارستانی ئەندیکا]]، [[شارستانی ئەندیمشک]]، [[شارستانی مزگەوت سلێمان|شارستانی مزگەوت سڵێمان]]، [[شارستانی شووشتەر]]، [[شارستانی ڕامھورموز]]، [[شارستانی گۆتوەند]]، [[شارستانی ئییزە]]، [[شارستانی باخ مەلێک]]، [[ناحیەی دھدز]] و [[شارستانی دژپێڵ]]. لە [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] لە شارستانی [[شارستانی لوڕدێگان|شارستانی لوڕدەگان]] و [[شارستانی شەھری کورد|شارستانی شاری کورد]] و [[شارستانی بۆرووجن]]. لە [[پارێزگای لوڕستان]] و [[شارستانی ئەلیگوودەرز]]. لە [[پارێزگای ئەسفەھان]] لە ناوچەی ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاوا، [[شارستانی فەرەیدون]]. |- style="text-align: right;" | [[لوڕستانی بچووک|لوڕی بچووک]]||لە [[پارێزگای لوڕستان]]، باکووری [[پارێزگای خووزستان]]، باشوور و ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]] و ھەندێ ناوچەی ڕۆژھەڵاتی [[عێراق]]. |} زۆرینەی خێل و ھۆزە کۆچەرەکانی لوڕ لە وەرزی زستاندا کۆچیان بەرەو ناوچەی [[گەرمیان]] دەبرد، چونکە ناوچەی [[گەرمیان]] گەرم و وشک بوو لە چاو کەشە ساردەکەی [[لوڕستان]].<ref>جاف، خوسرەو (٢٠١١). ''[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2012061016514969668 لوڕ کوردە یان لوڕە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20260106110812/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=2012061016514969668 |date= ٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }}؟''. ھەولێر: چاپخانەی ئاراس. لاپەڕە&nbsp;٣٦.</ref> == زمان == [[پەڕگە:Dispersion of the Lor people.jpg|وێنۆک|بڵاوبوونەوەی زمانی لوڕی]] زمانی لوڕی نزیکە لە ھەردوو زمانی کوردی و فارسییەوە، وەھەرییەکەیان بە شێوەزارێکی زمانەکەیانی دەزانن، زمانی لوڕی دابەشدەبیت بۆ پێنج گرووپ: مینجایی و لوڕی ناوەڕاست و بەختیاری و لوڕی باشوور.<ref>Najm S. Mehdi, al-Fayli, Stockholm 2001.</ref><ref>M. Jafar, Fayli Kurds and Their Role in the Iraqi Kurdish National Movement</ref><ref>Black-Michaud, J. (1974). "An Ethnographic and Ecological Survey of Luristan, Western Persia: Modernization in a Nomadic Pastoral Society". Middle Eastern Studies. pp. 210–228.</ref><ref>Shoup, J.A (2011) Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO, Incorporated. p.177</ref> زمانی لوڕی دابەش دەبێت بۆ دوو گرووپی سەرەکی: * زاراوەی لوڕی گەورە کە نزیکە لە زمانی فارسییەوە، ناوچەکانی بەختیاری و بوێرەحمەد و مەمەسنی و باکووری خوزستان و ھەندێ ناوجەی بوشێھر پێی دەدوێن. * زاراوەی لوڕی بچووک کە نزیکە لە زمانی کوردییەوە، ناوجەکانی لوڕستان و ھەمەدان (مەلایر و نەھاوەند و تۆیسەرکان) و باشووری ئیلام و باکووری خوزستان. ھەندێک سەرچاوە [[لەکی]] بەشێک لە شێوەزارە جیاکانی لوڕی دەزانێت.<ref name="B. Grimes 1996 p. 677">B. Grimes (ed.), ‘Luri’, in Ethnologue (13th edition) (Dallas, 1996), p. 677; M. Ruhlen, A Guide to the World's Languages (Stanford, 1991), p. 327.</ref><ref>ایزدپناە، ح. فرھنگ لکی، مؤسسە فرھنگی جھانگیری، تھران ۱۳۶۷خ، ص ١٠ (مقدمە)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/iran/lurs-iran |سەردێڕ=The Lurs of Iran |بڵاوکەرەوە=Cultural Survival |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref><ref name=ToolAutoGenRef1>امان الھی بھاروند، سکندر. قوم لر. تھران: آتییە، 1393</ref><ref>William J. Frawley, William Frawley, ''International Encyclopedia of Linguistics&'' 4-Volume Set, Volume 1, Oxford University Press, 2003, ISBN 978-0-19-513977-8, s. 310.</ref><ref>Albrecht Klose, ''Sprachen der Welt'', De Gruyter, 2001, ISBN 978-3-598-11404-5, s. 227.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161226055312/http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161226055312/http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |date=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> بەڵام لەکی وەکوو زمانێکی ئێرانیی باکووری ڕۆژاوا پۆلینبەندی کراوە و لوڕی زمانێکی ئێرانیی باشووری ڕۆژاوایە، و بۆیە ناتوانرێت لە لەکی وەکوو شێوەزارێکی زمانی لوڕی ناو ببرێت. زۆربەی سەرچاوە زانستییەکانی زمانناسی لەکی وەکوو شێوەزارێکی کوردیی باشووری دەزانن و کەمتر سەرچاوەیەک دەبینرێت کە لەکی وەکوو شێوەزارێکی لوڕی بزانێت. == ئایین == زۆربەی لوڕەکان [[ئیسلام]] و پەیرەوی مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>Levinson, David. (بە ئینگلیزی) ''Encyclopedia of World Cultures: Africa and the Middle East.'' (۱۹۹٥.): ویلایەتی ئەمەریکا. لاپەڕە ٢٠١</ref> لە ڕووی مێژوویییەوە زۆرێک لە لوڕەکان پابەند بوون بە [[یارسان]]یزمەوە بەڵام نزیکەی ھەموو دانیشتووانی لوڕی یارسانی بوونەتە [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]. ھەروەھا کۆمەڵەیەکی بچووکی [[ئیسلام]]ی [[سوننە]] لە لوڕەکان بوونی ھەیە. بەپێی ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام، لوڕەکان وەک زەردەشتییەکان ڕێز لە نان و ئاگر دەگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=kIjrAAAAMAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Encyclopaedia of Islam|ڕێکەوت=١٩٧٤|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=en}}</ref> == پۆشاک == جل و بەرگی گەلی لۆر بەگشتی وەک یەکە، بەڵام لە ھەندێک حاڵەتدا جیاوازی لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا ھەیە. پیاوانی لوڕ بەگشتی ھەمان جلوبەرگ لەبەر دەکەن، کە پێکدێت لە کڵاوێکی لباو و کراسێک بە جلیقە (کراسی بێ قۆڵ) و پانتۆڵ کە بەزۆری درێژ و فشن. کڵاوی پیاوانی لوڕ لە پشم (خووری) دروست دەکرێت و بەزۆری ڕەنگی [[ڕەش]] و [[قاوەیی]]ە. لە نێو بەختیارییەکاندا باو و ئاسایییە کوڕان و پیاوانی تەمەن ناوەڕاست کڵاوی لباو لەبەر بکەن و کوڕە گەنجەکانیش بێ کڵاون. چۆغە جل و بەرگی پیاوانی لۆرە کە بە ڕەنگی جیاواز لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا بەکار دەھێنرێت. چۆغە لە ھۆزی بەختیاری بە ڕەش و سپی و ھێڵە ڕاستەکان کە بەزۆری ڕەش بۆ خوارەوە و سپی بۆ سەرەوە. چۆغە لە لوڕەکان کە لە پارێزگای لوڕستان دەژین کەمتر بەکاردێت بەڵام لە نێو بەختیارییەکان زیاتر بەکاردێت. لەوانەیە چۆغە لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا لەناو ھۆزی بەختیاریدا بەناوبانگ بووبێت و بە بەجێگرەوەی عەبا دانرابێت. کراسەکەی پیاوان یەخەی ڕاست بوو کە قۆپچەیەکی لە لای ڕاستی یەخەکەوە بوو. شەڕواڵ یان بە لوڕی پاپۆس بە پشتێنێکی گەورەی چەرم بە دەوری کەمەردا دەبەسترێتەوە. پێڵاوی لۆر کڵاشە. حیجاب (باڵاپۆشی) لای ژنانی لوڕ باو نییە. کراسی خانمانی لۆر کراسێکی قۆڵ درێژە و تەنوورەیەکی درێژە. سەرپۆشی ژنانی لۆر لە ھۆزە جیاوازەکاندا جیاوازە. لە نێو ژنانی لۆر کە لە باکووری (لوڕستان) دەژین، سەرپۆشەکە جۆرێکە لە قوماش کە بە شێوەیەکی تایبەت بە سەردا دەپێچرێتەوە؛ بەڵام لە نێو ژنانی ھۆزەکانی باشوور (بەختیاری)، باڵاپۆشی ژن جۆرێکە لە چەتری بچووک. ڕەنگی جل و بەرگی ژنانی لۆر دڵخۆشە و ڕەنگی جیاوازە، جگە لە مەراسیمی ماتەمینی. == کەلتوور == دەسەڵاتی گەورەکانی ھۆزەکان وەک کاریگەرییەکی بەھێز لە نێو دانیشتووانی کۆچەردا دەمێنێتەوە. لە نێو دانیشتووانی شارە نیشتەجێبووەکاندا ئەوەندە زاڵ نییە. وەک لای [[کورد]]، ژنانی لوڕ ئازادییەکی زۆر زیاتریان ھەیە لە ژنانی گرووپەکانی دیکەی ناو ناوچەکە. ژنان ئازادی زیاتریان ھەیە بۆ بەشداریکردن لە چالاکییە کۆمەڵایەتییە جیاوازەکاندا، بۆ لەبەرکردنی جۆرەھا جل و بەرگی مێینە و گۆرانی و سەماکردن لە مەراسیمە جیاوازەکاندا. بیبی مریەم بەختیاری ژنێکی لوری دیارە. مۆسیقای لوڕی، جل و بەرگی لوڕی و سەمای فۆلکلۆری لوڕی ھەندێک لە تایبەتمەندییە ئێتنۆ-کلتورییە جیاوازەکانی ئەم گرووپە نەتەوەیییەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Garthwaite|یەکەم=Gene Ralph|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=2oqPAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Bakhtiari in the mirror of history|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Intishārāt-i Ānzān|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٤٦٥-١-٨|زمان=fa}}</ref> زۆرێک لە لورەکان کشتوکاڵکار و شوانی بچووکن. چەند لورێکیش مۆسیقژەنی گەشتیارن. قوماشی گەشاوە و لێھاتوویی بونیادنان بەھۆی کاری دەستی و جوانییەوە ڕێزێکی زۆری لێدەگیرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Winston|یەکەم=Robert M. L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=RpAMAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Human|دوایین٢=Wilson|یەکەم٢=Don E.|دوایین٣=Institution|یەکەم٣=Smithsonian|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=DK Pub.|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٦٦-٠٥٢٠-٩|زمان=en}}</ref> == بۆماوەزانی == بەھۆی گۆڕانی کرۆمۆسۆمی Y ی لوڕەکان، ئەوان لە گرووپەکانی تری ئێران باڵاترن لە ڕووی فرێکوێنسی تاڕادەیەک بەرزی تاکە گرووپی R1b ی کرۆمۆسۆمی Y (بە تایبەتی R1b1a2a-L23ی ژێرپۆش).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Grugni |یەکەم=Viola |دوایین٢=Battaglia |یەکەم٢=Vincenza |دوایین٣=Hooshiar Kashani |یەکەم٣=Baharak |دوایین٤=Parolo |یەکەم٤=Silvia |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Achilli |یەکەم٦=Alessandro |دوایین٧=Olivieri |یەکەم٧=Anna |دوایین٨=Gandini |یەکەم٨=Francesca |دوایین٩=Houshmand |یەکەم٩=Massoud |دوایین١٠=Sanati |یەکەم١٠=Mohammad Hossein |دوایین١١=Torroni |یەکەم١١=Antonio |دوایین١٢=Semino |یەکەم١٢=Ornella |ڕێکەوت=٢٠١٢ |سەردێڕ=Ancient migratory events in the Middle East: new clues from the Y-chromosome variation of modern Iranians |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3399854/ |journal=PloS One |بەرگ=٧|issue=7 |پەڕەکان=e٤١٢٥٢|doi=10.1371/journal.pone.0041252 |issn=1932-6203 |pmc=٣٣٩٩٨٥٤|pmid=٢٢٨١٥٩٨١}}</ref> گروپی R1 لەگەڵ پۆلەکانی تری سەر بە ئۆراسیای ڕۆژاوا / ناوەڕاستە لە سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوەدا، کە باوترین تاکە گرووپە لە نێوان لوڕەکاندا. ژێر گرووپی J2a (بە تایبەتی ژێرپۆلەکانی J2a3a-M47، J2a3b-M67، J2a3h-M530) دووەم باوترینە لە نێوان لوڕەکان و پەیوەندی بە ھاتنی جووتیاران لە ڕۆژھەڵاتی نزیکەوە ھەیە لە سەردەمی بەردی نوێ لە ٨٠٠٠–٤٠٠ پێش زایین.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wells |یەکەم=R. Spencer |دوایین٢=Yuldasheva |یەکەم٢=Nadira |دوایین٣=Ruzibakiev |یەکەم٣=Ruslan |دوایین٤=Underhill |یەکەم٤=Peter A. |دوایین٥=Evseeva |یەکەم٥=Irina |دوایین٦=Blue-Smith |یەکەم٦=Jason |دوایین٧=Jin |یەکەم٧=Li |دوایین٨=Su |یەکەم٨=Bing |دوایین٩=Pitchappan |یەکەم٩=Ramasamy |دوایین١٠=Shanmugalakshmi |یەکەم١٠=Sadagopal |دوایین١١=Balakrishnan |یەکەم١١=Karuppiah |دوایین١٢=Read |یەکەم١٢=Mark |دوایین١٣=Pearson |یەکەم١٣=Nathaniel M. |دوایین١٤=Zerjal |یەکەم١٤=Tatiana |دوایین١٥=Webster |یەکەم١٥=Matthew T. |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠١ |سەردێڕ=The Eurasian Heartland: A continental perspective on Y-chromosome diversity |ناونیشان=https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.171305098 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |بەرگ=٩٨ |issue=18 |پەڕەکان=١٠٢٤٤–١٠٢٤٩|doi=10.1073/pnas.171305098 |pmc=٥٦٩٤٦|pmid=١١٥٢٦٢٣٦}}</ref> یەکێکی تر لە تاک گرووپەکان کە فرێکوێنسی لە سەرووی ١٠٪ یە G2a یە، کە ژێرپۆشی G2a3b زۆرترینە. ھەروەھا لوڕەکان بەرزترین فرێکوێنسیی تاکە گرووپی E1b1b1a1b لە ئێراندا نیشان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Semino |یەکەم=Ornella |دوایین٢=Magri |یەکەم٢=Chiara |دوایین٣=Benuzzi |یەکەم٣=Giorgia |دوایین٤=Lin |یەکەم٤=Alice A. |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Battaglia |یەکەم٦=Vincenza |دوایین٧=Maccioni |یەکەم٧=Liliana |دوایین٨=Triantaphyllidis |یەکەم٨=Costas |دوایین٩=Shen |یەکەم٩=Peidong |دوایین١٠=Oefner |یەکەم١٠=Peter J. |دوایین١١=Zhivotovsky |یەکەم١١=Lev A. |دوایین١٢=King |یەکەم١٢=Roy |دوایین١٣=Torroni |یەکەم١٣=Antonio |دوایین١٤=Cavalli-Sforza |یەکەم١٤=L. Luca |دوایین١٥=Underhill |یەکەم١٥=Peter A. |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٤ |سەردێڕ=Origin, diffusion, and differentiation of Y-chromosome haplogroups E and J: inferences on the neolithization of Europe and later migratory events in the Mediterranean area |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1181965/ |journal=American Journal of Human Genetics |بەرگ=٧٤|issue=5 |پەڕەکان=١٠٢٣–١٠٣٤|doi=10.1086/386295 |issn=0002-9297 |pmc=١١٨١٩٦٥|pmid=١٥٠٦٩٦٤٢}}</ref> ڕەچەڵەکی Q1b1 و Q1a3 لە ٦٪ و T لە ٤٪ ئامادەن.<ref name=":4" /> == ھۆز و بنەماڵە == لوڕ لە گرووپێکی گەورە و گشتیدا بەسەر دوو لقی سەرەکیدا دابەش دەبن، کە بریتین لە: * [[لوڕی فەیلی]] * لوڕی گەورە لوڕی گەورە دابەشکاریی جۆراوجۆری ھەیە، بەڵام بەگشتی دەکرێ بە [[بەختیاری]] و بۆیەرئەحمەدی و مەمەسەنی بڵێین لوڕی گەورە. لە دۆسیەی [[لوڕی فەیلی]] دەکرێ بگوترێ کە ئەو لوڕانە دەگرێتەوە کە لە ناوچەکانی پشتکۆ و پێشکۆ دەژین، بە واتایەکی تر ([[پارێزگای لوڕستان]]، باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]]، باشووری ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]] و بەشێکی باکووری [[پارێزگای خووزستان]]).<ref>(٢٠٢١) Belelli, Sara. The Laki Variety of Harsin لاپەڕە ٥، بڵاوکەرەوە: زانکۆی ھەبرەگ، (بە ئینگلیزی)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{گەلانی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Lurs people}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:لوڕ]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] [[پۆل:پارێزگای فارس]] [[پۆل:پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:پارێزگای ئەسفەھان]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] [[پۆل:پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:پارێزگای تاران]] h1qq6ysovvky7rg52clnzzst1p19qj7 1706416 1706415 2026-11-10T14:40:36Z پیرانوندی 78434 /* بڵاوبونەوەی لوڕ */ کوردانی فەیلی لەگەڵ لوڕ تێکەڵ ئەکا 1706416 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = لوڕ |image = {{image array|perrow=4 | image1 =Sardar Assad.jpg | caption1 = [[سەردار ئەسعەد بەختیاری]] | image2 =RaeisAliDelvari.jpg | caption2 = [[ڕەئیسعەلی دڵواری]] | image3 = | caption3 = [[باباتاھیر]] | image4 =Mansoor Hekmat.jpg | caption4 = [[مەنسوور حیکمەت]] | image8 = Queen-Shabanu Soraya Esfandiary-Bakhtiari, Tehran 1953.jpg | caption8 = [[سوڕەیا ئیسفەندیاری]] | image11 = Grand Ayatollah Hossein Borujerd (1875-1961) portrait.jpg | caption11 = [[حوسێن برووجێردی]] | image12 = Karubi2.jpg | caption12 = [[مەھدی کەڕووبی]] | image13 = Zahra Rahnavard.jpg | caption13 = [[زەھرا ڕەھنەوەرد]] | image14 = Navab Nasirshelal.jpg | caption14 = [[نەواب نەسیرشەلال]] | image15 | caption15 = [[عەبدولحوسێن زەڕینکووب]] | image16 =01-Mehrdad_Avesta.png | caption16 = [[مێھرداد ئەوێستا]] | image17 =Masoud Rayegan.jpg | caption17 = [[مەسعوود ڕایگان]] | image18 =| caption18 = [[تەوفیق مووسیوەند]] | image19 =Fath'olla Porsartip.jpg| caption19 =[[فەتحوڵڵا پوورسەرتیپ]] | image20 =03-MohammadBorujerdi.jpg| caption20 =[[محەممەد برووجێردی]] }} | population = ٦ بۆ ١٠ ملیۆن | region1 = {{ئاڵا|ئێران}} {{ئاڵا|کوردستان}} | pop1 = {{Plainlist| * ۲۰ ملیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=[[The World Factbook]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210208143639/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=New America Foundation |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723044939/http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> <br /> {{بچووک|(٦٪ی دانیشتووانی ئێران)}} }} (۱۰٪ ی دانیشتووانی کوردستان) |popplace =ڕووبەری ئاسایی : [[پارێزگای لوڕستان]]{{•}} [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]{{•}} باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای خووزستان]]{{•}} [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیرەحمەد]]{{•}} ڕۆژاوا و باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]] کەمینە: [[پارێزگای ئیلام]]{{•}} [[پارێزگای مەرکەزی]]{{•}} [[پارێزگای قەزوین]]{{•}} [[پارێزگای فارس]]{{•}} [[پارێزگای ئەسفەھان]]{{•}} [[پارێزگای بووشەھر]] کۆچکردنی ناوخۆیی: [[تاران]]{{•}} [[کەرەج]]{{•}} [[ئەسفەھان]]{{•}} [[ئەھواز]]{{•}} [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] |langs =زاراوەی جیاواز [[لوڕی]] لەناویا: [[زمانی بختیاری|بەختیاری]]، [[باڵاگریوە]]، [[بۆیەرئەحمەدی]]، [[لێراوی]]، [[جانەکی]]، [[بەمهەیی]]، [[مەمەسەنی]]، [[کوڕایی]]، [[فەیلی|منجایی]]، [[شولی]]، [[کوومەزاری]]، [[سەلاسی]] |rels = مەزهەبی [[شیعە]]، [[ئایینی بەھایی|بەھایی]]، [[جوولەکە]] |related_groups= [[کورد|کوردەکانی تر]]، [[فارسەکان]] }} [[پەڕگە:Map_of_Lur_peoples.png|440x220px|وێنۆک|نەخشەی ئەو پارێزگایانەی کە لوڕەکان تێیدا نیشتەجێن لە [[ئێران]]دا، بەپێی ڕاپرسییەکی ساڵی ٢٠١٠ زۆرینەی لوڕەکان لە [[پارێزگای لوڕستان]]ن]] '''لوڕ''' ناوی هۆزێکی [[کورد|کوردە]] لە ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان نیشتەجین.<ref name=":4" /> زاراوەی [[لوڕی]] لە بەشێکە لەزمانی کوردی و لوڕەکان بەشێکن لە [[کورد]]ەکان.<ref name="Erik John Anonby 2003 pp 171-197">Erik John Anonby (2003). "Update on Luri: How many languages?" ''Journal of the Royal Asiatic Society'' (Third Series), 13, pp 171-197. doi:10.1017/S1356186303003067.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=حەسەن خان|یەکەم=محەممەد|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/al_Ma%CA%BC%C4%81thir_w_al_%C4%81th%C4%81r/s5VHAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=inauthor:%22Mu%E1%B8%A5ammad%20%E1%B8%A4asan%20Kh%C4%81n%20(I%CA%BBtim%C4%81d%20al-Sal%E1%B9%ADanah)%22|سەردێڕ=الماثر و الاثار|ڕێکەوت=١٨٨٩|زمان=fa}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ئەلزەبیدی|یەکەم=مورتەزا|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%85%D9%89_%D8%AA%D8%A7/19M-lO0ZRvQC?hl=en&gbpv=0|سەردێڕ=شرح القاموس المسمى تاج العروس: من جواهر القاموس|ڕێکەوت=١٧٧٤|زمان=ar}}</ref><ref name=":2">[https://archive.alsharekh.org/Articles/14/2817/32194 لغة العرب] (۱٩١٣)؛ عێراق. لاپەڕە ١١٥</ref><ref name=":3">خەلیفە، حاجی. جھان نما جلد ١ (١٦٤٨)</ref> [[شەرەفخانی بەدلیسی|شەرەفخانی]] بەدلیسی مێژوونوسی گەورەی [[کورد]] لە [[شەرەفنامە]]دا لوڕەکان بە بەشێک لە کورد دادەنێت.<ref>شه-ره-فنامه-مێژووی-ماڵه-میرانی-كوردان. بەندی سێیەم ل. ٤٤ و بەندی چوارەم ل. ٨٥</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Kul-e Farah IIIW.JPG|وێنۆک|بەردی ئیلامی گۆشەی ڕۆژاوا (گوڵ فەرەح) لە ئیزە]] [[پەڕگە:Bakhtiaris tehran.jpg|وێنۆک|رزگارکردنی [[تاران]] و دەرکەوتنی سوارەکانی [[بەختیاری]]]] [[پەڕگە:Tagh-e Tavileh Darafsh (25).JPG|وێنۆک|پاشماوەی شاری دێرینی مالمیری پایتەختی ئەتابەکانی لوڕی گەورە]] لوڕ لە ھۆزە تێکەڵە خۆماڵییەکانی ئێرانە، لە ھۆزە ئاریایەکان کە لە ڕۆژاوای ئێران دەژیان وەک و کاشییەکان و لۆلۆبییەکان و ئیلامییەکان. لەسەر بنەمای ھاوتای لێکچوون و زەویناسی و بەڵگەی شوێنەواری ھەندێک مێژوونووس لوڕەکان بە پاشماوەی ئیلامییەکان دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Edwards|یەکەم١= I.E.S.|دوایین٢= Gadd|یەکەم٢= C.J.|دوایین٣= Hammond|یەکەم٣= G.L.|سەردێڕ=The Cambridge Ancient History|ساڵ=١٩٧١|edition=2nd|بڵاوکەرەوە= Camberidge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٧٧٩١-٠|پەڕە=٦٤٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=slR7SFScEnwC&dq=elamite+lurs&source=gbs_navlinks_s}}</ref> بە پێی چیڕۆکێک بەھرامی گوڕ داوای لە پاشای ھیندستان کە ناوی شونگەڵ بوو کرد گۆرانی بێژ بۆ ئێران بنێرێ، لە ئەنجامدا شونگەڵ ١٠ ھەزار لوڕی بەرەو خاکی ئێران نارد و لە شاھنامەی فیردەوشی بە «لولی» باسکراون.<ref>محەممەد حسێن فروغی (میرزا ئەدیب ئیسفەھانی)، کتاب تاریخ سلاطین ساسانی که طبقهٔ چهارم از ملوک فرس یا پادشاهان عجم بوده‌اند، جڵدی ١، لاپەڕە ٥٩، ١٨٩٦</ref> لە شەرەفنامەی شەرەفخانی بەدلیسیدا ھەردوو بنەماڵە (خانەدان)ی لوڕ بە چوارەمین خانەدانانی کورد (بەدوای کرمانج، کەڵھوڕ و گۆران) ھاتووە و دەسەڵاتیان سەربەخۆ بووە.<ref>Gunter, Michael M. (2011). Historical Dictionary of the Kurds (2nd ed.). Scarecrow Press. p. 203. ISBN 978-0-8108-6751-2.</ref> پێش شەڕەفنامە ئەمە لە کتێبی (مروج الذهب ومعادن الجوهر)ی (المسعودي) ھاتووە کە لوڕ یەکێکە لە خانەدانی کورد،<ref>E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 (چاپی ٥ەم) (بە ئینگلیزی) (١٩٩٣)؛ ئەڵمانیا. لاپەڕە: ٤١، بڵاوکەرەوە: Brill</ref>جگە لەمە لە سەدەی ١٧ەم لە کتێبی (جھان نما)ی قسەکانی (المسعودي) و شەڕەفخانی بەدلیسی دووبارە کرانەوە.<ref name=":3" /> لە کتێبی (معجم البلدان)ی (یاقوت الحموی الرومی) دا باسی ئەوە دەکات کەوا لوڕەکان ھۆزێکی کوردەکانن لە چیاکان دەژین لەنێوان خوزستان و ئەسفەھان دا.<ref>یاقوت الحموی الرومی، معجم البلـٰدان (چاپی ٥ەم) (بە عەرەبی) (١٩٧١)؛ بەیرووت، لوبنان. لاپەڕە: ١٨ بڵاوکەرەوە: دار الكتاب العلمية</ref> لە کتێبی (الکامل في تاریخ)ی (ابن الاثیر) لوڕەکان بە (الاکراد اللوریة) ھاتووە و وا دیارە کە مەبەستی نووسەر لە کوردانی لوڕ ئەو کوردانەن کە سەر بە مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>مقريزى، أحمد ابن علي. كتاب السلوك لمعرفة دول الملوك. (بە عەرەبی) (١٩٣٤)؛ میسڕ. لاپەڕە: ١٨٢، بڵاوکەرەوە:لجنة التأل والترجمة والنشر</ref><ref>ʻIzz al-Dīn Ibn al-Athīr. Chronicon quod perfectissimum insoribitur (١٨٧٦) (بە لاتینی). بڵاوکەرەوە: E. J Brill</ref> ئەو قسەیە لە سەدەی بیستەم لە کتێبی (لغة العرب) واتا زمانی عەرەب دووبارە کراوە.<ref name=":2" /> لە سەردەمی سەفەویدا دوو دەوڵەتی لوڕ ھەبوون کە زۆرینەیان لوڕ بوون، ئەم دوو دەوڵەتە بەناوەکانی لوڕستان کە ناوەندەکەی خوڕەم ئاباد بوو و کۆھگلیۆ ناوەندەکەی بەھبەھان بوو. والی [[لوڕستانی بچووک|لوڕستانی فەیلی]] بوو لە ساڵی ١٦٢٧ز بە دەستووری [[شا عەباسی یەکەم|شا عەبباس]] وەحاکمی پشتکۆ و پێشکۆ بوو تا دەوری قاجاڕ، [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی زەنددا دەوڵەتێکی سەربەخۆ بوو. پاش ڕووخاندنی دەوڵەتی سەفەوی لە لایەن [[ئیمپراتۆریەتیی هۆتەکی|ھۆتەکییەکان]]، [[مەحموود ھۆتەکی]] بە مەبەستی داگیرکردنی ناوچە لوڕەکان ([[لوڕی فەیلی]] و [[لوڕستانی مەزن]]) ھێرشی بەرەو [[لوڕستانی مەزن]] برد بەڵام لوڕەکانی [[بەختیاری]] بەمە ڕازی نەبوون و ھێرشیان کردە سەر ئەفغانەکان بێ ئەوەی مەحموود ھۆتەکی بزانێ، شەوێکیان مەحموود ھۆتەکی لەگەڵ سوپاکانی خۆی لە ناوچەی بەختیاری لە ناو چیای کەلوونە گیر بوون بۆ ماوەی سێ مانگ بەھۆی بەفر. بۆ ماوەی سێ مانگ زەلیل بوون، دوای ئەوەی کە بەفرەکان توانەوە [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] پردەکانیان تێکدا. مەحموود ھۆتەکی بە یارمەتی قاسم خان بەختیاری لە کاتی شەوبوون بە نھێنی لە ناو چیای کەلوونە دەرباز بوون.<ref>عەبدوڕەزاق دوونبەلی مەفتوون، سفرنامه کروسینسکی. لاپەڕە ٧٦</ref> پاش کەوتنە دەستی دەسەڵاتی قاجاڕ، ئاغا محەممەد کە ڕقی لە دەسەڵاتی زەندی بوو و زمانی ئەوکاتی دەولەت لوڕی بوو بۆیە دەستی کرد بە گۆڕانکاری لە ناوچەی لوڕستان، ھەروەھا ئاغا محەممەد بەزۆر جێگۆڕکێی بە لوڕەکان کرد بۆ قەزوین. لوڕستان بەھۆی سیاسەتی دەسەڵاتی قاجارییەوە نا ئارامی و بێسەروبەری بەخۆیەوەدی، لە ناو لوڕەکاندا گرووپی نەتەوەی دروست بوو بووە ھۆی ناکۆکی و زۆرێک لەمانە گەڕانەوە بۆ ژیانی ڕەوەندی.<ref>Haernick E. and B. Overlaet 1999. Luristan Excavation Documents Volume III: Djub-i Gauhar and Gul Khanan Murdah Iron Age III Graveyards in the AvianPlain. In: Acta Iranica, 36. 3ieme série, vol. XXII.</ref> === لوڕ لە سەردەمی مەشروتییەتدا === یەکێک لە مەزنترین چالاکییەکان لوڕ بەشداریکردن بوو لەبزووتنەوەی مەشرووەتەی ئێران، لوڕ بەتایبەتی ئێڵی [[بەختیاری]] دەورێکی بەھێزیان ھەبوو لە بزووتنەوەی شۆڕشی ئێران، لە حوزەیرانی ١٩٠٩ دا دەستی پێکرد سوپای [[سەردار ئەسعەد بەختیاری|سەردار ئەسعەد]] گەیشتە [[قوم]] و سوپای سپەھدار ئەعزەم گەیشتە یەنگی ئیمام. بەپێچەوانەوە سەعدۆدەولە سوپای بەسەرکردایەتی ئەمیر موفەخەمی بەختیاری ناردە کەرەج، موجاھیدینی بەختیاری بەرەو [[تاران]] جووڵان و لە نزیکی تاران لە [[باکوور]] پەیوەندیان کرد بە فەرماندە سپەھدار ئەعزەمەوە، بەرگری کەم کراو لە پاشاندا تاران ڕزگارکرا و زۆردارێتیی بچۆک لەناوبرا.<ref>Moshtagh Khorasani, M. 2006. Arms and Armor from Iran: The Bronze Age to the End of the Qajar Period. Tübingen, Legat Publishers.</ref> === لە سەردەمی پەھلەویدا === لەسەرەتای سەردەمی ڕەزاخانی پەھلەویدا ئێران نائارامی بەخۆیەوە بینی، ناوچە عەرەب نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[شێخ خەزعەل کەعبی]] دا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئاداری ٢٠١٣ |سەردێڕ=کسروی: ملی‌گرای وحدت‌انگار |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/03/120316_l44_kasravi_nationalist_abrahamian |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> و ناوچە کورد نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[سمکۆی شکاک]] دا بوو،<ref>کسروی، احمد، «تاریخ ھیجدە سالە آذربایجان: بازماندە تاریخ مشروطە ایران»، ص ۸۳۳.</ref> لە باکووریش کۆماری جەنگەڵ و ناڕێکی و نەبونی یەکێتی لە ئێراندا، یەکێ لەو نائارامیانە یاخی بوون و جەردەیی ھۆزە لوڕەکان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٤ |سەردێڕ=نقدي بر کتاب رضاشاه و جنگ‌‏های لرستان: تاریخ را باید در زمان خودش خواند |ناونیشان=https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=پايگاه خبري یافته ([[لوڕستان]]) |زمان=fa-ir |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260107103044/https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٢٣ دا ھۆزەکانی لوڕ و سوپای حکوومەت شەڕ کەوتە نێوانیانەوە لە شارەکانی بروجەرد و خوڕەم ئاباد، ھێزی ھۆزەکانی لوڕ پێکھاتبوون لە ئێڵەکانی بایراوەنی و سەگوەند و [[چەگینی|چەگەنی]] و پاپی، بەڵام لە مانگی ٩ی ١٩٢٣ دا سوپای حکوومەت توانی گەمارۆی [[خوڕەماوە]] بدات و و کۆنتڕۆلیشی بکاتەوە، پاش ئەوە حکوومەت لێبوردنی گشتی دەرکرد و ئێڵە لوڕەکان چەکەکانیان تەسلیم کردەوە و ھەندێک لەسەرانی ئێڵەکان گیران و لە سێدارەدران. کاتێک سەرانی ئێڵەکان لەسێدارەدران لە ساڵی ١٩٢٤ دووبارە ئێڵەکانی باکووری خوزستان دەستیان بە شۆڕش کردەوە ئەمەش بەردەوام بوو تا کۆتای ئەم ساڵە، حکوومەت دەستی کرد بە تۆپ بارانکردنی ڕەوەندەکان و کۆنتڕۆڵی شاری خورەم ئابادی کردو ئیتر ئێڵە لوڕەکان شکستیان ھێناو چوونەوە ژێردەستی حکوومەت.<ref>ستودە، سیدیدالله. شورش لرستان. ج. نخست. [[خوڕەماوە]]: شاپورخواست، ۱۳۹۱. ۱۱۰.{{ھن}} [[ژپنک]]: ٩٧٨–٩٦٤–٢٧٠٧–٧٥–١.</ref> لە ساڵی ١٩٣٠، لە نزیک [[شەڕی دۆڵی تەنگ تاموڕادی|دۆڵی تەنگ تاموڕادی]] لە بۆیەر ئەحمەد سوپای ئێران ھێرشی کردە سەر لوڕەکان. فەرماندەی سوپای ئێران لەم ھێرشە حەبیبوڵڵا شێیبانی بوو کە فەرمانی ھەزاران سەرباز دەکرد. کی لھراسب باتوڵی و شکورڵڵا خان و فەریق خان بە ژمارەیەکی زۆر کەم توانیان بۆ ماوەی ٦ ڕۆژ دژی سوپای ئێرانی پەھلەوی لە مەیدانی شەڕ بمێنەوە. و لە کوتایدا سەرکەوتن و ھەزاران کەسیان لە سوپای پەھلەوی کوشت و تەنھا ٤٢ لوڕ بوونە شەھید.<ref>حاجیان‌پور، حمید؛ سیاهپور، کشواد (١ی تەممووزی ١٣٩٣). «بازتاب سیاست عشایری رضاشاه در اشعار و سروده‌های بومی بویراحمد». پژوهش های تاریخی ایران و اسلام (بە فارسی). ١٥ (8): ١٢١–١٤٦.</ref><ref>زکی پور، نعمت الله. ''مطالعات تاریخی جنگ''. ئێران. لاپەڕە&nbsp;٦٢–٨١.</ref><ref>«علل بروز جنگ در منطقه تنگ تامرادی». ''فریاد جنوب'' (بە فارسی). ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref><ref>نراقی، احسان. ''غربت‌غرب'' (PDF). بەرگی&nbsp;دووەم. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ هەوڵێک درا کە لوڕەکانی شیعە لە دژی ناسیۆنالیزمی کوردی سوننە و عەرەبی بە دووبارە کێشانەوەی سنوورەکان کەڵک وەربگیرێت: بەشێک لە لورستان لکێنراو بە خوزستانەوە، ناحیە کوردنشینەکانی کرماشان لە لورستاندا جێگیر بوون. حکومەت لوڕەکان بە نزیکتر لە فارسەکان دەڕوانێت. نەخشەی زمانی فەرمی هەموو گەلانی لوڕ زمانیان بەیەکەوە گرووپ کرد و لە ڕووی ژمارەوە لە دوای فارس و ئازەربایجان و کورد لە پلەی چوارەمدا دایاننا. حکومەت حەزی لە ئاسمیلەکردن و فارسیکردنە نەک چەسپاندن و بەکارهێنانی لوڕەکانی تاڕادەیەک بێهێزی سیاسی بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان لە خوزستان و کوردستان.<ref>Балаян, Б. П., "Некоторые особенности этнического развития луров Ирана", pp. 114, "Страны и народы Ближнего и Среднего Востока. IV. Иран", Академия наук Армянской ССР, Сектор востоковедения, Ереван: Издательство АН Армянской ССР, 1969.</ref> == بڵاوبونەوەی لوڕ == خەڵکی لوڕ لە ئێران دەکرێن بە سێ بەشەوە: ١-[[بەختیاری]] ٢- [[مەمەسەنی]] ٣-[[فەیلی (لوڕ)|لوڕە فەیلییەکان]]. لوڕە فەیلییەکان لەگەڵ کوردە فەیلییەکان جیاوازن و نابێت ئەم دوو ھۆزە بە یەکێک بزانرێت. لوڕە فەیلییەکان لەنزیکی خورەم ئاباد و باشووری ھەمەدان نیشتەجێن و ھەندێ وەرز بەپێ کۆچیان دەکرد بۆ بەغداد بە سێ ڕۆژ.<ref name=":4">پیرۆز، تۆفیق (١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧). «[https://www.iranicaonline.org/articles/asayer-tribes/ ʿAŠĀYER]». ''Iranica'' (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لەلایەکی دیکە ھۆزی لوڕ دابەشبون بەسەر دوو دابەشبوونی گەورەدا ئەویش ''لوڕی گەورە'' و [[لوڕستانی بچووک|''لوڕی بچووک''ە]]. لوڕ بڵاوبوونەتەوە بە ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای ئێراندا. ئەم خشتەیەی خوارەوە ئێڵەکانی لوڕ ڕوون دەکاتەوە: {| border="1" |- style="text-align: center;" |'''ئێڵ''' || '''شوێنی نیشتەجێبوون''' |- style="text-align: right;" | [[کومزاری]]<ref name="joshuaproject.net">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Luri-Bakhtiari People Cluster {{!}} Joshua Project |ناونیشان=https://joshuaproject.net/clusters/327 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=joshuaproject.net}}</ref>||لە وڵاتی [[عومان]]، باکوور، باکووری ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژھەڵات: ناوچەکانی [[کومزار|کومراز]]، دوورگەکانی [[خەسەب]]، [[لارەک]] و [[موسەندەم]] دەگرێتەوە.<ref name="ensani">[http://www.ensani.ir/storage/Files/20101208094751-گویش%20های%20بشکردی،%20کردشولی%20و%20کمزاری.pdf «گویش‌های بَشکَردی، کردشولی و کُمزاری»] (٢٠١٥)، (بە فارسی) بڵاوکەرەوە: ویژه‌نامهٔ نامهٔ فرهنگستان (گویش‌شناسی). لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref> |- style="text-align: right;" | [[مەمەسنی]]<ref name="joshuaproject.net"/>||لە [[پارێزگای فارس]] و [[شارستانی مەمەسنی]]، ناحیەی [[کازیرون]] و [[ڕۆستەم]]. |- style="text-align: right;" | [[بۆیەر ئەحمەدی]] ||لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]، باکووری [[پارێزگای بووشێھر]] و ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای خووزستان]]. |- style="text-align: right;" | [[بەختیاری]]||لە [[پارێزگای خووزستان]]، شارۆچکەکانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[ئەھواز]]، [[شارستانی ئەندیکا]]، [[شارستانی ئەندیمشک]]، [[شارستانی مزگەوت سلێمان|شارستانی مزگەوت سڵێمان]]، [[شارستانی شووشتەر]]، [[شارستانی ڕامھورموز]]، [[شارستانی گۆتوەند]]، [[شارستانی ئییزە]]، [[شارستانی باخ مەلێک]]، [[ناحیەی دھدز]] و [[شارستانی دژپێڵ]]. لە [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] لە شارستانی [[شارستانی لوڕدێگان|شارستانی لوڕدەگان]] و [[شارستانی شەھری کورد|شارستانی شاری کورد]] و [[شارستانی بۆرووجن]]. لە [[پارێزگای لوڕستان]] و [[شارستانی ئەلیگوودەرز]]. لە [[پارێزگای ئەسفەھان]] لە ناوچەی ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاوا، [[شارستانی فەرەیدون]]. |- style="text-align: right;" | [[لوڕستانی بچووک|لوڕی بچووک]]||لە [[پارێزگای لوڕستان]]، باکووری [[پارێزگای خووزستان]]، باشوور و ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]] و ھەندێ ناوچەی ڕۆژھەڵاتی [[عێراق]]. |} == زمان == [[پەڕگە:Dispersion of the Lor people.jpg|وێنۆک|بڵاوبوونەوەی زمانی لوڕی]] زمانی لوڕی نزیکە لە ھەردوو زمانی کوردی و فارسییەوە، وەھەرییەکەیان بە شێوەزارێکی زمانەکەیانی دەزانن، زمانی لوڕی دابەشدەبیت بۆ پێنج گرووپ: مینجایی و لوڕی ناوەڕاست و بەختیاری و لوڕی باشوور.<ref>Najm S. Mehdi, al-Fayli, Stockholm 2001.</ref><ref>M. Jafar, Fayli Kurds and Their Role in the Iraqi Kurdish National Movement</ref><ref>Black-Michaud, J. (1974). "An Ethnographic and Ecological Survey of Luristan, Western Persia: Modernization in a Nomadic Pastoral Society". Middle Eastern Studies. pp. 210–228.</ref><ref>Shoup, J.A (2011) Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO, Incorporated. p.177</ref> زمانی لوڕی دابەش دەبێت بۆ دوو گرووپی سەرەکی: * زاراوەی لوڕی گەورە کە نزیکە لە زمانی فارسییەوە، ناوچەکانی بەختیاری و بوێرەحمەد و مەمەسنی و باکووری خوزستان و ھەندێ ناوجەی بوشێھر پێی دەدوێن. * زاراوەی لوڕی بچووک کە نزیکە لە زمانی کوردییەوە، ناوجەکانی لوڕستان و ھەمەدان (مەلایر و نەھاوەند و تۆیسەرکان) و باشووری ئیلام و باکووری خوزستان. ھەندێک سەرچاوە [[لەکی]] بەشێک لە شێوەزارە جیاکانی لوڕی دەزانێت.<ref name="B. Grimes 1996 p. 677">B. Grimes (ed.), ‘Luri’, in Ethnologue (13th edition) (Dallas, 1996), p. 677; M. Ruhlen, A Guide to the World's Languages (Stanford, 1991), p. 327.</ref><ref>ایزدپناە، ح. فرھنگ لکی، مؤسسە فرھنگی جھانگیری، تھران ۱۳۶۷خ، ص ١٠ (مقدمە)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/iran/lurs-iran |سەردێڕ=The Lurs of Iran |بڵاوکەرەوە=Cultural Survival |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref><ref name=ToolAutoGenRef1>امان الھی بھاروند، سکندر. قوم لر. تھران: آتییە، 1393</ref><ref>William J. Frawley, William Frawley, ''International Encyclopedia of Linguistics&'' 4-Volume Set, Volume 1, Oxford University Press, 2003, ISBN 978-0-19-513977-8, s. 310.</ref><ref>Albrecht Klose, ''Sprachen der Welt'', De Gruyter, 2001, ISBN 978-3-598-11404-5, s. 227.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161226055312/http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161226055312/http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |date=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> بەڵام لەکی وەکوو زمانێکی ئێرانیی باکووری ڕۆژاوا پۆلینبەندی کراوە و لوڕی زمانێکی ئێرانیی باشووری ڕۆژاوایە، و بۆیە ناتوانرێت لە لەکی وەکوو شێوەزارێکی زمانی لوڕی ناو ببرێت. زۆربەی سەرچاوە زانستییەکانی زمانناسی لەکی وەکوو شێوەزارێکی کوردیی باشووری دەزانن و کەمتر سەرچاوەیەک دەبینرێت کە لەکی وەکوو شێوەزارێکی لوڕی بزانێت. == ئایین == زۆربەی لوڕەکان [[ئیسلام]] و پەیرەوی مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>Levinson, David. (بە ئینگلیزی) ''Encyclopedia of World Cultures: Africa and the Middle East.'' (۱۹۹٥.): ویلایەتی ئەمەریکا. لاپەڕە ٢٠١</ref> لە ڕووی مێژوویییەوە زۆرێک لە لوڕەکان پابەند بوون بە [[یارسان]]یزمەوە بەڵام نزیکەی ھەموو دانیشتووانی لوڕی یارسانی بوونەتە [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]. ھەروەھا کۆمەڵەیەکی بچووکی [[ئیسلام]]ی [[سوننە]] لە لوڕەکان بوونی ھەیە. بەپێی ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام، لوڕەکان وەک زەردەشتییەکان ڕێز لە نان و ئاگر دەگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=kIjrAAAAMAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Encyclopaedia of Islam|ڕێکەوت=١٩٧٤|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=en}}</ref> == پۆشاک == جل و بەرگی گەلی لۆر بەگشتی وەک یەکە، بەڵام لە ھەندێک حاڵەتدا جیاوازی لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا ھەیە. پیاوانی لوڕ بەگشتی ھەمان جلوبەرگ لەبەر دەکەن، کە پێکدێت لە کڵاوێکی لباو و کراسێک بە جلیقە (کراسی بێ قۆڵ) و پانتۆڵ کە بەزۆری درێژ و فشن. کڵاوی پیاوانی لوڕ لە پشم (خووری) دروست دەکرێت و بەزۆری ڕەنگی [[ڕەش]] و [[قاوەیی]]ە. لە نێو بەختیارییەکاندا باو و ئاسایییە کوڕان و پیاوانی تەمەن ناوەڕاست کڵاوی لباو لەبەر بکەن و کوڕە گەنجەکانیش بێ کڵاون. چۆغە جل و بەرگی پیاوانی لۆرە کە بە ڕەنگی جیاواز لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا بەکار دەھێنرێت. چۆغە لە ھۆزی بەختیاری بە ڕەش و سپی و ھێڵە ڕاستەکان کە بەزۆری ڕەش بۆ خوارەوە و سپی بۆ سەرەوە. چۆغە لە لوڕەکان کە لە پارێزگای لوڕستان دەژین کەمتر بەکاردێت بەڵام لە نێو بەختیارییەکان زیاتر بەکاردێت. لەوانەیە چۆغە لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا لەناو ھۆزی بەختیاریدا بەناوبانگ بووبێت و بە بەجێگرەوەی عەبا دانرابێت. کراسەکەی پیاوان یەخەی ڕاست بوو کە قۆپچەیەکی لە لای ڕاستی یەخەکەوە بوو. شەڕواڵ یان بە لوڕی پاپۆس بە پشتێنێکی گەورەی چەرم بە دەوری کەمەردا دەبەسترێتەوە. پێڵاوی لۆر کڵاشە. حیجاب (باڵاپۆشی) لای ژنانی لوڕ باو نییە. کراسی خانمانی لۆر کراسێکی قۆڵ درێژە و تەنوورەیەکی درێژە. سەرپۆشی ژنانی لۆر لە ھۆزە جیاوازەکاندا جیاوازە. لە نێو ژنانی لۆر کە لە باکووری (لوڕستان) دەژین، سەرپۆشەکە جۆرێکە لە قوماش کە بە شێوەیەکی تایبەت بە سەردا دەپێچرێتەوە؛ بەڵام لە نێو ژنانی ھۆزەکانی باشوور (بەختیاری)، باڵاپۆشی ژن جۆرێکە لە چەتری بچووک. ڕەنگی جل و بەرگی ژنانی لۆر دڵخۆشە و ڕەنگی جیاوازە، جگە لە مەراسیمی ماتەمینی. == کەلتوور == دەسەڵاتی گەورەکانی ھۆزەکان وەک کاریگەرییەکی بەھێز لە نێو دانیشتووانی کۆچەردا دەمێنێتەوە. لە نێو دانیشتووانی شارە نیشتەجێبووەکاندا ئەوەندە زاڵ نییە. وەک لای [[کورد]]، ژنانی لوڕ ئازادییەکی زۆر زیاتریان ھەیە لە ژنانی گرووپەکانی دیکەی ناو ناوچەکە. ژنان ئازادی زیاتریان ھەیە بۆ بەشداریکردن لە چالاکییە کۆمەڵایەتییە جیاوازەکاندا، بۆ لەبەرکردنی جۆرەھا جل و بەرگی مێینە و گۆرانی و سەماکردن لە مەراسیمە جیاوازەکاندا. بیبی مریەم بەختیاری ژنێکی لوری دیارە. مۆسیقای لوڕی، جل و بەرگی لوڕی و سەمای فۆلکلۆری لوڕی ھەندێک لە تایبەتمەندییە ئێتنۆ-کلتورییە جیاوازەکانی ئەم گرووپە نەتەوەیییەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Garthwaite|یەکەم=Gene Ralph|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=2oqPAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Bakhtiari in the mirror of history|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Intishārāt-i Ānzān|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٤٦٥-١-٨|زمان=fa}}</ref> زۆرێک لە لورەکان کشتوکاڵکار و شوانی بچووکن. چەند لورێکیش مۆسیقژەنی گەشتیارن. قوماشی گەشاوە و لێھاتوویی بونیادنان بەھۆی کاری دەستی و جوانییەوە ڕێزێکی زۆری لێدەگیرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Winston|یەکەم=Robert M. L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=RpAMAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Human|دوایین٢=Wilson|یەکەم٢=Don E.|دوایین٣=Institution|یەکەم٣=Smithsonian|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=DK Pub.|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٦٦-٠٥٢٠-٩|زمان=en}}</ref> == بۆماوەزانی == بەھۆی گۆڕانی کرۆمۆسۆمی Y ی لوڕەکان، ئەوان لە گرووپەکانی تری ئێران باڵاترن لە ڕووی فرێکوێنسی تاڕادەیەک بەرزی تاکە گرووپی R1b ی کرۆمۆسۆمی Y (بە تایبەتی R1b1a2a-L23ی ژێرپۆش).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Grugni |یەکەم=Viola |دوایین٢=Battaglia |یەکەم٢=Vincenza |دوایین٣=Hooshiar Kashani |یەکەم٣=Baharak |دوایین٤=Parolo |یەکەم٤=Silvia |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Achilli |یەکەم٦=Alessandro |دوایین٧=Olivieri |یەکەم٧=Anna |دوایین٨=Gandini |یەکەم٨=Francesca |دوایین٩=Houshmand |یەکەم٩=Massoud |دوایین١٠=Sanati |یەکەم١٠=Mohammad Hossein |دوایین١١=Torroni |یەکەم١١=Antonio |دوایین١٢=Semino |یەکەم١٢=Ornella |ڕێکەوت=٢٠١٢ |سەردێڕ=Ancient migratory events in the Middle East: new clues from the Y-chromosome variation of modern Iranians |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3399854/ |journal=PloS One |بەرگ=٧|issue=7 |پەڕەکان=e٤١٢٥٢|doi=10.1371/journal.pone.0041252 |issn=1932-6203 |pmc=٣٣٩٩٨٥٤|pmid=٢٢٨١٥٩٨١}}</ref> گروپی R1 لەگەڵ پۆلەکانی تری سەر بە ئۆراسیای ڕۆژاوا / ناوەڕاستە لە سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوەدا، کە باوترین تاکە گرووپە لە نێوان لوڕەکاندا. ژێر گرووپی J2a (بە تایبەتی ژێرپۆلەکانی J2a3a-M47، J2a3b-M67، J2a3h-M530) دووەم باوترینە لە نێوان لوڕەکان و پەیوەندی بە ھاتنی جووتیاران لە ڕۆژھەڵاتی نزیکەوە ھەیە لە سەردەمی بەردی نوێ لە ٨٠٠٠–٤٠٠ پێش زایین.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wells |یەکەم=R. Spencer |دوایین٢=Yuldasheva |یەکەم٢=Nadira |دوایین٣=Ruzibakiev |یەکەم٣=Ruslan |دوایین٤=Underhill |یەکەم٤=Peter A. |دوایین٥=Evseeva |یەکەم٥=Irina |دوایین٦=Blue-Smith |یەکەم٦=Jason |دوایین٧=Jin |یەکەم٧=Li |دوایین٨=Su |یەکەم٨=Bing |دوایین٩=Pitchappan |یەکەم٩=Ramasamy |دوایین١٠=Shanmugalakshmi |یەکەم١٠=Sadagopal |دوایین١١=Balakrishnan |یەکەم١١=Karuppiah |دوایین١٢=Read |یەکەم١٢=Mark |دوایین١٣=Pearson |یەکەم١٣=Nathaniel M. |دوایین١٤=Zerjal |یەکەم١٤=Tatiana |دوایین١٥=Webster |یەکەم١٥=Matthew T. |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠١ |سەردێڕ=The Eurasian Heartland: A continental perspective on Y-chromosome diversity |ناونیشان=https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.171305098 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |بەرگ=٩٨ |issue=18 |پەڕەکان=١٠٢٤٤–١٠٢٤٩|doi=10.1073/pnas.171305098 |pmc=٥٦٩٤٦|pmid=١١٥٢٦٢٣٦}}</ref> یەکێکی تر لە تاک گرووپەکان کە فرێکوێنسی لە سەرووی ١٠٪ یە G2a یە، کە ژێرپۆشی G2a3b زۆرترینە. ھەروەھا لوڕەکان بەرزترین فرێکوێنسیی تاکە گرووپی E1b1b1a1b لە ئێراندا نیشان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Semino |یەکەم=Ornella |دوایین٢=Magri |یەکەم٢=Chiara |دوایین٣=Benuzzi |یەکەم٣=Giorgia |دوایین٤=Lin |یەکەم٤=Alice A. |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Battaglia |یەکەم٦=Vincenza |دوایین٧=Maccioni |یەکەم٧=Liliana |دوایین٨=Triantaphyllidis |یەکەم٨=Costas |دوایین٩=Shen |یەکەم٩=Peidong |دوایین١٠=Oefner |یەکەم١٠=Peter J. |دوایین١١=Zhivotovsky |یەکەم١١=Lev A. |دوایین١٢=King |یەکەم١٢=Roy |دوایین١٣=Torroni |یەکەم١٣=Antonio |دوایین١٤=Cavalli-Sforza |یەکەم١٤=L. Luca |دوایین١٥=Underhill |یەکەم١٥=Peter A. |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٤ |سەردێڕ=Origin, diffusion, and differentiation of Y-chromosome haplogroups E and J: inferences on the neolithization of Europe and later migratory events in the Mediterranean area |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1181965/ |journal=American Journal of Human Genetics |بەرگ=٧٤|issue=5 |پەڕەکان=١٠٢٣–١٠٣٤|doi=10.1086/386295 |issn=0002-9297 |pmc=١١٨١٩٦٥|pmid=١٥٠٦٩٦٤٢}}</ref> ڕەچەڵەکی Q1b1 و Q1a3 لە ٦٪ و T لە ٤٪ ئامادەن.<ref name=":4" /> == ھۆز و بنەماڵە == لوڕ لە گرووپێکی گەورە و گشتیدا بەسەر دوو لقی سەرەکیدا دابەش دەبن، کە بریتین لە: * [[لوڕی فەیلی]] * لوڕی گەورە لوڕی گەورە دابەشکاریی جۆراوجۆری ھەیە، بەڵام بەگشتی دەکرێ بە [[بەختیاری]] و بۆیەرئەحمەدی و مەمەسەنی بڵێین لوڕی گەورە. لە دۆسیەی [[لوڕی فەیلی]] دەکرێ بگوترێ کە ئەو لوڕانە دەگرێتەوە کە لە ناوچەکانی پشتکۆ و پێشکۆ دەژین، بە واتایەکی تر ([[پارێزگای لوڕستان]]، باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]]، باشووری ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]] و بەشێکی باکووری [[پارێزگای خووزستان]]).<ref>(٢٠٢١) Belelli, Sara. The Laki Variety of Harsin لاپەڕە ٥، بڵاوکەرەوە: زانکۆی ھەبرەگ، (بە ئینگلیزی)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{گەلانی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Lurs people}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:لوڕ]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] [[پۆل:پارێزگای فارس]] [[پۆل:پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:پارێزگای ئەسفەھان]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] [[پۆل:پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:پارێزگای تاران]] pnjiyo1wvpk9dh2zqrhkld0mugvvx02 1706417 1706416 2026-11-10T14:41:48Z پیرانوندی 78434 /* بڵاوبونەوەی لوڕ */ رۆژھەڵاتی ئیلام پڕە لە لەک 1706417 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = لوڕ |image = {{image array|perrow=4 | image1 =Sardar Assad.jpg | caption1 = [[سەردار ئەسعەد بەختیاری]] | image2 =RaeisAliDelvari.jpg | caption2 = [[ڕەئیسعەلی دڵواری]] | image3 = | caption3 = [[باباتاھیر]] | image4 =Mansoor Hekmat.jpg | caption4 = [[مەنسوور حیکمەت]] | image8 = Queen-Shabanu Soraya Esfandiary-Bakhtiari, Tehran 1953.jpg | caption8 = [[سوڕەیا ئیسفەندیاری]] | image11 = Grand Ayatollah Hossein Borujerd (1875-1961) portrait.jpg | caption11 = [[حوسێن برووجێردی]] | image12 = Karubi2.jpg | caption12 = [[مەھدی کەڕووبی]] | image13 = Zahra Rahnavard.jpg | caption13 = [[زەھرا ڕەھنەوەرد]] | image14 = Navab Nasirshelal.jpg | caption14 = [[نەواب نەسیرشەلال]] | image15 | caption15 = [[عەبدولحوسێن زەڕینکووب]] | image16 =01-Mehrdad_Avesta.png | caption16 = [[مێھرداد ئەوێستا]] | image17 =Masoud Rayegan.jpg | caption17 = [[مەسعوود ڕایگان]] | image18 =| caption18 = [[تەوفیق مووسیوەند]] | image19 =Fath'olla Porsartip.jpg| caption19 =[[فەتحوڵڵا پوورسەرتیپ]] | image20 =03-MohammadBorujerdi.jpg| caption20 =[[محەممەد برووجێردی]] }} | population = ٦ بۆ ١٠ ملیۆن | region1 = {{ئاڵا|ئێران}} {{ئاڵا|کوردستان}} | pop1 = {{Plainlist| * ۲۰ ملیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=[[The World Factbook]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210208143639/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=New America Foundation |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723044939/http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> <br /> {{بچووک|(٦٪ی دانیشتووانی ئێران)}} }} (۱۰٪ ی دانیشتووانی کوردستان) |popplace =ڕووبەری ئاسایی : [[پارێزگای لوڕستان]]{{•}} [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]{{•}} باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای خووزستان]]{{•}} [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیرەحمەد]]{{•}} ڕۆژاوا و باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]] کەمینە: [[پارێزگای ئیلام]]{{•}} [[پارێزگای مەرکەزی]]{{•}} [[پارێزگای قەزوین]]{{•}} [[پارێزگای فارس]]{{•}} [[پارێزگای ئەسفەھان]]{{•}} [[پارێزگای بووشەھر]] کۆچکردنی ناوخۆیی: [[تاران]]{{•}} [[کەرەج]]{{•}} [[ئەسفەھان]]{{•}} [[ئەھواز]]{{•}} [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] |langs =زاراوەی جیاواز [[لوڕی]] لەناویا: [[زمانی بختیاری|بەختیاری]]، [[باڵاگریوە]]، [[بۆیەرئەحمەدی]]، [[لێراوی]]، [[جانەکی]]، [[بەمهەیی]]، [[مەمەسەنی]]، [[کوڕایی]]، [[فەیلی|منجایی]]، [[شولی]]، [[کوومەزاری]]، [[سەلاسی]] |rels = مەزهەبی [[شیعە]]، [[ئایینی بەھایی|بەھایی]]، [[جوولەکە]] |related_groups= [[کورد|کوردەکانی تر]]، [[فارسەکان]] }} [[پەڕگە:Map_of_Lur_peoples.png|440x220px|وێنۆک|نەخشەی ئەو پارێزگایانەی کە لوڕەکان تێیدا نیشتەجێن لە [[ئێران]]دا، بەپێی ڕاپرسییەکی ساڵی ٢٠١٠ زۆرینەی لوڕەکان لە [[پارێزگای لوڕستان]]ن]] '''لوڕ''' ناوی هۆزێکی [[کورد|کوردە]] لە ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان نیشتەجین.<ref name=":4" /> زاراوەی [[لوڕی]] لە بەشێکە لەزمانی کوردی و لوڕەکان بەشێکن لە [[کورد]]ەکان.<ref name="Erik John Anonby 2003 pp 171-197">Erik John Anonby (2003). "Update on Luri: How many languages?" ''Journal of the Royal Asiatic Society'' (Third Series), 13, pp 171-197. doi:10.1017/S1356186303003067.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=حەسەن خان|یەکەم=محەممەد|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/al_Ma%CA%BC%C4%81thir_w_al_%C4%81th%C4%81r/s5VHAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=inauthor:%22Mu%E1%B8%A5ammad%20%E1%B8%A4asan%20Kh%C4%81n%20(I%CA%BBtim%C4%81d%20al-Sal%E1%B9%ADanah)%22|سەردێڕ=الماثر و الاثار|ڕێکەوت=١٨٨٩|زمان=fa}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ئەلزەبیدی|یەکەم=مورتەزا|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%85%D9%89_%D8%AA%D8%A7/19M-lO0ZRvQC?hl=en&gbpv=0|سەردێڕ=شرح القاموس المسمى تاج العروس: من جواهر القاموس|ڕێکەوت=١٧٧٤|زمان=ar}}</ref><ref name=":2">[https://archive.alsharekh.org/Articles/14/2817/32194 لغة العرب] (۱٩١٣)؛ عێراق. لاپەڕە ١١٥</ref><ref name=":3">خەلیفە، حاجی. جھان نما جلد ١ (١٦٤٨)</ref> [[شەرەفخانی بەدلیسی|شەرەفخانی]] بەدلیسی مێژوونوسی گەورەی [[کورد]] لە [[شەرەفنامە]]دا لوڕەکان بە بەشێک لە کورد دادەنێت.<ref>شه-ره-فنامه-مێژووی-ماڵه-میرانی-كوردان. بەندی سێیەم ل. ٤٤ و بەندی چوارەم ل. ٨٥</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Kul-e Farah IIIW.JPG|وێنۆک|بەردی ئیلامی گۆشەی ڕۆژاوا (گوڵ فەرەح) لە ئیزە]] [[پەڕگە:Bakhtiaris tehran.jpg|وێنۆک|رزگارکردنی [[تاران]] و دەرکەوتنی سوارەکانی [[بەختیاری]]]] [[پەڕگە:Tagh-e Tavileh Darafsh (25).JPG|وێنۆک|پاشماوەی شاری دێرینی مالمیری پایتەختی ئەتابەکانی لوڕی گەورە]] لوڕ لە ھۆزە تێکەڵە خۆماڵییەکانی ئێرانە، لە ھۆزە ئاریایەکان کە لە ڕۆژاوای ئێران دەژیان وەک و کاشییەکان و لۆلۆبییەکان و ئیلامییەکان. لەسەر بنەمای ھاوتای لێکچوون و زەویناسی و بەڵگەی شوێنەواری ھەندێک مێژوونووس لوڕەکان بە پاشماوەی ئیلامییەکان دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Edwards|یەکەم١= I.E.S.|دوایین٢= Gadd|یەکەم٢= C.J.|دوایین٣= Hammond|یەکەم٣= G.L.|سەردێڕ=The Cambridge Ancient History|ساڵ=١٩٧١|edition=2nd|بڵاوکەرەوە= Camberidge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٧٧٩١-٠|پەڕە=٦٤٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=slR7SFScEnwC&dq=elamite+lurs&source=gbs_navlinks_s}}</ref> بە پێی چیڕۆکێک بەھرامی گوڕ داوای لە پاشای ھیندستان کە ناوی شونگەڵ بوو کرد گۆرانی بێژ بۆ ئێران بنێرێ، لە ئەنجامدا شونگەڵ ١٠ ھەزار لوڕی بەرەو خاکی ئێران نارد و لە شاھنامەی فیردەوشی بە «لولی» باسکراون.<ref>محەممەد حسێن فروغی (میرزا ئەدیب ئیسفەھانی)، کتاب تاریخ سلاطین ساسانی که طبقهٔ چهارم از ملوک فرس یا پادشاهان عجم بوده‌اند، جڵدی ١، لاپەڕە ٥٩، ١٨٩٦</ref> لە شەرەفنامەی شەرەفخانی بەدلیسیدا ھەردوو بنەماڵە (خانەدان)ی لوڕ بە چوارەمین خانەدانانی کورد (بەدوای کرمانج، کەڵھوڕ و گۆران) ھاتووە و دەسەڵاتیان سەربەخۆ بووە.<ref>Gunter, Michael M. (2011). Historical Dictionary of the Kurds (2nd ed.). Scarecrow Press. p. 203. ISBN 978-0-8108-6751-2.</ref> پێش شەڕەفنامە ئەمە لە کتێبی (مروج الذهب ومعادن الجوهر)ی (المسعودي) ھاتووە کە لوڕ یەکێکە لە خانەدانی کورد،<ref>E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 (چاپی ٥ەم) (بە ئینگلیزی) (١٩٩٣)؛ ئەڵمانیا. لاپەڕە: ٤١، بڵاوکەرەوە: Brill</ref>جگە لەمە لە سەدەی ١٧ەم لە کتێبی (جھان نما)ی قسەکانی (المسعودي) و شەڕەفخانی بەدلیسی دووبارە کرانەوە.<ref name=":3" /> لە کتێبی (معجم البلدان)ی (یاقوت الحموی الرومی) دا باسی ئەوە دەکات کەوا لوڕەکان ھۆزێکی کوردەکانن لە چیاکان دەژین لەنێوان خوزستان و ئەسفەھان دا.<ref>یاقوت الحموی الرومی، معجم البلـٰدان (چاپی ٥ەم) (بە عەرەبی) (١٩٧١)؛ بەیرووت، لوبنان. لاپەڕە: ١٨ بڵاوکەرەوە: دار الكتاب العلمية</ref> لە کتێبی (الکامل في تاریخ)ی (ابن الاثیر) لوڕەکان بە (الاکراد اللوریة) ھاتووە و وا دیارە کە مەبەستی نووسەر لە کوردانی لوڕ ئەو کوردانەن کە سەر بە مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>مقريزى، أحمد ابن علي. كتاب السلوك لمعرفة دول الملوك. (بە عەرەبی) (١٩٣٤)؛ میسڕ. لاپەڕە: ١٨٢، بڵاوکەرەوە:لجنة التأل والترجمة والنشر</ref><ref>ʻIzz al-Dīn Ibn al-Athīr. Chronicon quod perfectissimum insoribitur (١٨٧٦) (بە لاتینی). بڵاوکەرەوە: E. J Brill</ref> ئەو قسەیە لە سەدەی بیستەم لە کتێبی (لغة العرب) واتا زمانی عەرەب دووبارە کراوە.<ref name=":2" /> لە سەردەمی سەفەویدا دوو دەوڵەتی لوڕ ھەبوون کە زۆرینەیان لوڕ بوون، ئەم دوو دەوڵەتە بەناوەکانی لوڕستان کە ناوەندەکەی خوڕەم ئاباد بوو و کۆھگلیۆ ناوەندەکەی بەھبەھان بوو. والی [[لوڕستانی بچووک|لوڕستانی فەیلی]] بوو لە ساڵی ١٦٢٧ز بە دەستووری [[شا عەباسی یەکەم|شا عەبباس]] وەحاکمی پشتکۆ و پێشکۆ بوو تا دەوری قاجاڕ، [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی زەنددا دەوڵەتێکی سەربەخۆ بوو. پاش ڕووخاندنی دەوڵەتی سەفەوی لە لایەن [[ئیمپراتۆریەتیی هۆتەکی|ھۆتەکییەکان]]، [[مەحموود ھۆتەکی]] بە مەبەستی داگیرکردنی ناوچە لوڕەکان ([[لوڕی فەیلی]] و [[لوڕستانی مەزن]]) ھێرشی بەرەو [[لوڕستانی مەزن]] برد بەڵام لوڕەکانی [[بەختیاری]] بەمە ڕازی نەبوون و ھێرشیان کردە سەر ئەفغانەکان بێ ئەوەی مەحموود ھۆتەکی بزانێ، شەوێکیان مەحموود ھۆتەکی لەگەڵ سوپاکانی خۆی لە ناوچەی بەختیاری لە ناو چیای کەلوونە گیر بوون بۆ ماوەی سێ مانگ بەھۆی بەفر. بۆ ماوەی سێ مانگ زەلیل بوون، دوای ئەوەی کە بەفرەکان توانەوە [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] پردەکانیان تێکدا. مەحموود ھۆتەکی بە یارمەتی قاسم خان بەختیاری لە کاتی شەوبوون بە نھێنی لە ناو چیای کەلوونە دەرباز بوون.<ref>عەبدوڕەزاق دوونبەلی مەفتوون، سفرنامه کروسینسکی. لاپەڕە ٧٦</ref> پاش کەوتنە دەستی دەسەڵاتی قاجاڕ، ئاغا محەممەد کە ڕقی لە دەسەڵاتی زەندی بوو و زمانی ئەوکاتی دەولەت لوڕی بوو بۆیە دەستی کرد بە گۆڕانکاری لە ناوچەی لوڕستان، ھەروەھا ئاغا محەممەد بەزۆر جێگۆڕکێی بە لوڕەکان کرد بۆ قەزوین. لوڕستان بەھۆی سیاسەتی دەسەڵاتی قاجارییەوە نا ئارامی و بێسەروبەری بەخۆیەوەدی، لە ناو لوڕەکاندا گرووپی نەتەوەی دروست بوو بووە ھۆی ناکۆکی و زۆرێک لەمانە گەڕانەوە بۆ ژیانی ڕەوەندی.<ref>Haernick E. and B. Overlaet 1999. Luristan Excavation Documents Volume III: Djub-i Gauhar and Gul Khanan Murdah Iron Age III Graveyards in the AvianPlain. In: Acta Iranica, 36. 3ieme série, vol. XXII.</ref> === لوڕ لە سەردەمی مەشروتییەتدا === یەکێک لە مەزنترین چالاکییەکان لوڕ بەشداریکردن بوو لەبزووتنەوەی مەشرووەتەی ئێران، لوڕ بەتایبەتی ئێڵی [[بەختیاری]] دەورێکی بەھێزیان ھەبوو لە بزووتنەوەی شۆڕشی ئێران، لە حوزەیرانی ١٩٠٩ دا دەستی پێکرد سوپای [[سەردار ئەسعەد بەختیاری|سەردار ئەسعەد]] گەیشتە [[قوم]] و سوپای سپەھدار ئەعزەم گەیشتە یەنگی ئیمام. بەپێچەوانەوە سەعدۆدەولە سوپای بەسەرکردایەتی ئەمیر موفەخەمی بەختیاری ناردە کەرەج، موجاھیدینی بەختیاری بەرەو [[تاران]] جووڵان و لە نزیکی تاران لە [[باکوور]] پەیوەندیان کرد بە فەرماندە سپەھدار ئەعزەمەوە، بەرگری کەم کراو لە پاشاندا تاران ڕزگارکرا و زۆردارێتیی بچۆک لەناوبرا.<ref>Moshtagh Khorasani, M. 2006. Arms and Armor from Iran: The Bronze Age to the End of the Qajar Period. Tübingen, Legat Publishers.</ref> === لە سەردەمی پەھلەویدا === لەسەرەتای سەردەمی ڕەزاخانی پەھلەویدا ئێران نائارامی بەخۆیەوە بینی، ناوچە عەرەب نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[شێخ خەزعەل کەعبی]] دا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئاداری ٢٠١٣ |سەردێڕ=کسروی: ملی‌گرای وحدت‌انگار |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/03/120316_l44_kasravi_nationalist_abrahamian |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> و ناوچە کورد نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[سمکۆی شکاک]] دا بوو،<ref>کسروی، احمد، «تاریخ ھیجدە سالە آذربایجان: بازماندە تاریخ مشروطە ایران»، ص ۸۳۳.</ref> لە باکووریش کۆماری جەنگەڵ و ناڕێکی و نەبونی یەکێتی لە ئێراندا، یەکێ لەو نائارامیانە یاخی بوون و جەردەیی ھۆزە لوڕەکان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٤ |سەردێڕ=نقدي بر کتاب رضاشاه و جنگ‌‏های لرستان: تاریخ را باید در زمان خودش خواند |ناونیشان=https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=پايگاه خبري یافته ([[لوڕستان]]) |زمان=fa-ir |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260107103044/https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٢٣ دا ھۆزەکانی لوڕ و سوپای حکوومەت شەڕ کەوتە نێوانیانەوە لە شارەکانی بروجەرد و خوڕەم ئاباد، ھێزی ھۆزەکانی لوڕ پێکھاتبوون لە ئێڵەکانی بایراوەنی و سەگوەند و [[چەگینی|چەگەنی]] و پاپی، بەڵام لە مانگی ٩ی ١٩٢٣ دا سوپای حکوومەت توانی گەمارۆی [[خوڕەماوە]] بدات و و کۆنتڕۆلیشی بکاتەوە، پاش ئەوە حکوومەت لێبوردنی گشتی دەرکرد و ئێڵە لوڕەکان چەکەکانیان تەسلیم کردەوە و ھەندێک لەسەرانی ئێڵەکان گیران و لە سێدارەدران. کاتێک سەرانی ئێڵەکان لەسێدارەدران لە ساڵی ١٩٢٤ دووبارە ئێڵەکانی باکووری خوزستان دەستیان بە شۆڕش کردەوە ئەمەش بەردەوام بوو تا کۆتای ئەم ساڵە، حکوومەت دەستی کرد بە تۆپ بارانکردنی ڕەوەندەکان و کۆنتڕۆڵی شاری خورەم ئابادی کردو ئیتر ئێڵە لوڕەکان شکستیان ھێناو چوونەوە ژێردەستی حکوومەت.<ref>ستودە، سیدیدالله. شورش لرستان. ج. نخست. [[خوڕەماوە]]: شاپورخواست، ۱۳۹۱. ۱۱۰.{{ھن}} [[ژپنک]]: ٩٧٨–٩٦٤–٢٧٠٧–٧٥–١.</ref> لە ساڵی ١٩٣٠، لە نزیک [[شەڕی دۆڵی تەنگ تاموڕادی|دۆڵی تەنگ تاموڕادی]] لە بۆیەر ئەحمەد سوپای ئێران ھێرشی کردە سەر لوڕەکان. فەرماندەی سوپای ئێران لەم ھێرشە حەبیبوڵڵا شێیبانی بوو کە فەرمانی ھەزاران سەرباز دەکرد. کی لھراسب باتوڵی و شکورڵڵا خان و فەریق خان بە ژمارەیەکی زۆر کەم توانیان بۆ ماوەی ٦ ڕۆژ دژی سوپای ئێرانی پەھلەوی لە مەیدانی شەڕ بمێنەوە. و لە کوتایدا سەرکەوتن و ھەزاران کەسیان لە سوپای پەھلەوی کوشت و تەنھا ٤٢ لوڕ بوونە شەھید.<ref>حاجیان‌پور، حمید؛ سیاهپور، کشواد (١ی تەممووزی ١٣٩٣). «بازتاب سیاست عشایری رضاشاه در اشعار و سروده‌های بومی بویراحمد». پژوهش های تاریخی ایران و اسلام (بە فارسی). ١٥ (8): ١٢١–١٤٦.</ref><ref>زکی پور، نعمت الله. ''مطالعات تاریخی جنگ''. ئێران. لاپەڕە&nbsp;٦٢–٨١.</ref><ref>«علل بروز جنگ در منطقه تنگ تامرادی». ''فریاد جنوب'' (بە فارسی). ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref><ref>نراقی، احسان. ''غربت‌غرب'' (PDF). بەرگی&nbsp;دووەم. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ هەوڵێک درا کە لوڕەکانی شیعە لە دژی ناسیۆنالیزمی کوردی سوننە و عەرەبی بە دووبارە کێشانەوەی سنوورەکان کەڵک وەربگیرێت: بەشێک لە لورستان لکێنراو بە خوزستانەوە، ناحیە کوردنشینەکانی کرماشان لە لورستاندا جێگیر بوون. حکومەت لوڕەکان بە نزیکتر لە فارسەکان دەڕوانێت. نەخشەی زمانی فەرمی هەموو گەلانی لوڕ زمانیان بەیەکەوە گرووپ کرد و لە ڕووی ژمارەوە لە دوای فارس و ئازەربایجان و کورد لە پلەی چوارەمدا دایاننا. حکومەت حەزی لە ئاسمیلەکردن و فارسیکردنە نەک چەسپاندن و بەکارهێنانی لوڕەکانی تاڕادەیەک بێهێزی سیاسی بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان لە خوزستان و کوردستان.<ref>Балаян, Б. П., "Некоторые особенности этнического развития луров Ирана", pp. 114, "Страны и народы Ближнего и Среднего Востока. IV. Иран", Академия наук Армянской ССР, Сектор востоковедения, Ереван: Издательство АН Армянской ССР, 1969.</ref> == بڵاوبونەوەی لوڕ == خەڵکی لوڕ لە ئێران دەکرێن بە سێ بەشەوە: ١-[[بەختیاری]] ٢- [[مەمەسەنی]] ٣-[[فەیلی (لوڕ)|لوڕە فەیلییەکان]]. لوڕە فەیلییەکان لەگەڵ کوردە فەیلییەکان جیاوازن و نابێت ئەم دوو ھۆزە بە یەکێک بزانرێت. لوڕە فەیلییەکان لەنزیکی خورەم ئاباد و باشووری ھەمەدان نیشتەجێن و ھەندێ وەرز بەپێ کۆچیان دەکرد بۆ بەغداد بە سێ ڕۆژ.<ref name=":4">پیرۆز، تۆفیق (١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧). «[https://www.iranicaonline.org/articles/asayer-tribes/ ʿAŠĀYER]». ''Iranica'' (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لەلایەکی دیکە ھۆزی لوڕ دابەشبون بەسەر دوو دابەشبوونی گەورەدا ئەویش ''لوڕی گەورە'' و [[لوڕستانی بچووک|''لوڕی بچووک''ە]]. لوڕ بڵاوبوونەتەوە بە ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای ئێراندا. ئەم خشتەیەی خوارەوە ئێڵەکانی لوڕ ڕوون دەکاتەوە: {| border="1" |- style="text-align: center;" |'''ئێڵ''' || '''شوێنی نیشتەجێبوون''' |- style="text-align: right;" | [[کومزاری]]<ref name="joshuaproject.net">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Luri-Bakhtiari People Cluster {{!}} Joshua Project |ناونیشان=https://joshuaproject.net/clusters/327 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=joshuaproject.net}}</ref>||لە وڵاتی [[عومان]]، باکوور، باکووری ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژھەڵات: ناوچەکانی [[کومزار|کومراز]]، دوورگەکانی [[خەسەب]]، [[لارەک]] و [[موسەندەم]] دەگرێتەوە.<ref name="ensani">[http://www.ensani.ir/storage/Files/20101208094751-گویش%20های%20بشکردی،%20کردشولی%20و%20کمزاری.pdf «گویش‌های بَشکَردی، کردشولی و کُمزاری»] (٢٠١٥)، (بە فارسی) بڵاوکەرەوە: ویژه‌نامهٔ نامهٔ فرهنگستان (گویش‌شناسی). لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref> |- style="text-align: right;" | [[مەمەسنی]]<ref name="joshuaproject.net"/>||لە [[پارێزگای فارس]] و [[شارستانی مەمەسنی]]، ناحیەی [[کازیرون]] و [[ڕۆستەم]]. |- style="text-align: right;" | [[بۆیەر ئەحمەدی]] ||لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]، باکووری [[پارێزگای بووشێھر]] و ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای خووزستان]]. |- style="text-align: right;" | [[بەختیاری]]||لە [[پارێزگای خووزستان]]، شارۆچکەکانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[ئەھواز]]، [[شارستانی ئەندیکا]]، [[شارستانی ئەندیمشک]]، [[شارستانی مزگەوت سلێمان|شارستانی مزگەوت سڵێمان]]، [[شارستانی شووشتەر]]، [[شارستانی ڕامھورموز]]، [[شارستانی گۆتوەند]]، [[شارستانی ئییزە]]، [[شارستانی باخ مەلێک]]، [[ناحیەی دھدز]] و [[شارستانی دژپێڵ]]. لە [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] لە شارستانی [[شارستانی لوڕدێگان|شارستانی لوڕدەگان]] و [[شارستانی شەھری کورد|شارستانی شاری کورد]] و [[شارستانی بۆرووجن]]. لە [[پارێزگای لوڕستان]] و [[شارستانی ئەلیگوودەرز]]. لە [[پارێزگای ئەسفەھان]] لە ناوچەی ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاوا، [[شارستانی فەرەیدون]]. |- style="text-align: right;" | [[لوڕستانی بچووک|لوڕی بچووک]]||لە [[پارێزگای لوڕستان]]، باکووری [[پارێزگای خووزستان]]، باشووری [[پارێزگای ئیلام]]. |} == زمان == [[پەڕگە:Dispersion of the Lor people.jpg|وێنۆک|بڵاوبوونەوەی زمانی لوڕی]] زمانی لوڕی نزیکە لە ھەردوو زمانی کوردی و فارسییەوە، وەھەرییەکەیان بە شێوەزارێکی زمانەکەیانی دەزانن، زمانی لوڕی دابەشدەبیت بۆ پێنج گرووپ: مینجایی و لوڕی ناوەڕاست و بەختیاری و لوڕی باشوور.<ref>Najm S. Mehdi, al-Fayli, Stockholm 2001.</ref><ref>M. Jafar, Fayli Kurds and Their Role in the Iraqi Kurdish National Movement</ref><ref>Black-Michaud, J. (1974). "An Ethnographic and Ecological Survey of Luristan, Western Persia: Modernization in a Nomadic Pastoral Society". Middle Eastern Studies. pp. 210–228.</ref><ref>Shoup, J.A (2011) Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO, Incorporated. p.177</ref> زمانی لوڕی دابەش دەبێت بۆ دوو گرووپی سەرەکی: * زاراوەی لوڕی گەورە کە نزیکە لە زمانی فارسییەوە، ناوچەکانی بەختیاری و بوێرەحمەد و مەمەسنی و باکووری خوزستان و ھەندێ ناوجەی بوشێھر پێی دەدوێن. * زاراوەی لوڕی بچووک کە نزیکە لە زمانی کوردییەوە، ناوجەکانی لوڕستان و ھەمەدان (مەلایر و نەھاوەند و تۆیسەرکان) و باشووری ئیلام و باکووری خوزستان. ھەندێک سەرچاوە [[لەکی]] بەشێک لە شێوەزارە جیاکانی لوڕی دەزانێت.<ref name="B. Grimes 1996 p. 677">B. Grimes (ed.), ‘Luri’, in Ethnologue (13th edition) (Dallas, 1996), p. 677; M. Ruhlen, A Guide to the World's Languages (Stanford, 1991), p. 327.</ref><ref>ایزدپناە، ح. فرھنگ لکی، مؤسسە فرھنگی جھانگیری، تھران ۱۳۶۷خ، ص ١٠ (مقدمە)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/iran/lurs-iran |سەردێڕ=The Lurs of Iran |بڵاوکەرەوە=Cultural Survival |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref><ref name=ToolAutoGenRef1>امان الھی بھاروند، سکندر. قوم لر. تھران: آتییە، 1393</ref><ref>William J. Frawley, William Frawley, ''International Encyclopedia of Linguistics&'' 4-Volume Set, Volume 1, Oxford University Press, 2003, ISBN 978-0-19-513977-8, s. 310.</ref><ref>Albrecht Klose, ''Sprachen der Welt'', De Gruyter, 2001, ISBN 978-3-598-11404-5, s. 227.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161226055312/http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161226055312/http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |date=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> بەڵام لەکی وەکوو زمانێکی ئێرانیی باکووری ڕۆژاوا پۆلینبەندی کراوە و لوڕی زمانێکی ئێرانیی باشووری ڕۆژاوایە، و بۆیە ناتوانرێت لە لەکی وەکوو شێوەزارێکی زمانی لوڕی ناو ببرێت. زۆربەی سەرچاوە زانستییەکانی زمانناسی لەکی وەکوو شێوەزارێکی کوردیی باشووری دەزانن و کەمتر سەرچاوەیەک دەبینرێت کە لەکی وەکوو شێوەزارێکی لوڕی بزانێت. == ئایین == زۆربەی لوڕەکان [[ئیسلام]] و پەیرەوی مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>Levinson, David. (بە ئینگلیزی) ''Encyclopedia of World Cultures: Africa and the Middle East.'' (۱۹۹٥.): ویلایەتی ئەمەریکا. لاپەڕە ٢٠١</ref> لە ڕووی مێژوویییەوە زۆرێک لە لوڕەکان پابەند بوون بە [[یارسان]]یزمەوە بەڵام نزیکەی ھەموو دانیشتووانی لوڕی یارسانی بوونەتە [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]. ھەروەھا کۆمەڵەیەکی بچووکی [[ئیسلام]]ی [[سوننە]] لە لوڕەکان بوونی ھەیە. بەپێی ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام، لوڕەکان وەک زەردەشتییەکان ڕێز لە نان و ئاگر دەگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=kIjrAAAAMAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Encyclopaedia of Islam|ڕێکەوت=١٩٧٤|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=en}}</ref> == پۆشاک == جل و بەرگی گەلی لۆر بەگشتی وەک یەکە، بەڵام لە ھەندێک حاڵەتدا جیاوازی لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا ھەیە. پیاوانی لوڕ بەگشتی ھەمان جلوبەرگ لەبەر دەکەن، کە پێکدێت لە کڵاوێکی لباو و کراسێک بە جلیقە (کراسی بێ قۆڵ) و پانتۆڵ کە بەزۆری درێژ و فشن. کڵاوی پیاوانی لوڕ لە پشم (خووری) دروست دەکرێت و بەزۆری ڕەنگی [[ڕەش]] و [[قاوەیی]]ە. لە نێو بەختیارییەکاندا باو و ئاسایییە کوڕان و پیاوانی تەمەن ناوەڕاست کڵاوی لباو لەبەر بکەن و کوڕە گەنجەکانیش بێ کڵاون. چۆغە جل و بەرگی پیاوانی لۆرە کە بە ڕەنگی جیاواز لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا بەکار دەھێنرێت. چۆغە لە ھۆزی بەختیاری بە ڕەش و سپی و ھێڵە ڕاستەکان کە بەزۆری ڕەش بۆ خوارەوە و سپی بۆ سەرەوە. چۆغە لە لوڕەکان کە لە پارێزگای لوڕستان دەژین کەمتر بەکاردێت بەڵام لە نێو بەختیارییەکان زیاتر بەکاردێت. لەوانەیە چۆغە لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا لەناو ھۆزی بەختیاریدا بەناوبانگ بووبێت و بە بەجێگرەوەی عەبا دانرابێت. کراسەکەی پیاوان یەخەی ڕاست بوو کە قۆپچەیەکی لە لای ڕاستی یەخەکەوە بوو. شەڕواڵ یان بە لوڕی پاپۆس بە پشتێنێکی گەورەی چەرم بە دەوری کەمەردا دەبەسترێتەوە. پێڵاوی لۆر کڵاشە. حیجاب (باڵاپۆشی) لای ژنانی لوڕ باو نییە. کراسی خانمانی لۆر کراسێکی قۆڵ درێژە و تەنوورەیەکی درێژە. سەرپۆشی ژنانی لۆر لە ھۆزە جیاوازەکاندا جیاوازە. لە نێو ژنانی لۆر کە لە باکووری (لوڕستان) دەژین، سەرپۆشەکە جۆرێکە لە قوماش کە بە شێوەیەکی تایبەت بە سەردا دەپێچرێتەوە؛ بەڵام لە نێو ژنانی ھۆزەکانی باشوور (بەختیاری)، باڵاپۆشی ژن جۆرێکە لە چەتری بچووک. ڕەنگی جل و بەرگی ژنانی لۆر دڵخۆشە و ڕەنگی جیاوازە، جگە لە مەراسیمی ماتەمینی. == کەلتوور == دەسەڵاتی گەورەکانی ھۆزەکان وەک کاریگەرییەکی بەھێز لە نێو دانیشتووانی کۆچەردا دەمێنێتەوە. لە نێو دانیشتووانی شارە نیشتەجێبووەکاندا ئەوەندە زاڵ نییە. وەک لای [[کورد]]، ژنانی لوڕ ئازادییەکی زۆر زیاتریان ھەیە لە ژنانی گرووپەکانی دیکەی ناو ناوچەکە. ژنان ئازادی زیاتریان ھەیە بۆ بەشداریکردن لە چالاکییە کۆمەڵایەتییە جیاوازەکاندا، بۆ لەبەرکردنی جۆرەھا جل و بەرگی مێینە و گۆرانی و سەماکردن لە مەراسیمە جیاوازەکاندا. بیبی مریەم بەختیاری ژنێکی لوری دیارە. مۆسیقای لوڕی، جل و بەرگی لوڕی و سەمای فۆلکلۆری لوڕی ھەندێک لە تایبەتمەندییە ئێتنۆ-کلتورییە جیاوازەکانی ئەم گرووپە نەتەوەیییەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Garthwaite|یەکەم=Gene Ralph|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=2oqPAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Bakhtiari in the mirror of history|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Intishārāt-i Ānzān|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٤٦٥-١-٨|زمان=fa}}</ref> زۆرێک لە لورەکان کشتوکاڵکار و شوانی بچووکن. چەند لورێکیش مۆسیقژەنی گەشتیارن. قوماشی گەشاوە و لێھاتوویی بونیادنان بەھۆی کاری دەستی و جوانییەوە ڕێزێکی زۆری لێدەگیرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Winston|یەکەم=Robert M. L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=RpAMAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Human|دوایین٢=Wilson|یەکەم٢=Don E.|دوایین٣=Institution|یەکەم٣=Smithsonian|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=DK Pub.|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٦٦-٠٥٢٠-٩|زمان=en}}</ref> == بۆماوەزانی == بەھۆی گۆڕانی کرۆمۆسۆمی Y ی لوڕەکان، ئەوان لە گرووپەکانی تری ئێران باڵاترن لە ڕووی فرێکوێنسی تاڕادەیەک بەرزی تاکە گرووپی R1b ی کرۆمۆسۆمی Y (بە تایبەتی R1b1a2a-L23ی ژێرپۆش).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Grugni |یەکەم=Viola |دوایین٢=Battaglia |یەکەم٢=Vincenza |دوایین٣=Hooshiar Kashani |یەکەم٣=Baharak |دوایین٤=Parolo |یەکەم٤=Silvia |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Achilli |یەکەم٦=Alessandro |دوایین٧=Olivieri |یەکەم٧=Anna |دوایین٨=Gandini |یەکەم٨=Francesca |دوایین٩=Houshmand |یەکەم٩=Massoud |دوایین١٠=Sanati |یەکەم١٠=Mohammad Hossein |دوایین١١=Torroni |یەکەم١١=Antonio |دوایین١٢=Semino |یەکەم١٢=Ornella |ڕێکەوت=٢٠١٢ |سەردێڕ=Ancient migratory events in the Middle East: new clues from the Y-chromosome variation of modern Iranians |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3399854/ |journal=PloS One |بەرگ=٧|issue=7 |پەڕەکان=e٤١٢٥٢|doi=10.1371/journal.pone.0041252 |issn=1932-6203 |pmc=٣٣٩٩٨٥٤|pmid=٢٢٨١٥٩٨١}}</ref> گروپی R1 لەگەڵ پۆلەکانی تری سەر بە ئۆراسیای ڕۆژاوا / ناوەڕاستە لە سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوەدا، کە باوترین تاکە گرووپە لە نێوان لوڕەکاندا. ژێر گرووپی J2a (بە تایبەتی ژێرپۆلەکانی J2a3a-M47، J2a3b-M67، J2a3h-M530) دووەم باوترینە لە نێوان لوڕەکان و پەیوەندی بە ھاتنی جووتیاران لە ڕۆژھەڵاتی نزیکەوە ھەیە لە سەردەمی بەردی نوێ لە ٨٠٠٠–٤٠٠ پێش زایین.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wells |یەکەم=R. Spencer |دوایین٢=Yuldasheva |یەکەم٢=Nadira |دوایین٣=Ruzibakiev |یەکەم٣=Ruslan |دوایین٤=Underhill |یەکەم٤=Peter A. |دوایین٥=Evseeva |یەکەم٥=Irina |دوایین٦=Blue-Smith |یەکەم٦=Jason |دوایین٧=Jin |یەکەم٧=Li |دوایین٨=Su |یەکەم٨=Bing |دوایین٩=Pitchappan |یەکەم٩=Ramasamy |دوایین١٠=Shanmugalakshmi |یەکەم١٠=Sadagopal |دوایین١١=Balakrishnan |یەکەم١١=Karuppiah |دوایین١٢=Read |یەکەم١٢=Mark |دوایین١٣=Pearson |یەکەم١٣=Nathaniel M. |دوایین١٤=Zerjal |یەکەم١٤=Tatiana |دوایین١٥=Webster |یەکەم١٥=Matthew T. |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠١ |سەردێڕ=The Eurasian Heartland: A continental perspective on Y-chromosome diversity |ناونیشان=https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.171305098 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |بەرگ=٩٨ |issue=18 |پەڕەکان=١٠٢٤٤–١٠٢٤٩|doi=10.1073/pnas.171305098 |pmc=٥٦٩٤٦|pmid=١١٥٢٦٢٣٦}}</ref> یەکێکی تر لە تاک گرووپەکان کە فرێکوێنسی لە سەرووی ١٠٪ یە G2a یە، کە ژێرپۆشی G2a3b زۆرترینە. ھەروەھا لوڕەکان بەرزترین فرێکوێنسیی تاکە گرووپی E1b1b1a1b لە ئێراندا نیشان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Semino |یەکەم=Ornella |دوایین٢=Magri |یەکەم٢=Chiara |دوایین٣=Benuzzi |یەکەم٣=Giorgia |دوایین٤=Lin |یەکەم٤=Alice A. |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Battaglia |یەکەم٦=Vincenza |دوایین٧=Maccioni |یەکەم٧=Liliana |دوایین٨=Triantaphyllidis |یەکەم٨=Costas |دوایین٩=Shen |یەکەم٩=Peidong |دوایین١٠=Oefner |یەکەم١٠=Peter J. |دوایین١١=Zhivotovsky |یەکەم١١=Lev A. |دوایین١٢=King |یەکەم١٢=Roy |دوایین١٣=Torroni |یەکەم١٣=Antonio |دوایین١٤=Cavalli-Sforza |یەکەم١٤=L. Luca |دوایین١٥=Underhill |یەکەم١٥=Peter A. |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٤ |سەردێڕ=Origin, diffusion, and differentiation of Y-chromosome haplogroups E and J: inferences on the neolithization of Europe and later migratory events in the Mediterranean area |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1181965/ |journal=American Journal of Human Genetics |بەرگ=٧٤|issue=5 |پەڕەکان=١٠٢٣–١٠٣٤|doi=10.1086/386295 |issn=0002-9297 |pmc=١١٨١٩٦٥|pmid=١٥٠٦٩٦٤٢}}</ref> ڕەچەڵەکی Q1b1 و Q1a3 لە ٦٪ و T لە ٤٪ ئامادەن.<ref name=":4" /> == ھۆز و بنەماڵە == لوڕ لە گرووپێکی گەورە و گشتیدا بەسەر دوو لقی سەرەکیدا دابەش دەبن، کە بریتین لە: * [[لوڕی فەیلی]] * لوڕی گەورە لوڕی گەورە دابەشکاریی جۆراوجۆری ھەیە، بەڵام بەگشتی دەکرێ بە [[بەختیاری]] و بۆیەرئەحمەدی و مەمەسەنی بڵێین لوڕی گەورە. لە دۆسیەی [[لوڕی فەیلی]] دەکرێ بگوترێ کە ئەو لوڕانە دەگرێتەوە کە لە ناوچەکانی پشتکۆ و پێشکۆ دەژین، بە واتایەکی تر ([[پارێزگای لوڕستان]]، باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]]، باشووری ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]] و بەشێکی باکووری [[پارێزگای خووزستان]]).<ref>(٢٠٢١) Belelli, Sara. The Laki Variety of Harsin لاپەڕە ٥، بڵاوکەرەوە: زانکۆی ھەبرەگ، (بە ئینگلیزی)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{گەلانی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Lurs people}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:لوڕ]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] [[پۆل:پارێزگای فارس]] [[پۆل:پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:پارێزگای ئەسفەھان]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] [[پۆل:پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:پارێزگای تاران]] f65t2y0zp14193wgkptvnap3cuh5ghi 1706427 1706417 2026-11-10T15:09:20Z پیرانوندی 78434 /* مێژوو */ 1706427 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = لوڕ |image = {{image array|perrow=4 | image1 =Sardar Assad.jpg | caption1 = [[سەردار ئەسعەد بەختیاری]] | image2 =RaeisAliDelvari.jpg | caption2 = [[ڕەئیسعەلی دڵواری]] | image3 = | caption3 = [[باباتاھیر]] | image4 =Mansoor Hekmat.jpg | caption4 = [[مەنسوور حیکمەت]] | image8 = Queen-Shabanu Soraya Esfandiary-Bakhtiari, Tehran 1953.jpg | caption8 = [[سوڕەیا ئیسفەندیاری]] | image11 = Grand Ayatollah Hossein Borujerd (1875-1961) portrait.jpg | caption11 = [[حوسێن برووجێردی]] | image12 = Karubi2.jpg | caption12 = [[مەھدی کەڕووبی]] | image13 = Zahra Rahnavard.jpg | caption13 = [[زەھرا ڕەھنەوەرد]] | image14 = Navab Nasirshelal.jpg | caption14 = [[نەواب نەسیرشەلال]] | image15 | caption15 = [[عەبدولحوسێن زەڕینکووب]] | image16 =01-Mehrdad_Avesta.png | caption16 = [[مێھرداد ئەوێستا]] | image17 =Masoud Rayegan.jpg | caption17 = [[مەسعوود ڕایگان]] | image18 =| caption18 = [[تەوفیق مووسیوەند]] | image19 =Fath'olla Porsartip.jpg| caption19 =[[فەتحوڵڵا پوورسەرتیپ]] | image20 =03-MohammadBorujerdi.jpg| caption20 =[[محەممەد برووجێردی]] }} | population = ٦ بۆ ١٠ ملیۆن | region1 = {{ئاڵا|ئێران}} {{ئاڵا|کوردستان}} | pop1 = {{Plainlist| * ۲۰ ملیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=[[The World Factbook]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210208143639/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=New America Foundation |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723044939/http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> <br /> {{بچووک|(٦٪ی دانیشتووانی ئێران)}} }} (۱۰٪ ی دانیشتووانی کوردستان) |popplace =ڕووبەری ئاسایی : [[پارێزگای لوڕستان]]{{•}} [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]{{•}} باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای خووزستان]]{{•}} [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیرەحمەد]]{{•}} ڕۆژاوا و باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]] کەمینە: [[پارێزگای ئیلام]]{{•}} [[پارێزگای مەرکەزی]]{{•}} [[پارێزگای قەزوین]]{{•}} [[پارێزگای فارس]]{{•}} [[پارێزگای ئەسفەھان]]{{•}} [[پارێزگای بووشەھر]] کۆچکردنی ناوخۆیی: [[تاران]]{{•}} [[کەرەج]]{{•}} [[ئەسفەھان]]{{•}} [[ئەھواز]]{{•}} [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] |langs =زاراوەی جیاواز [[لوڕی]] لەناویا: [[زمانی بختیاری|بەختیاری]]، [[باڵاگریوە]]، [[بۆیەرئەحمەدی]]، [[لێراوی]]، [[جانەکی]]، [[بەمهەیی]]، [[مەمەسەنی]]، [[کوڕایی]]، [[فەیلی|منجایی]]، [[شولی]]، [[کوومەزاری]]، [[سەلاسی]] |rels = مەزهەبی [[شیعە]]، [[ئایینی بەھایی|بەھایی]]، [[جوولەکە]] |related_groups= [[کورد|کوردەکانی تر]]، [[فارسەکان]] }} [[پەڕگە:Map_of_Lur_peoples.png|440x220px|وێنۆک|نەخشەی ئەو پارێزگایانەی کە لوڕەکان تێیدا نیشتەجێن لە [[ئێران]]دا، بەپێی ڕاپرسییەکی ساڵی ٢٠١٠ زۆرینەی لوڕەکان لە [[پارێزگای لوڕستان]]ن]] '''لوڕ''' ناوی هۆزێکی [[کورد|کوردە]] لە ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان نیشتەجین.<ref name=":4" /> زاراوەی [[لوڕی]] لە بەشێکە لەزمانی کوردی و لوڕەکان بەشێکن لە [[کورد]]ەکان.<ref name="Erik John Anonby 2003 pp 171-197">Erik John Anonby (2003). "Update on Luri: How many languages?" ''Journal of the Royal Asiatic Society'' (Third Series), 13, pp 171-197. doi:10.1017/S1356186303003067.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=حەسەن خان|یەکەم=محەممەد|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/al_Ma%CA%BC%C4%81thir_w_al_%C4%81th%C4%81r/s5VHAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=inauthor:%22Mu%E1%B8%A5ammad%20%E1%B8%A4asan%20Kh%C4%81n%20(I%CA%BBtim%C4%81d%20al-Sal%E1%B9%ADanah)%22|سەردێڕ=الماثر و الاثار|ڕێکەوت=١٨٨٩|زمان=fa}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ئەلزەبیدی|یەکەم=مورتەزا|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%85%D9%89_%D8%AA%D8%A7/19M-lO0ZRvQC?hl=en&gbpv=0|سەردێڕ=شرح القاموس المسمى تاج العروس: من جواهر القاموس|ڕێکەوت=١٧٧٤|زمان=ar}}</ref><ref name=":2">[https://archive.alsharekh.org/Articles/14/2817/32194 لغة العرب] (۱٩١٣)؛ عێراق. لاپەڕە ١١٥</ref><ref name=":3">خەلیفە، حاجی. جھان نما جلد ١ (١٦٤٨)</ref> [[شەرەفخانی بەدلیسی|شەرەفخانی]] بەدلیسی مێژوونوسی گەورەی [[کورد]] لە [[شەرەفنامە]]دا لوڕەکان بە بەشێک لە کورد دادەنێت.<ref>شه-ره-فنامه-مێژووی-ماڵه-میرانی-كوردان. بەندی سێیەم ل. ٤٤ و بەندی چوارەم ل. ٨٥</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Kul-e Farah IIIW.JPG|وێنۆک|بەردی ئیلامی گۆشەی ڕۆژاوا (گوڵ فەرەح) لە ئیزە]] [[پەڕگە:Bakhtiaris tehran.jpg|وێنۆک|رزگارکردنی [[تاران]] و دەرکەوتنی سوارەکانی [[بەختیاری]]]] [[پەڕگە:Tagh-e Tavileh Darafsh (25).JPG|وێنۆک|پاشماوەی شاری دێرینی مالمیری پایتەختی ئەتابەکانی لوڕی گەورە]] لوڕ لە ھۆزە تێکەڵە خۆماڵییەکانی ئێرانە، لە ھۆزە ئاریایەکان کە لە ڕۆژاوای ئێران دەژیان وەک و کاشییەکان و لۆلۆبییەکان و ئیلامییەکان. لەسەر بنەمای ھاوتای لێکچوون و زەویناسی و بەڵگەی شوێنەواری ھەندێک مێژوونووس لوڕەکان بە پاشماوەی ئیلامییەکان دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Edwards|یەکەم١= I.E.S.|دوایین٢= Gadd|یەکەم٢= C.J.|دوایین٣= Hammond|یەکەم٣= G.L.|سەردێڕ=The Cambridge Ancient History|ساڵ=١٩٧١|edition=2nd|بڵاوکەرەوە= Camberidge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٧٧٩١-٠|پەڕە=٦٤٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=slR7SFScEnwC&dq=elamite+lurs&source=gbs_navlinks_s}}</ref> بە پێی چیڕۆکێک بەھرامی گوڕ داوای لە پاشای ھیندستان کە ناوی شونگەڵ بوو کرد گۆرانی بێژ بۆ ئێران بنێرێ، لە ئەنجامدا شونگەڵ ١٠ ھەزار لوڕی بەرەو خاکی ئێران نارد و لە شاھنامەی فیردەوسی بە «لولی» باسکراون.<ref>محەممەد حسێن فروغی (میرزا ئەدیب ئیسفەھانی)، کتاب تاریخ سلاطین ساسانی که طبقهٔ چهارم از ملوک فرس یا پادشاهان عجم بوده‌اند، جڵدی ١، لاپەڕە ٥٩، ١٨٩٦</ref><ref>Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, Published by: Parbury, Allen, & Co., Vol. II, pp. 527-528, 1830, London.</ref> لە نێو پارێزگای سیستان و بەلوچستاندا ھۆزیکی دۆم ھەیە بە ناوی لوڕ کە ڕەنگە لەگەڵ لولیەکانی (واتا لوڕ) عێراقی عەجەمدا لە یەک ڕەچەڵەک دا بن، وە لە ئێرانیش بەپێی پارێزگاکان دۆمەکان چەندین ناویان ھەبوو وەک؛ لولی، لوڕ، کەوەلی وە قەرەچی.<ref>Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, Published by: Parbury, Allen, & Co., Vol. II, p. 526, 1830, London.</ref> لە شەرەفنامەی شەرەفخانی بەدلیسیدا ھەردوو بنەماڵە (خانەدان)ی لوڕ بە چوارەمین خانەدانانی کورد (بەدوای کرمانج، کەڵھوڕ و گۆران) ھاتووە و دەسەڵاتیان سەربەخۆ بووە.<ref>Gunter, Michael M. (2011). Historical Dictionary of the Kurds (2nd ed.). Scarecrow Press. p. 203. ISBN 978-0-8108-6751-2.</ref> پێش شەڕەفنامە ئەمە لە کتێبی (مروج الذهب ومعادن الجوهر)ی (المسعودي) ھاتووە کە لوڕ یەکێکە لە خانەدانی کورد،<ref>E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 (چاپی ٥ەم) (بە ئینگلیزی) (١٩٩٣)؛ ئەڵمانیا. لاپەڕە: ٤١، بڵاوکەرەوە: Brill</ref>جگە لەمە لە سەدەی ١٧ەم لە کتێبی (جھان نما)ی قسەکانی (المسعودي) و شەڕەفخانی بەدلیسی دووبارە کرانەوە.<ref name=":3" /> لە کتێبی (معجم البلدان)ی (یاقوت الحموی الرومی) دا باسی ئەوە دەکات کەوا لوڕەکان ھۆزێکی کوردەکانن لە چیاکان دەژین لەنێوان خوزستان و ئەسفەھان دا.<ref>یاقوت الحموی الرومی، معجم البلـٰدان (چاپی ٥ەم) (بە عەرەبی) (١٩٧١)؛ بەیرووت، لوبنان. لاپەڕە: ١٨ بڵاوکەرەوە: دار الكتاب العلمية</ref> لە کتێبی (الکامل في تاریخ)ی (ابن الاثیر) لوڕەکان بە (الاکراد اللوریة) ھاتووە و وا دیارە کە مەبەستی نووسەر لە کوردانی لوڕ ئەو کوردانەن کە سەر بە مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>مقريزى، أحمد ابن علي. كتاب السلوك لمعرفة دول الملوك. (بە عەرەبی) (١٩٣٤)؛ میسڕ. لاپەڕە: ١٨٢، بڵاوکەرەوە:لجنة التأل والترجمة والنشر</ref><ref>ʻIzz al-Dīn Ibn al-Athīr. Chronicon quod perfectissimum insoribitur (١٨٧٦) (بە لاتینی). بڵاوکەرەوە: E. J Brill</ref> ئەو قسەیە لە سەدەی بیستەم لە کتێبی (لغة العرب) واتا زمانی عەرەب دووبارە کراوە.<ref name=":2" /> لە سەردەمی سەفەویدا دوو دەوڵەتی لوڕ ھەبوون کە زۆرینەیان لوڕ بوون، ئەم دوو دەوڵەتە بەناوەکانی لوڕستان کە ناوەندەکەی خوڕەم ئاباد بوو و کۆھگلیۆ ناوەندەکەی بەھبەھان بوو. والی [[لوڕستانی بچووک|لوڕستانی فەیلی]] بوو لە ساڵی ١٦٢٧ز بە دەستووری [[شا عەباسی یەکەم|شا عەبباس]] وەحاکمی پشتکۆ و پێشکۆ بوو تا دەوری قاجاڕ، [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی زەنددا دەوڵەتێکی سەربەخۆ بوو. پاش ڕووخاندنی دەوڵەتی سەفەوی لە لایەن [[ئیمپراتۆریەتیی هۆتەکی|ھۆتەکییەکان]]، [[مەحموود ھۆتەکی]] بە مەبەستی داگیرکردنی ناوچە لوڕەکان ([[لوڕی فەیلی]] و [[لوڕستانی مەزن]]) ھێرشی بەرەو [[لوڕستانی مەزن]] برد بەڵام لوڕەکانی [[بەختیاری]] بەمە ڕازی نەبوون و ھێرشیان کردە سەر ئەفغانەکان بێ ئەوەی مەحموود ھۆتەکی بزانێ، شەوێکیان مەحموود ھۆتەکی لەگەڵ سوپاکانی خۆی لە ناوچەی بەختیاری لە ناو چیای کەلوونە گیر بوون بۆ ماوەی سێ مانگ بەھۆی بەفر. بۆ ماوەی سێ مانگ زەلیل بوون، دوای ئەوەی کە بەفرەکان توانەوە [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] پردەکانیان تێکدا. مەحموود ھۆتەکی بە یارمەتی قاسم خان بەختیاری لە کاتی شەوبوون بە نھێنی لە ناو چیای کەلوونە دەرباز بوون.<ref>عەبدوڕەزاق دوونبەلی مەفتوون، سفرنامه کروسینسکی. لاپەڕە ٧٦</ref> پاش کەوتنە دەستی دەسەڵاتی قاجاڕ، ئاغا محەممەد کە ڕقی لە دەسەڵاتی زەندی بوو و زمانی ئەوکاتی دەولەت لوڕی بوو بۆیە دەستی کرد بە گۆڕانکاری لە ناوچەی لوڕستان، ھەروەھا ئاغا محەممەد بەزۆر جێگۆڕکێی بە لوڕەکان کرد بۆ قەزوین. لوڕستان بەھۆی سیاسەتی دەسەڵاتی قاجارییەوە نا ئارامی و بێسەروبەری بەخۆیەوەدی، لە ناو لوڕەکاندا گرووپی نەتەوەی دروست بوو بووە ھۆی ناکۆکی و زۆرێک لەمانە گەڕانەوە بۆ ژیانی ڕەوەندی.<ref>Haernick E. and B. Overlaet 1999. Luristan Excavation Documents Volume III: Djub-i Gauhar and Gul Khanan Murdah Iron Age III Graveyards in the AvianPlain. In: Acta Iranica, 36. 3ieme série, vol. XXII.</ref> === لوڕ لە سەردەمی مەشروتییەتدا === یەکێک لە مەزنترین چالاکییەکان لوڕ بەشداریکردن بوو لەبزووتنەوەی مەشرووەتەی ئێران، لوڕ بەتایبەتی ئێڵی [[بەختیاری]] دەورێکی بەھێزیان ھەبوو لە بزووتنەوەی شۆڕشی ئێران، لە حوزەیرانی ١٩٠٩ دا دەستی پێکرد سوپای [[سەردار ئەسعەد بەختیاری|سەردار ئەسعەد]] گەیشتە [[قوم]] و سوپای سپەھدار ئەعزەم گەیشتە یەنگی ئیمام. بەپێچەوانەوە سەعدۆدەولە سوپای بەسەرکردایەتی ئەمیر موفەخەمی بەختیاری ناردە کەرەج، موجاھیدینی بەختیاری بەرەو [[تاران]] جووڵان و لە نزیکی تاران لە [[باکوور]] پەیوەندیان کرد بە فەرماندە سپەھدار ئەعزەمەوە، بەرگری کەم کراو لە پاشاندا تاران ڕزگارکرا و زۆردارێتیی بچۆک لەناوبرا.<ref>Moshtagh Khorasani, M. 2006. Arms and Armor from Iran: The Bronze Age to the End of the Qajar Period. Tübingen, Legat Publishers.</ref> === لە سەردەمی پەھلەویدا === لەسەرەتای سەردەمی ڕەزاخانی پەھلەویدا ئێران نائارامی بەخۆیەوە بینی، ناوچە عەرەب نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[شێخ خەزعەل کەعبی]] دا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئاداری ٢٠١٣ |سەردێڕ=کسروی: ملی‌گرای وحدت‌انگار |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/03/120316_l44_kasravi_nationalist_abrahamian |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> و ناوچە کورد نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[سمکۆی شکاک]] دا بوو،<ref>کسروی، احمد، «تاریخ ھیجدە سالە آذربایجان: بازماندە تاریخ مشروطە ایران»، ص ۸۳۳.</ref> لە باکووریش کۆماری جەنگەڵ و ناڕێکی و نەبونی یەکێتی لە ئێراندا، یەکێ لەو نائارامیانە یاخی بوون و جەردەیی ھۆزە لوڕەکان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٤ |سەردێڕ=نقدي بر کتاب رضاشاه و جنگ‌‏های لرستان: تاریخ را باید در زمان خودش خواند |ناونیشان=https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=پايگاه خبري یافته ([[لوڕستان]]) |زمان=fa-ir |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260107103044/https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٢٣ دا ھۆزەکانی لوڕ و سوپای حکوومەت شەڕ کەوتە نێوانیانەوە لە شارەکانی بروجەرد و خوڕەم ئاباد، ھێزی ھۆزەکانی لوڕ پێکھاتبوون لە ئێڵەکانی بایراوەنی و سەگوەند و [[چەگینی|چەگەنی]] و پاپی، بەڵام لە مانگی ٩ی ١٩٢٣ دا سوپای حکوومەت توانی گەمارۆی [[خوڕەماوە]] بدات و و کۆنتڕۆلیشی بکاتەوە، پاش ئەوە حکوومەت لێبوردنی گشتی دەرکرد و ئێڵە لوڕەکان چەکەکانیان تەسلیم کردەوە و ھەندێک لەسەرانی ئێڵەکان گیران و لە سێدارەدران. کاتێک سەرانی ئێڵەکان لەسێدارەدران لە ساڵی ١٩٢٤ دووبارە ئێڵەکانی باکووری خوزستان دەستیان بە شۆڕش کردەوە ئەمەش بەردەوام بوو تا کۆتای ئەم ساڵە، حکوومەت دەستی کرد بە تۆپ بارانکردنی ڕەوەندەکان و کۆنتڕۆڵی شاری خورەم ئابادی کردو ئیتر ئێڵە لوڕەکان شکستیان ھێناو چوونەوە ژێردەستی حکوومەت.<ref>ستودە، سیدیدالله. شورش لرستان. ج. نخست. [[خوڕەماوە]]: شاپورخواست، ۱۳۹۱. ۱۱۰.{{ھن}} [[ژپنک]]: ٩٧٨–٩٦٤–٢٧٠٧–٧٥–١.</ref> لە ساڵی ١٩٣٠، لە نزیک [[شەڕی دۆڵی تەنگ تاموڕادی|دۆڵی تەنگ تاموڕادی]] لە بۆیەر ئەحمەد سوپای ئێران ھێرشی کردە سەر لوڕەکان. فەرماندەی سوپای ئێران لەم ھێرشە حەبیبوڵڵا شێیبانی بوو کە فەرمانی ھەزاران سەرباز دەکرد. کی لھراسب باتوڵی و شکورڵڵا خان و فەریق خان بە ژمارەیەکی زۆر کەم توانیان بۆ ماوەی ٦ ڕۆژ دژی سوپای ئێرانی پەھلەوی لە مەیدانی شەڕ بمێنەوە. و لە کوتایدا سەرکەوتن و ھەزاران کەسیان لە سوپای پەھلەوی کوشت و تەنھا ٤٢ لوڕ بوونە شەھید.<ref>حاجیان‌پور، حمید؛ سیاهپور، کشواد (١ی تەممووزی ١٣٩٣). «بازتاب سیاست عشایری رضاشاه در اشعار و سروده‌های بومی بویراحمد». پژوهش های تاریخی ایران و اسلام (بە فارسی). ١٥ (8): ١٢١–١٤٦.</ref><ref>زکی پور، نعمت الله. ''مطالعات تاریخی جنگ''. ئێران. لاپەڕە&nbsp;٦٢–٨١.</ref><ref>«علل بروز جنگ در منطقه تنگ تامرادی». ''فریاد جنوب'' (بە فارسی). ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref><ref>نراقی، احسان. ''غربت‌غرب'' (PDF). بەرگی&nbsp;دووەم. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ هەوڵێک درا کە لوڕەکانی شیعە لە دژی ناسیۆنالیزمی کوردی سوننە و عەرەبی بە دووبارە کێشانەوەی سنوورەکان کەڵک وەربگیرێت: بەشێک لە لورستان لکێنراو بە خوزستانەوە، ناحیە کوردنشینەکانی کرماشان لە لورستاندا جێگیر بوون. حکومەت لوڕەکان بە نزیکتر لە فارسەکان دەڕوانێت. نەخشەی زمانی فەرمی هەموو گەلانی لوڕ زمانیان بەیەکەوە گرووپ کرد و لە ڕووی ژمارەوە لە دوای فارس و ئازەربایجان و کورد لە پلەی چوارەمدا دایاننا. حکومەت حەزی لە ئاسمیلەکردن و فارسیکردنە نەک چەسپاندن و بەکارهێنانی لوڕەکانی تاڕادەیەک بێهێزی سیاسی بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان لە خوزستان و کوردستان.<ref>Балаян, Б. П., "Некоторые особенности этнического развития луров Ирана", pp. 114, "Страны и народы Ближнего и Среднего Востока. IV. Иран", Академия наук Армянской ССР, Сектор востоковедения, Ереван: Издательство АН Армянской ССР, 1969.</ref> == بڵاوبونەوەی لوڕ == خەڵکی لوڕ لە ئێران دەکرێن بە سێ بەشەوە: ١-[[بەختیاری]] ٢- [[مەمەسەنی]] ٣-[[فەیلی (لوڕ)|لوڕە فەیلییەکان]]. لوڕە فەیلییەکان لەگەڵ کوردە فەیلییەکان جیاوازن و نابێت ئەم دوو ھۆزە بە یەکێک بزانرێت. لوڕە فەیلییەکان لەنزیکی خورەم ئاباد و باشووری ھەمەدان نیشتەجێن و ھەندێ وەرز بەپێ کۆچیان دەکرد بۆ بەغداد بە سێ ڕۆژ.<ref name=":4">پیرۆز، تۆفیق (١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧). «[https://www.iranicaonline.org/articles/asayer-tribes/ ʿAŠĀYER]». ''Iranica'' (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لەلایەکی دیکە ھۆزی لوڕ دابەشبون بەسەر دوو دابەشبوونی گەورەدا ئەویش ''لوڕی گەورە'' و [[لوڕستانی بچووک|''لوڕی بچووک''ە]]. لوڕ بڵاوبوونەتەوە بە ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای ئێراندا. ئەم خشتەیەی خوارەوە ئێڵەکانی لوڕ ڕوون دەکاتەوە: {| border="1" |- style="text-align: center;" |'''ئێڵ''' || '''شوێنی نیشتەجێبوون''' |- style="text-align: right;" | [[کومزاری]]<ref name="joshuaproject.net">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Luri-Bakhtiari People Cluster {{!}} Joshua Project |ناونیشان=https://joshuaproject.net/clusters/327 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=joshuaproject.net}}</ref>||لە وڵاتی [[عومان]]، باکوور، باکووری ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژھەڵات: ناوچەکانی [[کومزار|کومراز]]، دوورگەکانی [[خەسەب]]، [[لارەک]] و [[موسەندەم]] دەگرێتەوە.<ref name="ensani">[http://www.ensani.ir/storage/Files/20101208094751-گویش%20های%20بشکردی،%20کردشولی%20و%20کمزاری.pdf «گویش‌های بَشکَردی، کردشولی و کُمزاری»] (٢٠١٥)، (بە فارسی) بڵاوکەرەوە: ویژه‌نامهٔ نامهٔ فرهنگستان (گویش‌شناسی). لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref> |- style="text-align: right;" | [[مەمەسنی]]<ref name="joshuaproject.net"/>||لە [[پارێزگای فارس]] و [[شارستانی مەمەسنی]]، ناحیەی [[کازیرون]] و [[ڕۆستەم]]. |- style="text-align: right;" | [[بۆیەر ئەحمەدی]] ||لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]، باکووری [[پارێزگای بووشێھر]] و ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای خووزستان]]. |- style="text-align: right;" | [[بەختیاری]]||لە [[پارێزگای خووزستان]]، شارۆچکەکانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[ئەھواز]]، [[شارستانی ئەندیکا]]، [[شارستانی ئەندیمشک]]، [[شارستانی مزگەوت سلێمان|شارستانی مزگەوت سڵێمان]]، [[شارستانی شووشتەر]]، [[شارستانی ڕامھورموز]]، [[شارستانی گۆتوەند]]، [[شارستانی ئییزە]]، [[شارستانی باخ مەلێک]]، [[ناحیەی دھدز]] و [[شارستانی دژپێڵ]]. لە [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] لە شارستانی [[شارستانی لوڕدێگان|شارستانی لوڕدەگان]] و [[شارستانی شەھری کورد|شارستانی شاری کورد]] و [[شارستانی بۆرووجن]]. لە [[پارێزگای لوڕستان]] و [[شارستانی ئەلیگوودەرز]]. لە [[پارێزگای ئەسفەھان]] لە ناوچەی ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاوا، [[شارستانی فەرەیدون]]. |- style="text-align: right;" | [[لوڕستانی بچووک|لوڕی بچووک]]||لە [[پارێزگای لوڕستان]]، باکووری [[پارێزگای خووزستان]]، باشووری [[پارێزگای ئیلام]]. |} == زمان == [[پەڕگە:Dispersion of the Lor people.jpg|وێنۆک|بڵاوبوونەوەی زمانی لوڕی]] زمانی لوڕی نزیکە لە ھەردوو زمانی کوردی و فارسییەوە، وەھەرییەکەیان بە شێوەزارێکی زمانەکەیانی دەزانن، زمانی لوڕی دابەشدەبیت بۆ پێنج گرووپ: مینجایی و لوڕی ناوەڕاست و بەختیاری و لوڕی باشوور.<ref>Najm S. Mehdi, al-Fayli, Stockholm 2001.</ref><ref>M. Jafar, Fayli Kurds and Their Role in the Iraqi Kurdish National Movement</ref><ref>Black-Michaud, J. (1974). "An Ethnographic and Ecological Survey of Luristan, Western Persia: Modernization in a Nomadic Pastoral Society". Middle Eastern Studies. pp. 210–228.</ref><ref>Shoup, J.A (2011) Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO, Incorporated. p.177</ref> زمانی لوڕی دابەش دەبێت بۆ دوو گرووپی سەرەکی: * زاراوەی لوڕی گەورە کە نزیکە لە زمانی فارسییەوە، ناوچەکانی بەختیاری و بوێرەحمەد و مەمەسنی و باکووری خوزستان و ھەندێ ناوجەی بوشێھر پێی دەدوێن. * زاراوەی لوڕی بچووک کە نزیکە لە زمانی کوردییەوە، ناوجەکانی لوڕستان و ھەمەدان (مەلایر و نەھاوەند و تۆیسەرکان) و باشووری ئیلام و باکووری خوزستان. ھەندێک سەرچاوە [[لەکی]] بەشێک لە شێوەزارە جیاکانی لوڕی دەزانێت.<ref name="B. Grimes 1996 p. 677">B. Grimes (ed.), ‘Luri’, in Ethnologue (13th edition) (Dallas, 1996), p. 677; M. Ruhlen, A Guide to the World's Languages (Stanford, 1991), p. 327.</ref><ref>ایزدپناە، ح. فرھنگ لکی، مؤسسە فرھنگی جھانگیری، تھران ۱۳۶۷خ، ص ١٠ (مقدمە)</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.culturalsurvival.org/publications/cultural-survival-quarterly/iran/lurs-iran |سەردێڕ=The Lurs of Iran |بڵاوکەرەوە=Cultural Survival |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref><ref name=ToolAutoGenRef1>امان الھی بھاروند، سکندر. قوم لر. تھران: آتییە، 1393</ref><ref>William J. Frawley, William Frawley, ''International Encyclopedia of Linguistics&'' 4-Volume Set, Volume 1, Oxford University Press, 2003, ISBN 978-0-19-513977-8, s. 310.</ref><ref>Albrecht Klose, ''Sprachen der Welt'', De Gruyter, 2001, ISBN 978-3-598-11404-5, s. 227.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161226055312/http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161226055312/http://archive.ethnologue.com/14/show_country.asp?name=Iraq |date=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> بەڵام لەکی وەکوو زمانێکی ئێرانیی باکووری ڕۆژاوا پۆلینبەندی کراوە و لوڕی زمانێکی ئێرانیی باشووری ڕۆژاوایە، و بۆیە ناتوانرێت لە لەکی وەکوو شێوەزارێکی زمانی لوڕی ناو ببرێت. زۆربەی سەرچاوە زانستییەکانی زمانناسی لەکی وەکوو شێوەزارێکی کوردیی باشووری دەزانن و کەمتر سەرچاوەیەک دەبینرێت کە لەکی وەکوو شێوەزارێکی لوڕی بزانێت. == ئایین == زۆربەی لوڕەکان [[ئیسلام]] و پەیرەوی مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>Levinson, David. (بە ئینگلیزی) ''Encyclopedia of World Cultures: Africa and the Middle East.'' (۱۹۹٥.): ویلایەتی ئەمەریکا. لاپەڕە ٢٠١</ref> لە ڕووی مێژوویییەوە زۆرێک لە لوڕەکان پابەند بوون بە [[یارسان]]یزمەوە بەڵام نزیکەی ھەموو دانیشتووانی لوڕی یارسانی بوونەتە [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]. ھەروەھا کۆمەڵەیەکی بچووکی [[ئیسلام]]ی [[سوننە]] لە لوڕەکان بوونی ھەیە. بەپێی ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام، لوڕەکان وەک زەردەشتییەکان ڕێز لە نان و ئاگر دەگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=kIjrAAAAMAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Encyclopaedia of Islam|ڕێکەوت=١٩٧٤|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=en}}</ref> == پۆشاک == جل و بەرگی گەلی لۆر بەگشتی وەک یەکە، بەڵام لە ھەندێک حاڵەتدا جیاوازی لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا ھەیە. پیاوانی لوڕ بەگشتی ھەمان جلوبەرگ لەبەر دەکەن، کە پێکدێت لە کڵاوێکی لباو و کراسێک بە جلیقە (کراسی بێ قۆڵ) و پانتۆڵ کە بەزۆری درێژ و فشن. کڵاوی پیاوانی لوڕ لە پشم (خووری) دروست دەکرێت و بەزۆری ڕەنگی [[ڕەش]] و [[قاوەیی]]ە. لە نێو بەختیارییەکاندا باو و ئاسایییە کوڕان و پیاوانی تەمەن ناوەڕاست کڵاوی لباو لەبەر بکەن و کوڕە گەنجەکانیش بێ کڵاون. چۆغە جل و بەرگی پیاوانی لۆرە کە بە ڕەنگی جیاواز لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا بەکار دەھێنرێت. چۆغە لە ھۆزی بەختیاری بە ڕەش و سپی و ھێڵە ڕاستەکان کە بەزۆری ڕەش بۆ خوارەوە و سپی بۆ سەرەوە. چۆغە لە لوڕەکان کە لە پارێزگای لوڕستان دەژین کەمتر بەکاردێت بەڵام لە نێو بەختیارییەکان زیاتر بەکاردێت. لەوانەیە چۆغە لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا لەناو ھۆزی بەختیاریدا بەناوبانگ بووبێت و بە بەجێگرەوەی عەبا دانرابێت. کراسەکەی پیاوان یەخەی ڕاست بوو کە قۆپچەیەکی لە لای ڕاستی یەخەکەوە بوو. شەڕواڵ یان بە لوڕی پاپۆس بە پشتێنێکی گەورەی چەرم بە دەوری کەمەردا دەبەسترێتەوە. پێڵاوی لۆر کڵاشە. حیجاب (باڵاپۆشی) لای ژنانی لوڕ باو نییە. کراسی خانمانی لۆر کراسێکی قۆڵ درێژە و تەنوورەیەکی درێژە. سەرپۆشی ژنانی لۆر لە ھۆزە جیاوازەکاندا جیاوازە. لە نێو ژنانی لۆر کە لە باکووری (لوڕستان) دەژین، سەرپۆشەکە جۆرێکە لە قوماش کە بە شێوەیەکی تایبەت بە سەردا دەپێچرێتەوە؛ بەڵام لە نێو ژنانی ھۆزەکانی باشوور (بەختیاری)، باڵاپۆشی ژن جۆرێکە لە چەتری بچووک. ڕەنگی جل و بەرگی ژنانی لۆر دڵخۆشە و ڕەنگی جیاوازە، جگە لە مەراسیمی ماتەمینی. == کەلتوور == دەسەڵاتی گەورەکانی ھۆزەکان وەک کاریگەرییەکی بەھێز لە نێو دانیشتووانی کۆچەردا دەمێنێتەوە. لە نێو دانیشتووانی شارە نیشتەجێبووەکاندا ئەوەندە زاڵ نییە. وەک لای [[کورد]]، ژنانی لوڕ ئازادییەکی زۆر زیاتریان ھەیە لە ژنانی گرووپەکانی دیکەی ناو ناوچەکە. ژنان ئازادی زیاتریان ھەیە بۆ بەشداریکردن لە چالاکییە کۆمەڵایەتییە جیاوازەکاندا، بۆ لەبەرکردنی جۆرەھا جل و بەرگی مێینە و گۆرانی و سەماکردن لە مەراسیمە جیاوازەکاندا. بیبی مریەم بەختیاری ژنێکی لوری دیارە. مۆسیقای لوڕی، جل و بەرگی لوڕی و سەمای فۆلکلۆری لوڕی ھەندێک لە تایبەتمەندییە ئێتنۆ-کلتورییە جیاوازەکانی ئەم گرووپە نەتەوەیییەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Garthwaite|یەکەم=Gene Ralph|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=2oqPAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Bakhtiari in the mirror of history|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Intishārāt-i Ānzān|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٤٦٥-١-٨|زمان=fa}}</ref> زۆرێک لە لورەکان کشتوکاڵکار و شوانی بچووکن. چەند لورێکیش مۆسیقژەنی گەشتیارن. قوماشی گەشاوە و لێھاتوویی بونیادنان بەھۆی کاری دەستی و جوانییەوە ڕێزێکی زۆری لێدەگیرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Winston|یەکەم=Robert M. L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=RpAMAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Human|دوایین٢=Wilson|یەکەم٢=Don E.|دوایین٣=Institution|یەکەم٣=Smithsonian|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=DK Pub.|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٦٦-٠٥٢٠-٩|زمان=en}}</ref> == بۆماوەزانی == بەھۆی گۆڕانی کرۆمۆسۆمی Y ی لوڕەکان، ئەوان لە گرووپەکانی تری ئێران باڵاترن لە ڕووی فرێکوێنسی تاڕادەیەک بەرزی تاکە گرووپی R1b ی کرۆمۆسۆمی Y (بە تایبەتی R1b1a2a-L23ی ژێرپۆش).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Grugni |یەکەم=Viola |دوایین٢=Battaglia |یەکەم٢=Vincenza |دوایین٣=Hooshiar Kashani |یەکەم٣=Baharak |دوایین٤=Parolo |یەکەم٤=Silvia |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Achilli |یەکەم٦=Alessandro |دوایین٧=Olivieri |یەکەم٧=Anna |دوایین٨=Gandini |یەکەم٨=Francesca |دوایین٩=Houshmand |یەکەم٩=Massoud |دوایین١٠=Sanati |یەکەم١٠=Mohammad Hossein |دوایین١١=Torroni |یەکەم١١=Antonio |دوایین١٢=Semino |یەکەم١٢=Ornella |ڕێکەوت=٢٠١٢ |سەردێڕ=Ancient migratory events in the Middle East: new clues from the Y-chromosome variation of modern Iranians |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3399854/ |journal=PloS One |بەرگ=٧|issue=7 |پەڕەکان=e٤١٢٥٢|doi=10.1371/journal.pone.0041252 |issn=1932-6203 |pmc=٣٣٩٩٨٥٤|pmid=٢٢٨١٥٩٨١}}</ref> گروپی R1 لەگەڵ پۆلەکانی تری سەر بە ئۆراسیای ڕۆژاوا / ناوەڕاستە لە سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوەدا، کە باوترین تاکە گرووپە لە نێوان لوڕەکاندا. ژێر گرووپی J2a (بە تایبەتی ژێرپۆلەکانی J2a3a-M47، J2a3b-M67، J2a3h-M530) دووەم باوترینە لە نێوان لوڕەکان و پەیوەندی بە ھاتنی جووتیاران لە ڕۆژھەڵاتی نزیکەوە ھەیە لە سەردەمی بەردی نوێ لە ٨٠٠٠–٤٠٠ پێش زایین.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wells |یەکەم=R. Spencer |دوایین٢=Yuldasheva |یەکەم٢=Nadira |دوایین٣=Ruzibakiev |یەکەم٣=Ruslan |دوایین٤=Underhill |یەکەم٤=Peter A. |دوایین٥=Evseeva |یەکەم٥=Irina |دوایین٦=Blue-Smith |یەکەم٦=Jason |دوایین٧=Jin |یەکەم٧=Li |دوایین٨=Su |یەکەم٨=Bing |دوایین٩=Pitchappan |یەکەم٩=Ramasamy |دوایین١٠=Shanmugalakshmi |یەکەم١٠=Sadagopal |دوایین١١=Balakrishnan |یەکەم١١=Karuppiah |دوایین١٢=Read |یەکەم١٢=Mark |دوایین١٣=Pearson |یەکەم١٣=Nathaniel M. |دوایین١٤=Zerjal |یەکەم١٤=Tatiana |دوایین١٥=Webster |یەکەم١٥=Matthew T. |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠١ |سەردێڕ=The Eurasian Heartland: A continental perspective on Y-chromosome diversity |ناونیشان=https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.171305098 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |بەرگ=٩٨ |issue=18 |پەڕەکان=١٠٢٤٤–١٠٢٤٩|doi=10.1073/pnas.171305098 |pmc=٥٦٩٤٦|pmid=١١٥٢٦٢٣٦}}</ref> یەکێکی تر لە تاک گرووپەکان کە فرێکوێنسی لە سەرووی ١٠٪ یە G2a یە، کە ژێرپۆشی G2a3b زۆرترینە. ھەروەھا لوڕەکان بەرزترین فرێکوێنسیی تاکە گرووپی E1b1b1a1b لە ئێراندا نیشان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Semino |یەکەم=Ornella |دوایین٢=Magri |یەکەم٢=Chiara |دوایین٣=Benuzzi |یەکەم٣=Giorgia |دوایین٤=Lin |یەکەم٤=Alice A. |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Battaglia |یەکەم٦=Vincenza |دوایین٧=Maccioni |یەکەم٧=Liliana |دوایین٨=Triantaphyllidis |یەکەم٨=Costas |دوایین٩=Shen |یەکەم٩=Peidong |دوایین١٠=Oefner |یەکەم١٠=Peter J. |دوایین١١=Zhivotovsky |یەکەم١١=Lev A. |دوایین١٢=King |یەکەم١٢=Roy |دوایین١٣=Torroni |یەکەم١٣=Antonio |دوایین١٤=Cavalli-Sforza |یەکەم١٤=L. Luca |دوایین١٥=Underhill |یەکەم١٥=Peter A. |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٤ |سەردێڕ=Origin, diffusion, and differentiation of Y-chromosome haplogroups E and J: inferences on the neolithization of Europe and later migratory events in the Mediterranean area |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1181965/ |journal=American Journal of Human Genetics |بەرگ=٧٤|issue=5 |پەڕەکان=١٠٢٣–١٠٣٤|doi=10.1086/386295 |issn=0002-9297 |pmc=١١٨١٩٦٥|pmid=١٥٠٦٩٦٤٢}}</ref> ڕەچەڵەکی Q1b1 و Q1a3 لە ٦٪ و T لە ٤٪ ئامادەن.<ref name=":4" /> == ھۆز و بنەماڵە == لوڕ لە گرووپێکی گەورە و گشتیدا بەسەر دوو لقی سەرەکیدا دابەش دەبن، کە بریتین لە: * [[لوڕی فەیلی]] * لوڕی گەورە لوڕی گەورە دابەشکاریی جۆراوجۆری ھەیە، بەڵام بەگشتی دەکرێ بە [[بەختیاری]] و بۆیەرئەحمەدی و مەمەسەنی بڵێین لوڕی گەورە. لە دۆسیەی [[لوڕی فەیلی]] دەکرێ بگوترێ کە ئەو لوڕانە دەگرێتەوە کە لە ناوچەکانی پشتکۆ و پێشکۆ دەژین، بە واتایەکی تر ([[پارێزگای لوڕستان]]، باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]]، باشووری ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]] و بەشێکی باکووری [[پارێزگای خووزستان]]).<ref>(٢٠٢١) Belelli, Sara. The Laki Variety of Harsin لاپەڕە ٥، بڵاوکەرەوە: زانکۆی ھەبرەگ، (بە ئینگلیزی)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{گەلانی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Lurs people}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:لوڕ]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] [[پۆل:پارێزگای فارس]] [[پۆل:پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:پارێزگای ئەسفەھان]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] [[پۆل:پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:پارێزگای تاران]] cv9s9t5ec3srmbc98q5v4vmiiu9gfff 1706449 1706427 2026-11-10T15:30:16Z پیرانوندی 78434 /* زمان */ زمانی لەکی بە ھیچ شێوەیەک پەیوەندی بە لوڕی نییە (ئەزانم ئەڵێ بە پێی سەرچاوەکان لەکی زمانی جیایە بەڵام نەک ھەندێ سەرچاوە بەڵکو زۆرترین سەرچاوە ھەیە دژ بە لوڕبوونی لەک) وە ڕەسمەکەم لابرد چون لەکی بە لوڕی حسێب کردووە 1706449 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = لوڕ |image = {{image array|perrow=4 | image1 =Sardar Assad.jpg | caption1 = [[سەردار ئەسعەد بەختیاری]] | image2 =RaeisAliDelvari.jpg | caption2 = [[ڕەئیسعەلی دڵواری]] | image3 = | caption3 = [[باباتاھیر]] | image4 =Mansoor Hekmat.jpg | caption4 = [[مەنسوور حیکمەت]] | image8 = Queen-Shabanu Soraya Esfandiary-Bakhtiari, Tehran 1953.jpg | caption8 = [[سوڕەیا ئیسفەندیاری]] | image11 = Grand Ayatollah Hossein Borujerd (1875-1961) portrait.jpg | caption11 = [[حوسێن برووجێردی]] | image12 = Karubi2.jpg | caption12 = [[مەھدی کەڕووبی]] | image13 = Zahra Rahnavard.jpg | caption13 = [[زەھرا ڕەھنەوەرد]] | image14 = Navab Nasirshelal.jpg | caption14 = [[نەواب نەسیرشەلال]] | image15 | caption15 = [[عەبدولحوسێن زەڕینکووب]] | image16 =01-Mehrdad_Avesta.png | caption16 = [[مێھرداد ئەوێستا]] | image17 =Masoud Rayegan.jpg | caption17 = [[مەسعوود ڕایگان]] | image18 =| caption18 = [[تەوفیق مووسیوەند]] | image19 =Fath'olla Porsartip.jpg| caption19 =[[فەتحوڵڵا پوورسەرتیپ]] | image20 =03-MohammadBorujerdi.jpg| caption20 =[[محەممەد برووجێردی]] }} | population = ٦ بۆ ١٠ ملیۆن | region1 = {{ئاڵا|ئێران}} {{ئاڵا|کوردستان}} | pop1 = {{Plainlist| * ۲۰ ملیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=[[The World Factbook]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210208143639/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=New America Foundation |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723044939/http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> <br /> {{بچووک|(٦٪ی دانیشتووانی ئێران)}} }} (۱۰٪ ی دانیشتووانی کوردستان) |popplace =ڕووبەری ئاسایی : [[پارێزگای لوڕستان]]{{•}} [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]{{•}} باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای خووزستان]]{{•}} [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیرەحمەد]]{{•}} ڕۆژاوا و باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]] کەمینە: [[پارێزگای ئیلام]]{{•}} [[پارێزگای مەرکەزی]]{{•}} [[پارێزگای قەزوین]]{{•}} [[پارێزگای فارس]]{{•}} [[پارێزگای ئەسفەھان]]{{•}} [[پارێزگای بووشەھر]] کۆچکردنی ناوخۆیی: [[تاران]]{{•}} [[کەرەج]]{{•}} [[ئەسفەھان]]{{•}} [[ئەھواز]]{{•}} [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] |langs =زاراوەی جیاواز [[لوڕی]] لەناویا: [[زمانی بختیاری|بەختیاری]]، [[باڵاگریوە]]، [[بۆیەرئەحمەدی]]، [[لێراوی]]، [[جانەکی]]، [[بەمهەیی]]، [[مەمەسەنی]]، [[کوڕایی]]، [[فەیلی|منجایی]]، [[شولی]]، [[کوومەزاری]]، [[سەلاسی]] |rels = مەزهەبی [[شیعە]]، [[ئایینی بەھایی|بەھایی]]، [[جوولەکە]] |related_groups= [[کورد|کوردەکانی تر]]، [[فارسەکان]] }} [[پەڕگە:Map_of_Lur_peoples.png|440x220px|وێنۆک|نەخشەی ئەو پارێزگایانەی کە لوڕەکان تێیدا نیشتەجێن لە [[ئێران]]دا، بەپێی ڕاپرسییەکی ساڵی ٢٠١٠ زۆرینەی لوڕەکان لە [[پارێزگای لوڕستان]]ن]] '''لوڕ''' ناوی هۆزێکی [[کورد|کوردە]] لە ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان نیشتەجین.<ref name=":4" /> زاراوەی [[لوڕی]] لە بەشێکە لەزمانی کوردی و لوڕەکان بەشێکن لە [[کورد]]ەکان.<ref name="Erik John Anonby 2003 pp 171-197">Erik John Anonby (2003). "Update on Luri: How many languages?" ''Journal of the Royal Asiatic Society'' (Third Series), 13, pp 171-197. doi:10.1017/S1356186303003067.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=حەسەن خان|یەکەم=محەممەد|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/al_Ma%CA%BC%C4%81thir_w_al_%C4%81th%C4%81r/s5VHAAAAYAAJ?hl=en&gbpv=0&bsq=inauthor:%22Mu%E1%B8%A5ammad%20%E1%B8%A4asan%20Kh%C4%81n%20(I%CA%BBtim%C4%81d%20al-Sal%E1%B9%ADanah)%22|سەردێڕ=الماثر و الاثار|ڕێکەوت=١٨٨٩|زمان=fa}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=ئەلزەبیدی|یەکەم=مورتەزا|ناونیشان=https://www.google.iq/books/edition/%D8%B4%D8%B1%D8%AD_%D8%A7%D9%84%D9%82%D8%A7%D9%85%D9%88%D8%B3_%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B3%D9%85%D9%89_%D8%AA%D8%A7/19M-lO0ZRvQC?hl=en&gbpv=0|سەردێڕ=شرح القاموس المسمى تاج العروس: من جواهر القاموس|ڕێکەوت=١٧٧٤|زمان=ar}}</ref><ref name=":2">[https://archive.alsharekh.org/Articles/14/2817/32194 لغة العرب] (۱٩١٣)؛ عێراق. لاپەڕە ١١٥</ref><ref name=":3">خەلیفە، حاجی. جھان نما جلد ١ (١٦٤٨)</ref> [[شەرەفخانی بەدلیسی|شەرەفخانی]] بەدلیسی مێژوونوسی گەورەی [[کورد]] لە [[شەرەفنامە]]دا لوڕەکان بە بەشێک لە کورد دادەنێت.<ref>شه-ره-فنامه-مێژووی-ماڵه-میرانی-كوردان. بەندی سێیەم ل. ٤٤ و بەندی چوارەم ل. ٨٥</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Kul-e Farah IIIW.JPG|وێنۆک|بەردی ئیلامی گۆشەی ڕۆژاوا (گوڵ فەرەح) لە ئیزە]] [[پەڕگە:Bakhtiaris tehran.jpg|وێنۆک|رزگارکردنی [[تاران]] و دەرکەوتنی سوارەکانی [[بەختیاری]]]] [[پەڕگە:Tagh-e Tavileh Darafsh (25).JPG|وێنۆک|پاشماوەی شاری دێرینی مالمیری پایتەختی ئەتابەکانی لوڕی گەورە]] لوڕ لە ھۆزە تێکەڵە خۆماڵییەکانی ئێرانە، لە ھۆزە ئاریایەکان کە لە ڕۆژاوای ئێران دەژیان وەک و کاشییەکان و لۆلۆبییەکان و ئیلامییەکان. لەسەر بنەمای ھاوتای لێکچوون و زەویناسی و بەڵگەی شوێنەواری ھەندێک مێژوونووس لوڕەکان بە پاشماوەی ئیلامییەکان دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Edwards|یەکەم١= I.E.S.|دوایین٢= Gadd|یەکەم٢= C.J.|دوایین٣= Hammond|یەکەم٣= G.L.|سەردێڕ=The Cambridge Ancient History|ساڵ=١٩٧١|edition=2nd|بڵاوکەرەوە= Camberidge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٧٧٩١-٠|پەڕە=٦٤٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=slR7SFScEnwC&dq=elamite+lurs&source=gbs_navlinks_s}}</ref> بە پێی چیڕۆکێک بەھرامی گوڕ داوای لە پاشای ھیندستان کە ناوی شونگەڵ بوو کرد گۆرانی بێژ بۆ ئێران بنێرێ، لە ئەنجامدا شونگەڵ ١٠ ھەزار لوڕی بەرەو خاکی ئێران نارد و لە شاھنامەی فیردەوسی بە «لولی» باسکراون.<ref>محەممەد حسێن فروغی (میرزا ئەدیب ئیسفەھانی)، کتاب تاریخ سلاطین ساسانی که طبقهٔ چهارم از ملوک فرس یا پادشاهان عجم بوده‌اند، جڵدی ١، لاپەڕە ٥٩، ١٨٩٦</ref><ref>Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, Published by: Parbury, Allen, & Co., Vol. II, pp. 527-528, 1830, London.</ref> لە نێو پارێزگای سیستان و بەلوچستاندا ھۆزیکی دۆم ھەیە بە ناوی لوڕ کە ڕەنگە لەگەڵ لولیەکانی (واتا لوڕ) عێراقی عەجەمدا لە یەک ڕەچەڵەک دا بن، وە لە ئێرانیش بەپێی پارێزگاکان دۆمەکان چەندین ناویان ھەبوو وەک؛ لولی، لوڕ، کەوەلی وە قەرەچی.<ref>Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, Published by: Parbury, Allen, & Co., Vol. II, p. 526, 1830, London.</ref> لە شەرەفنامەی شەرەفخانی بەدلیسیدا ھەردوو بنەماڵە (خانەدان)ی لوڕ بە چوارەمین خانەدانانی کورد (بەدوای کرمانج، کەڵھوڕ و گۆران) ھاتووە و دەسەڵاتیان سەربەخۆ بووە.<ref>Gunter, Michael M. (2011). Historical Dictionary of the Kurds (2nd ed.). Scarecrow Press. p. 203. ISBN 978-0-8108-6751-2.</ref> پێش شەڕەفنامە ئەمە لە کتێبی (مروج الذهب ومعادن الجوهر)ی (المسعودي) ھاتووە کە لوڕ یەکێکە لە خانەدانی کورد،<ref>E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 (چاپی ٥ەم) (بە ئینگلیزی) (١٩٩٣)؛ ئەڵمانیا. لاپەڕە: ٤١، بڵاوکەرەوە: Brill</ref>جگە لەمە لە سەدەی ١٧ەم لە کتێبی (جھان نما)ی قسەکانی (المسعودي) و شەڕەفخانی بەدلیسی دووبارە کرانەوە.<ref name=":3" /> لە کتێبی (معجم البلدان)ی (یاقوت الحموی الرومی) دا باسی ئەوە دەکات کەوا لوڕەکان ھۆزێکی کوردەکانن لە چیاکان دەژین لەنێوان خوزستان و ئەسفەھان دا.<ref>یاقوت الحموی الرومی، معجم البلـٰدان (چاپی ٥ەم) (بە عەرەبی) (١٩٧١)؛ بەیرووت، لوبنان. لاپەڕە: ١٨ بڵاوکەرەوە: دار الكتاب العلمية</ref> لە کتێبی (الکامل في تاریخ)ی (ابن الاثیر) لوڕەکان بە (الاکراد اللوریة) ھاتووە و وا دیارە کە مەبەستی نووسەر لە کوردانی لوڕ ئەو کوردانەن کە سەر بە مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>مقريزى، أحمد ابن علي. كتاب السلوك لمعرفة دول الملوك. (بە عەرەبی) (١٩٣٤)؛ میسڕ. لاپەڕە: ١٨٢، بڵاوکەرەوە:لجنة التأل والترجمة والنشر</ref><ref>ʻIzz al-Dīn Ibn al-Athīr. Chronicon quod perfectissimum insoribitur (١٨٧٦) (بە لاتینی). بڵاوکەرەوە: E. J Brill</ref> ئەو قسەیە لە سەدەی بیستەم لە کتێبی (لغة العرب) واتا زمانی عەرەب دووبارە کراوە.<ref name=":2" /> لە سەردەمی سەفەویدا دوو دەوڵەتی لوڕ ھەبوون کە زۆرینەیان لوڕ بوون، ئەم دوو دەوڵەتە بەناوەکانی لوڕستان کە ناوەندەکەی خوڕەم ئاباد بوو و کۆھگلیۆ ناوەندەکەی بەھبەھان بوو. والی [[لوڕستانی بچووک|لوڕستانی فەیلی]] بوو لە ساڵی ١٦٢٧ز بە دەستووری [[شا عەباسی یەکەم|شا عەبباس]] وەحاکمی پشتکۆ و پێشکۆ بوو تا دەوری قاجاڕ، [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی زەنددا دەوڵەتێکی سەربەخۆ بوو. پاش ڕووخاندنی دەوڵەتی سەفەوی لە لایەن [[ئیمپراتۆریەتیی هۆتەکی|ھۆتەکییەکان]]، [[مەحموود ھۆتەکی]] بە مەبەستی داگیرکردنی ناوچە لوڕەکان ([[لوڕی فەیلی]] و [[لوڕستانی مەزن]]) ھێرشی بەرەو [[لوڕستانی مەزن]] برد بەڵام لوڕەکانی [[بەختیاری]] بەمە ڕازی نەبوون و ھێرشیان کردە سەر ئەفغانەکان بێ ئەوەی مەحموود ھۆتەکی بزانێ، شەوێکیان مەحموود ھۆتەکی لەگەڵ سوپاکانی خۆی لە ناوچەی بەختیاری لە ناو چیای کەلوونە گیر بوون بۆ ماوەی سێ مانگ بەھۆی بەفر. بۆ ماوەی سێ مانگ زەلیل بوون، دوای ئەوەی کە بەفرەکان توانەوە [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] پردەکانیان تێکدا. مەحموود ھۆتەکی بە یارمەتی قاسم خان بەختیاری لە کاتی شەوبوون بە نھێنی لە ناو چیای کەلوونە دەرباز بوون.<ref>عەبدوڕەزاق دوونبەلی مەفتوون، سفرنامه کروسینسکی. لاپەڕە ٧٦</ref> پاش کەوتنە دەستی دەسەڵاتی قاجاڕ، ئاغا محەممەد کە ڕقی لە دەسەڵاتی زەندی بوو و زمانی ئەوکاتی دەولەت لوڕی بوو بۆیە دەستی کرد بە گۆڕانکاری لە ناوچەی لوڕستان، ھەروەھا ئاغا محەممەد بەزۆر جێگۆڕکێی بە لوڕەکان کرد بۆ قەزوین. لوڕستان بەھۆی سیاسەتی دەسەڵاتی قاجارییەوە نا ئارامی و بێسەروبەری بەخۆیەوەدی، لە ناو لوڕەکاندا گرووپی نەتەوەی دروست بوو بووە ھۆی ناکۆکی و زۆرێک لەمانە گەڕانەوە بۆ ژیانی ڕەوەندی.<ref>Haernick E. and B. Overlaet 1999. Luristan Excavation Documents Volume III: Djub-i Gauhar and Gul Khanan Murdah Iron Age III Graveyards in the AvianPlain. In: Acta Iranica, 36. 3ieme série, vol. XXII.</ref> === لوڕ لە سەردەمی مەشروتییەتدا === یەکێک لە مەزنترین چالاکییەکان لوڕ بەشداریکردن بوو لەبزووتنەوەی مەشرووەتەی ئێران، لوڕ بەتایبەتی ئێڵی [[بەختیاری]] دەورێکی بەھێزیان ھەبوو لە بزووتنەوەی شۆڕشی ئێران، لە حوزەیرانی ١٩٠٩ دا دەستی پێکرد سوپای [[سەردار ئەسعەد بەختیاری|سەردار ئەسعەد]] گەیشتە [[قوم]] و سوپای سپەھدار ئەعزەم گەیشتە یەنگی ئیمام. بەپێچەوانەوە سەعدۆدەولە سوپای بەسەرکردایەتی ئەمیر موفەخەمی بەختیاری ناردە کەرەج، موجاھیدینی بەختیاری بەرەو [[تاران]] جووڵان و لە نزیکی تاران لە [[باکوور]] پەیوەندیان کرد بە فەرماندە سپەھدار ئەعزەمەوە، بەرگری کەم کراو لە پاشاندا تاران ڕزگارکرا و زۆردارێتیی بچۆک لەناوبرا.<ref>Moshtagh Khorasani, M. 2006. Arms and Armor from Iran: The Bronze Age to the End of the Qajar Period. Tübingen, Legat Publishers.</ref> === لە سەردەمی پەھلەویدا === لەسەرەتای سەردەمی ڕەزاخانی پەھلەویدا ئێران نائارامی بەخۆیەوە بینی، ناوچە عەرەب نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[شێخ خەزعەل کەعبی]] دا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئاداری ٢٠١٣ |سەردێڕ=کسروی: ملی‌گرای وحدت‌انگار |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/03/120316_l44_kasravi_nationalist_abrahamian |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> و ناوچە کورد نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[سمکۆی شکاک]] دا بوو،<ref>کسروی، احمد، «تاریخ ھیجدە سالە آذربایجان: بازماندە تاریخ مشروطە ایران»، ص ۸۳۳.</ref> لە باکووریش کۆماری جەنگەڵ و ناڕێکی و نەبونی یەکێتی لە ئێراندا، یەکێ لەو نائارامیانە یاخی بوون و جەردەیی ھۆزە لوڕەکان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٤ |سەردێڕ=نقدي بر کتاب رضاشاه و جنگ‌‏های لرستان: تاریخ را باید در زمان خودش خواند |ناونیشان=https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=پايگاه خبري یافته ([[لوڕستان]]) |زمان=fa-ir |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260107103044/https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٢٣ دا ھۆزەکانی لوڕ و سوپای حکوومەت شەڕ کەوتە نێوانیانەوە لە شارەکانی بروجەرد و خوڕەم ئاباد، ھێزی ھۆزەکانی لوڕ پێکھاتبوون لە ئێڵەکانی بایراوەنی و سەگوەند و [[چەگینی|چەگەنی]] و پاپی، بەڵام لە مانگی ٩ی ١٩٢٣ دا سوپای حکوومەت توانی گەمارۆی [[خوڕەماوە]] بدات و و کۆنتڕۆلیشی بکاتەوە، پاش ئەوە حکوومەت لێبوردنی گشتی دەرکرد و ئێڵە لوڕەکان چەکەکانیان تەسلیم کردەوە و ھەندێک لەسەرانی ئێڵەکان گیران و لە سێدارەدران. کاتێک سەرانی ئێڵەکان لەسێدارەدران لە ساڵی ١٩٢٤ دووبارە ئێڵەکانی باکووری خوزستان دەستیان بە شۆڕش کردەوە ئەمەش بەردەوام بوو تا کۆتای ئەم ساڵە، حکوومەت دەستی کرد بە تۆپ بارانکردنی ڕەوەندەکان و کۆنتڕۆڵی شاری خورەم ئابادی کردو ئیتر ئێڵە لوڕەکان شکستیان ھێناو چوونەوە ژێردەستی حکوومەت.<ref>ستودە، سیدیدالله. شورش لرستان. ج. نخست. [[خوڕەماوە]]: شاپورخواست، ۱۳۹۱. ۱۱۰.{{ھن}} [[ژپنک]]: ٩٧٨–٩٦٤–٢٧٠٧–٧٥–١.</ref> لە ساڵی ١٩٣٠، لە نزیک [[شەڕی دۆڵی تەنگ تاموڕادی|دۆڵی تەنگ تاموڕادی]] لە بۆیەر ئەحمەد سوپای ئێران ھێرشی کردە سەر لوڕەکان. فەرماندەی سوپای ئێران لەم ھێرشە حەبیبوڵڵا شێیبانی بوو کە فەرمانی ھەزاران سەرباز دەکرد. کی لھراسب باتوڵی و شکورڵڵا خان و فەریق خان بە ژمارەیەکی زۆر کەم توانیان بۆ ماوەی ٦ ڕۆژ دژی سوپای ئێرانی پەھلەوی لە مەیدانی شەڕ بمێنەوە. و لە کوتایدا سەرکەوتن و ھەزاران کەسیان لە سوپای پەھلەوی کوشت و تەنھا ٤٢ لوڕ بوونە شەھید.<ref>حاجیان‌پور، حمید؛ سیاهپور، کشواد (١ی تەممووزی ١٣٩٣). «بازتاب سیاست عشایری رضاشاه در اشعار و سروده‌های بومی بویراحمد». پژوهش های تاریخی ایران و اسلام (بە فارسی). ١٥ (8): ١٢١–١٤٦.</ref><ref>زکی پور، نعمت الله. ''مطالعات تاریخی جنگ''. ئێران. لاپەڕە&nbsp;٦٢–٨١.</ref><ref>«علل بروز جنگ در منطقه تنگ تامرادی». ''فریاد جنوب'' (بە فارسی). ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref><ref>نراقی، احسان. ''غربت‌غرب'' (PDF). بەرگی&nbsp;دووەم. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ هەوڵێک درا کە لوڕەکانی شیعە لە دژی ناسیۆنالیزمی کوردی سوننە و عەرەبی بە دووبارە کێشانەوەی سنوورەکان کەڵک وەربگیرێت: بەشێک لە لورستان لکێنراو بە خوزستانەوە، ناحیە کوردنشینەکانی کرماشان لە لورستاندا جێگیر بوون. حکومەت لوڕەکان بە نزیکتر لە فارسەکان دەڕوانێت. نەخشەی زمانی فەرمی هەموو گەلانی لوڕ زمانیان بەیەکەوە گرووپ کرد و لە ڕووی ژمارەوە لە دوای فارس و ئازەربایجان و کورد لە پلەی چوارەمدا دایاننا. حکومەت حەزی لە ئاسمیلەکردن و فارسیکردنە نەک چەسپاندن و بەکارهێنانی لوڕەکانی تاڕادەیەک بێهێزی سیاسی بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان لە خوزستان و کوردستان.<ref>Балаян, Б. П., "Некоторые особенности этнического развития луров Ирана", pp. 114, "Страны и народы Ближнего и Среднего Востока. IV. Иран", Академия наук Армянской ССР, Сектор востоковедения, Ереван: Издательство АН Армянской ССР, 1969.</ref> == بڵاوبونەوەی لوڕ == خەڵکی لوڕ لە ئێران دەکرێن بە سێ بەشەوە: ١-[[بەختیاری]] ٢- [[مەمەسەنی]] ٣-[[فەیلی (لوڕ)|لوڕە فەیلییەکان]]. لوڕە فەیلییەکان لەگەڵ کوردە فەیلییەکان جیاوازن و نابێت ئەم دوو ھۆزە بە یەکێک بزانرێت. لوڕە فەیلییەکان لەنزیکی خورەم ئاباد و باشووری ھەمەدان نیشتەجێن و ھەندێ وەرز بەپێ کۆچیان دەکرد بۆ بەغداد بە سێ ڕۆژ.<ref name=":4">پیرۆز، تۆفیق (١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧). «[https://www.iranicaonline.org/articles/asayer-tribes/ ʿAŠĀYER]». ''Iranica'' (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لەلایەکی دیکە ھۆزی لوڕ دابەشبون بەسەر دوو دابەشبوونی گەورەدا ئەویش ''لوڕی گەورە'' و [[لوڕستانی بچووک|''لوڕی بچووک''ە]]. لوڕ بڵاوبوونەتەوە بە ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای ئێراندا. ئەم خشتەیەی خوارەوە ئێڵەکانی لوڕ ڕوون دەکاتەوە: {| border="1" |- style="text-align: center;" |'''ئێڵ''' || '''شوێنی نیشتەجێبوون''' |- style="text-align: right;" | [[کومزاری]]<ref name="joshuaproject.net">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Luri-Bakhtiari People Cluster {{!}} Joshua Project |ناونیشان=https://joshuaproject.net/clusters/327 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=joshuaproject.net}}</ref>||لە وڵاتی [[عومان]]، باکوور، باکووری ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژھەڵات: ناوچەکانی [[کومزار|کومراز]]، دوورگەکانی [[خەسەب]]، [[لارەک]] و [[موسەندەم]] دەگرێتەوە.<ref name="ensani">[http://www.ensani.ir/storage/Files/20101208094751-گویش%20های%20بشکردی،%20کردشولی%20و%20کمزاری.pdf «گویش‌های بَشکَردی، کردشولی و کُمزاری»] (٢٠١٥)، (بە فارسی) بڵاوکەرەوە: ویژه‌نامهٔ نامهٔ فرهنگستان (گویش‌شناسی). لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref> |- style="text-align: right;" | [[مەمەسنی]]<ref name="joshuaproject.net"/>||لە [[پارێزگای فارس]] و [[شارستانی مەمەسنی]]، ناحیەی [[کازیرون]] و [[ڕۆستەم]]. |- style="text-align: right;" | [[بۆیەر ئەحمەدی]] ||لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]، باکووری [[پارێزگای بووشێھر]] و ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای خووزستان]]. |- style="text-align: right;" | [[بەختیاری]]||لە [[پارێزگای خووزستان]]، شارۆچکەکانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[ئەھواز]]، [[شارستانی ئەندیکا]]، [[شارستانی ئەندیمشک]]، [[شارستانی مزگەوت سلێمان|شارستانی مزگەوت سڵێمان]]، [[شارستانی شووشتەر]]، [[شارستانی ڕامھورموز]]، [[شارستانی گۆتوەند]]، [[شارستانی ئییزە]]، [[شارستانی باخ مەلێک]]، [[ناحیەی دھدز]] و [[شارستانی دژپێڵ]]. لە [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] لە شارستانی [[شارستانی لوڕدێگان|شارستانی لوڕدەگان]] و [[شارستانی شەھری کورد|شارستانی شاری کورد]] و [[شارستانی بۆرووجن]]. لە [[پارێزگای لوڕستان]] و [[شارستانی ئەلیگوودەرز]]. لە [[پارێزگای ئەسفەھان]] لە ناوچەی ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاوا، [[شارستانی فەرەیدون]]. |- style="text-align: right;" | [[لوڕستانی بچووک|لوڕی بچووک]]||لە [[پارێزگای لوڕستان]]، باکووری [[پارێزگای خووزستان]]، باشووری [[پارێزگای ئیلام]]. |} == زمان == زمانی لوڕی نزیکە لە ھەردوو زمانی کوردی و فارسییەوە، وەھەرییەکەیان بە شێوەزارێکی زمانەکەیانی دەزانن، زمانی لوڕی دابەشدەبیت بۆ پێنج گرووپ: مینجایی و لوڕی ناوەڕاست و بەختیاری و لوڕی باشوور.<ref>Najm S. Mehdi, al-Fayli, Stockholm 2001.</ref><ref>M. Jafar, Fayli Kurds and Their Role in the Iraqi Kurdish National Movement</ref><ref>Black-Michaud, J. (1974). "An Ethnographic and Ecological Survey of Luristan, Western Persia: Modernization in a Nomadic Pastoral Society". Middle Eastern Studies. pp. 210–228.</ref><ref>Shoup, J.A (2011) Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO, Incorporated. p.177</ref> زمانی لوڕی دابەش دەبێت بۆ دوو گرووپی سەرەکی: * زاراوەی لوڕی گەورە کە نزیکە لە زمانی فارسییەوە، ناوچەکانی بەختیاری و بوێرەحمەد و مەمەسنی و باکووری خوزستان و ھەندێ ناوجەی بوشێھر پێی دەدوێن. * زاراوەی لوڕی بچووک کە نزیکە لە زمانی کوردییەوە، ناوجەکانی لوڕستان و ھەمەدان (مەلایر و نەھاوەند و تۆیسەرکان) و باشووری ئیلام و باکووری خوزستان. == ئایین == زۆربەی لوڕەکان [[ئیسلام]] و پەیرەوی مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>Levinson, David. (بە ئینگلیزی) ''Encyclopedia of World Cultures: Africa and the Middle East.'' (۱۹۹٥.): ویلایەتی ئەمەریکا. لاپەڕە ٢٠١</ref> لە ڕووی مێژوویییەوە زۆرێک لە لوڕەکان پابەند بوون بە [[یارسان]]یزمەوە بەڵام نزیکەی ھەموو دانیشتووانی لوڕی یارسانی بوونەتە [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]. ھەروەھا کۆمەڵەیەکی بچووکی [[ئیسلام]]ی [[سوننە]] لە لوڕەکان بوونی ھەیە. بەپێی ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام، لوڕەکان وەک زەردەشتییەکان ڕێز لە نان و ئاگر دەگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=kIjrAAAAMAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Encyclopaedia of Islam|ڕێکەوت=١٩٧٤|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=en}}</ref> == پۆشاک == جل و بەرگی گەلی لۆر بەگشتی وەک یەکە، بەڵام لە ھەندێک حاڵەتدا جیاوازی لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا ھەیە. پیاوانی لوڕ بەگشتی ھەمان جلوبەرگ لەبەر دەکەن، کە پێکدێت لە کڵاوێکی لباو و کراسێک بە جلیقە (کراسی بێ قۆڵ) و پانتۆڵ کە بەزۆری درێژ و فشن. کڵاوی پیاوانی لوڕ لە پشم (خووری) دروست دەکرێت و بەزۆری ڕەنگی [[ڕەش]] و [[قاوەیی]]ە. لە نێو بەختیارییەکاندا باو و ئاسایییە کوڕان و پیاوانی تەمەن ناوەڕاست کڵاوی لباو لەبەر بکەن و کوڕە گەنجەکانیش بێ کڵاون. چۆغە جل و بەرگی پیاوانی لۆرە کە بە ڕەنگی جیاواز لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا بەکار دەھێنرێت. چۆغە لە ھۆزی بەختیاری بە ڕەش و سپی و ھێڵە ڕاستەکان کە بەزۆری ڕەش بۆ خوارەوە و سپی بۆ سەرەوە. چۆغە لە لوڕەکان کە لە پارێزگای لوڕستان دەژین کەمتر بەکاردێت بەڵام لە نێو بەختیارییەکان زیاتر بەکاردێت. لەوانەیە چۆغە لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا لەناو ھۆزی بەختیاریدا بەناوبانگ بووبێت و بە بەجێگرەوەی عەبا دانرابێت. کراسەکەی پیاوان یەخەی ڕاست بوو کە قۆپچەیەکی لە لای ڕاستی یەخەکەوە بوو. شەڕواڵ یان بە لوڕی پاپۆس بە پشتێنێکی گەورەی چەرم بە دەوری کەمەردا دەبەسترێتەوە. پێڵاوی لۆر کڵاشە. حیجاب (باڵاپۆشی) لای ژنانی لوڕ باو نییە. کراسی خانمانی لۆر کراسێکی قۆڵ درێژە و تەنوورەیەکی درێژە. سەرپۆشی ژنانی لۆر لە ھۆزە جیاوازەکاندا جیاوازە. لە نێو ژنانی لۆر کە لە باکووری (لوڕستان) دەژین، سەرپۆشەکە جۆرێکە لە قوماش کە بە شێوەیەکی تایبەت بە سەردا دەپێچرێتەوە؛ بەڵام لە نێو ژنانی ھۆزەکانی باشوور (بەختیاری)، باڵاپۆشی ژن جۆرێکە لە چەتری بچووک. ڕەنگی جل و بەرگی ژنانی لۆر دڵخۆشە و ڕەنگی جیاوازە، جگە لە مەراسیمی ماتەمینی. == کەلتوور == دەسەڵاتی گەورەکانی ھۆزەکان وەک کاریگەرییەکی بەھێز لە نێو دانیشتووانی کۆچەردا دەمێنێتەوە. لە نێو دانیشتووانی شارە نیشتەجێبووەکاندا ئەوەندە زاڵ نییە. وەک لای [[کورد]]، ژنانی لوڕ ئازادییەکی زۆر زیاتریان ھەیە لە ژنانی گرووپەکانی دیکەی ناو ناوچەکە. ژنان ئازادی زیاتریان ھەیە بۆ بەشداریکردن لە چالاکییە کۆمەڵایەتییە جیاوازەکاندا، بۆ لەبەرکردنی جۆرەھا جل و بەرگی مێینە و گۆرانی و سەماکردن لە مەراسیمە جیاوازەکاندا. بیبی مریەم بەختیاری ژنێکی لوری دیارە. مۆسیقای لوڕی، جل و بەرگی لوڕی و سەمای فۆلکلۆری لوڕی ھەندێک لە تایبەتمەندییە ئێتنۆ-کلتورییە جیاوازەکانی ئەم گرووپە نەتەوەیییەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Garthwaite|یەکەم=Gene Ralph|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=2oqPAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Bakhtiari in the mirror of history|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Intishārāt-i Ānzān|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٤٦٥-١-٨|زمان=fa}}</ref> زۆرێک لە لورەکان کشتوکاڵکار و شوانی بچووکن. چەند لورێکیش مۆسیقژەنی گەشتیارن. قوماشی گەشاوە و لێھاتوویی بونیادنان بەھۆی کاری دەستی و جوانییەوە ڕێزێکی زۆری لێدەگیرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Winston|یەکەم=Robert M. L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=RpAMAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Human|دوایین٢=Wilson|یەکەم٢=Don E.|دوایین٣=Institution|یەکەم٣=Smithsonian|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=DK Pub.|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٦٦-٠٥٢٠-٩|زمان=en}}</ref> == بۆماوەزانی == بەھۆی گۆڕانی کرۆمۆسۆمی Y ی لوڕەکان، ئەوان لە گرووپەکانی تری ئێران باڵاترن لە ڕووی فرێکوێنسی تاڕادەیەک بەرزی تاکە گرووپی R1b ی کرۆمۆسۆمی Y (بە تایبەتی R1b1a2a-L23ی ژێرپۆش).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Grugni |یەکەم=Viola |دوایین٢=Battaglia |یەکەم٢=Vincenza |دوایین٣=Hooshiar Kashani |یەکەم٣=Baharak |دوایین٤=Parolo |یەکەم٤=Silvia |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Achilli |یەکەم٦=Alessandro |دوایین٧=Olivieri |یەکەم٧=Anna |دوایین٨=Gandini |یەکەم٨=Francesca |دوایین٩=Houshmand |یەکەم٩=Massoud |دوایین١٠=Sanati |یەکەم١٠=Mohammad Hossein |دوایین١١=Torroni |یەکەم١١=Antonio |دوایین١٢=Semino |یەکەم١٢=Ornella |ڕێکەوت=٢٠١٢ |سەردێڕ=Ancient migratory events in the Middle East: new clues from the Y-chromosome variation of modern Iranians |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3399854/ |journal=PloS One |بەرگ=٧|issue=7 |پەڕەکان=e٤١٢٥٢|doi=10.1371/journal.pone.0041252 |issn=1932-6203 |pmc=٣٣٩٩٨٥٤|pmid=٢٢٨١٥٩٨١}}</ref> گروپی R1 لەگەڵ پۆلەکانی تری سەر بە ئۆراسیای ڕۆژاوا / ناوەڕاستە لە سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوەدا، کە باوترین تاکە گرووپە لە نێوان لوڕەکاندا. ژێر گرووپی J2a (بە تایبەتی ژێرپۆلەکانی J2a3a-M47، J2a3b-M67، J2a3h-M530) دووەم باوترینە لە نێوان لوڕەکان و پەیوەندی بە ھاتنی جووتیاران لە ڕۆژھەڵاتی نزیکەوە ھەیە لە سەردەمی بەردی نوێ لە ٨٠٠٠–٤٠٠ پێش زایین.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wells |یەکەم=R. Spencer |دوایین٢=Yuldasheva |یەکەم٢=Nadira |دوایین٣=Ruzibakiev |یەکەم٣=Ruslan |دوایین٤=Underhill |یەکەم٤=Peter A. |دوایین٥=Evseeva |یەکەم٥=Irina |دوایین٦=Blue-Smith |یەکەم٦=Jason |دوایین٧=Jin |یەکەم٧=Li |دوایین٨=Su |یەکەم٨=Bing |دوایین٩=Pitchappan |یەکەم٩=Ramasamy |دوایین١٠=Shanmugalakshmi |یەکەم١٠=Sadagopal |دوایین١١=Balakrishnan |یەکەم١١=Karuppiah |دوایین١٢=Read |یەکەم١٢=Mark |دوایین١٣=Pearson |یەکەم١٣=Nathaniel M. |دوایین١٤=Zerjal |یەکەم١٤=Tatiana |دوایین١٥=Webster |یەکەم١٥=Matthew T. |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠١ |سەردێڕ=The Eurasian Heartland: A continental perspective on Y-chromosome diversity |ناونیشان=https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.171305098 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |بەرگ=٩٨ |issue=18 |پەڕەکان=١٠٢٤٤–١٠٢٤٩|doi=10.1073/pnas.171305098 |pmc=٥٦٩٤٦|pmid=١١٥٢٦٢٣٦}}</ref> یەکێکی تر لە تاک گرووپەکان کە فرێکوێنسی لە سەرووی ١٠٪ یە G2a یە، کە ژێرپۆشی G2a3b زۆرترینە. ھەروەھا لوڕەکان بەرزترین فرێکوێنسیی تاکە گرووپی E1b1b1a1b لە ئێراندا نیشان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Semino |یەکەم=Ornella |دوایین٢=Magri |یەکەم٢=Chiara |دوایین٣=Benuzzi |یەکەم٣=Giorgia |دوایین٤=Lin |یەکەم٤=Alice A. |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Battaglia |یەکەم٦=Vincenza |دوایین٧=Maccioni |یەکەم٧=Liliana |دوایین٨=Triantaphyllidis |یەکەم٨=Costas |دوایین٩=Shen |یەکەم٩=Peidong |دوایین١٠=Oefner |یەکەم١٠=Peter J. |دوایین١١=Zhivotovsky |یەکەم١١=Lev A. |دوایین١٢=King |یەکەم١٢=Roy |دوایین١٣=Torroni |یەکەم١٣=Antonio |دوایین١٤=Cavalli-Sforza |یەکەم١٤=L. Luca |دوایین١٥=Underhill |یەکەم١٥=Peter A. |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٤ |سەردێڕ=Origin, diffusion, and differentiation of Y-chromosome haplogroups E and J: inferences on the neolithization of Europe and later migratory events in the Mediterranean area |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1181965/ |journal=American Journal of Human Genetics |بەرگ=٧٤|issue=5 |پەڕەکان=١٠٢٣–١٠٣٤|doi=10.1086/386295 |issn=0002-9297 |pmc=١١٨١٩٦٥|pmid=١٥٠٦٩٦٤٢}}</ref> ڕەچەڵەکی Q1b1 و Q1a3 لە ٦٪ و T لە ٤٪ ئامادەن.<ref name=":4" /> == ھۆز و بنەماڵە == لوڕ لە گرووپێکی گەورە و گشتیدا بەسەر دوو لقی سەرەکیدا دابەش دەبن، کە بریتین لە: * [[لوڕی فەیلی]] * لوڕی گەورە لوڕی گەورە دابەشکاریی جۆراوجۆری ھەیە، بەڵام بەگشتی دەکرێ بە [[بەختیاری]] و بۆیەرئەحمەدی و مەمەسەنی بڵێین لوڕی گەورە. لە دۆسیەی [[لوڕی فەیلی]] دەکرێ بگوترێ کە ئەو لوڕانە دەگرێتەوە کە لە ناوچەکانی پشتکۆ و پێشکۆ دەژین، بە واتایەکی تر ([[پارێزگای لوڕستان]]، باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]]، باشووری ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]] و بەشێکی باکووری [[پارێزگای خووزستان]]).<ref>(٢٠٢١) Belelli, Sara. The Laki Variety of Harsin لاپەڕە ٥، بڵاوکەرەوە: زانکۆی ھەبرەگ، (بە ئینگلیزی)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{گەلانی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Lurs people}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:لوڕ]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] [[پۆل:پارێزگای فارس]] [[پۆل:پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:پارێزگای ئەسفەھان]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] [[پۆل:پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:پارێزگای تاران]] 85kp9w3dmpkk15xshx4hj056bo9pq53 1706452 1706449 2026-11-10T15:32:15Z پیرانوندی 78434 /* */ سەرچاوەی یەکەم ناڵێ کە کوردن یا زمانیان کوردیە و لوڕەکانیش سەر بە کورد نین 1706452 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = لوڕ |image = {{image array|perrow=4 | image1 =Sardar Assad.jpg | caption1 = [[سەردار ئەسعەد بەختیاری]] | image2 =RaeisAliDelvari.jpg | caption2 = [[ڕەئیسعەلی دڵواری]] | image3 = | caption3 = [[باباتاھیر]] | image4 =Mansoor Hekmat.jpg | caption4 = [[مەنسوور حیکمەت]] | image8 = Queen-Shabanu Soraya Esfandiary-Bakhtiari, Tehran 1953.jpg | caption8 = [[سوڕەیا ئیسفەندیاری]] | image11 = Grand Ayatollah Hossein Borujerd (1875-1961) portrait.jpg | caption11 = [[حوسێن برووجێردی]] | image12 = Karubi2.jpg | caption12 = [[مەھدی کەڕووبی]] | image13 = Zahra Rahnavard.jpg | caption13 = [[زەھرا ڕەھنەوەرد]] | image14 = Navab Nasirshelal.jpg | caption14 = [[نەواب نەسیرشەلال]] | image15 | caption15 = [[عەبدولحوسێن زەڕینکووب]] | image16 =01-Mehrdad_Avesta.png | caption16 = [[مێھرداد ئەوێستا]] | image17 =Masoud Rayegan.jpg | caption17 = [[مەسعوود ڕایگان]] | image18 =| caption18 = [[تەوفیق مووسیوەند]] | image19 =Fath'olla Porsartip.jpg| caption19 =[[فەتحوڵڵا پوورسەرتیپ]] | image20 =03-MohammadBorujerdi.jpg| caption20 =[[محەممەد برووجێردی]] }} | population = ٦ بۆ ١٠ ملیۆن | region1 = {{ئاڵا|ئێران}} {{ئاڵا|کوردستان}} | pop1 = {{Plainlist| * ۲۰ ملیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=[[The World Factbook]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210208143639/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=New America Foundation |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723044939/http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> <br /> {{بچووک|(٦٪ی دانیشتووانی ئێران)}} }} (۱۰٪ ی دانیشتووانی کوردستان) |popplace =ڕووبەری ئاسایی : [[پارێزگای لوڕستان]]{{•}} [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]{{•}} باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای خووزستان]]{{•}} [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیرەحمەد]]{{•}} ڕۆژاوا و باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]] کەمینە: [[پارێزگای ئیلام]]{{•}} [[پارێزگای مەرکەزی]]{{•}} [[پارێزگای قەزوین]]{{•}} [[پارێزگای فارس]]{{•}} [[پارێزگای ئەسفەھان]]{{•}} [[پارێزگای بووشەھر]] کۆچکردنی ناوخۆیی: [[تاران]]{{•}} [[کەرەج]]{{•}} [[ئەسفەھان]]{{•}} [[ئەھواز]]{{•}} [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] |langs =زاراوەی جیاواز [[لوڕی]] لەناویا: [[زمانی بختیاری|بەختیاری]]، [[باڵاگریوە]]، [[بۆیەرئەحمەدی]]، [[لێراوی]]، [[جانەکی]]، [[بەمهەیی]]، [[مەمەسەنی]]، [[کوڕایی]]، [[فەیلی|منجایی]]، [[شولی]]، [[کوومەزاری]]، [[سەلاسی]] |rels = مەزهەبی [[شیعە]]، [[ئایینی بەھایی|بەھایی]]، [[جوولەکە]] |related_groups= [[کورد|کوردەکانی تر]]، [[فارسەکان]] }} [[پەڕگە:Map_of_Lur_peoples.png|440x220px|وێنۆک|نەخشەی ئەو پارێزگایانەی کە لوڕەکان تێیدا نیشتەجێن لە [[ئێران]]دا، بەپێی ڕاپرسییەکی ساڵی ٢٠١٠ زۆرینەی لوڕەکان لە [[پارێزگای لوڕستان]]ن]] '''لوڕ''' ناوی هۆزێکی [[کورد|کوردە]] لە ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان نیشتەجین.<ref name=":4" /> [[شەرەفخانی بەدلیسی|شەرەفخانی]] بەدلیسی مێژوونوسی گەورەی [[کورد]] لە [[شەرەفنامە]]دا لوڕەکان بە بەشێک لە کورد دادەنێت.<ref>شه-ره-فنامه-مێژووی-ماڵه-میرانی-كوردان. بەندی سێیەم ل. ٤٤ و بەندی چوارەم ل. ٨٥</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Kul-e Farah IIIW.JPG|وێنۆک|بەردی ئیلامی گۆشەی ڕۆژاوا (گوڵ فەرەح) لە ئیزە]] [[پەڕگە:Bakhtiaris tehran.jpg|وێنۆک|رزگارکردنی [[تاران]] و دەرکەوتنی سوارەکانی [[بەختیاری]]]] [[پەڕگە:Tagh-e Tavileh Darafsh (25).JPG|وێنۆک|پاشماوەی شاری دێرینی مالمیری پایتەختی ئەتابەکانی لوڕی گەورە]] لوڕ لە ھۆزە تێکەڵە خۆماڵییەکانی ئێرانە، لە ھۆزە ئاریایەکان کە لە ڕۆژاوای ئێران دەژیان وەک و کاشییەکان و لۆلۆبییەکان و ئیلامییەکان. لەسەر بنەمای ھاوتای لێکچوون و زەویناسی و بەڵگەی شوێنەواری ھەندێک مێژوونووس لوڕەکان بە پاشماوەی ئیلامییەکان دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Edwards|یەکەم١= I.E.S.|دوایین٢= Gadd|یەکەم٢= C.J.|دوایین٣= Hammond|یەکەم٣= G.L.|سەردێڕ=The Cambridge Ancient History|ساڵ=١٩٧١|edition=2nd|بڵاوکەرەوە= Camberidge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٧٧٩١-٠|پەڕە=٦٤٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=slR7SFScEnwC&dq=elamite+lurs&source=gbs_navlinks_s}}</ref> بە پێی چیڕۆکێک بەھرامی گوڕ داوای لە پاشای ھیندستان کە ناوی شونگەڵ بوو کرد گۆرانی بێژ بۆ ئێران بنێرێ، لە ئەنجامدا شونگەڵ ١٠ ھەزار لوڕی بەرەو خاکی ئێران نارد و لە شاھنامەی فیردەوسی بە «لولی» باسکراون.<ref>محەممەد حسێن فروغی (میرزا ئەدیب ئیسفەھانی)، کتاب تاریخ سلاطین ساسانی که طبقهٔ چهارم از ملوک فرس یا پادشاهان عجم بوده‌اند، جڵدی ١، لاپەڕە ٥٩، ١٨٩٦</ref><ref>Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, Published by: Parbury, Allen, & Co., Vol. II, pp. 527-528, 1830, London.</ref> لە نێو پارێزگای سیستان و بەلوچستاندا ھۆزیکی دۆم ھەیە بە ناوی لوڕ کە ڕەنگە لەگەڵ لولیەکانی (واتا لوڕ) عێراقی عەجەمدا لە یەک ڕەچەڵەک دا بن، وە لە ئێرانیش بەپێی پارێزگاکان دۆمەکان چەندین ناویان ھەبوو وەک؛ لولی، لوڕ، کەوەلی وە قەرەچی.<ref>Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, Published by: Parbury, Allen, & Co., Vol. II, p. 526, 1830, London.</ref> لە شەرەفنامەی شەرەفخانی بەدلیسیدا ھەردوو بنەماڵە (خانەدان)ی لوڕ بە چوارەمین خانەدانانی کورد (بەدوای کرمانج، کەڵھوڕ و گۆران) ھاتووە و دەسەڵاتیان سەربەخۆ بووە.<ref>Gunter, Michael M. (2011). Historical Dictionary of the Kurds (2nd ed.). Scarecrow Press. p. 203. ISBN 978-0-8108-6751-2.</ref> پێش شەڕەفنامە ئەمە لە کتێبی (مروج الذهب ومعادن الجوهر)ی (المسعودي) ھاتووە کە لوڕ یەکێکە لە خانەدانی کورد،<ref>E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 (چاپی ٥ەم) (بە ئینگلیزی) (١٩٩٣)؛ ئەڵمانیا. لاپەڕە: ٤١، بڵاوکەرەوە: Brill</ref>جگە لەمە لە سەدەی ١٧ەم لە کتێبی (جھان نما)ی قسەکانی (المسعودي) و شەڕەفخانی بەدلیسی دووبارە کرانەوە.<ref name=":3">خەلیفە، حاجی. جھان نما جلد ١ (١٦٤٨)</ref> لە کتێبی (معجم البلدان)ی (یاقوت الحموی الرومی) دا باسی ئەوە دەکات کەوا لوڕەکان ھۆزێکی کوردەکانن لە چیاکان دەژین لەنێوان خوزستان و ئەسفەھان دا.<ref>یاقوت الحموی الرومی، معجم البلـٰدان (چاپی ٥ەم) (بە عەرەبی) (١٩٧١)؛ بەیرووت، لوبنان. لاپەڕە: ١٨ بڵاوکەرەوە: دار الكتاب العلمية</ref> لە کتێبی (الکامل في تاریخ)ی (ابن الاثیر) لوڕەکان بە (الاکراد اللوریة) ھاتووە و وا دیارە کە مەبەستی نووسەر لە کوردانی لوڕ ئەو کوردانەن کە سەر بە مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>مقريزى، أحمد ابن علي. كتاب السلوك لمعرفة دول الملوك. (بە عەرەبی) (١٩٣٤)؛ میسڕ. لاپەڕە: ١٨٢، بڵاوکەرەوە:لجنة التأل والترجمة والنشر</ref><ref>ʻIzz al-Dīn Ibn al-Athīr. Chronicon quod perfectissimum insoribitur (١٨٧٦) (بە لاتینی). بڵاوکەرەوە: E. J Brill</ref> ئەو قسەیە لە سەدەی بیستەم لە کتێبی (لغة العرب) واتا زمانی عەرەب دووبارە کراوە.<ref name=":2">[https://archive.alsharekh.org/Articles/14/2817/32194 لغة العرب] (۱٩١٣)؛ عێراق. لاپەڕە ١١٥</ref> لە سەردەمی سەفەویدا دوو دەوڵەتی لوڕ ھەبوون کە زۆرینەیان لوڕ بوون، ئەم دوو دەوڵەتە بەناوەکانی لوڕستان کە ناوەندەکەی خوڕەم ئاباد بوو و کۆھگلیۆ ناوەندەکەی بەھبەھان بوو. والی [[لوڕستانی بچووک|لوڕستانی فەیلی]] بوو لە ساڵی ١٦٢٧ز بە دەستووری [[شا عەباسی یەکەم|شا عەبباس]] وەحاکمی پشتکۆ و پێشکۆ بوو تا دەوری قاجاڕ، [[پارێزگای لوڕستان|لوڕستان]] لە سەردەمی زەنددا دەوڵەتێکی سەربەخۆ بوو. پاش ڕووخاندنی دەوڵەتی سەفەوی لە لایەن [[ئیمپراتۆریەتیی هۆتەکی|ھۆتەکییەکان]]، [[مەحموود ھۆتەکی]] بە مەبەستی داگیرکردنی ناوچە لوڕەکان ([[لوڕی فەیلی]] و [[لوڕستانی مەزن]]) ھێرشی بەرەو [[لوڕستانی مەزن]] برد بەڵام لوڕەکانی [[بەختیاری]] بەمە ڕازی نەبوون و ھێرشیان کردە سەر ئەفغانەکان بێ ئەوەی مەحموود ھۆتەکی بزانێ، شەوێکیان مەحموود ھۆتەکی لەگەڵ سوپاکانی خۆی لە ناوچەی بەختیاری لە ناو چیای کەلوونە گیر بوون بۆ ماوەی سێ مانگ بەھۆی بەفر. بۆ ماوەی سێ مانگ زەلیل بوون، دوای ئەوەی کە بەفرەکان توانەوە [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] پردەکانیان تێکدا. مەحموود ھۆتەکی بە یارمەتی قاسم خان بەختیاری لە کاتی شەوبوون بە نھێنی لە ناو چیای کەلوونە دەرباز بوون.<ref>عەبدوڕەزاق دوونبەلی مەفتوون، سفرنامه کروسینسکی. لاپەڕە ٧٦</ref> پاش کەوتنە دەستی دەسەڵاتی قاجاڕ، ئاغا محەممەد کە ڕقی لە دەسەڵاتی زەندی بوو و زمانی ئەوکاتی دەولەت لوڕی بوو بۆیە دەستی کرد بە گۆڕانکاری لە ناوچەی لوڕستان، ھەروەھا ئاغا محەممەد بەزۆر جێگۆڕکێی بە لوڕەکان کرد بۆ قەزوین. لوڕستان بەھۆی سیاسەتی دەسەڵاتی قاجارییەوە نا ئارامی و بێسەروبەری بەخۆیەوەدی، لە ناو لوڕەکاندا گرووپی نەتەوەی دروست بوو بووە ھۆی ناکۆکی و زۆرێک لەمانە گەڕانەوە بۆ ژیانی ڕەوەندی.<ref>Haernick E. and B. Overlaet 1999. Luristan Excavation Documents Volume III: Djub-i Gauhar and Gul Khanan Murdah Iron Age III Graveyards in the AvianPlain. In: Acta Iranica, 36. 3ieme série, vol. XXII.</ref> === لوڕ لە سەردەمی مەشروتییەتدا === یەکێک لە مەزنترین چالاکییەکان لوڕ بەشداریکردن بوو لەبزووتنەوەی مەشرووەتەی ئێران، لوڕ بەتایبەتی ئێڵی [[بەختیاری]] دەورێکی بەھێزیان ھەبوو لە بزووتنەوەی شۆڕشی ئێران، لە حوزەیرانی ١٩٠٩ دا دەستی پێکرد سوپای [[سەردار ئەسعەد بەختیاری|سەردار ئەسعەد]] گەیشتە [[قوم]] و سوپای سپەھدار ئەعزەم گەیشتە یەنگی ئیمام. بەپێچەوانەوە سەعدۆدەولە سوپای بەسەرکردایەتی ئەمیر موفەخەمی بەختیاری ناردە کەرەج، موجاھیدینی بەختیاری بەرەو [[تاران]] جووڵان و لە نزیکی تاران لە [[باکوور]] پەیوەندیان کرد بە فەرماندە سپەھدار ئەعزەمەوە، بەرگری کەم کراو لە پاشاندا تاران ڕزگارکرا و زۆردارێتیی بچۆک لەناوبرا.<ref>Moshtagh Khorasani, M. 2006. Arms and Armor from Iran: The Bronze Age to the End of the Qajar Period. Tübingen, Legat Publishers.</ref> === لە سەردەمی پەھلەویدا === لەسەرەتای سەردەمی ڕەزاخانی پەھلەویدا ئێران نائارامی بەخۆیەوە بینی، ناوچە عەرەب نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[شێخ خەزعەل کەعبی]] دا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئاداری ٢٠١٣ |سەردێڕ=کسروی: ملی‌گرای وحدت‌انگار |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/03/120316_l44_kasravi_nationalist_abrahamian |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> و ناوچە کورد نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[سمکۆی شکاک]] دا بوو،<ref>کسروی، احمد، «تاریخ ھیجدە سالە آذربایجان: بازماندە تاریخ مشروطە ایران»، ص ۸۳۳.</ref> لە باکووریش کۆماری جەنگەڵ و ناڕێکی و نەبونی یەکێتی لە ئێراندا، یەکێ لەو نائارامیانە یاخی بوون و جەردەیی ھۆزە لوڕەکان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٤ |سەردێڕ=نقدي بر کتاب رضاشاه و جنگ‌‏های لرستان: تاریخ را باید در زمان خودش خواند |ناونیشان=https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=پايگاه خبري یافته ([[لوڕستان]]) |زمان=fa-ir |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260107103044/https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٢٣ دا ھۆزەکانی لوڕ و سوپای حکوومەت شەڕ کەوتە نێوانیانەوە لە شارەکانی بروجەرد و خوڕەم ئاباد، ھێزی ھۆزەکانی لوڕ پێکھاتبوون لە ئێڵەکانی بایراوەنی و سەگوەند و [[چەگینی|چەگەنی]] و پاپی، بەڵام لە مانگی ٩ی ١٩٢٣ دا سوپای حکوومەت توانی گەمارۆی [[خوڕەماوە]] بدات و و کۆنتڕۆلیشی بکاتەوە، پاش ئەوە حکوومەت لێبوردنی گشتی دەرکرد و ئێڵە لوڕەکان چەکەکانیان تەسلیم کردەوە و ھەندێک لەسەرانی ئێڵەکان گیران و لە سێدارەدران. کاتێک سەرانی ئێڵەکان لەسێدارەدران لە ساڵی ١٩٢٤ دووبارە ئێڵەکانی باکووری خوزستان دەستیان بە شۆڕش کردەوە ئەمەش بەردەوام بوو تا کۆتای ئەم ساڵە، حکوومەت دەستی کرد بە تۆپ بارانکردنی ڕەوەندەکان و کۆنتڕۆڵی شاری خورەم ئابادی کردو ئیتر ئێڵە لوڕەکان شکستیان ھێناو چوونەوە ژێردەستی حکوومەت.<ref>ستودە، سیدیدالله. شورش لرستان. ج. نخست. [[خوڕەماوە]]: شاپورخواست، ۱۳۹۱. ۱۱۰.{{ھن}} [[ژپنک]]: ٩٧٨–٩٦٤–٢٧٠٧–٧٥–١.</ref> لە ساڵی ١٩٣٠، لە نزیک [[شەڕی دۆڵی تەنگ تاموڕادی|دۆڵی تەنگ تاموڕادی]] لە بۆیەر ئەحمەد سوپای ئێران ھێرشی کردە سەر لوڕەکان. فەرماندەی سوپای ئێران لەم ھێرشە حەبیبوڵڵا شێیبانی بوو کە فەرمانی ھەزاران سەرباز دەکرد. کی لھراسب باتوڵی و شکورڵڵا خان و فەریق خان بە ژمارەیەکی زۆر کەم توانیان بۆ ماوەی ٦ ڕۆژ دژی سوپای ئێرانی پەھلەوی لە مەیدانی شەڕ بمێنەوە. و لە کوتایدا سەرکەوتن و ھەزاران کەسیان لە سوپای پەھلەوی کوشت و تەنھا ٤٢ لوڕ بوونە شەھید.<ref>حاجیان‌پور، حمید؛ سیاهپور، کشواد (١ی تەممووزی ١٣٩٣). «بازتاب سیاست عشایری رضاشاه در اشعار و سروده‌های بومی بویراحمد». پژوهش های تاریخی ایران و اسلام (بە فارسی). ١٥ (8): ١٢١–١٤٦.</ref><ref>زکی پور، نعمت الله. ''مطالعات تاریخی جنگ''. ئێران. لاپەڕە&nbsp;٦٢–٨١.</ref><ref>«علل بروز جنگ در منطقه تنگ تامرادی». ''فریاد جنوب'' (بە فارسی). ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref><ref>نراقی، احسان. ''غربت‌غرب'' (PDF). بەرگی&nbsp;دووەم. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ هەوڵێک درا کە لوڕەکانی شیعە لە دژی ناسیۆنالیزمی کوردی سوننە و عەرەبی بە دووبارە کێشانەوەی سنوورەکان کەڵک وەربگیرێت: بەشێک لە لورستان لکێنراو بە خوزستانەوە، ناحیە کوردنشینەکانی کرماشان لە لورستاندا جێگیر بوون. حکومەت لوڕەکان بە نزیکتر لە فارسەکان دەڕوانێت. نەخشەی زمانی فەرمی هەموو گەلانی لوڕ زمانیان بەیەکەوە گرووپ کرد و لە ڕووی ژمارەوە لە دوای فارس و ئازەربایجان و کورد لە پلەی چوارەمدا دایاننا. حکومەت حەزی لە ئاسمیلەکردن و فارسیکردنە نەک چەسپاندن و بەکارهێنانی لوڕەکانی تاڕادەیەک بێهێزی سیاسی بۆ کەمکردنەوەی گرژییەکان لە خوزستان و کوردستان.<ref>Балаян, Б. П., "Некоторые особенности этнического развития луров Ирана", pp. 114, "Страны и народы Ближнего и Среднего Востока. IV. Иран", Академия наук Армянской ССР, Сектор востоковедения, Ереван: Издательство АН Армянской ССР, 1969.</ref> == بڵاوبونەوەی لوڕ == خەڵکی لوڕ لە ئێران دەکرێن بە سێ بەشەوە: ١-[[بەختیاری]] ٢- [[مەمەسەنی]] ٣-[[فەیلی (لوڕ)|لوڕە فەیلییەکان]]. لوڕە فەیلییەکان لەگەڵ کوردە فەیلییەکان جیاوازن و نابێت ئەم دوو ھۆزە بە یەکێک بزانرێت. لوڕە فەیلییەکان لەنزیکی خورەم ئاباد و باشووری ھەمەدان نیشتەجێن و ھەندێ وەرز بەپێ کۆچیان دەکرد بۆ بەغداد بە سێ ڕۆژ.<ref name=":4">پیرۆز، تۆفیق (١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧). «[https://www.iranicaonline.org/articles/asayer-tribes/ ʿAŠĀYER]». ''Iranica'' (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لەلایەکی دیکە ھۆزی لوڕ دابەشبون بەسەر دوو دابەشبوونی گەورەدا ئەویش ''لوڕی گەورە'' و [[لوڕستانی بچووک|''لوڕی بچووک''ە]]. لوڕ بڵاوبوونەتەوە بە ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای ئێراندا. ئەم خشتەیەی خوارەوە ئێڵەکانی لوڕ ڕوون دەکاتەوە: {| border="1" |- style="text-align: center;" |'''ئێڵ''' || '''شوێنی نیشتەجێبوون''' |- style="text-align: right;" | [[کومزاری]]<ref name="joshuaproject.net">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Luri-Bakhtiari People Cluster {{!}} Joshua Project |ناونیشان=https://joshuaproject.net/clusters/327 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=joshuaproject.net}}</ref>||لە وڵاتی [[عومان]]، باکوور، باکووری ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژھەڵات: ناوچەکانی [[کومزار|کومراز]]، دوورگەکانی [[خەسەب]]، [[لارەک]] و [[موسەندەم]] دەگرێتەوە.<ref name="ensani">[http://www.ensani.ir/storage/Files/20101208094751-گویش%20های%20بشکردی،%20کردشولی%20و%20کمزاری.pdf «گویش‌های بَشکَردی، کردشولی و کُمزاری»] (٢٠١٥)، (بە فارسی) بڵاوکەرەوە: ویژه‌نامهٔ نامهٔ فرهنگستان (گویش‌شناسی). لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref> |- style="text-align: right;" | [[مەمەسنی]]<ref name="joshuaproject.net"/>||لە [[پارێزگای فارس]] و [[شارستانی مەمەسنی]]، ناحیەی [[کازیرون]] و [[ڕۆستەم]]. |- style="text-align: right;" | [[بۆیەر ئەحمەدی]] ||لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]، باکووری [[پارێزگای بووشێھر]] و ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای خووزستان]]. |- style="text-align: right;" | [[بەختیاری]]||لە [[پارێزگای خووزستان]]، شارۆچکەکانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[ئەھواز]]، [[شارستانی ئەندیکا]]، [[شارستانی ئەندیمشک]]، [[شارستانی مزگەوت سلێمان|شارستانی مزگەوت سڵێمان]]، [[شارستانی شووشتەر]]، [[شارستانی ڕامھورموز]]، [[شارستانی گۆتوەند]]، [[شارستانی ئییزە]]، [[شارستانی باخ مەلێک]]، [[ناحیەی دھدز]] و [[شارستانی دژپێڵ]]. لە [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] لە شارستانی [[شارستانی لوڕدێگان|شارستانی لوڕدەگان]] و [[شارستانی شەھری کورد|شارستانی شاری کورد]] و [[شارستانی بۆرووجن]]. لە [[پارێزگای لوڕستان]] و [[شارستانی ئەلیگوودەرز]]. لە [[پارێزگای ئەسفەھان]] لە ناوچەی ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاوا، [[شارستانی فەرەیدون]]. |- style="text-align: right;" | [[لوڕستانی بچووک|لوڕی بچووک]]||لە [[پارێزگای لوڕستان]]، باکووری [[پارێزگای خووزستان]]، باشووری [[پارێزگای ئیلام]]. |} == زمان == زمانی لوڕی نزیکە لە ھەردوو زمانی کوردی و فارسییەوە، وەھەرییەکەیان بە شێوەزارێکی زمانەکەیانی دەزانن، زمانی لوڕی دابەشدەبیت بۆ پێنج گرووپ: مینجایی و لوڕی ناوەڕاست و بەختیاری و لوڕی باشوور.<ref>Najm S. Mehdi, al-Fayli, Stockholm 2001.</ref><ref>M. Jafar, Fayli Kurds and Their Role in the Iraqi Kurdish National Movement</ref><ref>Black-Michaud, J. (1974). "An Ethnographic and Ecological Survey of Luristan, Western Persia: Modernization in a Nomadic Pastoral Society". Middle Eastern Studies. pp. 210–228.</ref><ref>Shoup, J.A (2011) Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO, Incorporated. p.177</ref> زمانی لوڕی دابەش دەبێت بۆ دوو گرووپی سەرەکی: * زاراوەی لوڕی گەورە کە نزیکە لە زمانی فارسییەوە، ناوچەکانی بەختیاری و بوێرەحمەد و مەمەسنی و باکووری خوزستان و ھەندێ ناوجەی بوشێھر پێی دەدوێن. * زاراوەی لوڕی بچووک کە نزیکە لە زمانی کوردییەوە، ناوجەکانی لوڕستان و ھەمەدان (مەلایر و نەھاوەند و تۆیسەرکان) و باشووری ئیلام و باکووری خوزستان. == ئایین == زۆربەی لوڕەکان [[ئیسلام]] و پەیرەوی مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>Levinson, David. (بە ئینگلیزی) ''Encyclopedia of World Cultures: Africa and the Middle East.'' (۱۹۹٥.): ویلایەتی ئەمەریکا. لاپەڕە ٢٠١</ref> لە ڕووی مێژوویییەوە زۆرێک لە لوڕەکان پابەند بوون بە [[یارسان]]یزمەوە بەڵام نزیکەی ھەموو دانیشتووانی لوڕی یارسانی بوونەتە [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]. ھەروەھا کۆمەڵەیەکی بچووکی [[ئیسلام]]ی [[سوننە]] لە لوڕەکان بوونی ھەیە. بەپێی ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام، لوڕەکان وەک زەردەشتییەکان ڕێز لە نان و ئاگر دەگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=kIjrAAAAMAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Encyclopaedia of Islam|ڕێکەوت=١٩٧٤|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=en}}</ref> == پۆشاک == جل و بەرگی گەلی لۆر بەگشتی وەک یەکە، بەڵام لە ھەندێک حاڵەتدا جیاوازی لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا ھەیە. پیاوانی لوڕ بەگشتی ھەمان جلوبەرگ لەبەر دەکەن، کە پێکدێت لە کڵاوێکی لباو و کراسێک بە جلیقە (کراسی بێ قۆڵ) و پانتۆڵ کە بەزۆری درێژ و فشن. کڵاوی پیاوانی لوڕ لە پشم (خووری) دروست دەکرێت و بەزۆری ڕەنگی [[ڕەش]] و [[قاوەیی]]ە. لە نێو بەختیارییەکاندا باو و ئاسایییە کوڕان و پیاوانی تەمەن ناوەڕاست کڵاوی لباو لەبەر بکەن و کوڕە گەنجەکانیش بێ کڵاون. چۆغە جل و بەرگی پیاوانی لۆرە کە بە ڕەنگی جیاواز لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا بەکار دەھێنرێت. چۆغە لە ھۆزی بەختیاری بە ڕەش و سپی و ھێڵە ڕاستەکان کە بەزۆری ڕەش بۆ خوارەوە و سپی بۆ سەرەوە. چۆغە لە لوڕەکان کە لە پارێزگای لوڕستان دەژین کەمتر بەکاردێت بەڵام لە نێو بەختیارییەکان زیاتر بەکاردێت. لەوانەیە چۆغە لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا لەناو ھۆزی بەختیاریدا بەناوبانگ بووبێت و بە بەجێگرەوەی عەبا دانرابێت. کراسەکەی پیاوان یەخەی ڕاست بوو کە قۆپچەیەکی لە لای ڕاستی یەخەکەوە بوو. شەڕواڵ یان بە لوڕی پاپۆس بە پشتێنێکی گەورەی چەرم بە دەوری کەمەردا دەبەسترێتەوە. پێڵاوی لۆر کڵاشە. حیجاب (باڵاپۆشی) لای ژنانی لوڕ باو نییە. کراسی خانمانی لۆر کراسێکی قۆڵ درێژە و تەنوورەیەکی درێژە. سەرپۆشی ژنانی لۆر لە ھۆزە جیاوازەکاندا جیاوازە. لە نێو ژنانی لۆر کە لە باکووری (لوڕستان) دەژین، سەرپۆشەکە جۆرێکە لە قوماش کە بە شێوەیەکی تایبەت بە سەردا دەپێچرێتەوە؛ بەڵام لە نێو ژنانی ھۆزەکانی باشوور (بەختیاری)، باڵاپۆشی ژن جۆرێکە لە چەتری بچووک. ڕەنگی جل و بەرگی ژنانی لۆر دڵخۆشە و ڕەنگی جیاوازە، جگە لە مەراسیمی ماتەمینی. == کەلتوور == دەسەڵاتی گەورەکانی ھۆزەکان وەک کاریگەرییەکی بەھێز لە نێو دانیشتووانی کۆچەردا دەمێنێتەوە. لە نێو دانیشتووانی شارە نیشتەجێبووەکاندا ئەوەندە زاڵ نییە. وەک لای [[کورد]]، ژنانی لوڕ ئازادییەکی زۆر زیاتریان ھەیە لە ژنانی گرووپەکانی دیکەی ناو ناوچەکە. ژنان ئازادی زیاتریان ھەیە بۆ بەشداریکردن لە چالاکییە کۆمەڵایەتییە جیاوازەکاندا، بۆ لەبەرکردنی جۆرەھا جل و بەرگی مێینە و گۆرانی و سەماکردن لە مەراسیمە جیاوازەکاندا. بیبی مریەم بەختیاری ژنێکی لوری دیارە. مۆسیقای لوڕی، جل و بەرگی لوڕی و سەمای فۆلکلۆری لوڕی ھەندێک لە تایبەتمەندییە ئێتنۆ-کلتورییە جیاوازەکانی ئەم گرووپە نەتەوەیییەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Garthwaite|یەکەم=Gene Ralph|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=2oqPAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Bakhtiari in the mirror of history|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Intishārāt-i Ānzān|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٤٦٥-١-٨|زمان=fa}}</ref> زۆرێک لە لورەکان کشتوکاڵکار و شوانی بچووکن. چەند لورێکیش مۆسیقژەنی گەشتیارن. قوماشی گەشاوە و لێھاتوویی بونیادنان بەھۆی کاری دەستی و جوانییەوە ڕێزێکی زۆری لێدەگیرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Winston|یەکەم=Robert M. L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=RpAMAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Human|دوایین٢=Wilson|یەکەم٢=Don E.|دوایین٣=Institution|یەکەم٣=Smithsonian|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=DK Pub.|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٦٦-٠٥٢٠-٩|زمان=en}}</ref> == بۆماوەزانی == بەھۆی گۆڕانی کرۆمۆسۆمی Y ی لوڕەکان، ئەوان لە گرووپەکانی تری ئێران باڵاترن لە ڕووی فرێکوێنسی تاڕادەیەک بەرزی تاکە گرووپی R1b ی کرۆمۆسۆمی Y (بە تایبەتی R1b1a2a-L23ی ژێرپۆش).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Grugni |یەکەم=Viola |دوایین٢=Battaglia |یەکەم٢=Vincenza |دوایین٣=Hooshiar Kashani |یەکەم٣=Baharak |دوایین٤=Parolo |یەکەم٤=Silvia |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Achilli |یەکەم٦=Alessandro |دوایین٧=Olivieri |یەکەم٧=Anna |دوایین٨=Gandini |یەکەم٨=Francesca |دوایین٩=Houshmand |یەکەم٩=Massoud |دوایین١٠=Sanati |یەکەم١٠=Mohammad Hossein |دوایین١١=Torroni |یەکەم١١=Antonio |دوایین١٢=Semino |یەکەم١٢=Ornella |ڕێکەوت=٢٠١٢ |سەردێڕ=Ancient migratory events in the Middle East: new clues from the Y-chromosome variation of modern Iranians |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3399854/ |journal=PloS One |بەرگ=٧|issue=7 |پەڕەکان=e٤١٢٥٢|doi=10.1371/journal.pone.0041252 |issn=1932-6203 |pmc=٣٣٩٩٨٥٤|pmid=٢٢٨١٥٩٨١}}</ref> گروپی R1 لەگەڵ پۆلەکانی تری سەر بە ئۆراسیای ڕۆژاوا / ناوەڕاستە لە سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوەدا، کە باوترین تاکە گرووپە لە نێوان لوڕەکاندا. ژێر گرووپی J2a (بە تایبەتی ژێرپۆلەکانی J2a3a-M47، J2a3b-M67، J2a3h-M530) دووەم باوترینە لە نێوان لوڕەکان و پەیوەندی بە ھاتنی جووتیاران لە ڕۆژھەڵاتی نزیکەوە ھەیە لە سەردەمی بەردی نوێ لە ٨٠٠٠–٤٠٠ پێش زایین.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wells |یەکەم=R. Spencer |دوایین٢=Yuldasheva |یەکەم٢=Nadira |دوایین٣=Ruzibakiev |یەکەم٣=Ruslan |دوایین٤=Underhill |یەکەم٤=Peter A. |دوایین٥=Evseeva |یەکەم٥=Irina |دوایین٦=Blue-Smith |یەکەم٦=Jason |دوایین٧=Jin |یەکەم٧=Li |دوایین٨=Su |یەکەم٨=Bing |دوایین٩=Pitchappan |یەکەم٩=Ramasamy |دوایین١٠=Shanmugalakshmi |یەکەم١٠=Sadagopal |دوایین١١=Balakrishnan |یەکەم١١=Karuppiah |دوایین١٢=Read |یەکەم١٢=Mark |دوایین١٣=Pearson |یەکەم١٣=Nathaniel M. |دوایین١٤=Zerjal |یەکەم١٤=Tatiana |دوایین١٥=Webster |یەکەم١٥=Matthew T. |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠١ |سەردێڕ=The Eurasian Heartland: A continental perspective on Y-chromosome diversity |ناونیشان=https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.171305098 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |بەرگ=٩٨ |issue=18 |پەڕەکان=١٠٢٤٤–١٠٢٤٩|doi=10.1073/pnas.171305098 |pmc=٥٦٩٤٦|pmid=١١٥٢٦٢٣٦}}</ref> یەکێکی تر لە تاک گرووپەکان کە فرێکوێنسی لە سەرووی ١٠٪ یە G2a یە، کە ژێرپۆشی G2a3b زۆرترینە. ھەروەھا لوڕەکان بەرزترین فرێکوێنسیی تاکە گرووپی E1b1b1a1b لە ئێراندا نیشان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Semino |یەکەم=Ornella |دوایین٢=Magri |یەکەم٢=Chiara |دوایین٣=Benuzzi |یەکەم٣=Giorgia |دوایین٤=Lin |یەکەم٤=Alice A. |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Battaglia |یەکەم٦=Vincenza |دوایین٧=Maccioni |یەکەم٧=Liliana |دوایین٨=Triantaphyllidis |یەکەم٨=Costas |دوایین٩=Shen |یەکەم٩=Peidong |دوایین١٠=Oefner |یەکەم١٠=Peter J. |دوایین١١=Zhivotovsky |یەکەم١١=Lev A. |دوایین١٢=King |یەکەم١٢=Roy |دوایین١٣=Torroni |یەکەم١٣=Antonio |دوایین١٤=Cavalli-Sforza |یەکەم١٤=L. Luca |دوایین١٥=Underhill |یەکەم١٥=Peter A. |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٤ |سەردێڕ=Origin, diffusion, and differentiation of Y-chromosome haplogroups E and J: inferences on the neolithization of Europe and later migratory events in the Mediterranean area |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1181965/ |journal=American Journal of Human Genetics |بەرگ=٧٤|issue=5 |پەڕەکان=١٠٢٣–١٠٣٤|doi=10.1086/386295 |issn=0002-9297 |pmc=١١٨١٩٦٥|pmid=١٥٠٦٩٦٤٢}}</ref> ڕەچەڵەکی Q1b1 و Q1a3 لە ٦٪ و T لە ٤٪ ئامادەن.<ref name=":4" /> == ھۆز و بنەماڵە == لوڕ لە گرووپێکی گەورە و گشتیدا بەسەر دوو لقی سەرەکیدا دابەش دەبن، کە بریتین لە: * [[لوڕی فەیلی]] * لوڕی گەورە لوڕی گەورە دابەشکاریی جۆراوجۆری ھەیە، بەڵام بەگشتی دەکرێ بە [[بەختیاری]] و بۆیەرئەحمەدی و مەمەسەنی بڵێین لوڕی گەورە. لە دۆسیەی [[لوڕی فەیلی]] دەکرێ بگوترێ کە ئەو لوڕانە دەگرێتەوە کە لە ناوچەکانی پشتکۆ و پێشکۆ دەژین، بە واتایەکی تر ([[پارێزگای لوڕستان]]، باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]]، باشووری ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]] و بەشێکی باکووری [[پارێزگای خووزستان]]).<ref>(٢٠٢١) Belelli, Sara. The Laki Variety of Harsin لاپەڕە ٥، بڵاوکەرەوە: زانکۆی ھەبرەگ، (بە ئینگلیزی)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{گەلانی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Lurs people}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:لوڕ]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] [[پۆل:پارێزگای فارس]] [[پۆل:پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:پارێزگای ئەسفەھان]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] [[پۆل:پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:پارێزگای تاران]] 66rpd2ku745ybo6kne7gaqvvnrxdi18 1706477 1706452 2026-11-10T16:05:43Z پیرانوندی 78434 /* مێژوو */ 1706477 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group |group = لوڕ |image = {{image array|perrow=4 | image1 =Sardar Assad.jpg | caption1 = [[سەردار ئەسعەد بەختیاری]] | image2 =RaeisAliDelvari.jpg | caption2 = [[ڕەئیسعەلی دڵواری]] | image3 = | caption3 = [[باباتاھیر]] | image4 =Mansoor Hekmat.jpg | caption4 = [[مەنسوور حیکمەت]] | image8 = Queen-Shabanu Soraya Esfandiary-Bakhtiari, Tehran 1953.jpg | caption8 = [[سوڕەیا ئیسفەندیاری]] | image11 = Grand Ayatollah Hossein Borujerd (1875-1961) portrait.jpg | caption11 = [[حوسێن برووجێردی]] | image12 = Karubi2.jpg | caption12 = [[مەھدی کەڕووبی]] | image13 = Zahra Rahnavard.jpg | caption13 = [[زەھرا ڕەھنەوەرد]] | image14 = Navab Nasirshelal.jpg | caption14 = [[نەواب نەسیرشەلال]] | image15 | caption15 = [[عەبدولحوسێن زەڕینکووب]] | image16 =01-Mehrdad_Avesta.png | caption16 = [[مێھرداد ئەوێستا]] | image17 =Masoud Rayegan.jpg | caption17 = [[مەسعوود ڕایگان]] | image18 =| caption18 = [[تەوفیق مووسیوەند]] | image19 =Fath'olla Porsartip.jpg| caption19 =[[فەتحوڵڵا پوورسەرتیپ]] | image20 =03-MohammadBorujerdi.jpg| caption20 =[[محەممەد برووجێردی]] }} | population = ٦ بۆ ١٠ ملیۆن | region1 = {{ئاڵا|ئێران}} {{ئاڵا|کوردستان}} | pop1 = {{Plainlist| * ۲۰ ملیۆن<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |ناونیشان=https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=[[The World Factbook]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی شوباتی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210208143639/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/iran/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |سەردێڕ=Iran |بڵاوکەرەوە=New America Foundation |ڕێکەوت=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130723044939/http://www.terrorfreetomorrow.org/upimagestft/TFT%20Iran%20Survey%20Report%200609.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٣}}</ref> <br /> {{بچووک|(٦٪ی دانیشتووانی ئێران)}} }} (۱۰٪ ی دانیشتووانی کوردستان) |popplace =ڕووبەری ئاسایی : [[پارێزگای لوڕستان]]{{•}} [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]{{•}} باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای خووزستان]]{{•}} [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیرەحمەد]]{{•}} ڕۆژاوا و باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]] کەمینە: [[پارێزگای ئیلام]]{{•}} [[پارێزگای مەرکەزی]]{{•}} [[پارێزگای قەزوین]]{{•}} [[پارێزگای فارس]]{{•}} [[پارێزگای ئەسفەھان]]{{•}} [[پارێزگای بووشەھر]] کۆچکردنی ناوخۆیی: [[تاران]]{{•}} [[کەرەج]]{{•}} [[ئەسفەھان]]{{•}} [[ئەھواز]]{{•}} [[پارێزگای کرماشان|کرماشان]] |langs =زاراوەی جیاواز [[لوڕی]] لەناویا: [[زمانی بختیاری|بەختیاری]]، [[باڵاگریوە]]، [[بۆیەرئەحمەدی]]، [[لێراوی]]، [[جانەکی]]، [[بەمهەیی]]، [[مەمەسەنی]]، [[کوڕایی]]، [[فەیلی|منجایی]]، [[شولی]]، [[کوومەزاری]]، [[سەلاسی]] |rels = مەزهەبی [[شیعە]]، [[ئایینی بەھایی|بەھایی]]، [[جوولەکە]] |related_groups= [[کورد|کوردەکانی تر]]، [[فارسەکان]] }} [[پەڕگە:Map_of_Lur_peoples.png|440x220px|وێنۆک|نەخشەی ئەو پارێزگایانەی کە لوڕەکان تێیدا نیشتەجێن لە [[ئێران]]دا، بەپێی ڕاپرسییەکی ساڵی ٢٠١٠ زۆرینەی لوڕەکان لە [[پارێزگای لوڕستان]]ن]] '''لوڕ''' ناوی هۆزێکی [[کورد|کوردە]] لە ڕۆژهەڵات و باشووری کوردستان نیشتەجین.<ref name=":4" /> [[شەرەفخانی بەدلیسی|شەرەفخانی]] بەدلیسی مێژوونوسی گەورەی [[کورد]] لە [[شەرەفنامە]]دا لوڕەکان بە بەشێک لە کورد دادەنێت.<ref>شه-ره-فنامه-مێژووی-ماڵه-میرانی-كوردان. بەندی سێیەم ل. ٤٤ و بەندی چوارەم ل. ٨٥</ref> == مێژوو == [[پەڕگە:Kul-e Farah IIIW.JPG|وێنۆک|بەردی ئیلامی گۆشەی ڕۆژاوا (گوڵ فەرەح) لە ئیزە]] [[پەڕگە:Bakhtiaris tehran.jpg|وێنۆک|رزگارکردنی [[تاران]] و دەرکەوتنی سوارەکانی [[بەختیاری]]]] [[پەڕگە:Tagh-e Tavileh Darafsh (25).JPG|وێنۆک|پاشماوەی شاری دێرینی مالمیری پایتەختی ئەتابەکانی لوڕی گەورە]] لوڕ لە ھۆزە تێکەڵە خۆماڵییەکانی ئێرانە، لە ھۆزە ئاریایەکان کە لە ڕۆژاوای ئێران دەژیان وەک و کاشییەکان و لۆلۆبییەکان و ئیلامییەکان. لەسەر بنەمای ھاوتای لێکچوون و زەویناسی و بەڵگەی شوێنەواری ھەندێک مێژوونووس لوڕەکان بە پاشماوەی ئیلامییەکان دەزانن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١= Edwards|یەکەم١= I.E.S.|دوایین٢= Gadd|یەکەم٢= C.J.|دوایین٣= Hammond|یەکەم٣= G.L.|سەردێڕ=The Cambridge Ancient History|ساڵ=١٩٧١|edition=2nd|بڵاوکەرەوە= Camberidge University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٠٧٧٩١-٠|پەڕە=٦٤٤|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=slR7SFScEnwC&dq=elamite+lurs&source=gbs_navlinks_s}}</ref> بە پێی چیڕۆکێک بەھرامی گوڕ داوای لە پاشای ھیندستان کە ناوی شونگەڵ بوو کرد گۆرانی بێژ بۆ ئێران بنێرێ، لە ئەنجامدا شونگەڵ ١٠ ھەزار لوڕی بەرەو خاکی ئێران نارد و لە شاھنامەی فیردەوسی بە «لولی» باسکراون.<ref>محەممەد حسێن فروغی (میرزا ئەدیب ئیسفەھانی)، کتاب تاریخ سلاطین ساسانی که طبقهٔ چهارم از ملوک فرس یا پادشاهان عجم بوده‌اند، جڵدی ١، لاپەڕە ٥٩، ١٨٩٦</ref><ref>Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, Published by: Parbury, Allen, & Co., Vol. II, pp. 527-528, 1830, London.</ref> لە نێو پارێزگای سیستان و بەلوچستاندا ھۆزیکی دۆم ھەیە بە ناوی لوڕ کە ڕەنگە لەگەڵ لولیەکانی (واتا لوڕ) عێراقی عەجەمدا لە یەک ڕەچەڵەک دا بن، وە لە ئێرانیش بەپێی پارێزگاکان دۆمەکان چەندین ناویان ھەبوو وەک؛ لولی، لوڕ، کەوەلی وە قەرەچی.<ref>Transactions of the Royal Asiatic Society of Great Britain and Ireland, Published by: Parbury, Allen, & Co., Vol. II, p. 526, 1830, London.</ref> لە شەرەفنامەی شەرەفخانی بەدلیسیدا ھەردوو بنەماڵە (خانەدان)ی لوڕ بە چوارەمین خانەدانانی کورد (بەدوای کرمانج، کەڵھوڕ و گۆران) ھاتووە و دەسەڵاتیان سەربەخۆ بووە.<ref>Gunter, Michael M. (2011). Historical Dictionary of the Kurds (2nd ed.). Scarecrow Press. p. 203. ISBN 978-0-8108-6751-2.</ref> پێش شەڕەفنامە ئەمە لە کتێبی (مروج الذهب ومعادن الجوهر)ی (المسعودي) ھاتووە کە لوڕ یەکێکە لە خانەدانی کورد،<ref>E.J. Brill's First Encyclopaedia of Islam, 1913-1936 (چاپی ٥ەم) (بە ئینگلیزی) (١٩٩٣)؛ ئەڵمانیا. لاپەڕە: ٤١، بڵاوکەرەوە: Brill</ref>جگە لەمە لە سەدەی ١٧ەم لە کتێبی (جھان نما)ی قسەکانی (المسعودي) و شەڕەفخانی بەدلیسی دووبارە کرانەوە.<ref name=":3">خەلیفە، حاجی. جھان نما جلد ١ (١٦٤٨)</ref> لە کتێبی (معجم البلدان)ی (یاقوت الحموی الرومی) دا باسی ئەوە دەکات کەوا لوڕەکان ھۆزێکی کوردەکانن لە چیاکان دەژین لەنێوان خوزستان و ئەسفەھان دا.<ref>یاقوت الحموی الرومی، معجم البلـٰدان (چاپی ٥ەم) (بە عەرەبی) (١٩٧١)؛ بەیرووت، لوبنان. لاپەڕە: ١٨ بڵاوکەرەوە: دار الكتاب العلمية</ref> لە کتێبی (الکامل في تاریخ)ی (ابن الاثیر) لوڕەکان بە (الاکراد اللوریة) ھاتووە و وا دیارە کە مەبەستی نووسەر لە کوردانی لوڕ ئەو کوردانەن کە سەر بە مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>مقريزى، أحمد ابن علي. كتاب السلوك لمعرفة دول الملوك. (بە عەرەبی) (١٩٣٤)؛ میسڕ. لاپەڕە: ١٨٢، بڵاوکەرەوە:لجنة التأل والترجمة والنشر</ref><ref>ʻIzz al-Dīn Ibn al-Athīr. Chronicon quod perfectissimum insoribitur (١٨٧٦) (بە لاتینی). بڵاوکەرەوە: E. J Brill</ref> ئەو قسەیە لە سەدەی بیستەم لە کتێبی (لغة العرب) واتا زمانی عەرەب دووبارە کراوە.<ref name=":2">[https://archive.alsharekh.org/Articles/14/2817/32194 لغة العرب] (۱٩١٣)؛ عێراق. لاپەڕە ١١٥</ref> مێژوونووسی ئەرمەنی بالایان پێی وایە کە نووسەرانی عەرەب کە باسی لوڕەکانیان ئەکرد و بە کوردیان ئەژمار ئەکردن دەشێ بە ھۆی ئەوە بێ کە زیاتر زانیاریان دەربارەی باکووری لوڕستان ھەبووە کە زۆرینەی دانیشتوانەکەی کوردن.<ref>Балаян, Б. П., "Некоторые особенности этнического развития луров Ирана", pp. 100, "Страны и народы Ближнего и Среднего Востока. IV. Иран", Академия наук Армянской ССР, Сектор востоковедения, Ереван: Издательство АН Армянской ССР, 1969.</ref> پاش ڕووخاندنی دەوڵەتی سەفەوی لە لایەن [[ئیمپراتۆریەتیی هۆتەکی|ھۆتەکییەکان]]، [[مەحموود ھۆتەکی]] بە مەبەستی داگیرکردنی ناوچە لوڕەکان ([[لوڕی فەیلی]] و [[لوڕستانی مەزن]]) ھێرشی بەرەو [[لوڕستانی مەزن]] برد بەڵام لوڕەکانی [[بەختیاری]] بەمە ڕازی نەبوون و ھێرشیان کردە سەر ئەفغانەکان بێ ئەوەی مەحموود ھۆتەکی بزانێ، شەوێکیان مەحموود ھۆتەکی لەگەڵ سوپاکانی خۆی لە ناوچەی بەختیاری لە ناو چیای کەلوونە گیر بوون بۆ ماوەی سێ مانگ بەھۆی بەفر. بۆ ماوەی سێ مانگ زەلیل بوون، دوای ئەوەی کە بەفرەکان توانەوە [[قزڵباش|قزڵباشەکان]] پردەکانیان تێکدا. مەحموود ھۆتەکی بە یارمەتی قاسم خان بەختیاری لە کاتی شەوبوون بە نھێنی لە ناو چیای کەلوونە دەرباز بوون.<ref>عەبدوڕەزاق دوونبەلی مەفتوون، سفرنامه کروسینسکی. لاپەڕە ٧٦</ref> پاش کەوتنە دەستی دەسەڵاتی قاجاڕ، ئاغا محەممەد کە ڕقی لە دەسەڵاتی زەندی بوو و زمانی ئەوکاتی دەولەت لوڕی بوو بۆیە دەستی کرد بە گۆڕانکاری لە ناوچەی لوڕستان، ھەروەھا ئاغا محەممەد بەزۆر جێگۆڕکێی بە لوڕەکان کرد بۆ قەزوین. لوڕستان بەھۆی سیاسەتی دەسەڵاتی قاجارییەوە نا ئارامی و بێسەروبەری بەخۆیەوەدی، لە ناو لوڕەکاندا گرووپی نەتەوەی دروست بوو بووە ھۆی ناکۆکی و زۆرێک لەمانە گەڕانەوە بۆ ژیانی ڕەوەندی.<ref>Haernick E. and B. Overlaet 1999. Luristan Excavation Documents Volume III: Djub-i Gauhar and Gul Khanan Murdah Iron Age III Graveyards in the AvianPlain. In: Acta Iranica, 36. 3ieme série, vol. XXII.</ref> === لوڕ لە سەردەمی مەشروتییەتدا === یەکێک لە مەزنترین چالاکییەکان لوڕ بەشداریکردن بوو لەبزووتنەوەی مەشرووەتەی ئێران، لوڕ بەتایبەتی ئێڵی [[بەختیاری]] دەورێکی بەھێزیان ھەبوو لە بزووتنەوەی شۆڕشی ئێران، لە حوزەیرانی ١٩٠٩ دا دەستی پێکرد سوپای [[سەردار ئەسعەد بەختیاری|سەردار ئەسعەد]] گەیشتە [[قوم]] و سوپای سپەھدار ئەعزەم گەیشتە یەنگی ئیمام. بەپێچەوانەوە سەعدۆدەولە سوپای بەسەرکردایەتی ئەمیر موفەخەمی بەختیاری ناردە کەرەج، موجاھیدینی بەختیاری بەرەو [[تاران]] جووڵان و لە نزیکی تاران لە [[باکوور]] پەیوەندیان کرد بە فەرماندە سپەھدار ئەعزەمەوە، بەرگری کەم کراو لە پاشاندا تاران ڕزگارکرا و زۆردارێتیی بچۆک لەناوبرا.<ref>Moshtagh Khorasani, M. 2006. Arms and Armor from Iran: The Bronze Age to the End of the Qajar Period. Tübingen, Legat Publishers.</ref> === لە سەردەمی پەھلەویدا === لەسەرەتای سەردەمی ڕەزاخانی پەھلەویدا ئێران نائارامی بەخۆیەوە بینی، ناوچە عەرەب نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[شێخ خەزعەل کەعبی]] دا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٦ی ئاداری ٢٠١٣ |سەردێڕ=کسروی: ملی‌گرای وحدت‌انگار |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/iran/2012/03/120316_l44_kasravi_nationalist_abrahamian |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> و ناوچە کورد نشینەکان لەژێر دەسەڵاتی [[سمکۆی شکاک]] دا بوو،<ref>کسروی، احمد، «تاریخ ھیجدە سالە آذربایجان: بازماندە تاریخ مشروطە ایران»، ص ۸۳۳.</ref> لە باکووریش کۆماری جەنگەڵ و ناڕێکی و نەبونی یەکێتی لە ئێراندا، یەکێ لەو نائارامیانە یاخی بوون و جەردەیی ھۆزە لوڕەکان بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٤ |سەردێڕ=نقدي بر کتاب رضاشاه و جنگ‌‏های لرستان: تاریخ را باید در زمان خودش خواند |ناونیشان=https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=پايگاه خبري یافته ([[لوڕستان]]) |زمان=fa-ir |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260107103044/https://yaftenews.ir/notes/cultural/4357-alexa-google-yahoo1953.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ١٩٢٣ دا ھۆزەکانی لوڕ و سوپای حکوومەت شەڕ کەوتە نێوانیانەوە لە شارەکانی بروجەرد و خوڕەم ئاباد، ھێزی ھۆزەکانی لوڕ پێکھاتبوون لە ئێڵەکانی بایراوەنی و سەگوەند و [[چەگینی|چەگەنی]] و پاپی، بەڵام لە مانگی ٩ی ١٩٢٣ دا سوپای حکوومەت توانی گەمارۆی [[خوڕەماوە]] بدات و و کۆنتڕۆلیشی بکاتەوە، پاش ئەوە حکوومەت لێبوردنی گشتی دەرکرد و ئێڵە لوڕەکان چەکەکانیان تەسلیم کردەوە و ھەندێک لەسەرانی ئێڵەکان گیران و لە سێدارەدران. کاتێک سەرانی ئێڵەکان لەسێدارەدران لە ساڵی ١٩٢٤ دووبارە ئێڵەکانی باکووری خوزستان دەستیان بە شۆڕش کردەوە ئەمەش بەردەوام بوو تا کۆتای ئەم ساڵە، حکوومەت دەستی کرد بە تۆپ بارانکردنی ڕەوەندەکان و کۆنتڕۆڵی شاری خورەم ئابادی کردو ئیتر ئێڵە لوڕەکان شکستیان ھێناو چوونەوە ژێردەستی حکوومەت.<ref>ستودە، سیدیدالله. شورش لرستان. ج. نخست. [[خوڕەماوە]]: شاپورخواست، ۱۳۹۱. ۱۱۰.{{ھن}} [[ژپنک]]: ٩٧٨–٩٦٤–٢٧٠٧–٧٥–١.</ref> لە ساڵی ١٩٣٠، لە نزیک [[شەڕی دۆڵی تەنگ تاموڕادی|دۆڵی تەنگ تاموڕادی]] لە بۆیەر ئەحمەد سوپای ئێران ھێرشی کردە سەر لوڕەکان. فەرماندەی سوپای ئێران لەم ھێرشە حەبیبوڵڵا شێیبانی بوو کە فەرمانی ھەزاران سەرباز دەکرد. کی لھراسب باتوڵی و شکورڵڵا خان و فەریق خان بە ژمارەیەکی زۆر کەم توانیان بۆ ماوەی ٦ ڕۆژ دژی سوپای ئێرانی پەھلەوی لە مەیدانی شەڕ بمێنەوە. و لە کوتایدا سەرکەوتن و ھەزاران کەسیان لە سوپای پەھلەوی کوشت و تەنھا ٤٢ لوڕ بوونە شەھید.<ref>حاجیان‌پور، حمید؛ سیاهپور، کشواد (١ی تەممووزی ١٣٩٣). «بازتاب سیاست عشایری رضاشاه در اشعار و سروده‌های بومی بویراحمد». پژوهش های تاریخی ایران و اسلام (بە فارسی). ١٥ (8): ١٢١–١٤٦.</ref><ref>زکی پور، نعمت الله. ''مطالعات تاریخی جنگ''. ئێران. لاپەڕە&nbsp;٦٢–٨١.</ref><ref>«علل بروز جنگ در منطقه تنگ تامرادی». ''فریاد جنوب'' (بە فارسی). ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref><ref>نراقی، احسان. ''غربت‌غرب'' (PDF). بەرگی&nbsp;دووەم. لە ڕەسەنەکە (PDF) لە ٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ ئەرشیڤ کراوە. لە ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لە ساڵی ١٩٦٠ ھەڵمەتێک دروست بوو لە دژی ناسیۆنالیزمی کوردەکان کە سوننە بوون و دژی عەرەبەکان بە بەکارھێنانی لوڕەکان کە شیعە بوون وە دەستیان کرد بە تێکدانی سنووەەکان بک بەرژەوەمدی لوڕەکان، بەشێک لە لوڕستان لکێنراو بە خوزستانەوە، ناحیە کوردنشینەکانی کرماشان لە لوڕستاندا جێگیر کران. بە بیر و باوڕی پەھلەویەکان لوڕەکان لە ڕوانگەی زمان و کەلتووری لە فارسەکان نزیک بوون. نەخشەی فەرمی زمانی گەلانی ئێران زمانە جیاوازەکانی لوڕ بەیەکەوە دانا و لە ڕووی ژمارەوە لە پلەی چوارەم بوون لە دوای فارسی و ئازەری و کوردی. حکومەت حەزی لە بەفارسکردن بوو نەک چەسپاندن و بەکارھێنانی لوڕەکان و کە تاڕادەیەک بێھێزی سیاسی بووە ھۆی کەمکردنەوەی گرژییەکان لە خوزستان و کوردستان.<ref>Балаян, Б. П., "Некоторые особенности этнического развития луров Ирана", pp. 114, "Страны и народы Ближнего и Среднего Востока. IV. Иран", Академия наук Армянской ССР, Сектор востоковедения, Ереван: Издательство АН Армянской ССР, 1969.</ref> == بڵاوبونەوەی لوڕ == خەڵکی لوڕ لە ئێران دەکرێن بە سێ بەشەوە: ١-[[بەختیاری]] ٢- [[مەمەسەنی]] ٣-[[فەیلی (لوڕ)|لوڕە فەیلییەکان]]. لوڕە فەیلییەکان لەگەڵ کوردە فەیلییەکان جیاوازن و نابێت ئەم دوو ھۆزە بە یەکێک بزانرێت. لوڕە فەیلییەکان لەنزیکی خورەم ئاباد و باشووری ھەمەدان نیشتەجێن و ھەندێ وەرز بەپێ کۆچیان دەکرد بۆ بەغداد بە سێ ڕۆژ.<ref name=":4">پیرۆز، تۆفیق (١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧). «[https://www.iranicaonline.org/articles/asayer-tribes/ ʿAŠĀYER]». ''Iranica'' (بە ئینگلیزیی ئەمەریکایی). لە ٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥ ھێنراوە.</ref> لەلایەکی دیکە ھۆزی لوڕ دابەشبون بەسەر دوو دابەشبوونی گەورەدا ئەویش ''لوڕی گەورە'' و [[لوڕستانی بچووک|''لوڕی بچووک''ە]]. لوڕ بڵاوبوونەتەوە بە ڕۆژھەڵات و ڕۆژاوای ئێراندا. ئەم خشتەیەی خوارەوە ئێڵەکانی لوڕ ڕوون دەکاتەوە: {| border="1" |- style="text-align: center;" |'''ئێڵ''' || '''شوێنی نیشتەجێبوون''' |- style="text-align: right;" | [[کومزاری]]<ref name="joshuaproject.net">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Luri-Bakhtiari People Cluster {{!}} Joshua Project |ناونیشان=https://joshuaproject.net/clusters/327 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |وێبگە=joshuaproject.net}}</ref>||لە وڵاتی [[عومان]]، باکوور، باکووری ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژھەڵات: ناوچەکانی [[کومزار|کومراز]]، دوورگەکانی [[خەسەب]]، [[لارەک]] و [[موسەندەم]] دەگرێتەوە.<ref name="ensani">[http://www.ensani.ir/storage/Files/20101208094751-گویش%20های%20بشکردی،%20کردشولی%20و%20کمزاری.pdf «گویش‌های بَشکَردی، کردشولی و کُمزاری»] (٢٠١٥)، (بە فارسی) بڵاوکەرەوە: ویژه‌نامهٔ نامهٔ فرهنگستان (گویش‌شناسی). لە ١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ ھێنراوە.</ref> |- style="text-align: right;" | [[مەمەسنی]]<ref name="joshuaproject.net"/>||لە [[پارێزگای فارس]] و [[شارستانی مەمەسنی]]، ناحیەی [[کازیرون]] و [[ڕۆستەم]]. |- style="text-align: right;" | [[بۆیەر ئەحمەدی]] ||لە [[پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]]، باکووری [[پارێزگای بووشێھر]] و ناوچەکانی باشووری [[پارێزگای خووزستان]]. |- style="text-align: right;" | [[بەختیاری]]||لە [[پارێزگای خووزستان]]، شارۆچکەکانی باکوور و ڕۆژھەڵاتی [[ئەھواز]]، [[شارستانی ئەندیکا]]، [[شارستانی ئەندیمشک]]، [[شارستانی مزگەوت سلێمان|شارستانی مزگەوت سڵێمان]]، [[شارستانی شووشتەر]]، [[شارستانی ڕامھورموز]]، [[شارستانی گۆتوەند]]، [[شارستانی ئییزە]]، [[شارستانی باخ مەلێک]]، [[ناحیەی دھدز]] و [[شارستانی دژپێڵ]]. لە [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] لە شارستانی [[شارستانی لوڕدێگان|شارستانی لوڕدەگان]] و [[شارستانی شەھری کورد|شارستانی شاری کورد]] و [[شارستانی بۆرووجن]]. لە [[پارێزگای لوڕستان]] و [[شارستانی ئەلیگوودەرز]]. لە [[پارێزگای ئەسفەھان]] لە ناوچەی ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاوا، [[شارستانی فەرەیدون]]. |- style="text-align: right;" | [[لوڕستانی بچووک|لوڕی بچووک]]||لە [[پارێزگای لوڕستان]]، باکووری [[پارێزگای خووزستان]]، باشووری [[پارێزگای ئیلام]]. |} == زمان == زمانی لوڕی نزیکە لە ھەردوو زمانی کوردی و فارسییەوە، وەھەرییەکەیان بە شێوەزارێکی زمانەکەیانی دەزانن، زمانی لوڕی دابەشدەبیت بۆ پێنج گرووپ: مینجایی و لوڕی ناوەڕاست و بەختیاری و لوڕی باشوور.<ref>Najm S. Mehdi, al-Fayli, Stockholm 2001.</ref><ref>M. Jafar, Fayli Kurds and Their Role in the Iraqi Kurdish National Movement</ref><ref>Black-Michaud, J. (1974). "An Ethnographic and Ecological Survey of Luristan, Western Persia: Modernization in a Nomadic Pastoral Society". Middle Eastern Studies. pp. 210–228.</ref><ref>Shoup, J.A (2011) Ethnic Groups of Africa and the Middle East: An Encyclopedia. ABC-CLIO, Incorporated. p.177</ref> زمانی لوڕی دابەش دەبێت بۆ دوو گرووپی سەرەکی: * زاراوەی لوڕی گەورە کە نزیکە لە زمانی فارسییەوە، ناوچەکانی بەختیاری و بوێرەحمەد و مەمەسنی و باکووری خوزستان و ھەندێ ناوجەی بوشێھر پێی دەدوێن. * زاراوەی لوڕی بچووک کە نزیکە لە زمانی کوردییەوە، ناوجەکانی لوڕستان و ھەمەدان (مەلایر و نەھاوەند و تۆیسەرکان) و باشووری ئیلام و باکووری خوزستان. == ئایین == زۆربەی لوڕەکان [[ئیسلام]] و پەیرەوی مەزھەبی [[شیعە]]ن.<ref>Levinson, David. (بە ئینگلیزی) ''Encyclopedia of World Cultures: Africa and the Middle East.'' (۱۹۹٥.): ویلایەتی ئەمەریکا. لاپەڕە ٢٠١</ref> لە ڕووی مێژوویییەوە زۆرێک لە لوڕەکان پابەند بوون بە [[یارسان]]یزمەوە بەڵام نزیکەی ھەموو دانیشتووانی لوڕی یارسانی بوونەتە [[ئیسلام]]ی [[شیعە]]. ھەروەھا کۆمەڵەیەکی بچووکی [[ئیسلام]]ی [[سوننە]] لە لوڕەکان بوونی ھەیە. بەپێی ئینسایکلۆپیدیای ئیسلام، لوڕەکان وەک زەردەشتییەکان ڕێز لە نان و ئاگر دەگرن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=kIjrAAAAMAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=The Encyclopaedia of Islam|ڕێکەوت=١٩٧٤|بڵاوکەرەوە=Brill|زمان=en}}</ref> == پۆشاک == جل و بەرگی گەلی لۆر بەگشتی وەک یەکە، بەڵام لە ھەندێک حاڵەتدا جیاوازی لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا ھەیە. پیاوانی لوڕ بەگشتی ھەمان جلوبەرگ لەبەر دەکەن، کە پێکدێت لە کڵاوێکی لباو و کراسێک بە جلیقە (کراسی بێ قۆڵ) و پانتۆڵ کە بەزۆری درێژ و فشن. کڵاوی پیاوانی لوڕ لە پشم (خووری) دروست دەکرێت و بەزۆری ڕەنگی [[ڕەش]] و [[قاوەیی]]ە. لە نێو بەختیارییەکاندا باو و ئاسایییە کوڕان و پیاوانی تەمەن ناوەڕاست کڵاوی لباو لەبەر بکەن و کوڕە گەنجەکانیش بێ کڵاون. چۆغە جل و بەرگی پیاوانی لۆرە کە بە ڕەنگی جیاواز لە نێوان ھۆزە جیاوازەکاندا بەکار دەھێنرێت. چۆغە لە ھۆزی بەختیاری بە ڕەش و سپی و ھێڵە ڕاستەکان کە بەزۆری ڕەش بۆ خوارەوە و سپی بۆ سەرەوە. چۆغە لە لوڕەکان کە لە پارێزگای لوڕستان دەژین کەمتر بەکاردێت بەڵام لە نێو بەختیارییەکان زیاتر بەکاردێت. لەوانەیە چۆغە لە چلەکانی سەدەی ڕابردوودا لەناو ھۆزی بەختیاریدا بەناوبانگ بووبێت و بە بەجێگرەوەی عەبا دانرابێت. کراسەکەی پیاوان یەخەی ڕاست بوو کە قۆپچەیەکی لە لای ڕاستی یەخەکەوە بوو. شەڕواڵ یان بە لوڕی پاپۆس بە پشتێنێکی گەورەی چەرم بە دەوری کەمەردا دەبەسترێتەوە. پێڵاوی لۆر کڵاشە. حیجاب (باڵاپۆشی) لای ژنانی لوڕ باو نییە. کراسی خانمانی لۆر کراسێکی قۆڵ درێژە و تەنوورەیەکی درێژە. سەرپۆشی ژنانی لۆر لە ھۆزە جیاوازەکاندا جیاوازە. لە نێو ژنانی لۆر کە لە باکووری (لوڕستان) دەژین، سەرپۆشەکە جۆرێکە لە قوماش کە بە شێوەیەکی تایبەت بە سەردا دەپێچرێتەوە؛ بەڵام لە نێو ژنانی ھۆزەکانی باشوور (بەختیاری)، باڵاپۆشی ژن جۆرێکە لە چەتری بچووک. ڕەنگی جل و بەرگی ژنانی لۆر دڵخۆشە و ڕەنگی جیاوازە، جگە لە مەراسیمی ماتەمینی. == کەلتوور == دەسەڵاتی گەورەکانی ھۆزەکان وەک کاریگەرییەکی بەھێز لە نێو دانیشتووانی کۆچەردا دەمێنێتەوە. لە نێو دانیشتووانی شارە نیشتەجێبووەکاندا ئەوەندە زاڵ نییە. وەک لای [[کورد]]، ژنانی لوڕ ئازادییەکی زۆر زیاتریان ھەیە لە ژنانی گرووپەکانی دیکەی ناو ناوچەکە. ژنان ئازادی زیاتریان ھەیە بۆ بەشداریکردن لە چالاکییە کۆمەڵایەتییە جیاوازەکاندا، بۆ لەبەرکردنی جۆرەھا جل و بەرگی مێینە و گۆرانی و سەماکردن لە مەراسیمە جیاوازەکاندا. بیبی مریەم بەختیاری ژنێکی لوری دیارە. مۆسیقای لوڕی، جل و بەرگی لوڕی و سەمای فۆلکلۆری لوڕی ھەندێک لە تایبەتمەندییە ئێتنۆ-کلتورییە جیاوازەکانی ئەم گرووپە نەتەوەیییەن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Garthwaite|یەکەم=Gene Ralph|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=2oqPAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Bakhtiari in the mirror of history|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Intishārāt-i Ānzān|ژپنک=٩٧٨-٩٦٤-٩٠٤٦٥-١-٨|زمان=fa}}</ref> زۆرێک لە لورەکان کشتوکاڵکار و شوانی بچووکن. چەند لورێکیش مۆسیقژەنی گەشتیارن. قوماشی گەشاوە و لێھاتوویی بونیادنان بەھۆی کاری دەستی و جوانییەوە ڕێزێکی زۆری لێدەگیرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Winston|یەکەم=Robert M. L.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=RpAMAAAACAAJ&redir_esc=y|سەردێڕ=Human|دوایین٢=Wilson|یەکەم٢=Don E.|دوایین٣=Institution|یەکەم٣=Smithsonian|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=DK Pub.|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٦٦-٠٥٢٠-٩|زمان=en}}</ref> == بۆماوەزانی == بەھۆی گۆڕانی کرۆمۆسۆمی Y ی لوڕەکان، ئەوان لە گرووپەکانی تری ئێران باڵاترن لە ڕووی فرێکوێنسی تاڕادەیەک بەرزی تاکە گرووپی R1b ی کرۆمۆسۆمی Y (بە تایبەتی R1b1a2a-L23ی ژێرپۆش).<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Grugni |یەکەم=Viola |دوایین٢=Battaglia |یەکەم٢=Vincenza |دوایین٣=Hooshiar Kashani |یەکەم٣=Baharak |دوایین٤=Parolo |یەکەم٤=Silvia |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Achilli |یەکەم٦=Alessandro |دوایین٧=Olivieri |یەکەم٧=Anna |دوایین٨=Gandini |یەکەم٨=Francesca |دوایین٩=Houshmand |یەکەم٩=Massoud |دوایین١٠=Sanati |یەکەم١٠=Mohammad Hossein |دوایین١١=Torroni |یەکەم١١=Antonio |دوایین١٢=Semino |یەکەم١٢=Ornella |ڕێکەوت=٢٠١٢ |سەردێڕ=Ancient migratory events in the Middle East: new clues from the Y-chromosome variation of modern Iranians |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3399854/ |journal=PloS One |بەرگ=٧|issue=7 |پەڕەکان=e٤١٢٥٢|doi=10.1371/journal.pone.0041252 |issn=1932-6203 |pmc=٣٣٩٩٨٥٤|pmid=٢٢٨١٥٩٨١}}</ref> گروپی R1 لەگەڵ پۆلەکانی تری سەر بە ئۆراسیای ڕۆژاوا / ناوەڕاستە لە سەردەمی بەردی کۆنی سەرەوەدا، کە باوترین تاکە گرووپە لە نێوان لوڕەکاندا. ژێر گرووپی J2a (بە تایبەتی ژێرپۆلەکانی J2a3a-M47، J2a3b-M67، J2a3h-M530) دووەم باوترینە لە نێوان لوڕەکان و پەیوەندی بە ھاتنی جووتیاران لە ڕۆژھەڵاتی نزیکەوە ھەیە لە سەردەمی بەردی نوێ لە ٨٠٠٠–٤٠٠ پێش زایین.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Wells |یەکەم=R. Spencer |دوایین٢=Yuldasheva |یەکەم٢=Nadira |دوایین٣=Ruzibakiev |یەکەم٣=Ruslan |دوایین٤=Underhill |یەکەم٤=Peter A. |دوایین٥=Evseeva |یەکەم٥=Irina |دوایین٦=Blue-Smith |یەکەم٦=Jason |دوایین٧=Jin |یەکەم٧=Li |دوایین٨=Su |یەکەم٨=Bing |دوایین٩=Pitchappan |یەکەم٩=Ramasamy |دوایین١٠=Shanmugalakshmi |یەکەم١٠=Sadagopal |دوایین١١=Balakrishnan |یەکەم١١=Karuppiah |دوایین١٢=Read |یەکەم١٢=Mark |دوایین١٣=Pearson |یەکەم١٣=Nathaniel M. |دوایین١٤=Zerjal |یەکەم١٤=Tatiana |دوایین١٥=Webster |یەکەم١٥=Matthew T. |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٠١ |سەردێڕ=The Eurasian Heartland: A continental perspective on Y-chromosome diversity |ناونیشان=https://www.pnas.org/doi/full/10.1073/pnas.171305098 |journal=Proceedings of the National Academy of Sciences |بەرگ=٩٨ |issue=18 |پەڕەکان=١٠٢٤٤–١٠٢٤٩|doi=10.1073/pnas.171305098 |pmc=٥٦٩٤٦|pmid=١١٥٢٦٢٣٦}}</ref> یەکێکی تر لە تاک گرووپەکان کە فرێکوێنسی لە سەرووی ١٠٪ یە G2a یە، کە ژێرپۆشی G2a3b زۆرترینە. ھەروەھا لوڕەکان بەرزترین فرێکوێنسیی تاکە گرووپی E1b1b1a1b لە ئێراندا نیشان دەدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Semino |یەکەم=Ornella |دوایین٢=Magri |یەکەم٢=Chiara |دوایین٣=Benuzzi |یەکەم٣=Giorgia |دوایین٤=Lin |یەکەم٤=Alice A. |دوایین٥=Al-Zahery |یەکەم٥=Nadia |دوایین٦=Battaglia |یەکەم٦=Vincenza |دوایین٧=Maccioni |یەکەم٧=Liliana |دوایین٨=Triantaphyllidis |یەکەم٨=Costas |دوایین٩=Shen |یەکەم٩=Peidong |دوایین١٠=Oefner |یەکەم١٠=Peter J. |دوایین١١=Zhivotovsky |یەکەم١١=Lev A. |دوایین١٢=King |یەکەم١٢=Roy |دوایین١٣=Torroni |یەکەم١٣=Antonio |دوایین١٤=Cavalli-Sforza |یەکەم١٤=L. Luca |دوایین١٥=Underhill |یەکەم١٥=Peter A. |ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٠٤ |سەردێڕ=Origin, diffusion, and differentiation of Y-chromosome haplogroups E and J: inferences on the neolithization of Europe and later migratory events in the Mediterranean area |ناونیشان=https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1181965/ |journal=American Journal of Human Genetics |بەرگ=٧٤|issue=5 |پەڕەکان=١٠٢٣–١٠٣٤|doi=10.1086/386295 |issn=0002-9297 |pmc=١١٨١٩٦٥|pmid=١٥٠٦٩٦٤٢}}</ref> ڕەچەڵەکی Q1b1 و Q1a3 لە ٦٪ و T لە ٤٪ ئامادەن.<ref name=":4" /> == ھۆز و بنەماڵە == لوڕ لە گرووپێکی گەورە و گشتیدا بەسەر دوو لقی سەرەکیدا دابەش دەبن، کە بریتین لە: * [[لوڕی فەیلی]] * لوڕی گەورە لوڕی گەورە دابەشکاریی جۆراوجۆری ھەیە، بەڵام بەگشتی دەکرێ بە [[بەختیاری]] و بۆیەرئەحمەدی و مەمەسەنی بڵێین لوڕی گەورە. لە دۆسیەی [[لوڕی فەیلی]] دەکرێ بگوترێ کە ئەو لوڕانە دەگرێتەوە کە لە ناوچەکانی پشتکۆ و پێشکۆ دەژین، بە واتایەکی تر ([[پارێزگای لوڕستان]]، باشووری [[پارێزگای ھەمەدان]]، باشووری ڕۆژھەڵاتی [[پارێزگای ئیلام]] و بەشێکی باکووری [[پارێزگای خووزستان]]).<ref>(٢٠٢١) Belelli, Sara. The Laki Variety of Harsin لاپەڕە ٥، بڵاوکەرەوە: زانکۆی ھەبرەگ، (بە ئینگلیزی)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{گەلانی ئێران}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|کوردستان|ڕۆژھەڵاتی ناوین|عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Lurs people}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئاسیا]] [[پۆل:لوڕ]] [[پۆل:کورد]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] [[پۆل:زمانەکانی ئێران]] [[پۆل:پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] [[پۆل:پارێزگای فارس]] [[پۆل:پارێزگای ھەمەدان]] [[پۆل:پارێزگای ئیلام]] [[پۆل:پارێزگای ئەسفەھان]] [[پۆل:پارێزگای خووزستان]] [[پۆل:پارێزگای کۆھگیلوویە و بۆیەر ئەحمەد]] [[پۆل:پارێزگای لوڕستان]] [[پۆل:پارێزگای تاران]] k33rbrxd9s4kjvpk4vns8pfwfohzp8v 0 136900 1706868 1545569 2026-11-11T07:37:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706868 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ھەیاس | ناوی_خۆماڵی = Hayas | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = گوند | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٢ی ئابی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[گوند]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ٤٩٨ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''ھەیاس''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای سەید سادق]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]]. سەر بە ناحیەی سەیدسادقە، لەباکوورەوە ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[قلرخی خواروو]] و لەباشوورەوە لەگەڵ گوندی [[سۆیلەمیش]] و لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ گوندی [[تەپەڕەش]] و لە ڕۆژاواوە لەگەڵ گوندی [[تاسڵوجە]] .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] h38bo0ltmu789rddgj3dwdyvrg5q2g9 0 137483 1706539 1706191 2026-11-10T17:07:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1706539 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ھەنجیرەسوورە | ناوی_خۆماڵی = Hanjira Sur | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <br /> {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١٠٨٤ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''ھەنجیرەسوورە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[قەزای ماوەت]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ==جوگرافیا== ھەنجیرەسوورە لە باکوور هاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گڵۆمان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ژاژڵە]] و لە ڕۆژهەڵات لەگەڵ گوندی [[کۆلکە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[کانی چنار]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای ماوەت}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ep5jbmohp7tbdvcvfhq55a1k2f6gyl8 0 140652 1706538 1706213 2026-11-10T17:06:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1706538 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ھەوارەبەرزە | ناوی_خۆماڵی = Hawara Barza | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی زەلان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =١٣٥٥ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ھەوارەبەرزە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی زەلان]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == ھەوارەبەرزە لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ڕەشک]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مایانان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[کەوانەدۆڵ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[گۆماو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] jfb6wbgzikorf05xz6861h4qgn37wuz 0 140870 1706792 1545565 2026-11-11T04:36:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706792 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ھەڵوانی شارباژێڕ | ناوی_خۆماڵی = Halwan | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارباژێڕ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سیوەیل]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | بەرزایی_بە_م = ١٤٥٠ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ھەڵوانی شارباژێڕ''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سیوەیل]]، [[قەزای شارباژێڕ]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == ھەڵوانی شارباژێڕ لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[چەمەکان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کاوڵانی نۆڕک]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[قۆخی حاجی کەریم]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[نورە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی شارباژێڕ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی شارباژێڕ]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] f6xrzrqunnfkjy9swl6j6qt5qz84sri 0 140947 1706544 1705992 2026-11-10T17:08:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1706544 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ھەزارمێرد | ناوی_خۆماڵی = Hazarmerd | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:هەزارمێرد.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی ھەزارمێرد | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بەکرەجۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م =٨٢٦ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ھەزارمێرد''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بەکرەجۆ]]، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == ھەزارمێرد لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بنگرد، بەکرەجۆ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[باڕۆیی گەورە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[جێشانە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[دێکۆنی بابەعەلی]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] eemjaoc308r080qtcxciata7m05uo6x 0 141198 1706869 1545570 2026-11-11T07:37:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706869 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ھەیاسی | ناوی_خۆماڵی = Hayasi | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای سلێمانی]](ناوەند) | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بازیان]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٨٧٥ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ھەیاسی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بازیان]]، [[قەزای سلێمانی]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> == جوگرافیا == ھەیاسی لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[بەردەقارەمان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مۆرتکە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ھوڵوبڵاخ]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[چۆڵمک]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای سلێمانی}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] mbyalzwx11ooqyidyq9oazawczjemqv 0 142196 1706858 1545567 2026-11-11T07:36:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706858 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ھەڵەبجەی تازە | ناوی_خۆماڵی = Halabjay Taza | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[قەزا]] | وێنە = پەڕگە:ئەڵەبجەی تازە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شارۆچکەی ھەڵەبجەی تازە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارەزوور]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ٦.٢٥ | بەرزایی_بە_م = ٥٣٩ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''ھەڵەبجەی تازە''' شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە [[قەزای شارەزوور]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ئەم شارۆچکەیە ناوەندی [[قەزای شارەزوور]]ە. == جوگرافیا == '''ھەڵەبجەی تازە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[زێڕینجۆی خواروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[یەخشی خواروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[مالوانی حەمەعەزیز]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی [[زەڕایەن]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == مێژوو == شارۆچکەی ھەڵەبجەی تازە یەکێکە لە شارۆچکەکانی [[پارێزگای سلێمانی]] لەساڵی ١٩٨٨ لەلایەن ڕژێمی پێشووی [[عێراق]] وەکو جێگرەوەی شاری [[ھەڵەبجە]] دروستیکرد ئەوەش پاش ئەوەی کە شاری ھەڵەبجە لەڕۆژی ١٦-٣-١٩٨٨ کیمیابارانکرا، لەساڵی ١٩٨٩ بەبڕیاری [[سەدام]] کرایە قەزا بەناوی شارۆچکەی سەدامیە ھەڵەبجە، دوای [[ڕاپەڕین]] لەمانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٥ بەبڕیاری ئەنجومەنی وەزیران کرایە شارۆچکەی شارەزوور یەکەم قایمقامیش ناوی (فەرھاد محەمەد ڕەسول) لە سەر [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] بوو.<ref>http://kurdipedia.org/default.aspx?q=20170831221817102054&lng=17 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808211007/https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20170831221817102054&lng=17 |date= ٨ی ئابی ٢٠٢٠ }}</ref> == قوتابخانە و خوێندنگاکانی ھەڵەبجەی تازە == {{Div col|cols=4}} * ئامادەیی چوارچرای ئێوارانی کچان * ئامادەیی زانای کوڕان * ئامادەیی شەمێرانی کچان * ئامادەیی شەھید دانای کوڕان (پێشتر بەناوی ئامادەیی ئالانی کوڕان) بوو * ئامادەیی شەھید سیروانی کچان (پێشتر بەناوی ئامادەیی زەڵمی کچان) بوو * ئامادەیی [[مەولەوی]] ئێوارانی کوڕان * باخچەی منداڵانی پەپولە * باخچەی منداڵانی چرۆ * باخچەی منداڵانی سارا * خوێندنگای ئاینی شێخ مەعروفی [[نێرگزەجاڕ]] * قوتابخانەی ئاڵای بنەڕەتی کچان (٧-٩) * قوتابخانەی [[ئەحمەد موختار جاف]]ی بنەڕەتی * قوتابخانەی بێریڤانی بنەڕەتی کچان (٧-٩) * قوتابخانەی بێسارانی بنەڕەتی * قوتابخانەی پێشکەوتنی ئێوارانی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩) * قوتابخانەی خوێندنی خێرای شارەزووی تێکەڵاو (٧-٩) * قوتابخانەی [[دەرسیم]]ی بنەڕەتی * قوتابخانەی سرودی بنەڕەتی * قوتابخانەی سەردەمی بنەڕەتی (١-٩) * قوتابخانەی سەرکەوتنی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩) * قوتابخانەی [[شارەزوور]]ی بنەڕەتی * قوتابخانەی شەھیدانی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩) * قوتابخانەی شوڕشی بنەڕەتی * قوتابخانەی مەشخەڵانی بنەڕەتی کچان (٧-٩) * قوتابخانەی [[نالی]] بنەڕەتی * قوتابخانەی ھەتاوی بنەڕەتی * قوتابخانەی [[ھەورامان]]ی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩) * قوتابخانەی ھیوای بنەڕەتی {{Div col end}} == مزگەوتەکانی ھەڵەبجەی تازە == مزگەوتی تەقوا{{Div col|cols=3}} * مزگەوتی [[ئەبوبەکری سدیق]]<ref>https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%82%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%B1</ref> * مزگەوتی [[شافعی]] * مزگەوتی [[شێخ سەعیدی پیران]] * مزگەوتی [[عوسمانی کوڕی عەفان]] * مزگەوتی [[عومەری کوڕی خەتاب]] * مزگەوتی [[قازی محەمەد]] * مزگەوتی [[نالی]] * مزگەوتی ئیبن سەلاح شارەزووری * مزگەوتی ڕاشیدین * مزگەوتی سیراجەدین * مزگەوتی شەھیدان * مزگەوتی شێخ عەلادینی نەقشبەندی * مزگەوتی شێخ عومەری بیارە * مزگەوتی شێخ محمودی حەفید * مزگەوتی شێخ معروفی [[نێرگزەجاڕ]] * مزگەوتی غوفران * مزگەوتی فیردەوس * مزگەوتی گەورە * مزگەوتی مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس * مزگەوتی نـوور {{Div col end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای شارەزوور}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] n6k7g12dker101wxfendr2bzbdq35fz 1706888 1706858 2026-11-11T09:02:35Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706888 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ھەڵەبجەی تازە | ناوی_خۆماڵی = Halabjay Taza | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[قەزا]] | وێنە = پەڕگە:ئەڵەبجەی تازە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شارۆچکەی ھەڵەبجەی تازە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٦ی شوباتی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای شارەزوور]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = ٦.٢٥ | بەرزایی_بە_م = ٥٣٩ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە = }} '''ھەڵەبجەی تازە''' شارۆچکەیەکە، کەوتووەتە [[قەزای شارەزوور]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ئەم شارۆچکەیە ناوەندی [[قەزای شارەزوور]]ە. == جوگرافیا == '''ھەڵەبجەی تازە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[زێڕینجۆی خواروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[یەخشی خواروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[مالوانی حەمەعەزیز]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ شارۆچکەی [[زەڕایەن]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref> == مێژوو == شارۆچکەی ھەڵەبجەی تازە یەکێکە لە شارۆچکەکانی [[پارێزگای سلێمانی]] لەساڵی ١٩٨٨ لەلایەن ڕژێمی پێشووی [[عێراق]] وەکو جێگرەوەی شاری [[ھەڵەبجە]] دروستیکرد ئەوەش پاش ئەوەی کە شاری ھەڵەبجە لەڕۆژی ١٦-٣-١٩٨٨ کیمیابارانکرا، لەساڵی ١٩٨٩ بەبڕیاری [[سەدام]] کرایە قەزا بەناوی شارۆچکەی سەدامیە ھەڵەبجە، دوای [[ڕاپەڕین]] لەمانگی حوزەیرانی ساڵی ١٩٩٥ بەبڕیاری ئەنجومەنی وەزیران کرایە شارۆچکەی شارەزوور یەکەم قایمقامیش ناوی (فەرھاد محەمەد ڕەسول) لە سەر [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]] بوو.<ref>http://kurdipedia.org/default.aspx?q=20170831221817102054&lng=17 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808211007/https://kurdipedia.org/default.aspx?q=20170831221817102054&lng=17 |date= ٨ی ئابی ٢٠٢٠ }}</ref> == قوتابخانە و خوێندنگاکانی ھەڵەبجەی تازە == {{Div col|cols=4}} * ئامادەیی چوارچرای ئێوارانی کچان * ئامادەیی زانای کوڕان * ئامادەیی شەمێرانی کچان * ئامادەیی شەھید دانای کوڕان (پێشتر بەناوی ئامادەیی ئالانی کوڕان) بوو * ئامادەیی شەھید سیروانی کچان (پێشتر بەناوی ئامادەیی زەڵمی کچان) بوو * ئامادەیی [[مەولەوی]] ئێوارانی کوڕان * باخچەی منداڵانی پەپولە * باخچەی منداڵانی چرۆ * باخچەی منداڵانی سارا * خوێندنگای ئاینی شێخ مەعروفی [[نێرگزەجاڕ]] * قوتابخانەی ئاڵای بنەڕەتی کچان (٧-٩) * قوتابخانەی [[ئەحمەد موختار جاف]]ی بنەڕەتی * قوتابخانەی بێریڤانی بنەڕەتی کچان (٧-٩) * قوتابخانەی بێسارانی بنەڕەتی * قوتابخانەی پێشکەوتنی ئێوارانی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩) * قوتابخانەی خوێندنی خێرای شارەزووی تێکەڵاو (٧-٩) * قوتابخانەی [[دەرسیم]]ی بنەڕەتی * قوتابخانەی سرودی بنەڕەتی * قوتابخانەی سەردەمی بنەڕەتی (١-٩) * قوتابخانەی سەرکەوتنی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩) * قوتابخانەی [[شارەزوور]]ی بنەڕەتی * قوتابخانەی شەھیدانی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩) * قوتابخانەی شوڕشی بنەڕەتی * قوتابخانەی مەشخەڵانی بنەڕەتی کچان (٧-٩) * قوتابخانەی [[نالی]] بنەڕەتی * قوتابخانەی ھەتاوی بنەڕەتی * قوتابخانەی [[ھەورامان]]ی بنەڕەتی کوڕان (٧-٩) * قوتابخانەی ھیوای بنەڕەتی {{Div col end}} == مزگەوتەکانی ھەڵەبجەی تازە == مزگەوتی تەقوا{{Div col|cols=3}} * مزگەوتی [[ئەبوبەکری سدیق]]<ref>https://ckb.wikipedia.org/wiki/%D9%82%DB%95%D8%B2%D8%A7%DB%8C_%D8%B4%D8%A7%D8%B1%DB%95%D8%B2%D9%88%D9%88%D8%B1</ref> * مزگەوتی [[شافعی]] * مزگەوتی [[شێخ سەعیدی پیران]] * مزگەوتی [[عوسمانی کوڕی عەفان]] * مزگەوتی [[عومەری کوڕی خەتاب]] * مزگەوتی [[قازی محەمەد]] * مزگەوتی [[نالی]] * مزگەوتی ئیبن سەلاح شارەزووری * مزگەوتی ڕاشیدین * مزگەوتی سیراجەدین * مزگەوتی شەھیدان * مزگەوتی شێخ عەلادینی نەقشبەندی * مزگەوتی شێخ عومەری بیارە * مزگەوتی شێخ محمودی حەفید * مزگەوتی شێخ معروفی [[نێرگزەجاڕ]] * مزگەوتی غوفران * مزگەوتی فیردەوس * مزگەوتی گەورە * مزگەوتی مەلا عەبدولکەریمی مودەڕیس * مزگەوتی نـوور {{Div col end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای شارەزوور}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوەندەکانی قەزاکانی عێراق]] 81sk1f6lslocmr18hnrhha8oj38dy6n 0 142851 1706489 1610610 2026-11-10T16:35:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706489 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە ١٩ی ئایاری ١٩٩٢، یەکەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان بەڕێوەچوو. ھەڵبژاردنەکە بۆ ١٠٠ کوردی پەرلەمان بوو لەگەڵ ئەوەشدا ٥ کورسی تایبەتکرا بۆ کەمایەتی سریانییەکان واتە پەرلەمانی کوردستان لەوکاتە لە ١٠٥ کورسی پێکھاتبوو. ئەو حیزبەی کورسی بەدەستدەھێنا دەبووایە زۆرتر لە ٧٪ دەنگەکان بەدەستبھێنێت. ١٧٨ بنکەی دەنگدان کرایەوە بۆ ئەم ھەڵبژاردنە.<ref>Iraqi Kurdistan Political Development and Emergent Democracy By Gareth R V Stansfield, Inc NetLibrary. page 129.</ref> [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] براوەی ھەڵبژاردنەکانبوو بەوەی توانی ٥١ کورسی بەدەستبھێنێت. لەبەرامبەردا [[یەکێتیی نیشتمانی کوردستان]] توانی ٤٩ کورسی بەدەستبھێنێت. بەڵام دواتر بەڕێککەوتنێک پارتی دیموکراتی کوردستان کورسییەکی دیکەی بە یەکێتیی نیشتمانی کوردستان بەخشی بەمەش ھەردوو حیزب بوون بە ٥٠ کورسی. ھەردوو حیزبەکە بەیەکەوە حوکمڕانی ھەرێمییانکرد تاوەکوو سەرھەڵدانی [[شەڕی براکوژی]] لە ئایاری ١٩٩٤. لە ٤ی حوزەیرانی ١٩٩٢، [[جەوھەر نامیق سالم]] وەک سەرۆکی پەرلەمانی ھەڵبژێردرا. [[فوئاد مەعسووم]] وەک سەرۆکوەزیرانی ھەرێمی کوردستان دیاریکرا. == ئەنجامەکان == {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="1" style="background: #f8f8f8; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; white-space: nowrap; text-align: left" align="center" |- style="text-align: center; background: #e8e8e8" ! rowspan="2" | حیزبەکان ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی ! rowspan="2" | سەرکردە |- style="text-align: center; background: #e8e8e8" | کۆی دەنگ | ڕێژە |- | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] ! style="text-align:right;" | ٤٣٧٬٨٧٩ ! style="text-align:right;" | ٤٥٫٣٪ ! style="text-align:right;" | ٥١ | [[مەسعوود بارزانی]] |- | [[یەکێتیی نیشتمانی کوردستان]]^١ ! style="text-align:right;" | ٤٢٣٬٨٣٣ ! style="text-align:right;" | ٤٣٫٨٪ ! style="text-align:right;" | ٤٩ | [[جەلال تاڵەبانی]] |- | [[بزووتنەوەی ئیسلامیی کوردستان]] ! style="text-align:right;" | ٤٩٬١٠٨ ! style="text-align:right;" | ٥٫١٪ ! style="text-align:right;" | ٠ | [[عوسمان عەبدولعەزیز]] |- | [[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان|حیزبی سۆسیالیستی کوردستان]] ! style="text-align:right;" | ٢٤٬٨٨٢ ! style="text-align:right;" | ٢٫٦٪ ! style="text-align:right;" | ٠ | [[مەحموود عوسمان]] |- | [[حیزبی شیوعی کوردستان-عێراق]] ! style="text-align:right;" | ٢١٬١٢٣ ! style="text-align:right;" | ٢٫٢٪ ! style="text-align:right;" | ٠ | [[عەزیز محەممەد]] |- | [[حیزبی جەماوەی دیموکراتی کوردستان]] ! style="text-align:right;" | ٩٬٩٠٣ ! style="text-align:right;" | ١٫٠٪ ! style="text-align:right;" | ٠ | |- | دێموکراتی سەربەخۆ ! style="text-align:right;" | ٥٠١ ! style="text-align:right;" | — ! style="text-align:right;" | ٠ | |- | '''دەنگە ھەژمارکراوەکان''' ! style="text-align:right;" | '''٩٦٧٬٢٢٩''' ! style="text-align:center;" | ٩٩٫٩٪ ! style="text-align:right;" | | |- | ''دەنگی پووچەڵکراو'' ! style="text-align:right;" | ''٤٬٧٢٤'' ! style="text-align:center;" | ٠٫١٪ ! ! |- | '''تەواوی دەنگەکان''' ! style="text-align:right;" | '''٩٧١٬٩٥٣''' ! style="text-align:center;" | ١٠٠٪ ! style="text-align:right;" | ١٠٠ | [https://web.archive.org/web/20091026140537/http://geocities.com/capitolhill/congress/1154/parl.htm Source] |} <div style="text-align:center;">^١<small>لیستەکەی یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان، چەند حیزبێکی دیکەی لەخۆگرت لەوانە [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] </small></sup></div> <br/> {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f8f8f8; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; white-space: nowrap; text-align: left" align=center |- style="text-align: center; background: #e8e8e8" ! rowspan="2" | حیزبی سریانی ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی ! rowspan="2" | سەرکردە |- style="text-align: center; background: #e8e8e8" | تەواوی دەنگ | ڕێژە |- | [[بزووتنەوەی دیموکراتی سریانی]] ! style="text-align:right;" | ٦٬٥٤٣ ! style="text-align:right;" | ٥٤٪ ! style="text-align:right;" | ٤ | [[یۆنادەم کانا]] |- | یەکێتیی کریستیانی کوردستان ! style="text-align:right;" | ٢٬٧٥٧ ! style="text-align:right;" | ٢٣٪ ! style="text-align:right;" | ١ | [[سەرکیز ئاغاجان]] |- | حیزبی شیوعی خەلدوئاشور ! style="text-align:right;" | ٢٬١٣٤ ! style="text-align:right;" | ١٨٪ ! style="text-align:right;" | - | |- | دیمکوراتی کریستیان ! style="text-align:right;" | ٥٣٧ ! style="text-align:right;" | ٥٪ ! style="text-align:right;" | - |} == ژێدەرەکان == {{پەراوێز}} * [//en.wikipedia.org/wiki/Iraqi_Kurdistan_parliamentary_election,_1992 بەشداربووانی ویکیپیدیای ئینگلیزی. لەوتاری (Iraqi Kurdistan parliamentary election, 1992). دوایین گۆڕانکارییەکانی ١١ی ئازاری ٢٠١٨.] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{شریتی دەروازە|مێژوو|سیاسەت|عێراق|کوردستان}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە عێراق]] [[پۆل:سیاسەتی باشووری کوردستان]] s6yeintqbtryuly3de285av4vuovjrn 0 142884 1706862 1647706 2026-11-11T07:36:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706862 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ھەڵەدن | ناوی_خۆماڵی = Haladn | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی هەڵەدن.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی ھەڵەدن | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سورداش]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٠٢٩ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ھەڵەدن''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سورداش]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ھەڵەدن''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[چاڵاوا]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مێرگەپان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[گوێزیلە، سورداش|گوێزیلە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شەدەڵە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] botnqqggnv3nmhziq23xgvr0q3gt740 0 142886 1706903 1647698 2026-11-11T10:34:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706903 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = یاخسەمەر | ناوی_خۆماڵی = Yakhsamar | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی یاخسەمەر.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی یاخسەمەر | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئازاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی سورداش]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ١٠٩٩ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''یاخسەمەر''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی سورداش]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''یاخسەمەر''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[گوێزیلە، سورداش|گوێزیلە]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[مێرگەپان]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[مالومە]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شەدەڵە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] dv25k3nzh2qw4kwn4zqvlrz3em92522 0 142940 1706490 1692964 2026-11-10T16:35:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706490 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} دووەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ ھاوکاتی ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق و ئەنجومەنی پارێزگاکانی عێراق بەڕێوەچوو. ئەم ھەڵبژاردنە بەیەکەمین ھەڵبژاردن دادەنرێت لە عێراق لەدوای ھەڵوەشاندوەی [[حیزبی بەعس]]. لەم ھەڵبژاردنەی پەرلەمانی کوردستان خەڵکی کەرکووک، نەینەوا و دیالا ڕێگەیان پێنەدرا بەشداری بکەن. لەم ھەڵبژاردنە ١٣ حیزب و ھاوپەیمانی جیاواز بەشدارییانکرد کەتیایدا ١٧٥٣٩١٩ خەڵک دەنگیدا. لەم ھەڵبژاردنەوە ژمارەی کورسییەکانی پەرلەمانی کوردستان لە ١٠٥ کورسی بوو بە ١١١ کورسی. لەئەنجامدا تەنیا سێ بەرە گەیشتنە پەرلەمانی کوردستانیش ئەوانیش ھاوپەیمانی نیشتمانی کوردستان کە ١٠٤ کورسی بەدەستھێنا، کۆمەڵی ئیسلامی ٦ کورسی و حیزبی زەحمەتکێشان و سەربەخۆکان بە ١ کورسی گەیشتنە پەرلەمان. لەگەڵ پێکھێنانی حکوومەتدا [[نێچیرڤان بارزانی]] لەحیزبی پارتی دیموکراتی کوردستان کرا بەسەرۆکوەزیرانی ھەرێمی کوردستان و [[عەدنان موفتی]] لە یەکێتیی نیشتمانی کوردستانەوە بوو بە سەرۆکی پەرلەمان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kurdistan-parliament.org/default.aspx?page=sitecontents&c=Parliament-History2005 |سەردێڕ= په‌رله‌مانی كوردستان |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090403073014/http://www.kurdistan-parliament.org/default.aspx?page=sitecontents&c=Parliament-History2005 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەنجامەکان == {| border="1" cellpadding="2" cellspacing="1" style="background: #f8f8f8; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; white-space: nowrap; text-align: left" align="center" |- style="text-align: center; background: #e8e8e8" ! rowspan="2" |پارت ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی ! rowspan="2" | تێبینی |- style="text-align: center; background: #e8e8e8" | کۆی ھەژمارکراو | ڕێژە |- | [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] ! align="right" | ١٬٥٧٠٬٦٦٣ ! align="right" | ٨٩٫٥٥٪ ! align="right" | ١٠٤ | یەکگرتنی حیزبەکانی پارتی، یەکێتیی، یەکگرتوو، شیوعی، سۆسیالیست، حیزبی نیشتمانی دیموکرات |- | [[کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان]] ! align="right" | ٨٥٬٢٣٧ ! align="right" | ٤٫٨٦٪ ! align="right" | ٦ | بەسەرکردایەتی [[عەلی باپیر]] |- | [[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان|حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان و سەربەخۆکان]] ! align="right" | ٢٠٬٥٨٥ ! align="right" | ١٫١٧٪ ! align="right" | ١ | بەسەرکردایەتی [[قادر عەزیز]] |- | پارتی کاری دیموکراتی کوردستان ! align="right" | ١١٬٧٤٨ ! align="right" | ٠٫٦٧٪ ! align="right" | ٠ | |- | [[بزووتنەوەی دیموکراتی گەلی کوردستان]] ! align="right" | ١٠٬٩٥٣ ! align="right" | ٠٫٦٢٪ ! align="right" | ٠ | |- |لیستی بێلایەنەکان ! align="right" | ١٠٬٢٦٢ ! align="right" | ٠٫٥٩٪ ! align="right" | ٠ | |- | تەجەموعی کۆماری عێراق ! align="right" | ٩٬٤٩٩ ! align="right" | ٠٫٥٤٪ ! align="right" | ٠ | |- | [[پارتی چارەسەری دیموکراتی کوردستان]] ! align="right" | ٩٬٠٨١ ! align="right" | ٠٫٥٢٪ ! align="right" | ٠ | |- | بەرەی نیشتمانی وەحدەی عێراق ! align="right" | ٨٬٢٤٣ ! align="right" | ٠٫٤٧٪ ! align="right" | ٠ | |- |بزووتنەوەی دیموکراسیخوازانی کوردستان ! align="right" | ٦٬٦٩٠ ! align="right" | ٠٫٣٨٪ ! align="right" | ٠ | |- | [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] ! align="right" | ٥٬٥٠٦ ! align="right" | ٠٫٣١٪ ! align="right" | ٠ | |- |حزبی ئەخای وەتەنی عێراقی ! align="right" | ٣٬٤٢٢ ! align="right" | ٠٫٢٠٪ ! align="right" | ٠ | |- | رەوتی نیشتمانی کوردستان ! align="right" | ٢٬٠١٨ ! align="right" | ٠٫١٢٪ ! align="right" | ٠ | |- | '''دەنگی ھەژمارکراو''' ! align="right" | '''١٬٧٥٣٬٩١٩''' ! align="center" | ١٠٠٪ ! align="right" | ١١١ | |- | ''دەنگی پووچەڵکراو'' ! align="right" | ''٢٣٬٠٦٧'' ! align="center" | &mdash; ! |} ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} == ژێدەرەکان == * [https://web.archive.org/web/20180303002123/http://www.kurdistan-parliament.org/Default.aspx?page=page&c=Parliament-History2005 ماڵپەڕی پەرلەمانی کوردستان، مێژووی خوولی دووەم ٢٠٠٥. دوایین سەردانیکردن لە ١٣ی ئازاری ٢٠١٨.] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|کوردستان|عێراق}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:سیاسەتی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق]] [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] 6cje0baw4zcpz55m0c8h3579w5c7862 0 142995 1706491 1674220 2026-11-10T16:35:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706491 wikitext text/x-wiki {{سیاسەتی ھەرێمی کوردستان}} سێیەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان لە ڕۆژی ٢٥ی تەممووزی ٢٠٠٩ بەڕێوەچوو. لەم ھەڵبژاردنەدا ٢٫٥ ھاوڵاتی لە ھەرێمی کوردستان دەنگیان بۆ ھەڵبژاردنی پەرلەمان و سەرۆکی ھەرێم دا. لەم ھەڵبژاردنە ڕەوەندی کورد لە دەرەوەی کوردستان ڕێگایان پێنەدرا دەنگبدەن لەدەرەوەی کوردستان. لەم ھەڵبژاردنە پێچەوانەی ھەڵبژاردنەکەی ٢٠٠٥، سەرۆکی ھەرێم ڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵکەوە ھەڵبژێردرا. بانگەشەی ھەڵبژاردن بۆ ئەم ھەڵبژاردنە لە ڕۆژی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٩ دەستیپێکرد تاکوو ٤٨ کاتژمێر بەر لە ئەنجامدانی ھەڵبژاردنەکە بەردەوامبوو. بۆ ئەنجامدانی ھەڵبژاردنەکەش ٨٤ بنکەی خۆتۆمارکردن کرایەوە لەگەڵ ٥٬٤٠٣ بنکە بۆ دەنگدان و پێنج بنکەش لە شاری [[بەغدا]] دانرا.<ref name=AK>[http://www.aknews.com/en/aknews/4/52510/ MP: delaying Kurdistan constitution not ‘fair’] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090805012036/http://www.aknews.com/en/aknews/4/52510/ |date=2009-08-05 }}, ''AK News'', 2009-07-07</ref> {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن/ئینگلیزی|election_name=هەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان ٢٠٠٩|election_date=٢٥ی تەمموزی ٢٠٠٩|country=کوردستان|previous_year=٢٠٠٥|previous_election=ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠٠٥|next_election=ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠١٣|next_year=٢٠١٣|seats_for_election=١١١|majority_seats=٥١}} == کەمایەتییەکان == لەم ھەڵبژاردنەوە لە کۆی ١١١ کورسی پەرلەمان ئەوا ١١ کورسی تایبەتکرا بۆ کەمایەتییەکانی کوردستان. پێنج کورسی بۆ [[ئاشوورییەکان]]، پێنج کورسی دیکەش بۆ [[تورکمانی عێراق|تورکمانەکان.]] و یەک کورسیش بۆ ئەرمەنییەکان.<ref>http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=11750&Itemid=52|Campaigns {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090804110312/http://pukmedia.com/english/index.php?option=com_content&task=view&id=11750&Itemid=52%7CCampaigns |date=2009-08-04 }} of the parliamentary elections in Kurdistan region</ref> == سیستمی دەنگدان == لەم ھەڵبژاردنە سیستمی لیستی داخراو بەکارھات ھەروەکوو ھەڵبژاردنەکەی ٢٠٠٥. ھەر حیزبێکیش مەرجبوو لەسەری ٣٠٪ پاڵێوراوەکانی ژن بن.<ref name=AK2>[http://www.aknews.com/en/aknews/4/25966 Kurdistan parliament elections between closed and open lists] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110707101829/http://www.aknews.com/en/aknews/4/25966 |date=2011-07-07 }}, ''Ak News'', 2009-03-04</ref> == پاڵێوراوەکان == لەم ھەڵبژاردنە ٥٠٩ کەس خۆیان پاڵاوت لە ٢٥ لیستی جیاواز. پێنجیان ھاوپەیمانی بوو لەنێو چەند حیزبێکدا. لەنێویشیاندا ئەوەی بەرچاوبوو بەردەوامی ھاوپەیمانی دوو حیزبی حوکمڕانی پێشووبوون ئەویش [[لیستی کوردستانی]] بوو کە بەسەرۆکایەتی [[مەسعوود بارزانی]] و [[جەلال تاڵەبانی]] بوو. لیستی کوردستانی لەلایەن [[بزووتنەوەی گۆڕان]]ەوە ڕکابەرییان دەکرا کە ئەویان [[نەوشێروان مستەفا]] سەرکردایەتی دەکرد ئەمەش دوای ئەوەی نەوشێروان لە یەکێتی ھاتەدەرەوە و بزووتنەوەی گۆڕانی دامەزراند. لیستێکی دیکەش کە کۆکراوەی چوار حیزب بوون ئەوانیش دووان ئیسلامی و دووانیش سێکۆلار بوون ئەویش [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]] کە ھەریەکە لە یەکگرتووی ئیسلامی، کۆمەڵەی ئیسلامی، سۆسیالیست دیموکرات و زەحمەتکێشان بەیەکەوە بەشدارییان کرد. == ئەنجامەکان == {| class="wikitable sortable" |- ! rowspan=2 |ناسی لیست!! rowspan=2|حیزب!! colspan=3| ٢٠٠٩!! colspan=3| ٢٠٠٥!! colspan=2| ڕێژەی گۆڕان |- ! دەنگ!! %!! کورسی!! دەنگ!! %!! کورسی!! %!! کورسی |- | [[لیستی کوردستانی]]<br/>(پێشتر [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان|ھاوپەیمانی نیشتمانی]] لە ٢٠٠٥) || [[پارتی دیموکراتی کوردستان]]<br/>[[یەکێتیی نیشتمانی کوردستان]] || ١٬٠٧٦٬٣٧٠ || ٥٧٫٣٧ ||٣٠<Br>٢٩ || ١٫٠٧٦٫٣٧٠ || ٨٩٫٥٥ || ٤٠<br/>٣٨ || ٣٢٫٢٥ ||-١٠<br/>-٩ |- | لیستی گۆڕان ||[[بزووتنەوەی گۆڕان]] || ٤٤٥٫٠٢٤ || ٢٣٫٧٢ || ٢٥ || colspan=2 | ''لە ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان بووە'' || || || +٢٥ |- | [[لیستی خزمەتگوزاری و چاکسازی]] || [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]]<br/>[[کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان]]<br/>[[حیزبی سۆسیالیست دیموکراتی کوردستان]]<br/>[[حیزبی زەحمەتکێشانی کوردستان]] (دواتر بوو بەئایندە) || ٢٤٠٫٨٤٢ || ١٢٫٨٤ || ٦<br/>٤<br/>٢<br/>١<br/>|| ''لە ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان بووە''<br/>٨٥٬٢٣٧<br/>''لە ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان بووە''<br/>- || - ||٩<br/>٦<br/>٢<br/>- || || -٤ |- | بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق ||[[بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان/عێراق|بزووتنەوەی ئیسلامی لە کوردستان]] || ٢٧٬١٤٧ || ١٫٤٥ || ٢ || colspan=2 | || - || || +٢ |- | TDM لیستی || [[بزووتنەوەی دیموکراتی تورکمانی]] || ٢٧٫١٤٧ || ١٫٤٥ ||bgcolor="#FFCC00"|<span style=> 3</span>|| colspan=2 | ''لە ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان بووە'' ||٤ || || -١ |- | ئازادی وعەدالەتی کۆمەڵایەتی| لایەنە چەپ و کۆمۆنیستەکان || ١٥٫٠٢٨ || ٠٫٨٠ ||١ ||-<br/>''-<br/>-<br/>-<br/>- || - || ١<br/>-<br/>-<br/>-<br/>- || || - |- | CSAPC ||[[ئەنجومەنی میللی کلدانی سریانی ئاشوری]] || ١٠٬٥٩٥ || ٠٫٥٨ || bgcolor="#FFCC00"|<span style=> 3</span> || - || - || - || || +٣ |- |چاکسازی تورکمانی ||قائمە اصلاح الترکمانی || ٧٬٠٧٧ || ٠٫٣٨ || bgcolor="#FFCC00"|<span style=> 1</span> || colspan=2 | || || - ||+١ |- | قائمە الرافدین|| بزووتنەوەی دیموکراتی ئاشووری || ٥٬٦٩٠ || ٠٫٣ || bgcolor="#FFCC00"|<span style=> 2</span> || colspan=2 | ''لە ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان بووە'' ||٢ || ٢ || - |- | ئەرمەنی سەربەخۆ|| ئارام شاھین داود || ٤٬١٩٨ || ٠٫٢٢ || bgcolor="#FFCC00"|<span style=> 1</span> || colspan=2 | || || - || |- |لیستی تورکمانی ھەولێر || پارتی تورکمانی ھەولێر || ٣٬٩٠٦ ||٠٫٢١ ||bgcolor="#FFCC00"|<span style=> 1</span> || colspan=2 | || || - || |- | KLTP ||پارتی کرێکاران و زەحمەتکێشانی کوردستان|| ٣٬٧٧٠ ||٠٫١٨ || ٠ || colspan=2 | || || - || |- | ئەرمەنی سەبەخۆ || مۆسا ارتیس سارگیسیان ||٢٬٩٩٣ ||٠٫١٥ || ٠ || colspan=2 | || || - || |- | KCP || [[پارتی پارێزگارانی کوردستان]] ||٢٬٤٢٦ ||٠٫١٣ || ٠ || colspan=2 | || || - || |- | بزووتنەوەی چاکسازی کوردستان || || ٢٬٠٧١ ||٠٫١١ || ٠ || colspan=2 | || || - || |- | گەنجانی سەربەخۆ || || ١٬٩٠٦ ||٠٫١ || ٠ || colspan=2 | || || - || |- | لیستی ھاوپەیمانیی نیشتمانیی دیموکراتی کوردستان || [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی دیموکراتی کوردستان]] || ١٬٧٠٠ || ٠٫١ || - || colspan=2 | ''لە ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان بووە'' ||١ || - || -١ |- | یەکێتیی کلدانییەکان|| [[پارتی یەکێتیی دیموکراتی کلدانی]] [[ئەنجومەنی نەتەوەی کلدانی]] || ١٬٧٠٠ ||٠٫٠٩ || ٠ || colspan=2 | || || - || |- |- | colspan=2|ھیتر || - || - || - || - || - || ٥|| - || |- | colspan=2|'''گشتی''' || ١٫٨٦٦٫٢٦٤ || ١٠٠% || '''١١١''' || '''١٬٧٥٣٬٩١٩''' || '''١٠٠٫٠٠''' || '''١١١''' || - || |- | colspan=2|''دەنگی پووچەڵکراو'' || - || &mdash; || &mdash; || ''٢٣٬٠٦٧'' || &mdash; || &mdash; |- |} == پێکهێنانی حکوومەت == دوای هەڵبژاردنەکان یەکێتیی و پارتی لەسەر سەرۆکوەزیران و سەرۆکی پەرلەمان ڕێکەوتن کە هەر دوو ساڵێک بۆیەکێکییان بێت. لەماوەی ٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩ تاوەکوو ٥ی نیسانی ٢٠١٢، [[بەرهەم ساڵح]] لەسەر یەکێتی بوو بەسەرۆکوەزیرانی حکوومەتی هەرێمی کوردستان و [[کەمال کەرکووکی]] لەسەر پارتی بوو بەسەرۆکی پەرلەمان. دواتر لە دوو ساڵی کۆتایی ئەو خوولەدا [[نێچیرڤان بارزانی]] لەسەر پارتی بوو بەسەرۆکوەزیران و [[ئەرسەلان بایز]] لەسەر یەکێتیی بووە سەرۆکی پەرلەمان. زۆرینەی حیزبەکان هاتنە پاڵ حکوومەت و پۆستییان پێدرا بەڵام هەریەکە لە گۆڕان، یەکگرتوو و کۆمەڵ بوونە ئۆپۆزسیۆن. === بەرەی ئۆپۆزسیۆن === هەریەکە لە [[بزووتنەوەی گۆڕان]]، [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان]] و [[کۆمەڵی ئیسلامیی کوردستان]] بوون بە ئۆپۆزسیۆن لە پەرلەمانی کوردستان. ==سەرچاواکان== {{سەرچاوەکان}} == ژێدەرەکان == * [https://web.archive.org/web/20170921122551/http://www.khec.krd/dreje_dangadaran.aspx?jimare=114&type=7 ماڵپەڕی کۆمسیۆنی باڵای هەڵبژاردنەکانی کوردستان، دوایین سەردانیکردن ١٥ی ئازاری ٢٠١٨.] * [https://web.archive.org/web/20180303002128/http://www.kurdistan-parliament.org/Default.aspx?page=page&c=Parliament-History2009 ماڵپەڕی پەرلەمانی کوردستان، دوایین سەردانیکردن ١٥ی ئازاری ٢٠١٨.] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:سیاسەتی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق]] [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە ھەرێمی کوردستان]] [[پۆل:٢٠٠٩ لە باشووری کوردستان]] 0jwsk4tgx0x9rcxq36g9e9u806k0izg 0 143184 1706919 1647695 2026-11-11T10:37:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706919 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = یارانبەگی | ناوی_خۆماڵی = Yaranbagi | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی پیرەمەگرون]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٧٦١ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''یارانبەگی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی پیرەمەگرون]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''یارانبەگی''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[موغاغ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[کۆکە، پیرەمەگرون|کۆکە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[قەرەچەتان]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[شیلەخان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] 93fxe89quyi6o6f6ltwl24sx4rfog71 0 143809 1706847 1647712 2026-11-11T07:34:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706847 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ھەڵۆنە | ناوی_خۆماڵی = Halona | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = پەڕگە:گوندی ئەڵۆنە.jpg|وێنۆک | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی گوندی ھەڵۆنە | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٤ی نیسانی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای دووکان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی بنگرد]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = ٩٠٣ | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ھەڵۆنە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی بنگرد]]، [[قەزای دووکان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ھەڵۆنە''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ شارۆچکەی [[سۆفیان، مەرگە|سۆفیان]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[بێگمە]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[دۆڵەگۆم]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[پاشکێش]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{گوندەکانی قەزای دووکان}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] jynhzmec2oyp179bmgmtyldifkeg01r 1 145258 1706729 1322369 2026-11-10T22:52:17Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706729 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری 1 بەستەری دەرەکیی [[ئەمین مەعلووف]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=575763 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151031015404/http://endeshe.org/?book=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1 بۆ http://endeshe.org/?book=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٥٣، ١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەمین مەعلووف]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=762147 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20150920211720/http://www.kurdipedia.info/?lng=1&data=lw%2FylElMxXKt6bmAuKvEVEt03ZtxsADzKWw2KVKr1EQfN%2F0QT0+q2n8i0VF4mUJGHVPGMrs71x2zM1esdeC+Hw%3D%3D بۆ http://www.kurdipedia.info/?lng=1&data=lw%2FylElMxXKt6bmAuKvEVEt03ZtxsADzKWw2KVKr1EQfN%2F0QT0+q2n8i0VF4mUJGHVPGMrs71x2zM1esdeC+Hw%3D%3D زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٧:٠٢، ١٣ی ئازاری ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەمین مەعلووف]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1322368 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20151031015404/http://endeshe.org/?book=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1 بۆ http://endeshe.org/?book=%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DB%95%DA%A9%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%86%D9%88%D9%88%D8%B1 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٤١، ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەمین مەعلووف]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706728 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200228053402/http://www.mangpub.com/writersdt?id=35 بۆ http://www.mangpub.com/writersdt?id=35 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٥٢، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) 7fme2qllpkn27bgui8f7qg0mjfno7ma 0 145625 1706780 1647713 2026-11-11T04:34:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706780 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = ھەڵشۆ | ناوی_خۆماڵی = Halsho | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[شارەدێ]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی تەممووزی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای پشدەر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی ھەڵشۆ]] | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 1081 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''ھەڵشۆ''' شارەدێیەکە، کەوتووەتە [[ناحیەی ھەڵشۆ]]، [[قەزای پشدەر]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> ئەم شارەدێیە ناوەندی [[ناحیەی ھەڵشۆ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == جوگرافیا == '''ھەڵشۆ''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ئەسپی جاڕ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[شێخ جونەت]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[سالک]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[لاس]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[ناحیەی ھەڵشۆ]] {{گوندەکانی قەزای پشدەر}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شار، شارۆچکە و شارەدێیەکانی ھەرێمی کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ssnojmskt965w2z0a95dn6n903mga4w 0 149193 1706932 1647684 2026-11-11T10:39:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706932 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناوی_فەرمی = یارمەند | ناوی_خۆماڵی = Yarmand | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] | وێنە = | قەبارەی_وێنە =300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iraq | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[عێراق]]دا | پۆتانەکان = | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناحیەی پێباز]](باوەنور) | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرجەمی ڕووبەر کم = | بەرزایی_بە_م = 552 | دانیشتووان_لە = |ژمارەی_دانیشتووان = | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[کوردی]] ([[سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە|سوننی]] [[شافعی]] | جۆری_کۆدی_ناوچە =}} '''یارمەند''' گوندێکە، کەوتووەتە [[ناحیەی پێباز]]، [[قەزای کەلار]]، [[ئیدارەی گەرمیان]]، [[پارێزگای سلێمانی]]، [[باشووری کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێڕستی گوندەکانی باشوور | ناونیشان = http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=http://www.zmanikurdi.com/renusi_zmani_kurdi/21/11.pdf |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''یارمەند''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[کەڵەشێرەی حەمەی زۆراب]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ژاڵەی حاجی قادر]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[ڕەواتی]] و لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[وڕێڵە]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref><ref>https://books.google.iq/books?</ref> == مێژوو == == ئەمانەش ببینە == * [[گوندەکانی پارێزگای سلێمانی]] {{گوندەکانی کەلار}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:گوندەکانی سلێمانی]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای سلێمانی]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] ggvd1m42617wwto5xnkkdlzwej3f9ca 4 152900 1706472 1690752 2026-11-10T15:56:23Z Pirehelokan 5097 1706472 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (جۆراوجۆر)/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(60d) |counter = 8 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 2 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=جۆراوجۆر|2= بەشی '''جۆراوجۆر'''ی دیوەخان بۆ ناردنی ئەو پەیامانەن کە لە ھیچ بەشێکی تردا ناگونجن. بۆ بەشەکانی تر بڕوانن [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)|سیاسەت]]، [[ویکیپیدیا:دیوەخان (تەکنیکی)|تەکنیکی]]، یان [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)|پێشنیارەکان]]، یان - بۆ یارمەتی - لە [[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگا]] کەڵک وەربگرن. بۆ پرسیارە گشتییە زانستییەکان تکایە [[ویکیپیدیا:مێزی زانیاری|مێزی زانیاری]] بەکاربھێنن. |3=وپ:دخج|4=وپ:دخ/ج}} __NEWSECTIONLINK__ <span id="below_toc"> __TOC__ </span> {{Clear}} {{anchor|below_toc}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == داواکردنی بۆچوون بەم زوانە لەسەر ھەڵبژاردنی بۆردی ئەمیندارەکان == <section begin="announcement-content /> بۆردی ئەمیندارەکان ئامادەکاری دەکات بۆ داواکردنی بۆ چوون لەسەر ھەڵبژاردنی بۆردەکە بەم زوانە، لە ١٠ی شووبات - ٧ی شووباتی، ٢٠٢٢. لە کاتێکدا کە زانیارییەکان ھەفتەیەک پێش داواکردنەکە ئامادە دەبێت، ئێمە دڵنیایی ئەوەمان کردۆتەوە کە بەلایەنی کەمەوە دوو پرسیار ئامادەیە بۆ پرسین لەم داواکردنەی ئێستا: * * باشترین ڕێگا چییە بۆ دڵنیابوونەوە لە نوێنەرایەتییەکی دادەپەروەرانە بۆ یەکخستنی کۆمەڵگاکان لەنێوان بۆردەکە؟ کاندیدکراوەکان پێویستە چی شتێکیان ھەبێت لە کاتی ھەڵبژاردنەکە؟ لەکاتێکدا لەوانەیە پرسیاری زیاتر دابنرێت، ستراتیژی جوڵانەوەکە و بەڕێوەبەرایەتی تیمەکە دەیانەوێت کات دابین بکەن بۆ ئەندامانی کۆمەڵگاکە و شوێنە پەیوەندیدارەکان بۆ ئەوەی لێکۆلینەوە و بیرۆکەکان ئامادە بکەن لەسەر پرسیارە سەلمێنراوەکان پێش ئەوەی داواکارییەکە بکرێتەوە، ئێمە داوای لێبوردن دەکەین لەسەر ئەوەی لە ئێستادا پێرستێکی تەواوی پرسیارەکانمان ئامادەنەکردووە، پێرستی پرسیارەکان پێویستە تەنھا بە یەک یان دوو پرسیار زیاتر بکرێت، مەبەستەکە ئەوە نییە فشار بخەینە سەر کۆمەڵگاکان بە داواکاری زۆر، بەڵکو بۆ دابینکردنی تێبینی و بۆچوونی پێشوازی لێکراوە لەسەر ئەم پرسیارە گرنگانە. '''دەتەوێت یارمەتی رێکخستنەوەی گفتووگۆییە ناوخۆییەکان بدەیت لەم داوالێکردنەوەی ئێستادا؟''' پەیوەندی بکە بە [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance|ستراتیژی جوڵانەوە و تیمی بەڕێوەبەراییەتی]] لەسەر مێتا، یان لە [https://t.me/wmboardgovernancechat تێلێگرامم]، یاخوود لە ڕێگەی ئیمەیڵ msg[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org پەیوەندی بکە ئەگەر ھەر پرسیارێک یان تێبنییەکت ھەبوو، ستراتیژی جوڵانەوە و بەڕێوەبەراییەتی تیمەکە تا ٣ی کانوونی دووەم بەشێوەیەکی کەم ستافی دەبێت، تکایە لەھەر دواکەوتنی وەڵامێک ببورە لەم کاتەدا، وە ئێمە ئەوەش دەزانین کەوا ھەنێک لە ئەندامانی کۆمەڵگا و شوێنە پەیوەندیدارەکان بەردەست نابن لە کاتی پشووی کانوونی یەکەم، داوای لێبوردن دەکەین ئەگەر نامەکەمان لەو کاتە پێت گەیشتووە کەتۆ لە پشوودا بوویت. هیوای سەرکەوتن، ستراتیژی جوڵانەوە و بەڕێوەبەراییەتی<section end="announcement-content" /> {{واژۆنەکراو|Xeno (WMF)}} == Subscribe to the This Month in Education newsletter - learn from others and share your stories == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear community members, Greetings from the EWOC Newsletter team and the education team at Wikimedia Foundation. We are very excited to share that we on tenth years of Education Newsletter ([[m:Education/News|This Month in Education]]) invite you to join us by [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|subscribing to the newsletter on your talk page]] or by [[m:Education/News/Newsroom|sharing your activities in the upcoming newsletters]]. The Wikimedia Education newsletter is a monthly newsletter that collects articles written by community members using Wikimedia projects in education around the world, and it is published by the EWOC Newsletter team in collaboration with the Education team. These stories can bring you new ideas to try, valuable insights about the success and challenges of our community members in running education programs in their context. If your affiliate/language project is developing its own education initiatives, please remember to take advantage of this newsletter to publish your stories with the wider movement that shares your passion for education. You can submit newsletter articles in your own language or submit bilingual articles for the education newsletter. For the month of January the deadline to submit articles is on the 20th January. We look forward to reading your stories. Older versions of this newsletter can be found in the [[outreach:Education/Newsletter/Archives|complete archive]]. More information about the newsletter can be found at [[m:Education/News/Publication Guidelines|Education/Newsletter/About]]. For more information, please contact spatnaik{{@}}wikimedia.org. ------ <div style="text-align: center;"><div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[User:ZI Jony|<span style="color:#8B0000">'''ZI Jony'''</span>]] [[User talk:ZI Jony|^{<span style="color:Green"><i>(Talk)</i></span>}]], {{<includeonly>subst:</includeonly>#time:l G:i, d F Y|}} (UTC)</div></div> </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:ZI Jony@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/Awareness_of_Education_Newsletter/List_of_Village_Pumps&oldid=21244129 --> == گۆڕینی چەند وشەیەکی ویکیپیدیا == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٢:١٣، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٨٥٤٤١٠}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> === پارامەتر یان پارامیتەر؟ === سڵاو، وەک دەزانن لەم پرۆژەیە وشەی Parameter زۆرتر بە «پارامەتر» نووسراوە، بەڵام زۆرتر لە خەڵکی دەرەوە بە «پارامیتەر» بیستوومە. چی دەڵێن؟ بیگۆڕین؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٣:٣٤، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو. ئەگەر دەنووسی پارامیتەر دەبێ مەتر-یش بکەیە میتر. تا ئەو جێگایەی دەزانم مەتر و پارامەتر لە کوردیدا ئینگلیزی نین و فەرەنسین (mètre و paramètre).-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٢٣:٠٤، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::کاک {{وب|Calak}} منیش بیرم لەوە کردەوە و، دەشزانم لە ڕۆژھەڵات دەڵێن میتر نەک مەتر. بزانین ڕای ئەوانی تر چییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :زۆر زاڕاوەمان هەیە قسەی لەسەر کراوە و لە فەرهەنگدا هەیە و نوێ نیە، پێویست بە گۆڕینی ناکا. لە فەرهەنگی زانستپەروەرانی کورد [https://ferheng.zkurd.org/?q=parameter وامان نووسیوە] بەبۆچوونی من بابەتێکی لەسەر بنوسرێت، هاوواتاکانی نبنووسرێت باشترە. ئەگەریش سەلیقەی زمان پارامیتەر بێ، ئەوا ڕەوانەکردن دروست بکرێت، تاکو هەردووکیمان هەبێت. سوپاس. [[بەکارھێنەر:ئاراس نوری|ئاراس نوری]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئاراس نوری|لێدوان]]) ‏١١:٥٢، ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) :: کاک {{وب|ئاراس نوری}} وەڵا تا ئەو جێگەیەی من بزانم لە باشوور ھەر پارامیتەر دەڵێن و پارامەتر نامۆیە. دەزانم لەگەڵ وشەی مەتر ڕووبەڕوویان بکەینەوە پارامەتر دروستە، بەس وەکتریش زەحمەتە لە باشوور پارامەتر ھەزم بکەن. بەھەرحاڵ، باسەکە لەسەر وتاری [[:en:Parameter|Parameter]] نییە و لەسەر تەواوی پرۆژەکە بوو. بۆ نموونە بڕوانە [[داڕێژە:ڤەژینبوکس#پارامەترەکان]]. مەبەستمان لەوەیە کە لە تەواوی پرۆژەکە ئەو وشەیە بگۆڕدرێت، بەس مادام دوای ئەو ماوە زۆرە کەس پشتگیریی وشەی پارامیتەری نەکردووە و گەر ھەر واش مایەوە، ئەوا شکست دەھێنێت و ناگۆڕدرێت. زۆر سپاس. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:١٥، ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) ::: {{نەکرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:١٧، ٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) === بیرخستنەوە یان ئاماژە؟ === سڵاوی دووبارە، لە ویکییەکەمان بۆ وشەی «cite» وشەی «بیرخستنەوە» دانراوە کە پێم وایە لە «یادکرد»ی فارسییەوە مانا کرابێتەوە، بەڵام من پێم وایە بەرامبەرێکی زۆر نەگونجاوە. لە ٢٠١٥ لە [[وتووێژی داڕێژە:بیرخستنەوەی وێب]] برادەرانی ئەو کاتە وتوویانە کە بیرخستنەوە باش نییە و کاک دیاریش وشەی «ئاماژە»ی پێشنیار کردووە کە خۆم بە باشم زانی بیگۆڕین و بیکەینە ئەوە. ئێوە چی دەڵێن؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٢:٠٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :من لەگەڵ ئاماژەم، نموونە: (Cite a source) ئاماژە بە سەرچاوە بدە نەک بیرخستنەوەی سەرچاوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::ھەرخۆشی لە دەستکاری دیداری بەشی (Cite) ی ئینگلیزی کراوە بە (ئاماژە) :) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::: {{وب|Sakura emad}} وایە و بزانین ڕای ئەوانی تر چییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::ئاماژە-ش تەواو نییە. یا شتێکی تەواو دابنرێ یا کاری دووکارەکی نەکەین. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٦:٥٧، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::: کاک {{وب|Calak}}، کاک ئاراس، کاک دیار، کاک سەرچیا، کاک پیرەھەڵۆکان و، ئەوە من و ساکووراش دەڵێین ئاماژە وشەیەکی باشترە لەو بیرخستنەوە فارسییە کە لەوێ نووسراوە یادکرد. گەر وشەی ترتان پێ شک نایە، ئەوا تکایە با بیکەینە ئاماژە و نەجاتی بەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٧:٢٠، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::منیش لەگەڵ ئاماژە نیم. cite لە فارسیدا کردوویانە بە استناد کە واتە پاڵ دان و پشت بەستن، لە عەرەبیدا پێ ئەڵێن استشهاد کە واتە گەواھێنانەوە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:٤٦، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::: کاک {{وب|Aza}} ئەوە نییە یادکردە. بڕوانە [[:fa:الگو:ویکی‌پدیا:الگوهای یادکرد]]. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٣:٢٧، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ویکیی فارسی بە تەمایە ھەموو شتێک بکاتە فارسی. ناڵێ استناد چون عەرەبییە. ئێمە فارسی دەزانین لە ویکی بەدەر کەس ناڵێ یادکرد. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٤:٣٧، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::نازانم ویکیپیدیای فارسی بۆ ئەڵێ یادکرد. ئاکادیمیای زمانی فارسی ئەڵێ بڵێن اسنتاد. <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/Aza|بەشدارییەکان]]) ١٣:٣٥، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC)</small> ::: کاک {{وب|Aza}} و کاک {{وب|Calak}} ئاشکرایە کە ئێوە ئاگاتان لە فارسی ھەیە، بەڵام ئێمە باسی ویکیپیدیا دەکەین. بەھەرحاڵ، حەز ناکەم ئەم بەشە زۆر درێژ بکەینەوە. تەنیا ئەوەندەم دەوێت کە ئێستا ئێوە لەگەڵ بیرخستنەوەن؟ زۆرێک وتوویانە ئاماژە کێشەی نییە. ئێستا ئێوە کە دژی ئاماژەن، دەبێت شتێکی باشتریش پێشنیار بکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٥:٥٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) :::من لەگەڵ بیرخستنەوەش نیم. بەڵام ئاماژەش ھەر شتێکە وەکوو بیرخستنەوە، ئەدی بۆ بیگۆڕین؟ ئەگەر بمانەوێ بیگۆڕین ئەبێ بیکەینە شتێکی باشتر. استناد واتە «پشت بەستن بە بەڵگە». بەڵام ئەمە زۆر دوور و درێژە. گەواھێنانەوە کورتترە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٨:٤٦، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::منیش قسەی خۆم کرد کە شتێکی گونجاو دابنرێ سووی چییە ھەڵە بە ھەڵە بگۆڕین. دەبی بیری لێ بکەینەوە. گەواھێنانەوە-ش نازانم گونجاو بێ یان نا. گەوا کە کوردی نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٩:٠٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::: {{وب|Aza}} نازانم چۆناوچۆن ئاماژە و بیرخستنەوە وەک یەکن! تۆ کە بە کەسێک بڵێی سەرچاوە بۆ وتارەکەت زیاد بکە، دەڵێی ئاماژەی پێ بدە یان بیری بخەوە؟ ئەوەتا لە ٢٠٠٩ [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە]] دروست کراوە. دواتر لەبەر کورتییەکەشی ئاماژە شتێکی جوانە. گەواھێنانەوەش شتێکی جوان نییە و وەک بیرخستنەوەکە وایە. دەزانم بەڵگەھێنانەوە ڕەنگە باشتر مانای cite بدات، بەڵام ھێشتا دوورودرێژە و باش نییە. وەختی خۆی کاک [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] لە شوێنێک ئاماژەی نووسیبوو. بزانین ئەو چی دەڵێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:١٥، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::ئەمانە ئەڵێم با تۆزێ بابەتەکە ڕوون بێتەوە و بەشکەم کەسێ پێشنیارێک بگاتە زەینی. citation جۆرێ reference -ە. refer پیت بە پیت کە سەیری بکەی واتە «بردنەوە»، ھەر fer ھاوڕیشەی وشەی «بردن» -ە. reference واتە «بردنەوە بۆ سەرچاوە». cite -یش ھاوڕیشەی وشەی «چوون»ی کوردی و «شدن»ی فارسییە. مەبەست لە citation «چوون بۆ سەرچاوە» -یە. بۆیە ھەم reference و ھەم citation چەشنێ «ئاماژە»ی تیایە. ھەر دوو ئاماژە بە سەرچاوە دەکەن، ئەمانبەنەوە یا ئەمانگەڕێننەوە بۆ سەرچاوە. بەڵام ئەگەر ئەم ئاماژەدانە لە ناو دڵی دەقەکەدا بێ پێی ئەڵێن citation، ئەگەر لە کۆتاییی دەقەکەدا بێ پێی ئەڵێن reference. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) === دەم باش === کاتێک دەچیتە سەر پەڕەی وتووێژیش و بەشی نوێ لێ دەدەی، دیفاڵت نووسراوە دەمباش، کە بەپێی ئەوەیکە خۆی ڕستەیەکە دەبێت جودا بکرێتەوە و دەم باش بنووسرێت؛ تا ڕای هاوڕێیانیش چی بێت.. [[بەکارھێنەر:Keenîî|Keenîî]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Keenîî|لێدوان]]) ‏٠٠:٠٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :ڕاستە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٨:٢٦، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :: {{کرا}} – سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٢:١٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) === ناوبڕ یان قەدبڕ؟ === لە ویکیپیدیا بۆ وشەی «Shortcut»، وشەی «ناوبڕ» دانراوە، کە ڕێک فارسییەکەیە و، نە لە کوردی بەو مانایە دێ و نە کەسانێکی زۆریش بەکاری دێنن. لە کوردیدا ئەمە پێی دەوترێت «قەدبڕ». ناوبڕ لە ئێستادا وەک ھاوواتای وچان بەکاردێت کە لە بەرنامە تەلەڤیزیۆنی و ڕادیۆیییەکاندا زۆر بەکارھاتووە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:١٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) :::[https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%82%DB%95%D8%AF%D8%A8%DA%95&f=0 قەدبڕ] تەواوە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:١٩، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) :::: سپاس کاک ئازا! کاک {{وب|Épine}} پێم وا بێت جارێک تۆ وتت ناوبڕ تەواوە. گەر قسەت نییە، پێم وا بێت گۆڕینەکە بکەین باشە. سپاس، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢١:١٤، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::: دەستتان خۆش بۆ دۆزینەوەی وشە تەواوەکە. هیچ لێدوانێکم نییە.—&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٣٤، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: {{کرا}} – سپاس بۆ ھەردووکتان! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:٥٧، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] نەکرێتە ئەرشیڤ؟ [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٩:٢٣، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi everyone, The Community Voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] is now open. Here are some helpful links to get you the information you need to vote: * Try the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Community_Voting/Election_Compass|Election Compass]], showing how candidates stand on 15 different topics. * Read the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|candidate statements]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Affiliate_Organization_Participation/Candidate_Questions|answers to Affiliate questions]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Apply to be a Candidate|Learn more about the skills the Board seeks]] and how the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|Analysis Committee found candidates align with those skills]] If you are ready to vote, you may go to [[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2022|SecurePoll voting page]] to vote now. '''You may vote from August 23 at 00:00 UTC to September 6 at 23:59 UTC.''' To see about your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]]. Best, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee''<br /><section end="announcement-content" /> [[User:MNadzikiewicz_(WMF)|MNadzikiewicz (WMF)]] <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:MNadzikiewicz (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery&oldid=23708360 --> == Opportunities open for the Ombuds commission and the Case Review Committee == <section begin="announcement-content" /> <div style="margin:.2em 0 .5em;margin-{{#switch:{{PAGELANGUAGE}}|ar|arc|ary|arz|azb|bcc|bgn|ckb|bqi|dv|fa|fa-af|glk|ha-arab|he|kk-arab|kk-cn|ks|ku-arab|ms-arab|mzn|pnb|prd|ps|sd|ug|ur|ydd|yi=right|left}}:3ex;"> [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Announcement/2023 OC and CRC appointments process|''You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.'']] ''<span class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Announcement/2023 OC and CRC appointments process|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/Announcement/2023 OC and CRC appointments process}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</span>'' </div> Hi everyone! The Ombuds commission (OC) and the Case Review Committee (CRC) are looking for members. People are encouraged to nominate themselves or encourage others they feel would contribute to these groups to do so. There is more information below about the opportunity and the skills that are needed. '''About the Ombuds commission''' The Ombuds commission (OC) works on all Wikimedia projects to investigate complaints about violations of the privacy policy, especially in use of [[m:Special:MyLanguage/CheckUser policy|CheckUser]] and [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|Oversight]] (also known as Suppression) tools. The Commission mediates between the parties of the investigation and, when violations of the policies are identified, advises the Wikimedia Foundation on best handling. They may also assist the General Counsel, the Chief Executive Officer, or the Board of Trustees of the Foundation in these investigations when legally necessary. For more on the OC's duties and roles, '''[[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|see Ombuds commission on Meta-Wiki]]'''. Volunteers serving in this role should be experienced Wikimedians, active on any project, who have previously used the CheckUser/Oversight tools OR who have the technical ability to understand these tools and the willingness to learn them. They must be able to communicate in English, the common language of the commission. They are expected to be able to engage neutrally in investigating these concerns and to know when to recuse when other roles and relationships may cause conflict. Commissioners will serve '''two-year terms''' (note that this is different from past years, when the terms have been for one year). '''About the Case Review Committee''' The Case Review Committee (CRC) reviews appeals of eligible Trust & Safety office actions. The CRC is a critical layer of oversight to ensure that Wikimedia Foundation office actions are fair and unbiased. They also make sure the Wikimedia Foundation doesn’t overstep established practices or boundaries. For more about the role, '''[[m:Special:MyLanguage/Case Review Committee|see Case Review Committee on Meta-Wiki]]'''. We are looking for current or former functionaries and experienced volunteers with an interest in joining this group. Applicants must be fluent in English (additional languages are a strong plus) and willing to abide by the [[m:Special:MyLanguage/Trust_and_Safety/Case_Review_Committee/Charter|terms of the Committee charter]]. If the work resonates and you qualify, please apply. Committee members will serve '''two-year terms''' (note that this is different from past years, when the terms have been for one year). '''Applying to join either of these groups''' Members are required to sign the [[m:Special:MyLanguage/Confidentiality agreement for nonpublic information|Confidentiality agreement for nonpublic information]] and must be willing to comply with the appropriate Wikimedia Foundation board policies (such as the [[m:Special:MyLanguage/Access to nonpublic information policy|access to non-public information policy]] and the [[foundation:Special:MyLanguage/Privacy policy|Foundation privacy policy]]). These positions requires a high degree of discretion and trust. Members must also be over 18 years of age. '''If you are interested in serving in either capacity listed above,''' please write in English to the Trust and Safety team at ca[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org (to apply to the OC) or to the Legal Team at legal[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org (to apply to the CRC) with information about: * Your primary projects * Languages you speak/write * Any experience you have serving on committees, whether movement or non-movement * Your thoughts on what you could bring to the OC or CRC if appointed * Any experience you have with the Checkuser or Oversight tools (OC only) * Any other information you think is relevant '''The deadline for applications is 31 December 2022 in any timezone.''' Please feel free to pass this invitation along to any users who you think may be qualified and interested. Thank you! On behalf of the Committee Support team,<br /><section end="announcement-content" /> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:MNadzikiewicz (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery&oldid=23914777 --> == Global ban for PlanespotterA320/RespectCE == Per the [[m:Global bans|Global bans]] policy, I'm informing the project of this request for comment: [[m:Requests for comment/Global ban for PlanespotterA320 (2) ]] about banning a member from your community. Thank you.--[[User:Lemonaka|Lemonaka]] ([[User talk:Lemonaka|talk]]) 21:40, 6 February 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Zabe@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lemonaka/Massmessagelist&oldid=24501599 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023: We are back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:UCDM 2023 promo.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the third edition of writing challenge "'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2023. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023/Prizes|prizes]].<br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[m:CentralNotice/Request/UCDM 2023|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! </div> [[m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) 07:58, 1 March 2023 (UTC) </div>: <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimania 2023 Welcoming Program Submissions</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="wikimania-program-submissions"/>[[File:Wikimania Singapore Logo.svg|right|frameless]]Do you want to host an in-person or virtual session at Wikimania 2023? Maybe a hands-on workshop, a lively discussion, a fun performance, a catchy poster, or a memorable lightning talk? [[wmania:Special:MyLanguage/2023:Program/Submissions|'''Submissions are open until March 28''']]. The event will have dedicated hybrid blocks, so virtual submissions and pre-recorded content are also welcome. If you have any questions, please join us at an upcoming conversation on March 12 or 19, or reach out by email at wikimania@wikimedia.org or on Telegram. More information on-wiki.<section end="wikimania-program-submissions"/> </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:CKoerner (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24390465 --> == Reusing references: Can we look over your shoulder? == ''Apologies for writing in English.'' The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references. * The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here]. * Interviews can be conducted in English, German or Dutch. * [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]]. * Sessions will be held in January and February. * [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.] * Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment. We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]] <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25956752 --> == Looking for your Input: Invitation to interview on using Wikidata in other projects == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.'' Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.<br> ''Currently, we are only able to conduct interviews in English.'' The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time. For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.<br>We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite2&oldid=26048136 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024: We are back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:UCDM 2024 general.jpg|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the forth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2024. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive prizes.<br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/UCDM 2024|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[:m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26166467 --> == <span lang="en" dir="ltr">Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Sub-referencing"/> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]] Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]]. '''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you: * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand. Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC) <section end="Sub-referencing"/> </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johannes Richter (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 --> == ئینسایکڵۆپیدیا وشەیەکی کوردی نیه! == {{لێدوانی کۆمەڵگە}} <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٣٨، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣٤ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٥٠٥٧٣٠٨٠}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> دروود ، سەرنجی هەمیشەم بۆ ماوەی ڕابردوو لەکاتی پەڕەکردن لەم ماڵپەرە ، ڕستەی (ویکیپیدیا ، ئینسایکڵۆپیدیای زانیاری) کە وشەیەی کوردی نیە 'ئینسایکڵۆپیدیا' ئامانجی ئەم بابەتە هاندانه بۆ بەکارهێنانی وشانی پەتی وە گەڕان بەدوایاندا ، یاخود ڕێکخستنیان هەر لەبەر ئەو هۆکارەش داوای ئەوە دەکەم چاوێک بەسەر بابەتی نازناوی ویکیپیدیای بگۆڕدرێت بۆ (ویکیپیدیا ، زانستنامەی زانیاری) زانستنامە وشەیەکی هاوواتای وشەی encyclopediaـیە ، بەپێی فەرهەنگی کوردی کوردستانیکا ، زۆر سوپاس بۆ کاتتان [[تایبەت:بەشدارییەکان/169.224.64.205|169.224.64.205]] ١٣:١١، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :{{وب|Aza|Calak|Gejeluk|Pirehelokan}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٤٥، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ بانگکردنەکەتان. پێشتر زانستنامە بوو. دوایی کرا بە ئینسایکلۆپیدیا. فەرقیان نیە بۆ من. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :ھەرچەنە بانگھێشت نەکراوم، بەس وەکو ڕای خۆم لەگەڵ '''زانستنامە'''م. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :: زۆر سپاس بۆ لێدوانەکانتان! ویستم قسەی تێدا نەکەم، بەڵام ڕاستی منیش دەڵێم تا بۆمان بکرێ با لە وشەی غەیرە کوردی کەڵک وەرنەگرین؛ چەندین شێوازی نووسینیان ھەیە و ھەر کەسە و بە جۆرێ دەنووسێ. من ئاگام لە وتووێژی کۆن نییە و نازانم بۆچی گۆڕدراوە، بەڵام ئەگەر لاری نەبێ، با بکرێتەوە بە ''زانستنامە''. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، ئەگەر ڕایەکی ترتان نییە، ئەیگۆڕین بە '''زانستنامە'''. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٥٢، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئینسایکلۆپیدیا باشە، زانستنامەش دەبێ. دژایەتیم نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٠٢، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::منیش پێم وایە بکرێتە زانستنامە باشترە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٣١، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] منیش وشەی کوردیم پێ باشترە، بەڵام نازانم زانستنامە گونجاوە یان نا. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٢١:٣٥، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] لە ویکیپیدیای فارسیدا وشەی دانشنامەیان بەکارھێناوە کە وەک زانستنامە کوردییەکەی خۆمانە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::ئەگەر وشەیەکی ترت لە خەیاڵە، ئەتوانی پێشنیاری کەی و گەر نییە، ئەیکەینەوە بە '''زانستنامە'''. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٢:٣٠، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ھیچ وشەیەکی تر شک نابەم. ئەگەر پێشنیاری تر نەبوو، با زانستنامە بێت. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٠٩:١٠، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] کەس ڕای پێچەوانەی نییە و ھەموویان پێیان باشە. پێم وایە ئەونە بەسە کە وەستاوین، پێشنیار ئەکەم لۆگۆکەی ویکیپیدیا بگۆڕین بۆ ئەو لۆگۆیەی کە وشەی زانستنامە تیایە. ھەر لێرە پێشنیاری ئەکەم تۆ چی ئەڵێی؟ ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٠:٤٦، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] گۆڕینی ئەم وشە ھەندێ ئیشی دەوێ و بۆیە باشترە پەلەشی لێ نەکرێ. ئێمە نازانین ھۆکاری گۆڕینی چی بووە و بۆ ئەوەشی کەس گلەیی نەکات، باشترە تا ھەفتەیە بابەتەکە بە کراوەیی بمێنێتەوە. @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ھۆکاری گۆڕینەکەی چی بووە ئەگەر بزانی؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١١:٣٦، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::دواخستنی بەباش نازانم بەس کە یەکلا بۆوە پێشنیاری لۆگە تازە ئەکەم. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٣٩، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::{{وب|Aram}} بەتەواوی بیرم نایە بۆ گۆڕا. بەڵام ئەگەر بمەوێ ڕەخنەی زانستنامە بکەم، زانست بە مەعنای سایەنس شتێکی زۆر بەرتەسکە. فرەیەک لەو شتانەی لە ئیینسایکلۆپیدیایەکدایە سایەنس نین وەک ژیاننامە و مێژوو و... بۆیە وشەکەی پڕبەپێست نیە، بەڵام من دژایەتیشم لەگەڵی نیە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٣٠، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ئەوەش قسەیەکە بۆ خۆی. تێدا مان زۆر ناخۆشە! :) ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٣٥، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::مادەم تا ئێستا ھیچ دژێک نییە، ئەتوانین بیگۆڕین بۆ زانستنامە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٩:٤٩، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ڕاستە دژ نییە، بەڵام وەک خۆم ئەو لێدوانەی کۆتاییی Pirehelokan، کەمێ بۆچوونمی گۆڕی. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٣٣، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::ئاخ ببوورە Pirehelokan، ویستم بانگی @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] بکەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٣٣، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::Pirehelokanش کێشەی نییە بگۆڕێ بۆ زانستنامە، قسەکەی تەنیا ڕەخنەیە بوو کە وشەیەکی پڕ بەپێست نییە بەرامبەری. ئەگەر ئاواش بێ لە ئینسایکڵۆپیدیا باشترە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٣٩، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) @[[ب:Pirehelokan|Pirehelokan]]: ئەی '''زانیارینامە''' چۆنە؟ لە {{بەستەری سادە|١=https://lex.vejin.net/ck/def/zkurd-IT/encyclopedia|٢=فەرھەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاریش}} ھاتووە. وشەیەکی گونجاو و فراونترە لە زانستامە، کە زانیاریی مێژوویی و ژیاننامە و زانستیش ئەگرێتەوە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:١٢، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :بەڕێزان @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] و @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]. ئەگەر کۆدەنگی لەسەر گۆڕینی ئیسنایکلۆپیدیا ھەیە، تکایە تا زووترە با دەست بە گۆڕینی بکرێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Zemen}} تا ئێستا ھیچ دژێک نییە لەسەر گۆڕینی ناوەکە. منیش چاوەڕێی ئەو بەڕێزانەم کە وتووێژیان کردووە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٥، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] وەک لە سەرەوە وتم لێدوانەکەی پیرەھەڵۆ کەمێک بۆچوونمی گۆڕی. باشترە بەکارھێنەری زیاتر بەشداریی تێدا بکەن تا بە ئاکامێکی باشتر بگەین. وشەکە لە زۆر شوێن بە کار براوە و ئێستا بیگۆڕین و دواتر شتێک ڕوو بدات تا وەک خۆی لێ بکەینەوە شتێکی ناخۆشە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٣٦، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ئاسایییە وشەکە دەقاودەق ھەموو ماناکان لەخۆ نەگرێت. ئێمە کە دەڵێین دارتاش، خۆ کابرا ھەر دار ناتاشێ، ھەموو ئەو کارانە ئەنجام دەدات کە پەیوەندی بە دار و تەختەوە ھەیە. گەر ئەمەش پەسەند نەبوو، من لەگەڵ '''زانیارینامە''' دەبم. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٤:٥٨، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە کردنی ئەم ئیشە ڕاڕام. دەبێت بەکارھێنەری زیاتر قسەی تێدا بکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٥٧، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) {{وب|Aram|Pirehelokan|Gejeluk|Calak|Zemen|Hivja|Aza|-Haryad }}سەلامێکی گەرم و گوڕ لە بەڕێزان. تەواوی بیر و ڕایەکانتانم خێندەوە وابزانم لەبەر ئەوە لەسەر گۆڕینی بۆ زانستنامە ڕاوەستاون کە بەکارهێنەری زیاتر قسەی تێدا بکەن کە بە ڕای من نەدەبا ڕاوەستابان. ئەمن چووکەی هەمووتانم ئەما ئەگەر ئەمن وەکوو قسەی ئاخیر و سەرەکی قەبووڵ بکەن و لەوەی زیاتر لێی ڕانەوەستن زۆر باش دەبێ چونکە کەس دژی بەکارهێنانی ووشەی ڕەسەنی زمانی خۆی نێ. لەنێو کۆمێنتەکاندا کاکە هەڵۆ کوتبوی «زانست بە مەعنای سایەنس شتێکی زۆر بەرتەسکە. فرەیەک لەو شتانەی لە ئیینسایکلۆپیدیایەکدایە سایەنس نین وەک ژیاننامە و مێژوو و... بۆیە وشەکەی پڕبەپێست نیە»، ئازیزان هەڵسەنگاندنی زمان کوردی و ئینگلیزی لەگەڵ یێک زۆر هەڵەیە چونکە ووشەیەک وەکوو زانستنامە کە لە کوردی دا ووشەیەکی ڕەسەن و پڕئێنێرژیە لە ئینگلیزی دا وا نیە، ویکیپیدیای فارسیش گوێی نەداوەتە ئەو شتانە و ڕاست چ ووشەیەک بە زمانی خۆیان مانا و مەفهوومی زۆر هەیە ئەویان داناوە('''دانشنامە'''، کە دەبێتە هەمان زانستنامەی مە). یێک نموونە بۆوەیکە نابێ کوردی لەگەڵ ئینگلیزی هەڵسەنگێنین: ڕەستەی «I was reading a book last night» بە فارسی دەبێتە «دیشب داشتم کتاب میخوندم»، ئەو ڕەستەیە گوزەشتەی ئیستمراریە، بەڵام بە کوردی دەبێتە چی؟! نابێتە هیچ چونکە ئەسلەن لە کوردی دا شتی وامان نە، ئەگەر وەریگێڕینەوە دەبێتە «دوێنێ شەوێ هەمبوو کتێبم دخێندەوە» مانای هیچ نادا، کەواتە بەعزە ووشە و ڕەستەیەک لە زمانێک‌دا تایبەت بەو زمانەیە و ئەو مانایەی کە لەو زمانە دایە شایەد لە زمانێکی دی دا نەبێ. کاکە زەمەنیش دانی بە زانیارینامە دانابوو، زانیارینامە وەکوو زانستنامە وەکی باشووری دەڵێ فەڕمی نیە و باشترین ووشە هەمان زانستنامەیە. بە سوپاسەوە [[بەکارھێنەر:Cizr|<span style="color:#00BAAE">'''سينا'''</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Cizr|<span style="color:#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></span>]] ١٨:٠٤، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) @[[User:Tessla|Tessla]] بەڕێز هۆگر جێگات لێرە خاڵیە تکایە جەنابیشت ڕای خۆت بنووسە. سوپاس [[بەکارھێنەر:Cizr|<span style="color:#00BAAE">'''سينا'''</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Cizr|<span style="color:#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></span>]] ٢١:٢١، ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لە هەمووان هەرچەندە بانگێشت نەکراوم، بەڵام بینیم وتم با زانیاری خۆم دەربارەی بڵێم، هەندێک گەڕانم کرد، بۆچیوونی ئێوە دەربارەی زانیاری نامە ڕاستە، بەڵام بەپێی سیستەمی ڕاستی کە شاعیرانی کورد و پڕۆفیسۆرانی کورد لەبواری زانیاریدا و وەک خۆم لە کتێبخانەم و دەمەوێت پێتان بڵێم چۆن کار لەسەر ئینسکۆپیدیا دەکەین، لای ئێمە کتێبێک وەک ئینسکۆلۆپیدیا دەچێتە بەشی ٠٠٠ واتا ئەمە دەکەوێتە بواری گشتی، لێرەوە دەمەوێت بپیرسم لەڕاستی وشەی نامە کە دەینێن بە کۆتای وشەی زانیاری بەواتای چی دێت وشەیەکە بۆ کردنی شتەکان گشتی یاخود تایبەتە بە بواری ئەدەن، گەر تایبەتبێت بە بواری ئەدەب ئەوکاتە ئێمە لە کتێبخانە وەک ٨٠٠ کاری لەگەڵ دەکەین و لە بواری گشتی دەردەچێت، ئێ ویکیپیدیاش گشتییە، من وەک خۆم واتاکەی نازانم و بەکاریشم نەهێناوە، لە عەرەبیدا پێیدەڵێن ناوەندی زانیاری یاخود تۆڕی زانیاری، گەر بزانین پاشگری نامە بەواتای چی دێت ئەو کاتە دەتوانین بەکاریبهێنین، سوپاس.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٦، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == دانانی بۆردی یوزەرگرووپی کوردی == سڵاو و ڕێز، [[ڕێکخراوی ویکیمیدیا]] داوای لە [[m:Kurdish_Wikimedians_User_Group|یوزەرگرووپی کوردی]] کردووە کە بۆردێک دابمەزرێنێت بۆ بەڕێوەبردنی یوزەر گرووپەکە. ئەوە مەرجێکە بۆ ئەوەی لە داهاتوودا بتوانین پشتگیریی دارایی باشتر بەدەستبهێنین. هەرکەسێک حەزدەکات کە خۆی بپاڵێوێت ئەوا لێرە ویستی خۆی ئاشکرا بکات بۆ ئەوەی ئەگەر ژمارەی داواکارییەکان زۆربێت ئەوا بچێتە بواری هەڵبژاردنەوە. بۆ ئەم خۆپاڵاوتنە چەند مەرجێک هەیە # پێویستە کەسەکە چالاکانە بتوانێت دەربکەوێت لە بۆنە و چالاکییەکانی یووزەرگرووپەکە و هەروەها کاتی هەبێت بۆ ڕێکخستنیان. # زمانی ئینگلیزی بزانێت چونکە پێویستە بەشداربێت لە وتووێژ و کۆبوونەوەکانی ئۆنلاین لەگەڵ ڕێکخراوی ویکیمیدیا. # ئامادەیی هەبێت کە لە پڕۆسەی داواکردنی پشتگیریی دارایی بەشداربێت (زمانی ئینگلیزی). # کەسەکە چالاک بێت و هەژماری ویکیپیدیای لانی کەم کۆنتر بێت لە ٣ ساڵ. '''تێبینی گرنگ:''' کاری بۆردەکە خۆبەخشانەیە و دەستەی بۆردەکە هیچ پشتگیرییەکی دارایی وەرناگرن. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] سلاو لە تۆش کارێکى باشە بەھیواى بەردەوامى پرۆژە و پێشبرکێکان .بەھۆى ئەو دوو پێشبرکییە وتارەکان تا ئاستێکى باش پێشکەوتن.کە ئەگەر ئەوە نەبوایە باوەرناکەم وا پەریان پێ بدرایە.من پێشنیارى خۆم نارد بۆ گروپەکە سەبارەت بە پێدبرکێى ساڵانە لە بوارێکى دیاریکراو. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ٢١:٠٧، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] سڵاو و زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان، بەڕێزتان لەگەڵ خاتوو شەوین مێژوویەکی زۆر باش و سەرکەوتووتان هەبووە لەو یووزەر-گرووپەکەدا و ھەر شایەنی خۆشتانە، هەروەها هیوادارم ئەگەر کەسانی تریش مەرجەکان لەخۆ دەگرن بێتە ناو بۆردەکەوە. هەر شتێک بوو ئێمە وەک هاوکار لە خزمەتداین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٣٢، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::بەڕێزان @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]، @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] ئەگەر خوازیارن و کاتتان هەیە دەتوانن ببن بەشێک لە بۆردی یوزەرگرووپەکە و خۆتان هەڵبژێرن. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٢:٤٤، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :دەستان خۆش [[بەکارھێنەر:موحەممەد نادم|موحەممەد نادم]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:موحەممەد نادم|لێدوان]]) ١٠:٠١، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) === خۆپاڵاواتن === لە خوارەوە ناوی بەکارهێنەریت بنووسە ئەگەر ئارەزوومەندیت. *[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ٠٩:٣٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٩:٤٠، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ravan|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ravan|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٠٦:٣٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == هوزي گيژ == [[Https//hozi.gizh.com|هوزي گيژ]] [[بەکارھێنەر:Bahamnd|Bahamnd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bahamnd|لێدوان]]) ٢٣:٤٦، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] ١٥:١٦، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Editors on group 1 wikis, including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on '''October 5 at 07:00 UTC''' as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make higher-value changes easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project]] or [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]].<br/>Please reach out if you have any questions, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٤٢، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31106967 --> == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٩:٢٨، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> ==هێنانەوەی بەکارهێنەر زەمەن؟== سڵاو هاوڕێیانی ویکیپیدیای کوردی. وەک ڕەنگە ئاگادار بن ماوەیەک لەمەوبەر [[بەکارھێنەر:Zemen]] بەگشتی یانی بە گڵۆباڵی [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:GlobalBlockList&target=%233457800 بەربەست کرا]. زەمەن ماوەیەک لەمەوبەر ئیمەیلێکی بۆ من ناردبوو و داوای لێبوردنی کردبوو و وتبووی داوا دەکات کۆمیوونیتیی ویکیی کوردیی ناوەندی هەژمارەکەی بکەنەوە. من زۆر سەرقاڵ بووم و ئیستە سەرم پەرژا بینووسم. من خۆم لەگەڵ زەمەن شەڕەقسەی کەمم نەبووە، تەنانەت بە ماوەی کاتی هەژمارەکەیم داخستووە! بەڵام لام وا نیە داخستن و بەربەرستن ڕێگەچارەیە. ئیتر ئێوە چ دەڵێن وا بکەین. ئەم پەیامە بۆ گشت بەکارهێنەرانە بەڵام چەند کەسی چالاک تاگ دەکەم. {{وب|Aram|Calak|Kushared|-Haryad|Sakura emad}} و کەسانی تر. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٥:٥٦، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) ebee0bvi0j1iamuht72093bv8lxmag2 1706843 1706472 2026-11-11T07:10:20Z -Haryad 40333 /* هێنانەوەی بەکارهێنەر زەمەن؟ */ وەڵامدانەوە 1706843 wikitext text/x-wiki {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = ویکیپیدیا:دیوەخان (جۆراوجۆر)/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(60d) |counter = 8 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 2 |minthreadstoarchive = 1 }} <noinclude> {{سەرپەڕەی دیوەخان|start= |1=جۆراوجۆر|2= بەشی '''جۆراوجۆر'''ی دیوەخان بۆ ناردنی ئەو پەیامانەن کە لە ھیچ بەشێکی تردا ناگونجن. بۆ بەشەکانی تر بڕوانن [[ویکیپیدیا:دیوەخان (سیاسەت)|سیاسەت]]، [[ویکیپیدیا:دیوەخان (تەکنیکی)|تەکنیکی]]، یان [[ویکیپیدیا:دیوەخان (پێشنیارەکان)|پێشنیارەکان]]، یان - بۆ یارمەتی - لە [[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگا]] کەڵک وەربگرن. بۆ پرسیارە گشتییە زانستییەکان تکایە [[ویکیپیدیا:مێزی زانیاری|مێزی زانیاری]] بەکاربھێنن. |3=وپ:دخج|4=وپ:دخ/ج}} __NEWSECTIONLINK__ <span id="below_toc"> __TOC__ </span> {{Clear}} {{anchor|below_toc}} [[پۆل:دیوەخانی ویکیپیدیا]] </noinclude> == داواکردنی بۆچوون بەم زوانە لەسەر ھەڵبژاردنی بۆردی ئەمیندارەکان == <section begin="announcement-content /> بۆردی ئەمیندارەکان ئامادەکاری دەکات بۆ داواکردنی بۆ چوون لەسەر ھەڵبژاردنی بۆردەکە بەم زوانە، لە ١٠ی شووبات - ٧ی شووباتی، ٢٠٢٢. لە کاتێکدا کە زانیارییەکان ھەفتەیەک پێش داواکردنەکە ئامادە دەبێت، ئێمە دڵنیایی ئەوەمان کردۆتەوە کە بەلایەنی کەمەوە دوو پرسیار ئامادەیە بۆ پرسین لەم داواکردنەی ئێستا: * * باشترین ڕێگا چییە بۆ دڵنیابوونەوە لە نوێنەرایەتییەکی دادەپەروەرانە بۆ یەکخستنی کۆمەڵگاکان لەنێوان بۆردەکە؟ کاندیدکراوەکان پێویستە چی شتێکیان ھەبێت لە کاتی ھەڵبژاردنەکە؟ لەکاتێکدا لەوانەیە پرسیاری زیاتر دابنرێت، ستراتیژی جوڵانەوەکە و بەڕێوەبەرایەتی تیمەکە دەیانەوێت کات دابین بکەن بۆ ئەندامانی کۆمەڵگاکە و شوێنە پەیوەندیدارەکان بۆ ئەوەی لێکۆلینەوە و بیرۆکەکان ئامادە بکەن لەسەر پرسیارە سەلمێنراوەکان پێش ئەوەی داواکارییەکە بکرێتەوە، ئێمە داوای لێبوردن دەکەین لەسەر ئەوەی لە ئێستادا پێرستێکی تەواوی پرسیارەکانمان ئامادەنەکردووە، پێرستی پرسیارەکان پێویستە تەنھا بە یەک یان دوو پرسیار زیاتر بکرێت، مەبەستەکە ئەوە نییە فشار بخەینە سەر کۆمەڵگاکان بە داواکاری زۆر، بەڵکو بۆ دابینکردنی تێبینی و بۆچوونی پێشوازی لێکراوە لەسەر ئەم پرسیارە گرنگانە. '''دەتەوێت یارمەتی رێکخستنەوەی گفتووگۆییە ناوخۆییەکان بدەیت لەم داوالێکردنەوەی ئێستادا؟''' پەیوەندی بکە بە [[m:Special:MyLanguage/Movement Strategy and Governance|ستراتیژی جوڵانەوە و تیمی بەڕێوەبەراییەتی]] لەسەر مێتا، یان لە [https://t.me/wmboardgovernancechat تێلێگرامم]، یاخوود لە ڕێگەی ئیمەیڵ msg[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org پەیوەندی بکە ئەگەر ھەر پرسیارێک یان تێبنییەکت ھەبوو، ستراتیژی جوڵانەوە و بەڕێوەبەراییەتی تیمەکە تا ٣ی کانوونی دووەم بەشێوەیەکی کەم ستافی دەبێت، تکایە لەھەر دواکەوتنی وەڵامێک ببورە لەم کاتەدا، وە ئێمە ئەوەش دەزانین کەوا ھەنێک لە ئەندامانی کۆمەڵگا و شوێنە پەیوەندیدارەکان بەردەست نابن لە کاتی پشووی کانوونی یەکەم، داوای لێبوردن دەکەین ئەگەر نامەکەمان لەو کاتە پێت گەیشتووە کەتۆ لە پشوودا بوویت. هیوای سەرکەوتن، ستراتیژی جوڵانەوە و بەڕێوەبەراییەتی<section end="announcement-content" /> {{واژۆنەکراو|Xeno (WMF)}} == Subscribe to the This Month in Education newsletter - learn from others and share your stories == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Dear community members, Greetings from the EWOC Newsletter team and the education team at Wikimedia Foundation. We are very excited to share that we on tenth years of Education Newsletter ([[m:Education/News|This Month in Education]]) invite you to join us by [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|subscribing to the newsletter on your talk page]] or by [[m:Education/News/Newsroom|sharing your activities in the upcoming newsletters]]. The Wikimedia Education newsletter is a monthly newsletter that collects articles written by community members using Wikimedia projects in education around the world, and it is published by the EWOC Newsletter team in collaboration with the Education team. These stories can bring you new ideas to try, valuable insights about the success and challenges of our community members in running education programs in their context. If your affiliate/language project is developing its own education initiatives, please remember to take advantage of this newsletter to publish your stories with the wider movement that shares your passion for education. You can submit newsletter articles in your own language or submit bilingual articles for the education newsletter. For the month of January the deadline to submit articles is on the 20th January. We look forward to reading your stories. Older versions of this newsletter can be found in the [[outreach:Education/Newsletter/Archives|complete archive]]. More information about the newsletter can be found at [[m:Education/News/Publication Guidelines|Education/Newsletter/About]]. For more information, please contact spatnaik{{@}}wikimedia.org. ------ <div style="text-align: center;"><div style="margin-top:10px; font-size:90%; padding-left:5px; font-family:Georgia, Palatino, Palatino Linotype, Times, Times New Roman, serif;">[[m:Education/Newsletter/About|About ''This Month in Education'']] · [[m:Global message delivery/Targets/This Month in Education|Subscribe/Unsubscribe]] · [[m:MassMessage|Global message delivery]] · For the team: [[User:ZI Jony|<span style="color:#8B0000">'''ZI Jony'''</span>]] [[User talk:ZI Jony|^{<span style="color:Green"><i>(Talk)</i></span>}]], {{<includeonly>subst:</includeonly>#time:l G:i, d F Y|}} (UTC)</div></div> </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:ZI Jony@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:ZI_Jony/MassMessage/Awareness_of_Education_Newsletter/List_of_Village_Pumps&oldid=21244129 --> == گۆڕینی چەند وشەیەکی ویکیپیدیا == <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ٢٢:١٣، ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٣٢ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|١٩٥٨٨٥٤٤١٠}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> === پارامەتر یان پارامیتەر؟ === سڵاو، وەک دەزانن لەم پرۆژەیە وشەی Parameter زۆرتر بە «پارامەتر» نووسراوە، بەڵام زۆرتر لە خەڵکی دەرەوە بە «پارامیتەر» بیستوومە. چی دەڵێن؟ بیگۆڕین؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٣:٣٤، ٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :سڵاو. ئەگەر دەنووسی پارامیتەر دەبێ مەتر-یش بکەیە میتر. تا ئەو جێگایەی دەزانم مەتر و پارامەتر لە کوردیدا ئینگلیزی نین و فەرەنسین (mètre و paramètre).-- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٢٣:٠٤، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::کاک {{وب|Calak}} منیش بیرم لەوە کردەوە و، دەشزانم لە ڕۆژھەڵات دەڵێن میتر نەک مەتر. بزانین ڕای ئەوانی تر چییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :زۆر زاڕاوەمان هەیە قسەی لەسەر کراوە و لە فەرهەنگدا هەیە و نوێ نیە، پێویست بە گۆڕینی ناکا. لە فەرهەنگی زانستپەروەرانی کورد [https://ferheng.zkurd.org/?q=parameter وامان نووسیوە] بەبۆچوونی من بابەتێکی لەسەر بنوسرێت، هاوواتاکانی نبنووسرێت باشترە. ئەگەریش سەلیقەی زمان پارامیتەر بێ، ئەوا ڕەوانەکردن دروست بکرێت، تاکو هەردووکیمان هەبێت. سوپاس. [[بەکارھێنەر:ئاراس نوری|ئاراس نوری]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:ئاراس نوری|لێدوان]]) ‏١١:٥٢، ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) :: کاک {{وب|ئاراس نوری}} وەڵا تا ئەو جێگەیەی من بزانم لە باشوور ھەر پارامیتەر دەڵێن و پارامەتر نامۆیە. دەزانم لەگەڵ وشەی مەتر ڕووبەڕوویان بکەینەوە پارامەتر دروستە، بەس وەکتریش زەحمەتە لە باشوور پارامەتر ھەزم بکەن. بەھەرحاڵ، باسەکە لەسەر وتاری [[:en:Parameter|Parameter]] نییە و لەسەر تەواوی پرۆژەکە بوو. بۆ نموونە بڕوانە [[داڕێژە:ڤەژینبوکس#پارامەترەکان]]. مەبەستمان لەوەیە کە لە تەواوی پرۆژەکە ئەو وشەیە بگۆڕدرێت، بەس مادام دوای ئەو ماوە زۆرە کەس پشتگیریی وشەی پارامیتەری نەکردووە و گەر ھەر واش مایەوە، ئەوا شکست دەھێنێت و ناگۆڕدرێت. زۆر سپاس. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٢:١٥، ٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) ::: {{نەکرا}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:١٧، ٣ی ئابی ٢٠٢٢ (UTC) === بیرخستنەوە یان ئاماژە؟ === سڵاوی دووبارە، لە ویکییەکەمان بۆ وشەی «cite» وشەی «بیرخستنەوە» دانراوە کە پێم وایە لە «یادکرد»ی فارسییەوە مانا کرابێتەوە، بەڵام من پێم وایە بەرامبەرێکی زۆر نەگونجاوە. لە ٢٠١٥ لە [[وتووێژی داڕێژە:بیرخستنەوەی وێب]] برادەرانی ئەو کاتە وتوویانە کە بیرخستنەوە باش نییە و کاک دیاریش وشەی «ئاماژە»ی پێشنیار کردووە کە خۆم بە باشم زانی بیگۆڕین و بیکەینە ئەوە. ئێوە چی دەڵێن؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٢:٠٥، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :من لەگەڵ ئاماژەم، نموونە: (Cite a source) ئاماژە بە سەرچاوە بدە نەک بیرخستنەوەی سەرچاوە. [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::ھەرخۆشی لە دەستکاری دیداری بەشی (Cite) ی ئینگلیزی کراوە بە (ئاماژە) :) [[بەکارھێنەر:Sakura emad|🌸 Sakura emad 💖]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|لێدوان]]) ‏٢٢:٥٦، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::: {{وب|Sakura emad}} وایە و بزانین ڕای ئەوانی تر چییە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:٢٠، ٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) ::::ئاماژە-ش تەواو نییە. یا شتێکی تەواو دابنرێ یا کاری دووکارەکی نەکەین. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٦:٥٧، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::: کاک {{وب|Calak}}، کاک ئاراس، کاک دیار، کاک سەرچیا، کاک پیرەھەڵۆکان و، ئەوە من و ساکووراش دەڵێین ئاماژە وشەیەکی باشترە لەو بیرخستنەوە فارسییە کە لەوێ نووسراوە یادکرد. گەر وشەی ترتان پێ شک نایە، ئەوا تکایە با بیکەینە ئاماژە و نەجاتی بەین. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٧:٢٠، ١٧ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::منیش لەگەڵ ئاماژە نیم. cite لە فارسیدا کردوویانە بە استناد کە واتە پاڵ دان و پشت بەستن، لە عەرەبیدا پێ ئەڵێن استشهاد کە واتە گەواھێنانەوە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٢:٤٦، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::: کاک {{وب|Aza}} ئەوە نییە یادکردە. بڕوانە [[:fa:الگو:ویکی‌پدیا:الگوهای یادکرد]]. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٣:٢٧، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]: ویکیی فارسی بە تەمایە ھەموو شتێک بکاتە فارسی. ناڵێ استناد چون عەرەبییە. ئێمە فارسی دەزانین لە ویکی بەدەر کەس ناڵێ یادکرد. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٤:٣٧، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::نازانم ویکیپیدیای فارسی بۆ ئەڵێ یادکرد. ئاکادیمیای زمانی فارسی ئەڵێ بڵێن اسنتاد. <!-- داڕێژە:واژوونەکراو --><small class="autosigned">—&nbsp;ئەم لێدوانە لەلایەن [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] [[ویکیپیدیا:واژوو|واژوونەکراوە]]. ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza#top|لێدوان]] • [[تایبەت:بەشدارییەکان/Aza|بەشدارییەکان]]) ١٣:٣٥، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC)</small> ::: کاک {{وب|Aza}} و کاک {{وب|Calak}} ئاشکرایە کە ئێوە ئاگاتان لە فارسی ھەیە، بەڵام ئێمە باسی ویکیپیدیا دەکەین. بەھەرحاڵ، حەز ناکەم ئەم بەشە زۆر درێژ بکەینەوە. تەنیا ئەوەندەم دەوێت کە ئێستا ئێوە لەگەڵ بیرخستنەوەن؟ زۆرێک وتوویانە ئاماژە کێشەی نییە. ئێستا ئێوە کە دژی ئاماژەن، دەبێت شتێکی باشتریش پێشنیار بکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٥:٥٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) :::من لەگەڵ بیرخستنەوەش نیم. بەڵام ئاماژەش ھەر شتێکە وەکوو بیرخستنەوە، ئەدی بۆ بیگۆڕین؟ ئەگەر بمانەوێ بیگۆڕین ئەبێ بیکەینە شتێکی باشتر. استناد واتە «پشت بەستن بە بەڵگە». بەڵام ئەمە زۆر دوور و درێژە. گەواھێنانەوە کورتترە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١٨:٤٦، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::منیش قسەی خۆم کرد کە شتێکی گونجاو دابنرێ سووی چییە ھەڵە بە ھەڵە بگۆڕین. دەبی بیری لێ بکەینەوە. گەواھێنانەوە-ش نازانم گونجاو بێ یان نا. گەوا کە کوردی نییە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏١٩:٠٤، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::: {{وب|Aza}} نازانم چۆناوچۆن ئاماژە و بیرخستنەوە وەک یەکن! تۆ کە بە کەسێک بڵێی سەرچاوە بۆ وتارەکەت زیاد بکە، دەڵێی ئاماژەی پێ بدە یان بیری بخەوە؟ ئەوەتا لە ٢٠٠٩ [[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە]] دروست کراوە. دواتر لەبەر کورتییەکەشی ئاماژە شتێکی جوانە. گەواھێنانەوەش شتێکی جوان نییە و وەک بیرخستنەوەکە وایە. دەزانم بەڵگەھێنانەوە ڕەنگە باشتر مانای cite بدات، بەڵام ھێشتا دوورودرێژە و باش نییە. وەختی خۆی کاک [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] لە شوێنێک ئاماژەی نووسیبوو. بزانین ئەو چی دەڵێت. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٩:١٥، ١٨ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::::ئەمانە ئەڵێم با تۆزێ بابەتەکە ڕوون بێتەوە و بەشکەم کەسێ پێشنیارێک بگاتە زەینی. citation جۆرێ reference -ە. refer پیت بە پیت کە سەیری بکەی واتە «بردنەوە»، ھەر fer ھاوڕیشەی وشەی «بردن» -ە. reference واتە «بردنەوە بۆ سەرچاوە». cite -یش ھاوڕیشەی وشەی «چوون»ی کوردی و «شدن»ی فارسییە. مەبەست لە citation «چوون بۆ سەرچاوە» -یە. بۆیە ھەم reference و ھەم citation چەشنێ «ئاماژە»ی تیایە. ھەر دوو ئاماژە بە سەرچاوە دەکەن، ئەمانبەنەوە یا ئەمانگەڕێننەوە بۆ سەرچاوە. بەڵام ئەگەر ئەم ئاماژەدانە لە ناو دڵی دەقەکەدا بێ پێی ئەڵێن citation، ئەگەر لە کۆتاییی دەقەکەدا بێ پێی ئەڵێن reference. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏٠٦:٥٨، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) === دەم باش === کاتێک دەچیتە سەر پەڕەی وتووێژیش و بەشی نوێ لێ دەدەی، دیفاڵت نووسراوە دەمباش، کە بەپێی ئەوەیکە خۆی ڕستەیەکە دەبێت جودا بکرێتەوە و دەم باش بنووسرێت؛ تا ڕای هاوڕێیانیش چی بێت.. [[بەکارھێنەر:Keenîî|Keenîî]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Keenîî|لێدوان]]) ‏٠٠:٠٣، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :ڕاستە. [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue">'''<span style="font-size:13px">چالاک</span>'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ‏٠٨:٢٦، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) :: {{کرا}} – سپاس! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٢:١٢، ٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) === ناوبڕ یان قەدبڕ؟ === لە ویکیپیدیا بۆ وشەی «Shortcut»، وشەی «ناوبڕ» دانراوە، کە ڕێک فارسییەکەیە و، نە لە کوردی بەو مانایە دێ و نە کەسانێکی زۆریش بەکاری دێنن. لە کوردیدا ئەمە پێی دەوترێت «قەدبڕ». ناوبڕ لە ئێستادا وەک ھاوواتای وچان بەکاردێت کە لە بەرنامە تەلەڤیزیۆنی و ڕادیۆیییەکاندا زۆر بەکارھاتووە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢٠:١٤، ١٦ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) :::[https://lex.vejin.net/ck/search/?t=%D9%82%DB%95%D8%AF%D8%A8%DA%95&f=0 قەدبڕ] تەواوە. -[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ‏١١:١٩، ٢٠ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) :::: سپاس کاک ئازا! کاک {{وب|Épine}} پێم وا بێت جارێک تۆ وتت ناوبڕ تەواوە. گەر قسەت نییە، پێم وا بێت گۆڕینەکە بکەین باشە. سپاس، ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏٢١:١٤، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) ::::: دەستتان خۆش بۆ دۆزینەوەی وشە تەواوەکە. هیچ لێدوانێکم نییە.—&#9666; [[بەکارھێنەر:Épine|<b style="color:purple;font-size:13px;display:inline-block;border:1px solid purple;border-radius:5px;">&#160;ئێپین&#160;</b>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Épine|<span style="color:purple">&#9836;</span>]]} ‏٢١:٣٤، ٢١ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) :::::: {{کرا}} – سپاس بۆ ھەردووکتان! ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ💭'''</span>]]} ‏١٤:٥٧، ٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] نەکرێتە ئەرشیڤ؟ [[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Nskoalj|لێدوان]]) ‏١٩:٢٣، ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open == <section begin="announcement-content" /> :''[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open| You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.]]'' :''<div class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation elections/2022/Announcement/The 2022 Board of Trustees election Community Voting period is now open}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</div>'' Hi everyone, The Community Voting period for the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022|2022 Board of Trustees election]] is now open. Here are some helpful links to get you the information you need to vote: * Try the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Community_Voting/Election_Compass|Election Compass]], showing how candidates stand on 15 different topics. * Read the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|candidate statements]] and [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Affiliate_Organization_Participation/Candidate_Questions|answers to Affiliate questions]] * [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Apply to be a Candidate|Learn more about the skills the Board seeks]] and how the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation elections/2022/Candidates|Analysis Committee found candidates align with those skills]] If you are ready to vote, you may go to [[Special:SecurePoll/vote/Wikimedia_Foundation_Board_Elections_2022|SecurePoll voting page]] to vote now. '''You may vote from August 23 at 00:00 UTC to September 6 at 23:59 UTC.''' To see about your voter eligibility, please visit the [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_elections/2022/Voter_eligibility_guidelines|voter eligibility page]]. Best, Movement Strategy and Governance ''This message was sent on behalf of the Board Selection Task Force and the Elections Committee''<br /><section end="announcement-content" /> [[User:MNadzikiewicz_(WMF)|MNadzikiewicz (WMF)]] <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:MNadzikiewicz (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery&oldid=23708360 --> == Opportunities open for the Ombuds commission and the Case Review Committee == <section begin="announcement-content" /> <div style="margin:.2em 0 .5em;margin-{{#switch:{{PAGELANGUAGE}}|ar|arc|ary|arz|azb|bcc|bgn|ckb|bqi|dv|fa|fa-af|glk|ha-arab|he|kk-arab|kk-cn|ks|ku-arab|ms-arab|mzn|pnb|prd|ps|sd|ug|ur|ydd|yi=right|left}}:3ex;"> [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Announcement/2023 OC and CRC appointments process|''You can find this message translated into additional languages on Meta-wiki.'']] ''<span class="plainlinks">[[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Foundation Legal department/Announcement/2023 OC and CRC appointments process|{{int:interlanguage-link-mul}}]] • [https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Special:Translate&group=page-{{urlencode:Wikimedia Foundation Legal department/Announcement/2023 OC and CRC appointments process}}&language=&action=page&filter= {{int:please-translate}}]</span>'' </div> Hi everyone! The Ombuds commission (OC) and the Case Review Committee (CRC) are looking for members. People are encouraged to nominate themselves or encourage others they feel would contribute to these groups to do so. There is more information below about the opportunity and the skills that are needed. '''About the Ombuds commission''' The Ombuds commission (OC) works on all Wikimedia projects to investigate complaints about violations of the privacy policy, especially in use of [[m:Special:MyLanguage/CheckUser policy|CheckUser]] and [[m:Special:MyLanguage/Oversight policy|Oversight]] (also known as Suppression) tools. The Commission mediates between the parties of the investigation and, when violations of the policies are identified, advises the Wikimedia Foundation on best handling. They may also assist the General Counsel, the Chief Executive Officer, or the Board of Trustees of the Foundation in these investigations when legally necessary. For more on the OC's duties and roles, '''[[m:Special:MyLanguage/Ombuds commission|see Ombuds commission on Meta-Wiki]]'''. Volunteers serving in this role should be experienced Wikimedians, active on any project, who have previously used the CheckUser/Oversight tools OR who have the technical ability to understand these tools and the willingness to learn them. They must be able to communicate in English, the common language of the commission. They are expected to be able to engage neutrally in investigating these concerns and to know when to recuse when other roles and relationships may cause conflict. Commissioners will serve '''two-year terms''' (note that this is different from past years, when the terms have been for one year). '''About the Case Review Committee''' The Case Review Committee (CRC) reviews appeals of eligible Trust & Safety office actions. The CRC is a critical layer of oversight to ensure that Wikimedia Foundation office actions are fair and unbiased. They also make sure the Wikimedia Foundation doesn’t overstep established practices or boundaries. For more about the role, '''[[m:Special:MyLanguage/Case Review Committee|see Case Review Committee on Meta-Wiki]]'''. We are looking for current or former functionaries and experienced volunteers with an interest in joining this group. Applicants must be fluent in English (additional languages are a strong plus) and willing to abide by the [[m:Special:MyLanguage/Trust_and_Safety/Case_Review_Committee/Charter|terms of the Committee charter]]. If the work resonates and you qualify, please apply. Committee members will serve '''two-year terms''' (note that this is different from past years, when the terms have been for one year). '''Applying to join either of these groups''' Members are required to sign the [[m:Special:MyLanguage/Confidentiality agreement for nonpublic information|Confidentiality agreement for nonpublic information]] and must be willing to comply with the appropriate Wikimedia Foundation board policies (such as the [[m:Special:MyLanguage/Access to nonpublic information policy|access to non-public information policy]] and the [[foundation:Special:MyLanguage/Privacy policy|Foundation privacy policy]]). These positions requires a high degree of discretion and trust. Members must also be over 18 years of age. '''If you are interested in serving in either capacity listed above,''' please write in English to the Trust and Safety team at ca[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org (to apply to the OC) or to the Legal Team at legal[[File:At sign.svg|16x16px|link=|(_AT_)]]wikimedia.org (to apply to the CRC) with information about: * Your primary projects * Languages you speak/write * Any experience you have serving on committees, whether movement or non-movement * Your thoughts on what you could bring to the OC or CRC if appointed * Any experience you have with the Checkuser or Oversight tools (OC only) * Any other information you think is relevant '''The deadline for applications is 31 December 2022 in any timezone.''' Please feel free to pass this invitation along to any users who you think may be qualified and interested. Thank you! On behalf of the Committee Support team,<br /><section end="announcement-content" /> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:MNadzikiewicz (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Movement_Strategy_and_Governance/Delivery&oldid=23914777 --> == Global ban for PlanespotterA320/RespectCE == Per the [[m:Global bans|Global bans]] policy, I'm informing the project of this request for comment: [[m:Requests for comment/Global ban for PlanespotterA320 (2) ]] about banning a member from your community. Thank you.--[[User:Lemonaka|Lemonaka]] ([[User talk:Lemonaka|talk]]) 21:40, 6 February 2023 (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Zabe@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Lemonaka/Massmessagelist&oldid=24501599 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023: We are back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:UCDM 2023 promo.png|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|Ministry of Foreign Affairs of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the third edition of writing challenge "'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2023. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2023/Prizes|prizes]].<br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[m:CentralNotice/Request/UCDM 2023|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! </div> [[m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) 07:58, 1 March 2023 (UTC) </div>: <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=23942484 --> == <span lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr">Wikimania 2023 Welcoming Program Submissions</span> == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <section begin="wikimania-program-submissions"/>[[File:Wikimania Singapore Logo.svg|right|frameless]]Do you want to host an in-person or virtual session at Wikimania 2023? Maybe a hands-on workshop, a lively discussion, a fun performance, a catchy poster, or a memorable lightning talk? [[wmania:Special:MyLanguage/2023:Program/Submissions|'''Submissions are open until March 28''']]. The event will have dedicated hybrid blocks, so virtual submissions and pre-recorded content are also welcome. If you have any questions, please join us at an upcoming conversation on March 12 or 19, or reach out by email at wikimania@wikimedia.org or on Telegram. More information on-wiki.<section end="wikimania-program-submissions"/> </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:CKoerner (WMF)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=24390465 --> == Reusing references: Can we look over your shoulder? == ''Apologies for writing in English.'' The Technical Wishes team at Wikimedia Deutschland is planning to [[m:WMDE Technical Wishes/Reusing references|make reusing references easier]]. For our research, we are looking for wiki contributors willing to show us how they are interacting with references. * The format will be a 1-hour video call, where you would share your screen. [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ More information here]. * Interviews can be conducted in English, German or Dutch. * [[mw:WMDE_Engineering/Participate_in_UX_Activities#Compensation|Compensation is available]]. * Sessions will be held in January and February. * [https://wikimedia.sslsurvey.de/User-research-into-Reusing-References-Sign-up-Form-2024/en/ Sign up here if you are interested.] * Please note that we probably won’t be able to have sessions with everyone who is interested. Our UX researcher will try to create a good balance of wiki contributors, e.g. in terms of wiki experience, tech experience, editing preferences, gender, disability and more. If you’re a fit, she will reach out to you to schedule an appointment. We’re looking forward to seeing you, [[m:User:Thereza Mengs (WMDE)| Thereza Mengs (WMDE)]] <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Thereza Mengs (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=WMDE_Technical_Wishes/Technical_Wishes_News_list_all_village_pumps&oldid=25956752 --> == Looking for your Input: Invitation to interview on using Wikidata in other projects == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> ''Note: Apologies for cross-posting and sending in English.'' Hello, the '''[[m:WD4WMP|Wikidata for Wikimedia Projects]]''' team at Wikimedia Deutschland would like to hear about your experiences using Wikidata in the sibling projects. If you are interested in sharing your opinion and insights, please consider signing up for an interview with us in this '''[https://wikimedia.sslsurvey.de/Wikidata-for-Wikimedia-Interviews Registration form]'''.<br> ''Currently, we are only able to conduct interviews in English.'' The front page of the form has more details about what the conversation will be like, including how we would '''compensate''' you for your time. For more information, visit our ''[[m:WD4WMP/AddIssue|project issue page]]'' where you can also share your experiences in written form, without an interview.<br>We look forward to speaking with you, [[m:User:Danny Benjafield (WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[m:User talk:Danny Benjafield (WMDE)|talk]]) 08:53, 5 January 2024 (UTC) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Global_message_delivery/Targets/WD4WMP/ScreenerInvite2&oldid=26048136 --> == Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024: We are back! == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> [[File:UCDM 2024 general.jpg|180px|right]] {{int:please-translate}} Hello, dear Wikipedians!<br/> [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the forth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2024|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from 1st until 31st March 2024. The campaign is dedicated to famous Ukrainian artists of cinema, music, literature, architecture, design and cultural phenomena of Ukraine that are now part of world heritage. We accept contribution in every language! The most active contesters will receive prizes.<br/> We invite you to take part and help us improve the coverage of Ukrainian culture on Wikipedia in your language! Also, we plan to set up a [[:m:CentralNotice/Request/UCDM 2024|banner]] to notify users of the possibility to participate in such a challenge! [[:m:User:ValentynNefedov (WMUA)|ValentynNefedov (WMUA)]] ([[:m:User talk:ValentynNefedov (WMUA)|talk]]) </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:ValentynNefedov (WMUA)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=26166467 --> == <span lang="en" dir="ltr">Coming soon: A new sub-referencing feature – try it!</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Sub-referencing"/> [[File:Sub-referencing reuse visual.png|{{#ifeq:{{#dir}}|ltr|right|left}}|400px]] Hello. For many years, community members have requested an easy way to re-use references with different details. Now, a MediaWiki solution is coming: The new sub-referencing feature will work for wikitext and Visual Editor and will enhance the existing reference system. You can continue to use different ways of referencing, but you will probably encounter sub-references in articles written by other users. More information on [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|the project page]]. '''We want your feedback''' to make sure this feature works well for you: * [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes/Sub-referencing#Test|Please try]] the current state of development on beta wiki and [[m:Talk:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing|let us know what you think]]. * [[m:WMDE Technical Wishes/Sub-referencing/Sign-up|Sign up here]] to get updates and/or invites to participate in user research activities. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia Deutschland|Wikimedia Deutschland]]’s [[m:Special:MyLanguage/WMDE Technical Wishes|Technical Wishes]] team is planning to bring this feature to Wikimedia wikis later this year. We will reach out to creators/maintainers of tools and templates related to references beforehand. Please help us spread the message. --[[m:User:Johannes Richter (WMDE)|Johannes Richter (WMDE)]] ([[m:User talk:Johannes Richter (WMDE)|talk]]) 10:36, 19 August 2024 (UTC) <section end="Sub-referencing"/> </div> <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Johannes Richter (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Johannes_Richter_(WMDE)/Sub-referencing/massmessage_list&oldid=27309345 --> == ئینسایکڵۆپیدیا وشەیەکی کوردی نیه! == {{لێدوانی کۆمەڵگە}} <!-- دەستپێکی دەمبوس -->{{پەیامی دەمبوسدار|}}<!-- [[بەکارھێنەر:نموونە]] ١١:٣٨، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٣٤ (UTC) -->{{User:Dexbot/DoNotArchiveUntil|٢٠٥٠٥٧٣٠٨٠}}<!-- کۆتاییی دەمبوس --> دروود ، سەرنجی هەمیشەم بۆ ماوەی ڕابردوو لەکاتی پەڕەکردن لەم ماڵپەرە ، ڕستەی (ویکیپیدیا ، ئینسایکڵۆپیدیای زانیاری) کە وشەیەی کوردی نیە 'ئینسایکڵۆپیدیا' ئامانجی ئەم بابەتە هاندانه بۆ بەکارهێنانی وشانی پەتی وە گەڕان بەدوایاندا ، یاخود ڕێکخستنیان هەر لەبەر ئەو هۆکارەش داوای ئەوە دەکەم چاوێک بەسەر بابەتی نازناوی ویکیپیدیای بگۆڕدرێت بۆ (ویکیپیدیا ، زانستنامەی زانیاری) زانستنامە وشەیەکی هاوواتای وشەی encyclopediaـیە ، بەپێی فەرهەنگی کوردی کوردستانیکا ، زۆر سوپاس بۆ کاتتان [[تایبەت:بەشدارییەکان/169.224.64.205|169.224.64.205]] ١٣:١١، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :{{وب|Aza|Calak|Gejeluk|Pirehelokan}} ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٣:٤٥، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::سپاس بۆ بانگکردنەکەتان. پێشتر زانستنامە بوو. دوایی کرا بە ئینسایکلۆپیدیا. فەرقیان نیە بۆ من. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:٥٥، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :ھەرچەنە بانگھێشت نەکراوم، بەس وەکو ڕای خۆم لەگەڵ '''زانستنامە'''م. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٨:٥٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :: زۆر سپاس بۆ لێدوانەکانتان! ویستم قسەی تێدا نەکەم، بەڵام ڕاستی منیش دەڵێم تا بۆمان بکرێ با لە وشەی غەیرە کوردی کەڵک وەرنەگرین؛ چەندین شێوازی نووسینیان ھەیە و ھەر کەسە و بە جۆرێ دەنووسێ. من ئاگام لە وتووێژی کۆن نییە و نازانم بۆچی گۆڕدراوە، بەڵام ئەگەر لاری نەبێ، با بکرێتەوە بە ''زانستنامە''. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:١٦، ٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]] @[[بەکارھێنەر:Aza|Aza]]، ئەگەر ڕایەکی ترتان نییە، ئەیگۆڕین بە '''زانستنامە'''. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٩:٥٢، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::ئینسایکلۆپیدیا باشە، زانستنامەش دەبێ. دژایەتیم نییە. [[بەکارھێنەر:Aza|Aza]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aza|لێدوان]]) ٢٠:٠٢، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::منیش پێم وایە بکرێتە زانستنامە باشترە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢١:٣١، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] منیش وشەی کوردیم پێ باشترە، بەڵام نازانم زانستنامە گونجاوە یان نا. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٢١:٣٥، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Gejeluk|Gejeluk]] لە ویکیپیدیای فارسیدا وشەی دانشنامەیان بەکارھێناوە کە وەک زانستنامە کوردییەکەی خۆمانە. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ٢٢:١٢، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::ئەگەر وشەیەکی ترت لە خەیاڵە، ئەتوانی پێشنیاری کەی و گەر نییە، ئەیکەینەوە بە '''زانستنامە'''. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٢:٣٠، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]] ھیچ وشەیەکی تر شک نابەم. ئەگەر پێشنیاری تر نەبوو، با زانستنامە بێت. ‎'''[[بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#EB3C27;">G</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Gejeluk|<span style="color:#1D3F6E;">êjełûk</span>]]''' ٠٩:١٠، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] کەس ڕای پێچەوانەی نییە و ھەموویان پێیان باشە. پێم وایە ئەونە بەسە کە وەستاوین، پێشنیار ئەکەم لۆگۆکەی ویکیپیدیا بگۆڕین بۆ ئەو لۆگۆیەی کە وشەی زانستنامە تیایە. ھەر لێرە پێشنیاری ئەکەم تۆ چی ئەڵێی؟ ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٠:٤٦، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] گۆڕینی ئەم وشە ھەندێ ئیشی دەوێ و بۆیە باشترە پەلەشی لێ نەکرێ. ئێمە نازانین ھۆکاری گۆڕینی چی بووە و بۆ ئەوەشی کەس گلەیی نەکات، باشترە تا ھەفتەیە بابەتەکە بە کراوەیی بمێنێتەوە. @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ھۆکاری گۆڕینەکەی چی بووە ئەگەر بزانی؟ ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١١:٣٦، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::دواخستنی بەباش نازانم بەس کە یەکلا بۆوە پێشنیاری لۆگە تازە ئەکەم. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٢:٣٩، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::{{وب|Aram}} بەتەواوی بیرم نایە بۆ گۆڕا. بەڵام ئەگەر بمەوێ ڕەخنەی زانستنامە بکەم، زانست بە مەعنای سایەنس شتێکی زۆر بەرتەسکە. فرەیەک لەو شتانەی لە ئیینسایکلۆپیدیایەکدایە سایەنس نین وەک ژیاننامە و مێژوو و... بۆیە وشەکەی پڕبەپێست نیە، بەڵام من دژایەتیشم لەگەڵی نیە. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ٢٠:٣٠، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ئەوەش قسەیەکە بۆ خۆی. تێدا مان زۆر ناخۆشە! :) ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢٠:٣٥، ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) ::::::مادەم تا ئێستا ھیچ دژێک نییە، ئەتوانین بیگۆڕین بۆ زانستنامە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ٠٩:٤٩، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :::::::@[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]] ڕاستە دژ نییە، بەڵام وەک خۆم ئەو لێدوانەی کۆتاییی Pirehelokan، کەمێ بۆچوونمی گۆڕی. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٣٣، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::ئاخ ببوورە Pirehelokan، ویستم بانگی @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] بکەم. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٣٣، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) ::::::::Pirehelokanش کێشەی نییە بگۆڕێ بۆ زانستنامە، قسەکەی تەنیا ڕەخنەیە بوو کە وشەیەکی پڕ بەپێست نییە بەرامبەری. ئەگەر ئاواش بێ لە ئینسایکڵۆپیدیا باشترە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٣٩، ٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) @[[ب:Pirehelokan|Pirehelokan]]: ئەی '''زانیارینامە''' چۆنە؟ لە {{بەستەری سادە|١=https://lex.vejin.net/ck/def/zkurd-IT/encyclopedia|٢=فەرھەنگی تەکنۆلۆژیای زانیاریش}} ھاتووە. وشەیەکی گونجاو و فراونترە لە زانستامە، کە زانیاریی مێژوویی و ژیاننامە و زانستیش ئەگرێتەوە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:١٢، ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) :بەڕێزان @[[بەکارھێنەر:-Haryad|-Haryad]] و @[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]]. ئەگەر کۆدەنگی لەسەر گۆڕینی ئیسنایکلۆپیدیا ھەیە، تکایە تا زووترە با دەست بە گۆڕینی بکرێ. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ٠٧:٢٥، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::{{وب|Zemen}} تا ئێستا ھیچ دژێک نییە لەسەر گۆڕینی ناوەکە. منیش چاوەڕێی ئەو بەڕێزانەم کە وتووێژیان کردووە. ‏‎[[بەکارھێنەر:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٧:٤٥، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] وەک لە سەرەوە وتم لێدوانەکەی پیرەھەڵۆ کەمێک بۆچوونمی گۆڕی. باشترە بەکارھێنەری زیاتر بەشداریی تێدا بکەن تا بە ئاکامێکی باشتر بگەین. وشەکە لە زۆر شوێن بە کار براوە و ئێستا بیگۆڕین و دواتر شتێک ڕوو بدات تا وەک خۆی لێ بکەینەوە شتێکی ناخۆشە. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ٢١:٣٦، ٧ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) ::::@[[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] ئاسایییە وشەکە دەقاودەق ھەموو ماناکان لەخۆ نەگرێت. ئێمە کە دەڵێین دارتاش، خۆ کابرا ھەر دار ناتاشێ، ھەموو ئەو کارانە ئەنجام دەدات کە پەیوەندی بە دار و تەختەوە ھەیە. گەر ئەمەش پەسەند نەبوو، من لەگەڵ '''زانیارینامە''' دەبم. [[User:Zemen|<b style="color:#ffffff;font-size:10px;display:inline-block;border:1px solid #5B7830;border-radius:5px;background-color:#5B7830;padding:1px;">&#160;زەمەنCefayî&#160;</b>]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Zemen|لێدوان]]) ١٤:٥٨، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) :::::@[[بەکارھێنەر:Zemen|Zemen]] لە کردنی ئەم ئیشە ڕاڕام. دەبێت بەکارھێنەری زیاتر قسەی تێدا بکەن. ⇐[[بەکارھێنەر:Aram|<span style="font-family:Cursive; color:yellow; Background:Black; font-size:13px;">'''ئارام'''</span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Aram|<span style="color:black; Background:yellow">'''وتووێژ'''</span>]]} ١٥:٥٧، ١٠ی نیسانی ٢٠٢٥ (UTC) {{وب|Aram|Pirehelokan|Gejeluk|Calak|Zemen|Hivja|Aza|-Haryad }}سەلامێکی گەرم و گوڕ لە بەڕێزان. تەواوی بیر و ڕایەکانتانم خێندەوە وابزانم لەبەر ئەوە لەسەر گۆڕینی بۆ زانستنامە ڕاوەستاون کە بەکارهێنەری زیاتر قسەی تێدا بکەن کە بە ڕای من نەدەبا ڕاوەستابان. ئەمن چووکەی هەمووتانم ئەما ئەگەر ئەمن وەکوو قسەی ئاخیر و سەرەکی قەبووڵ بکەن و لەوەی زیاتر لێی ڕانەوەستن زۆر باش دەبێ چونکە کەس دژی بەکارهێنانی ووشەی ڕەسەنی زمانی خۆی نێ. لەنێو کۆمێنتەکاندا کاکە هەڵۆ کوتبوی «زانست بە مەعنای سایەنس شتێکی زۆر بەرتەسکە. فرەیەک لەو شتانەی لە ئیینسایکلۆپیدیایەکدایە سایەنس نین وەک ژیاننامە و مێژوو و... بۆیە وشەکەی پڕبەپێست نیە»، ئازیزان هەڵسەنگاندنی زمان کوردی و ئینگلیزی لەگەڵ یێک زۆر هەڵەیە چونکە ووشەیەک وەکوو زانستنامە کە لە کوردی دا ووشەیەکی ڕەسەن و پڕئێنێرژیە لە ئینگلیزی دا وا نیە، ویکیپیدیای فارسیش گوێی نەداوەتە ئەو شتانە و ڕاست چ ووشەیەک بە زمانی خۆیان مانا و مەفهوومی زۆر هەیە ئەویان داناوە('''دانشنامە'''، کە دەبێتە هەمان زانستنامەی مە). یێک نموونە بۆوەیکە نابێ کوردی لەگەڵ ئینگلیزی هەڵسەنگێنین: ڕەستەی «I was reading a book last night» بە فارسی دەبێتە «دیشب داشتم کتاب میخوندم»، ئەو ڕەستەیە گوزەشتەی ئیستمراریە، بەڵام بە کوردی دەبێتە چی؟! نابێتە هیچ چونکە ئەسلەن لە کوردی دا شتی وامان نە، ئەگەر وەریگێڕینەوە دەبێتە «دوێنێ شەوێ هەمبوو کتێبم دخێندەوە» مانای هیچ نادا، کەواتە بەعزە ووشە و ڕەستەیەک لە زمانێک‌دا تایبەت بەو زمانەیە و ئەو مانایەی کە لەو زمانە دایە شایەد لە زمانێکی دی دا نەبێ. کاکە زەمەنیش دانی بە زانیارینامە دانابوو، زانیارینامە وەکوو زانستنامە وەکی باشووری دەڵێ فەڕمی نیە و باشترین ووشە هەمان زانستنامەیە. بە سوپاسەوە [[بەکارھێنەر:Cizr|<span style="color:#00BAAE">'''سينا'''</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Cizr|<span style="color:#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></span>]] ١٨:٠٤، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) @[[User:Tessla|Tessla]] بەڕێز هۆگر جێگات لێرە خاڵیە تکایە جەنابیشت ڕای خۆت بنووسە. سوپاس [[بەکارھێنەر:Cizr|<span style="color:#00BAAE">'''سينا'''</span>]][[لێدوانی بەکارھێنەر:Cizr|<span style="color:#FC6600"><small> ^{'''قسەوباس'''}</small></span>]] ٢١:٢١، ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) :سڵاو لە هەمووان هەرچەندە بانگێشت نەکراوم، بەڵام بینیم وتم با زانیاری خۆم دەربارەی بڵێم، هەندێک گەڕانم کرد، بۆچیوونی ئێوە دەربارەی زانیاری نامە ڕاستە، بەڵام بەپێی سیستەمی ڕاستی کە شاعیرانی کورد و پڕۆفیسۆرانی کورد لەبواری زانیاریدا و وەک خۆم لە کتێبخانەم و دەمەوێت پێتان بڵێم چۆن کار لەسەر ئینسکۆپیدیا دەکەین، لای ئێمە کتێبێک وەک ئینسکۆلۆپیدیا دەچێتە بەشی ٠٠٠ واتا ئەمە دەکەوێتە بواری گشتی، لێرەوە دەمەوێت بپیرسم لەڕاستی وشەی نامە کە دەینێن بە کۆتای وشەی زانیاری بەواتای چی دێت وشەیەکە بۆ کردنی شتەکان گشتی یاخود تایبەتە بە بواری ئەدەن، گەر تایبەتبێت بە بواری ئەدەب ئەوکاتە ئێمە لە کتێبخانە وەک ٨٠٠ کاری لەگەڵ دەکەین و لە بواری گشتی دەردەچێت، ئێ ویکیپیدیاش گشتییە، من وەک خۆم واتاکەی نازانم و بەکاریشم نەهێناوە، لە عەرەبیدا پێیدەڵێن ناوەندی زانیاری یاخود تۆڕی زانیاری، گەر بزانین پاشگری نامە بەواتای چی دێت ئەو کاتە دەتوانین بەکاریبهێنین، سوپاس.[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Aro Salar|لێدوان]]) ٠٩:١٦، ١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == دانانی بۆردی یوزەرگرووپی کوردی == سڵاو و ڕێز، [[ڕێکخراوی ویکیمیدیا]] داوای لە [[m:Kurdish_Wikimedians_User_Group|یوزەرگرووپی کوردی]] کردووە کە بۆردێک دابمەزرێنێت بۆ بەڕێوەبردنی یوزەر گرووپەکە. ئەوە مەرجێکە بۆ ئەوەی لە داهاتوودا بتوانین پشتگیریی دارایی باشتر بەدەستبهێنین. هەرکەسێک حەزدەکات کە خۆی بپاڵێوێت ئەوا لێرە ویستی خۆی ئاشکرا بکات بۆ ئەوەی ئەگەر ژمارەی داواکارییەکان زۆربێت ئەوا بچێتە بواری هەڵبژاردنەوە. بۆ ئەم خۆپاڵاوتنە چەند مەرجێک هەیە # پێویستە کەسەکە چالاکانە بتوانێت دەربکەوێت لە بۆنە و چالاکییەکانی یووزەرگرووپەکە و هەروەها کاتی هەبێت بۆ ڕێکخستنیان. # زمانی ئینگلیزی بزانێت چونکە پێویستە بەشداربێت لە وتووێژ و کۆبوونەوەکانی ئۆنلاین لەگەڵ ڕێکخراوی ویکیمیدیا. # ئامادەیی هەبێت کە لە پڕۆسەی داواکردنی پشتگیریی دارایی بەشداربێت (زمانی ئینگلیزی). # کەسەکە چالاک بێت و هەژماری ویکیپیدیای لانی کەم کۆنتر بێت لە ٣ ساڵ. '''تێبینی گرنگ:''' کاری بۆردەکە خۆبەخشانەیە و دەستەی بۆردەکە هیچ پشتگیرییەکی دارایی وەرناگرن. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٩:١٣، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] سلاو لە تۆش کارێکى باشە بەھیواى بەردەوامى پرۆژە و پێشبرکێکان .بەھۆى ئەو دوو پێشبرکییە وتارەکان تا ئاستێکى باش پێشکەوتن.کە ئەگەر ئەوە نەبوایە باوەرناکەم وا پەریان پێ بدرایە.من پێشنیارى خۆم نارد بۆ گروپەکە سەبارەت بە پێدبرکێى ساڵانە لە بوارێکى دیاریکراو. [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kurd2021|لێدوان]]) ٢١:٠٧، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) ::@[[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] سڵاو و زۆر سپاس بۆ بەڕێزتان، بەڕێزتان لەگەڵ خاتوو شەوین مێژوویەکی زۆر باش و سەرکەوتووتان هەبووە لەو یووزەر-گرووپەکەدا و ھەر شایەنی خۆشتانە، هەروەها هیوادارم ئەگەر کەسانی تریش مەرجەکان لەخۆ دەگرن بێتە ناو بۆردەکەوە. هەر شتێک بوو ئێمە وەک هاوکار لە خزمەتداین. [[بەکارھێنەر:Hivja|ھیڤجا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Hivja|وتووێژ]]) ١٠:٣٢، ٣٠ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) :::بەڕێزان @[[بەکارھێنەر:Calak|Calak]]، @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]، @[[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] ئەگەر خوازیارن و کاتتان هەیە دەتوانن ببن بەشێک لە بۆردی یوزەرگرووپەکە و خۆتان هەڵبژێرن. [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ١٢:٤٤، ١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) :دەستان خۆش [[بەکارھێنەر:موحەممەد نادم|موحەممەد نادم]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:موحەممەد نادم|لێدوان]]) ١٠:٠١، ١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) === خۆپاڵاواتن === لە خوارەوە ناوی بەکارهێنەریت بنووسە ئەگەر ئارەزوومەندیت. *[[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Shaween|لێدوان]]) ٠٩:٣٢، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Kushared|لێدوان]]) ٠٩:٤٠، ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) * [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ravan|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Ravan|لێدوان]]) ٠٩:٤١، ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:مامۆستا|لێدوان]]) ٠٦:٣٩، ١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == هوزي گيژ == [[Https//hozi.gizh.com|هوزي گيژ]] [[بەکارھێنەر:Bahamnd|Bahamnd]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Bahamnd|لێدوان]]) ٢٣:٤٦، ١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == Your feedback wanted: Remove ''(Language link added:) and similar'' edits from Special:RecentChanges == ''(Apologies for posting in English. You can help by translating it)'' Hello, I’m Danny from [[:en:w:Wikimedia_Deutschland|Wikimedia Deutschland’s]] [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects|Wikidata For Wikimedia Projects]] team.<br/> We have been investigating and examining how Wikidata’s use in the [[Special:RecentChanges]] and [[Special:Watchlist]] pages can be made to be more useful, or less ‘noisy’ (fewer edits that have little value to the reader). We are currently exploring to make a change in the volume and the type of Wikidata edits that appear in these pages, and '''we need your feedback''' to help us ensure this is a positive change for the Wikis and won’t disrupt your workflows.<br/> Language links are also known as sitelinks or interlanguage links and describe when a Wikidata item is connected to a Wiki, adding it to the language dropdown tool for other connected Wikis. [[File:Types of Lang Link changes.png|x350px|frame|A variety of "Language Link" edits as seen in the Recent Changes feed]] The request for feedback is whether you support the removal of these language link edits from the Recent Changes and Watchlist feed, or would you oppose such a change and if so, why? Please share you thoughts on the dedicated '''[[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|metawiki Talk page]]'''. Further information about this change: [[m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|m:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Hide_Language_Link_edits]] Thank you for any participation or feedback you give, -- [[m:User:Danny_Benjafield_(WMDE)|User:Danny Benjafield (WMDE)]] ١٥:١٦، ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31067455 --> == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Editors on group 1 wikis, including Wikiquote, Wikibooks, Wikiversity, Wikivoyage, and Wikisource, will no longer see notifications on [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item. This change will begin on '''October 5 at 07:00 UTC''' as a two-week trial to reduce high-volume, low-value notifications and make higher-value changes easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the [[m:Wikidata For Wikimedia Projects/Clearer Wikidata Edit Summaries/Hide Language Link edits|project]] or [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|talk page]].<br/>Please reach out if you have any questions, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ١٢:٤٢، ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_test_list&oldid=31106967 --> == Wikidata Sitelink changes in Recent Changes and Watchlist == ''(Apologies for cross-posting in English, translating it will help spread the message)'' Earlier last month, all Wikis were contacted for feedback on our proposal to remove language link changes, this change has already been deployed to Wikisource, Wikibooks, Wikivoyage, Wikiquote, Wikiversity and Wiktionary. The same change is now being rolled out globally to all Wikipedias on '''October 13, 07:00 UTC'''. Editors will no longer see notifications after this time on their [[Special:RecentChanges|Recent Changes]] and [[Special:Watchlist|Watchlist]] when a link to ''another'' language version of a page is added, removed, or changed in its Wikidata item (it does not affect language link notifications to the home wiki). There will then be a two-week monitoring period to observe if a reduction of high-volume but low-value notifications takes place, or if higher-value changes become easier to identify. Editors who rely on these notifications should be aware of the change and can share feedback or concerns on the Wikidata For Wikimedia [[m:Talk:Wikidata_For_Wikimedia_Projects/Clearer_Wikidata_Edit_Summaries/Hide_Language_Link_edits|Projects talk page]].<br/> Wikidata's own Recent Changes page is not affected as it serves as the repository for these changes. Please reach out if you have any questions, or if your wiki would like to opt-out, thank you! -- [[User:Danny_Benjafield_(WMDE)|Danny Benjafield (WMDE)]] ([[User_talk:Danny_Benjafield_(WMDE)|talk]]) sent via [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|لێدوان]]) ٠٩:٢٨، ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) <!-- پەیامەکە لەلایەن بەکارھێنەر:Danny Benjafield (WMDE)@metawiki نێردراوە بە بەکارھێنانی ئەم پێڕستە: https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Danny_Benjafield_(WMDE)/MassMessage_Test_List&oldid=31142775 --> ==هێنانەوەی بەکارهێنەر زەمەن؟== سڵاو هاوڕێیانی ویکیپیدیای کوردی. وەک ڕەنگە ئاگادار بن ماوەیەک لەمەوبەر [[بەکارھێنەر:Zemen]] بەگشتی یانی بە گڵۆباڵی [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?title=%D8%AA%D8%A7%DB%8C%D8%A8%DB%95%D8%AA:GlobalBlockList&target=%233457800 بەربەست کرا]. زەمەن ماوەیەک لەمەوبەر ئیمەیلێکی بۆ من ناردبوو و داوای لێبوردنی کردبوو و وتبووی داوا دەکات کۆمیوونیتیی ویکیی کوردیی ناوەندی هەژمارەکەی بکەنەوە. من زۆر سەرقاڵ بووم و ئیستە سەرم پەرژا بینووسم. من خۆم لەگەڵ زەمەن شەڕەقسەی کەمم نەبووە، تەنانەت بە ماوەی کاتی هەژمارەکەیم داخستووە! بەڵام لام وا نیە داخستن و بەربەرستن ڕێگەچارەیە. ئیتر ئێوە چ دەڵێن وا بکەین. ئەم پەیامە بۆ گشت بەکارهێنەرانە بەڵام چەند کەسی چالاک تاگ دەکەم. {{وب|Aram|Calak|Kushared|-Haryad|Sakura emad}} و کەسانی تر. [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٥:٥٦، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]: من ھۆکاری بەربەستکردنەکەی نازانم، بەڵام بەگشتی بەشدارییەکانی بۆ ویکیپیدیا بەسوود بوون. دواتر لەلایەن لیژنەی ناوبژی مێتاوە بەربەست کراوە. ئەتوانین چی بکەین تا ھەژمارەکەی بکەنەوە؟ [[User:-Haryad |<span style="color:black; font-size:16px;">'''ʜᴀʀʏᴀᴅ'''</span>]] _{[[User Talk: -Haryad |<span style="color:yellow; Background:black ">'''ᴛᴀʟᴋ'''</span>]]} ٠٧:١٠، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) q27t56gpm595njudpt2wj9p2pt4zntz 0 154575 1706937 1371641 2026-11-11T10:40:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1706937 wikitext text/x-wiki '''یاری مۆبایل''' یاریکردنە لەسەر [[مۆبایلە تایبەتمەندەکان]]، [[مۆبایلی زیرەک]]/ [[تابلێت]]، [[کاتژمێری زیرەک]]، [[پی دی ئەی]]. کۆنترین یاری مۆبایل کە تا ئێستا زانراوە یاری [[تێتریس]]ە لەسەر مۆبایلی هاگنک ئێم تی-٢٠٠٠ لە ساڵی ١٩٩٤.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.phonearena.com/news/This-was-the-worlds-first-cell-phone-with-a-game-loaded-on-it_id62920|سەردێڕ=This was the world's first cell phone with a game loaded on it|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|وێبگە=Phone Arena|ڕێکەوتی سەردان=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190522004814/https://www.phonearena.com/news/This-was-the-worlds-first-cell-phone-with-a-game-loaded-on-it_id62920|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{failed verification|date=September 2015}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.handy-sammler.de/Handys/Hagenuk_MT-2000.htm|سەردێڕ=Hagenuk MT-2000 with Tetris|بڵاوکەرەوە=Handy-sammler.de|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130617124048/http://www.handy-sammler.de/Handys/Hagenuk_MT-2000.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٣|نووسەر=Andreas Elmenthaler (Elmi)}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130617124048/http://www.handy-sammler.de/Handys/Hagenuk_MT-2000.htm |date=١٧ی حوزەیرانی ٢٠١٣ }}</ref> [[نۆکیا]] لە ساڵی ١٩٩٧ بە دانانی یاری [[سنێک]] لەسەر ئامێرەکانی سەرکەوتنێکی باشی بەدەست هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nokia.com/A4303014 |سەردێڕ=Snake is born:a mobile gaming classic |زمان=nl |بڵاوکەرەوە=Nokia |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=unfit |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090209232201/http://www.nokia.com/A4303014 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی شوباتی ٢٠٠٩}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090209232201/http://www.nokia.com/A4303014 |date= ٩ی شوباتی ٢٠٠٩ }}</ref>سنێک لەسەر زۆرترین ئامێرەکانی نۆکیا بەردەست بوو بەبێ ڕەزامەندی بەکارھێنەر، لەو کاتەوە تا ئێستا بووە بە یەکێک لەو یاریانەی کە زۆرترین بەکارهێنەری هەبووە وە لەسەر زیاتر لە ٣٥٠ ئامێر بەردەست بووە لە هەموو جیهان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://nokiaconnects.com/2011/02/15/7-nokia-world-records-that-will-blow-your-mind/ |سەردێڕ=7 Nokia World Records That Will Blow Your Mind |بڵاوکەرەوە=Wayback.archive.org |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=unfit |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120330201321/http://nokiaconnects.com/2011/02/15/7-nokia-world-records-that-will-blow-your-mind/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٢}}</ref>[[نۆکیا٦١١٠]] یەکەم مۆبایل بوو کە ئەم یاریەی لەسەر بەردەست بوو. ئەمرۆ بەبەردەوامی یاریەکانی مۆبایل بە خۆڕایی دادەبەزێنرێت لە ئەپڵیکەیشنی [[ستۆرەکانی مۆبایل]]، بەڵام لە هەندێک حاڵەت بەکارهێنەر دەیانکڕێت، یاخود دەنێردرێت بە [[بلوتوز]]، [[وای فای]] و پڕۆگرامە نوێیەکان یان گواستنەوەی بە کێبڵ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Mobile games}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|زانستی کۆمپیوتەر}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:زاراوەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] mnw7wlvvonfc4s6chnfnq70o4qjwxzi 0 156001 1706848 1647711 2026-11-11T07:34:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706848 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەڵۆچەی خواروو | ناوی_فەرمی = Aluchehluy-e Sofla | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Aşağı Alçalı - الوچلوی سفلی | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی تیکاب|تیکاب]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی تەختی سڵێمان|تەختی سڵێمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی ئەحمەداوا|ئەحمەدئاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 2019 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 487 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە]] ([[شافعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەڵۆچەی خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی ئەحمەداوا]]، [[ناوچەی تەختی سڵێمان]]، [[شارستانی تیکاب]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ھەڵۆچەی خواروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ھەڵۆچەی سەروو]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[شێرەمەرد]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[قاینەرجە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئاغدەرەی خواروو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٤٨٧) کەس و (٩٤) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ن و لە کوردە [[موکری]]ەکانن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی تیکاب]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی تیکاب}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] rdrblt9y26rkdz9j4i25nceqd56o80w 0 156002 1706849 1647710 2026-11-11T07:34:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706849 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەڵۆچەی سەروو | ناوی_فەرمی = Aluchehluy-e Olya | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Yuxarı Alçalı - الوچلوی علیا | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی تیکاب|تیکاب]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی تەختی سڵێمان|تەختی سڵێمان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی ئەحمەداوا|ئەحمەدئاوا]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 2054 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 116 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[سوننە]] ([[شافعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەڵۆچەی سەروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی ئەحمەداوا]]، [[ناوچەی تەختی سڵێمان]]، [[شارستانی تیکاب]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ھەڵۆچەی سەروو''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ گوندی [[ئارپاچای]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[ھەڵۆچەی خواروو]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[زەڕەشۆران]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ گوندی [[ئاغدەرەی ناوەڕاست]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١١٦) کەس و (٢٠) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە تەواوی [[کورد]]ن و لە کوردە [[موکری]]ەکانن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[موکریانی]] دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی تیکاب]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> {{شارستانی تیکاب}} == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی تیکاب]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 3sgps7z9mi2oc3wokiy56ur8z5c64sq 0 156294 1706744 1548243 2026-11-11T01:35:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، پورتوگال-کۆلکە) 1706744 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national football team|Name=پورتوگال|Badge=Portuguese Football Federation.png|Badge_size=150|Nickname=سیلیساوی ئەوڕوپا|Association=[[یەکێتی تۆپی پێی پورتوگال]] (FPF)|Home Stadium=Various|Confederation=[[یوفا]] (ئەوڕوپا)|Coach=فێرناندۆ سانتۆس|Captain=[[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]]|Most caps=[[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] (158)|Top scorer=[[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]] (88)|FIFA Trigramme=POR|FIFA Rank={{FIFA World Rankings|POR}}|FIFA max=3|FIFA max date=May–June 2010, October 2012, April–June 2014, September 2017 – April 2018|FIFA min=43|FIFA min date=August 1998|pattern_la1=_portu18h|pattern_b1=_portu18h|pattern_ra1=_portu18h|pattern_sh1=_por18H|pattern_so1=_portu18h|leftarm1=FF0000|body1=FF0000|rightarm1=FF0000|shorts1=FF0000|socks1=006200|pattern_la2=_portugal18a|pattern_b2=_portugal18a|pattern_ra2=_portugal18a|pattern_sh2=_por18A|pattern_so2=_por18A|leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF|First game={{fb|Spain|1785}} 3–1 {{fb-rt|Portugal}}<br/>([[Madrid]], Spain; 18 December 1921)|Largest win={{fb|Portugal}} 8–0 {{fb-rt|Liechtenstein}}<br/>([[Lisbon]], Portugal; 18 November 1994)<br/>{{fb|Portugal}} 8–0 {{fb-rt|Liechtenstein}}<br/>([[Coimbra]], Portugal; 9 June 1999)<br/>{{fb|Portugal}} 8–0 {{fb-rt|Kuwait}}<br/>([[Leiria]], Portugal; 19 November 2003)|Largest loss={{fb|Portugal}} 0–10 {{fb-rt|England}}<br/>([[Lisbon]], Portugal; 25 May 1947)|World cup apps=7|World cup first=1966|World cup best=پلەی سێیەم ([[1966 FIFA World Cup|1966]])|Regional name=جامی نەتەوەکانی ئەوڕوپا|Regional cup apps=7|Regional cup first=[[UEFA Euro 1984|1984]]|Regional cup best=پاڵەوان ([[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٦]])|2ndRegional name=[[خولی نەتەوەکانی ئەوڕوپا]]|2ndRegional cup apps=1|2ndRegional cup first=[[خولی نەتەوەکانی ئەوڕوپا|2019]]|2ndRegional cup best=پاڵەوان ([[خولی نەتەوەکانی ئەوڕوپا|2019]])|Confederations cup apps=1|Confederations cup first=[[جامی کیشوەرەکان|2017]]|Confederations cup best=پلەی سێیەم ([[جامی کیشوەرەکان|2017]])|website={{URL|fpf.pt}}}}'''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال''' (پورتوگالی: Seleção Portuguesa de Futebol) نوێنەری تۆپی پێی پیاوانی وڵاتی پورتوگالە کەوا لە ساڵی ١٩٢١ەوە دامەزراوە. ھەڵبژاردەکە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی وڵاتەکەەوە سەرپەرشتی دەکرێت. یەکەمین بەشداریکردنی پورتوگال لە پاڵەوانیەتێکی گەورەدا لە مۆندیالی [[جامی جیھانیی ١٩٦٦|١٩٦٦]] بوو، کاتێک بە سەکردایەتی ئوزیبیۆ توانیان پلەی سێیەم بەدەستبێنن. دوو بەشداریکردنی داھاتووی پورتوگال لە مۆندیالی [[جامی جیھانیی ١٩٨٦|١٩٨٦]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] بە کرانەدەرەوەیان لە قۆناغی گروپەکان بەکۆتا ھات. بەدەر لەوە پورتوگال توانیویانە بگەنە یاری پێش کۆتایی جامی نەتەوەکانی ئەوڕوپای ١٩٨٤، کە تێیدا لە گێمی زیادکراودا بە پاڵەوانی جامەکە فەڕەنسا دۆڕان. ھەڵبژاردەکە لە ھەریەک لە پاڵەوانیەتەکانی مۆندیالی [[جامی جیھانیی ٢٠٠٦|٢٠٠٦]]، یۆرۆی ٢٠٠٠ و [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٢|٢٠١٢]] چۆتە یاری پێش کۆتایی. لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠١٦|جامی نەتەوەکانی ئەوڕوپای ٢٠١٦]]، ھەڵبژاردەی پورتوگال یەکەمین نازناوی فەرمی بردەوە دوای بردنەوەی لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەڕەنسا]] بە تاکە گۆڵی یاریزان ئێدەر. بەو بردنەوەی پورتوگال گەیشتە یەکەمین جامی کیشوەرەکان کە لەوێشدا پلەی سێیەمی بەدەستھێنا. ھەروەھا پورتوگال میوانداری پاڵەوانیەتی تازە دانراوی خولی نەتەوەکانی ئەوڕوپای کرد، کەوا توانیان جامەکەش ببەنەوە دوای بردنەوەیان لە ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا. یاریگای ھەڵبژاردەکە یاریگای ئیستادیۆ ناسیۆنالە لە ئۆیرس، ھەرچەندە زۆربەی یاریەکانیان لە یاریگای جیاواز لە سەرتاسەری پورتوگال ئەنجام دەدەن. ڕاھێنەری ئێستا [[فێرناندۆ سانتۆس]]ە و کاپتنی ھەڵبژاردەکەش [[کریستیانۆ ڕۆناڵدۆ]]یە، کەوا ڕیکۆردی زۆرترین گۆڵ و زۆرترین یاری ھەڵبژاردەکەش بەناوی خۆیەتی. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/Portugal_national_football_team|سەردێڕ=Portugal national football team|زمان=ئینگلیزی|سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٩}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|پورتوگال}} {{پۆلی کۆمنز|Portugal men's national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{پورتوگال-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] bqze2nethxq9q9b6rev4cz3k573d3wn 0 156479 1706913 1647696 2026-11-11T10:36:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706913 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یادگاریان | ناوی_فەرمی = Yadegarlu | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Yadigarlı - یادگارلو | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی ئابی ٢٠١٩ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><br/>{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[نەغەدە (شارستان)|نەغەدە]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی محەمەدیار|محەمەدیار]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی مەھدی|مەھدی]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1290 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 607 | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[شیعە]] و [[سوننە|سونی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یادگاریان''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی مەھدی]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی نەغەدە]]، [[نەغەدە (شارستان)|شارستانی نەغەدە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەدووری (٩کم) دەکەوێتە باشووری ڕۆژھەڵاتی شارۆچکەی [[نەغەدە]]وە. == ناو == == جوگرافیا == '''یادگاریان''' لە باکوور ھاوسنوورە لەگەڵ [[دەریاچەی ورمێ]] و لە باشوور لەگەڵ گوندی [[گۆل، نەغەدە|گۆل]] و لە ڕۆژھەڵات لەگەڵ گوندی [[داشخانە]] لە ڕۆژاوا لەگەڵ [[بەنداوی حەسەنلو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == پێکھاتەی دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦٠٧) کەس و (١٣٧)[[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[ئازەربایجانی|ئازەری]]ە [[قەرەپاپاق]]ەکان و [[کورد]]ە [[موکری]]ەکانن. * بە [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]] و [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[موکریانی]]) دەدوێن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی نەغەدە]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی نەغەدە}} {{تووڵی دەروازە|موکریان|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی نەغەدە]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] g0trkhxbl9o7x6jjralk6c40m3c4rkp 0 156797 1706531 1706320 2026-11-10T17:04:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1706531 wikitext text/x-wiki '''ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق''' بەڕێوەچوو لەنێوان ٢٠ی ئاب بۆ ٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٣.<ref name=":0">Abdul Razzaq Al-Hassani (1953) ''History of Iraqi Governments, Vol 6'', Al-Irfan Press, pp136–159</ref><ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I''</ref> == باکگراوەند == هەڵبژاردنی پێشووی پەرلەمان لەساڵی ١٩٤٣ بوو، ئەمجارەیان لە ٩ی حوزەیرانی ١٩٤٣ لەدوای تەواوبوونی ٤ ساڵی خۆی پەرلەمان لەکارەکانی وەستا..<ref name=":0" /><ref>Abdul Razzaq Al-Hassani ''Modern History of Iraq, Vol 3''</ref> [[نووری سەعید]] و دەستەکەی لە حکوومەت ئامادەکارییان دەستپێکرد بۆ هەڵبژاردنی نوێ. == ئەنجامەکان == زۆربەی ئەندامپەرلەمانەکان دووبارە هەڵبژێردرانەوە و ٢٦ ئەندام پەرلەمانی نوێش هەڵبژێردران بۆ پەرلەمان.<ref name=":0" /> پەرلەمانە نوێیەکە لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٤٣ کۆبوویەوە. هەڵبژاردنی سەرۆکی نوێی پەرلەمان لە ١ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٣ بوو کە بۆئەم پۆستە محەممەد ڕەزا شەبیبی هەڵبژێردرا، کە ڕکابەری سەلمان ئەلبەراکی کرد بۆ ئەم پۆستە و تیایدا محەممەد شەبیبی براوەبوو بە ٧٣ دەنگ بەرامبەر بە ٦٤ دەنگ. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھەڵبژاردن لە عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق]] 6rlh1ivn9u72m9i0mbpta0o1acqiamn 0 156917 1706353 1706313 2026-11-10T12:03:12Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706353 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن/ئینگلیزی | election_name = ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، حوزەیرانی ١٩٥٤ | country = Kingdom of Iraq | flag_year = ١٩٢٤ | type = parliamentary | ongoing = no | previous_election = 1953 Iraqi parliamentary election | previous_year = ١٩٥٣ | next_election = September 1954 Iraqi parliamentary election | next_year = ١٩٥٤ (ئەیلوول) | seats_for_election = All 135 seats in the [[Council of Representatives of Iraq|National Assembly]]<br/>68 seats were needed for a majority | election_date = ٩ی حوزەیرانی ١٩٥٤ | colour1 = A52A2A | image1 = [[پەڕگە:Nori.png|150x150px]] | leader1 = [[نووری سەعید]] | party1 = حیزبی ئیتحادی دەستوور | last_election1 = ٦٧ | seats1 = ٥٠ | seat_change1 = {{decrease}}١٧ | colour2 = EE82EE | image2 = | leader2 = [[سەید ساڵح جابر]] | party2 = حیزبی نەتەوەیی سۆسیالیست | last_election2 = ٨ | seats2 = ٢١ | seat_change2 = {{increase}}١٣ | title = [[سەرۆکوەزیرانی عێراق|سەرۆکوەزیران]] | before_election = [[ئەرشەد عومەری]] | before_party = سەربەخۆ (سیاسیی) | after_election = [[ئەرشەد عومەری]] | after_party =سەربەخۆ (سیاسیی)}} '''ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق''' لە ٩ی حوزەیرانی ١٩٥٤ بەڕێوەچوو، لەچەند ناوچەیەکیش دواخرا بۆ ١٤ی حوزەیران لەبەر ئەنجامدانی چەند گردبوونەوەیەکی جەماوەری.<ref name="N">[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p101 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref> حیزبی ئیتحادی دەستووری عێراقی لەڕیزی پێشەوە مایەوە بەبەدەستھێنانی ٥٠ کورسی لەکۆی ١٣٥ کورسی پەرلەمان، ھەروەھا کاندیدە سەربەخۆکان ٥٣ کورسیان بەدەستھێنا. وێڕای ئەوەی حکوومەت بەربەستی بۆ کاندیدە ئۆپۆزسیۆنەکان درووستدەکرد بەڵام ئەم ھەڵبژاردە بەیەکەمین ھەڵبژاردن لەڕووی بێگەردی دادەنرێت لە[[مێژووی عێراق]].<ref name="N2">Nohlen et al, p86</ref> == ئەنجامەکان == {| class=wikitable style=text-align:right |- style="background-color:#E9E9E9" !colspan=2 align=right|حیزب !دەنگ !% !کورسی !+/– |- |bgcolor="#A52A2A"| |align=left|[[حیزبی ئیتحادی دەستووری]]|| || ||٥٠||–١٧ |- |bgcolor="#EE82EE"| |align=left|[[حیزبی نەتەوەیی سۆسیالیست]]|| || ||٢١||+١٣ |- | |align=left|[[بەرەی یەکێتیی گەل]]|| || ||١٠||نوێ |- |bgcolor="#FFFF00"| |align=left|[[بەرەی جەماوەری یەکگرتوو]]|| || ||١||–١٠ |- |bgcolor="#DDDDDD"| |align=left|کاندیدە سەربەخۆکان || || ||٥٣||+٥ |- |colspan=2 align=left|دەنگی پووچەڵ|| ||–||–||– |- |colspan=2 align=left|'''کۆی گشتی'''||''' '''|| ||'''١٣٥'''||'''٠''' |- |colspan=6 align=left|سەرچاوە: Nohlen ''et al. '' |} == پاشهاتەکان == بەهۆی بەهێزبوونی لایەنی ئۆپۆزسیۆن ئەوا [[نووری سەعید]] داوایکرد پەرلەمان لەکاربخرێت..<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://almadasupplements.com/news.php?action=view&id=13420#sthash.qcBVxjmL.dpbs|سەردێڕ=انتخابات 1954، وكيف اجهضت السلطة فوز الجبهة الوطنية بحل المجلس النيابي|ڕێکەوت=٢٠١٥|وێبگە=Al-Mada|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190218021553/http://almadasupplements.com/news.php?action=view&id=13420#sthash.qcBVxjmL.dpbs|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190218021553/http://almadasupplements.com/news.php?action=view&id=13420#sthash.qcBVxjmL.dpbs |date=١٨ی شوباتی ٢٠١٩ }}</ref> [[مەلیک فەیسەڵی دووەم]] لەڕۆژی ٣ی ئاب پەرلەمانی پەکخست و لە مانگی ئەیلوول جارێکی تر هەڵبژاردن کرایەوە.<ref name=N2/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھەڵبژاردن لە عێراق}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق]] 3xsmyjtn9569lfugc6441d7449xgonc 0 156933 1706532 1706312 2026-11-10T17:04:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1706532 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن/ئینگلیزی | election_name = ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ئەیلوولی ١٩٥٤ | country = Kingdom of Iraq | flag_year = ١٩٢٤ | type = parliamentary | ongoing = نەخێر | previous_election = June 1954 Iraqi parliamentary election | previous_year = ١٩٥٤ (حوزەیران) | next_election = 1958 Iraqi parliamentary election | next_year = ١٩٥٨ | seats_for_election = All 135 seats to the [[Council of Representatives of Iraq|National Assembly]]<br/>68 seats were needed for a majority | election_date = ١٢ی ئەیلوولی ١٩٥٤ | colour1 = A52A2A | image1 = [[پەڕگە:Nori.png|169px]] | leader1 = [[Nuri as-Said]] | party1 = حیزبی ئیتحادی دەستوور | last_election1 = ٥٠ | seats1 = ٩٤ | seat_change1 = {{increase}}٤٤ | colour2 = EE82EE | image2 = | leader2 = [[سەید ساڵح جابر]] | party2 = حیزبی نەتەوەیی سۆسیالیست | last_election2 = ٢١ | seats2 = ٨ | seat_change2 = {{decrease}}١٣ | title = [[سەرۆکوەزیرانی عێراق|سەرۆکوەزیران]] | before_election = [[نووری سەعید]] | before_party = حیزبی ئیتحادی دەستوور | after_election = [[نووری سەعید]] | after_party = حیزبی ئیتحادی دەستوور}} '''ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق''' لە ١٢ی ئەیلوولی ١٩٥٤ بەڕێوەچوو،<ref name="N">[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p97 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref> ئەمەش لەدوای ئەوەی پاشای عێراق پەرلەمانی لەکارخست لە ٣ی ئاب. حیزبی ئیتحادی دەستووری جارێکی تر براوەی ھەڵبژاردنەکان بوو بەبەدەستھێنانی ٩٤ کورسی لەکۆی ١٣٥ کورسی.<ref>Nohlen et al. , p102</ref> == ئەنجامەکان == {| class=wikitable style=text-align:right |- style="background-color:#E9E9E9" !colspan=2 align=right|حیزب !دەنگ !% !کورسی !+/– |- |bgcolor="#A52A2A"| |align=left|[[حیزبی ئیتحادی دەستوور]]|| || ||٩٤||{{increase}}٤٤ |- |bgcolor="#DDDDDD"| |align=left|کاندیدە سەربەخۆکان|| || ||٢٩||{{decrease}}٢٤ |- |bgcolor="#EE82EE"| |align=left|[[حیزبی نەتەوەیی سۆسیالیست]]|| || ||٨||{{decrease}}١٣ |- | |align=left|[[حیزبی ئیستقلال]]|| || ||٢||{{increase}}٢ |- |bgcolor="#FFFF00"| |align=left|[[بەرەی جەماوەری یەکگرتوو]]|| || ||٢||{{increase}}١ |- |colspan=2 align=left|دەنگی پووچەڵ|| ||–||–||– |- |colspan=2 align=left|'''کۆی گشتی'''||''' '''|| ||'''١٣٥'''||'''٠''' |- |colspan=6 align=left|سەرچاوە: Nohlen et al. |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھەڵبژاردن لە عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق]] c9xlidifjqlnswjh2wrfwvk3tho4gz1 0 156982 1706530 1706322 2026-11-10T17:04:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] 1706530 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن/ئینگلیزی|election_name=ەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ١٩٥٨|country=Iraq|flag_year=1924|type=پەرلەمانی|ongoing=نەخێر|previous_election=September 1954 Iraqi parliamentary election|previous_year=ئەیلوولی ١٩٥٤|next_election=1980 Iraqi parliamentary election|next_year=١٩٨٠|seats_for_election=لەکۆی ١٤٥ کورسی پەرلەمانی عێراق، ٧٣ کورسی بەسبوو بۆ پێکهێنانی حکوومەتی زۆرینە.|election_date=٥ی ئایاری ١٩٥٨|colour1=A52A2A|image1=[[پەڕگە:Nori.png|148px]]|leader1=[[نووری سەعید]]|party1=لایەنگرانی حکوومەت|last_election1=٩٤|seats1=١٤٠|seat_change1={{increase}}٤٦|title=[[سەرۆکوەزیرانی عیراق|سەرۆکوەزیران]]|before_election=[[نووری سەعید]] لەخۆبژاردنەوە بۆ سەرۆکوەزیرانی عێراق کشایەوە، ئەمەش بۆئەوەی ببێتە سەرۆکوەزیرانی فیدراسیۆنی عەرەبی.|before_party=-|after_election=[[ئەحمەد موختار بابان]]|after_party=-}}'''ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق''' لە ٥ی ئایاری ١٩٥٨ بەڕێوەچوو.<ref>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p97 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref> ئەمە دوایین هەڵبژاردنبوو لەسەردەمی [[شانشینی عێراق]] ئەنجامبدرێت. زۆربەی حیزبە ئۆپۆزسیۆنەکان لەساڵی ١٩٥٤ هەڵوەشانەوە، لەگەڵ ئەوەشدا تاکە حیزبی سەرەکی ئۆپۆزسیۆن مابێتەوە بەرەی یەکێتیی نەتەوەیی بوو، کە ئەوانیش بڕیاریاندا لەهەڵبژاردنەکە بەشداری نەکەن. کاندیدەکانی لایەنی حکوومەت لەم هەڵبژاردنە ١٤٠ کورسییان لەکۆی ١٤٥ کورسی بەدەستهێنا، پێنج کورسی ماوەش لەلایەن کاندیدە سەربەخۆکان بەدەستهێنران.<ref>Nohlen et al., p101</ref> پەرلەمانی نوێ تەنیا دوو مانگ بەردەوامبوو. لە ١٤ی تەمموز، دەسەڵاتی شاهانە هێنرایە خوارەوە بەکودەتایەکی سەربازی کە ناونرا [[شۆڕشی ١٤ی تەممووز]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھەڵبژاردن لە عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|عێراق}} [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق]] [[پۆل:عێراق لە ١٩٥٨]] apd1sj90badfs05jmj7wy3l69wohku0 0 157139 1706631 1706324 2026-11-10T20:08:55Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1706631 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن/ئینگلیزی | election_name = ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، ٢٠٠٠ | country = Iraq | flag_year = 1991 | type = پەرلەمانی | ongoing = no | previous_election = 1996 Iraqi parliamentary election | previous_year = ١٩٩٦ | next_election = January 2005 Iraqi parliamentary election | next_year = ٢٠٠٥ (کانوونی دووەم) | seats_for_election = لەکۆی ٢٥٠ کورسی پەرلەمانی عێراق <br/> ١٢٦ کورسی پێویستە بۆ پێکهێنانی زۆرینە | election_date = ٢٧ی ئازاری ٢٠٠٠ | image1 = | leader1 = [[سەددام حوسەین]] | party1 = حیزبی بەعسی عێراق | last_election1 = ١٦١ | seats1 = ١٦٥ | seat_change1 = {{increase}}٤ | popular_vote1 = ٤,٩٣٦,٨٠٠ | percentage1 = ٦٦٪ | title = [[سەرۆکوەزیرانی عێراق|سەرۆکوەزیران]] | before_election = [[سەددام حوسەین]] | before_party = حیزبی بەعسی عێراق | after_election = [[سەددام حوسەین]] | after_party = حیزبی بەعسی عێراق }} '''ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق''' لەڕۆژی ٢٧ی ئازاری ٢٠٠٠ بەڕێوەچوو.<ref name=N>[[Dieter Nohlen]], Florian Grotz & Christof Hartmann (2001) ''Elections in Asia: A data handbook, Volume I'', p97 {{ISBN|0-19-924958-X}}</ref> لەهەڵبژاردنەکە ٥٢٢ کاندید خۆیان پاڵاوت، لەنێویاندا ٢٥ ژن هەبوون.<ref name=IPU>[http://www.ipu.org/parline-e/reports/arc/2151_00.htm Iraq] Inter-Parliamentary Union</ref> بەشێک لەوانەی خۆیان پاڵاوتبوو ئەوا وەک سەربەخۆی خۆیان کاندیدکرد، بەڵام دڵسۆزی [[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعس]] بوون.<ref name=IPU/> لەئەنجامی هەڵبژاردنەکەدا، حیزبی بەعس ١٦٥ کورسی لەکۆی ٢٥٠ کورسی بەدەستهێنا، ٥٥ کورسیش کاندیدە سەربەخۆکان بەدەستیانهێنا، ٣٠ کورسیش وەک پشکێک بۆ [[هەرێمی کوردستان]] مایەوە ئەمەش وێڕای ئەوەی هەڵبژاردن لەشارەکانی کوردستان ([[هەولێر]]، [[سلێمانی]] و [[دهۆک]]) ئەنجامنەدرا، لەبەرئەوەی دوای [[شەڕی کەنداو]] هەرێم لەژێر دەسەڵاتی بەغدا نەمایەوە.<ref name=IPU/> == ئەنجامەکان == {| class=wikitable style=text-align:right !هاوپەیمانی !حیزب !دەنگ !% !کورسی !+/– |- |rowspan=3 align=left|[[بەرەی پێشکەوتنی گەل]]||align=left|[[حیزبی بەعسی عێراق|حیزبی بەعس]]|| || ||١٦٥||+٤ |- |align=left|سەربەخۆکان|| || ||٥٥|| |- |align=left|پشکی هەرێمی کوردستان||–||–||٣٠||٠ |- |align=left colspan=2|دەنگی پووچەڵ|| ||–||–||– |- |align=left colspan=2|'''گشتی'''|| || ||'''٢٥٠'''||'''٠''' |- |align=left colspan=2|دەنگدەری تۆماربوو/ڕێژەی بەشداربوون||٩,٢٠٠,٠٠٠||٨٨.٦||–||– |- |align=left colspan=6|سەرچاوە: Nohlen et al., IPU |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھەڵبژاردن لە عێراق}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|عێراق|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٠٠}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق]] 1kat6t4l8ngo4elt1b1572m1xctjji2 0 157179 1706529 1706326 2026-11-10T17:03:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:سیاسەت|سیاسەت]]، [[دەروازە:عێراق|عێراق]] و [[دەروازە:دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠٠٠]] 1706529 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن/ئینگلیزی | election_name = ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق، کانوونی دووەم ٢٠٠٥ | country = Iraq | flag_year = ٢٠٠٤ | type = parliamentary | ongoing = no | previous_election = 2000 Iraqi parliamentary election | previous_year = ٢٠٠٠ | next_election = December 2005 Iraqi parliamentary election | next_year = ٢٠٠٥ (کانوونی دووەم) | seats_for_election = لەکۆی ٢٧٥ کورسی پەرلەمانی{{ھن}}١٣٨ کورسی پێویستە بۆ پێکھێنانی زۆرینە | election_date = ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ | image1 = [[پەڕگە:Ibrahim al-Jaafari portrait.jpg|150x150px]] | leader1 = [[ئیبراھیم جەعفەری]] | alliance1 = ھاوپەیمانی عێراقی یەکگرتوو | seats1 = ١٤٠ | popular_vote1 = '''٤٬٠٧٥٬٢٩٢''' | percentage1 = ٤٨٫٢٪ | colour1 = 008000 | image2 = [[پەڕگە:Jalal Talabani meet with Ali Khamenei - November 22, 2005 (021) (Cropped).jpg|150x150px]] | leader2 = [[جەلال تاڵەبانی]] | alliance2 = ھاوپەیمانی نیشتمانی کوردستان | seats2 = ٧٥ | popular_vote2 = ٢٬١٧٥٬٥٥١ | percentage2 = ٢٥٫٧٪ | colour2 = CCFF33 | image3 = [[پەڕگە:Ayad Allawi.jpg|150x150px]] | leader3 = [[ئەیاد عەلاوی]] | alliance3 = لیستی عێراقی | seats3 = ٤٠ | popular_vote3 = ١٬١٦٨٬٩٤٣ | percentage3 = ١٣٫٨٪ | colour3 = 00009F | map_image = Iraq_Parliament_January_2005.svg | map_size = 300px | map_caption = ڕەنگەکان ھێمای لایەنە براوەکانە لەسەر نەخشەی عێراق | title = [[سەرۆکوەزیرانی عێراق|سەرۆکوەزیران]] | posttitle = [[سەرۆکوەزیرانی عێراق|سەرۆکوەزیران]] | before_election = [[ئەیاد عەلاوی]] | before_party = لیستی عیراقی | after_election = [[ئیبراھیم جەعفەری]] | after_party = ھاوپەیمانی عێراقی یەکگرتوو }} '''ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق''' لەڕۆژی ٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، لەھەمان ڕۆژدا [[ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان، ٢٠٠٥|ھەڵبژاردنی پەرلەمانی کوردستان]] بەڕێوەچوو. ئەم ھەڵبژاردنە بۆ درووستکردنی حکوومەتێکی ئینتقالی بوو، ٢٧٥ ئەندام مافی ئەوەیان پێدرا کە لەنووسینەوە دەستوورێکی نوێ بۆ عێراق بەشداربن لەدوای دەستێوەردانی دەرەکی و لابردنی دەسەڵاتەکانی [[سەددام حوسەین]]. ھاوپەیمانی عێراقی یەکگرتوو بەڕێبەرایەتی گەورە مەرجەعی شیعەی عێراقی [[عەلی سیستانی]] زۆرینەی دەنگەکان بەڕێژەی ٤٨٪ بەدەستھێنا، [[ھاوپەیمانیی نیشتمانیی کوردستان]] بەپلەی دووەم توانی ٢٦٪ ڕێژەی دەنگەکان بەدەستبھێنێت، ھەروەھا لیستی عێراقی بەسەرکردایەتی [[ئەیاد عەلاوی]] ڕێژەی ١٤٪ دەنگەکانیان بەدەستھێنا. لەکۆی گشتی ١٢ حیزب توانیان کورسی پەرلەمان بەدەستبھێنن. ڕێژەی بەشداریکردنی سوننەی عەرەب کەمبوو لەم ھەڵبژاردنەدا، لە پارێزگای ئەنبار تەنیا ٢٪ خەڵک بەشداربوون> لەکاتی ھەڵبژاردنەکە زیاتر لە ١٠٠ ھێرشی چەکداری ڕوویدا، بەلانی کەم ٤٤ کەس کووژران کە نۆ کەسی خۆکووژبوون بە بۆمب، لەنێو قوربانییەکان ٢٠ کەس لە بەغدای پایتەخت بوون. == پێشھاتەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھەڵبژاردن لە عێراق}} {{پۆلی کۆمنز|Iraqi parliamentary election, January 2005}} {{عێراق-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|عێراق|دەیەی ٢٠٠٠}} [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق]] jmcqpbp1hrpa8547h1tp91hueno0va2 0 157882 1706907 1541141 2026-11-11T10:35:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، وێژە-کۆلکە، ئیسپانیا-کۆلکە) 1706907 wikitext text/x-wiki {{Infobox book series |name=''یاداشتی ڕۆژانەی مناڵێکی لاواز'' |books={{Plainlist| * ''Diary of a Wimpy Kid''<!-- Wikipedia generally refers to books by their original titles. --> * ''Diary of a Wimpy Kid: Rodrick Rules'' * ''Diary of a Wimpy Kid: The Last Straw'' * ''Diary of a Wimpy Kid: Dog Days'' * ''Diary of a Wimpy Kid: The Ugly Truth'' * ''Diary of a Wimpy Kid: Cabin Fever'' * ''Diary of a Wimpy Kid: The Third Wheel'' * ''Diary of a Wimpy Kid: Hard Luck'' * ''Diary of a Wimpy Kid: The Long Haul'' * ''Diary of a Wimpy Kid: Old School'' * ''Diary of a Wimpy Kid: Double Down'' * ''Diary of a Wimpy Kid: The Getaway'' * ''Diary of a Wimpy Kid: The Meltdown'' * ''Diary of a Wimpy Kid: Wrecking Ball''<ref name="Wrecking Ball tweet">{{بیرخستنەوەی تویت|بەکارھێنەر=Wimpykid|نووسەر=Jeff Kinney|ژمارە=١١٢٨٤١٧٣٤٣٨٠٨٣٣٩٩٦٨|ڕێکەوت= ١٤ی ئایاری ٢٠١٩|سەردێڕ=Book 14's cover is out! Hope you like it!}}</ref> }} |author=[[جێف کینی]] |country=ئەمریکا |language=ئینگلیزی |genre=کتێبی جۆری درووستکراوی ڕاستەقینەخواز |publisher=Scholastic Publishing / Amulet Books / Puffin Books |pub_date=١ی نیسانی ٢٠٠٧ - ئێستا |media_type=پرینتکراو{{ھن}}کتێبی دەنگی{{ھن}}ئی-بووک }} '''''یاداشتی ڕۆژانەی مناڵێکی لاواز''''' زنجیرە کتێبێکی دروستکراوە، کە لەلایەن [[نووسەر]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] [[جێف کینی]] نوسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم١=David|دوایین١=Browne|ناونیشان=http://www.parade.com/celebrity/2011/03/the-wonderful-world-of-wimpy.html|سەردێڕ=All about Jeff Kinney|ئیش=Parade|ڕێکەوت=٢٠ی ئازاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Ten years ago, Jeff Kinney created a new kind of comic hero|ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/lifestyle/kidspost/ten-years-ago-jeff-kinney-created-a-new-kind-of-comic-hero/2017/04/26/56e12238-2a9b-11e7-b605-33413c691853_story.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٧|ئیش=The Washington Post|agency=Associated Press|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٧|وتەگێڕانەوە=Abrams Books said the 12th book, coming November 7, will be called “Diary of a Wimpy Kid: The Getaway. ”}}</ref> ھەموو کتێبەکان لەسەر کەسایەتی ناو کتێبە دەخوولێتەوە، گرێگ ھێفلی. == وردبینییەکی مێژوویی بۆ زنجیرەکە == زنجیرەی «یاداشتەکانی منداڵێکی لاواز» لە ساڵی ١٩٩٨ سەریھەڵدا کاتێک بیرۆکەی کوڕێکی قوتابخانەی ناوەندی بە ناوی گرێگ ھێفلی کە باسی ژیانی تایبەتی خۆی دەکات، بە مێشکی جێف کینیدا ھات. پاشان ماڵپەڕی فەنبرەین بە ھاوبەشی لەگەڵ جێف، چیرۆکەکەی لەسەر ماڵپەڕەکە لە ساڵی ٢٠٠٤ بڵاوکردەوە و بڵاوکردنەوەی ڕۆژانە بەردەوام بوو تا حوزەیرانی ٢٠٠٥. پاشان کتێبەکە وەک وەشانی ئەلیکترۆنی دەرچوو و سەرکەوتنێکی گەورەی بەدەستھێنا و زیاتر لە ٢٠ ملیۆن خوێنەر لە ساڵی ٢٠٠٧ خوێندیانەوە. زۆرێک لە خوێنەران داوای وەشانی چاپکراوی کتێبەکەیان کرد، تا جێف ڕازی بوو لە ساڵی ٢٠٠٧ بڵاوی بکاتەوە. تا ئێستا، یازدە کتێب بڵاوکراونەتەوە، نۆیان چیرۆکی گرێگ دەگێڕنەوە و دوو کتێبەکەی تر کتێبی چالاکین، ھەروەھا سێ فیلم لەسەر بنەمای چوار ڕۆمانی یەکەم دروستکراون. لە ساڵی ٢٠٠٩، ناوی جێف کینی وەک یەکێک لە کاریگەرترین کەسایەتییەکانی جیھان لە گۆڤاری تایمدا دانرا.<ref>https://web.archive.org/web/20170306003422/https://www.funbrain.com/journal/Journal.html?ThisJournalDay=1&ThisPage=1</ref><ref>The 2 Omar009 TIME 100: Jeff Kinney Time magazine's 2009 list of The World's Most Influential People</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆمانەکان|وێژە|کتێب|ئیسپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیدیا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ئیسپانیا-کۆلکە}} ju9atqkz4pmbdt0xa14ctdkc6s1mjg9 0 158696 1706793 1541073 2026-11-11T04:36:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1706793 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''قژھەڵوەرین''' کە ھەروەھا ناسراوە بە کەچەڵی یان (ئەلۆپیشیا)، ئاماژە دەکات بۆ لە دەستدانی موو لە بەشێکی سەر یان جەستە بەڵام زۆربەی جار دەبێتە ھۆی سەر رووتانەوە. توندی ئم حاڵەتە ئەتوانێت لە بەشێکی بچووکی جەستە تاکو ھەمووی بگرێتەوە. زۆربەی کاتەکان سووربون یاخود جێی برین بەجێ ناھێلێ. لە دەستدانی قژ ئەگەری ھەیە لە ھەندێ کەس توشی گوشاری دەروونی بکات. ھەندێ لە دۆخە باوەکانی بریتیە لە لەدەستدانی قژی پیاو، لە دەستدانی قژی ئافرەت، (ئالۆپیشیا ئەریتیا)، (تیلۆجین ئفلووڤیەم) کە دۆخێکی لاوز بوونی قژە. ھۆی لە دەستدانی قژی پیاوان بریتییە لە ھەردوو بۆماوزانی (جینێتکس) و ھۆرمۆنیاتی پیاو پێکەوە، و ھۆی لە دەتدانی قژی ئافرەتان نادیارە، و ھۆی (ئالۆپیشیا ئەریتیا) کە بەرگری لەش ھێرش ئەکات بۆ سەر خانەکانی خۆی، و ھۆی (تیلۆجین ئفلووڤیەم) چەندەھا روداووە کە گوشار دەکاتە سەر دەروون یان جەستە. (ئالۆپیشیا ئەریتیا) زۆر باوە لە دوای دووگیانی لە ئافرەتان. چەند ھۆی دی بۆ لە دەستدانی قژ کە زۆر باو نینە و بەبێ سووربون و برینن بریتیینە لە راکێشانی قژ، و چەند جۆرە چارەسەر وەکو چارەسەری کیمیایی، دەرمانی چارەسەری ئایدس، دەرمانی کەمچالاکیی پایرۆیدی فەرمانی سستی (ھایپۆثایرۆدسم)، و ھەروەھا خراپ خۆری. ھۆی دیکە بۆ لەدەستدانی قژ، کە برین و سووربون بەجێ دەھێڵن، بریتیینە لە نەخۆشی سووربونی قارچک، نەخۆشی گورگە، چارەسەری تیشکدانەوە، دەردە سارکۆید. دەستنیشانکردنی حالەتی قژھەڵوەرین بە پێی ئەو شوێنانە دەبێت کە مووەکەی لێ ھەڵدەوەرێت. چارەسەرێک بۆ قژھەڵوەرین ئەوەیە کە ئەم حاڵەتە پەسەند بکەی و پێی رازی بیت، واتە قبولی بکەیت. چەند چارەسەری دی بریتیینە لە بەکارھێنانی دەرمانی (مینۆکسدێل) و نەشتەرگەری چاندنی قژ. (ئالۆپیشیا ئەریتیا) دەتواندرێت چارەسەر بکرێت بە دەرزی لێدانی ستێریۆید لەو بەشەی کە توشبووە، بەڵام بۆ ئەوەی ئەم دەرزی لێدانە کاریگەر بێت، دەبێت بە بەردەوام دووبارە لێبدرێتەوە. قژ ھەڵوەرین کێشەیەکی باوە. لە ٥٠ ساڵیەوە قژھەڵوەرین توشی نیوەی پیاوان و چواریەکی ئافرەتان دەبێت. لە ٪‏٢ی خەڵکی توشی (ئالۆپیشیا ئەریتیا) دەبن لە قۆناخە جیاجیاکانی دیکەی ژیان دان. == نیشانەکان == مرۆڤ نزیکەی ١٠٠٬٠٠٠–١٥٠٬٠٠٠ مووی ھەیە لە سەری. ژمارەی مووە ھەڵوەریەکانی سەر نزیکەی ١٠٠ دەبێت لە رۆژێک دا. بۆ ئەوەی قژەکە درێژە پێبدرێت ئەبی مرۆڤ چەندی مووی قژ لە دەست دەدات نزیکەی ھەر ئەوەندە درووست بکاتەوە. یەکەم نیشانەی قژ ھەڵوەرین ئەوەیە کاتێک کەسێک مووی زۆر لەسەر شەیەکانیان دەبینن، یاخوود موو لەناو دەستیان دەبینن، لە کاتی سەر شوشتن بە شامپۆ. ھەروەھا چۆنییەتی داھێنانی قژ پێت نیشان دەدات کە لە چ شوێنێک قژ لە دەست دەدەی. یەکێکی دی لەم نیشانانە بریتییە لە بوونی چەوریەکی یان ووشکیەکی زیاد لە پێستی سەر. نیشانەیەک بۆ قژ ھەڵوەرین کە زۆر سەیرە ئەوەیە، کاتێک کەسێک ھەست بە ھەستێکی ناخۆشی دەروونی دەکات و وا ھەست دەکات کە پیر دەبێت، یان کە لە رووی رووخسارەوە جوانیەکەی لە دەست دەدات و لێی رازی نیە، ھەرچەندە ئەمە بێجگە لە قژ ھەڵوەرین لە وانەیە بۆ ھۆی تر بگەرێتەوە. بەڵام باشترین نیشانە ئەوەیە کە کەسێک قژێکی بەھێز و زۆری ھەبووە و بە تێپەڕینی کات بەرە بەرە قژەکە لاوز دەبێت و ھێز و ڕەنگی تێدا نامینێ. == ھۆکارەکان == ھەرچەندە ھۆیەکانی قژھەڵوەرین زۆربەیان کەمێک گووماندارن و نەزاندراون، باڵام ئەتوانین بۆ چەند شتێک ھۆکارەکە بگەرێتەوە وەکو: # چەندەھا جۆری نەخۆشی باو. # بەکارھێنانی چەندەھا جۆری دەرمانی خراپ. # چارەسەری کیمیایی # توند بەستنی قژ کە دەیخاتە ژێر فشارەوە # زۆر لەسەر کردنی کڵاو # کەمی خەو # ڕاکێشانی قژ یان خوراندنی سەر بە توندی # فشاری دەروونی # دووگیانی لە ئافرەت # ھۆرمۆنات ==چارەسەر == تاکە چارەسەر کە ھەبێت تاوەکو ئێستا کە بەسوود بێ بۆ قژ ھەڵوەرین نەشتەرگەری چاندنی قژە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://en.wikipedia.org/wiki/Hair_loss|سەردێڕ = Hair loss|زمان = ئینگلیزی|سەردان = ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هۆکارەکانی هەڵوەرینی قژ و چارەسەرەکانی|ناونیشان=https://www.xendan.org/life/detailnews.aspx?jimare=6128&babet=34&relat=7038|ڕێکەوتی سەردان=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.xendan.org}}</ref> {{پۆلی کۆمنز|Alopecia}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:قژی مرۆڤ]] sa9chev63f2rypkfm0is8e9k498jgf6 0 159485 1706694 1546565 2026-11-10T22:35:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706694 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سینیگال'''، کە نازناوی شێرەکانی تێرانگای ھەیە، یانەی تۆپی پێی نەتەوەی [[سێنیگال|سینیگالە]] و کۆنتڕۆڵ کراوە لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی سینیگال. بەوەی درووستکراوە لە ١٩٦٠ەکان، یانەکە پێشبڕکێکەرێکی باشن لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقا، کە باشترین ئەنجامیان لە خوولەکە پلەی دووەم بووە لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقا لە [[مالی]] لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کامیروون]]، وە پلەی دووەمیان لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٩ لەگەڵ ھەڵبژاردەی جەزائیر کە لە میسڕ بەڕێوەچوو. لە ھەمان ساڵی ھێنانی پلەی دووەم، سینیگال بەشدارییان کرد لە [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانی فیفا]] بۆ یەکەم جار و توانییان بگەن بە قۆناغی چارەکی کۆتایی و توانییان ھەڵبژاردەی فەڕەنسا، پاڵەوانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|جامی جیھانی فیفای ١٩٩٨]] بە شکست بێنن. یانەکە بۆ دووەم جار بەشدارییان لە پاڵەوانەتییەکە کرد دوای شازدە ساڵ و توانییان ٤ خاڵ بەدەستبێنن، بەڵام لە قۆناغی گرووپ دەرکرانە دەرەوەی پاڵەوانەتییەکە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Senegal national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 22y66dcwdsbp3cmauiy7cvf03niyxeg 0 159537 1706604 1546576 2026-11-10T19:38:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706604 wikitext text/x-wiki '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تانزانیا''' (بە [[زمانی سەواحیلی|سەواحیلی]]: Timu ya Taifa ya Mpira wa Miguu ya Tanzania) یانەی تۆپی پێی نەتەوەی [[تانزانیا|تانزانیایە]] و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی تانزانیا کۆنترۆڵکراوە. یاریگای یاریکردنی ھەڵبژاردەکە یاریگای نەتەوەی بینیامین مکاپایە کە دەکەوێتە گەورەترین شار و پایتەختی تانزانیا، دار ئیس سەلام. ڕاھێنەری ھەڵبژاردەکە ڕاھێنەر ئیتیێن ندەییراگیژیێە کە خەڵکی شاری [[بوروندی|بوروندییە]]. تانزانیا ھەرگیز بەشدارییان نەکردووە لە [[جامی جیھانیی فیفا]]. پێش ئەوەی وڵاتەکە لەگەڵ دوورگەی [[زەنگبار]] یەکییان گرت، یانەکە وەک ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تانگانییکا یارییان دەکرد. دوورگەی زەنگبار، بەشێک لە تانزانیا (کە پێشووتر نەتەوەیێکی سەربەخۆ بوون)، وەک تانزانیا بەشێکن لە فیدیراڵیی ئەفریقیی ناوەندی و یارییان بەرامبەر چەندین نەتەوە کردووە بەڵام مافی ئەوەیان نییە بەشداری لە جامی جیھانی یان جامی نەتەوەکانی ئەفریقا بکەن. == ڕاھێنەران == {{Div col|colwidth=22em}} * {{flagicon|GER}} [[Bert Trautmann]] (1975) * {{flagicon|ENG}} [[Geoff Hudson]] (1977–1979) * {{flagicon|POL}} [[Slawomir Wolk]] (1979–1980)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://brotherdanny5b.blogspot.com/2013/10/taifa-stars-ilivyofuzu-kwenda-lagos-1980.html |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190424024502/http://brotherdanny5b.blogspot.com/2013/10/taifa-stars-ilivyofuzu-kwenda-lagos-1980.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * {{flagicon|TAN}} [[Mahammed Msomali]] (1980–1981) * {{flagicon|GER}} [[Rudi Gutendorf]] (1981) * Joseph Bendera<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rsssf.com/intldetails/1987af.html|سەردێڕ=International Matches 1987 - Africa|وێبگە=www.rsssf.com}}</ref> (١٩٨٧) * Paul West (1992)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rsssf.com/intldetails/1992af.html|سەردێڕ=International Matches 1992 - Africa|وێبگە=www.rsssf.com}}</ref> * {{flagicon|TAN}}[[Sunday Kayuni]] (1993)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rsssf.com/intldetails/1993af.html|سەردێڕ=International Matches 1993 - Africa|وێبگە=www.rsssf.com}}</ref> * {{flagicon|BRA}} [[Clóvis de Oliveira]] (1995–1997) * {{flagicon|TAN}} [[Badru Hafidh]] (1998) * Sylersaid Mziray (1998)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rsssf.com/intldetails/1998af.html|سەردێڕ=International Matches 1998 - Africa|وێبگە=www.rsssf.com}}</ref> * {{flagicon|GER}} [[Burkhard Pape]] (2000–02) * {{flagicon|KEN}} [[James Siang'a]] (2002) * {{flagicon|TAN}} [[Mshindo Msolla]] (2002–03) * {{flagicon|TAN}} Badru Hafidh (2003–06) * {{flagicon|BRA}} [[Júlio César Leal]] (2006) * {{flagicon|BRA}} [[Márcio Máximo]] (2006–10) * {{flagicon|DEN}} [[Jan B. Poulsen|Jan Poulsen]] (2010–12) * {{flagicon|DEN}} [[Kim Poulsen]] (2012–14) * {{flagicon|TAN}} [[Salum Madadi]] (2014, caretaker) * {{flagicon|NED}} [[Mart Nooij]] (2014–2015) * {{flagicon|TAN}} [[Charles Boniface Mkwasa]] (2015–2017) * {{flagicon|TAN}} [[Salum Mayanga]] (2017–2018) * {{flagicon|NGA}} [[Emmanuel Amunike]] (2018–2019)<ref>[[Emmanuel Amunike]]</ref>{{Circular reference|date=March 2019}} * {{flagicon|BDI}} [[Etienne Ndayiragije]] (Interim Head Coach 2019-)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.futaa.com/article/187354/chan-tanzania-name-new-coach-ahead-of-kenya-tie|سەردێڕ=CHAN: Tanzania name new coach ahead of Kenya tie|وێبگە=www.futaa.com|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903172324/https://futaa.com/article/187354/chan-tanzania-name-new-coach-ahead-of-kenya-tie|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190903172324/https://futaa.com/article/187354/chan-tanzania-name-new-coach-ahead-of-kenya-tie |date= ٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩ }}</ref> {{div col end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Tanzania national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:وەرزش]] [[پۆل:وەرزش لە تانزانیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تانزانیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] dyvjntjtsq0df8j0clley6mw7i6jmar 0 159574 1706759 1546534 2026-11-11T01:37:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706759 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ}} {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Underlinked|date=تشرینی یەکەم ٢٠٢١}} }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆنگۆ'''، کە نازناوی ''Diables Rouges'' (شەیتانە سوورەکان)ی ھەیە، هەڵبژاردەی نەتەوەیی [[کۆماری کۆنگۆ]]یە و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی کۆنگۆ سەرپەرشتی دەکرێت. کۆنگۆ ھەرگیز بەشدارییان لە [[جامی جیھانیی فیفا]] نەکردووە بەڵام توانیویانە جامی نەتەوەکانی ئەفریقا لە ساڵی ١٩٧٢ بەدەستبێنن. ھاوکات توانیویانە پاڵەوانێتیی تۆپی پێی «یارییە ئەفریقییەکان» لە ساڵی ١٩٦٥ببەنەوە. == مێژوو == ھەڵبژاردەی کۆنگۆ یەکەم یارییان لە بەرواری شوباتی ١٩٦٠ بەرامبەر هەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆتدیڤوار|کۆتدیڤوار]] ئەنجامدا و بە ئەنجامی ٤–٢ شکستیان ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://rsssf.com/tablesk/kong-intres.html|سەردێڕ=Congo (Brazzaville) – List of International Matches|وێبگە=rsssf.com|بڵاوکەرەوە=Rec. Sport Soccer Statistics Foundation|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190819195957/http://www.rsssf.com/tablesk/kong-intres.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Republic of the Congo national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردە ئەفریقییەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:یانە وەرزشییە نەتەوەییەکان لە کۆماری کۆنگۆ]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] lwgeacwux93yvf5zmxhv1556fudmzy0 0 159577 1706613 1180990 2026-11-10T19:40:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706613 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جیبووتی'''، کە نازناوی ''Riverains de la Mer Rouge'' (نیشتەجێبووەکانی دەریای سوور)ی ھەیە، یانەی تۆپی پێی نەتەوەیی [[جیبووتی|جیبووتییە]]. یانەکە لەلایەن فیدڕاڵیی تۆپی پێی جیبووتی کۆنتڕۆڵکراوە وە ئەندامێکی ھاوپەیمانیی تۆپی پێی ئەفریقا (CAF) و یەکێتی کۆمەڵەکانی تۆپی پێی عەرەبییە (UAFA). تا بردنەوەیان بەرانبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سۆمالیا کە بە ئەنجامی (١–٠) لە قۆناغی گەییشتنی جامی جیھانیی ٢٠١٠، جیبووتی ھەرگیز یارییەکی ڕێگەپێدراوی نێودەوڵەتی فیفایان نەبردبووەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Djibouti national football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەلبژاردەی تۆپی پێی جیبووتی]] [[پۆل:یانە نەتەوەییە ئەفریقییەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:یانە وەرزشییە نەتەوەیەکانی جیبووتی]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] d5ijs66wffdov5l43xkyui4or37y740 0 159582 1706591 1370181 2026-11-10T19:36:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706591 wikitext text/x-wiki '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەنگۆلا'''، کە نازناوی ''Palancas Negras'' (بزنەکێوییە مەزنەکان) ی ھەیە، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەتەوەیی [[ئەنگۆلا|ئەنگۆلایە]] وە لەلایەن فیدڕالیی تۆپی پێی ئەنگۆلا کۆنتۆڵکراوە. ئەنگۆلا گەییشتە ٤٥ھەمین لە ڕیزبەندی باشترین ھەڵبژاردەکانی فیفا لە تەممووزی ٢٠٠٠ کە بەرزترینە لەوەی یانەکە گەییشتووە. گرنگترین لەو بەجیھێنانەیان گەییشتنە بە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦ە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=FIFA.com|سەردێڕ=The FIFA/Coca-Cola World Ranking - Ranking Table - FIFA.com|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en-GB|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160625101558/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژوو == ئەنگۆلا یەکەم یاری خۆیان ئەنجامدا لە ٨ی شووباتی ١٩٧٦ بەرامبەر کۆنگۆ، وە بە ئەنجامی ٣–٢ شکستییان ھێنا، [[کووبا]] بوو بە یەکەم ڕکابەری ئەنگۆلا کە ئەفریقی نەبن لە کاتێک ھەردوو یانەکە دژی یەک یارییان کرد کە ئەنگۆلا، بەوەی ئەنگۆلا بە ئەنجامی ١–٠ یارییەکەیان بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Angola - List of International Matches|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tablesa/ango-intres.html|بڵاوکەرەوە=www.rsssf.com|ڕێکەوتی سەردان=٧ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Angola national football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەنگۆلا]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] j39tdt245q58911ym9t1b9me6egqqii 0 159585 1706737 1546542 2026-11-11T01:34:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706737 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نامیبیا'''، لە نازناوی ''Brave Warriors'' (جەنگاوەرە ئازایەکان) یان ھەیە، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەتەوەیی [[نامیبیا|نامیبیایە]] کە لەلایەن کۆمەڵەی تۆپی پێی نامیبیا کۆنتڕۆڵکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://soccernet.espn.go.com/blog/_/name/footballafrica/id/78?cc=5739|سەردێڕ=Namibian football on the rise&nbsp;– ESPN FC|بڵاوکەرەوە=Soccernet.espn.go.com|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170808201306/http://www.espnfc.com/blog/football-africa/80/index|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەوان ھەرگیز بەشدارییان لە [[جامی جیھانیی فیفا]] نەکردووە بەڵام یارییان لە سێ یاری جامی نەتەوەکانی یەفریقا کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Namibia national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نامیبیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] fcwa4wdibnixbcjhlge4590efjwkfo0 0 159762 1706751 1370246 2026-11-11T01:36:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706751 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}}'''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆتدیڤوار''' (بە [[زمانی فەڕەنسی|فەڕەنسی]]: ''Équipe de Côte d'Ivoire de football'') کە نازناوی ''Les Éléphants'' (فیلەکان) ی ھەیە، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەتەوەی کۆتدیڤوارە کە لەلایەن فیدڕاڵیی تۆپی پێی کۆتدیڤوار (FIF) کۆنتڕۆڵکراوە. ھەتاکوو ٢٠٠٥، گەورەترین دەستکەوتییان بردنەوەی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا بوو لە ١٩٩٢ دوای ئەوەی لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گانا]]یان بردەوە بە لێدان پەناڵتی لە یاریگای لیۆپۆلد سینگۆر لە [[داکار]]، [[سێنیگال|سینیگال]]. دووەم دەستکەوتییان بردنەوەیان لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای بوو کە دیسانەوە لە گانایان بردەوە لە ٢٠١٥ بە لێدانی پەناڵتی، بەڵام ئەمجارەیان یارییەکە لە یاریگای بێتا لە شاری باتای [[گینێی ئیستوایی]] ئەنجامدرا. باشترین ئەنجامی دوا بەدوای یەکی یانەکە گەییشتنیانبوو بە [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانی فیفا]] بۆ ٣ جار لەسەر یەکدی لەنێوان ٢٠٠٦ بۆ ٢٠١٤. یانەکە چەندین یاریزانی بەناوبانگ لەخۆدەگرێت، کە زۆرییان لە ئەورووپا یارییان کردووە، لەوانە: دیدیێر درۆگبا، [[یەحیا تۆرێ|یەحیا]] [[یەحیا تۆرێ|تۆرێ]]، ئیمانوێل ئیباو، ویلفرێد بۆنی، سێیداو دۆمبیا، جێرڤینھۆ، ئێرک بایلی، نیکۆلاس پێپێ، [[ماکسوێل کۆرنێت]]، ویلفرێد زاھا، یاکاو مێیت، سالۆمان کالۆ و کۆلۆ تۆرێ. == ڕیکۆردەکان == {{Col-begin}} {{Col-break}} === Most capped players === {{Updated|September 9, 2018}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rsssf.com/miscellaneous/ivo-recintlp.html#app|سەردێڕ=IvoryCoast&nbsp;– Record International Players |نووسەر=Roberto Mamrud |بڵاوکەرەوە=RSSSF |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧}}</ref> :''Players in '''bold''' are still active.'' {| class="wikitable" style="width:85%;" |- align=center !style="background:#FF7F00"|<span style="color:white;">#</span> !style="background:#FF7F00"|<span style="color:white;">Name</span> !style="background:#FF7F00"|<span style="color:white;">International Career</span> !style="background:#FF7F00"|<span style="color:white;">Caps</span> !style="background:#FF7F00"|<span style="color:white;">Goals</span> |- align=center |١. |align=left|[[Didier Zokora]] |٢٠٠٠–٢٠١٤ |١٢٣ |١ |- align=center |٢. |align=left|[[Kolo Touré]] |٢٠٠٠–٢٠١٥ |١٢٠ |٧ |- align=center |٣. |align=left|[[Didier Drogba]] |٢٠٠٢–٢٠١٤ |١٠٥ |٦٥ |- align=center |٤. |align=left|[[Yaya Touré]] |٢٠٠٤–٢٠١٥ |١٠١ |١٩ |- align=center |٥. |align=left|[[Siaka Tiéné]] |٢٠٠٠–٢٠١٥ |١٠٠ |٢ |- align=center |٦. |align=left|'''[[Salomon Kalou]]''' |٢٠٠٧– |٩٧ |٢٨ |- align=center |٧. |align=left|[[Abdoulaye Traoré (Ivorian footballer)|Abdoulaye Traoré]] |١٩٨٤–١٩٩٦ |٨٨ |٥٠ |- align=center |٨. |align=left|[[Arthur Boka]] |٢٠٠٤–٢٠١٥ |٨٧ |١ |- align=center |٩. |align=left|[[Boubacar Barry]] |٢٠٠٠–٢٠١٥ |٨٦ |٠ |- align=center |١٠. |align=left|'''[[Gervinho]]''' |٢٠٠٧– |٨٤ |٢٢ |} {{Col-break}} === Top goalscorers === {{Updated|July 15, 2019}} :''Players in '''bold''' are still active.'' {| class="wikitable" style="width:85%;" |- align=center !style="background:#FF7F00"|<span style="color:white;">#</span> !style="background:#FF7F00"|<span style="color:white;">Name</span> !style="background:#FF7F00"|<span style="color:white;">International Career</span> !style="background:#FF7F00"|<span style="color:white;">Goals</span> !style="background:#FF7F00"|<span style="color:white;">Caps</span> |- align=center |١. |align=left|[[Didier Drogba]] |٢٠٠٢–٢٠١٤ |[[List of international goals scored by Didier Drogba|65]] |١٠٥ |- align=center |٢. |align=left|[[Abdoulaye Traoré (Ivorian footballer)|Abdoulaye Traoré]] |١٩٨٤–١٩٩٦ |٥٠ |٨٨ |- align=center |٣. |align=left|'''[[Salomon Kalou]]''' |٢٠٠٧– |٢٨ |٩٧ |- align=center |٤. |align=left|[[Joël Tiéhi|Djohan Tiéhi]] |١٩٨٧–١٩٩٩ |٢٥ |٤٠ |- align=center |rowspan=2|٥. |align=left|'''[[Gervinho]]''' |٢٠٠٧– |٢٢ |٨٤ |- align=center |align=left|[[Ibrahima Bakayoko]] |١٩٩٦–٢٠٠٢ |٢٢ |٤٠ |- align=center |rowspan=2|٧. |align=left|[[Yaya Touré]] |٢٠٠٤–٢٠١٥ |١٩ |١٠١ |- align=center |align=left|[[Laurent Pokou]] |١٩٦٧–١٩٨٠ |١٩ |٦٢ |- align=center |rowspan=2|٩. |align=left|[[Aruna Dindane]] |٢٠٠٠–٢٠١٠ |١٨ |٦٢ |- align=center |align=left|'''[[Wilfried Bony]]''' |٢٠١٠– |١٨ |٥٩ |} {{col-end}} == دەستکەوتەکان == * '''جامی نەتەوەکان ئەفریقا''' براوە (٢ جار): ١٩٩٢، ٢٠١٥ * '''جامی کیشوەرانی فیفا''' پلەی چوارەم (١ جار): ١٩٩٢ == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ivory Coast national football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 0a4qdii1x7fzw5rddj1zm5mug64sydp 0 159767 1706761 1546532 2026-11-11T01:38:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706761 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گابۆن'''، کە نازناوی ''Les Panthères'' (پڵنگەکان) یان ''Les Brésiliens'' (بەڕازیلییەکان) یان ھەیە، ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەتەوەیی [[گابۆن|گابۆنە]] وە لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی گابۆن سەرپەرشتی دەکرێت. ئەوان ھەرگیز نەگەییشتوون بە [[جامی جیھانیی فیفا]] بەڵام توانیویانە ٧ جار لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقا بەشداربن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=2|ناونیشان=http://espnfc.com/blog/_/name/footballafrica/id/1389?cc=5739|سەردێڕ=Gabon make an impact by Firdose Moonda|بڵاوکەرەوە=Espn Fc|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Gabon national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:تۆپی پێ]] [[پۆل:وەرزش]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 6ukt7u2tu1x89p8hlz5yvomg0t27c9e 0 159852 1706756 1370247 2026-11-11T01:37:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706756 wikitext text/x-wiki '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری ئەفریقای ناوەندی'''، کە ناسراوە وەک ''Les Fauves'' (فاوڤەکان؛ ڤاوڤ بە مانەی ئەندامی دەستەیەک لە نیگارکێش دێت کە ئارەزوویان بە فاوفیزم دەکرد کە شێوازێکی وێنەکێشانە)، ھەڵبژاردەی نەتەوەیی [[کۆماری ئەفریقای ناوەندی|کۆماری ئەفریقای ناوەندییە]] وە لەلایەن فیدراڵیی تۆپی پێی کۆماری ئەفریقای ناوەندی کۆنتڕۆڵکراوە. ئەوان ئەندامێکن لە ھاوپەیمانی تۆپی پێی ئەفریقا (CAF). ھەرچەندە بەوەی ناسراون وەک یەکێک لە خراپترین یانە ئەفریقییەکان، یانەکە چەندین دەستکەوتی بەخۆیەوە بینیوە لە ساڵانی ڕابردوودا. ئەوان توانییان جامی CEMACی ٢٠٠٩ ببەنەوە بە بردنەوەیان لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گابۆن|گابۆن]] لە نیوەی کۆتایی جامەکە و بردنەوەیان لە گینێی ئیستوایی لە یاریی کۆتایی جامەکە بە ئەنجامی ٣–٠. پلەی یانەکە بەرزبەوە لە ٢٠٢ھەم بۆ ٨٩ لە ڕیزبەندی فیفا لە ڕێکەوتی ئابی ٢٠١٠ بۆ تەممووزی ٢٠١١. لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠، ئەوان سەرسووڕھێنەرانە توانییان لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جەزائیر|جەزائیر]] ببەنەوە بە ئەنجامی ٢–٠ لە قۆناغی گەییشتن بە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٢، بەوەش توانییان پلەی یەکەم بەدەستبێنن لە گرووپەکەیاندا. یانەکە بۆ یەکەم جار قۆناغی گەییشتن بە جامی جیھانیی فیفایان بردەوە لە ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢ پاش ئەوەی بە ئەنجامی ٢–٠ لە بۆتسوانایان بردەوە.<ref name="elim">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ناونیشان=http://centrafriquefootball.cf/eliminatoires-can-2019-la-liste-des-23-fauves-pour-affronter-la-guinee-2/|سەردێڕ=Éliminatoires CAN 2019: La liste des 23 fauves pour affronter la Guinée|زمان=fr-FR|وێبگە=Centrafrique Football|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190726195133/http://centrafriquefootball.cf/eliminatoires-can-2019-la-liste-des-23-fauves-pour-affronter-la-guinee-2/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190726195133/http://centrafriquefootball.cf/eliminatoires-can-2019-la-liste-des-23-fauves-pour-affronter-la-guinee-2/ |date=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٩ }}</ref><ref name="car">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.national-football-teams.com/country/39/2019/Central_African_Republic.html|سەردێڕ=CAR national football team 2018|وێبگە=national-football-teams.com|بڵاوکەرەوە=National Football Teams|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190510120605/https://www.national-football-teams.com/country/39/2019/Central_African_Republic.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئایاری ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Central African Republic national football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:تۆپی پێ]] [[پۆل:وەرزش]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] mq1s1kc15kgtpzetf4dmsiwd6o1liyk 0 160697 1706922 1647694 2026-11-11T10:37:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706922 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارم قەیەی خواروو | ناوی_فەرمی = Yarem Qayah-e Sofla | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Aşağı Yarımqaya - یارم‌قیە سفلی | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ماکۆ|ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ|ناوەندی شارستانی ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی ساری سو|ساری سو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤١١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٧٣ | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارم قەیەی خواروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی ساری سو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ]]، [[شارستانی ماکۆ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''یارم قەیەی خواروو''' ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[یارم قەیەی ناوەڕاست]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خەرمان، ماکۆ|خەرمان]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قوری شکاک]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سەری چاقوش]] لە [[باکووری کوردستان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٥٧٣) کەس و (١٢٩) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی ([[سوننە]])ن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ماکۆ]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[یارم قەیەی سەروو]] * [[یارم قەیەی ناوەڕاست]] == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ماکۆ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] asi8fw04amzdftb7ko7ldm56pzrrstz 0 160698 1706923 1647693 2026-11-11T10:38:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706923 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارم قەیەی سەروو | ناوی_فەرمی = Yarem Qayah-e Olya | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Yuxarı Yarımqaya - یارم‌قیە علیا | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ماکۆ|ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ|ناوەندی شارستانی ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی ساری سو|ساری سو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٢٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢٥٨ | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارم قەیەی سەروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی ساری سو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ]]، [[شارستانی ماکۆ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''یارم قەیەی سەروو''' ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گرک]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[یارم قەیەی خواروو]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[یارم قەیەی ناوەڕاست]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[یوکارینجۆ]] لە [[باکووری کوردستان]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٥٦) کەس و (٥٨) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی ([[سوننە]])ن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ماکۆ]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[یارم قەیەی خواروو]] * [[یارم قەیەی ناوەڕاست]] == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ماکۆ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] j57xzs41qhxtl6vhdofi3k0ji6tryv4 0 160699 1706924 1647692 2026-11-11T10:38:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706924 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارم قەیەی ناوەڕاست | ناوی_فەرمی = Yarem Qayah-e Vasat | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Yarımqaya-i Vəsat - یارم‌قیە وسط | جۆری_نیشتنگە = [[دێ|گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = | قەبارەی_نەخشە = | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |سەردێڕ=Kurdistan Regional Government |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان= ٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141006170845/http://www.krg.org/articles/detail.asp?lngnr=12&smap=03010300&rnr=140&anr=23911 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|ئازەربایجانی ڕۆژاوا]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ماکۆ|ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ|ناوەندی شارستانی ماکۆ]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندستانی ساری سو|ساری سو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ١٤٤٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٠ | دانیشتووان_لە = ٢٠٠٦ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[موسڵمان]] ([[سوننە|سونەی شافیعی]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارم قەیەی ناوەڕاست''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندستانی ساری سو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ماکۆ]]، [[شارستانی ماکۆ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''یارم قەیەی ناوەڕاست''' ھاوسنورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[گرک]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[یارم قەیەی خواروو]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شکەفتێ خەلێ]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[یارم قەیەی سەروو]].<ref>http://wikimapia.org/</ref><ref>http://www.krso.net/ {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200203070708/http://www.krso.net/ |date= ٣ی شوباتی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (١٠٠) کەس و (٢٠) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان لە نەتەوەی [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی]] شێوەزاری [[کوردیی باکووری|کرمانجی]] دەدوێن. == ئایین == دانیشتوانی ئەم گوندە موسوڵمانن و لەسەر مەزھەبی ([[سوننە]])ن. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی ماکۆ]]<ref>https://books.google.iq/books?</ref> * [[یارم قەیەی خواروو]] * [[یارم قەیەی سەروو]] == سەرچاوەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ماکۆ}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|جوگرافیا}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ماکۆ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] t48iy64m71xchhgeybtqvmb6x18h7j6 0 160857 1706874 1703894 2026-11-11T07:38:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، عومان-کۆلکە) 1706874 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی/ویکیدراوە}} '''ھەیتەم کوڕی تارق ئال بو سەعید''' ({{بە عەرەبی|هيثم بن طارق بن تيمور آل بوسعيد}}؛ لەدایکبووی ١٩٥٤) سولتانی دەیەمینی [[عومان|سەلتەنەی عومانە]] لە ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ ئەمیش دوای کۆچی دوایی سولتان قابوس بن سەعیدی ئامۆزای کەلەسەر ڕاسپاردەی ئەو جێگاکەی گرتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=تنفيذا لوصية قابوس.. هيثم بن طارق آل سعيد سلطانا لعمان|ناونیشان=https://www.alhurra.com/amp/528874.html|ڕێکەوتی سەردان=11 كانون الثاني / يناير 2020|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200111175226/https://www.alhurra.com/amp/%D8%AC%D8%B1%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B7%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%8A%D8%A7%D8%B1-%D9%87%D9%8A%D8%AB%D9%85-%D8%A8%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D9%82-%D8%A2%D9%84-%D8%B3%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D8%A7%D9%86/528874.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[قناة الحرة]]|ڕێکەوت=11 كانون الثاني / يناير 2020|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200111175226/https://www.alhurra.com/amp/%D8%AC%D8%B1%D9%8A%D8%AF%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%88%D8%B7%D9%86-%D8%A7%D8%AE%D8%AA%D9%8A%D8%A7%D8%B1-%D9%87%D9%8A%D8%AB%D9%85-%D8%A8%D9%86-%D8%B7%D8%A7%D8%B1%D9%82-%D8%A2%D9%84-%D8%B3%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D8%A7%D9%86%D8%A7-%D9%84%D8%B9%D9%8F%D9%85%D8%A7%D9%86/528874.html |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=سلطنة عمان تشيع السلطان قابوس وخليفته يؤدي اليمين|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/politics/2020/1/11/%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B3-%D8%A8%D9%86-%D8%B3%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%A9-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF|ڕێکەوتی سەردان=11 كانون الثاني / يناير 2020|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200111175529/https://www.aljazeera.net/amp/news/politics/2020/1/11/%D9%82%D8%A7%D8%A8%D9%88%D8%B3-%D8%A8%D9%86-%D8%B3%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%B3%D9%84%D8%B7%D9%86%D8%A9-%D8%B9%D9%85%D8%A7%D9%86-%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%AD%D8%AF%D8%A7%D8%AF|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[الجزيرة.نت]]|ڕێکەوت=11 كانون الثاني / يناير 2020|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پێشتر وەزیری کەلتور و ڕۆشەنبیری بوو (٢٠٠٢). ھەروەھا سەرۆکی لیژنەی سەرەکی داھاتووی عومان بوو، پۆستی سەرۆکی دیوانی وەزارەتی دەرەوەی ھەبوو، وەکیل وەزیری کاروباری ڕامیاری وڵات بوو، جگە لەچەندین پۆستی تر وەک نوێنەری پایەبەرزی سولتان قابوس بن سەعید. == ژیاننامە == ھەیسەم کوری تەیموری ئال سەعید لەخێزانی شاھانەی عومان لەدایک بووە، باوکی سەرۆک وەزیرانی عومان بوو(١٩٧٠–١٩٧٢)، دایکیشی (شوانەی کچی حەمودی کوری ئەحمەد ئال بوسەعیدە بە (ئوم قەیس) دەناسرێت، یەکێک لەسێ ژنەکەی باوکی (زردایک) لە ١٩٧٩لەبەرنامەیەکی زانکۆی ئۆکسفۆرد بۆ کاروباری دەرەوە خوێندویەتی (FSP)، == خێزانداری == سولتان ھەیسەم شەش برای ھەیە بەم ناوانە: # ئەسعەد بن تارق جێگری دووەمی سەرۆک وەزیران # قەیس بن تارق (کۆچ کردوو)، # شەھاب بن تارق، # ئەدھەم بن تارق، # فارس بن تارق (کۆچ کردوو) دوو خوشکی ھەیە بەناوەکانی: # کامیلە بنت تارق، # ئەمەل بنت تارق. سولتان ھەیسەم ژیانی ھاوسەرگیری فەرمی پێکھێناوە لەسەر ناوی عەھد کچی عەبدوللا ی کوری حەمەد ئال سەعیدەدوو کوڕی لێی ھەیە: # زەی یەزن کوڕی ھەیسەمی کوری تارق # بیلعەرەب کوڕی ھەیسەمی کوری تارق خاوەنی دووکچە: # سورەیا کچی ھەیسەم # ئومەیمە کچی ھەیسەم == چالاکیە میری و ڕامیاریەکانی == سولتان ھەیسەم بەوە ناسراوە کە زۆر ئارەزووی یاری تۆپی پێ و وەرزشە * سەرۆکی یەکێتی تۆپی پێی عومان بووە(١٩٨٣–١٩٨٦)، * سەرۆکی لیژنەی رێکخراوی خولە نایابەکانی ئاسیا بوو لە مەسقەت ٢٠١٠. * لە دوای ١٩٨٦وازی لەبواری وەرزشی ھێنا و چووە ناو بواری دیپلۆماسی کە پۆستی وەزیری کاروباری دەرەوەی پێ سپێردرابۆ ماوەی ھەشت ساڵ. * لە ١٩٩٤، وەک ئەمینداری گشتی کاروباری دەرەوە دامەزرا، * لە ٢٠٠٢ وەک وەزیری کەلتور و ڕۆشەنبیری دامەزرا تاوەکو بوو بە سولتانی عومان بەردەوام بوو. == سولتانی عومان == دوای کۆچی دوایی سولتان قابوس بن سەعید (١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠)ئەنجومەنی بەرگری وڵات پشت بەستوو بە دەستور وەک سولتانی جێگرەوە ھەڵیبژارد،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=بیان صادر من مجلس الدفاع|ناونیشان=http://omannews.gov.om/Arabic_NewsDescription/ArtMID/437/ArticleID/6400/بيان-صادر-من-مجلس-الدفاع|ڕێکەوتی سەردان=11 كانون الثاني / يناير 2020|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200111182413/http://omannews.gov.om/Arabic_NewsDescription/ArtMID/437/ArticleID/6400/%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[وكالة الأنباء العمانية]]|ڕێکەوت=11 كانون الثاني / يناير 2020|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200111182413/http://omannews.gov.om/Arabic_NewsDescription/ArtMID/437/ArticleID/6400/%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9 |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ }}</ref> خێزانی شاھانەش لەسەر ڕاسپاردەی سولتان قابوس رەزامەندیان نیشاندا، ئەنجومەنی بەرگریان کردە وەکیل بۆ جێبەجێکردنی ڕاسپاردەی کۆچکردوو بەپێی ماددەی شەشی دەستوری وڵات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=مجلس الدفاع یصدر بیانًا حول من تنتقل إلیھ ولایة الحکم|ناونیشان=http://omannews.gov.om/Arabic_NewsDescription/ArtMID/437/ArticleID/6400/بيان-صادر-من-مجلس-الدفاع|ڕێکەوتی سەردان=11 كانون الثاني / يناير 2020|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200111182851/https://omannews.gov.om/Arabic_NewsDescription/ArtMID/437/ArticleID/6402|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=[[وكالة الأنباء العمانية]]|ڕێکەوت=11 كانون الثاني / يناير 2020|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200111182413/http://omannews.gov.om/Arabic_NewsDescription/ArtMID/437/ArticleID/6400/%D8%A8%D9%8A%D8%A7%D9%86-%D8%B5%D8%A7%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D9%86-%D9%85%D8%AC%D9%84%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%81%D8%A7%D8%B9 |date=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ }}</ref> لەھەمان ڕۆژ لەکۆشکی بیستان لە مەسقەت وتاری دەستبەکاربوونی خوێندەوە و وەک سولتانی نوێی وڵات دەست بەکاربوو، لە وتارەکەی ھەموو لایەنە بەرپرسەکانی دڵنیا کردەوە کە لەسەر ڕێبازی سولتانی کۆچکردوو بەردەوام دەبێت و پەیرەوی ئاشتی دەکات. == ئەو ئەنجومەنانەی سەرۆکایەتیان دەکات == * سەڕۆکی شکۆمەندی کۆمەڵەی چاودێری منداڵانی ناکام. * سەرۆکی ئەنجومەنی ھاریکاری عومان -ژاپۆن * سەرۆکی لیژنەی باڵای خۆڵی یاریەکەناراوەکان لە مەسقەت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Haitham bin Tariq Al Said|ھەیتەم کوڕی تارق ئال سەعید}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|زانستی سیاسەت|عومان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{عومان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٤]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٥]] mp9m1rg3nh63o75eyqrdrqtlqymihzj 0 161589 1706562 1704611 2026-11-10T18:17:22Z Bilalinfo 57400 خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی 1706562 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = مشەخۆر | image = Parasite (2019 film).jpg | caption = پۆستەری سینەما لە کۆریای باشوور | film name = {{Film name | hangul = 기생충 | hanja = 寄生蟲 | rr = gisaengchung | mr = kisaengch'ung | translation = }} | director = [[بۆنگ جون ھۆ]] | producer = {{Plainlist| * [[کواک سین-ئای]] * موون یانگ-کون * بۆگ جوون ھو * جەنگ یۆنگ-ھوان }} | screenplay = {{Plainlist| * بۆگ جوون ھو * [[ھان جین-وۆن]] }} | story = بۆگ جوون ھو<ref name=press>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=''Parasite'' international press kit |ناونیشان=https://cdn-media.festival-cannes.com/film_film/0001/66/72f026493fedd9576b0ebc4b7837fd67b8cc95a3.pdf |بڵاوکەرەوە=[[CJ Entertainment]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200110043736/https://cdn-media.festival-cannes.com/film_film/0001/66/72f026493fedd9576b0ebc4b7837fd67b8cc95a3.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | starring = {{Plainlist| * [[سۆنگ کانگ ھۆ]] * [[لی سەن-کیون]] * [[چۆ یۆ-جیۆنگ]] * [[چۆی وو-شیک]] * [[پاڕک سۆ-دام]] * [[لی جونگ-ئیون (خانمەکتەر)|لی جونگ-ئیون]] * [[جەنگ ھی-جین]] <!-- Per South Korean poster billing --> }} | music = Jung Jae-il<ref name=press/> | cinematography = ھۆنگ کیوگ-پیۆ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=BONG Joon-ho's ''PARASITE'' Claims Early Sales |ناونیشان=https://www.koreanfilm.or.kr/eng/news/news.jsp?pageIndex=1&blbdComCd=601006&seq=5013&mode=VIEW |وێبگە=Korean Film Biz Zone |ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٩|زمان=en |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190204013817/https://www.koreanfilm.or.kr/eng/news/news.jsp?pageIndex=1&blbdComCd=601006&seq=5013&mode=VIEW |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | editing = [[یانگ جین-مۆ]] | studio = Barunson E&A<ref name=press/> | distributor = [[سی جەی ئی ئێن ئێم فیلم & زنجیرە]] | released = {{Film date|df=yes|2019|5|21|[[فیستیڤاڵی فیلمی کان]]|٢٠١٩|٥|٣٠|کۆریای باشوور}} | runtime = ١٣٢ خولەک<ref name=Cannes>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=''GISAENGCHUNG'' – Festival de Cannes 2019 |ناونیشان=https://www.festival-cannes.com/en/festival/films/gisaengchung |بڵاوکەرەوە=[[Cannes Film Festival]] |ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوت=٢٠١٩|وتەگێڕانەوە=Country: کۆریای باشوور/Length: ١٣٢ خولەک |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190903091243/http://www.festival-cannes.com/en/festival/films/gisaengchung |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | country = کۆریای باشوور<ref name=Cannes/><ref name=press/> | language = کۆری<ref name=press/> | budget = {{KRW|١٣٫٥ بیلیۆن}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hankyung.com/entertainment/article/2019060326461|ڕێکەوت=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٩|script-title=ko:영화 '기생충' 흥행 질주…손익분기점 400만명 눈앞|سەردێڕ=Archived copy|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190626173250/https://www.hankyung.com/entertainment/article/2019060326461|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>{{ھن}}{{nowrap|(~$١١ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی)}} | gross = $١٦٧٫٦ میلیۆن دۆلاری ئەمریکی }} '''مشەخۆر''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: Parasite) فیلمێکی ٢٠١٩ی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]، لە دەرھێنانی [[بۆنگ جون ھۆ]]. ھەریەکە لە [[سۆنگ کانگ ھۆ|سۆنگ کانگ ھ]]، [[لی سەن-کیون]] و [[چۆ یۆ-جیۆنگ|چۆی یۆ جیۆنگ]] ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕن. فیلمەکە باس لە خێزانێکی ھەژار دەکات کە بەفێل و تەڵەکەبازی دەیانەوێت ببنە خاوەنی کارێک لە ماڵی سەرمایەدارێکی شارەکەیان. فیلمەکە لە ڕۆژی ٢١ی ئایاری ٢٠١٩، لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|فیستیڤاڵی کان]] نمایشکرا، لەوێ بووە یەکەم فیلمی کۆری کەببێتە خاوەن خەڵاتی چلەخورمای زێڕین کە بەرزترین خەڵاتی بۆ فیلمەکانی ئەم فیستیڤاڵە، بردنەوەی خەڵاتی کان بەکۆی دەنگی سەرجەم ئەندامانی لیژنەکە بوو ئەمەش جارێکی تر ڕوویداوە لە ساڵی ٢٠١٣ لە فیلمی شین ورووژێنەرترین ڕەنگی منە (''Blue Is the Warmest Colour''). دواتر لە ڕۆژی ٣٠ی ئایاری ٢٠١٩، فیلمەکە لە [[کۆریای باشوور]] دەستی بەنمایشکردن کرد. لە کۆریا و لەئاستی جیھانیش لەلایەن ڕەخنەگرانەوە بەنایابی وێناکرا و بەیەکێ لە باشترین فیلمەکانی کۆریا لەقەڵەمدرا. فیلمەکە توانی ١٦٧٫٦ میلیۆن دۆلار کۆبکاتەوە لە ئاستی جیھان، بووە پڕداھاتترین فیلمی بۆنگی دەرھێنەر. دواتر لە ٩٢ەمین فیستیڤاڵی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]]، بۆ ٦ خەڵات پاڵێورا و توانی ٤یان بباتەوە کە ھەریەکە لە [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلم|خەڵاتەکانی باشترین فیلم]]، [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین دەرھێنەر|دەرھێنەر]]، [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی|باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]] و باشترین سیناریۆی ڕەسەن بوون. بووە یەکەم فیلم لە کۆریای باشوور کە خەڵاتی ئۆسکار بباتەوە و ھەروەھا بووە یەکەم فیلمی نا-ئینگلیزی کەبتوانێت [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلم|خەڵاتی باشترین فیلم]] بباتەوە. == چیڕۆک == خێزانی کیم لە ژن (چونگ سووک) و پیاوێک (کی تایک) و کوڕ (کی وو) و کچەکەیان (کی جیۆنگ) پێکدێت، ئەم خێزانە لە نھۆمی ژێرەوەی باڵەخانەیەک بەھەژارییەوە دەژین، خێزانەکە بەدەست بێکاری و کاری کورت خایەن دەناڵێن کەناتوانن بژێوی ڕۆژانەیان دابین بکەن. ڕۆژێکیان ھاوڕێیەکی کی وو کە خوێندکاری زانکۆیە، کارێک بۆ کی وو دەدۆزێتەوە ئەویش مامۆستای وانەی ئینگلیزی بەکچێکی خێزانێکی دەوڵەمەندی شارەکە بەناوی پاڕک ئەمەش بۆئەوەی ناوبرا لەکاتی چوونی بۆ خوێندنی دەرەوە ئەم ئیشەی لە دەستنەچێت. کیم وو دەچێتە ماڵی خێزانی پاڕک وەک خوێندکارێکی زانکۆ و لەلایەن خاتوو پاڕکەوە کارەکەی پیدەدرێت و بە کێڤن بانگیشی دەکات. لەدوای ھاتنی کی وو، یەک بەدوای یەک خێزانی کیم ھەوڵدەدەن کاریان دەستبکەوێت لە ماڵی خێزانی پاڕک ئەمەش لەڕێگای خۆ ناساندنیان بەکەسی شارەزا لە خزمەتگوزاری جیاواز کە خێزانی پاڕک پێویستیانە. کی وو کە دەبێتە مامۆستای کچی خێزانی پاڕک ئەوا لەگەڵ کچەکە دەکەوێتە خۆشەویستییەوە. کی جیونگ (کچی خێزانی کیم) خۆی دەکات بە کەسێکی شارەزا لە چارەسەرزانی بۆئەوەی چارەسەری کوڕە ھارووھاجەکەی خێزانی کیم بکات. دواتر کی جیونگ، تۆمەتی سێکسکردن لەناو ئوتومبێلەکەی خێزانی پاڕک دەخاتە سەر شوفێری بەڕێز پاڕک ئەمەش وادەکات ناوبراو شوفێرەکە لەسەر کارلابدات، کی جیوۆنگ شوفێرێکی نوێ بۆ خێزانی پاڕک دەکات کەئەویش لە ڕاستیدا باوکییەتی واتە کی تایک. دواتریش کی جیۆنگ بنەماڵەی پاڕک تێدەگەیەنێت کە خزمەتکارەکەیان (گووک موون گوانگ) تووشی نەخۆشییەکی گواستراوەبووە بۆیە لەماڵەکەی دەردەکەن و لەشوێنی ئەو چونگ سووک (دایکی خێزانی کیم) دێتە سەرکار. ڕۆژێکیان خێزانی پاڕک دەچنە گەشتێکی کامپکردن لەدەرەوەی شار، ئەمەش دەبێتە ھۆی دەرفەتێک بۆخێزانی کیم تاکوو لەماڵە گەورەکەی خێزانی پاڕک ژیانێکی شاھانە بەسەربەرن ئەگەر بۆماوەیەکی کەمیش بێت. لەناکاو کەسێک لەدەرگاکە دەدات، ئەو کەسە خزمەتکارە کۆنەکەیە (گووک موون گوانگ) کە دەڵێت لەماڵەکە شتێکی بەجێھێشتووە. لەڕاستیدا ئەوشتەی جێیھێشتووە گیون سای مێردی خزمەتکارە کۆنەکەیە، گیون سای لەژێرزەمینێکی نھێنی ماڵەکە دەژی کەئەو شوێنە لەلایەن خاوەنی پێشووی ماڵەکەوە و ئەندازیاری ماڵەکە دروستکراوە. گیون سای ماوەی ساڵێک پێش ھاتنی خێزانی پاڕک بۆ ئەو ماڵە لەدەست قەرزەکانی ڕایکردووە و لەم شوێنە دەژی. گوون مووک (خزمەتکارە کۆنەکە) تکا لە چونگ سووک دەکات بۆئەوەی یارمەتی مێردەکەی بدات و لەوشوێە بەردەوامی بەژیانی بدات، سەرەتا چونگ سووک ڕەتی دەکات بەڵام ھەر لەوکاتە نھێنی خێزانی کیم ئاشکرا دەبێت، بەمەش گوو مووک ھەڕەشەی درکاندنی نھێنی خێزانی کیم ـی کرد ئەگەر لەبەرامبەردا ئەوانیش نھێنییەکەی ئەو نەپارێزن. بەھۆی ڕوودانی زریانێکی گەورەوە، خێزانی پاڕک زووتر لەوادەی خۆیان لەگەشتەکە دەگەڕێنەوە. لەوکاتە ماڵەکە تەواو شێوابوو، بەڵام خێزانی کیم بەخێرایی ماڵەکەیان پاککردەوە. ڕۆژی دواتر خاتوو پاڕک بڕیاریاندا ئاھەنگێک بۆ لەدایکبوونی کوڕەکەی سازبکات بۆئەوەش کی جیۆنگ و کی وو بانگێشت کرد، ئەمەش لەوکاتەی کی تایک و چونگ سووک دەبوو بەشداربن وەک خزمەتکار/فەرمانبەری ماڵەکە. لەناوەڕاستی ئاھەنگەکە کی وو دەچێتە ژێرزەمینەکە بەبەردێکەوە بۆئەوەی ڕووبەڕووی گیون سای ببێتەوە، بەڵام لەوێ ڕووبەرووی پەلامارێکی گیون سای دەبێتەوە و ناوبراو لەژێرزەمینەکە بەچەقۆیەکەوە ڕادەکات بەرەو ئاھەنگەکە لەوێ کی جیۆنگ واتە کچی خێزانی کیم بەسەختی بەچەقۆ برینداردەکات و ئەمەش دەبێتە ھۆی ترساندنی میوانەکان لەوکاتەدا کوڕەکەی خێزانی پاڕک تووشی [[دەروونبرینداری (تراوما)|دەروونبرینداری]] دەبێت و لەھۆش خۆی دەچێت بەھۆی ئەم ڕووداوانەوە ئەمەش تاوەکوو چوونگ سووک - گیون سای دەکووژێت بە شیشێک. لەوکاتەی کای تایک دەیەوێت یارمەتی کچەکەی بدات کەبەھۆی ڕووداوەکەوە بەسەختی بریندارکراوە لەلایەن گیون سایەوە ئەوا بەڕێز پاڕک فرمانی پێدەکات کە کوڕی ئەو بباتە نەخۆشخانە. لەکاتەدا کیم ھیچ شتێک ناکات بەڵام سویچی ئوتومبێلەکەی بۆ بەڕێز پاڕک ھەڵدەدات لەوکاتەدا پاڕک قێز لەبۆنی کیم دەکاتەوە و ئەمەش کەچەندجارێک کیم ھەستی بەوە کردووە بۆیە لەسەر کۆی ڕووداوەکان ئەویش لەکاردانەوەدا ھێرشدەکاتە سەر پاڕک و بەچەقۆ لێی دەدات و دەیکووژێت. دوای چەند حەفتەیەک، کی وو ڕزگاری بووە لەدوای نەشتەرگەری مێشکی. خۆی و دایکی لەدادگا دانیان بەتاوانەکەیان دانا. خووشکەکەی (کی جیۆنگ) بەھۆی ڕووداوەکانەوە گیانی لەدەستدا. ھەروەھا کی تایک (باوکەکە) وانبووە و داواکراوی پۆلیسە بەھۆی کووشتنی بەڕێز پاڕکەوە. ئەو ھێرشەی گیون سای کردی بۆسەر ئاھەنگەکە ھێشتا لای خەڵکی گشتی نیشانەی پرسیاری لەسەرە. کی وو دەچێتەوە ماڵی پاڕک بەڵام دەبینێت ماڵەکە فرۆشراوە بەخێزانێکی ئەڵمانی کە ئاگاداری ئەوەنین چ شتێک لەم ماڵەدا ڕوویداوە. کی وو لەڕێگای ھێما ڕووناکییەکانەوە بۆی دەردەکەوێت کە باوکی لەمردن ڕزگاری بووە و لەناو شوێنە نھێنییەکەی ئەو ماڵە ماوەتەوە و توانیویەتی بژی لەڕێگای بەدەستھێنانی پاشماوەی خۆراکی ئەو ماڵەوە. کی وو لەگەڵ دایکی لەھەمان ماڵە خراپەکەی جارانیان ژیان بەسەردەبات و نامەیەک دەنووسێت کە ھێشتا بۆ باوکی نەناردووە. لە نامەکە ئاماژە بەوەدەکات کەئەو کاری زۆر دەکات بۆئەوەی پارەیەکی باش کۆبکاتەوە و ئەو ماڵە بکرێت بۆئەوەی باوکی ڕزگار بکات. == کاست == * [[سۆنگ کانگ ھۆ]]: وەک کیم کی تایک - باوکی خێزانی کیم * [[چۆی وو-شیک]]: وەک کیم کی وو، کوڕی خێزانی کیم * [[پاڕک سۆ-دام|پارک سۆ-دام]]: وەک کیم کی جیۆنگ، کچی خێزانی کیم * [[جەنگ ھی-جین|جەنگ ھی جین]]: وەک کیم چونگ سووک، دایکی خێزانی کیم * [[لی سەن-کیون]]: وەک پارک دۆنگ-یک، باوکی خیزانی پاڕک * [[چۆ یۆ-جیۆنگ|چۆی یۆ جیۆنگ]]: وەک پارک یۆن جیۆ، دایکی خێزانی پاڕک * جونگ جی سۆ: وەک پارک دای ھی، کچی خێزانی پاڕک * چەنگ ھای-جین: وەک پاڕک دا سۆنگ، کوڕی خێزانی پاڕک * [[لی جونگ-ئیون (خانمەکتەر)|لی جونگ-ئیون]]: وەک گووک موون گوانگ، خزمەتکارەکە * پاڕک میون ھوون: وەک گیون سای، مێردی خزمەتکارەکە * پاڕک گو ڕۆک: وەک شوفێرەکە == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{AllMovie title}} * {{hancinema film}} * {{IMDb title}} * {{Mojo title}} * {{Metacritic film}} * {{Rotten Tomatoes}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٢٠|کۆریای باشوور|کۆمیدیا}} {{خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Parasite (2019 film)}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کۆری]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلم]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆریای باشوور لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆکانی ٢٠١٩]] [[پۆل:براوەکانی بافتا (فیلمەکان)]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی خێزان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی چینە کۆمەڵایەتییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە سیئۆڵ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە دەرھێنەرەکەیان خەڵاتی ئۆسکاری بۆ باشترین دەرھێنان بەدەستھێناوە]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆییەکانی کۆریای باشوور]] [[پۆل:ڕەخنە لە سەرمایەداری]] c2kjtatisa7tlugt8hldsyspn2ex90p 0 161774 1706916 1126677 2026-11-11T10:36:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە) 1706916 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە}} '''یادەورییەکانی ئیندیانا جۆنزی گەنج''' ({{بە ئینگلیزی|The Young Indiana Jones Chronicles}}) [[زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی|زنجیرەیەکی تەلەڤیزیۆنی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکان|ئەمریکییە]]، لەسەر کەناڵی «[[ئە بی سی]]» لە نێوان ساڵی ١٩٩٢ بۆ ساڵی ١٩٩٦ پەخشکراوە. == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{ناونیشان|http://epguides.com/YoungIndianaJonesChronicles|بەڵگەی ئەڵقەکان}} * {{ناونیشان|http://www.theraider.net/films/young_indy|TheRaider.net - یادەورییەکانی ئیندیانا جۆنزی گەنج}} (باسکردنێکی چڕ) * {{ناونیشان|http://www.indyintheclassroom.com|سەرکێشی لە ڕۆشنبیربوون لەگەڵ ئیندیانا جۆنز}} - ماڵپەڕێکی سەرسامبووانە تایبەتمەندە بە قسەکردن لەسەر لایەنە ڕۆشنبیر و فێرکارییەکانی زنجیرەکە. * {{ناونیشان|https://sites.google.com/site/youngindyfilmlocations|لەسەر ڕێگەی ئێندی گەنج}} - ماڵپەڕێکی سەرسامبووانە بۆ قسەکردن لەسەر شوێنەکانی تۆمارکردنی زنجیرەکە. {{پۆلی کۆمنز|Indiana Jones}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} [[پۆل:بەرنامە تەلەڤیزیۆنییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:زنجیرە سەرکێشییەکانی تەلەڤیزیۆنی]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەفزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆییەکان گونجاندووە]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە سەرکێشییەکان]] [[پۆل:ئەو زنجیرە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خەڵاتی پرایم تایم ئێمیان وەرگرتووە]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ کۆمیکدا گونجاندووە]] [[پۆل:ئەو بەرنامە تەلەڤیزیۆنییانەی کە خۆیان لەگەڵ یارییە ڤیدیۆیییەکان گونجاندووە]] no0l0o9ifkf874lnz5szl96vec77m62 0 162567 1706918 1434008 2026-11-11T10:37:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1706918 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=یارا بەدر|image=|image_size=|caption=Syrian human rights defender Yara Bader in 2015. Source: [[Human Rights Watch]]|birth_name=[[سووریا|سووری]]|birth_date=|birth_place=|occupation=[[چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ]], [[ڕۆژنامەنووس]]|spouse=[[مازن دەروێش]]|children=|parents=|awards=[[خەڵاتی ئەلیسۆن دیس فۆرگیس]] بۆ چالاکییەکان، [[خەڵاتی ئیلاریا ئەلپی]] بۆ ڕۆژنامەنووسی ژنی بوێر|website=}} '''یارا بەدر''' ڕۆژنامەنووسی سووری و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤە. ئەو ڕێبەرایەتی سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین (CMFE) دەکات،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://scm.bz/en/|سەردێڕ=Syrian Center for Media and freedom of speech|وێبگە=Syrian Center for Media and freedom of speech|زمان=en-US|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٤ لەگەڵ ھاوسەرەکەی (مازن دەروێش) کە پارێزەر و چالاکوانی ئازادی ڕادەربڕینە ئەو سەنتەرەیان دامەزراند. ڕێکخراوەکانی مافەکانی مرۆڤ لەنێویشیانندا [[ھیومەن ڕایتس وۆچ]]،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2015/08/10/yara-bader-syria|سەردێڕ=Yara Bader, Syria|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٥|ئیش=Human Rights Watch|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧|زمان=en}}</ref> [[ئایفێکس]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.ifex.org/syria/2016/08/29/yara_bader_profile/|سەردێڕ=Yara Bader - IFEX|وێبگە=IFEX|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171001214539/https://www.ifex.org/syria/2016/08/29/yara_bader_profile/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> وە [[ڕێکخراوەی لێبوردنی نێونەتەوەیی|ئەمنیستی ئینتەرناشیۆننال]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.amnesty.org.uk/press-releases/evening-syrian-activists-mazen-darwish-and-yara-bader-london-mon-18-july-2016|سەردێڕ=An evening with Syrian activists Mazen Darwish and Yara Bader - London, Mon 18 July 2016|وێبگە=www.amnesty.org.uk|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> ڕێزیان لە کار و چالاکییەکانی یارا گرتووە وێڕای ئەو مەترسییانەی ھاتوونەتە پێشییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gc4hr.org/news/view/1067|سەردێڕ=Syria: Human Rights Activist Yara Badr honoured for her work|وێبگە=www.gc4hr.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥، لەدوای دەرکردنیان بەزۆر لەگەڵ ھاوسەرەکەی مازن دەروێش بەیەکەوە لە [[بەرلین]] دەگیرسێنەوە بۆژیان،<ref>[https://www.middleeasteye.net/features/award-winning-syrian-husband-and-wife-fight-freedom Award-winning Syrian husband and wife fight for freedom] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180721101552/http://www.middleeasteye.net/in-depth/features/mazen-darwish-nations-move-dictatorship-democracy-pay-heavy-price-490727107 |date=٢١ی تەممووزی ٢٠١٨ }}، ماڵپەڕی چاوی ڕۆژھەڵاتی ناوین، ڕۆژی 5 August 2016 بڵاوکراوەتەوە.</ref> دواتر دەستدەکەن بەگەشتی وڵاتان بۆ داواکردنی دادپەروەری بۆ [[خەڵکی سووریا]] و بەگریکردنی لە مافەکانیان.<ref>[https://www.amnesty.org.uk/press-releases/evening-syrian-activists-mazen-darwish-and-yara-bader-london-mon-18-july-2016 An evening with Syrian activists Mazen Darwish and Yara Bader - London, Mon 18 July 2016]، ماڵپەڕی ئەمنیستی ئینتەرناشیۆنال، ڕۆژی ١٣ی ئازاری ٢٠٢٠ ھێنراوە. ڕۆژی 12 Jul 2016 بڵاوکراوەتەوە.</ref> == چالاکی و گیران == یارا بەدر وەک ڕۆژنامەنووس و چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ کاری دەکرد لەسەر ئاشکراکردنی گرتن و سووکایەتیکردن بە ڕۆژنامەنووسان لەکاتی جەنگی سووریا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.middleeasteye.net/in-depth/features/mazen-darwish-nations-move-dictatorship-democracy-pay-heavy-price-490727107|سەردێڕ=Award-winning Syrian husband and wife fight for freedom|ئیش=Middle East Eye|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180721101552/http://www.middleeasteye.net/in-depth/features/mazen-darwish-nations-move-dictatorship-democracy-pay-heavy-price-490727107}}</ref> یارا بەردەوام قسەی لەسەر دەستگیرکردن و تووندووتیژییەکان دژ بە مافەکانی مرۆڤ دەکرد لەژێر حوکمڕانی ڕژێمی بەشار ئەسەد دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.larazon.es/internacional/mazen-darwish-y-yara-bader-el-estado-islamico-es-la-paloma-de-la-paz-comparado-con-asad-MP11875977#.Ttt1QVRfdC5ornO|سەردێڕ=Mazen Darwish y Yara Bader: "El Estado Islámico es la paloma de la paz comparado con Asad"|ئیش=www.larazon.es|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧|زمان=es-ES}}</ref> لە شووباتی ٢٠١٢، یەکێکبووە لە ستافە چواردەکەسەکەی سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین (CMFE)، لەنێویشیاندا ھاوسەرەکەی مازن دەروێش و چالاکوان [[ڕەزان غەززاوی]] دەستگیرکران لەکاتی ھێرشێکدا بۆسەر نووسینگەکەیان لەلایەن ھێزەکانی ئاسمانی سووریا - بەشی سیخووڕی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/commentisfree/2015/mar/25/mazen-darwish-syrian-jail-my-husband|سەردێڕ=Mazen Darwish is imprisoned in Syria for speaking a language of freedom {{!}} Yara Bader|دوایین=Bader|یەکەم=Yara|ڕێکەوت=٢٥ی ئازاری ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> بەشێک لەئەندامەکان دوای چەند ڕۆژێک ئازادکران، دواتر لە ڕۆژی ١٠ی ئایاری ٢٠١٢، یارا ئازادکرا بەڵام دەبوو بچێتە دادگا لەبەر بڵاوکردنەوەی بڵاوکراوەیە قەدەغەکراو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://cpj.org/2012/05/syria-detains-journalists-releases-others.php|سەردێڕ=Syria detains journalists, releases others - Committee to Protect Journalists|وێبگە=cpj.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191215075255/https://cpj.org/2012/05/syria-detains-journalists-releases-others.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ئابی ٢٠١٥، مازن دەروێش ئازادکرا لەگەڵ ھاوڕێکانی حوسەین غەریر و ھانی زیتانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.gc4hr.org/news/view/1051|سەردێڕ=Syria: GCHR welcomes the release of human rights defenders Hani Al-Zitani and Hussein Gharir and calls for the immediate release of Mazen Darwish|وێبگە=www.gc4hr.org|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/books/2015/aug/11/salman-rushdie-cheers-release-of-mazen-darwish-from-jail-in-syria|سەردێڕ=Salman Rushdie cheers release of Mazen Darwish from jail in Syria|دوایین=Flood|یەکەم=Alison|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠١٥|ئیش=The Guardian|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == ڕێزلێنان == لە ساڵی ٢٠١٥، یارا بەدر خەڵاتی خەڵاتی ئەلیسۆن دیس فۆرگیس لەلایەن ھیومەن ڕایتس وۆچ پێدرا بۆ چالاکییە گەورەکانی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.hrw.org/news/2015/08/10/rights-activists-honored|سەردێڕ=Rights Activists Honored|ڕێکەوت=١٠ی ئابی ٢٠١٥|ئیش=Human Rights Watch|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧|زمان=en}}</ref> لەھەمان ساڵدا، لە ڕۆژی ئازادی ڕۆژنامەوانی، یارا چووە لاتیڤیا و خەڵاتی ڕۆژنامەوانی سەربەخۆی لەلایەن یوونێسکۆ وەرگرت لەبڕی ھاوسەرەکەی مازن دەروێش.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://en.unesco.org/news/syrian-journalist-mazen-darwish-winner-unescoguillermo-cano-world-press-freedom-prize|سەردێڕ=Syrian journalist Mazen Darwish winner of UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize|وێبگە=UNESCO|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٢، خەڵاتی ئیلاریا ئەلپی وەرگرت وەک ڕۆژنامەنووسی ژنی بوێر.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=DIG awards|سەردێڕ=Premio Unicredit Ilaria Alpi 2012 - Intervista a Yara Bader|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=pvcuFtrRlis|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠١٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|ژن|ژیاننامە|سووریا|کۆمەڵگا|مافەکانی مرۆڤ|ڕۆژنامەوانی}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.facebook.com/vdcsy/?ref=page_internal&fref=nf پەڕەی فەیسبووکی سەنتەری سوریای سەربەخۆ بۆ میدیا و ئازادی ڕادەربڕین] * [http://internacional.elpais.com/internacional/2015/02/25/actualidad/1424858400_1424869724.html چاوپێکەوتنێکی یارا بەدر لە El País] {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤ لە سووریا]] [[پۆل:چالاکوانی مافەکانی مرۆڤی سووری]] [[پۆل:ژنانی سووریا]] eg8r9enxgf8xltpmlefziwzdovl1o8k 0 163544 1706643 1706196 2026-11-10T20:14:55Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1706643 wikitext text/x-wiki {{short description|1992 film directed by Rob Reiner}} {{pp|vandalism|small=yes}} {{Use mdy dates|date=August 2017}} {{Infobox film |name = ھەندێک پیاوی باش |image = A Few Good Men (1992).jpg |caption =پۆستەری فیلم |director =ڕۆب ڕاینەر |screenplay = [[Aaron Sorkin]] |based on = {{Based on|''[[A Few Good Men (play)|A Few Good Men]]''|Aaron Sorkin}} |producer = {{ubl|ڕۆب ڕاینەر |[[David Brown (producer)|David Brown]]|[[Andrew Scheinman]]}} | starring = {{plainlist| * [[تۆم کروز]] * [[جاک نیکڵسۆن]] * [[Demi Moore]] * [[Kevin Bacon]] * [[Kevin Pollak]] * [[James Marshall (actor)|James Marshall]] * [[J. T. Walsh]] * [[Kiefer Sutherland]]}} |music = [[Marc Shaiman]] |cinematography = [[Robert Richardson (cinematographer)|Robert Richardson]] |editing = [[Robert Leighton (film editor)|Robert Leighton]] |studio = [[Castle Rock Entertainment]] |distributor = [[Columbia Pictures]] |released = {{Film date|1992|12|9|[[Westwood, Los Angeles|Westwood]]|1992|12|11| ولایەتە یەکگرتووەکان}} |runtime = ١٣٨ خوولەک |country = {{ئاڵا|ویلایەتە یەکگرتووەکان}} |language = [[ئینگلیزی]] |budget = ٣٣–٤٠ میلیۆن میلیۆن<ref name = mojo/><ref name = Numbers>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=A Few Good Men – budget|ناونیشان=https://www.the-numbers.com/movies/1992/0FGME.php|بڵاوکەرەوە=Nash Information Services|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی ئەیلوولی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110908155555/http://the-numbers.com/movies/1992/0FGME.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |gross = دۆلار٢٤٣٫٢ میلیۆن<ref name = mojo>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = A Few Good Men (1992 – Box Office Mojo) |ناونیشان = http://boxofficemojo.com/movies/?id=fewgoodmen.htm |بڵاوکەرەوە = [[Box Office Mojo]] |ڕێکەوتی سەردان = ٥ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> }} '''ھەندێک پیاوی باش''' ({{بە ئینگلیزی|A Few Good Men}}) فیلمێکی درامی یاساییە لە ساڵی ١٩٩٢ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بەرھەم ھاتووە، لەدەرھێنانی ڕۆب ڕاینەر و سیناریۆی ئارۆن سۆرکنە، کە پێشتر بەشێوەی [[شانۆ]] نووسیبووی. بە پالەوانییەتی [[تۆم کرووز|تۆم کروز]] و [[جاک نیکڵسۆن|جاک نیکلسن]] و دیمی مۆر و کیڤن پیکن و کیڤن پۆلک و کیڤەر سەترلاندە. ڕووداوی فیلمەکە لەبارەی دادگای سەربازی ئەمریکییە کە تێیدا دوو سەربازی دەریاوانی ھێزی دەریایی ئەمریکی دادگایی دەکرێن بە تاوانی کوشتنی ھاوکارێکیان لەکاتی ئەرکدا، ماندوێتی کۆسپەکانی پاڕێزەرەکە نیشاندەدات لەکاتی ئامادەکردنی دۆزی کۆشتنەکە. فیلمەکە سەرکەوتنێکی مەزنی بەدەست ھێنا و بڕی ٤٠ میلیۆن دۆلار تێچوو کە دواتر ٢٤٣ میلیۆن دۆلاری کۆکردەوە. پاڵێوراوە بۆ چوار [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] لەوانە خەڵاتی باشترین فیلم و باشترین ڕۆڵگێری ناوەند بۆ جاک نیکلسن. == دەستەی بەشداربووان == * [[تۆم کرووز]] لە ڕۆڵی ئەفسەر "دانیال کافی" * جاک نیکلسن لە ڕۆڵی سەرھەنگ "ناسان ئار. جەیسوب" * دیمی مۆر لە ڕۆڵی ئەفسەر "جوان گاڵاوی" * کیڤن پیکن لە ڕۆڵی سەرسەنگ "جاک ڕۆس " * کیڤەر سەترلاند لە ڕۆڵی ئەفسەری پلەیەک "جۆناسان جەیمس کەندریک" * کێڤن پۆلک لە ڕۆڵی ئەفسەر "سام واینبێرگ" == پاڵاوتن و خەڵاتەکان == فیلمەکە بۆ چوار [[خەڵاتی ئۆسکار]] ھەڵبژێردراوە:<ref name="Oscars1993">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1993 |سەردێڕ=The 65th Academy Awards (1993) Nominees and Winners |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ئیش=oscars.org}}</ref> * خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلم * خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین ڕۆڵگێری ناوەند (جاک نیکلسن) * خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین مۆنتاژ * خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین کاریگەرییە دەنگییەکان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر = https://ar.wikipedia.org/wiki/القليل_من_الرجال_الفاضلين_(فيلم)|سەردێڕ = القليل من الرجال الفاضلين (فيلم)|زمان = عەرەبی|سەردان = ١١ی نیسانی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ١٩٩٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٢]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ھەموو کۆلکەوتارەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی تۆم کرووز]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان کە لەسەر بنەمای شانۆنامە دروستکراون]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھێزە دەریاییەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە واشینگتن داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ناوچەی لۆس ئانجلەس لە ویلایەتی کالیفۆرنیا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە دراما تاوانە ئینگلیزی-زمانەکان]] pxhwkryokf1yiyo1u6x3z9pb3zpl9iw 0 165589 1706873 881509 2026-11-11T07:38:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە) 1706873 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە}} {{Infobox person | name = ھەیتەم ئەحمەد زەکی | image = | birth_name = هيثم احمد زكي عبدالرحمن | birth_date = {{birth date|١٩٨٤|٤|٤|df=y}} | birth_place = [[کایرۆ]]، [[میسر]] | death_date = {{death date and age|٢٠١٩|١١|٧|١٩٨٤|٤|٤|df=y}} | death_place = [[شاری شێخ زاید]]، [[گیزە]]، میسر<ref>{{استشهاد بخبر|تاريخ=7 نوفمبر 2019|تاريخ الوصول=7 نوفمبر 2019|مسار=https://www.youm7.com/story/2019/11/7/وفاة-الفنان-هيثم-أحمد-زكى-بهبوط-حاد-فى-الدورة-الدموية/4492781|عنوان=وفاة الفنان هيثم أحمد زكى بهبوط حاد فى الدورة الدموية|ناشر=[[اليوم السابع]]|مؤلف=دينا الحسينى|مسار أرشيف=https://web.archive.org/web/20191207095324/https://www.youm7.com/story/2019/11/7/%D9%88%D9%81%D8%A7%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%86%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%8A%D8%AB%D9%85-%D8%A3%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D8%B2%D9%83%D9%89-%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%88%D8%B7-%D8%AD%D8%A7%D8%AF-%D9%81%D9%89-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%88%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AF%D9%85%D9%88%D9%8A%D8%A9/4492781|تاريخ أرشيف= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|url-status=live}}</ref> | death_cause = [[دابەزینی پەستانی خوێن]] | occupation = [[ئەکتەر]] | years_active = ٢٠٠٥–٢٠١٩ | parents = [[ئەحمەد زەکی (ئەکتەر)|ئەحمەد زەکی]] (باوک){{ھن}}[[ھالە فوئاد]] (دایک) | relatives = ئەحمەد فوئاد (باپیرە) }} '''ھەیتەم ئەحمەد زەکی''' ({{بە عەرەبی| هيثم أحمد زكي)}}؛ لەدایکبووی ٤ی نیسانی ١٩٨٤–مردووی ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩) ئەکتەرێکی میسرییە و کوڕی ئەکتەری مردوو [[ئەحمەد زەکی]]یە. == ژیان == ھەیتەم ئەحمەد زەکی لە ساڵی ١٩٨٤ لەدایک بووە. لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە تا مردنی لە دەیان فیلمی سینەمایی و درامای تەلەڤیزیۆنی بەشداریی کردووە. نموونەی بەرھەمە سینەمایی و تەلەڤیزیۆنەکانی بریتین لە «البلياتشو»، «كف القمر»، «سکر مر»، «الکنز»، «الصفعة»، «دوران شبرا»، «السبع وصايا»، «أستاذ ورئيس قسم» و «کلبش». == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|id=nm2337389}} * {{facebook|HaithamZakiOfficial}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١٩]] 3j9o411jr74p52dna6jvtd1q65iw9nu 0 165684 1706799 1450272 2026-11-11T04:37:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706799 wikitext text/x-wiki '''ھەڵکەوت مستەفا''' (لە دایکبووی ١٩٨٥، [[سلێمانی]])<ref name=":1">[https://www.anaarabcinema.com/directors16/halkawt-mustafa-el-clasico Halkawt Mustafa / El Clasico] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161211153313/http://anaarabcinema.com/directors16/halkawt-mustafa-el-clasico |date=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦ }}، ماڵپەڕی anaarabcinema، ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.</ref> دەرھێنەری سینەمایی [[کورد]]ی دانیشتووی [[نەرویژ|نەرویژە]]. لە ساڵی ٢٠٠٠، بەھۆی چالاکییەکانی باوکییەوە لەدژی [[ڕژێمی بەعس]] ئەوا وەک پەنابەر چوونەتە نەرویژ، دواتریش ڕەگەزنامەی نەرویژی وەرگرتووە.<ref name=":1"/> ھەڵکەوت دەرھێنانی بۆ فیلمەکانی [[دڵی سوور]] و [[ئێل کلاسیکۆ (فیلم)|ئێل کلاسیکۆ]] کردووە. == ژیانی پیشەگەری == لە ساڵی ٢٠١١، ھەڵکەوت لەیەکەم ئەزموونی سینەماییدا فیلمی [[دڵی سوور]] دەرھێنا، کە ھەریەکە لە سۆران ئیبراھیم و شەھێن جەمال ڕۆڵی سەرەکیان گێڕا، فیلمەکە لە سینەماکانی نەرویژ، بەریتانیا و چەند فیستیڤاڵێکی نێونەتەوەیی نمایشکرا.<ref name=":0">[https://cineuropa.org/en/newsdetail/218501/ Norwegian-Kurdish ''Red Heart'' selected for Beijing, Abu Dhabi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117185241/https://cineuropa.org/en/newsdetail/218501/ |date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی cineuropa، ١٠ی نیسانی ٢٠١٢ لەلایەن Jorn Rossing Jensen بڵاوکراوەتەوە.</ref> دواتر لە ساڵی ٢٠١٥، فیلمی [[ئێل کلاسیکۆ (فیلم)|ئێل کلاسیکۆ]] دەرھێنا، دوای کرانەوە سینەماکان لە باشووری کوردستان ئەوا ئەمجارە فیلمەکە لە [[باشووری کوردستان]] نمایشی ھەبوو،<ref name=":2">[http://zagrosn.com/24167-6 ھەشتا و پێنج فیلم بۆ ئۆسکار نێردراون یەکێک لەوان کوردییە] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117185226/http://zagrosn.com/24167-6 |date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }}، ئاژانسی ھەواڵی زاگرۆس، ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ بڵاوکراوەتەوە.</ref> ئەمەش جگە لە نمایشکردنی لە چەندین وڵات و فیستیڤاڵی جیھانی. فیلمی ئێل کلاسیکۆ بووە [[پێڕستی نێردراوەکانی عێراق بۆ خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی ئۆسکار|نێردراوی عێراق]] بۆ بردنەوەی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلم.<ref name=":2"/><ref>[https://www.kurdistan24.net/so/culture/a5dad845-8857-4e97-85cd-3cf61a905092/Ù%20یلمی-کلاسیکۆ-له‌-ئیسرائیل-نمایش-ده‌کرێت فیلمی کلاسیکۆ لە ئیسرائیل نمایش دەکرێت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201117185309/https://www.kurdistan24.net/so/culture/a5dad845-8857-4e97-85cd-3cf61a905092/%C3%99%20%C3%9B%C5%92%C3%99%E2%80%9E%C3%99%E2%80%A6%C3%9B%C5%92-%C3%9A%C2%A9%C3%99%E2%80%9E%C3%98%C2%A7%C3%98%C2%B3%C3%9B%C5%92%C3%9A%C2%A9%C3%9B%E2%80%A0-%C3%99%E2%80%9E%C3%99%E2%80%A1%C3%A2%E2%82%AC%C5%92-%C3%98%C2%A6%C3%9B%C5%92%C3%98%C2%B3%C3%98%C2%B1%C3%98%C2%A7%C3%98%C2%A6%C3%9B%C5%92%C3%99%E2%80%9E-%C3%99%E2%80%A0%C3%99%E2%80%A6%C3%98%C2%A7%C3%9B%C5%92%C3%98%C2%B4-%C3%98%C2%AF%C3%99%E2%80%A1%C3%A2%E2%82%AC%C5%92%C3%9A%C2%A9%C3%98%C2%B1%C3%9B%C5%BD%C3%98%C2%AA |date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی [[کوردستان ٢٤]]، ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ بڵاوکراوەتەوە.</ref> بەڵام دواتر نەگەیشتە پێنج پاڵێوراوی کۆتایی.<ref>[https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=13138&type=farhang ئێل کلاسیکۆی کوردی نمایش دەکرێت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027030920/https://www.khaktv.net/all-detail.aspx?jimare=13138&type=farhang |date=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی [[ناوەندی چاپەمەنی و ڕاگەیاندنی خاک|خاک تیڤی]]، ١ی ئایاری ٢٠١٨ بڵاوکراوەتەوە.</ref> ھەڵکەوت وێرای ئەوەی لە نەرویژ دەژی بەڵام فیلمەکانی لە باشووری کوردستان و عێراق دەرھێناوە، لە چاوپێکەوتنێکی لەگەڵ ماڵپەڕی سینەئوروپادا ھەڵکەوت ئاماژەی بەوەکردووە کە زۆرێک لەدەرھێنەرە جیھانییەکان بۆ سەلامەتی خۆیان ئەوا وێنەی فیلمەکانیان لە مەغریب و ئەردەن دەگرن بەڵام ئەو بۆئەوەی شتەکان بە سرووشتی تر دەربکەوێت ئەوا ھەر لە عێراق وێنەی فیلمەکانی دەگرێت، لەبارەی ئێل کلاسیکۆش ئاماژەی بەوەکرد کە دوو حەفتە لە بەغدا کاریان کردووە وێڕای ناسەقامگیری دۆخی ئەو شارە.<ref>[https://cineuropa.org/en/interview/307374/ ھەڵکەوت مستەفا: ھیوادارم فیلمی باشم سازکردبێت کە خەڵکی دڵخۆشکردبێت] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180905175624/http://cineuropa.org/en/interview/307374/ |date= ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨ }}، دیمانەیەک لە ماڵپەڕی cineuropa، ١٤ی نیسانی ٢٠١٦ بڵاوکراوەتەوە.</ref> لە ساڵی ٢٠١٥، ھەڵکەوت فیلمێکی بەڵگەنامەیی-تیڤی بەناوی ترسی داعش لە ژنان (The Women ISIS Fears) دەرھێنا.<ref>[https://liftoff.network/amsterdam-lift-off-film-festival-2016/amsterdam-lift-off-2016-double-featurette/ The Women ISIS Fears] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201027002212/https://liftoff.network/amsterdam-lift-off-film-festival-2016/amsterdam-lift-off-2016-double-featurette/ |date=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }}، ماڵپەڕی liftoff، ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٠ ھێنراوە.</ref> == فیلمۆگرافی == * [[دڵی سوور]]، ٢٠١١ * [[ئێل کلاسیکۆ (فیلم)|ئێل کلاسیکۆ]]، ٢٠١٥ * ترسی داعش لە ژنان، ٢٠١٥ (فیلمی بەڵگەنامەیی) == ئەمانەش ببینە == * [[سینەمای کوردی]] * [[یەڵماز گونەی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{فیلمە کوردییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|کوردستان|عێراق}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کورد]] j2ubis9worx1tjdf3savk8rc0w4nxe1 0 166999 1706363 1706073 2026-11-10T12:06:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706363 wikitext text/x-wiki {{Short description|شارێک لە پۆلەند}}{{Infobox settlement | name = کراکۆڤ | type = شارەوانیی شار | official_name = پایتەختی پاشایەتیی شاری کراکۆڤ<br/>{{lower|0.1em|{{nobold|{{lang|pl|Stołeczne Królewskie Miasto Kraków}}}}}} | other_name = کراکۆڤ (بە لاتینی: Cracow) | image = {{multiple image | total_width = 280 | border = infobox | perrow = 1/2/2/2 | caption_align = center | image1 = Krakow Rynek Glowny panorama 2.jpg | alt1 = باسیلیکای مەریەمی پیرۆز | caption1 = [[کەنیسەی مەریەمی عەزرا، کراکۆڤ|باسیلیکای مەریەمی پیرۆز]]، [[پەیکەری ئادام میتسکیەڤیچ، کراکۆڤ|پەیکەری میتسکیەڤیچ]] | image2 = Wawel Cathedral Front.jpg | alt2 = کەنیسەی جامعەی واڤێل | caption2 = [[کەنیسەی جامعەی واڤێل|کەنیسەی جامعە]] | image3 = Church of Saints Apostles Peter and Paul, 52a Grodzka street, Kraków, Poland.jpg | alt3 = کەنیسەی قەشە پترۆس و پۆڵس | caption3 = [[کەنیسەی قەشە پترۆس و پۆڵس، کراکۆڤ|کەنیسەی پترۆس و پۆڵس]] | image4 = Wawel Royal Castle courtyard (SE), 4 Wawel, Old Town, Krakow, Poland.jpg | alt4 = قەڵای واڤێل | caption4 = [[قەڵای واڤێل]] | image5 = 2017-05-29 Ulica Floriańska, Kraków 3.jpg | alt5 = شەقامی فلۆریانسکا | caption5 = [[شەقامی فلۆریانسکا]] | image6 = Krakow TransfigurationChurch G64.jpg | alt6 = کەنیسەی پیاریستەکان و مۆزەخانەی چارتۆریسکی لە لای ڕاست | caption6 = [[کەنیسەی گۆڕانی شێوە، کراکۆڤ|پیاریستەکان]] و [[مۆزەخانەی چارتۆریسکی]] | image7 = 20200516 Sukiennice w Krakowie 0909 9963.jpg | alt7 = هۆڵی پەڕۆ | caption7 = [[هۆڵی پەڕۆی کراکۆڤ|هۆڵی پەڕۆ]] (''سۆکیێنیتسە'') و [[بورجی کۆشکی شارەوانی]] لە [[مەیدانی سەرەکی، کراکۆڤ|مەیدانی بازاڕی سەرەکی]] (''ڕینێک گۆڤنی'') }} | image_flag = Flag of Krakow.svg | image_shield = [[File:POL Kraków COA.svg|70px]] | image_blank_emblem = Logo_of_Kraków.svg | blank_emblem_type = نیشانەی بازرگانی | image_seal = Banner of Kraków.svg{{!}}border | seal_type = ئاڵا | seal_size = 85px | seal_alt = ئاڵای کراکۆڤ | seal_link = هێماکانی کراکۆڤ | pushpin_relief = 1 | pushpin_map = Poland | pushpin_label_position = bottom | subdivision_type = وڵات | subdivision_name = {{POL}} | subdivision_type1 = پارێزگا | subdivision_name1 = {{flag|Lesser Poland}} | leader_party = سەربەخۆ | leader_title = سەرۆکی شارەوانی | leader_name = ووڵکاش گیباوا | seat_type = کۆشکی شارەوانی | seat = کۆشکی ڤێلۆپۆلسکی | government_type = حکومەتی سەرۆک شارەوانی–ئەنجومەن | governing_body = ئەنجومەنی شاری کراکۆڤ | parts_style = coll | parts_type = ناوچەکانی کراکۆڤ | parts = ١٨ ناوچە | leader_title2 = | leader_name2 = | area_total_km2 = 326.8 | area_metro_km2 = 4065.11 | population_as_of = ٣١ی کانونی یەکەمی ٢٠٢٥ | population_total = 816,614 ({{!}}٢ەم] | population_footnotes = <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ژمارەی دانیشتووان. قەبارە و پێکهاتە لە پۆڵەندا لە ساڵی ٢٠٢٥ |ناونیشان=https://stat.gov.pl/en/topics/population/population/population-size-and-structure-and-vital-statistics-in-poland-by-territorial-division-in-2025-as-of-31-december,3,39.html |بڵاوکەرەوە=[[فەرمانگەی ئاماری پۆڵەندا]] |ڕێکەوت=٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260620113944/https://stat.gov.pl/en/topics/population/population/population-size-and-structure-and-vital-statistics-in-poland-by-territorial-division-in-2025-as-of-31-december,3,39.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | population_density_km2 = auto | population_metro = 1,498,499 | population_density_metro_km2 = auto | population_demonym = کراکۆڤی (بە ئینگلیزی)<br>krakowianin (نێر)<br>krakowianka (مێ) (بە پۆڵەندی) | demographics_type1 = بەرهەمی ناوخۆیی خاو | demographics1_footnotes = <ref name=ec.europa.eu>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/met_10r_3gdp/default/table?lang=en |سەردێڕ=بەرهەمی ناوخۆیی خاو (GDP) بە نرخەکانی بازاڕی ئێستا لەسەر ئاستی ناوچە مەترۆپۆلیتەنەکان |وێبگە=ec.europa.eu |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230215185052/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/met_10r_3gdp/default/table?lang=en |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10r_3gdp/default/table |سەردێڕ=بەرهەمی ناوخۆیی خاو (GDP) بە نرخەکانی بازاڕی ئێستا لەسەر ئاستی ناوچەکانی NUTS 3 |وێبگە=ec.europa.eu |ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240101045308/https://ec.europa.eu/eurostat/databrowser/view/nama_10r_3gdp/default/table |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | demographics1_title1 = شار | demographics1_info1 = ۲۶٫۲۲۷ ملیار یۆرۆ (٢٠٢٣) | demographics1_title2 = ناوچەی گەورەی کراکۆڤ | demographics1_info2 = ۲۸٫۷۴۲ ملیار یۆرۆ (٢٠٢١) | established_title = مافی شارستانیەت | established_date = ٥ی حوزەیرانی ١٢٥٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://historykon.pl/5-czerwca-1257-roku-krakow-otrzymal-prawa-miejskie/ |سەردێڕ=لە ٥ی حوزەیرانی ١٢٥٧ کراکۆڤ مافی شارستانیەتی وەرگرت » Historykon.pl |یەکەم=Jakub |دوایین=Sikora |ڕێکەوت=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111153307/https://historykon.pl/5-czerwca-1257-roku-krakow-otrzymal-prawa-miejskie/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> | time_zone = [[کاتی ئەورووپای ناوەندی|CET]] | utc_offset = +1 | time_zone_DST = [[کاتی ھاوینی ئەورووپای ناوەندی|CEST]] | utc_offset_DST = +2 | coordinates = {{coord|50|03|41|N|19|56|14|E|region:PL|display=inline,title}} | postal_code_type = کۆدی پۆستە | postal_code = 30-024 تا 31–963 | area_code = +48 12 | custom_label1_sec1 = فڕۆکەخانەی نێودەوڵەتی | custom_data1_sec1 = کراکۆڤ یۆحەننا پۆلی دووە] (کۆدی فڕۆکەخانەی یاتا{{!}}KRK) | footnotes = {{designation list | embed = yes | designation1 = WHS | designation1_offname = [[ناوەندی مێژوویی کراکۆڤ]] | designation1_date = ١٩٧٨ <small>(دانیشتنی ٢ەمینی [[کۆمیتەی کەلەپووری جیهانی]])</small> | designation1_number = 29 | designation1_criteria = IV | designation1_type = ڕۆشنبیری | designation1_free1name = ناوچەی یونسکۆ | designation1_free1value = [[پێڕستی شوێنەوارەکانی کەلەپووری جیهانی لە ئەورووپا|ئەورووپا]] }} | motto = Cracovia urbs celeبرrima<br>(کراکۆڤ، شکۆمەندترین شار) | elevation_min_m = 187 | elevation_max_m = 383 | website = {{official URL}} }} '''کڕاکۆف''' ({{بە ئینگلیزی|Kraków}}) یان '''کراکۆو''' گەورەترین و کۆنترین شاری [[پۆڵەندا]]یە، یەکێکە لە ٥٠ شارە گەورەکانی جیھان، لەڕووی پیشەسازی و کشتوکاڵییەوە بە یەکەمین شاری [[پۆڵەندا]] دادەنرێت. ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٨١٦,٦١٤ کەسە (٢٠٢٥)، و ١,٤٢٨,٣٦٣ کەس لە ناوچەی گەورەی کراکۆڤ دەژین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Małota |یەکەم=Wojciech |سەردێڕ=Kraków – Office Power - CRACOW |ناونیشان=http://www.cracow.welcome.com.pl/Krak%C3%B3w-%E2%80%93-Office-Power-,WidokDzialArtykulyArtykul,72,1259.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120306210503/http://www.cracow.welcome.com.pl/Krak%C3%B3w-%E2%80%93-Office-Power-,WidokDzialArtykulyArtykul,72,1259.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.cracow.welcome.com.pl |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://data-explorer.oecd.org/vis?df%5Bds%5D=DisseminateFinalDMZ&df%5Bid%5D=DSD_FUA_DEMO@DF_AGE_SEX&df%5Bag%5D=OECD.CFE.EDS&dq=AT004F+AT005F+AT006F+AT003C+AT004C+AT005C+AT006C.A..._T._T..&lom=LASTNPERIODS&lo=5&to%5BTIME_PERIOD%5D=false&vw=tb |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=data-explorer.oecd.org}}</ref> کراکۆڤ تا ساڵی ١٥٩٦ پایتەختی فەرمیی [[پۆڵەندا]] بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Davies|یەکەم=Norman|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=TJp-AwAAQBAJ&dq=krakowa+warszawy+1596+roku&pg=PT298|سەردێڕ=Boże igrzysko. Historia Polski|ڕێکەوت=٣٠ی ئازاری ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Horyzont|ژپنک=٩٧٨-٨٣-٢٤٠-١٥٥٦-٦|زمان=pl}}</ref> و یەکێک بووە لە ناوەندە پێشەنگەکانی ژیانی ئەکادیمی، کولتووری و هونەریی پۆڵەندا. شارۆچکەی کۆنی شارەکە لە ساڵی ١٩٧٨دا وەکو شوێنەوارێکی کەلەپووری جیهانیی [[یوونێسکۆ|یوونسکۆ]] دەستنیشان کرا، کە یەکێک بوو لە یەکەمین شوێنەکانی جیهان کە ئەم پێگەیەی پێ بەخشرا. شارەکە وەکوو نیشتەجێگەی قەڵابەندێک لەسەر گردی واڤێل لە دەوروبەری سەدەی ٨ەمدا دروست کراوە.<ref name="History" /> لە ساڵی ١٠٣٨دا، بووە بنکەی پاشاکانی پۆڵەندا لە شوچەی پیاست بەشی کۆنی شارەکە و ناوەندی مێژوویی کراکۆڤ، لەگەڵ کانی خوێی ڤێلیچکا لەو نزیکانە، یەکەم [[کەلەپووری جیھانیی یوونێسکۆ|شوێنەواری کەلەپووری جیهانیی]] پۆڵەندان.<ref name="Centre">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://whc.unesco.org/en/list/29 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230610071815/https://whc.unesco.org/en/list/29 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=whc.unesco.org |سەردێڕ=ناوەندی مێژوویی کراکۆڤ |بڵاوکەرەوە=UNESCO World Heritage Centre |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="unesco-02com" /> کەلەپووری بەرفراوان و ڕۆشنبیری و تەلارسازییەکەی لە سەردەمەکانی گۆتیک، [[ڕینێسانس|ڕێنێسانس]]، و تەلارسازیی بارۆکدا، کەنیسەی واڤێل و قەڵای پاشایەتیی واڤێل لەسەر لێوارەکانی ڕووباری ڤیستولا، کەنیسەی مەریەمی پیرۆز، کەنیسەی قەشە پترۆس و پۆڵس، و گەورەترین مەیدانی بازاڕی [[سەدەکانی ناوین]] لە ئەورووپا،لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/poland/articles/poland-fascinating-facts/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20220111/https://www.telegraph.co.uk/travel/destinations/europe/poland/articles/poland-fascinating-facts/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|سەردێڕ=١٠ شتی سەرسوڕهێنەر کە لەوانەیە دەربارەی پۆڵەندا نەتدەزانی|newspaper=The Telegraph|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}}{{cbignore}}</ref> کراکۆڤ زانکۆی یاگیلۆنی لەخۆدەگرێت، کە یەکێکە لە کۆنترین زانکۆکانی جیهان و زۆرجار وەکوو بەناوبانگترین دامەزراوەی خوێندنی باڵای پۆڵەندا دادەنرێت. هەروەها شارەکە میوانداری لە ژمارەیەک دامەزراوەی خاوەن گرنگیی نیشتمانی دەکات، لەوانە مۆزەخانەی نیشتمانی، ئۆپێرای کراکۆڤ، شۆنۆگەی یولیوش سڵۆڤاتسکی، شۆنۆگەی نیشتمانیی ستاری، و کتێبخانەی یاگیلۆنی. == مێژوو == شاری کڕاکۆف پێشتر ناوی سڕاکوڤیا یان سیلینکی بووە. وشەیەکی ڕۆمانی-ئیتاڵییە بە مانای ئەژدیھای سیلینکی دێت، سەدەی ١٠ تاوەکوو ١٥ بە شارستانییەتی ئاڵتوونی کڕاکۆف دادەنرێت. == ئەمانەش ببینە == * [[کاتنامەی کڕاکۆف]] == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Kraków|کڕاکۆف}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|پۆڵەندا}} {{کۆلکە}} [[پۆل:پێگەکانی کەلەپووری جیھانی لە پۆڵەندا]] [[پۆل:ئەندامانی خولی ھانزێتیک]] [[پۆل:کڕاکۆف]] [[پۆل:پایتەختەکانی وڵاتە پێشووەکان]] c4p4nukomm2bb7s8llyhkcwmtcerpkz 0 167149 1706697 1546563 2026-11-10T22:36:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە) 1706697 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Sdm 4680.jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سعودیە لە جامی جیھانی ٢٠١٨ی وڵاتی ڕووسیا]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سعودیە''' ({{بە ئینگلیزی|Saudi Arabia national football team}}) نوێنەری وڵاتی سعودییایە لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێی پیاوان لە ساڵی ١٩٥٦ دامەزراوە ھەمان ساڵ بووەتە ئەندانی [[یەکێتیی تۆپیی پێی ئاسیا]] و [[فیفا]]، یەکەم یاری نێودەوڵەتی لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی لوبنان]] ئەنجام داوە کە بە یەکسان بوون بە یەک گۆڵ بۆ ھەردوو لا کۆتایی ھاتووە. یەکیکە لەو ھەڵبژاردە عەرەبیانەی زۆرترین جار بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانی]] کردووە == نازناوەکان == * سێ جار بووەتە پاڵەوانی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]] (١٩٨٤-١٩٨٨-١٩٩٦) * دووجار بووەتە پاڵەوانی [[جامی عەرەب]] (١٩٩٨–٢٠٠٢) * سێ جار بووەتە پاڵەوانی [[جامی کەنداو]] (١٩٩٤-٢٠٠٢-٢٠٠٣) == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=321 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سعودیە] * [https://web.archive.org/web/20200716040251/http://www.saff.com.sa/nationalteams.php?id=1&type=3 نازناوەکانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سعودیە] == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20200416082423/http://saff.com.sa/index.php ماڵپەڕی فەرمی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سعودیە] * [https://twitter.com/saudint?lang=ar لاپەڕەی فەرمی تویتەری ھەڵبژاردەی سعودیە] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|عەرەبستانی سعوودی}} {{پۆلی کۆمنز|Saudi Arabia national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 9qegd3727cx9tutduehh04nbnl3gq0a 0 167170 1706749 1548242 2026-11-11T01:36:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1706749 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Japan national football team World Cup 2018.jpg|وێنۆک|یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژاپۆن ٢٠١٨]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژاپۆن''' ({{بە ژاپۆنی|サッカー日本代表}}) نوێنەری وڵاتی [[ژاپۆن]]ە لە پاڵاوانییەتییە نێودەوڵەتییەکانی تایبەت بە [[تۆپی پێ]]. ساڵی ١٩٢١ دامەزراوە ساڵی ١٩٢٩ ئەبێتە ئەندامی [[فیفا]] یەکەم یاری نێودەڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی چین ئەنجام دا کە بە ئەنجامی (٠–٥) یارییەکەی دۆراند شەش جار بەشداری جامی جیھانی کردووە باشترین ئەنجامی لە ساڵی ٢٠٠٢ کاتێک گەیشتە یارییەکانی پێش کۆتایی ئەم جامە چوار جار بەشداری [[جامی کیشوەرەکان]]ی کردووە ھەروەھا چوار جار بۆتە پاڵەوانی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]] (١٩٩٨-٢٠٠٢-٢٠٠٦-٢٠١٠-٢٠١٤-٢٠١٨) == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Japan national association football team}} * [https://twitter.com/jfa_samuraiblue تویتەری ھەڵبژاردەی ژاپۆن] * {{وێبگەی فەرمی|http://www.jfa.jp/eng/}} == سەرچاوەکان == * [https://www.fifa.com/associations/association/jpn/ Japan Football Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200713123748/https://www.fifa.com/associations/association/JPN/ |date=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠ }} * [https://web.archive.org/web/20200716233921/https://www.nippon.com/ar/features/h00052/ مێژووی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ژاپۆن - بە زمان عەرەبی] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ژاپۆن|ئاسیا}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:تۆپی پێ|تۆپی پێ]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] mtleqx6yaand2zt0q2g19kv8ugn4sli 0 167173 1706574 1548248 2026-11-10T19:34:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706574 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:UAE&AUS 20190125 Asian Cup 9.jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆسترالیا ٢٠١٩]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆسترالیا''' ({{بە ئینگلیزی|Australia national soccer team}}) نوێنەری وڵاتی [[ئوسترالیا]]یە لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تایبەت بە [[تۆپی پێ]]ی پیاوان ساڵی ١٩٦١ دامەزراوە سالی ١٩٦٣ ئەبێتە ئەندامی [[فیفا]] ساڵی ٢٠٠٦ بۆیەکەم جار لە مێژووی خۆیدا بەشداری جامی جیھانی (مۆندیال) کرد ھەروەھا چوارجار بەشداری [[جامی کیشوەرەکان]]ی کردووە، سالی ٢٠٠٧ بۆیەکەم جار بەشداری پاڵەوانێتی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]]ی کردووە سالی ٢٠٠١ توانی گەورەترین بردنەوە لە سەر ئاستی [[جیھان]] تۆمار بکات دوای ئەوەی بە ئەنجامی (٣١–٠) لە ھەڵبژاردەی [[ساموای ئەمریکی]] بردەوە. == نازناوەکان == * بەدەست ھێنانی جامی نەتەوەکانی ئاسیا ٢٠١٥ * چوار جار بۆتە پاڵەوانی جامی ئۆقیانووس (١٩٨٠-١٩٩٦-٢٠٠٠-٢٠٠٤) == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Australia national association football team|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوسترالیا}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.socceroos.com.au}} * {{فەیسبووک|Socceroos}} * {{توویتەر|Socceroos}} * [https://www.fifa.com/associations/association=aus/ پرۆفایلی فیفا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180620181231/https://www.fifa.com/associations/association=aus/ |date=٢٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨ }} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئوسترالیا|فیفا|ئاسیا}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 7an0p7ijzhn6cc2x46fbxskyauyimdw 0 167192 1706719 1546546 2026-11-10T22:40:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، میسر-کۆلکە) 1706719 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:KSA-EGY (4).jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر لە جامی جیھانی فیفا (مۆندیال)٢٠١٨ ڕووسیا]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر''' (بە ئینگلیزی Egypt national football team) نوێنەری وڵاتی میسرە لە سەرجەم پالەوانێتییەکانی تایبەت بە [[تۆپی پێ]]ی پیاوان ساڵی ١٩٢١ دامەزاوە و ساڵی ١٩٢٣ بۆتە ئەندامی [[فیفا]] و ساڵی١٩٥٧ بۆتە ئەندامی یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقا. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتالیا|ھەڵبژاردەی ئیتالیا]] بوو کە بە ئەنجامی (١–٢)یارییەکەی دۆراند بە یەکێک لە باشترین ھەڵبژاردەکانی کیشوەری ئەفریقا و دەوڵەتە عەرەبییەکان دائەنرێت سێ جار بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]] کردووە حەوت جار بۆتە پاڵەوانی [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] (١٩٥٧-١٩٦٩-١٩٨٦-١٩٩٨-٢٠٠٦-٢٠٠٨-٢٠١٠) == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.efa.com.eg/ ماڵپەری فەرمی یەکێتی تۆپی پێی مسیر] * [https://twitter.com/Pharaohs تویتەری ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر] == سەرچاوەکان == * [https://www.fifa.com/associations/association/egy/ EGYPT Egyptian Football Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200714051357/https://www.fifa.com/associations/association/egy/ |date=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٠ }} * [https://www.kooora.com/?team=349 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Egypt national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:تۆپی پێ|تۆپی پێ]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] ot6ajpwrq8n0edzriev1fv0mnj47ikq 0 167289 1706573 1548249 2026-11-10T19:34:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706573 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Go Uruguay! - Arriba Uruguay! - 140619-6398-jikatu (14307280607).jpg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوروگوای''' (بە [[ئینگلیزی]]: Uruguay national football team)نوێنەری وڵاتی [[ئوروگوای]]ە لە سەرجەم پاڵاوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٩٠٠ دامەزراوە یەکەم یاری خۆی بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئەرجەنتین بوو کە بە ئەنجامی (٢–٣)یارییەکەی دۆراند یەکێکە لە بەھێزترین ھەڵبژاردەکانی ئەمریکای باکور ١٣ جار بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]] کردووە بۆ یەکەم جار سالی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]] [[جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|نازناوەکەی]] بەدەست ھێناوە و دووجاریش بەشداری [[جامی کیشوەرەکان]]ی کردووە. گەورەترین بردنەوەی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بۆلیڤیا|ھەڵبژاردەی بۆلیڤیا]] بووە کە بە ئەنجامی ٩ گۆلی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردووەتەوە و گەورەترین دۆرانیشی بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئەرجەنتین بووە کە بە ئەنجامی ٦ گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی دۆڕاندووە. == نازناوەکان == * دووجار [[جامی جیھانی فیفا]] (مۆندیال) ی بەدەست ھێناوە ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]]-[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|١٩٥٠]]) * ١٥ جار نازناوی جامی کوپا ئەمریکای بەدەست ھێناوە (١٩١٦-١٩١٧-١٩٢٠-١٩٢٣-١٩٢٤-١٩٢٦-١٩٣٥-١٩٤٢-١٩٥٦-١٩٥٩-١٩٦٧-١٩٨٣-١٩٨٧-١٩٩٥-٢٠١١) == سەرچاوەکان == * [https://www.fifa.com/associations/association/uru/ URUGUAY Uruguayan Football Association] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200808225653/https://www.fifa.com/associations/association/uru/ |date= ٨ی ئابی ٢٠٢٠ }} * [https://www.kooora.com/?team=484 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆرگوای] {{پۆلی کۆمنز|Uruguay national association football team}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|فیفا|ئەمریکای لاتین}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:جامی کیشوەرەکان]] [[پۆل:تۆپی پێ]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:تۆپی پێ لە ئوروگوای]] [[پۆل:تیمەکانی تۆپی پێی یەکێتی نیشتمانی ئەمریکای باشوور]] oznx0whckfyn7l3xiyw9yh14ipsk26f 0 167295 1706718 1547711 2026-11-10T22:39:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706718 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان''' یان '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیمارات''' (بە ئینگلیزی: United Arab Emirates national football team) نوێنەری وڵاتی [[ئیمارات]]ە لە سەرجەم پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٩٧١ دامەزراوە ساڵی ١٩٧٢ بۆتە ئەندامی [[یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا]]. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی قەتەر بوو لە سالی١٩٧٢ کە بە ئەنجامی یەک گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی دۆران. گەورەترین بردنەوەی بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[بروونای]] بوو کە بە ئەنجامی ١٢ گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردووە وە گەورەترین دۆڕاندنی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|ھەڵبژاردەی بەڕازیل]] بووە کاتێک بە ئەنجامی ٨ گۆلی بێ بەرامبەر یارییەکەی دۆڕاند. ساڵی ١٩٩٠ بۆیەکەم جار لە مێژووی خۆیدا بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]]ی کرد. ساڵی ١٩٨٠ بۆ یەکەم جار بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]]ی کردوە باشترین ئەنجامی ساڵی ١٩٩٦ بوو کاتێک گەیشتە یاریی کۆتایی و پلەی دووەمی بەدەست ھێنا. ١٦ جار بەشداری جامی کەنداوی کردووە دووجار نازناوەکەی بەدەست ھێناوە(٢٠٠٧–٢٠١٣) == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=328 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیمارات] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|United Arab Emirates national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیمارات]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 7afpeg8ffl634x21jwof8ztj711ct9y 1706893 1706718 2026-11-11T09:07:38Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706893 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان''' یان '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیمارات''' (بە ئینگلیزی: United Arab Emirates national football team) نوێنەری وڵاتی [[ئیمارات]]ە لە سەرجەم پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٩٧١ دامەزراوە ساڵی ١٩٧٢ بۆتە ئەندامی [[یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا]]. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی قەتەر بوو لە سالی١٩٧٢ کە بە ئەنجامی یەک گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی دۆران. گەورەترین بردنەوەی بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[بروونای]] بوو کە بە ئەنجامی ١٢ گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردووە وە گەورەترین دۆڕاندنی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|ھەڵبژاردەی بەڕازیل]] بووە کاتێک بە ئەنجامی ٨ گۆلی بێ بەرامبەر یارییەکەی دۆڕاند. ساڵی ١٩٩٠ بۆیەکەم جار لە مێژووی خۆیدا بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]]ی کرد. ساڵی ١٩٨٠ بۆ یەکەم جار بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]]ی کردوە باشترین ئەنجامی ساڵی ١٩٩٦ بوو کاتێک گەیشتە یاریی کۆتایی و پلەی دووەمی بەدەست ھێنا. ١٦ جار بەشداری جامی کەنداوی کردووە دووجار نازناوەکەی بەدەست ھێناوە(٢٠٠٧–٢٠١٣) == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=328 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیمارات] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|United Arab Emirates national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیمارات]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] sv93wek1elo6c38stk5qz2jytzwi574 0 167299 1706586 1540990 2026-11-10T19:36:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706586 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەفریقای باشوور''' (بە ئینگلیزی:South Africa national football team) نوێنەری وڵاتی [[ئەفریقای باشوور]]ە لە سەرجەم پاڵاوانێتییەکانی تۆپی پێ یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئیرلندا بوو لە سالی١٩٢٤ کە بە ئەنجامی دوو گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی دۆران. گەورەترین بردنەوەی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوسترالیا|ھەڵبژاردەی ئوسترالیا]] بوو لە ساڵی ١٩٥٩ کە بە ئەنجامی ھەشت گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردووە. وە گەورەترین دۆڕاندنی لە ساڵی ٢٠١٤ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|ھەڵبژاردەی بەڕازیل]] بوو کاتێک بە ئەنجامی پێنج گۆلی بێ بەرامبەر یارییەکەی دۆڕاند. ساڵی ١٩٩٨ بۆیەکەم جار لە مێژووی خۆیدا بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]]ی کرد. دووجار بەشداری [[جامی کیشوەرەکانی]] کردووە. ٩ جاریش بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقای]] کردووە باشترین ئەنجامیش کە بەدەستی ھێنابێت لەم پاڵەوانێتییە ساڵی١٩٩٦ بوو کاتێک نازناوەکەی بەدەست ھێنا == سەرچاوەکان == [https://www.kooora.com/?team=369 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەفریقای باشوور] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|فیفا}} {{پۆلی کۆمنز|South Africa national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 74aimthlf9byafasxi9ovmhagntobmz 0 167300 1706758 1541040 2026-11-11T01:37:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706758 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:20180601 AUSCZE 3910.jpg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی چیک''' (بە [[ئینگلیزی]]:Czech Republic national football team) نوێنەری وڵاتی [[کۆماری چیک]]ە لە سەرجەم پاڵاوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٩٠١ دامەزراوە و ساڵی ١٩٠٧ بۆتە ئەندامی فیفا پێش سەربەخۆ بوونی چیک بەشێک بووە لە ھەڵبژاردەی [[چێکۆسلۆڤاکیا]] دوای ئەوەی چیک سەربەخۆی بەدەست دەھێنێت یەکێتی تۆپی پێی چیک دادەمەزرێ یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[تورکیا]] بوو لە سالی١٩٩٤کە بە ئەنجامی (١–٤)یارییەکەی بردەوە. گەورەترین بردنەوەی بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[ئاندۆرا]] بوو لە ساڵی ٢٠٠٥کە بە ئەنجامی (٨–١) یارییەکەی بردووە ساڵی ٢٠٠٦ بۆ یەکەم جار دوای سەربەخۆ بوونی بەشداری جامی جیھانی فیفای کرد. سالی١٩٩٧ بەشداری [[جامی کیشوەرەکانی ١٩٩٧|جامی کیشوەرەکانی]] کرد و توانی پلەی سێیەم بەدەست بھێنێت == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=179 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی چیک] {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{Commons category|Czech Republic national association football team}} mmcablfuxrbugf4jr5n3s3b7cw8uam8 0 167304 1706763 1547713 2026-11-11T01:38:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706763 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Ghana national football team.jpg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گانا''' یاخود '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی غانا''' (بە ئینگلیزی:Ghana national football team)نوێنەری وڵاتی [[گانا]]یە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٩٥٧ یەکێتی تۆپی پێی گانا دامەزراوە و ساڵی ١٩٥٨ دەبێتە ئەندامی [[فیفا]]. سێجار بەشداری [[جامی جیھانی فیفا| مۆندیالی]] کردووە چوار جار نازناوی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای بەدەست ھێناوە (١٩٦٣-١٩٦٥-١٩٧٨-١٩٨٢) == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.ghanafa.org/ ماڵپەری یەکێتی تۆپی پێی گانا] * [https://www.facebook.com/Ghana-Football-Association-335721349785268/ لاپەڕەی یەکێتی تۆپی پێی گانا لە فەیسبووک] == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=465 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گانا] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئۆڵۆمپیاد|ئەفریقا}} {{پۆلی کۆمنز|Ghana national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 0ye46j22zk6u8c53mtx0wziafr6uvky 0 167305 1706610 1546570 2026-11-10T19:39:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706610 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Togo-nationalmannschaft.jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تۆگۆ ٢٠٠٦]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تۆگۆ''' (بە [[ئینگلیزی]]: Togo national football team)نوێنەری وڵاتی [[تۆگۆ]]یە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی١٩٦٠ یەکێتی تۆپی پێی تۆگۆ دامەزراوە و ساڵی ١٩٦٢ دەبێتە ئەندامی [[فیفا]]. یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی ١٩٥٦بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گانا|ھەڵبژاردەی گانا]] بوو کە بە یەکسان بوون بە گۆلێک بۆ ھەردو لا یارییەکە کۆتایی ھات ھەڵبژاردەی تۆگۆ یەک جاربەشداری [[جامی جیھانی فیفا|مۆندیالی]] کردووە == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.ftftogo.com/ ماڵپەری یەکێتی تۆپی پێی تۆگۆ] * [https://www.facebook.com/fetofoot لاپەڕەی یەکێتی تۆپی پێی تۆگۆ لە فەیسبووک] == سەرچاوەکان == [https://www.kooora.com/?team=467 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تۆگۆ] {{تووڵی دەروازە| وەرزش|تۆپی پێ|تۆگۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Togo national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] plczcojyoxr75ir7hx2jxczw3cpxi8d 0 167313 1706743 1541028 2026-11-11T01:35:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706743 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Asociación Paraguaya de Fútbol logo.svg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پاراگوای''' (بە ئینگلیزی :Paraguay national football team) نونێنەری وڵاتی [[پاراگوای]] لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٩٠٦ یەکێتی تۆپی پێی پارگوای دامەزرا ساڵی١٩٢٦ دەبێتە ئەندامی [[فیفا]] یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی١٩١٩ بوو بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[ئەرجەنتین]] کە بە ئەنجامی (١–٥)یارییەکەی دۆڕاند ھەشت جار بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]] کردووە یەکەم بەشداری ساڵی[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]] بوو گەورەترین بردنەوەی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بۆلیڤیا|ھەڵبژاردەی بۆلیڤیا]] بوو لە ساڵی١٩٤٩ کە بە ئەنجامی حەوت گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردەوە ھەڵبژاردەی پاراگوای زۆرترین جار بەشداری جامی کوپا ئەمریکای کردووە و دووجار نازناوەکەی بەدەست ھێناوە (١٩٥٣–١٩٧٩) [[پەڕگە:Paraguay 1929.JPG|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پاراڕگوای١٩٢٩]] == بەستەرەدەرەکییەکان == * [https://www.apf.org.py/ ماَلپەری یەکێتی تۆپی پێی پاراگوای] * [https://www.facebook.com/AlbirrojaPrensa لاپەڕەی فەیسبووکی ھەڵبژاردەی پاراگوای] * [https://www.fifa.com/associations/association/par/ Paraguay FIFA profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200604115513/https://www.fifa.com/associations/association/PAR/ |date= ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ }} == سەرچاوەکان == [https://www.kooora.com/?team=364 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پاراگوای] {{commons category|Paraguay national association football team|Paraguay national football team}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:تیمەکانی تۆپی پێی یەکێتی نیشتمانی ئەمریکای باشوور]] iyo4hbpxkf083c090ughms2s4uhog1b 0 167316 1706691 1548244 2026-11-10T22:35:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706691 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Sweden national football team 20120611.jpg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوێد''' ({{بە سوێدی|Sveriges herrlandslag i fotboll}}) نوێنەری وڵاتی [[سوێد]]ە لە پاڵەوانێتییەکانی تۆپی پێ ساڵی ١٩٠٤ یەکێتی تۆپی پێی سوید دامەزرا ھەمان ساڵ دەبێتە ئەندامی [[فیفا]] یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی١٩٠٨ بوو بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[نەرویژ]] کە بە ئەنجامی (١١–٣)یارییەکەی بردەوە دوانزە جار بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]] کردووە یەکەم بەشداری ساڵی١٩٣٤ بوو گەورەترین بردنەوەی بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[لاتڤیا]] بوو لە ساڵی١٩٢٧ کە بە ئەنجامی دوانزە گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردەوە شەش جار بەشداری جامی نەتەوەکانی ئەورووپای کردووە باشترین ئەنجامیش بەدەستی ھێنابێت لەم پاڵەوانێتییە گەیشتن بوو بەیاری کۆتای لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] لە ساڵی ١٩٩٢ [[پەڕگە:Zlatan Ibrahimović Euro 2012 vs England.JPG|وێنۆک|[[زڵاتان ئیبراھیمۆڤیچ]] یەکێک لە بەناوبانگترین یاریزانەکانی ھەڵبژاردەی سوید]] == بەستەرەدەرەکییەکان == * [https://www.svenskfotboll.se/landslag/herr/ ماڵپەڕی یەکێتی تۆپی پێی سوید] * [https://www.facebook.com/svenskfotboll/ لاپەڕەی فەیسبووکی ھەڵبژاردەی سوید] == سەرچاوەکان == [https://www.kooora.com/?team=184 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوید] {{پۆلی کۆمنز|Sweden men's national association football team|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوێد}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئۆڵۆمپیاد}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:تۆپی پێ لە سوید]] hq53tk33k0rr1vuhlkz9vcrlh5sxd5t 0 167317 1706683 1541005 2026-11-10T22:34:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، دانمارک-کۆلکە) 1706683 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Dansk boldspil union logo.svg|وێنۆک]] '''هەڵبژاردەی تۆپی پێی دانمارک''' (بە [[دانمارکی]] : Danmarks fodboldlandshold) نونێنەری وڵاتی [[دانمارک]]ە لە پاڵەوانێتیەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٨٨٩ یەکێتی تۆپی پێی دانیمارک دامەزرا یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی١٩٠٨ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|هەڵبژاردەی فەڕەنسا]] بوو کە بە ئەنجامی نۆ گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردەوە .گەورەترین بردنەوەی بەرامبەر هەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|هەڵبژاردەی فەرەنسا]] بوو لە ساڵی ١٩٠٨ کە بە ئەنجامی (١٧-١) یارییەکەی بردەوە هەروەها گەورەترین دۆراندنی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|هەڵبژاردەی ئەڵمانیا]] لە ساڵی ١٩٣٧ بوو کاتێک بە ئەنجامی ٨ گۆڵی بێ بەرامبەر یاریەکەی دۆراند . ٥ جار بەشداری [[جامی جیهانی فیفا]] کردووە یەکەم بەشداری ساڵی ١٩٨٦ بوو هەوەها نۆ جار بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]ی کردووە باشترین ئەنجامیش بەدەستی هێنابێت لەم پاڵەوانێتیە بەدەست هێنانی نازناوەکە بوو لە ساڵی ١٩٩٢ وە توانی یەک جار نازناوی [[جامی کیشوەرەکان]]یش بەدەست بهێنێت ١٩٩٥ [[پەڕگە:DK football1908.jpg|وێنۆک|هەڵبژاردەی تۆپی پێی دانمارک 1908]] == بەستەرەدەرەکیەکان == * [https://www.dbu.dk/ ماڵپەڕی یەکێتی تۆپی پێی دانیمارک ] * [https://www.facebook.com/herrelandsholdet/ لاپەڕەی فەیسبووکی هەڵبژاردەی دانیمارک ] == سەرچاوەکان == [https://www.kooora.com/?team=174 هەڵبژاردەی دانیمارک] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|دانمارک}} {{پۆلی کۆمنز|Denmark national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{دانمارک-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] p96m6rbdk763f80tsi9mfeetfpeyy2h 0 167320 1706601 1540999 2026-11-10T19:38:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، بەلجیکا-کۆلکە) 1706601 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Flag of Belgium (civil).svg|100px|وێنۆک|]] [[پەڕگە:Royal Belgian Football Association logo.svg.png|100px|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەلجیکا''' ({{بە ئینگلیزی|Belgium national football team}}) نونێنەری وڵاتی [[بەلجیکا]]یە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٨٩٥ یەکێتی تۆپی پێی دانیمارک دامەزرا یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی ١٩٠٤ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|ھەڵبژاردەی فەڕەنسا]] بوو کە بە ئەنجامی سێ گۆڵ بۆ ھەردوو لا یارییە کە تەواو بوو. گەورەترین بردنەوەی بەرامبەر ھەڵبژاردەی ھەڵبژاردەی زامبیا لە ساڵی ١٩٠٨ بوو کە بە ئەنجامی (٩–٠) یارییەکەی بردەوە ھەروەھا گەورەترین دۆراندنی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ھەڵبژاردەی ئینگلترا]] لە ساڵی ٢٠١٧ بوو کاتێک بە ئەنجامی(١١–٢) یارییەکەی دۆراند. ١٣ جار بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]] کردووە یەکەم بەشداری ساڵی ١٩٣٠ بوو باشترین ئەنجامی لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]] کە پلەی سێیەمی بەدەست ھێنا ھەروەھا پێنج جار بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]ی کردووە. == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=206 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەلجیکا] == بەستەرەدەرەکییەکان == * [https://www.rbfa.be/nl ماڵپەڕی یەکێتی تۆپی پێی بەلجیکا] * [https://twitter.com/BelRedDevils لاپەڕەی تویتەری ھەڵبژاردەی بەلجیکا] {{commons category|Belgium national association football team}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|بەلجیکا}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{بەلجیکا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] h2ax32zk916ay3frwgh89de54ir2i03 0 167365 1706690 1548245 2026-11-10T22:35:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، سویس-کۆلکە) 1706690 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Switzerland national football team World Cup 2018.jpg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سویسرا''' ({{بە ئینگلیزی|Switzerland national football team}}) نوێنەری وڵاتی [[سویسرا]]یە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] لە ساڵی ١٨٩٥ یەکێتی تۆپ پێی سویسرا دامەزرا ساڵی ١٩٠٤ دەبێتە ئەندامی [[فیفا]]. یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی ١٩٠٥ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|ھەڵبژاردەی فەرەنسا]] بوو کە بە ئەنجامی (١–٠)یارییەکەی دۆڕاند .١١ جار بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا]] کردووە یەکەم بەشداری لەم پاڵەوانێتییە لە مۆندیالی ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٤|١٩٣٤]] بوو، ٤ جار بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]ی کردووە. == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=212 ھەڵبژاردەی سوسیرا] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|سویسرا|سویس}} {{پۆلی کۆمنز|Switzerland national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:تۆپی پێ لە سویس]] 11ijyjaxmtit6kcif0yfi3e9ck8fcoj 0 167366 1706575 1540984 2026-11-10T19:34:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ئوکراینا-کۆلکە) 1706575 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Logo Fédération Ukraine Football 2016.svg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوکراینا''' (بە [[زمانی ئوکراینی|ئوکراینی]] :збірна України з футболу) نوێنەری وڵاتی [[ئوکراینا]]یە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] لە ساڵی ١٩٩١ یەکێتی تۆپی پێی سویسرا دامەزرا ساڵی ١٩٩٢ دەبێتە ئەندامی فیفا. یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی ١٩٩٢ بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەجەرستان بوو کە بە ئەنجامی (١–٣)یارییەکەی دۆڕاند. یەک جار بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]] کردووە ئەویش لە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]] بوو. ھەروەھا دوو (٢) جار بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]ی کردووە. [[پەڕگە:Ukraine vs Luxembourg 14062015 UEFA EURO 2016 Qualifying round - Group C (6).jpg|وێنۆک]] == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=370 ھەڵبژاردەی ئوکراینا] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئوکراینا|فیفا}} {{commons category|Ukraine national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] rxq8f6x9xsj57uxgpygarsw4fce80hy 0 167371 1706609 1546572 2026-11-10T19:39:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706609 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Bel-Tun (19).jpg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تونس''' (بە [[ئینگلیزی]]: Tunisia national football team) نوێنەری وڵاتی [[توونس]]ە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] لە ساڵی ١٩٥٧ یەکێتی تۆپی پێی تونس دامەزرا. یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی ١٩٥٧ بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی [[لیبیا]] بوو کە بە ئەنجامی (٤–٢)یارییەکەی بردەوە. پێنج جار بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]] کردووە یەکەم بەشداری لەم پاڵەوانێتییە لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨| ١٩٧٨]] بوو. ھەروەھا ١٩ جار بەشداری جامی نەتەوەکانی ئەفریقای کردووە باشترین ئەنجامیش لەم پاڵەوانێتییە بەدەستی ھێنابێت ساڵی ٢٠٠٤ بوو کاتێک توانی نازناوەکە بباتەوە. == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=404 ھەڵبژاردەی تونس] {{تووڵی دەروازە| وەرزش|تۆپی پێ|توونس}} {{پۆلی کۆمنز|Tunisia national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] s554vfrthiqw32lm20ink6z22voy6gq 0 167377 1706583 1545810 2026-11-10T19:35:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706583 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Escudo_de_la_Federación_Ecuatoriana_de_Fútbol_2019.jpg|وێنۆک]]'''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیکوادۆر'''(بە [[ئینگلیزی]] :Ecuador national football team) نوێنەری وڵاتی [[ئیکوادۆر]]ە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٩٢٥ یەکێتی تۆپی پێی ئیکوادۆر دامەزراوە ساڵی ١٩٢٦ دەبێتە ئەندامی [[فیفا]]. یەکەم یاری نێودەوڵەتی لە ساڵی ١٩٣٨ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بۆلیڤیا|ھەڵبژاردەی بۆلیڤیا]] بوو کە بەیەکسان بوون بە یەک گۆڵ بۆ ھەردوو لا یارییەکە تەواو بوو. ساڵی ٢٠٠٢ بۆیەکەم جار لە مێژووی خۆیدا بەشداری جامی جیھانی فیفای کرد. گەورەترین شکست کە تا ئێستا بەدەستی ھێنابێت ساڵی ١٩٤٢ بەرامبەر ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین بوو کە بە ئەنجامی ١٢ گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی دۆراند. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.fef.ec/ ماڵپەری یەکێتی تۆپی پێی ئیکوادۆر] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220214201348/https://www.fef.ec/ |date=١٤ی شوباتی ٢٠٢٢ }} * [https://www.facebook.com/fefecuador/ لاپەڕەی فەیسبووکی ھەڵبژاردەی ئیکوادۆر] == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=348 ھەڵبژاردەی ئیکوادۆر] {{تووڵی دەروازە| وەرزش |تۆپی پێ|ئیکوادۆر}} {{پۆلی کۆمنز|Ecuador national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:تیمەکانی تۆپی پێی یەکێتی نیشتمانی ئەمریکای باشوور]] n4w0g6zlqno5tsq1bswium27y039rok 0 167378 1706606 1546574 2026-11-10T19:39:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706606 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Flag of Trinidad and Tobago.svg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ترینیداد و تۆباگۆ'''(بە [[ئینگلیزی]]: Trinidad and Tobago national football team) نوێنەری وڵاتی [[ترینیداد و تۆباگۆ]]یە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٩٠٨یەکێتی تۆپی پێی ترینیداد و تۆباگۆ دامەزراوە ساڵی ٩٦٣١ دەبێتە ئەندامی [[فیفا]]. یەکەم یاری نێودەوڵەتی لە ساڵی ١٩٠٥ بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[گویانا]] بوو کە بە ئەنجامی (٤–١)یارییەکەی بردەوە. گەرەترین ئەنجام بەدەستی ھێنابێت بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[ئەنگویلا]] بوو لە ساڵی ٢٠١٩ کاتێک بە ١٥ گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردەوە ھەروەھا گەورەترین شکست کە بەدەستی ھێنا بێت بەرامبەر ھەڵبژاردەی مەکسیک بوو لە ساڵی ٢٠٠٠ کاتێک بە ئەنجامی ٧ گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی دۆراند. ئەم ھەڵبژاردەیە یەک جار لە مێژووی خۆیدا بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]]ی کردوە ئەویش ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦|٢٠٠٦]] بوو کە وڵاتی [[ئەڵمانیا]] میوانداری ئەم پاڵاوانێتییەی کردبوو. [[پەڕگە:CONCACAF Gold Cup 2015 Quarterfinals at Metlife Stadium.jpg|وێنۆک]] == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=547 ھەڵبژاردەی ترینیداد و تۆباگۆ] * [https://web.archive.org/web/20200724212313/https://www.ttfootballhistory.com/ Trinidad & Tobago Football History] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ترینیداد و تۆباگۆ}} {{پۆلی کۆمنز|Trinidad and Tobago national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:تیمەکانی تۆپی پێی یەکێتی نیشتیمانی کاریبی]] azw2zu87ndvngy2d7ukz6g7lusxsq3j 0 167385 1706753 1541038 2026-11-11T01:36:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706753 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Cos-Serb (3).jpg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆستاریکا''' (بە [[ئینگلیزی]] :Costa Rica national football team) نوێنەری وڵاتی [[کۆستاریکا]]یە لە پاڵەوانێتییەکانی تۆپی پێ ساڵی ١٩٢١ یەکێتی تۆپی پێی کۆستاریکا دامەزرا ھەمان ساڵ بووە ئەندامی [[فیفا]]. یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی ١٩٢١ بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[سلڤادۆر]] بوو کە بە ئەنجامی ٧ گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردەوە. پێنج جار بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]]ی کردووە یەکەم بەشداری ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]] بوو ھەروەھا ساڵی ١٩٦٣ بۆ یەکەم جار بەشداری کۆنکاکافی کرد باشترین ئەنجامیش بەدەستی ھێنابێت لەم پاڵەوانێتییە لە ساڵەکانی (١٩٦٣-١٩٦٩-١٩٨٩)بوو کە نازناوەکەی تێدا بەدەست ھێنا. [[پەڕگە:Costa Rica vs. España (amistoso) -1.jpg|وێنۆک]] == سەرچاوەکان == [https://www.kooora.com/?team=346&mode=n ھەڵبژاردەی کۆستەریکا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201025000925/https://www.kooora.com/?team=346&mode=n |date=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Costa Rica national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] r9f88prvjji1b3safa3213a3veuzias 0 167397 1706585 1548247 2026-11-10T19:36:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ئەرژەنتین-کۆلکە) 1706585 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Argentina Football Team Badge 1974 and 1978 (home).svg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرژەنتین''' (بە [[ئینگلیزی]]: Argentina national football team) نوێنەری وڵاتی [[ئەرژەنتین]]ە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٨٩٣ یەکێتی تۆپی پێی ئەرژەنتین دامەزرا وە ساڵی ١٩١٢ بووە ئەندامی [[فیفا]]. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆرغوای بوو لە ساڵی ١٩٠١ کە بە ئەنجامی (٢–٣)یارییەکەی بردەوە. ساڵی ١٩٣٠ بۆیەکەم جار لە مێژووی خۆیدا بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]]ی کرد. گەورەترین بردەنەوە کە بەدەستی ھێنابێت لە مێژوو خۆیدا ساڵی ١٩٤٢ بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئێکوادۆر بوو کە بە ئەنجامی ١٢ گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردەوە. [[پەڕگە:Argentina team in St. Petersburg.jpg|وێنۆک]] == دەست کەوتەکان == [[پەڕگە:Maradona vs england.jpg|وێنۆک|[[دیێگۆ مارادۆنا]] یەکێک لە باشترین یاریزانەکانی جیھان و ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین لە سەدەی ٢٠]] '''جامی جیھانی فیفا''' [[پەڕگە:Messi vs Nigeria 2018.jpg|وێنۆک|[[لیۆنێل مێسی]] گۆڵکار و بەناوبانگترین یاریزانی ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین]] * سێ جار [[جامی پاڵەوانییەتی جامی جیھانیی فیفا|نازناوەکەی]] بەدەست ھێناوە ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٨|١٩٧٨]] - [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|١٩٨٦]] - [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]]) * سێ جار پلەی دووەمی لە جامی جیھانی فیفا بەدەست ھێناوە ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]] - [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]] - [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]]) '''کوپا ئەمریکا''' * ١٦ جار نازناوی کوپا ئەمریکای بەدەست ھێناوە (١٩٢١ - ١٩٢٥ - ١٩٢٧ - ١٩٢٩ - ١٩٣٧ - ١٩٤٢ - ١٩٤٥ - ١٩٤٦ - ١٩٤٧ - ١٩٥٥ - ١٩٥٥- ١٩٥٩ - ١٩٩١ - ١٩٩٣ - ٢٠٢١ - ٢٠٢٤) * ١٤جار پلەی دووەمی لەم پاڵەوانێتییە بەدەست ھێناوە (١٩١٦ - ١٩١٧ - ١٩٢٠ - ١٩٢٣ - ١٩٢٤ - ١٩٢٦ - ١٩٣٥ - ١٩٤٢ - ١٩٥٩ - ١٩٦٧ - ٢٠٠٤- ٢٠٠٧ - ٢٠١٥ - ٢٠١٦) * ٥ جار پلەی سێیەمی بەدەست ھێناوە (١٩١٩ - ١٩٥٦ - ١٩٨٩ - ٢٠١٩) * ٢ جار پلەی چوارەمی بەدەست ھێناوە (١٩٢٢ – ١٩٨٧) '''جامی کیشوەرەکان''' * ٢ جار نازناوی جامی کیشوەرەکانی بەدەست هێناوە (١٩٩٢ - ٢٠٢٢) == سەرچاوەکان == * [https://www.fifa.com/confederationscup/archive/saudiarabia1992/ Argentina get the ball rolling] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200613141412/https://www.fifa.com/confederationscup/archive/saudiarabia1992/ |date=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠ }} * [https://www.kooora.com/?team=338 ھەڵبژاردەی ئەرژەنتین] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|فیفا|ئەرژەنتین}} {{پۆلی کۆمنز|Argentina national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئەرژەنتین-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:تیمەکانی تۆپی پێی یەکێتی نیشتمانی ئەمریکای باشوور]] qjt9k3f3a86xo7kvi22s7p4j48dohw2 0 167413 1706767 1547714 2026-11-11T01:39:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706767 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Honduras Soccer 2017.png|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆندووراس'''(بە ئینگلیزی :Honduras national football team) نوێنەری وڵاتی [[ھۆندووراس]]ە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]]. یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی١٩٢١ بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[گواتیمالا]] بوو. کە بە ئەنجامی (١٠–١)یارییەکەی دۆڕاند کە بە یەکێک لە گەورەترین شکستەکانی، ئەم ھەڵبژاردەیە دادەنرێت. سێجار بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]]ی کردووە یەکەم بەشداری بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|١٩٨٢]] دەگەرێتەوە ھەرەوەھا یەک جار بەشداری جامی کوپا ئەمریکای کردووە لە ساڵی ٢٠٠١ == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=350 ھەڵبژاردەی ھۆندووراس] {{پۆلی کۆمنز|Honduras national association football team}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] ixo0p22g0ko0fln5oqy0lvljusdq3ix 0 167432 1706754 1541039 2026-11-11T01:37:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706754 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆلۆمبیا'''(بە ئینگلیزی: Colombia national football team) نوێنەری وڵاتی [[کۆلۆمبیا]]یە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]]. یەکێتی تۆپی پێی کۆڵۆمبیا ساڵی١٩٢١ دامەزرا یەکەم یاری نێودەوڵەتی ساڵی١٩٣٨ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەکسیک|ھەڵبژاردەی مەکسیک]] بوو کە بە ئەنجامی (٣–١)یارییەکەی دۆڕاند. گەورەترین شکستی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|ھەڵبژاردەی بەڕازیل]] لە ساڵی ١٩٥٧ بوو کاتێک بە ئەنجامی (٩–٠)یارییەکەی دۆراند. شەش جار بەشداری جامی جیھانی فیفای کردووە یەکەم بەشداری بۆ جامی جیھانی سالێ١٩٦٢ دەگەرێتەوە ھەرەوەھا ٢١ جار بەشداری جامی کوپا ئەمریکای کردووە باشترین ئەنجامیش بەدەستی ھێنابێت لەم پاڵەوانێتییە ساڵی ٢٠٠١ کاتێک توانی نازناوەکە بەدەست بھێنێت == بەستەرەدەرەکییەکان == [https://www.fifa.com/associations/association/col/ یەکێتی تۆپی پێی کۆڵۆمبیا لە ماڵپەڕی فیفا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190414224541/https://www.fifa.com/associations/association/col/ |date=١٤ی نیسانی ٢٠١٩ }} [https://www.facebook.com/FCFSeleccionColPage لاپەڕەی فەیسبووکی ھەڵبژاردەی کۆلۆمبیا] == سەرچاوەکان == [https://www.kooora.com/?team=332 ھەڵبژاردەی کۆلۆمبیا] {{پۆلی کۆمنز|Colombia national association football team}} {{تووڵی دەروازە| وەرزش| تۆپی پێ}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] [[پۆل:تیمەکانی تۆپی پێی یەکێتی نیشتمانی ئەمریکای باشوور]] k4e6z0eq7afiecafcgrvvgiqul9lr9v 0 167471 1706752 1548241 2026-11-11T01:36:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706752 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Fed coree nord.svg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باکوور''' (بە [[کۆری]] :조선민주주의인민공화국 축구 국가대표팀)نوێنەری وڵاتی [[کۆریای باکوور]]ە لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] ساڵی ١٩٤٥ یەکێتی تۆپی پێی کۆریای باکور دامەزرا یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی چین ساڵی ١٩٦٤ بوو بە ئەنجامی (١–٠)یارییەکەی بردەوە. دووجار بەشداری [[جامی جیھانی فیفا]] (مۆندیال) کردووە یەکەم بەشداری بۆ ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|١٩٦٦]] دەگەرێتەوە. ھەروەھا ساڵی١٩٨٠ بۆیەکەم جار بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]]ی کرد. گەرەترین بردەنەوەی بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[گوام]] بوو لە ساڵی ٢٠٠٥ کە بە ئەنجامی (٢٢–٠) یارییەکەی بردەوە. گەرەترین شکستی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پورتوگال|ھەڵبژاردەی پورتوگال]] لە ساڵی ٢٠١٠ بوو کاتێک بە ئەنجامی (٧–٠)یارییەکەی دۆراند. == سەرچاوەکان == * [https://www.kooora.com/?team=308 ھەڵبژاردەی کۆریای باکور] {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|North Korea national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 9igi03uf6aziieg3i3akp13qhegpy3c 0 167528 1706871 1565624 2026-11-11T07:38:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1706871 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەیبە'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.elcinema.com/work/2030474/|سەردێڕ= الهيبة (2017)|ڕێکەوتی سەردان = ۳۰ی تەممووزی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=8 يونيو 2017|بڵاوکەرەوە=موقع السينما دوت كوم|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20180616030300/https://www.elcinema.com/work/2030474/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> زنجیرەیەکی [[سوورییەکان|سووریی]] [[دانیشتوانی لوبنان|لوبنانییە]] لە ساڵی ۲۰۱۷دا بەرھەمھێنراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان = http://www.sayidaty.net/node/570836/%D9%81%D9%86-%D9%88%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%8A%D8%B1/%D8%A3%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%D9%8A%D8%B1/%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D9%8A%D8%AE%D8%B7%D9%81-%D8%A7%D9%84%D8%A3%D9%86%D8%B8%D8%A7%D8%B1-%D9%81%D9%8A-%D8%AD%D9%81%D9%84-%D8%A5%D8%B7%D9%84%D8%A7%D9%82-mtv-%D9%84%D8%AE%D8%A7%D8%B1%D8%B7%D8%A9-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%AC%D9%87%D8%A7#photo/1|سەردێڕ = مسلسل الهيبة يخطف الأنظار في حفل إطلاق MTV لخارطة برامجها|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی تەممووزی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=17 مايو 2017|بڵاوکەرەوە=مجلة سيدتي|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190416145010/https://www.sayidaty.net/node/570836/فن-ومشاهير/أخبار-المشاهير/مسلسل-الهيبة-يخطف-الأنظار-في-حفل-إطلاق-mtv-لخارطة-برامجها |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٦ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> لە وەرزی [[ڕەمەزان]]ی [[۱٤۳٨ ھ]] لەسەر کەناڵەکانی [[ئێم بی سی دراما]]، [[ئێم تیڤی (لوبنان)|ئێم تیڤیی لوبنان]]، [[ئۆ ئێس ئێن]] نمایش کرا. زنجیرەکە لە بەرھەمھێنانی سیدەرز ئاڕت پڕۆدەکشنە، و لە نووسینی [[ھۆزان عەکۆ]]یە، و لە دەرھێنانی [[سامر برقاوی]]یە، و لە پاڵەوانێتی کوڕە ئەکتەری سووری [[تیم حەسەن]] و کچە ئەکتەری لوبنانی [[نادین نەسیب نەجیم]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://mashaheeri.yasmina.com/article/%D8%AA%D9%81%D8%A7%D8%B5%D9%8A%D9%84-%D9%85%D8%B3%D9%84%D8%B3%D9%84-%D8%A7%D9%84%D9%87%D9%8A%D8%A8%D8%A9-%D9%84-%D8%B1%D9%85%D8%B6%D8%A7%D9%86-2017-%D8%AA%D8%AB%D9%8A%D8%B1-%D8%AD%D9%85%D8%A7%D8%B3-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%AF_a65253/1|سەردێڕ=تفاصيل مسلسل الهيبة لرمضان 2017 تثير حماس المشاهد|ڕێکەوتی سەردان=۳۰ی تەممووزی ۲۰۲۰|ڕێکەوت=13 يونيو 2017|بڵاوکەرەوە=ماڵپەڕی mashaheeri|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180828065118/http://mashaheeri.yasmina.com:80/article/تفاصيل-مسلسل-الهيبة-ل-رمضان-2017-تثير-حماس-المشاهد_a65253/1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئابی ٢٠١٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == گۆرانی سەرەتا و کۆتایی == *ناوی گۆرانی: مەجبوور (ناچار) *گۆرانیبێژ: [[ناسیف زەیتون]] *وشەکان: عەلی مەولا *مۆسیقا: فەزڵ سلێمان *بڵاوکردنەوە: جەیمی حەداد *بەرھەمھێنان: وتری {{شیعر}} {{ب|لما تبقى القسوة نوع من الكرامة مجبور إقسى|سامحيني على القسوة سلف مجبور هلا أوقف مع جروحي طرف}} {{ب|بعرف عندي ماضي ونقط سودا مابتنعد|وإني عامل إشيا ماسمعتي عنا بعد}} {{ب|أكتر ناس عرفوا الصح هني اللي عملوا غلط|فكري منيح لما تحطي عحروف حبنا نقط}} {{ب|نحنا مجموعة تجارب لازم نقرا كل العالم لحتى نجاوب|لازم نتحاسب و نحاسب و نمر بشدة لنعرف مين هوى الصاحب}} {{کۆتاییی شیعر}} {{کۆتایی شیعر}} == پەخشی تەلەڤیزیۆنی == === عەرەبی === *[[ئێم بی سی دراما]] [[پەڕگە:Mbc Group.jpg|50px]] *[[ئێم تیڤی (لوبنان)|ئێم تیڤیی لوبنان]] [[پەڕگە:MTV (Lebanon) Logo.svg|40px]] *[[کەناڵی سۆمەریی ئاسمانی]] [[پەڕگە:AlsumariatvLogo.jpg|50px]] *[[ئۆ ئێس ئێم]] - [[کەناڵی حیکایات (ئەی ئاڕ تی)|art حیکایات]] [[پەڕگە:Art Hekayat Logo.svg|30px]] *کەناڵی [[ئێم بی سی عێراق]]. === کوردی === * [[کوردماکس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|سووریا|فیلم}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە عەرەبییەکان]] [[پۆل:زنجیرە تەلەڤیزیۆنییە لوبنانییەکان]] [[پۆل:زنجیرە عەرەبییە ھاوبەشەکان]] hdqxdf02t9x1akee0parsqmj0j98qpd 0 167858 1706564 1517161 2026-11-10T18:31:54Z ~2026-59612-04 80301 1706564 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Mohenjo-daro Priesterkönig.jpeg|وێنۆک]] مێژوویی وڵاتی [[پاکستان]] دەگەرێتەوە بۆ ٤٠٠٠–٢٥٠٠ساڵ پێش زاین ئەم وڵاتە پێشتر بەشێک بووە لە وڵاتی [[ھیند]] بەڵام دوای لە ساڵی ١٩٤٧ لێک جیابووتەوە سەربەخۆی خۆی ڕاگەیاند ئەم وڵاتە لە سەدەی شەشەمی پێش زاین [[فارس]]ەکان حکومڕانیان تێداکردووە دوای ئەوانیش [[ئەسکەندەری مەزن]] دوای ئەسکەندەری مەکدۆنی [[ساسانیەکان]] کە ئەمەش وای کرد ناوچەکانی لێک جیاببنەوە لە سەدەی یەکەم و دووەمی زاینی لە باکووری پاکستان ئیمپڕاتۆرییەتی کۆزانای لێ دامەزرا کە ئەمانەش لە ناوەڕاستی ئاسیاوە ھاتوون. لە ساڵی ٧١٢ لەگەڵ فتوحاتی ئیسلامی لە ناوچەکانی بالوشیستان و سند بووە ھۆی ئەوەی ناوچەیە بکەن لە ساڵی ١٢٠٦ سەڵتەنەی دەلھی دامەزرا بە درێژای ناوچەکانی باکووری ڕۆژئاوای پاکستان بەرەو ناوچەی ھەرێمی باکووری ھیندی لە سەدەی شانزەم ئاینی سینج پەرەی سەند لە ھەرێمی بنجان. لەسەدەی ھەڤدەھەم شاری لاھوری پایتەختی ئیمپراتۆرییەتی مەگۆل بوو کە لە بنەڕەتدا دەگەڕانەوە سەر ئیسلامە ھیندی و تورکی و فارسەکان ساڵی ١٧٥٧ بەریتانیا ھێزی دەسەڵاتدار بوو لەو ھەرێمە دوای سەرکەوتنی سەربازی لەلایەن لورد کلایف، لە ساڵی ١٨٤٣ [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانییەکان]] ھەڵسان بە لکاندنی ھەرێمی سندوتجیاب بە ئیمپڕاتۆرییەتی ھیندی بەریتانی و لە کۆتایی سەدەی نۆزدەھەم دەستکرا بە پرۆژەی ئاوەڕۆی کشتوکاڵی گەورە لە بەنجایی ڕۆژاوا و کەندی باکور و زێی ئەندەنوس لەتەک دانیشتوانەکان لە ڕۆژھەڵات بەبەرھەم ھێنانی [[گەنم]] و [[لۆکە]] [[پەڕگە:Historic pakistan rel96b.JPG|وێنۆک|نەخشەی شوێنە مێژوویەکانی پاکستان]] [[پەڕگە:Shiva Pashupati.jpg|وێنۆک|تابلۆیەکی شوێنەواری کە مێژووەکەی دەگەرێتەوە ٢٣٥٠بۆ ٢٠٠٠ ساڵ پێش زاین]] == مێژووی پاکستان لە سەدەی بیست == پاکستان کە ئەوکات بەشێک بوو لە [[ھیندستان|ھیند]] لە ژێردەسەڵاتی بەریتانییەکان مانەوە ساڵی ١٩٠٦ پارتی ئیسلامی دامەزرا لە ماوەی جەنگی جیھانی دووەم پشتیوانی بەریتانییەکان بوون ئەمەش کاریگەری ھەبوو لەوەی پشتیوانی بەریتانیا بەدەست بھێنن بۆ خۆیان ساڵی ١٩٤٧ پاکستان سەربەخۆیی خۆی بە جیابوونەوە لە ھیند ڕاگەیاند دواتر لە ساڵی ١٩٥٦ سەربەخۆی تەواوەتی ڕاگەیاند و سیستەمی وڵاتیان کرد بە کۆماری ساڵی ١٩٥٨ ژەنەڕاڵ محمد ئەیووب خان ئەبوو دەسەڵاتی سەربازی لەسەر پاکستان ڕاگەیاند، ساڵی ١٩٦٠ بە سەرۆک کۆمار ھەڵبژێردرا پاشان لە ساڵی ١٩٦٥ دووبارە ھەڵبژێردرایەوە بەلام لەھەمان ساڵ شەڕی نێوان ھیند و پاکستان لەسەر سنور دەستی پێکرد لە کشمیر ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی دەست لەکاربکێشێتەوە ژەنەڕاڵ یحیی خان دەسەڵاتی گرتە دەست و یاسای عورفی ڕاگەیاند ئەمەش بووە ھۆی ئاژاوە و خۆپیشاندان و ڕێپێوان لە وڵاتدا شەڕی ناوخۆیی و جیابوونەوەی بەنگلادیش لە ساڵی ١٩٧٠ ھەڵبژاردن ئەنجام درا پارتی ئاینی ئیسلام زۆرینەی دەنگەکانیان بەدەست ھێنا لە [[پاکستان]]ی ڕۆژھەڵات ئەو پارتەی کە داوای ئەتۆنۆمی دەکرد بە سەرۆکایەتی موجیب ڕەحمان بەڵام لە پاکستانی ڕۆژاوا زۆرینەی دەنگەکان بۆ پارتی گەلی پاکستان بوو ئەمەش بووە ھۆی دورست بوونی شەڕ لە نێوان ئەم دووبەشەی وڵات بەڵام لەگەل ئەوانەش یحی خان کۆمەڵەی نیشتیمانی یاخود پەرلەمان کۆنگرەی بەستا، دانیشتوانی ڕۆژھەڵاتی پاکستان خۆیان بەبێ بەش دەزانی بەرامبەر بە زۆرینەی دەسەڵاتی پاکستانی ڕۆژاوا کە دەسەڵاتیان بەسەر ھەموو دام و دەزگاکانی دەوڵەت زاڵ بووکە ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی [[موجیب ڕەحمان]] باج و دەرامەتی ھەرێمەکەی ڕاگرت و نەیدا بە دەسەڵاتی ڕۆژاوا ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی دەسەڵاتی ناوەندی ڕۆژاوا ھێزی سەبازی بنێرێت بەمەش شەر لە نێوان ئەم دوو ھەرێمە ڕوویدا ١٦ ملوێن کەس لە ئەنجامی ئەم شەڕە ئاوارەی سنوورەکان و ھیند بوون ئەمەش وای لە وڵاتی ھیندستان کرد ھێز بنێرێتە سەریان کە لە ئەنجامدا بەرەی ڕۆژھەڵاتی پاکستان خۆی بەدەستەوە دا و بەرەی ڕۆژئاواش ئاگربەستی ڕاگەیاند ئەم شەرە ناوخۆیییە وای کرد ھەرێمی پاکستانی ڕۆژاوا جیابوونەوەیان لە پاکستان ڕاگەیاند و ناویان لە خۆیان نا بەنگلادیش بە سەرۆکایەتی شێخ موجیب لەلایەن ھیندیستانەوە پشگیری دەکران. دوای ئەوەی زولفەقار علی بۆتو بووە سەرۆک کۆماری پاکستان دانی بە بەنگلادیش وەک وڵات نا ھەروەھا لەگەڵ ولاتی ھیندستان ڕێکەوتننامەی ئاشتی مۆرکرد بۆ چارەسەرکردنی کێشەکانیان لەسەر سنوور و چارەسەرکردنی کێشەکانی دیکەشیان بەم شێوەیە لە ساڵی ١٩٧٦ پەیوەندی دیپلۆماسی لە نێوانیان دەستی پێکرد. لە ساڵی ١٩٧٧ زیاد ئەلحەق بە ھێزی سوپا و کودەتا دەسەلاتی گرتە دەست لە سالێ ١٩٧٩ زیاتر لە سێ ملوێن ئەفغانی ئاوارەی پاکستان بوون بەھۆی داگیرکردنی ئەفغانستان لەلایەن یەکێتی سۆڤیەتی پێشوو لە ساڵی ١٩٨٨ یەکیک لە گرینگترین ساڵەکانی پاکستان بوو ئەوەش بەھۆی ئەوەی بۆ یەکەم جار ژنێک بووە سەرۆک وەزیر ئەویش [[بێنەزیر بوتۆ]] کچی زولفەقار بۆتو بوو لە سەردەمی ئەم دا پاکستان لە ڕووی سیاسی و ئابوورییەوە کۆمەڵیک گۆرانکاری زۆری تێدا ڕوویدا بەڵام لە ھێرشێکدا لە ساڵی ٢٠٠٧ تیرۆرکرا == مێژووی پاکستان لە ٢٠٠٠ تا ئێستا == == سەرچاوەکان == * مێژووی پاکستان لە کتێبی فەرھەنگی ڕووداوەکانی کوردستان و جیھان ئامادەکردنی علی کەندی چاپ ٢٠٠٥ * [https://www.britannica.com/topic/history-of-Pakistan History of Pakistan] {{تووڵی دەروازە|مێژوو|پاکستان|ھیندستان}} {{مێژووی ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|History of Pakistan}} [[پۆل:وڵاتەکانی ئاسیا]] [[پۆل:مێژووی پاکستان]] nthti5fqy2ox8udl2rzsyt26ek4yedf 0 170385 1706494 1548251 2026-11-10T16:36:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1706494 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی گشتی بۆلیڤیا (٢٠٢٠)''' (بە ئینگلیزی:2020 Bolivian general election) ئەو ھەڵبژاردنە بوو لە ١٨ ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆک و نوێنەرانی پەرلەمانی [[بۆلیڤیا]] و ئەنجومەنی پیران بەڕێوەچوو و [[لویس ئارسە]] سەرۆکی بزووتنەوەی سۆشیالیزم بەزۆرینەی ڕەھای دەنگ سەرۆکایەتی بردەوە. [[پەڕگە:Luis Arce (23588020275) (cropped).jpg|وێنۆک|لویس ئارسە]] == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکی|بەستەر=https://en.wikipedia.org/wiki/2020_Bolivian_general_election|سەردێڕ=2020 Bolivian general election|زمان=ئینگلیزی |سەردان= ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}} {{تووڵی دەروازە |سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Bolivian general election, 2020}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠|زانستی سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:خۆپیشاندانەکانی ٢٠٢٠]] 285vgnxaq3tuzqv3p7t3q5wi7hypw2t 0 171324 1706776 1541054 2026-11-11T01:40:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە) 1706776 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Empalement.jpg|وێنۆک|چەپ|وێناکردنی ھەڵدڕینی ستوونی لەلایەن [[جەستس لیپسیوس]]]] '''ھەڵدڕین''' ڕێگایەکی ئەشکەنجەدان و کوشتنە بە تێچەقاندنی دارێک یان ڕمێک یان پارچە ئاسنێک بە لەشی تاوەنبارەکەدا کە زۆر جار بە تەواوی یان بە نیوە بەناو سکی تاوەنبارەکەدا تێدەپەڕێت. سزاکە زۆرجار بەکاردەھات بۆ سزای تاوانی دژ بە دەوڵەت و لە زۆر کەلتووردا بە سزایەکی زۆر توندی کووشتن دادەنرێت و لە [[ئەفسانە]] و ھونەری نەتەوەکاندا وێناکراوە. ھەڵدڕین لە جەنگیشدا بەکارھاتووە بۆ دامرکاندنەوەی شۆڕشەکان و سزادانی خیانەتکاران و ھاودەستانی دووژمن و ئەوانەی یاسای سەربازی دەشکێنن. ئەو تاوانانەی ھەڵدڕین دەبوو بە سزا بۆیان پێکھاتبوون لە پیشاندانی کەمتەرخەمی بەرامبەر بەوەی گەشتیاران دەبێ ھەست بە سەلامەتی بکەن بە دزیکردن لێیان ھەروەھا ھەڵدانەوەی گۆڕ و دزینی خشڵ و شتە گرانبەھاکانی ناوی و لادان لە سیاسەتی دەوڵەت و بە کەمگرتنی یاساکانی [[بازرگانی]]. تاوەنباران ھەروەھا بەھۆکاری کەلتووری و [[ئایین]]ی و پەیوەندیدار بە سێکسەوە سزادراون. بەڵگەی بەکارھێنانی ئەم سزایە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی ١٨ی پێش زایین بۆ سەردەمی [[ئاشوورییەکان|ئیمپراتۆریەتی ئاشووری]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Longitude and Transverse Impalement|ناونیشان=https://historycollection.com/12-torturous-methods-execution-history/2/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=historycollection}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠١٦|سەردێڕ=The 10 Most Horrific Execution Methods Throughout History|ناونیشان=https://allthatsinteresting.com/worst-execution-methods/3|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=allthatsinteresting}}</ref> == پێشانگا == <gallery> Torture of captain rosinsky by soldies of red army.jpg|سزادانی کاپتن ڕۆسینسکی کە زیندانییەکی پۆڵەندی بوو لەلایەن ڕووسییە [[بۆلشێڤیک]]یەکانەوە لە ساڵی ١٩١٨ The Gaunche, Turkish capital punishment.jpg|شێوازێکی ھەڵدڕین پەیڕەوکراوە لەناو [[تورک]]ەکان Blake after John Gabriel Stedman Narrative of a Five Years copy 2 object 2-detail.jpg|ڕەشپێستێک بە پەراسووی ھەڵواسراوە Impaled.gif|ھەڵدڕینی بەکۆمەڵ </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو}} {{پۆلی کۆمنز|Impalement}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} sl9mypaw6ncvnwyrh8b2ep1x0syb01l 0 176245 1706909 1436149 2026-11-11T10:35:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1706909 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس|بەند=Q57611|پێڕستی ڕەش=فیلمۆگرافی،Has list، بواری کار ،Time period، زمانەکانی ئاخاوتن، منداڵ، ھاوسەر ئەندامی حیزبی سیاسی، خوشک و برا، Candidacy in election}}'''یادرانکا کۆسۆر''' (Jadranka Kosor؛ لە دایکبووی ١ی تەممووزی ١٩٥٣) ژنە سیاسەتوان و ڕۆژنامەنووس (پێشووتر)ی [[کرواتیا|کڕواتییە]]. ئەو لە ماوەی ٦ی تەممووزی ٢٠٠٩ تاوەکوو ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١ بووە [[سەرۆک وەزیران|سەرۆک وەزیرانی]] کرواتیا. ئەو یەکەم ژنە ببێتە سەرۆک وەزیرانی کرواتیا.<ref>Skard, Torild (2014) "Croatia's Milka Planinc and Jadranka Kosor" in ''Women of power - half a century of female presidents and prime ministers worldwide'', Bristol: Policy Press, {{ISBN|978-1-44731-578-0}}, pp. 326-33</ref> یادرانکا کۆسۆر لە سێ خوولدا لە ماوەی ١٩٩٥ بۆ ٢٠١٥ بووەتە ئەندام پەرلەمانی کرواتیا، هەروەها لە ماوەی ٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٣ بۆ ٦ی تەممووزی ٢٠٠٩ بووەتە وەزیری خێزان و خانەنشینبووان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jadranka Kosor {{!}} prime minister of Croatia|ناونیشان=https://www.britannica.com/biography/Jadranka-Kosor|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Encyclopedia Britannica|زمان=en}}</ref> یادرانکا کۆسۆر بەشی یاسای لە [[زانکۆی زەگراب]] تەواو کرد،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Hon. Jadranka Kosor|ناونیشان=https://www.culturaldiplomacy.org/index.php?jadranka-kosor|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=www.culturaldiplomacy.org|زمان=en}}</ref> دواتر بوو بە [[ڕۆژنامەوان|ڕۆژنامەنووس]]، لە کاتی جەنگی سەربەخۆیی کرواتیا، ئەوا ئەو بەرنامەیەکی ڕادیۆیی پێشکەش دەکرد کە تیشکی دەخستە سەر ڕەوشی پەنابەران و پەککەوتووانی جەنگ بەتایبەت لەنێو خانەنشین بووەکان. دواتر لە ساڵی ١٩٨٩ بووە ئەندام لە یەکێتیی دیموکراتی کرواتی، کە پارتێکی ڕاست ڕەوی ناوەندە، ئەو بەماوەیەکی زوو لە ناو حیزبەکەی گەورەبوو. لە ساڵی ١٩٩٥ بووە جێگری سەرۆکی حیزب، ئەو لە ماوەی ساڵانی ٢٠١١ و ٢٠١٢ سەرکردایەتی حیزبەکەی دەکرد کاتێک لە بەرەی [[ئۆپۆزیسیۆن|ئۆپۆزسیۆن]] بوون. یادرانکا کۆسۆر ئەندامە لە [[ئەنجومەنی ژنانی سەرکردەی جیهان]]، کە ئەم ئەنجومەنە ئەو ژنانەی لەخۆی کۆکردۆتەوە کە لە پلەی سەرۆک کۆمار و سەرۆک وەزیران بوون لە وڵاتانی جیهان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jadranka Kosor|ناونیشان=http://www.councilwomenworldleaders.org/jadranka-kosor.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=Council of Women World Leaders|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210125002428/http://www.councilwomenworldleaders.org/jadranka-kosor.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|سیاسەت|وێژە|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Jadranka Kosor}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ژنانی سەرۆک وەزیر]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] 8b4g3c4dhgodj2wkisfkokcfei2mviv 0 176667 1706882 1541122 2026-11-11T07:40:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپانیا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706882 wikitext text/x-wiki {{Infobox holiday |holiday_name= ھەینیی ڕەش |type= بازرگانی |significance= پشووی کڕین |image= DCUSA.Gallery11.BB&BBlackFriday.Wikipedia.jpg |caption= یەک ناوەندی کڕین لە [[واشینگتن دی سی]]، ھەینیی ڕەشی ساڵی ٢٠٠٩ |frequency= ساڵانە |observedby= '''لەکۆنەوە:'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.brandwatch.com/2014/12/retailers-sales-using-social-listening-learn-black-friday/|سەردێڕ=Retailers & Sales: Using Social Listening To Learn More About Black Friday |ئیش=Brandwatch|ڕێکەوت=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref><br />[[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]<br />'''ھەروەھا:'''<br />[[کەنەدا]]، [[شانشینی یەکگرتوو]]، [[ئیرلەند]]، [[ئوسترالیا]]، [[ئەڵمانیا]]، [[ئیتالیا]]، [[نیوزیلاند]]، [[ئەفریقا]]، [[بێنێلوکس]]، [[سوێد]]، [[بەڕازیل]]، [[مەکسیک]] (ھەروەھا لە زۆر یەک لە وڵاتانی تر) |date=ڕۆژی دوای [[ڕۆژی سپاسگوزاری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|سپاسگوزاری لە ویلایەتە یەکگرتووەکان]] |celebrations= کڕین |relatedto= [[ڕۆژی سپاسگوزاری]] |weekday=|firsttime=|duration=1 day|scheduling=|month=November|official_name=|ends=|begins=|litcolor=|nickname=|alt=|startedby=}} '''ھەینیی ڕەش''' ({{بە ئینگلیزی|Black Friday}}) ناوێکە بە ھەینی دوای [[ڕۆژی سپاسگوزاری]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکان دەگوترێت کە لە پێنجشەممەی چوارەمی [[تشرینی دووەم]] بەڕێوە دەچێت. زۆر یەک لە فرۆشگایەکان فرۆشێکی زۆریان دەبێت و زۆر زوو دەکرێنەوە، ھەروەھا ھەندێکیشیان لە نیوە شەو یان لەکاتی سپاسگوزارییەوە دەست بە فرۆشتن دەکەن.<ref name=midnight>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم= Mark |دوایین= Albright |ناونیشان= http://www.tampabay.com/news/business/retail/article1202742.ece |سەردێڕ= Holiday Shopping Strategy Guide for Black Friday |ئیش= Tampa Bay Times |ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20120128233422/http://www.tampabay.com/news/business/retail/article1202742.ece |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120128233422/http://www.tampabay.com/news/business/retail/article1202742.ece |date=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }}</ref> ھەینیی ڕەش لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە پڕ فرۆشترین ڕۆژی کڕین لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکان]]ە.<ref name="holiday.icsc.org">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://holiday.icsc.org/2006/hw06_fullguide.pdf |سەردێڕ=Holiday Watch: Media Guide 2006 Holiday Facts and Figure |نووسەر=International Council of Shopping Centers |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101129122823/http://shoppertrak.com/shoppertrak-reports-positive-response-early-holiday-promotions-boosts-projections-2010-holiday-seaso |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101129122823/http://shoppertrak.com/shoppertrak-reports-positive-response-early-holiday-promotions-boosts-projections-2010-holiday-seaso |date=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ }}; ShopperTrak, Press Release,{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://shoppertrak.com/shoppertrak-reports-positive-response-early-holiday-promotions-boosts-projections-2010-holiday-seaso |سەردێڕ=ShopperTrak Reports Positive Response to Early Holiday Promotions Boosts Projections for 2010 Holiday Season |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20101129122823/http://shoppertrak.com/shoppertrak-reports-positive-response-early-holiday-promotions-boosts-projections-2010-holiday-seaso |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|df=mdy}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20101129122823/http://shoppertrak.com/shoppertrak-reports-positive-response-early-holiday-promotions-boosts-projections-2010-holiday-seaso |date=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠ }} (November 16, 2010).</ref><ref name="International Council of Shopping Centers">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.icsc.org/TopTen02.pdf|سەردێڕ=Daily Sales Comparison Top Ten Holiday Shopping Days (1996–2001)|نووسەر=International Council of Shopping Centers|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120112114831/http://www.icsc.org/TopTen02.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|df=mdy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120112114831/http://www.icsc.org/TopTen02.pdf |date=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }}</ref><ref name="Albert R. Karr 1982 p. 30">''E.g.,'' {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم= Albert R. |دوایین= Karr |سەردێڕ= Downtown Firms Aid Transit Systems to Promote Sales and Build Good Will \work= Wall Street Journal |پەڕە= ٦|ڕێکەوت= ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٢|postscript=;}} {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|agency= Associated Press |سەردێڕ= Holiday Shoppers Jam U.S. Stores |ئیش= The New York Times |پەڕە= ٣٠|ڕێکەوت= ٢٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨١}}</ref> ناوی ''ھەینیی ڕەش'' بە یەکەم جار لە [[فیلادلفیا]]وە ھاتووە، بە کەمەوە بە ساڵی ١٩٦١ دەگەڕێتەوە، جێیەک کە لەلایەن پۆلیسەوە بۆ گوتنی ترافیکی قورسی خەڵک و پێڕاگوێزەکان لە ڕۆژی دوای سپاسگوزاری بەکاردەھات.<ref>[http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/black-friday "Black Friday"] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20151201080410/http://www.oxforddictionaries.com/us/definition/american_english/black-friday |date= ١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥ }} in Oxford Online Dictionaries</ref><ref name="Zimmer ">{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم= Ben |دوایین= Zimmer |بەستەری نووسەر= Ben Zimmer |ناونیشان= http://www.visualthesaurus.com/cm/wordroutes/3047/ |سەردێڕ= The Origins of "Black Friday |ئیش= Word Routes |ڕێکەوت= ٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref><ref name="linguistlist239">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان= http://listserv.linguistlist.org/pipermail/ads-l/2008- April/081311.html |یەکەم= Martin L. |دوایین= Apfelbaum |سەردێڕ= Philadelphia's 'Black Friday' |magazine= American Philatelist |بەرگ= ٦٩|issue= 4 |پەڕە= ٢٣٩}}{{بەستەری مردوو|url=http://listserv.linguistlist.org/pipermail/ads-l/2008- |date=نیسانی ٢٠٢١ }}</ref><ref>{ {cite news |url= http://motherjones.com/kevin-drum/2010/11/black-friday |title= Black Friday |first= Kevin |last= Drum |author-link= Kevin Drum |date= November 26 , 2010}}</ref> ڕاپۆرتانێک لە توندوتیژی لە ڕۆژی ھەینیی ڕەش لەناو کڕیارەکان ھەیە. لە ساڵی ٢٠٠٦، لەوبارەوە ١٢ کەس مردوو و ١١٧ کەس بریندار لە سەرتاسەری ویلایەتە یەکگرتووەکان ھەبوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ = Black Friday Death Count|ناونیشان = http://blackfridaydeathcount.com/|وێبگە = blackfridaydeathcount.com|access -date = November 21, 2015<!--Last updated Nov 25 2018-->|ڕێکەوتی سەردان = ٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ = https://web.archive.org/web/20151122043124/http://blackfridaydeathcount.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Black Friday (shopping)}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|ئابووری|کۆمپانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} fhynx2yp2spq885v3af5tbq84bc2k3u 0 176725 1706876 1408938 2026-11-11T07:39:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706876 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ھەیفا زەنگنە | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = ھەیفا زەنگنە.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥٠ | شوێنی لەدایکبوون = [[بەغدا]]، [[عێراق]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد (باشوور)|کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = [[زانکۆی بەغدا]] | پیشە = نووسەر، ڕۆماننووس، ھونەرمەند و چالاکوانێکی سیاسی | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = [[حیزبی شیوعی عێراقی]] | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ھەیفا زەنگنە''' یان '''ھەیفا زەنگەنە''' (Haifa Zangana؛ لەدایکبووی ١٩٥٠ لە [[بەغدا]]، [[عێراق]] - ) نووسەر، ڕۆماننووس، ھونەرمەند و چالاکوانێکی سیاسیی کوردی عێراقییە،<ref name="HaifaFacts">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Haifa Facts|ناونیشان=http://www.stateofnature.org/poemsIraq.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=stateofnature.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060528070718/http://www.stateofnature.org/poemsIraq.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بە نووسینی ڕۆمانی ''ژن لە گەشتێکدا: لە نێوان بەغدا و لەندەن'' (''Women on a Journey: Between Baghdad and London'') ناوبانگی دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/comment/story/0,,1550325,00.html|ئیش=The Guardian|شوێن=London|سەردێڕ=Chewing on meaningless words|یەکەم=Haifa|دوایین=Zangana|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Haifa Zangana<!-- Bot generated title -->|ناونیشان=http://www.selvesandothers.org/view547.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070927024312/http://www.selvesandothers.org/view547.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927024312/http://www.selvesandothers.org/view547.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ }}</ref> ھەیفا نووسەر و ھونەرمەندێکی [[سوریالیزم|سوریالی]] بوو. == سەرەتای ژیان == ھەیفا لە ساڵی ١٩٥٠ لە باوکێکی [[کورد]]ی [[کەرکووک]] و دایکێکی [[عەرەب]]ی [[کەربەلا]] لە دایکبوو. ماڵەکەیان بەردەوام پڕبووە لە خەڵکی کوردی باشوور، ھەیفا تەمەنت حەوت ساڵان بوو کاتێک [[شۆڕشی ١٤ی تەممووز]] ڕوویدا و عێراق لە ساڵی ١٩٥٨ سەربەخۆیی وەرگرت، ھەروەھا کاتێک تەمەنی گەیشتە میرمنداڵی ئەو [[ڕژێمی بەعس]] ھاتنە سەر دەسەڵات. == چالاکی سیاسی == لە حەفتاکان، ھەیفا پەیوەندی کرد بە [[حیزبی شیوعی عێراقی]]، بەھۆی چالاکییەکانییەوە لەلایەن حیزبی بەعسەوە لە [[زیندانی ئەبوو غرێب]] بەندکرا. لە ساڵانی شەستەکان لە ڕێپێوانێک بۆ ئازادکردنی کەسایەتی و ژنە ئازادیخوازی جەزائیری، جەمیلە بوحیرد بەشداریی کرد. لەم بارەیەوە حەیفا گوتوویەتی، «لە جیھانی عەرەبی بۆ ئێمە ژنی جەنگاوەریی ئازادی زیاتر دەردەکەوێت و گرنگە، ئەو کەسە جەمیل بوو، نەوەک گۆرانیبێژێکی پۆپ و نمایشکارێکی جلووبەرگی بەناوبانگ بێت.»<ref>Zangana, H. , ''City of Widows: An Iraqi Woman's Account of War and Resistance,'' [Author's Biographical Notes], Seven Stories Press, 2011 [E-book edition], n.p.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|عێراق|بەغدا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی بەغدا]] [[پۆل:زەنگەنە]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنانی سیاسیی کورد]] [[پۆل:ژنە ھونەرمەندە عەرەبەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی عێراقی]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:ھونەرمەندانی بەریتانی]] [[پۆل:ھونەرمەندانی بەغدا]] [[پۆل:ھونەرمەندانی سووریالیزم]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کورد]] [[پۆل:ژنە ھونەرمەندە بەریتانییەکان]] [[پۆل:ژنە ھونەرمەندە عێراقییەکان]] [[پۆل:ھونەرمەندە عێراقییەکان]] [[پۆل:ھونەرمەندانی سوریالیزم]] hwygpgn9wl9pyxkhis1mfbko2ujbnha 1706887 1706876 2026-11-11T09:02:07Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706887 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ھەیفا زەنگنە | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = ھەیفا زەنگنە.jpg | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٥٠ | شوێنی لەدایکبوون = [[بەغدا]]، [[عێراق]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = [[کورد (باشوور)|کورد]] | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = [[زانکۆی بەغدا]] | پیشە = نووسەر، ڕۆماننووس، ھونەرمەند و چالاکوانێکی سیاسی | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = [[حیزبی شیوعی عێراقی]] | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین = | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ھەیفا زەنگنە''' یان '''ھەیفا زەنگەنە''' (Haifa Zangana؛ لەدایکبووی ١٩٥٠ لە [[بەغدا]]، [[عێراق]] - ) نووسەر، ڕۆماننووس، ھونەرمەند و چالاکوانێکی سیاسیی کوردی عێراقییە،<ref name="HaifaFacts">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Haifa Facts|ناونیشان=http://www.stateofnature.org/poemsIraq.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=stateofnature.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060528070718/http://www.stateofnature.org/poemsIraq.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کە بە نووسینی ڕۆمانی ''ژن لە گەشتێکدا: لە نێوان بەغدا و لەندەن'' (''Women on a Journey: Between Baghdad and London'') ناوبانگی دەرکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/comment/story/0,,1550325,00.html|ئیش=The Guardian|شوێن=London|سەردێڕ=Chewing on meaningless words|یەکەم=Haifa|دوایین=Zangana|ڕێکەوت=١٧ی ئابی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠١٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Haifa Zangana<!-- Bot generated title -->|ناونیشان=http://www.selvesandothers.org/view547.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070927024312/http://www.selvesandothers.org/view547.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٠٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070927024312/http://www.selvesandothers.org/view547.html |date=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧ }}</ref> ھەیفا نووسەر و ھونەرمەندێکی [[سوریالیزم|سوریالی]] بوو. == سەرەتای ژیان == ھەیفا لە ساڵی ١٩٥٠ لە باوکێکی [[کورد]]ی [[کەرکووک]] و دایکێکی [[عەرەب]]ی [[کەربەلا]] لە دایکبوو. ماڵەکەیان بەردەوام پڕبووە لە خەڵکی کوردی باشوور، ھەیفا تەمەنت حەوت ساڵان بوو کاتێک [[شۆڕشی ١٤ی تەممووز]] ڕوویدا و عێراق لە ساڵی ١٩٥٨ سەربەخۆیی وەرگرت، ھەروەھا کاتێک تەمەنی گەیشتە میرمنداڵی ئەو [[ڕژێمی بەعس]] ھاتنە سەر دەسەڵات. == چالاکی سیاسی == لە حەفتاکان، ھەیفا پەیوەندی کرد بە [[حیزبی شیوعی عێراقی]]، بەھۆی چالاکییەکانییەوە لەلایەن حیزبی بەعسەوە لە [[زیندانی ئەبوو غرێب]] بەندکرا. لە ساڵانی شەستەکان لە ڕێپێوانێک بۆ ئازادکردنی کەسایەتی و ژنە ئازادیخوازی جەزائیری، جەمیلە بوحیرد بەشداریی کرد. لەم بارەیەوە حەیفا گوتوویەتی، «لە جیھانی عەرەبی بۆ ئێمە ژنی جەنگاوەریی ئازادی زیاتر دەردەکەوێت و گرنگە، ئەو کەسە جەمیل بوو، نەوەک گۆرانیبێژێکی پۆپ و نمایشکارێکی جلووبەرگی بەناوبانگ بێت.»<ref>Zangana, H. , ''City of Widows: An Iraqi Woman's Account of War and Resistance,'' [Author's Biographical Notes], Seven Stories Press, 2011 [E-book edition], n.p.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژن|ژیاننامە|عێراق|بەغدا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی بەغدا]] [[پۆل:زەنگەنە]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ژنانی سیاسیی کورد]] [[پۆل:ژنە ھونەرمەندە عەرەبەکان]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:نووسەرانی ژنی عێراقی]] [[پۆل:نووسەرانی کورد]] [[پۆل:ھونەرمەندانی بەریتانی]] [[پۆل:ھونەرمەندانی بەغدا]] [[پۆل:ھونەرمەندانی سووریالیزم]] [[پۆل:ھونەرمەندانی کورد]] [[پۆل:ژنە ھونەرمەندە بەریتانییەکان]] [[پۆل:ژنە ھونەرمەندە عێراقییەکان]] [[پۆل:ھونەرمەندە عێراقییەکان]] [[پۆل:ھونەرمەندانی سوریالیزم]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی بەغدا]] g2wuy395oheubl8lpg1t4jfgefxgwi0 0 178028 1706695 1408902 2026-11-10T22:36:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706695 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:IRN-OMN 20190120 Asian Cup 6.jpg|وێنۆک|یاریزانانی عومان لە جامی ئاسیای ٢٠١٩]] هەڵبژاردەی تۆپی پێی عومان (بە عەرەبی :نمنتخب عمان لكرة القدم) نوێنەری فەرمی وڵاتی [[عومان]] لە [[تۆپی پێ]] و لە لایەن یەکێتی تۆپی پێی عومان سەرپەرشتی دەکرێت . یەکێتی تۆپی پێی عومان ساڵی ١٩٧٨ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٧٩ دەبێتە ئەندلمی [[فیفا]] . یەکەم یاری نێودەوڵەی لە ٢ی سێپتەمبەر١٩٦٥ بەرامبەر هەڵبژاردەی سودان بوو کە بە ئەنجامی (١٥-٠ ) یارییەکەی دۆڕاند ساڵی ٢٠٠٤ بۆ یەکەم جار بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]] بوو . هەڵبژاردیی تۆپی پێی عومان توانویەتی دووجار نازناوی [[جامی کەنداوی عەرەب]] بەدەست بهێنێت (٢٠٠٩، ٢٠١٧–١٨) .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oman national football team|ناونیشان=https://www.fifa.com/search/?q=Oman+national+football+team|وێبگە=fifa|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=هەڵبژاردەی تۆپی پێی عومان|ناونیشان=https://www.kooora.com/?team=317|وێبگە=kooora|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی نیسانی ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە| وەرزش| تۆپی پێ}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Oman national football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] kd75mpgndhxnhs867i64a734uo58shj 0 178117 1706806 1547051 2026-11-11T04:38:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1706806 wikitext text/x-wiki {{ئز}} [[پەڕگە:Rebellion of the Seven States.png|وێنۆک]] '''ھەڵگەرانەوەکەی حەوت ویلایەتەکە''' یان '''کودەتاکەی حەوت شانشینەکە''' بە (چینی ئاسانکراو: 七国之乱 چینی دێرین:七國之亂 شێوازی خوێندنەوە: چی گۆ-ژی لوان) ھەڵگەرانەوەکە لەناو ئیمپراتۆرییەتی [[شانشینی ھان|ھان]] لەلایەن حەوت شانشینە خۆبەڕێوەرییە (ئۆتۆنۆمی) کە لە ١٥٤ی پێش زایین دەستیپێکرد بۆ سەر [[لیو چی|ئیمپراتۆری ئەوسای ھان]] لە دژی فەرمانڕەوایی ناوەندی بۆ حوکمکردنی سەرانسەری لە ئیمپراتۆرییەتەکە لەلایەن پادشاکانی حەوت ویلایەتەکە (ویلایەتەکانی، وو، چوو، ژاۆ، جیاۆسی، جیاۆدۆنگ، زیچوان، جینان)<ref name="rdc2">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Rafe de Crespigny|ساڵ=١٩٦٧|سەردێڕ=An Outline of the Local Administrations of the Later Han Empire|ناونیشان=http://sunzi.lib.hku.hk/hkjo/view/7/700117.pdf|journal=Chung-chi Journal|پەڕەکان=٥٧–٧١}}</ref> == ڕوونکردنەوەی نەخشە == کلیلە نەخشە: '''ڕەنگەکان''' زەرد، پەمەیی، پرتەقالی تۆخ، '''ھێماکان''': ھێمای سووری پچر پچر، ئەستێرە، خاڵێکی بازنەیی تۆخ، چوارگۆشەیەکی تۆخ * ڕەنگی پرتەقاڵی تۆخ: حەوت ویلایەتە ھەڵگەڕاوەکە * ڕەنگی پەمەیی: ئەو ویلایەتانەی لە پلانیان دابوو بچنە پاڵ ھەڵگەراوەکان بەڵام کشانەوە. * ڕەنگی زەرد: ئەو ویلایەتانەی بانگھێشتنامەیان بۆ نێردرابوو کە بچنە پاڵ ھەڵگەرانەوەکە بەڵام ڕەتیان کردەوە * ھێمای ئەستێرە: پایتەخەت * ھێمای بازنەیی تۆخ: شارەکان * ھێمای سووری پچر پچر: کەمپینی سوپای ئیمپراتۆر بۆ دامرکاندنەوەی ھەڵگەرانەوەکە == باگراوند == ھەر لەسەرەتای دامەزراندنی ئیمپراتۆرییەتی ھان، یەکەم ئیمپراتۆر لیو بانگ بڕیاری دا لە شوێنی گرنگەکانی ئیمپراتۆرییەتەکە پلەی گرنگ بداتە نزیکەکانی کە شوێنەکان بە نزیکەیی یەک لەسەر سێ یان یەک لە نیوەی ئیمپراتۆرییەتەکەی دەگرتەوە ئەمە بۆ بەھێزکردنی خێزانی لیو لە ئیمپراتۆرییەتەکە. کە ئەم شوێنانە نەدەتواندرا بە شێوەیەکی ڕاستەوخۆ فەرمانڕەوایەتیان بکرێت لە پایتەختی ئیمپراتۆرییەتەکە سیستەمی بەڕێوەبەرایەتی (بە چینی ئاسانکراو:郡县 دێرین: 郡縣 خویندنەوە: جون-سیان) == ھەڵگەڕانەوە == [[لیو چی]] پەیوەندی خزمایەتی ھەیە لەگەل شازادە لیو پی ھەیە کە شازادە لیو پی کوڕی برای [[لیو بانگ|باپیرەی]] [[ئیمپراتۆر جینگی ھان|لیو چییە]] کە دامەزرێنەری ئیمپراتۆرییەتەکە بوو، ھەرچۆنێک بێت لە نێوان ساڵانی ١٧٥ی پێش زایین بۆ ١٧٩ کاتێک شازادە لیو سیان کوڕی شازادە لیو پی سەردانێکی فەرمی [[چانگان (پایتەختی ھان)|پایتەخت]] دەکات، کە ھێشتا [[ئیمپراتۆر جینگی ھان|لیو چی]] شازادەی جێنشین بوو، بەیەکەوە یاری لیوبۆ (وەک شترەنج وایە) دەکەن لەساتی یارییەکە دەست دەکەن بە دەمەقاڵێ و مشتومڕ وادیارە لیو سیان شتی نەشیاو بەرامبەر [[لیو چی|شازادەی جێنشین]] دەکات، کە تەختەی مێزی یارییەکەی بۆ دەھاوێت ئەمەش دەبێتە ھۆی کۆتایی ھاتنی ژیانی لیو سیان بەدەستی شازادەی جێنشین.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Behnke Kinney|یەکەم١=Anne|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=j0Lz0uAT_ygC&pg=PA67|سەردێڕ=Representations of Childhood and Youth in Early China|ڕێکەوت=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Stanford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٠٤٧-٤٧٣١-٨|پەڕە=٦٧|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٠}}</ref> لە کاردانەوە بەرامبەر ئەم کارەساتە باوکی لیو سیان، لیو پی ھەڵدەستێت بە ئەنجامدانی ھەڵگەرانەوەیەک و بە ھاوپەیمانی بەستن لەگەل حەوت شانشینی ناو ئیمپراتۆرییەتەکە ئەوانەی بەشداری لە ھەڵگەرانەوەکە دەکەن بریتین لە: * لیو پی (劉濞) شازادەی [[شانشینی وو (ئیمپراتۆریەتی ھان)|ویلایەتی وو]] * لیو وو (劉戊) شازادەی ویلایەتی چوو * لیو ئانگ (劉卬) شازادەی ویلایەتی جیاۆسی * لیو پیگوانگ (劉辟光) شازادەی ویلایەتی جینان * لیو سوی (劉遂) شازادەی ویلایەتی ژاۆ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|چین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} bwo2dwczp94qcuh8pa6oloh92s2q04u 0 178220 1706535 1706284 2026-11-10T17:05:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:کات|کات]] 1706535 wikitext text/x-wiki ھەژمێری رادیۆکاربۆن (ھەروەھا وەک '''ھەژمێری کاربۆن''' یان '''ھەژمێری کاربۆن-١٤''' ناسراوە) ڕێگایەکە بۆ دۆزینەوە تەمەنی کەلوپەلەکان لەناویان شتە زیندووەکان بەبەکارھێنانی خەسڵەتەکانی رادیۆکاربۆن، بە [[رادیۆکاری ڕوانینی کاربۆن]] ڕیگاکە لەلایەن وێلارد لیبی لە زانکۆی شیکاگۆ پەرەپێدراوە لە ساڵی ١٩٤٠کان، وێلارد بووە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵ لە کیمیازانی لە ساڵی ١٩٦٠. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aitken|یەکەم=M.J.|سەردێڕ=Science-based Dating in Archaeology|ناونیشان=https://archive.org/details/sciencebaseddati0000aitk|بڵاوکەرەوە=Longman|ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٨٢-٤٩٣٠٩-٤|شوێن=London|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aitken|یەکەم=Martin J.|سەردێڕ=Archaeological Method and Theory|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ساڵ=٢٠٠٣|editor-last=Ellis|editor-first=Linda|شوێن=New York|پەڕەکان=٥٠٥–٥٠٨|chapter=Radiocarbon Dating|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bianchi|یەکەم١=Thomas S.|سەردێڕ=Chemical Markers in Aquatic Ecosystems|دوایین٢=Canuel|یەکەم٢=Elizabeth A.|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-١٣٤١٤-٧|شوێن=Princeton|ref=none|بەستەری نووسەر١=Thomas S. Bianchi}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bousman|یەکەم١=C. Britt|سەردێڕ=From the Pleistocene to the Holocene: Human Organization and Cultural Transformations in Prehistoric North America|دوایین٢=Vierra|یەکەم٢=Bradley J.|بڵاوکەرەوە=Texas A&M University Press|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-١-٦٠٣٤٤-٧٦٠-٧|editor-last=Bousman|editor-first=C. Britt|شوێن=College Station, Texas|پەڕەکان=١–١٥|chapter=Chronology, Environmental Setting, and Views of the Terminal Pleistocene and Early Holocene Cultural Transitions in North America|ref=none|editor2-last=Vierra|editor2-first=Bradley J.}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bowman|یەکەم=Sheridan|ناونیشان=https://archive.org/details/radiocarbondatin00bow_0va|سەردێڕ=Radiocarbon Dating|بڵاوکەرەوە=British Museum Press|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٤١-٢٠٤٧-٨|شوێن=London|ref=none|orig-year=1990|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cronin|یەکەم=Thomas M.|سەردێڕ=Paleoclimates: Understanding Climate Change Past and Present|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-١٤٤٩٤-٠|شوێن=New York|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dass|یەکەم=Chhabil|سەردێڕ=Fundamentals of Contemporary Mass Spectrometry|ناونیشان=https://archive.org/details/fundamentalsofco0000dass|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧١-٦٨٢٢٩-٥|شوێن=Hoboken, New Jersey|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Eriksson Stenström|یەکەم١=Kristina|ناونیشان=http://lup.lub.lu.se/luur/download?func=downloadFile&recordOId=2173656&fileOId=2173661|سەردێڕ=A guide to radiocarbon units and calculations|دوایین٢=Skog|یەکەم٢=Göran|دوایین٣=Georgiadou|یەکەم٣=Elisavet|دوایین٤=Genberg|یەکەم٤=Johan|دوایین٥=Johansson|یەکەم٥=Anette|بڵاوکەرەوە=Lund University|ساڵ=٢٠١١|شوێن=Lund|ref=none}} {{تووڵی دەروازە|زانستی ماددە|کیمیا|فیزیک|کات}} {{پۆلی کۆمنز|Carbon-14}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کاربۆن]] [[پۆل:تیشکەچالاکی]] 1942snb4pfzooslm5moy73p251hl76j 1706618 1706535 2026-11-10T20:02:09Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1706618 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} ھەژمێری رادیۆکاربۆن (ھەروەھا وەک '''ھەژمێری کاربۆن''' یان '''ھەژمێری کاربۆن-١٤''' ناسراوە) ڕێگایەکە بۆ دۆزینەوە تەمەنی کەلوپەلەکان لەناویان شتە زیندووەکان بەبەکارھێنانی خەسڵەتەکانی رادیۆکاربۆن، بە [[رادیۆکاری ڕوانینی کاربۆن]] ڕیگاکە لەلایەن وێلارد لیبی لە زانکۆی شیکاگۆ پەرەپێدراوە لە ساڵی ١٩٤٠کان، وێلارد بووە خاوەنی خەڵاتی نۆبڵ لە کیمیازانی لە ساڵی ١٩٦٠. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aitken|یەکەم=M.J.|سەردێڕ=Science-based Dating in Archaeology|ناونیشان=https://archive.org/details/sciencebaseddati0000aitk|بڵاوکەرەوە=Longman|ساڵ=١٩٩٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٨٢-٤٩٣٠٩-٤|شوێن=London|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Aitken|یەکەم=Martin J.|سەردێڕ=Archaeological Method and Theory|بڵاوکەرەوە=Garland Publishing|ساڵ=٢٠٠٣|editor-last=Ellis|editor-first=Linda|شوێن=New York|پەڕەکان=٥٠٥–٥٠٨|chapter=Radiocarbon Dating|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bianchi|یەکەم١=Thomas S.|سەردێڕ=Chemical Markers in Aquatic Ecosystems|دوایین٢=Canuel|یەکەم٢=Elizabeth A.|بڵاوکەرەوە=Princeton University Press|ساڵ=٢٠١١|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٩١-١٣٤١٤-٧|شوێن=Princeton|ref=none|بەستەری نووسەر١=Thomas S. Bianchi}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Bousman|یەکەم١=C. Britt|سەردێڕ=From the Pleistocene to the Holocene: Human Organization and Cultural Transformations in Prehistoric North America|دوایین٢=Vierra|یەکەم٢=Bradley J.|بڵاوکەرەوە=Texas A&M University Press|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-١-٦٠٣٤٤-٧٦٠-٧|editor-last=Bousman|editor-first=C. Britt|شوێن=College Station, Texas|پەڕەکان=١–١٥|chapter=Chronology, Environmental Setting, and Views of the Terminal Pleistocene and Early Holocene Cultural Transitions in North America|ref=none|editor2-last=Vierra|editor2-first=Bradley J.}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bowman|یەکەم=Sheridan|ناونیشان=https://archive.org/details/radiocarbondatin00bow_0va|سەردێڕ=Radiocarbon Dating|بڵاوکەرەوە=British Museum Press|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٤١-٢٠٤٧-٨|شوێن=London|ref=none|orig-year=1990|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Cronin|یەکەم=Thomas M.|سەردێڕ=Paleoclimates: Understanding Climate Change Past and Present|بڵاوکەرەوە=Columbia University Press|ساڵ=٢٠١٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٣١-١٤٤٩٤-٠|شوێن=New York|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Dass|یەکەم=Chhabil|سەردێڕ=Fundamentals of Contemporary Mass Spectrometry|ناونیشان=https://archive.org/details/fundamentalsofco0000dass|بڵاوکەرەوە=John Wiley & Sons|ساڵ=٢٠٠٧|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٧١-٦٨٢٢٩-٥|شوێن=Hoboken, New Jersey|ref=none}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Eriksson Stenström|یەکەم١=Kristina|ناونیشان=http://lup.lub.lu.se/luur/download?func=downloadFile&recordOId=2173656&fileOId=2173661|سەردێڕ=A guide to radiocarbon units and calculations|دوایین٢=Skog|یەکەم٢=Göran|دوایین٣=Georgiadou|یەکەم٣=Elisavet|دوایین٤=Genberg|یەکەم٤=Johan|دوایین٥=Johansson|یەکەم٥=Anette|بڵاوکەرەوە=Lund University|ساڵ=٢٠١١|شوێن=Lund|ref=none}} {{تووڵی دەروازە|زانستی ماددە|کیمیا|فیزیک|کات}} {{پۆلی کۆمنز|Carbon-14}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:داھێنانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کاربۆن]] [[پۆل:تیشکەچالاکی]] bcb0d0myk12ea1djkj5cfsmbm6p568t 0 178249 1706864 1647704 2026-11-11T07:37:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706864 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەڵەفەڵە | ناوی_فەرمی = حلفلە - Hələfələ | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = Halafaleh | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=12|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.4656|frame-long=44.8211|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی سلیوانا|سلیوانا]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری دەشت|دەشت]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1693 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 69 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = زمان و ئایین | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەڵەفەڵە''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری دەشت]]، [[ناوچەی سلیوانا]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ھەڵەفەڵە''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[ زەنگلان، دەشت|زەنگلان]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[نوشانا ناوێ]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[قەسرک، دەشت|قەسرک]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[خۆشەکۆ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٦٩) کەس و (١٢) خێزان بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتووانی گوندەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کرمانجی]]) دەدوێن. == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم گوندە [[ئیسلام]] ([[سوننە]])یە. == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بە پێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] b3za6jbztx2cvqyn7yjk5oe8ry570is 0 179379 1706875 1647700 2026-11-11T07:38:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706875 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەیدەرلی | ناوی_فەرمی = Heydərli - حیدرلو - Heydarlu | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[گوند]] <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{maplink|frame=y|plain=yes|frame-align=center|zoom=13|type=shape<!--line-->|stroke-color=|stroke-width=2|frame-lat=37.4746|frame-long=45.0462|frame-width=250|frame-height=300}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]دا | دەرزیی_نەخشە١ = Iran | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە١ = | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە١ = | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە١ = جێگەی لە [[ئێران]]دا | پۆتانەکان = | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|کوردستان}}{{ھن}}{{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی ورمێ|ورمێ]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ|ناوچەی ناوەند]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[گوندەواری بەراندێز|بەراندێز]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1572 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = 238 | دانیشتووان_لە = [[٢٠٠٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]]، [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]])، [[مەسیحی]] | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[زستان]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٤٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەیدەرلی''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری بەراندێز]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ورمێ]]، [[شارستانی ورمێ]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژاوا|پارێزگای ورمێ]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]]، [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئازاری ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190325141333/https://kurdipedia.org/?q=20150921014425127062&lng=3 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ناو == == جوگرافیا == '''ھەیدەرلی''' ھاوسنوورە لەگەڵ ئەم گوندانە: * لە باکوورەوە لەگەڵ [[شار]]ی [[ورمێ]]. * لە باشوورەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[شێخ مەزاری]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[وەندایی]]. * لە ڕۆژاواوە لەگەڵ [[گوند]]ی [[سیرێ، بەراندێز|سیرێ]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتوان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠٠٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٢٣٨) کەس و (٦٤) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١١''' |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141114042225/http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * پێکھاتەی دانیشتوانی ئەم گوندە لە [[کورد]] و [[ئازەربایجانی|ئازەری]] و [[ئاشوورییەکان]] پێکھاتووە. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی باکووری|کورمانجی]])، [[زمانی ئازەربایجانی|ئازەری]]، [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] دەدوێن. == ئایین == ئایینی ئەم گوندە لە [[ئیسلام]] ([[سوننە]] و [[شیعە]]) و [[مەسیحی]] پێکھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزم‌آرا|سەرتیپ حاجعلی رزم‌آرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی گوندەکانی شارستانی ورمێ]] == پەراوێزەکان == {{پەراوێز}} {{شارستانی ورمێ}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ورمێ]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ورمێ]] pozh6q6dti4imo6pzyvcsmrcar9stjc 0 180431 1706807 1548234 2026-11-11T04:38:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (چیاکان-کۆلکە) 1706807 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kletterer in der Sächsischen Schweiz.JPG|250px|وێنۆک|پیاوێک لە کاتی ھەڵگەڕان بەسەر [[چیا]]یەک لە [[سویس]]]] '''ھەڵگەڕان''' یان '''سەرکەوتن''' ({{بە ئینگلیزی|Climbing}}) بریتییە لەو چالاکییەی کە کەسێک [[دەست]]ەکان، [[پێ]]یەکان، یان ھەر ئەندامێکی دیکەی جەستەی بەکاردێنێت بۆ سەرکەوتن بەسەر تەنێکی تۆپۆگرافیکیی لێژ. خەڵک ئەو کارە دەکەن بۆ گەیشتن بە شوێنێک، پێشبڕکێکردن، یان تەنیا خۆشی وەرگرتن. ھەروەھا لە ھەندێک پیشەش دەکرێت لە کاتی فریاکەوتنی گیرخواردووێک یان لە ئۆپراسیۆنە سەربازییەکان. دەکرێت ئەم چالاکییە ھەم لە ژوورەوە و ھەم لە دەرەوە، لە سروشت یان پێکھاتە دەستکردەکان بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٣ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[چیاوانی]] * [[دیواری ھەڵگەڕان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Climbing|ھەڵگەڕان}} {{تووڵی دەروازە|ھەڵگەڕان|چیاکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{چیاکان-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵگەڕان]] jdm6tj9wij1f9hkx21qwew6paordznb 0 180909 1706543 1706062 2026-11-10T17:08:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1706543 wikitext text/x-wiki {{Underlinked|date=حوزەیران ٢٠٢١}} {{Orphan|date=حوزەیران ٢٠٢١}} [[پەڕگە:Trippa.jpg|وێنۆک|ھەزارلۆغان لە بازاڕێک لە ئیتالیا]] '''ھەزارلۆغان''' یان '''ھەزارتوێ''' ({{بە ئینگلیزی|Tripe}}) توێیەکە بە دیوی ژوورەوەی [[گەدە|گەدەی]] ئاژەڵانەوە (وەک مانگا، مەڕ و خووگ).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=کۆئەندامی ھەرس لە کاوێژکەرەکاندا، ناجح گوڵپی، ماڵمۆکورد|ناونیشان=https://malmokurd.com/ArticleDetail-1502-91#.YLB3gqEpA2w|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=malmokurd.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210606215836/https://malmokurd.com/ArticleDetail-1502-91#.YLB3gqEpA2w}}</ref> ھەزارلۆغان لە زۆر شوێنی دنیادا دەخورێت، بەتایبەت شۆرباوی (tripe soup) پێ ساز دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=How Spicy Beef Tripe Soup Became a Mexican-American Breakfast Staple|ناونیشان=https://www.vice.com/en/article/bmp545/how-spicy-beef-tripe-soup-became-a-mexican-american-breakfast-staple|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.vice.com|زمان=en}}</ref> لە کوردەواریشدا دەکوڵێنرێت و بە بەشێک لە [[سەروپێ]] دادەنرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Tripe}} {{تووڵی دەروازە|سویس|فەڕەنسا|ئەڵمانیا|خۆراک|ئیتاڵیا}} {{خۆراک-کۆلکە}} {{سویس-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:چێشتی کوردی]] [[پۆل:گەدە]] nl76yayqojip3elj5wej5rifuvwkbrw 0 182541 1706608 1370196 2026-11-10T19:39:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1706608 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:AUT vs. TUR 2016-03-29 (001).jpg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا''' ({{بە تورکی|Türkiye Millî Futbol Takımı}}) نوێنەری وڵاتی [[تورکیا]]یە لە پاڵاوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] لەسەر ئاستی پیاوان لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی تورکیاوە سەرپەرشتی دەکرێت. ئەندامە لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفا]] و [[فیفا]]. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕۆمانیا بوو لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٢٣ لە شاری [[ئەستەمبوڵ|ئەستەمبۆڵ]] کە بەئەنجامی دوو گۆڵ بۆ ھەردوو لا یەکسان بوون. سالێ [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]] بۆیەکەم جا بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانی]] دەکات باشترین ئەنجامی لە[[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانی]] سالێ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] بوو کاتێک توانی پلەی چوارەم بەدەست بھێنێت ، یاریزانی ھەڵبژاردەکەیان [[ھاکان شکور]] ڕیکۆردی خێراترین گۆڵی لە مێژووی پاڵاوانێتییەکەدا تۆمار کرد. سالێ ١٩٩٦ بۆیەکەمجار بەشداری جامی نەتەوەکانی ئەورووپا دەکات باشترین ئەنجامی لەم پالاوانێتییە ساڵی ٢٠٠٨ بوو کاتێک توانی بگاتە یاری پێش کۆتایی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كووورة: الموقع العربي الرياضي الأول|ناونیشان=https://www.kooora.com/?team=197|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.kooora.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=FIFA.com|سەردێڕ=Member Association – Turkey – FIFA.com|ناونیشان=https://www.fifa.com/associations/association/tur/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en-GB}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|تۆپی پێ|وەرزش}} {{پۆلی کۆمنز|Turkey national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:تۆپی پێ لە تورکیا]] n8l3tzziw5ehr76gbb61o0kexwn52ng 1706661 1706608 2026-11-10T21:03:33Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706661 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:AUT vs. TUR 2016-03-29 (001).jpg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکیا''' ({{بە تورکی|Türkiye Millî Futbol Takımı}}) نوێنەری وڵاتی [[تورکیا]]یە لە پاڵاوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]] لەسەر ئاستی پیاوان لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی تورکیاوە سەرپەرشتی دەکرێت. ئەندامە لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفا]] و [[فیفا]]. یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕۆمانیا بوو لە ٢٦ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٢٣ لە شاری [[ئەستەمبوڵ|ئەستەمبۆڵ]] کە بەئەنجامی دوو گۆڵ بۆ ھەردوو لا یەکسان بوون. سالێ [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]] بۆیەکەم جا بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانی]] دەکات باشترین ئەنجامی لە[[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانی]] سالێ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] بوو کاتێک توانی پلەی چوارەم بەدەست بھێنێت ، یاریزانی ھەڵبژاردەکەیان [[ھاکان شکور]] ڕیکۆردی خێراترین گۆڵی لە مێژووی پاڵاوانێتییەکەدا تۆمار کرد. سالێ ١٩٩٦ بۆیەکەمجار بەشداری جامی نەتەوەکانی ئەورووپا دەکات باشترین ئەنجامی لەم پالاوانێتییە ساڵی ٢٠٠٨ بوو کاتێک توانی بگاتە یاری پێش کۆتایی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كووورة: الموقع العربي الرياضي الأول|ناونیشان=https://www.kooora.com/?team=197|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.kooora.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=FIFA.com|سەردێڕ=Member Association – Turkey – FIFA.com|ناونیشان=https://www.fifa.com/associations/association/tur/|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en-GB}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|تۆپی پێ|وەرزش}} {{پۆلی کۆمنز|Turkey national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:تۆپی پێ لە تورکیا]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٩٢٣ لە تورکیا]] 4qipczbjc2xcskm2i532erqbu0lpfp1 0 182799 1706692 1372123 2026-11-10T22:35:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1706692 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Scotland-holland euro 96.jpg|وێنۆک|سکۆتلاند دژی ھۆڵەندا لە یەکێک لە یارییەکانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا لە ساڵی ١٩٩٦]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سکۆتلەندا''' ({{بە ئینگلیزی|Scotland national football team}}) نوێنەرایەتی [[سکۆتلاند|سکۆتلەندا]] دەکات لە پاڵەوانییەتییەکانی [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی. لەژێر سەرپەرشتی یەکێتیی تۆپی پێی سکۆتلەندی کار دەکات. ئەندامی [[فیفا]] و [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفا]]یە. ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سکۆتلەندا لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]] کۆنترین ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جیھانن لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٨٧٢ یەکەم یاری نێودەوڵەتی خۆی لەگەڵ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا ئەنجام دا بە یەکسان بوون بەبێ گۆڵ بۆ ھەردوو لا کۆتایی ھات. لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤]] بۆیەکەم جار بەشداری کرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كووورة: الموقع العربي الرياضي الأول|ناونیشان=https://www.kooora.com/?team=188|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.kooora.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=FIFA.com|سەردێڕ=The FIFA/Coca-Cola World Ranking – Associations – Scotland – Men's – FIFA.com|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/associations/association/sco/men/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en-GB}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|وەرزش|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Scotland national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٧٢ لە سکۆتلاند]] rhs1vh5lah13s0vt5ebvt9d9zh8rzg7 0 182801 1706742 1372107 2026-11-11T01:35:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1706742 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Wales national football team.jpg|وێنۆک|یاریزانانی ھەڵبژاردەی وێلز]] [[پەڕگە:Gareth Bale playing for Wales vs Austria 01.jpg|وێنۆک|[[گارێس بەیل]] لەکاتی یاری بۆ وێڵز لە دژی ھەڵبژاردەی نەمسا لە تشرینی یەکەمی ٢٠١٦]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی وێڵز''' ({{بە ئینگلیزی|Wales national football team}}) نوێنەرایەتی [[وێڵز]] دەکات لە پاڵەوانییەتییەکانی تۆپی پێی نێودەوڵەتی. لەژێر سەرپەرشتی یەکێتیی تۆپی پێی وێڵز کار دەکات. ئەندامی [[فیفا]] و [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفا]]یە. بە یەکێک لە ھەڵبژاردە مێژوویەکانی تۆپی پێ لەسەر ئاستی جیھان دادەنرێت لە ساڵی ١٨٧٦ دامەزراوە. لە ٢٦ی مارچی ١٨٧٦ یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سکۆتلاند]] ئەنجام ا کە بە ئەنجامی چوار گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردەوە. ساڵی ١٩٥٨ بۆ یەکەم جار بەشداری جامی جیھانی دەکات. دووجار بەشداری جامی نەتەوەکانی ئەورووپای کردووە ئەوانیش لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦]] ،[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] .[[گارێس بەیل]] بە یەکێک لە دیارترین یاریزانەکانی ئەم ھەڵبژاردەیە دادەنرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كووورة: الموقع العربي الرياضي الأول|ناونیشان=https://www.kooora.com/?team=207|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.kooora.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=FIFA.com|سەردێڕ=The FIFA/Coca-Cola World Ranking – Associations – Wales – Men's – FIFA.com|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/associations/association/wal/men/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=UEFA.com|سەردێڕ=Wales – European Qualifiers – Squad|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/teams/144--wales/squad/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=UEFA.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|وەرزش|شانشینی یەکگرتوو}} {{پۆلی کۆمنز|Wales national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی وێڵز]] pri3iqgorn6qnheeh9q6xzehgfmlpsr 0 182867 1706699 1673465 2026-11-10T22:36:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706699 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Huuhkajat logo.svg|وێنۆک]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فینلاند''' (بە [[زمانی فینلاندی|فینلاندی]]: Suomen jalkapallomaajoukkue) یەکێکە لە ھەڵبژاردەکانی [[تۆپی پێ]] نوێنەرایەتی [[فینلاند]] دەکات لە پاڵاوانێتییە نێودەوڵەتییەکان، لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی فینلاندەوە سەرپەرشتی دەکرێت. ئەندامە لە ھەردوو یەکیتی تۆپی پێی جیھانی [[فیفا]] و [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفایە]]، یەکەم یاری نێودەوڵەتی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوێد]] بوو لە ساڵی ١٩٠١١ بە ئەنجامی (٢–٥) لە بەرژەوەندی سوێد کۆتایی ھات. ھەڵبژاردەی فینلاندا بۆیەکەم جار لە مێژووی خۆیدا توانی بەشداری بکات لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=كووورة: الموقع العربي الرياضي الأول|ناونیشان=https://www.kooora.com/?team=211|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.kooora.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=FIFA.com|سەردێڕ=The FIFA/Coca-Cola World Ranking – Associations – Finland – Men's – FIFA.com|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/associations/association/FIN/men/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=UEFA.com|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=UEFA EURO 2020 fixtures and results|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0254-0d41684d1216-06773df7faed-1000--uefa-euro-2020-fixtures-and-results/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=UEFA.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|archive-url=https://web.archive.org/web/20210621145813/https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0254-0d41684d1216-06773df7faed-1000--uefa-euro-2020-fixtures-and-results/|url-status=dead}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{بێپۆل}} {{پۆلی کۆمنز|Finland national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} 9rr4394kxo9p4gunqnhsmqlcakxnjs8 0 182972 1706420 1526759 2026-11-10T14:46:22Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706420 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Spaltlampe-2.jpg|وێنۆک|پزیشکیی چاو]] '''پزیشکیی چاو''' یان '''ئافتلمۆلۆژی''' ({{بە ئینگلیزی|Ophthalmology}}) لە بواری نەخۆشییەکانی [[چاو]] و ئاناتۆمی و فیزیۆلۆژی گلێنکە و پووڵەی چاو و ڕێی فرمێسک ئیش و کار ئەکا. چاو نەخۆشیی جۆراوجۆری ھەیە کە پسپۆرەکان لە پزیشکیی چاو دەرمان و نەشتەرگەری بۆ دەکەن. == نەخۆشییەکانی چاو == * [[ئاوی سپی]] * [[گلاوکۆما]] یان ئاوی ڕەش * چڵک کردنی پووڵەکان لە خەتی برژنگ * زەعیفی بینایی [[پەڕگە:Eye orbit anatomy anterior2.jpg|وێنۆک|ئاناتۆمی چاو]] == فلۆشیپ == پزیشکیی چاو چەنین [[فلۆشیپ]]ی ھەیە. بۆ نموونە پزیشکیی چاوی منداڵان و دەرمانی چاو خێلی (بە ئینگلیزی: Strabismus)، فلۆشیپی نەخۆشییەکانی دەرەوی چاو و ڕەشێنکەی چاو، فلۆشیپی ئاوی سپی، فلۆشیپی [[پاتۆلۆژی]] چاو، فلۆشیپی نەشتەرگەری جوانکاری چاو و ئێکۆپلاستیک و ھتد. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی| سەردان = ١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Ophthalmology|پزیشکیی چاو}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{داڕێژە:پزیشکی}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی|ژینناسی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:ڕشتەکانی پزیشکی]] [[پۆل:تایبەتمەندەکانی بواری نەشتەرگەری]] [[پۆل:پسپۆڕییە پزیشکییەکان]] nzgbuc4edmtzvwic5escu5zgfn2qkxm 0 183627 1706741 1673468 2026-11-11T01:34:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706741 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs. Germany 2012-09-11 (01).jpg|وێنۆک|یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا لە جامی جیھانی ٢٠١٤]] '''ھەڵبژداردەی تۆپی پێی نەمسا''' ({{بە ئینگلیزی|Austria national football team}}) نوێنەرایەتی وڵاتی نەمسا دەکات لە پاڵاوانێتییەکانی تۆپی پێی نێودەڵەتی، لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی نەمسا|یەکێتی تۆپی پێی نەمسا]]وە سەرپەرشتی دەکردێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ÖFB – Österreichischer Fußball-Bund|ناونیشان=https://www.oefb.at/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=oefb.at|زمان=de}}</ref> یەکێتی تۆپی پێی نەمسا لە سالی ١٩٠٤ دامەزراوە و یەکەم یاری نێودەوڵەتی لە ١٢ی تشرینی یەکەمی ساڵی ١٩٠٤ بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەجارستان ئەنجام دا بە پێنج گۆڵی بێ بەرامبەر یارییەکەی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Strack-Zimmermann|یەکەم=Benjamin|سەردێڕ=Austria (2021)|ناونیشان=http://www.national-football-teams.com/country/13/2021/Austria.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.national-football-teams.com|زمان=en}}</ref> حەوت جار بەشداری جامی جیھانی کردووە یەکەم بەشداری لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]] بوو. باشترین ئەنجام لەم پاڵاوانێتییە بەدەستی ھێنابێت لە جامی جیھانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]] بوو کاتێک توانی پلەی سێیەم بەدەست بھێنێت . سێ جار بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]ی کردووە ([[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٨|٢٠٠٨]]، [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦|٢٠١٦]]، [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠|٢٠٢٠]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=UEFA.com|سەردێڕ=UEFA EURO 2020|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=UEFA.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئازاری ٢٠١٨|archive-url=https://web.archive.org/web/20180304110604/http://www.uefa.com/uefaeuro/index.html|url-status=dead}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Austria national association football team|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەمسا}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.oefb.at/}} {{In lang|de}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:تۆپی پێ لە نەمسا]] [[پۆل:نەمسا لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٠]] 3437zet4d9z458rhj58jdyqln4y5n3n 0 185203 1706545 1705987 2026-11-10T17:09:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:عێراق|عێراق]] و [[دەروازە:کوردستان|کوردستان]] 1706545 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی فیلم |ناو=ھەزار و یەک سێو {{ھن}} 1001 Apples |دەستکاری= |بەشی پێشوو= |خەڵاتەکان=خەڵاتی باشترین فیلمی دیکیۆمێنتاریی فێستیڤاڵی ئاسیا |داھات= |تێچوون= |زنجیرە= |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]] |وڵات=[[کوردستان]] |ماوەی فیلم=١٥ خولەک |ڕێکەوتی دەرچوون= ٢٠١٣ |کۆمپانیای بڵاوکەرەوە= |ستۆدیۆ= |وێنەگری سینەمایی=مەھدی ئازادی |وێنە=ھەزار و یەک سێو.jpg |موزیک= |کاست= |چەشن=[[بەڵگەفیلم]] |سەرچاوەی چیڕۆک= |نووسین=تەھا کەریمی |بەرھەمھێنەر=ئاوا میدیا و تەھا کەریمی |دەرھێنەر=[[تەھا کەریمی]] |سەرباس= |سەردێڕ= |لێدوان= |قەبارەی وێنە= |بەشی دواتر= }} '''ھەزار و یەک سێو''' ({{بە ئینگلیزی|Apples 1001}}) [[بەڵگەفیلم]]ێکی [[زمانی کوردی|کوردییە]]؛ لە [[دەرھێنەری فیلم|دەرھێنانی]] [[تەھا کەریمی]]. ساڵی ٢٠١٣ بڵاو بووەتەوە. == چیرۆک == لە ساڵی ١٩٨٨ [[حیزبی بەعسی عێراق|حزبی بەعسی]] عێراقی ١٨٢ هەزار کوردی کۆمەڵکووژ کرد و لە ٣٥٠ گۆڕی بەکۆمەڵدا تەرمەکانی شاردنەوە لە گۆڕی بەکۆمەڵدا چوارچیوەی پرۆسەی [[شاڵاوی ئەنفال|ئەنفال]]. تەنها دە کەس توانیان خۆیان دەرباز بکەن لە گۆڕە بە کۆمەڵەکان. فەرەج یەکێک دەبێت لەو ڕزگاربووانە کە لە لایەن کۆمەڵی چاودێری مافی مرۆڤ دەبرێتە بۆ ئەمریکا. دوای چەندان ساڵ، فەرەج دەگەڕێتەوە بۆ [[باشووری کوردستان]] و گروپی رزگاربووانی گۆڕە بەکۆمەڵەکانی عێراق دروست دەکات بۆ وشیارکردنەوەی جیهان بە جینۆسادی کوردان لە شاڵاوی ئەنفالدا. فەرەج لەگەڵ چوار ڕزگاربووی دیکەدا ١٠٠١ سێوی سوور بە مێخەک بەسەر ئەو خێزانەکاندا دابەش دەکەن کە ئەندامەکانیان ئەنفال کراون. ئەم سێوە مێخەکانە دەبنە هێمای ئاشتەوایی. == بەرھەمھێنان == کاری وێنەگرتنی فیلمەکە لە ماوەی دوو مانگدا دەکرێت لە لۆکەیشن لە چەندان ناوچەی جیاوازی باشووری کوردستان کە تیایدا پرۆسەی ئەنفالی تێدا ئەنجامدرابوو، لە [[کفری]] لە [[گەرمیان]] بۆ [[کورێمێ]] لە [[بادینان]]. ستافێکی پێنج کەس بەشدار دەبن لە پرۆسەی وێنەگرتن و لە ماوەی ئەم دوو مانگەدا لە ناوچە جیاوازەکانی کوردستاندا دەمێننەوە. [[کارزان کاردۆزی]] وەکوو یاریدەدەری دەرھێنەر، [[سەیوان سەعیدیان]] وەکوو بەڕێوەبەری بەرھەمێنان، ھۆمەر موحەمەد لە دەزگای ئەنفالستان وەکوو ڕاوێژکاری فیلمەکە، ھەروەھا مەھدی ئازادی وەکوو بەڕێوەبەری وێنەگرتن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Making 1001 Apples |ناونیشان=https://themovingsilent.wordpress.com/2012/02/08/hashem-story-of-a-surviver-from-the-anfal-campaign-part-1/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=Karzan Kardozi}}</ref> == فێستیڤاڵەکان == * سێزدەھەمین فێستیڤاڵی فیلمی (Watch-Doc) لە [[پۆڵەندا]] * دەھەمین فێستیڤاڵی فیلمی [[دوبەی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=TV|یەکەم=CHRA|سەردێڕ=فیلمی دیکۆمێنتی 'ھەزار و یەک سێو' لە دوبەی و وارشۆ|ناونیشان=http://chra.tv/news/index.php/arts/artist-news/tv-cinema/11275-1001sew-dubai-warshu|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=چرا تیڤی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210709182525/http://chra.tv/news/index.php/arts/artist-news/tv-cinema/11275-1001sew-dubai-warshu}}</ref> * فێستیڤاڵی فیلمی بوسان لە [[کۆریای باشوور]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=TV|یەکەم=CHRA|سەردێڕ=فیلمی (١٠٠١ سێو) بەرەو کۆریای باشوور|ناونیشان=http://chra.tv/news/index.php/arts/artist-news/tv-cinema/11028-1001sew-koria|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|وێبگە=چرا تیڤی|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210712221552/http://chra.tv/news/index.php/arts/artist-news/tv-cinema/11028-1001sew-koria}}</ref> * سێزدەھەمین فێستیڤاڵی فیلمی ئف (if Istanbul) لە [[تورکیا]] == خەڵاتەکان == * خەڵاتی باشترین بەڵگەفیلمی فێستیڤاڵی نێونەتەوەیی فیلمی [[دھۆک]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Freelancer|یەکەم=A.|سەردێڕ=ھەزار و یەک سێوەکەی تەھا کەریمی لە رێگەی ئیستانبووڵ دان|ناونیشان=https://masoudmanaf.wordpress.com/2014/01/18/1-1744/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=مەسعوود مەناف{{!}}Masoud Manaf|زمان=ku}}</ref> * خەڵاتی باشترین فیلمی دیکیۆمێنتاریی فێستیڤاڵی ئاسیا پاسیفیک * خەڵاتی باشترین فیلمی دیکیۆمێنتاریی فێستیڤاڵی ڕۆما ساڵی ٢٠١٣ * لەوحەی فەخریی پێشبڕکێی نێودەوڵەتیی فیلمە بڵندە دیکۆمێنتارییەکانی فێستیڤاڵی سینەما حەقیقەت لە [[ئێران]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sorani|یەکەم=Basnews|سەردێڕ=سینەماکارانی کورد لە فیستیڤاڵی فیلمی (سینەما حەقیقەت) دا سەرکەوتن بەدەست دەھێنن|ناونیشان=https://www.basnews.com/so/babat/97550|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=باسنیوز}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.imdb.com/title/tt4161988/?ref_=ttmi_tt ھەزار و یەک سێو] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] {{فیلمی کوردی}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|عێراق|کوردستان}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە کوردییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی کوردی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٣]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە عێراق دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کوردستان داندراون]] tr1yq8qm64l672rvqvydzp4rdgayu2b 0 188057 1706795 1541076 2026-11-11T04:36:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە) 1706795 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ھەڵوەشانە گەورەکە''' ({{بە ئینگلیزی|The Big Rip}}) ئەمە یەکێکە لەو بیردۆزانەی کە پشت بە «وزەی تاریک» و گەورەبوون و کشانە بێ کۆتایی و بەردەوامەکەی [[گەردوون]] دەبەستێت بۆ پشتڕاستکردنەوەی خۆی، وای دادەنێت بەھۆی ئەوەی کە گەردوون بەردەوام بێ کۆتایی لە فراواندایە، گەلەئەستێرەکان، ھەسارەکان، ئەستێرەکان و ماددەکان (دواتر ھەموو ئەو ئەتۆمانەشی کە ماددەیان پێکھێناوە) چیتر لەتوانایاندا نامێنێت کە خۆیان پێکەوە بگرن، بۆیە ھەڵدەوەشێن. ئەم بیردۆزەیە دەڵێت کە ئەگەر چڕییەکەی گەردوون کەمتربێت لە چڕی گرنگ (چڕی گرنگ ئەو چڕییەیە کە گەردوون تێیدا بە یەکسانی دەمێنێتەوە و پێکھاتووە لەو سنوورەی کە تێیدا یان گەردوون بەردەوام فراوان دەبێت یانیش بەسەر خۆیدا دەتەقێتەوە)، فراوانبوونی گەردوون بەردەوام دەبێت، لە پاڵیشیدا بڵاوبوونەوە خێراکەی کە گەلەئەستێرەکان ھەڵدەوەشێنێت ھەر بەردەوام دەبێت. ئەگەر ھاتوو کاتێک چڕییەکەی گەردوون یەکسان بوو لەگەڵ چڕی گرنگ، کشان و فراوانبوونەکەی ھەر بەردەوام دەبێت، بەڵام وردە وردە بە تێپەڕبوونی کات کەمتر دەبێتەوە. لە کۆتاییدا، ئەگەر چڕی گرنگ گەورەتر بێت لە چڕییەکەی گەردوون، فراوانبوونەکەی گەردوون دەوەستێت و ھەموو ئەو ماددانەی کە لە گەردووندا ھەن لە خاڵێکدا بە یەکەوە کۆ دەبنەوە و بەرەو یەک ڕادەکێشرێن. ئەمەش دەبێتە ھۆی ڕوودانی تاکڕاکێشان و دەبێتە ھۆی دووبارە دروستبوونەوەی تەقینەوە گەوەرەکەی کە لەسەرەتاوە گەردوونی دروست کردووە. بەپێی ڕۆبێرت کاڵدوێڵ، ئەگەر ھاتوو ئەم سیناریۆ لەناوبەرە بەسەر ھەموو ئەوانی تردا سەربکەوێت و ڕاست دەربچێت، لە دەورووبەری ٢٢ بلیۆن ساڵی تر ڕوودەدات، تاکو ئەو کاتە خۆری ئێمە بووە بە زەبەلاحی سوور و زەوی لەناوبردووە، دواتریش بووەتە شەموولەیەکی سپی. بەڵام وای دادەنێین کە زەوی لە کڵپە و پلە بەرزەکەی خۆر دەرباز بووە، ٣٠ خولەک پێش ئەوەی دووبارە تەقینەوە گەورەکە ڕووبداتەوە، زەوی بە خۆیدا دەتەقێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Big Rip|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/wiki/Big_Rip|وێبگە=Wikipedia|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠٢١|زمان=en|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠٢١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|فیزیک|فڕینی بۆشایی|کۆمەڵەی خۆر|دەیەی ٢٠٠٠}} {{گەردوون-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:گەردوونناسی فیزیایی]] g0iowzstr7qhwhmqbvekmh2mmvpizsg 0 189381 1706513 1476775 2026-11-10T16:40:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1706513 wikitext text/x-wiki {{ڕێکخستن|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} {{داتابۆکس}} {{MedalTableTop|name=|image=20140826 - press conference - FIVB Volleyball Men's World Championship - France men's national volleyball team 01.jpg|imagesize=250px|caption=France team in [[2014 FIVB Volleyball Men's World Championship|World Championship 2014]]|medals= {{MedalCompetition|[[Volleyball at the Summer Olympics|Olympic Games]]}} {{MedalGold|[[2020 Summer Olympics|2020 Tokyo]]|[[Volleyball at the 2020 Summer Olympics – Men's tournament|Team]]}} {{Medal|Competition|[[FIVB Volleyball Men's World Championship|World Championship]]}} {{Medal|Bronze|[[2002 FIVB Volleyball Men's World Championship|2002 Argentina]]|}} {{Medal|Competition|[[FIVB Volleyball World League|World League]]}} {{Medal|Gold|[[2015 FIVB Volleyball World League|2015 Rio de Janeiro]]|}} {{Medal|Gold|[[2017 FIVB Volleyball World League|2017 Curitiba]]|}} {{Medal|Silver|[[2006 FIVB World League|2006 Moscow]]|}} {{Medal|Silver|[[2018 FIVB Volleyball Men's Nations League|2018 Lille]]|}} {{Medal|Bronze|[[2016 FIVB Volleyball World League|2016 Kraków]]|}} {{MedalCompetition|[[FIVB Volleyball Men's Nations League|Nations League]]}} {{MedalSilver|[[2018 FIVB Volleyball Men's Nations League|2018 Lille]]|}} {{MedalBronze|[[2021 FIVB Volleyball Men's Nations League|2021 Rimini]]|}} {{Medal|Competition|[[Men's European Volleyball Championship|European Championship]]}} {{Medal|Gold|[[2015 Men's European Volleyball Championship|2015 Bulgaria/Italy]]|}} {{Medal|Silver|[[1948 Men's European Volleyball Championship|1948 Italy]]|}} {{Medal|Silver|[[1987 Men's European Volleyball Championship|1987 Belgium]]|}} {{Medal|Silver|[[2003 Men's European Volleyball Championship|2003 Germany]]|}} {{Medal|Silver|[[2009 Men's European Volleyball Championship|2009 Turkey]]|}} {{Medal|Bronze|[[1951 Men's European Volleyball Championship|1951 France]]|}} {{Medal|Bronze|[[1985 Men's European Volleyball Championship|1985 Netherlands]]|}} }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی فەڕەنسا'''({{بە ئینگلیزی|France men's national volleyball team}} نوێنەرایەتی [[فەڕەنسا]] دەکات لە پالاوانێتییە نێودەوڵەتی و یارییە دۆستانەکان. براوەی نازناوی پالاوانێتی تۆپی بالەی ئەورووپای ٢٠١٥یە، لە پلەی چوارەمدایە لە ڕیزبەندی باشترین ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالە لەسەر ئاستی جیھان (بەپێی پۆلینی ٧ی ئابی ٢٠٢١) , ھەڵبژاردەکە لە دوای دامەزراندنییەوە توانیویەتی چەندین نازناو بەدەست بھێنێت . لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦|ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]] بۆ جاری چوارەم بەشداریکرد پلەی نۆیەمی بەدەست ھێنا بەلام توانی لە [[یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠|ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]]ی [[تۆکیۆ]] یەکەم مەدالیای زێر لە مێژووی خۆیدا بەدەست بھێنێت . دوای ئەوەی بە ئەنجامی ٣–٢ لە ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی لێژنەی ئۆڵمپی ڕووسیای بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team France Tokyo 2020 Olympics: Top Athletes and Moments|ناونیشان=https://olympics.com/tokyo-2020/en/news/french-athletes-formidable-france-tokyo-2020|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Tokyo 2020|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210809213818/https://olympics.com/tokyo-2020/en/news/french-athletes-formidable-france-tokyo-2020|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team Roster - France - FIVB Continental Olympic Qualification 2020|ناونیشان=https://en.volleyballworld.com/en/volleyball/coqt/2020/cev-men/teams/fra-france/team_roster|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=en.volleyballworld.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210813212730/https://en.volleyballworld.com/en/volleyball/coqt/2020/cev-men/teams/fra-france/team_roster|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەنجامەکان == لەم خشتانەی خوارەوەدا سەرجەم ئەنجامەکانی هەڵبژاردەی تۆپی بالەی بەڕازیل لە پاڵاوانێتیەکان نیشاندراوە وەک کار ئاسانییەک بۆ خوێنەران '''تێبینیەکان''' * Year: ساڵی پاڵاوانێتیەکە * Round : تا ئەو قۆناغە گەیشتووە * Position : پلەی هەڵبژاردەکە لە پاڵاوانێتیەکە * GP : چەند یاری ئەنجام داوە * MW: چەند یاریی بردووەتەوە * ML:چەند یاریی دۆراندووە * SW: چەند سێتی بردووەتەوە * SL:چەند سێتی دۆراندووە * Squad: پێکهاتەی هەڵبژاردەکانی بەشداربووی پالاوانێتیەکە * بازنە سوورەکان نیشانەی ئەوەیە کە ئەو پاڵاوانێتیە لە فەڕەنسا ئەنجامدراوە === یارییەکانی ئۆڵمپیاد === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''Champions''' {{Color box|silver|border=darkgray}} Runners up {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} Third place {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} Fourth place {| | valign="top" width="0%" | {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |Summer Olympics record |- !Year !Round !Position !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets for}} !{{Tooltip|SL|Sets against}} !<small>Squad</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Japan}} [[Volleyball at the 1964 Summer Olympics|1964]] | colspan="8" rowspan="6" align="center" |Did not qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Mexico}} [[Volleyball at the 1968 Summer Olympics|1968]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|West Germany}} [[Volleyball at the 1972 Summer Olympics|1972]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Canada}} [[Volleyball at the 1976 Summer Olympics|1976]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Soviet Union}} [[Volleyball at the 1980 Summer Olympics|1980]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|United States}} [[Volleyball at the 1984 Summer Olympics – Men's tournament|1984]] |- |{{flagicon|South Korea}} [[Volleyball at the 1988 Summer Olympics – Men's tournament|1988]] | |8th place |٨ |٣ |٥ |١٢ |١٣ |<small>[[Volleyball at the 1988 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]</small> |- |{{flagicon|Spain}} [[Volleyball at the 1992 Summer Olympics – Men's tournament|1992]] | |11th place |٦ |٢ |٤ |٩ |١٤ |<small>[[Volleyball at the 1992 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|United States}} [[Volleyball at the 1996 Summer Olympics – Men's tournament|1996]] | colspan="8" align="center" |Did not qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Australia}} [[Volleyball at the 2000 Summer Olympics – Men's tournament|2000]] | colspan="8" align="center" |[[Volleyball at the 2000 Summer Olympics – Men's qualification#Tournament 3|Did not qualify]] |- |{{flagicon|Greece}} [[Volleyball at the 2004 Summer Olympics – Men's volleyball|2004]] | |9th place |٥ |٢ |٣ |٨ |١٠ |<small>[[Volleyball at the 2004 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|China}} [[Volleyball at the 2008 Summer Olympics – Men's tournament|2008]] | colspan="8" align="center" |[[Volleyball at the 2008 Summer Olympics – Men's European qualification#Tournament 2|Did not qualify]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Great Britain}} [[Volleyball at the 2012 Summer Olympics – Men's tournament|2012]] | colspan="8" align="center" |[[Volleyball at the 2012 Summer Olympics – Men's qualification#Tournament 2|Did not qualify]] |- |{{flagicon|Brazil}} [[Volleyball at the 2016 Summer Olympics – Men's tournament|2016]] | |9th place |٥ |٢ |٣ |٨ |٩ |<small>[[Volleyball at the 2016 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]</small> |- bgcolor="gold" | align="left" |{{flagicon|JPN}} [[یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠|2020]] |[[بالە لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ - خولی پیاوان|کۆتایی]] |'''Champions''' |٨ |٥ |٣ |١٩ |١٤ |<small>[[Volleyball at the 2020 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]</small> |- | style="border:3px solid red" |{{flagicon|France}} [[Volleyball at the 2024 Summer Olympics – Men's tournament|2024]] | colspan="8" |''Automatically qualified as hosts'' |- | align="left" |{{flagicon|USA}} [[2028 Summer Olympics|2028]] | colspan="8" rowspan="2" |''Future event'' |- | align="left" |{{flagicon|AUS}} [[2032 Summer Olympics|2032]] |- |- ! colspan="1" |Total !1 Title !٤/١٤ !٣٢ !١٤ !١٨ !٥٦ !٦٠ ! |} |} === پالاوانێتی جیھانی === {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="10" |France in the [[FIVB Volleyball Men's World Championship|FIVB World Championship]] |- !Year !Round !{{Tooltip|Position|Games played}} !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Set won}} !{{Tooltip|SL|Set lost}} !<small>Squad</small> |- |{{flagicon|TCH}} [[1949 FIVB Volleyball Men's World Championship|1949]] | |6th place | | | | | |<small>[[1949 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|URS|1936}} [[1952 FIVB Volleyball Men's World Championship|1952]] | |6th place | | | | | |<small>[[1952 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- | style="border:3px solid red" |{{flagicon|FRA}} [[1956 FIVB Volleyball Men's World Championship|1956]] | |7th place | | | | | |<small>[[1956 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|BRA|1960}} [[1960 FIVB Volleyball Men's World Championship|1960]] | |9th place | | | | | |<small>[[1960 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|URS|1955}} [[1962 FIVB Volleyball Men's World Championship|1962]] | colspan="8" rowspan="1" |Did not enter |- |{{flagicon|TCH}} [[1966 FIVB Volleyball Men's World Championship|1966]] | |18th place | | | | | |<small>[[1966 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|BUL|1967}} [[1970 FIVB Volleyball Men's World Championship|1970]] | |17th place | | | | | |<small>[[1970 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|MEX}} [[1974 FIVB Volleyball Men's World Championship|1974]] | |16th place | | | | | |<small>[[1974 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ITA}} [[1978 FIVB Volleyball Men's World Championship|1978]] | |15th place | | | | | |<small>[[1978 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ARG}} [[1982 FIVB Volleyball Men's World Championship|1982]] | |16th place | | | | | |<small>[[1982 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- | style="border:3px solid red" |{{flagicon|FRA}} [[1986 FIVB Volleyball Men's World Championship|1986]] | |6th place | | | | | |<small>[[1986 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|BRA|1968}} [[1990 FIVB Volleyball Men's World Championship|1990]] | |8th place | | | | | |<small>[[1990 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|GRE}} [[1994 FIVB Volleyball Men's World Championship|1994]] | colspan="8" rowspan="2" align="center" |Did not qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN|1947}} [[1998 FIVB Volleyball Men's World Championship|1998]] |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|ARG}} [[2002 FIVB Volleyball Men's World Championship|2002]] |Semifinals |3rd Place | | | | | |<small>[[2002 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|JPN}} [[2006 FIVB Volleyball Men's World Championship|2006]] | |6th place | | | | | |<small>[[2006 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ITA}} [[2010 FIVB Volleyball Men's World Championship|2010]] | |11th place | | | | | |<small>[[2010 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|POL}} [[2014 FIVB Volleyball Men's World Championship|2014]] |Semifinals |4th place | | | | | |<small>[[2014 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ITA}} {{flagicon|BUL}} [[2018 FIVB Volleyball Men's World Championship|2018]] | |7th place | | | | | |<small>[[2018 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]</small> |- !Total !0 Titles !١٦/١٩ ! ! ! ! ! ! |} == پالاوانێتی ئەورووپا == {{Color box|gold|border=darkgray}} '''Champions''' {{Color box|silver|border=darkgray}} Runners up {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} Third place {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} Fourth place {{col-begin}} {{col-2}} {| |valign="top" width=0%| {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|[[Men's European Volleyball Championship|European Championship record]] |- !Year !Round !Position !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets for}} !{{Tooltip|SL|Sets against}} !<small>Squad</small> |- bgcolor=silver |{{flagicon|ITA}} [[1948 Men's European Volleyball Championship|1948]] | | 2nd Place | | | | | | <small>[[1948 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|BUL|1946}} [[1950 Men's European Volleyball Championship|1950]] | colspan=8 align=center | Did not enter |- bgcolor=cc9966 |style="border:3px solid red" | {{flagicon|FRA}} [[1951 Men's European Volleyball Championship|1951]] | | 3rd Place | | | | | | <small>[[1951 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ROM|1952}} [[1955 Men's European Volleyball Championship|1955]] | | 8th place | | | | | | <small>[[1955 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|TCH}} [[1958 Men's European Volleyball Championship|1958]] | | 8th place | | | | | | <small>[[1958 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ROM|1952}} [[1963 Men's European Volleyball Championship|1963]] | | 8th place | | | | | | <small>[[1963 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|TUR}} [[1967 Men's European Volleyball Championship|1967]] | | 10th place | | | | | | <small>[[1967 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ITA}} [[1971 Men's European Volleyball Championship|1971]] | | 14th place | | | | | | <small>[[1971 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|YUG}} [[1975 Men's European Volleyball Championship|1975]] | | 8th place | | | | | | <small>[[1975 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|FIN}} [[1977 Men's European Volleyball Championship|1977]] | | 10th place | | | | | | <small>[[1977 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=#9acdff |style="border:3px solid red" |{{flagicon|FRA}} [[1979 Men's European Volleyball Championship|1979]] | | 4th place | | | | | | <small>[[1979 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|BUL|1971}} [[1981 Men's European Volleyball Championship|1981]] | | 8th place | | | | | | <small>[[1981 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|East Germany}} [[1983 Men's European Volleyball Championship|1983]] | | 12th place | | | | | | <small>[[1983 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=cc9966 |{{flagicon|NED}} [[1985 Men's European Volleyball Championship|1985]] | | 3rd Place | | | | | | <small>[[1985 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=silver |{{flagicon|BEL}} [[1987 Men's European Volleyball Championship|1987]] | Final | 2nd Place | | | | | | <small>[[1987 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|SWE}} [[1989 Men's European Volleyball Championship|1989]] | | 5th place | | | | | | <small>[[1989 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|GER}} [[1991 Men's European Volleyball Championship|1991]] | | 9th place | | | | | | <small>[[1991 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|FIN}} [[1993 Men's European Volleyball Championship|1993]] | | 9th place | | | | | | <small>[[1993 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|GRE}} [[1995 Men's European Volleyball Championship|1995]] | colspan=8 align=center| Did not qualify |- bgcolor=#9acdff |{{flagicon|NED}} [[1997 Men's European Volleyball Championship|1997]] | Semifinals | 4th place | | | | | | <small>[[1997 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|AUT}} [[1999 Men's European Volleyball Championship|1999]] | | 6th place | | | | | | <small>[[1999 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|CZE}} [[2001 Men's European Volleyball Championship|2001]] | | 7th place | | | | | | <small>[[2001 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=silver |{{flagicon|GER}} [[2003 Men's European Volleyball Championship|2003]] | Final | 2nd Place | | | | | | <small>[[2003 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ITA}} / {{flagicon|SCG}} [[2005 Men's European Volleyball Championship|2005]] | | 7th place | | | | | | <small>[[2005 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|RUS}} [[2007 Men's European Volleyball Championship|2007]] | | 9th place | | | | | | <small>[[2007 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=silver |{{flagicon|TUR}} [[2009 Men's European Volleyball Championship|2009]] | Final | 2nd Place | | | | | | <small>[[2009 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|AUT}} / {{flagicon|CZE}} [[2011 Men's European Volleyball Championship|2011]] | | 7th place | | | | | | <small>[[2011 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|DEN}} / {{flagicon|POL}} [[2013 Men's European Volleyball Championship|2013]] | | 5th place | | | | | | <small>[[2013 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |- bgcolor=gold |{{flagicon|BUL}} / {{flagicon|ITA}} [[2015 Men's European Volleyball Championship|2015]] | '''Champions''' | 1st Place | ٦ | ٦ | ٠ | ١٨ | ٦ | <small>[[2015 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |- |{{flagicon|POL}} [[2017 Men's European Volleyball Championship|2017]] | Playoffs | 9th place | ٤ | ٢ | ٢ | ٩ | ٨ | <small>[[2017 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |- bgcolor=#9acdff |style="border:3px solid red" |{{flagicon|BEL}} / {{flagicon|FRA}} / {{flagicon|NED}} / {{flagicon|SLO}} [[2019 Men's European Volleyball Championship|2019]] | Semifinals | 4th place | ٩ | ٧ | ٢ | ٢٣ | ٧ | <small>[[2019 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|POL}} / {{flagicon|CZE}} / {{flagicon|EST}} / {{flagicon|FIN}} [[2021 Men's European Volleyball Championship|2021]] | | | | | | | | <small>[[2021 Men's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- !Total!!1 Title!!٢٩/٣١!!!!!!!!!!!! |} |} === خوولی جیھانی === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''Champions''' {{Color box|silver|border=darkgray}} Runners up {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} Third place {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} Fourth place {| |valign="top" width=0%| {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|[[FIVB Volleyball World League|FIVB World League record]] |- !Year !Round !Position !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets for}} !{{Tooltip|SL|Sets against}} !<small>Squad</small> |- |{{flagicon|JPN}} [[1990 FIVB Volleyball World League|1990]] | | 5th place | | | | | | <small>[[1990 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ITA}} [[1991 FIVB Volleyball World League|1991]] | | 7th place | | | | | | <small>[[1991 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ITA}} [[1992 FIVB Volleyball World League|1992]] | | 10th place | | | | | | <small>[[1992 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|BRA}} [[1993 FIVB Volleyball World League|1993]] | colspan=8 rowspan=6 align=center|Did not enter |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|ITA}} [[1994 FIVB Volleyball World League|1994]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|BRA}} [[1995 FIVB Volleyball World League|1995]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|NED}} [[1996 FIVB Volleyball World League|1996]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|RUS}} [[1997 FIVB Volleyball World League|1997]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|ITA}} [[1998 FIVB Volleyball World League|1998]] |- |{{flagicon|ARG}} [[1999 FIVB Volleyball World League|1999]] | | 7th place | | | | | | <small>[[1999 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|NED}} [[2000 FIVB Volleyball World League|2000]] | | 7th place | | | | | | <small>[[2000 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|POL}} [[2001 FIVB Volleyball World League|2001]] | | 5th place | | | | | | <small>[[2001 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|BRA}} [[2002 FIVB Volleyball World League|2002]] | | 7th place | | | | | | <small>[[2002 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ESP}} [[2003 FIVB Volleyball World League|2003]] | | 10th place | | | | | | <small>[[2003 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ITA}} [[2004 FIVB Volleyball World League|2004]] | | 5th place | | | | | | <small>[[2004 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|SCG}} [[2005 FIVB Volleyball World League|2005]] | | 10th place | | | | | | <small>[[2005 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- bgcolor=silver |{{flagicon|RUS}} [[2006 FIVB Volleyball World League|2006]] | Final | 2nd Place | | | | | | <small>[[2006 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|POL}} [[2007 FIVB Volleyball World League|2007]] | | 6th place | | | | | | <small>[[2007 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|BRA}} [[2008 FIVB Volleyball World League|2008]] | | 10th place | | | | | | <small>[[2008 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|SRB}} [[2009 FIVB Volleyball World League|2009]] | | 9th place | | | | | | <small>[[2009 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ARG}} [[2010 FIVB Volleyball World League|2010]] | | 12th place | | | | | | <small>[[2010 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|POL}} [[2011 FIVB Volleyball World League|2011]] | | 12th place | | | | | | <small>[[2011 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|BUL}} [[2012 FIVB Volleyball World League|2012]] | | 7th place | | | | | | <small>[[2012 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ARG}} [[2013 FIVB Volleyball World League|2013]] | | 10th place | | | | | | <small>[[2013 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|ITA}} [[2014 FIVB Volleyball World League|2014]] | G2 Final | 10th place | | | | | | <small>[[2014 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- bgcolor=gold |{{flagicon|BRA}} [[2015 FIVB Volleyball World League|2015]] | G1 Final | '''1st Place''' | | | | | | <small>[[2015 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- bgcolor=cc9966 |{{flagicon|POL}} [[2016 FIVB Volleyball World League|2016]] | G1 Semifinals | '''3rd Place''' | | | | | | <small>[[2016 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- bgcolor=gold |{{flagicon|BRA}} [[2017 FIVB Volleyball World League|2017]] | G1 Final | '''1st Place''' | | | | | | <small>[[2017 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]</small> |- !Total!!2 Titles!!٢٢/٢٨!!!!!!!!!!!! |} |} === Nations League === {{main article|FIVB Volleyball Men's Nations League}} {{Color box|gold|border=darkgray}} '''Champions''' {{Color box|silver|border=darkgray}} Runners up {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} Third place {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} Fourth place {| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:90%;" !width=90|Year !width=150|Rank !width=35|Pld !width=35|W !width=35|L !width=35|SW !width=35|SL |- bgcolor=silver |style="border:3px solid red" |{{flagicon|FRA}} [[2018 FIVB Volleyball Men's Nations League|2018]]||'''2nd place'''||١٩||١٥||٤||٤٧||٢٣ |- |{{flagicon|USA}} [[2019 FIVB Volleyball Men's Nations League|2019]]||6th place||١٧||١١||٦||٣٩||٢٤ |-bgcolor=#cc9966 |{{flagicon|ITA}} [[2021 FIVB Volleyball Men's Nations League|2021]]||'''3rd place'''||١٧||١٢||٥||٤٤||٢٥ |- !Total||٣/٣||٥٣||٣٨||١٥||١٣٠||٧٢ |} === جامی جیھانی گراند === {{main article|FIVB Volleyball World Grand Champions Cup}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|[[FIVB Volleyball World Grand Champions Cup|World Grand Champions record]] |- !Year !Round !Position !width=30|{{Tooltip|GP|Games Played}} !width=30|{{Tooltip|MW|Match Won}} !width=30|{{Tooltip|ML|Match Lost}} !width=30|{{Tooltip|SW|Set Won}} !width=30|{{Tooltip|SL|Set Lost}} !<small>Squad</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1993 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup|1993]]||rowspan=6 colspan=8|Did not qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1997 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup|1997]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2001 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup|2001]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2005 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup|2005]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2009 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup|2009]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2013 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup|2013]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2017 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup|2017]]||Round Robin|| '''5th place''' ||5 ||1 ||4 || 6 ||12 ||<small>[[2017 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup squads|Squad]]</small> |- ! colspan=1 | Total !! 0 Titles !! ١/٧ !!٥ !!١ !!٤ !!٦ !!١٢ !! — |} === جامی جیھانی تۆپی بالە === {{main article|FIVB Volleyball Men's World Cup}} {| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:90%;" !width=90|Year !width=120|Result !width=35|Pld !width=35|W !width=35|L !width=35|SW !width=35|SL !width=35|PW !width=35|PL |- |{{flagicon|POL}} [[1965 FIVB Volleyball Men's World Cup|1965]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|GDR}} [[1969 FIVB Volleyball Men's World Cup|1969]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[1977 FIVB Volleyball Men's World Cup|1977]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[1981 FIVB Volleyball Men's World Cup|1981]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[1985 FIVB Volleyball Men's World Cup|1985]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[1989 FIVB Volleyball Men's World Cup|1989]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[1991 FIVB Volleyball Men's World Cup|1991]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[1995 FIVB Volleyball Men's World Cup|1995]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[1999 FIVB Volleyball Men's World Cup|1999]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[2003 FIVB Volleyball Men's World Cup|2003]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[2007 FIVB Volleyball Men's World Cup|2007]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[2011 FIVB Volleyball Men's World Cup|2011]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[2015 FIVB Volleyball Men's World Cup|2015]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- |{{flagicon|JPN}} [[2019 FIVB Volleyball Men's World Cup|2019]]||th place||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |- !Total||٠/١٢||٠||٠||٠||٠||٠||٠||٠ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی بالە|فەڕەنسا|ژن}} {{پۆلی کۆمنز|France men's national volleyball team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:تیمە نەتەوەییەکانی تۆپی بالەی پیاوان]] [[پۆل:تیمە وەرزشییەکانیی نەتەوەیی فەڕەنسا]] [[پۆل:تۆپی بالە لە فەڕەنسا]] [[پۆل:وەرزشی پیاوان لە فەڕەنسا]] ks0bvla6yu7owc10u011e6z5090c1c2 0 189383 1706506 1436150 2026-11-10T16:38:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، بەڕازیل-کۆلکە، فەڕەنسا-کۆلکە) 1706506 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی بەڕازیل''' نوێنەرایەتی [[بەڕازیل]] دەکات لە پالاوانێتییە نێودەوڵەتی و یارییە دۆستانەکان. لە پلەی یەکەمی ڕیزبەندی باشترین ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەیە لەسەر ئاستی جیھان (بەپێی پۆلینی ٧ی ئابی ٢٠٢١) ,<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIVB World Ranking - Men|ناونیشان=https://www.hypercube.nl/FIVB_ranking/ranking.php?gender=men|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.hypercube.nl}}</ref> ھەڵبژاردەکە لە دوای دامەزراندنییەوە توانیویەتی چەندین نازناو بەدەست بھێنێت . سێجار بووەتە براوەی مەدالیای زێری ئۆڵمپیاد، ھەروەھا سێجار بووەتە براوەی جامی جیھانی بالە، حەفت جاریش بووەتە براوەی خولی بالەی جیھانی. پلەی چوارەمی لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ بۆ یاریی بالە بەدەست ھێنا دوای شکستی بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی ئەرژەنتین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Volleyball - Olympic Schedule & Results {{!}} Tokyo 2020|ناونیشان=http://../../../en/results/volleyball/olympic-schedule-and-results.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us}}{{بەستەری مردوو|url=http:///../../en/results/volleyball/olympic-schedule-and-results.htm |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIVB Men Volleyball World Cup 2019 - Team Roster - Brazil|ناونیشان=https://en.volleyballworld.com/en/volleyball/worldcup/2019/men/teams/bra-brazil/team_roster|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=en.volleyballworld.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210814135030/https://en.volleyballworld.com/en/volleyball/worldcup/2019/men/teams/bra-brazil/team_roster|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەنجامەکان == لەم خشتانەی خوارەوەدا سەرجەم ئەنجامەکانی ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی بەڕازیل لە پاڵاوانێتییەکان نیشاندراوە وەک کار ئاسانییەک بۆ خوێنەران '''تێبینییەکان''' * Year: ساڵی پاڵاوانێتییەکە * Round: تا ئەو قۆناغە گەیشتووە * Position: پلەی ھەڵبژاردەکە لە پاڵاوانێتییەکە * GP: چەند یاری ئەنجام داوە * MW: چەند یاریی بردووەتەوە * ML:چەند یاریی دۆراندووە * SW: چەند سێتی بردووەتەوە * SL:چەند سێتی دۆراندووە * Squad: پێکھاتەی ھەڵبژاردەکانی بەشداربووی پالاوانێتییەکە * بازنە سوورەکان نیشانەی ئەوەیە کە ئەو پاڵاوانێتییە لە بەڕازیل ئەنجامدراوە === یارییەکانی ئۆڵمپیاد === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵاوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="10" |[[Volleyball at the Summer Olympics|Olympic Games record]] |- !ساڵ !قۆناغ !شوێن ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆران ! width="30" |{{Tooltip|ML|Match Lost}} ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆرانی سێت !پێکھاتە |- |{{flagicon|JPN}} 1964 |Round Robin |7th Place |٩ |٣ |٦ |١٣ |٢٣ |{{small|[[Volleyball at the 1964 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- |{{flagicon|MEX}} 1968 |Round Robin |9th Place |٩ |١ |٨ |٨ |٢٥ |{{small|[[Volleyball at the 1968 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- |{{flagicon|GER}} 1972 |Preliminary Round |8th Place |٧ |٢ |٥ |٩ |١٩ |{{small|[[Volleyball at the 1972 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- |{{flagicon|CAN}} 1976 |Preliminary Round |7th Place |٥ |١ |٤ |٥ |١٤ |{{small|[[Volleyball at the 1976 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- |{{flagicon|URS}} 1980 |Preliminary Round |5th Place |٦ |٤ |٢ |١٥ |١٠ |{{small|[[Volleyball at the 1980 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|USA}} 1984 |Final |Silver |٦ |٤ |٢ |١٥ |١٠ |{{small|[[Volleyball at the 1984 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- style="background:#9acdff;" |{{flagicon|KOR}} 1988 |Semifinals |4th Place |٧ |٤ |٣ |١٦ |١٣ |{{small|[[Volleyball at the 1988 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ESP}} 1992 |Final |'''Gold ''' |٨ |٨ |٠ |٢٤ |٣ |{{small|[[Volleyball at the 1992 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- |{{flagicon|USA}} 1996 |Quarterfinals |5th Place |٨ |٥ |٣ |١٨ |١٠ |{{small|[[Volleyball at the 1996 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- |{{flagicon|AUS}} 2000 |Quarterfinals |6th Place |٨ |٦ |٢ |١٩ |٩ |{{small|[[Volleyball at the 2000 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|GRE}} 2004 |Final |'''Gold ''' |٨ |٧ |١ |٢٢ |٨ |{{small|[[Volleyball at the 2004 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CHN}} 2008 |Final |Silver |٨ |٦ |٢ |٢٠ |٨ |{{small|[[Volleyball at the 2008 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|GBR}} 2012 |Final |Silver |٨ |٦ |٢ |٢١ |٨ |{{small|[[Volleyball at the 2012 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} 2016 |Final |'''Gold ''' |٨ |٦ |٢ |٢٠ |١٠ |{{small|[[Volleyball at the 2016 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- |{{flagicon|JPN}} [[Volleyball at the 2020 Summer Olympics – Men's tournament|2020]] |Semifinals |4th Place |٨ |٥ |٣ |١٨ |١٢ |{{small|[[Volleyball at the 2020 Summer Olympics – Men's team rosters|Squad]]}} |- | align="left" |{{flagicon|FRA}} 2024 | colspan="8" rowspan="3" |''Future event'' |- | align="left" |{{flagicon|USA}} 2028 |- | align="left" |{{flagicon|AUS}} 2032 |- !Total !3 Titles !١٥/١٥ !١١٣ !٦٨ !٤٥ !٢٤٣ !١٨٢ !— |} === پالاوانێتی جیھان === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵاوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball Men's World Championship|World Championship record]] |- !ساڵ !قۆناغ !شوێن ! width="30" |{{Tooltip|GP|یارییەکان}} ! width="30" |{{Tooltip|MW|بردنەوەی یاریی}} ! width="30" |{{Tooltip|ML|دۆرانی یاریی}} ! width="30" |{{Tooltip|SW|بردنەوەی سێت}} ! width="30" |{{Tooltip|SL|دۆرانی سێت}} !{{small|پێکھاتە}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|TCH}} 1949 | colspan="8" rowspan="2" |بەشداری نەرکرد |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|URS|1936}} 1952 |- |{{flagicon|FRA}} 1956 |Group Round |11th Place |١١ |١٠ |١ |٣١ |٦ |{{small|[[1956 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA|1960}} 1960 |Final Group |5th Place |١٠ |٥ |٥ |١٥ |١٧ |{{small|[[1960 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|URS|1955}} 1962 |Final Group |10th Place |١١ |٢ |٩ |١٤ |٢٧ |{{small|[[1962 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|TCH}} 1966 |Group Round |13th Place |١٠ |٤ |٦ |١٧ |١٨ |{{small|[[1966 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|BUL|1967}} 1970 |Group Round |12th Place |١١ |٦ |٥ |٢٣ |٢٠ |{{small|[[1970 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|MEX}} 1974 |7th–12th places |9th Place |١١ |٥ |٦ |١٨ |١٨ |{{small|[[1974 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|ITA}} 1978 |5th–8th places |6th Place |٩ |٥ |٤ |٢١ |١٥ |{{small|[[1978 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|ARG}} 1982 |Final |Runners-Up |٩ |٦ |٣ |١٩ |١٠ |{{small|[[1982 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- style="background:#9acdff;" |{{flagicon|FRA}} 1986 |Semifinals |4th Place |٨ |٦ |٢ |١٨ |٩ |{{small|[[1986 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- style="background:#9acdff;" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA|1968}} 1990 |Semifinals |4th Place |٧ |٤ |٣ |١٦ |١١ |{{small|[[1990 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|GRE}} 1994 |Quarterfinals |5th Place |٧ |٥ |٢ |١٩ |٨ |{{small|[[1994 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- style="background:#9acdff;" |{{flagicon|JPN}} 1998 |Semifinals |4th Place |١١ |٩ |٢ |٣٠ |٩ |{{small|[[1998 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ARG}} 2002 |Final |'''Champions''' |٩ |٨ |١ |٢٦ |٨ |{{small|[[2002 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} 2006 |Final |'''Champions''' |١١ |١٠ |١ |٣١ |٦ |{{small|[[2006 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ITA}} 2010 |Final |'''Champions''' |٩ |٧ |٢ |٢٣ |١٠ |{{small|[[2010 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|POL}} 2014 |Final |Runners-Up |١٣ |١١ |٢ |٣٦ |١٢ |{{small|[[2014 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|ITA}} {{flagicon|BUL}} 2018 |Final |Runners-Up |١٢ |١٠ |٢ |٣١ |١٣ |{{small|[[2018 FIVB Volleyball Men's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|RUS}} 2022 | colspan="8" |''Future event'' |- !Total !3 Titles !١٧/١٩ !١٦٩ !١١٣ !٥٦ !٣٨٨ !٢١٧ !— |} === جامی جیھانی === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵاوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball Men's World Cup|World Cup record]] |- !ساڵ !قۆناغ !شوێن ! width="30" |{{Tooltip|GP|یارییەکان}} ! width="30" |{{Tooltip|MW|بردنەوەی یاریی}} ! width="30" |{{Tooltip|ML|دۆرانی یاریی}} ! width="30" |{{Tooltip|SW|بردنەوەی سێت}} ! width="30" |{{Tooltip|SL|دۆرانی سێت}} !{{small|پێکھاتە}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|POL}} 1965 | colspan="8" |Did not compete |- |{{flagicon|GDR}} 1969 |Final Group |6th Place |٧ |٣ |٤ |١٠ |١٦ |{{small|Squad}} |- |{{flagicon|JPN}} 1977 |5th–8th semifinals |8th Place |٨ |٣ |٥ |١٣ |١٧ |{{small|Squad}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|JPN}} 1981 |Round Robin |3rd Place |٧ |٥ |٢ |١٦ |١١ |{{small|Squad}} |- style="background:#9acdff;" |{{flagicon|JPN}} 1985 |Round Robin |4th Place |٧ |٤ |٣ |١٦ |٢٢ |{{small|Squad}} |- |{{flagicon|JPN}} 1989 |Round Robin |5th Place |٧ |٣ |٤ |١٣ |١٤ |{{small|[[1989 FIVB Volleyball Men's World Cup squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|JPN}} 1991 |Round Robin |6th Place |٨ |٤ |٤ |١٦ |١٥ |{{small|[[1991 FIVB Volleyball Men's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|JPN}} 1995 |Round Robin |3rd Place |١١ |٩ |٢ |٢٩ |٧ |{{small|[[1995 FIVB Volleyball Men's World Cup squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|JPN}} 1999 |Round Robin |5th Place |١١ |٧ |٤ |٢٧ |١٥ |{{small|[[1999 FIVB Volleyball Men's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} 2003 |Round Robin |'''Champions''' |١١ |١١ |٠ |٣٣ |٤ |{{small|[[2003 FIVB Volleyball Men's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} 2007 |Round Robin |'''Champions''' |١١ |١٠ |١ |٣٠ |٤ |{{small|[[2007 FIVB Volleyball Men's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|JPN}} 2011 |Round Robin |3rd Place |١١ |٨ |٣ |٢٩ |١٤ |{{small|[[2011 FIVB Volleyball Men's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} 2015 | colspan="8" |Did not compete |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} 2019 |Round Robin |'''Champions''' |١١ |١١ |٠ |٣٣ |٥ |{{small|[[2019 FIVB Volleyball Men's World Cup squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|JPN}} 2023 | colspan="8" |''Future event'' |- !Total !3 Titles !١٢/١٤ !١١٠ !٧٨ !٣٢ !٢٦٥ !١٤٤ !— |} === جامی جیھانی گراند === ساڵ قۆناغ شوێن یارییەکان بردنەوەی یاریی دۆرانی یاریی بردنەوەی سێت دۆرانی سێت پێکھاتە {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵاوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball World Grand Champions Cup|World Grand Champions record]] |- !ساڵ !قۆناغ !شوێن ! width="30" |{{Tooltip|GP|یارییەکان}} ! width="30" |{{Tooltip|MW|بردنەوەی یاریی}} ! width="30" |{{Tooltip|ML|دۆرانی یاریی}} ! width="30" |{{Tooltip|SW|ردنەوەی سێت}} ! width="30" |{{Tooltip|SL|دۆرانی سێت}} !<small>پێکھاتە</small> |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} 1993 |Round Robin |Runners-Up |٥ |٤ |١ |١٤ |٦ |{{small|[[1993 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} 1997 |Round Robin |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٣ |{{small|[[1997 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} 2001 |Round Robin |Runners-Up |٥ |٤ |١ |١٤ |٤ |{{small|[[2001 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} 2005 |Round Robin |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٦ |{{small|[[2005 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} 2009 |Round Robin |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٣ |{{small|[[2009 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} 2013 |Round Robin |'''Champions''' |٥ |٤ |١ |١٤ |٦ |{{small|[[2013 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} 2017 |Round Robin |'''Champions''' |٥ |٤ |١ |١٤ |٥ |{{small|[[2017 FIVB Volleyball Men's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|JPN}} 2021 | colspan="9" |''بەڕێوەنەچووە بەھۆی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا]]'' |- |{{flagicon|JPN}} 2025 | colspan="9" |''Future event'' |- ! colspan="1" |Total !5 Titles !٧/٧ !٣٥ !٣١ !٤ !١٠١ !٣٣ !— |} === World League === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵاوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball World League|World League record]] |- !Year !Round !Position ! width="30" |{{Tooltip|GP|Games Played}} ! width="30" |{{Tooltip|MW|Match Won}} ! width="30" |{{Tooltip|ML|Match Lost}} ! width="30" |{{Tooltip|SW|Set Won}} ! width="30" |{{Tooltip|SL|Set Lost}} !{{small|Squad}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|JPN}} [[1990 FIVB Volleyball World League|1990]] |Semifinals |3rd Place |١٤ |١٠ |٤ |٣٢ |٢٤ |{{small|[[1990 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|ITA}} [[1991 FIVB Volleyball World League|1991]] |Intercontinental Round |5th Place |١٦ |٨ |٨ |٣٢ |٣٢ |{{small|[[1991 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="" |{{flagicon|ITA}} [[1992 FIVB Volleyball World League|1992]] |Final Round |5th Place |١٨ |١٠ |٨ |٣٦ |٣٢ |{{small|[[1992 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1993 FIVB Volleyball World League|1993]] |Final |'''Champions''' |٢٢ |١٧ |٥ |٥٨ |١٨ |{{small|[[1993 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|ITA}} [[1994 FIVB Volleyball World League|1994]] |Semifinals |3rd Place |١٤ |١٣ |١ |٤١ |٨ |{{small|[[1994 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1995 FIVB Volleyball World League|1995]] |Final |Runners-Up |١٦ |١٠ |٦ |٣٧ |٢٥ |{{small|[[1995 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="" |{{flagicon|NED}} [[1996 FIVB Volleyball World League|1996]] |Final Round |5th Place |١٦ |١١ |٥ |٣٩ |٢٢ |{{small|[[1996 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="" |{{flagicon|RUS}} [[1997 FIVB Volleyball World League|1997]] |Final Round |5th Place |١٦ |١٢ |٤ |٣٧ |١٨ |{{small|[[1997 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="" |{{flagicon|ITA}} [[1998 FIVB Volleyball World League|1998]] |Playoff Round |5th Place |١٥ |١٠ |٥ |٣٤ |١٧ |{{small|[[1998 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|ARG}} [[1999 FIVB Volleyball World League|1999]] |Semifinals |3rd Place |١٦ |١٣ |٣ |٤٣ |٢٠ |{{small|[[1999 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|NED}} [[2000 FIVB Volleyball World League|2000]] |Semifinals |3rd Place |١٨ |١١ |٧ |٣٩ |٢٧ |{{small|[[2000 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|POL}} [[2001 FIVB Volleyball World League|2001]] |Final |'''Champions''' |١٧ |١٦ |١ |٥٠ |١٦ |{{small|[[2001 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2002 FIVB Volleyball World League|2002]] |Final |Runners-Up |١٧ |١٣ |٤ |٤٤ |٢٠ |{{small|[[2002 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ESP}} [[2003 FIVB Volleyball World League|2003]] |Final |'''Champions''' |١٧ |١٥ |٢ |٤٧ |١٨ |{{small|[[2003 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ITA}} [[2004 FIVB Volleyball World League|2004]] |Final |'''Champions''' |١٥ |١٥ |٠ |٤٥ |٨ |{{small|[[2004 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|SCG}} [[2005 FIVB Volleyball World League|2005]] |Final |'''Champions''' |١٥ |١٤ |١ |٤٢ |٨ |{{small|[[2005 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|RUS}} [[2006 FIVB Volleyball World League|2006]] |Final |'''Champions''' |١٧ |١٦ |١ |٤٨ |١٥ |{{small|[[2006 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|POL}} [[2007 FIVB Volleyball World League|2007]] |Final |'''Champions''' |١٦ |١٥ |١ |٤٧ |١١ |{{small|[[2007 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- style="background:#9acdff;" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2008 FIVB Volleyball World League|2008]] |Semifinals |4th Place |١٦ |١٢ |٤ |٤١ |٢٠ |{{small|[[2008 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|SRB}} [[2009 FIVB Volleyball World League|2009]] |Final |'''Champions''' |١٦ |١٥ |١ |٤٧ |٩ |{{small|[[2009 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ARG}} [[2010 FIVB Volleyball World League|2010]] |Final |'''Champions''' |١٦ |١٥ |١ |٤٥ |٢٢ |{{small|[[2010 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|POL}} [[2011 FIVB Volleyball World League|2011]] |Final |Runners-Up |١٧ |١٣ |٤ |٤٣ |١٩ |{{small|[[2011 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="" |{{flagicon|POL}} [[2012 FIVB Volleyball World League|2012]] |Final Round |6th Place |١٤ |٨ |٦ |٣٥ |١٩ |{{small|[[2012 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|ARG}} [[2013 FIVB Volleyball World League|2013]] |Final |Runners-Up |١٤ |١١ |٣ |٣٦ |١٨ |{{small|[[2013 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|ITA}} [[2014 FIVB Volleyball World League|2014]] |Final |Runners-Up |١٦ |٨ |٨ |٣١ |٣١ |{{small|[[2014 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2015 FIVB Volleyball World League|2015]] |Final Round |5th Place |١٤ |١٠ |٤ |٣٧ |٢٠ |{{small|[[2015 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|POL}} [[2016 FIVB Volleyball World League|2016]] |Final |Runners-Up |١٣ |١١ |٢ |٣٤ |١٤ |{{small|[[2016 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2017 FIVB Volleyball World League|2017]] |Final |Runners-Up |١٣ |٩ |٤ |٣٣ |٢١ |{{small|[[2017 FIVB Volleyball World League squads|Squad]]}} |- !Total !9 Titles !٢٨/٢٨ !٤٤٤ !٣٤١ !١٠٣ !١٬١٣٣ !٥٣٢ !— |} === خولی جیھانی === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵاوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:100%; width: 600px;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball Men's Nations League|Nations League]] record |- !Year !Round !Position ! width="30" |{{Tooltip|GP|Games Played}} ! width="30" |{{Tooltip|MW|Match Won}} ! width="30" |{{Tooltip|ML|Match Lost}} ! width="30" |{{Tooltip|SW|Set Won}} ! width="30" |{{Tooltip|SL|Set Lost}} !{{small|Squad}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|FRA}} [[2018 FIVB Volleyball Men's Nations League|2018]] |Semifinals |4th Place |١٩ |١١ |٨ |٣٩ |٣٠ |{{small|[[2018 FIVB Volleyball Men's Nations League squads|Squad]]}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|USA}} [[2019 FIVB Volleyball Men's Nations League|2019]] |Semifinals |4th Place |١٩ |١٥ |٤ |٥١ |٢٦ |{{small|[[2019 FIVB Volleyball Men's Nations League squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ITA}} [[2021 FIVB Volleyball Men's Nations League|2021]] |Final |'''Gold''' |١٧ |١٥ |٢ |٤٥ |١٣ |{{small|[[2021 FIVB Volleyball Men's Nations League squads|Squad]]}} |- !Total !— !٣/٣ !٥٥ !٤١ !١٤ !١٣٥ !٦٩ !— |- |} === پاڵاوانێتی پان ئەمریکا === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵاوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[Volleyball at the Pan American Games|Pan American Games record]] |- !Year !Round !Position ! width="30" |{{Tooltip|GP|Games Played}} ! width="30" |{{Tooltip|MW|Match Won}} ! width="30" |{{Tooltip|ML|Match Lost}} ! width="30" |{{Tooltip|SW|Set Won}} ! width="30" |{{Tooltip|SL|Set Lost}} !{{small|Squad}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|MEX|1934}} [[Volleyball at the 1955 Pan American Games|1955]] |Round Robin |Bronze |٥ |٣ |٢ |٩ |٤ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|USA|1912}} [[Volleyball at the 1959 Pan American Games|1959]] |Final Round |Silver |٦ |٤ |٢ |١٥ |٩ | |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA|1960}} [[Volleyball at the 1963 Pan American Games|1963]] |Final Round |'''Gold ''' |٨ |٨ |٠ |٢٤ |١ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CAN}} [[Volleyball at the 1967 Pan American Games|1967]] |Final Round |Silver |٩ |٨ |١ |٢٦ |٥ | |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|COL}} [[Volleyball at the 1971 Pan American Games|1971]] |Final Round |Bronze |٨ |٧ |١ |٢١ |٣ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|MEX}} [[Volleyball at the 1975 Pan American Games|1975]] |Round Robin |Silver |٧ |٦ |١ |١٨ |٩ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|PUR}} [[Volleyball at the 1979 Pan American Games|1979]] |Round Robin |Silver |٧ |٥ |٢ |١٦ |٨ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|VEN|1930}} [[Volleyball at the 1983 Pan American Games|1983]] |Final |'''Gold ''' |٧ |٦ |١ |٢٠ |٥ | |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|USA}} [[Volleyball at the 1987 Pan American Games|1987]] |Semifinals |Bronze |٧ |٤ |٣ |١٦ |١٢ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CUB}} [[Volleyball at the 1991 Pan American Games|1991]] |Final |Silver |٧ |٥ |٢ |١٦ |٧ | |- |{{flagicon|ARG}} [[Volleyball at the 1995 Pan American Games|1995]] |Group Round |7th Place |٣ |١ |٢ |٣ |٦ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CAN}} [[Volleyball at the 1999 Pan American Games|1999]] |Final |Silver |٥ |٤ |١ |١٤ |٦ | |- |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|DOM}} [[Volleyball at the 2003 Pan American Games|2003]] |Semifinals |Bronze |٥ |٤ |١ |١٤ |٣ | |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[Volleyball at the 2007 Pan American Games|2007]] |Final |'''Gold ''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٠ |{{small|[[Volleyball at the 2007 Pan American Games – Men's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|MEX}} [[Volleyball at the 2011 Pan American Games|2011]] |Final |'''Gold ''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٣ |{{small|[[Volleyball at the 2011 Pan American Games – Men's volleyball team squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CAN}} [[Volleyball at the 2015 Pan American Games|2015]] |Final |Silver |٥ |٣ |٢ |١٣ |٦ |{{small|[[Volleyball at the 2015 Pan American Games – Men's volleyball team squads|Squad]]}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|PER}} [[Volleyball at the 2019 Pan American Games|2019]] |Semifinals |Bronze |٥ |٤ |١ |١٢ |٧ |{{small|[[Volleyball at the 2019 Pan American Games – Men's volleyball team squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|CHI}} [[2023 Pan American Games|2023]] | colspan="8" |''Future event'' |- !Total !4 Titles !١٦/١٦ !٩٩ !٧٨ !٢١ !٢٦٥ !٨٧ !— |} === جامی پان ئەمریکا === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵاوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[Men's Pan-American Volleyball Cup|Pan-American Cup record]] |- !Year !Round !Position ! width="30" |{{Tooltip|GP|Games Played}} ! width="30" |{{Tooltip|MW|Match Won}} ! width="30" |{{Tooltip|ML|Match Lost}} ! width="30" |{{Tooltip|SW|Set Won}} ! width="30" |{{Tooltip|SL|Set Lost}} !{{small|Squad}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|MEX}} [[2006 Men's Pan-American Volleyball Cup|2006]] | colspan="8" rowspan="4" |Did not compete |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|DOM}} [[2007 Men's Pan-American Volleyball Cup|2007]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|CAN}} [[2008 Men's Pan-American Volleyball Cup|2008]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|MEX}} [[2009 Men's Pan-American Volleyball Cup|2009]] |- bgcolor="9acdff" |{{flagicon|PUR}} [[2010 Men's Pan-American Volleyball Cup|2010]] |Semifinals |4th Place |٤ |٢ |٢ |٧ |٩ |{{small|[[2010 Men's Pan-American Volleyball Cup Squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CAN}} [[2011 Men's Pan-American Volleyball Cup|2011]] |Final |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٤ |١ |{{small|[[2011 Men's Pan-American Volleyball Cup Squads|Squad]]}} |- bgcolor="9acdff" |{{flagicon|DOM}} [[2012 Men's Pan-American Volleyball Cup|2012]] |Semifinals |4th Place |٦ |٣ |٣ |١٤ |١٠ |{{small|[[2012 Men's Pan-American Volleyball Cup Squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|MEX}} [[2013 Men's Pan-American Volleyball Cup|2013]] |Final |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٠ |{{small|[[2013 Men's Pan-American Volleyball Cup Squads|Squad]]}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|MEX}} [[2014 Men's Pan-American Volleyball Cup|2014]] | colspan="8" |Did not compete |- bgcolor="gold" |{{flagicon|USA}} [[2015 Men's Pan-American Volleyball Cup|2015]] |Final |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |١ |{{small|[[2015 Men's Pan-American Volleyball Cup Squads|Squad]]}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|MEX}} [[2016 Men's Pan-American Volleyball Cup|2016]] | colspan="8" rowspan="2" |Did not compete |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|CAN}} [[2017 Men's Pan-American Volleyball Cup|2017]] |- bgcolor="silver" |{{flagicon|MEX}} [[2018 Men's Pan-American Volleyball Cup|2018]] |Final |Runners-Up |٥ |٤ |١ |١٤ |٤ |{{small|[[2018 Men's Pan-American Volleyball Cup Squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|MEX}} [[2019 Men's Pan-American Volleyball Cup|2019]] | colspan="8" |Did not compete |- |[[Men's Pan-American Volleyball Cup|2020]] | colspan="8" |''Future event'' |- !Total !3 Titles !٦/١٣ !٢٨ !٢٢ !٦ !٧٦ !٢٥ !— |- |} === پاڵاوانێتی ئەمریکای باشوور === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵاوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[South American Men's Volleyball Championship|South America Championship record]] |- !Year !Round !Position ! width="30" |{{Tooltip|GP|Games Played}} ! width="30" |{{Tooltip|MW|Match Won}} ! width="30" |{{Tooltip|ML|Match Lost}} ! width="30" |{{Tooltip|SW|Set Won}} ! width="30" |{{Tooltip|SL|Set Lost}} !{{small|Squad}} |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1951 Men's South American Volleyball Championship|1951]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٣ |٣ |٠ |٩ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|URU}} [[1956 Men's South American Volleyball Championship|1956]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٢ |— |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1958 Men's South American Volleyball Championship|1958]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|PER}} [[1961 Men's South American Volleyball Championship|1961]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |١ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CHI}} [[1962 Men's South American Volleyball Championship|1962]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٦ |٦ |٠ |١٨ |٠ |— |- bgcolor="" |{{flagicon|ARG}} [[1964 Men's South American Volleyball Championship|1964]] | colspan="8" |Did not compete |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1967 Men's South American Volleyball Championship|1967]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|VEN}} [[1969 Men's South American Volleyball Championship|1969]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٧ |٧ |٠ |٢١ |١ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|URU}} [[1971 Men's South American Volleyball Championship|1971]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٧ |٧ |٠ |٢١ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|COL}} [[1973 Men's South American Volleyball Championship|1973]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|PAR}} [[1975 Men's South American Volleyball Championship|1975]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٧ |٧ |٠ |٢١ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|PER}} [[1977 Men's South American Volleyball Championship|1977]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٦ |٦ |٠ |١٨ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ARG}} [[1979 Men's South American Volleyball Championship|1979]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CHI}} [[1981 Men's South American Volleyball Championship|1981]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٢ |— |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1983 Men's South American Volleyball Championship|1983]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|VEN}} [[1985 Men's South American Volleyball Championship|1985]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|URU}} [[1987 Men's South American Volleyball Championship|1987]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٦ |٦ |٠ |١٨ |٠ |— |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1989 Men's South American Volleyball Championship|1989]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٦ |٦ |٠ |١٨ |٢ |— |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1991 Men's South American Volleyball Championship|1991]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |١ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ARG}} [[1993 Men's South American Volleyball Championship|1993]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٦ |٦ |٠ |١٨ |٢ |— |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1995 Men's South American Volleyball Championship|1995]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٢ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|VEN}} [[1997 Men's South American Volleyball Championship|1997]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ARG}} [[1999 Men's South American Volleyball Championship|1999]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٢ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|COL}} [[2001 Men's South American Volleyball Championship|2001]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |٣ |٣ |٠ |٩ |٠ |— |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2003 Men's South American Volleyball Championship|2003]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٠ |— |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2005 Men's South American Volleyball Championship|2005]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |١ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CHI}} [[2007 Men's South American Volleyball Championship|2007]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|COL}} [[2009 Men's South American Volleyball Championship|2009]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٦ |٦ |٠ |١٨ |٢ |— |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2011 Men's South American Volleyball Championship|2011]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٦ |٦ |٠ |١٨ |١ |— |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2013 Men's South American Volleyball Championship|2013]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٢ |— |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2015 Men's South American Volleyball Championship|2015]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |١ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CHI}} [[2017 Men's South American Volleyball Championship|2017]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٠ |— |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CHI}} [[2019 Men's South American Volleyball Championship|2019]] |Final |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٣ |— |- |[[2021 Men's South American Volleyball Championship|٢٠٢١]] | colspan="8" |''Future event'' |- !Total !32 Titles !٣٢/٣٣ !١٥٧ !١٥٧ !٠ !٤٧١ !٢٥ !— |} === جامی ئەمریکا === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵاوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[Volleyball America's Cup|America's Cup record]] |- !Year !Round !Position ! width="30" |{{Tooltip|GP|Games Played}} ! width="30" |{{Tooltip|MW|Match Won}} ! width="30" |{{Tooltip|ML|Match Lost}} ! width="30" |{{Tooltip|SW|Set Won}} ! width="30" |{{Tooltip|SL|Set Lost}} !{{small|Squad}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ARG}} [[1998 Volleyball America's Cup|1998]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٧ |٧ |٠ |٢١ |٨ |{{small|[[1998 Volleyball America's Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|USA}} [[1999 Volleyball America's Cup|1999]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٧ |٧ |٠ |٢١ |١ |{{small|[[1999 Volleyball America's Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2000 Volleyball America's Cup|2000]] |Final | align="center" |Runners-Up |٧ |٦ |١ |١٩ |٥ |{{small|[[2000 Volleyball America's Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ARG}} [[2001 Volleyball America's Cup|2001]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٧ |٦ |١ |٢٠ |٤ |{{small|[[2001 Volleyball America's Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2005 Volleyball America's Cup|2005]] |Final | align="center" |Runners-Up |٤ |٣ |١ |١١ |٤ |{{small|[[2005 Volleyball America's Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2007 Volleyball America's Cup|2007]] |Final | align="center" |Runners-Up |٤ |٣ |١ |١١ |٣ |{{small|[[2007 Volleyball America's Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2008 Volleyball America's Cup|2008]] |Final | align="center" |Runners-Up |٤ |٣ |١ |١١ |٣ |{{small|[[2008 Volleyball America's Cup squads|Squad]]}} |- !Total !3 Titles !٧/٧ !٤٠ !٣٥ !٥ !١١٤ !٢٨ !— |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی بالە|فەڕەنسا|بەڕازیل}} {{پۆلی کۆمنز|Brazil national volleyball teams}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{بەڕازیل-کۆلکە}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} [[پۆل:تیمە نەتەوەییەکانی تۆپی بالەی پیاوان]] 18ldaqu44n0oqsqqyi4wvspt1htu98j 0 189406 1706515 1370169 2026-11-10T16:40:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1706515 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی ژاپۆن''' (بە ئینگلیزی: Japan men's national volleyball team) نوێنەرایەتی [[ژاپۆن]] دەکات لە پالاوانێتییە نێودەوڵەتی و یارییە دۆستانەکان. لە پلەی ١١ی ڕیزبەندی باشترین ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی جیھانە (بەپێی پۆڵینی ٧ی ئابی ٢٠٢١)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIVB World Ranking - Men|ناونیشان=https://www.hypercube.nl/FIVB_ranking/ranking.php?gender=men|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.hypercube.nl}}</ref> براوەی نۆجاری نازناوی پالاوانێتی تۆپی بالەی ئاسیایە، لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ی تۆکیۆ بۆیەکەم جار مەدالیای بڕۆنزی بەدەست ھێنا، لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ١٩٧٢موشین یەکەم مەدالیای بڕۆنزی بەدەست ھێنا. دوای ئەمە کەمتر سەرکەوتووبوو لە ئۆڵمپیاد، سیجار لەسەر یەک نەیتوانی سەرکەوتووبێت لە قۆناغی پاڵاواتن بۆ ئۆڵمپیاد ھەروەھا بەھەمان شێوە لە پالاوتنەکانی [[ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٢|ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢]]، [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦|ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]] نەیتوانی سەرکەوتن بەدەست بھێنێت ، لە [[یارییە ئۆڵۆمپییەکانی ھاوینەی ٢٠٢٠|ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠]] ی [[تۆکیۆ]] لە پلەی ٧ جێگیر بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Volleyball - Team Japan {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=http://../../../en/results/volleyball/athlete-profile-nvvomteam6-jpn01-japan.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us}}{{بەستەری مردوو|url=http:///../../en/results/volleyball/athlete-profile-nvvomteam6-jpn01-japan.htm |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref> ھەشت جاریش لە خولی بالەی یارییەکانی ئەسیا مەدالیای زێری بردووەتەوە. نۆجاریش پلەی یەکەمی لە پالاوانێتی بالەی ئاسیا بەدەستھێنا. لە پاڵاوانێتی بالەی جیھانی لە ساڵەکانی ١٩٦٩، ١٩٧٢ پلەی دووەمی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=JVA History｜About JVA｜Japan Volleyball Association|ناونیشان=https://www.jva.or.jp/en/jva/history.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.jva.or.jp}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Japan Men's National Volleyball Team|ناونیشان=https://haikyuu.fandom.com/wiki/Japan_Men%27s_National_Volleyball_Team|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Haikyū!! Wiki|زمان=en}}</ref> == ئەنجامەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|ژاپۆن|تۆپی بالە}} {{پۆلی کۆمنز|Japan men's national volleyball team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:تیمە نەتەوەییەکانی تۆپی بالەی پیاوان]] t80k4gtc8fbzymfdw03e44hg22qeh7q 0 189431 1706514 1370168 2026-11-10T16:40:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706514 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا'''(بە ئینگلیزی: United States men's national volleyball team) نوێنەرایەتی وڵاتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] دەکات لە پالاوانێتییە نێودەوڵەتی و یارییە دۆستانەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Men's National Team|ناونیشان=https://usavolleyball.org/mens-national-team/|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=USA Volleyball|زمان=en-US}}</ref> لە پلەی ٥ی ڕیزبەندی باشترین ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی جیھانە (بەپێی پۆڵینی ٧ی ئابی ٢٠٢١)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIVB World Ranking - Men|ناونیشان=https://www.hypercube.nl/FIVB_ranking/ranking.php?gender=men|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.hypercube.nl}}</ref> براوەی پێنح مەدالیای ئۆڵمپیادی ھاوینەیە، کە سیانیان زێرە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Volleyball at the 1988 Seoul Summer Games: Men's Volleyball {{!}} Olympics at Sports-Reference.com|ناونیشان=https://www.sports-reference.com/olympics/summer/1988/VOL/mens-volleyball.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200417234555/https://www.sports-reference.com/olympics/summer/1988/VOL/mens-volleyball.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Volleyball at the 1984 Los Angeles Summer Games: Men's Volleyball {{!}} Olympics at Sports-Reference.com|ناونیشان=https://www.sports-reference.com/olympics/summer/1984/VOL/mens-volleyball.html|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200418045421/https://www.sports-reference.com/olympics/summer/1984/VOL/mens-volleyball.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=IOC|سەردێڕ=Beijing 2008 volleyball men Results - Olympic volleyball|ناونیشان=https://olympics.com/en/olympic-games/beijing-2008/results/volleyball/volleyball-men|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Olympics.com|زمان=en}}</ref> ساڵی ١٩٨٦ نازناوی پاڵاوانێتی بالەی جیھانی بردەوە ھەروەھا لە ساڵەکانی ٢٠١٥٬١٩٨٥ بووە براوەی جامی جیھانی بالە؛ و چوارجاریش بووەتە براوەی پاڵاوانێتی بالەی پان ئەمریکا جگەلەوەی پێنج جار بووەتە براوەی جامی بالەی پان ئەمریکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=NORCECA|ناونیشان=http://www.norceca.net/Norceca%20Competition_.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=www.norceca.net}}</ref> == ئەنجامەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}}{{تووڵی دەروازە|وەرزش|3=تۆپی بالە|4=ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States men's national volleyball team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:تیمە نەتەوەییەکانی تۆپی بالەی پیاوان]] n342wv76bcuyaq59atfa62vj9cdcsbs 0 189524 1706512 1408887 2026-11-10T16:39:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1706512 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی ژاپۆن''' (بە ئینگلیزی: Japan women's national volleyball team) نوێنەرایەتی وڵاتی ژاپۆن دەکات لە پاڵاوانیتی و یارییەدۆستانەکان لەسەر ئاستی خانمان. خاوەنی شەش مەدالیای ئۆڵمپیادە، لە پلەی ١٠ی ڕیزبەندی باشترین ھەڵبژاردەکانی بالەی خانمانە لە سەرئاستی جیھان (بەپێی پۆلینی ١٤ی ئابی ٢٠٢١).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIVB Senior World Ranking - Women Last update: 2021-08-14 16:15:07 UTC|ناونیشان=https://www.fivb.com/en/volleyball/rankings/seniorworldrankingwomen|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ١٩٦٤ی تۆکیۆ، بووە براوەی یەکەم مەدالیای زێری خولی بالەی خانمان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The weight of Japan on the women’s volleyball team|ناونیشان=https://olympics.com/tokyo-2020/en/news/the-weight-of-japan-on-the-womens-volleyball-team|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Tokyo 2020|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210815215324/https://olympics.com/tokyo-2020/en/news/the-weight-of-japan-on-the-womens-volleyball-team|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەھەمان شێوە بووە براوەی مەدالیای زێری ئۆڵمپیادی ھاوینەی ١٩٧٦ی کەنەدا. لەوە بەدواوە ھەڵبژاردەکە نەیتوانی لە سەرکەوتنەکانی لە ئۆڵمپیاد بەردەوامبێت بێت، دواین جار لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢ی لەندەن توانی مەدالیای بڕۆنز بەدەست بھێنێت .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Odeven|یەکەم=Ed|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠١٢|سەردێڕ=Japan beats South Korea for historic volleyball bronze|ناونیشان=https://www.japantimes.co.jp/sports/2012/08/12/olympics/summer-olympics/olympic-volleyball/japan-beats-south-korea-for-historic-volleyball-bronze/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=The Japan Times|زمان=en-US|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210815215324/https://www.japantimes.co.jp/sports/2012/08/12/olympics/summer-olympics/olympic-volleyball/japan-beats-south-korea-for-historic-volleyball-bronze/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=IOC|سەردێڕ=London 2012 volleyball women Results - Olympic volleyball|ناونیشان=https://olympics.com/en/olympic-games/london-2012/results/volleyball/volleyball-women|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Olympics.com|زمان=en}}</ref> لە ئۆڵمیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ تۆکیۆ لە پلەی ١٠ جێگیر بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Kenya Unveil Roster For The Tokyo Olympics|ناونیشان=https://www.fivb.com/en/about/news/kenya-unveil-roster-for-the-tokyo-olympics?id=94511|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سێجار نازناوی پالاوانێتی جیھانی بالەی خانمانی بەدەست ھێناوە. لە ساڵی ١٩٧٧ بووەتە پاڵاوانی جامی جیھانی بالەی خانمان. == ئەنجامەکان == === نێودەوڵەتی === === ئۆڵمپیادی ھاوینە === * {{flagicon|JPN}} 1964 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|MEX}} 1968 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|GER}} 1972 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|CAN}} 1976 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|USA}} 1984 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|KOR}} 1988 – پلەی ٤ * {{flagicon|SPA}} 1992 –پلەی ٥ * {{flagicon|USA}} 1996 – پلەی ٩ * {{flagicon|GRE}} 2004 – پلەی ٥ * {{flagicon|CHN}} 2008 – پلەی ٥ * {{flagicon|GBR}} 2012 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|BRA}} 2016 – پلەی ٥ * {{flagicon|JPN}} 2020 – پلەی ١٠ === پالاوانێتی بالەی جیھانی === * {{flagicon|BRA}} [[1960 FIVB Volleyball Women's World Championship|1960]] – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|USSR}} [[1962 FIVB Volleyball Women's World Championship|1962]] – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|JPN}} [[1967 FIVB Volleyball Women's World Championship|1967]] – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|BUL}} [[1970 FIVB Volleyball Women's World Championship|1970]] – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|MEX}} [[1974 FIVB Volleyball Women's World Championship|1974]] – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|USSR}} [[1978 FIVB Volleyball Women's World Championship|1978]] – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|PER}} [[1982 FIVB Volleyball Women's World Championship|1982]] – پلەی ٤ * {{flagicon|CZE}} [[1986 FIVB Volleyball Women's World Championship|1986]] – پلەی ٧ * {{flagicon|CHN}} [[1990 FIVB Volleyball Women's World Championship|1990]] – پلەی ٨ * {{flagicon|BRA}} [[1994 FIVB Volleyball Women's World Championship|1994]] – پلەی ٧ * {{flagicon|JPN}} [[1998 FIVB Volleyball Women's World Championship|1998]] – پلەی ٨ * {{flagicon|GER}} [[2002 FIVB Volleyball Women's World Championship|2002]] – پلەی ١٣ * {{flagicon|JPN}} [[2006 FIVB Volleyball Women's World Championship|2006]] –پلەی ٦ * {{flagicon|JPN}} [[2010 FIVB Volleyball Women's World Championship|2010]] – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|ITA}} [[2014 FIVB Volleyball Women's World Championship|2014]] – پلەی ٧ * {{flagicon|JPN}} [[2018 FIVB Volleyball Women's World Championship|2018]] – پلەی ٧ === جامی جیھان === * {{flagicon|URU}} 1973 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|JPN}} 1977 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|JPN}} 1981 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|JPN}} 1985 – 4th place * {{flagicon|JPN}} 1989 – 4th place * {{flagicon|JPN}} 1991 – 7th place * {{flagicon|JPN}} 1995 – 6th place * {{flagicon|JPN}} 1999 – 6th place * {{flagicon|JPN}} 2003 – 5th place * {{flagicon|JPN}} 2007 – 7th place * {{flagicon|JPN}} 2011 – 4th place * {{flagicon|JPN}} 2015 – 5th place * {{flagicon|JPN}} 2019 – 5th place === جامی جیھانی پالاوانێتی گراند === * {{flagicon|JPN}} 1993 – 4th place * {{flagicon|JPN}} 1997 – 5th place * {{flagicon|JPN}} 2001 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|JPN}} 2005 – 5th place * {{flagicon|JPN}} 2009 – 4th place * {{flagicon|JPN}} 2013 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|JPN}} 2017 – 5th place === پالاوانێتی خەلاتی گەورەی بالەی جیھانی === * {{flagicon|HKG|colonial}} 1993 – 6th place * {{flagicon|CHN}} 1994 – 4th place * {{flagicon|CHN}} 1995 – 7th place * {{flagicon|CHN}} 1996 – 8th place * {{flagicon|JPN}} 1997 – 4th place * {{flagicon|HKG}} 1998 – 7th place * {{flagicon|CHN}} 1999 – 7th place * {{flagicon|PHI}} 2000 – 8th place * {{flagicon|MAC}} 2001 – 6th place * {{flagicon|HKG}} 2002 – 5th place * {{flagicon|ITA}} 2003 – 9th place * {{flagicon|ITA}} 2004 – 9th place * {{flagicon|JPN}} 2005 – 5th place * {{flagicon|ITA}} 2006 – 6th place * {{flagicon|CHN}} 2007 – 9th place * {{flagicon|JPN}} 2008 – 6th place * {{flagicon|JPN}} 2009 – 6th place * {{flagicon|CHN}} 2010 – 5th place * {{flagicon|MAC}} 2011 – 5th place * {{flagicon|CHN}} 2012 – 9th place * {{flagicon|JPN}} 2013 – 4th place * {{flagicon|JPN}} 2014 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|USA}} 2015 – 6th place * {{flagicon|THA}} 2016 – 9th place * {{flagicon|CHN}} 2017 – 7th place === خولی نەتەوەکانی بالەی خانمان === * {{flagicon|CHN}} 2018 – 10th place * {{flagicon|CHN}} 2019 – 9th place === پاڵاوانێتی مەسترز مۆنتیرۆ === * ١٩٨٩ – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * ٢٠٠١ – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * 2005 – 4th place * 2009 – 7th place * 2010 – 7th place * ٢٠١١ – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * 2013 – 5th place * 2014 – 6th place * ٢٠١٥ – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * ٢٠١٩ – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' === لەسەر ئاستی کیشوەر === === یارییەکانی ئاسیا === * {{flagicon|INA}} 1962 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|THA}} 1966 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|THA}} 1970 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|IRI}} 1974 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|THA}} 1978 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|IND}} 1982 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|KOR}} 1986 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|CHN}} 1990 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|JPN}} 1994 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|THA}} 1998 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|KOR}} 2002 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|QAT}} 2006 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|CHN}} 2010 – 6th place * {{flagicon|KOR}} 2014 – 4th place * {{flagicon|INA}} 2018 – 4th place === پاڵاوانێتی ئاسیا === * {{flagicon|AUS}} 1975 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|HKG|1959}} 1979 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|JPN}} 1983 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|CHN}} 1987 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|HKG|1959}} 1989 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|THA}} 1991 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|CHN}} 1993 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|THA}} 1995 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|PHI}} 1997 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|HKG}} 1999 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|THA}} 2001 – 4th place * {{flagicon|VIE}} 2003 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|CHN}} 2005 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|THA}} 2007 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|VIE}} 2009 – [[پەڕگە:Med_3.png]] '''مەدالیای بڕۆنز''' * {{flagicon|TPE}} 2011 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|THA}} 2013 – [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' * {{flagicon|CHN}} 2015 – 6th place * {{flagicon|PHI}} 2017 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|KOR}} 2019 – [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' * {{flagicon|PHI}} 2021 – ''Withdrew'' === Asian Cup Volleyball Championship === * {{flagicon|THA}} 2008 — 4th place * {{flagicon|CHN}} 2010 — 4th place * {{flagicon|KAZ}} 2012 — 5th place * {{flagicon|CHN}} 2014 — 4th place * {{flagicon|VIE}} 2016 — 4th place * {{flagicon|THA}} 2018 — [[پەڕگە:Med_2.png]] '''مەدالیای زیو''' == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|ژن|ژاپۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Japan women's national volleyball team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمان]] [[پۆل:تیمە نەتەوەییەکان لە تۆپی بالە بۆ پێشبرکێی جیھانی]] ii1gwrzw3mgdxxvod42ig7gh2hhlg2t 0 190572 1706665 1692008 2026-11-10T21:08:08Z Bilalinfo 57400 /* سینەما */ 1706665 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ئێلناز شاکردوست | image = Elnaz shakerdoost va simorgho bloorin.jpg | caption = | imagesize = 300px | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1984|6|28}} | birth_place = [[تاران]]، [[ئێران]] | nationality = [[ئێران]]ی | occupation = [[ئەکتەر]] | years_active = ٢٠٠٤–تا ئێستا | children = | parents = | alma_mater = [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی|زانکۆی ئازاد]] | relatives = | website = }} '''ئێلناز شاکردوست''' ({{بە فارسی|الناز شاکردوست}}؛ لەدایکبووی ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٨٤ لە [[تاران]]، [[ئێران]]) خانمەکتەرێکی ئێرانییە، کە بەھۆی ڕۆڵگێڕان لە فیلمی ''[[ئەو شەوەی کە مانگ پڕ بوو]]'' (٢٠١٩)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=پایان جشنواره فیلم فجر؛ 'شبی که ماه کامل شد' |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts-47200220 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20210327051215/https://www.bbc.com/persian/arts-47200220 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=[[BBC Persian]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=“When the Moon Was Full” named best film at 37th Fajr festival |ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/432845/When-the-Moon-Was-Full-named-best-film-at-37th-Fajr-festival/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20210327052532/https://www.tehrantimes.com/news/432845/When-the-Moon-Was-Full-named-best-film-at-37th-Fajr-festival |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=[[Tehran Times]]}}</ref> لە ٣٧ھەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] خەڵاتی سیمرغی کریستاڵی بۆ «باشترین ئەکتەر» بردەوە. == فیلمۆگرافی == === سینەما === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- !ساڵ !ناو !دەرهێنەر |- !rowspan="2" | ٢٠٢٥ |ئارامبەخش | سەعید زەمانیان |- |بووکی کانی |فەرەیدوون نەجەفی |- !rowspan="2" | ٢٠٢٤ |کەجپیەلە |هاتف عەلیمەردانی |- |ئاسکەکانی ڕێگای خێرا |ئەبولفەزل سەفاری |- !٢٠٢٣ |بێ جەستە |مورتەزا عەلیزادە |- !٢٠٢٢ |یادگاری باشوور |حوسێن ئەمیری دووماری، پەدرام پورئەمیری |- !٢٠٢١ |دواین لەدایکبوون |[[نەوید مەحموودی|نەوید مەحمودی]] |- !rowspan="2" | ٢٠٢٠ |ئەبلەق |[[نێرگز ئابیار]] |- |[[تی تی (فیلم)|تی تی]] |[[ئایدا پەناھەندە|ئایدا پەناهەندە]] |- !rowspan="3" | ٢٠١٨ |من دەترسم |بەھنام بەهزادی |- |موتریب |مستەفا کیایی |- ![[ئەو شەوەی کە مانگ پڕ بوو]] |[[نێرگز ئابیار]] |- !٢٠١٧ |سەرانسەری شەو |فەرزاد موئتەمەن |- !٢٠١٦ |[[خنکان (فیلم)|خنکان]] |فەرەیدوون جەیرانی |- !rowspan="3" | ٢٠١٤ |ئەسپی سپی پاشا |محەممەدحوسێن لەتیفی |- |موبارەک |محەممەدرەزا نەجەفی |- |تابۆ |خوسرەو مەعسوومی |- !٢٠١٣ |ئاگ بازی |بەهمەن گودەرزی |- !٢٠١٢ |ڕەسواکاری |مەسعود دەنەمەکی |- !٢٠١١ |تۆ و من |محەممەد بانکی |- !٢٠١٠ |بۆنی گەنم |محەممەدرەزا خاکی |- !rowspan="5" | ٢٠٠٩ |سڵاو لە خۆشەویستی |ئەسغەر نەعیمی |- |مەرجی یەکەم |مەسعود ئەیوبی |- |ناسپاس |حەسەن هیدایەت |- |چرای سور |عەلی غەفاری |- |مەودا |کامران قەدەکچیان |- !rowspan="8" | ٢٠٠٨ |تۆکڵ |مستەفا ئال ئەحمەد |- |جوڵەی یەکەم |فەرهاد نەجەفی |- |دڵخوێن |محەممەدرەزا ڕەحمانی |- |دوو خوشک |محەممەد بانکی |- |کاروانی مەرگ |حەبیبوڵڵا کاسەساز |- |کیش و مات |جەمشید حەیدەری |- |لە ئێمە چاکتران |میهرداد فەرید |- |شیرین |عەباس کیاروستەمی |- !rowspan="3" | ٢٠٠٧ |با لە لەوەڕگەدا دەپێچێتەوە |خوسرەو مەعسوومی |- |لەناو هەورەکاندا |ڕووحوڵڵا حیجازی |- |مەجنونی لەیلی |قاسم جەعفەری |- !rowspan="4" | ٢٠٠٦ |بێ وەفا |ئەسغەر نەعیمی |- |ئۆتۆبوسی شەو |کیۆمەرس پورئەحمەد |- |خودا نزیکە |عەلی وەزیریان |- |یاسای یاری |ئەحمەدرەزا مەعتەمەدی |- !rowspan="3" | ٢٠٠٥ |چەند وەردەگری بگریەیت؟ |شاهد ئەحمەدلو |- |کێ ئەمیری کوشت؟ |مەهدی کەرەم پور |- |کوژرانی ئۆنلاین |مەسعود ئابپەروەر |- !rowspan="3" | ٢٠٠٤ |بووکی هەڵهاتوو |بەهرام کازمی |- |گوڵی سەهۆڵ |کیۆمەرس پورئەحمەد |- |ڕەبەنەکان |ئەسغەر هاشمی |- !٢٠٠٣ |ئێرە... کۆتایی دونیایە |شەرارە یوسفی نیا |} === زنجیرەی پەخشی ماڵەوە === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- !ساڵ !ناونیشان !دەرهێنەر |- !٢٠١٢ |ڕالی ئێرانی<ref name="k7j6s">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەکرانی تایبەتی فیلم - پێشبڕکێی «ڕالی ئێرانی» بەڕێوەچوو |وێبگە=ایسنا |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣|ساڵ=٢٠١٣|ناونیشان=http://www.isna.ir/news/92021006548/ |زمان=fa |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> |ئارش مەعیریان |- !٢٠١١ |دڵی سەهۆڵین ۲ |محەممەدحوسێن لەتیفی |- !٢٠١٠ |دڵی سەهۆڵین<ref name="iea0i">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دان بەوەدا دەنێم کە ئیتر بینەر ناناسم! |وێبگە=خبرگزاری تسنیم |ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٦|ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/02/21/1071188/اعتراف-می-کنم-که-دیگر-مخاطب-را-نمی-شناسم |زمان=fa |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170814222133/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/02/21/1071188/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%8Constructed-1071188 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> |محەممەدحوسێن لەتیفی |} === شانۆ === {| class="wikitable" |- ! ساڵ ! ناوی نمایش !دەرهێنەر ! پێشکەشکردن !سەرچاوەکان |- |٢٠١٧ |وونم و گۆڕاو |ئەمیر موهەندیسان |ئابانی ٢٠١٧ | |- |٢٠٢٣ |گۆرانی دڵداری کچی شێت |ئاروەند دەشت ئارای |ئابانی ٢٠٢٣ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەلناز شاکردۆست بە «گۆرانی دڵداری کچی شێت» لە شانۆی شاردا|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1827485/الناز-شاکردوست-با-آواز-عاشقانه-دختر-دیوانه-در-تئاتر-شهر|وێبگە=www.khabaronline.ir|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=fa|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241208231136/https://www.khabaronline.ir/news/1827485/%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> |- |٢٠٢٤ |نەبەردی ڕوستەم و سوهراب |حوسێن پارسایی |موردادی ٢٠٢٤ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://blbrd.ir/6244|سەردێڕ= چرا کنسرت نمایش «رستم و سهراب» را حتماً باید دید؟|بڵاوکەرەوە= بیلبورد فارسی|ڕێکەوت= ۶ شهریور ۱۴۰۳|ڕێکەوتی سەردان= ۲ فروردین ۱۴۰۴}}</ref> |- |} === فیلمی کورت === {| class="wikitable" | valign="top" |ساڵ | valign="top" |ناو | valign="top" |نووسەر و دەرهێنەر |- | valign="top" |٢٠٢٣ | valign="top" |وەک نهێنییەک<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلمی کورتی «وەک نهێنییەک» لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی پۆرتۆبێلۆ - پلاتو هنر|ناونیشان=https://didhonar.ir/2025/09/20/فیلم-کوتاه-مثل-یک-راز-در-جشنواره-بین/|وێبگە=didhonar.ir|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=fa-IR|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250921021614/https://didhonar.ir/2025/09/20/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AB%D9%84-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> | valign="top" | سەعید زەمانیان |} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{ئینستاگرام|elnazshakerdoost}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|ژن|ئێران|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Elnaz Shakerdoost}} [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] t32gr6c37o9tqhuhyqrm2cu86qwxpid 1706668 1706665 2026-11-10T21:27:27Z Bilalinfo 57400 /* سینەما */ 1706668 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = ئێلناز شاکردوست | image = Elnaz shakerdoost va simorgho bloorin.jpg | caption = | imagesize = 300px | birth_date = {{birth date and age|df=yes|1984|6|28}} | birth_place = [[تاران]]، [[ئێران]] | nationality = [[ئێران]]ی | occupation = [[ئەکتەر]] | years_active = ٢٠٠٤–تا ئێستا | children = | parents = | alma_mater = [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی|زانکۆی ئازاد]] | relatives = | website = }} '''ئێلناز شاکردوست''' ({{بە فارسی|الناز شاکردوست}}؛ لەدایکبووی ٢٨ی حوزەیرانی ١٩٨٤ لە [[تاران]]، [[ئێران]]) خانمەکتەرێکی ئێرانییە، کە بەھۆی ڕۆڵگێڕان لە فیلمی ''[[ئەو شەوەی کە مانگ پڕ بوو]]'' (٢٠١٩)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=پایان جشنواره فیلم فجر؛ 'شبی که ماه کامل شد' |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts-47200220 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20210327051215/https://www.bbc.com/persian/arts-47200220 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=[[BBC Persian]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠١٩|سەردێڕ=“When the Moon Was Full” named best film at 37th Fajr festival |ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/432845/When-the-Moon-Was-Full-named-best-film-at-37th-Fajr-festival/ |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20210327052532/https://www.tehrantimes.com/news/432845/When-the-Moon-Was-Full-named-best-film-at-37th-Fajr-festival |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=[[Tehran Times]]}}</ref> لە ٣٧ھەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فیستیڤاڵی فیلمی فەجر]] خەڵاتی سیمرغی کریستاڵی بۆ «باشترین ئەکتەر» بردەوە. == فیلمۆگرافی == === سینەما === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- !ساڵ !ناو !دەرهێنەر |- !rowspan="2" | ٢٠٢٥ |ئارامبەخش | سەعید زەمانیان |- |بووکی کانی |فەرەیدوون نەجەفی |- !rowspan="2" | ٢٠٢٤ |کەجپیەلە |هاتف عەلیمەردانی |- |ئاسکەکانی ڕێگای خێرا |ئەبولفەزل سەفاری |- !٢٠٢٣ |بێ جەستە |مورتەزا عەلیزادە |- !٢٠٢٢ |یادگاری باشوور |حوسێن ئەمیری دووماری، پەدرام پورئەمیری |- !٢٠٢١ |دواین لەدایکبوون |[[نەوید مەحموودی|نەوید مەحمودی]] |- !rowspan="2" | ٢٠٢٠ |ئەبلەق |[[نێرگز ئابیار]] |- |[[تی تی (فیلم)|تی تی]] |[[ئایدا پەناھەندە|ئایدا پەناهەندە]] |- !rowspan="3" | ٢٠١٨ |من دەترسم |بەھنام بەهزادی |- |موتریب |مستەفا کیایی |- ![[ئەو شەوەی کە مانگ پڕ بوو]] |[[نێرگز ئابیار]] |- !٢٠١٧ |سەرانسەری شەو |فەرزاد موئتەمەن |- !٢٠١٦ |[[خنکان (فیلم)|خنکان]] |فەرەیدوون جەیرانی |- !rowspan="3" | ٢٠١٤ |ئەسپی سپی پاشا |محەممەدحوسێن لەتیفی |- |موبارەک |محەممەدرەزا نەجەفی |- |تابۆ |خوسرەو مەعسوومی |- !٢٠١٣ |ئاگ بازی |بەهمەن گودەرزی |- !٢٠١٢ |ڕەسواکاری |مەسعود دەنەمەکی |- !٢٠١١ |تۆ و من |محەممەد بانکی |- !٢٠١٠ |بۆنی گەنم |محەممەدرەزا خاکی |- !rowspan="5" | ٢٠٠٩ |سڵاو لە خۆشەویستی |ئەسغەر نەعیمی |- |مەرجی یەکەم |مەسعود ئەیوبی |- |ناسپاس |حەسەن هیدایەت |- |چرای سور |عەلی غەفاری |- |مەودا |کامران قەدەکچیان |- !rowspan="8" | ٢٠٠٨ |تۆکڵ |مستەفا ئال ئەحمەد |- |جوڵەی یەکەم |فەرهاد نەجەفی |- |دڵخوێن |محەممەدرەزا ڕەحمانی |- |دوو خوشک |محەممەد بانکی |- |کاروانی مەرگ |حەبیبوڵڵا کاسەساز |- |کیش و مات |جەمشید حەیدەری |- |لە ئێمە چاکتران |میهرداد فەرید |- |شیرین |عەباس کیاروستەمی |- !rowspan="3" | ٢٠٠٧ |با لە لەوەڕگەدا دەپێچێتەوە |خوسرەو مەعسوومی |- |[[لە نێو ھەورەکاندا]] |ڕووحوڵڵا حیجازی |- |مەجنونی لەیلی |قاسم جەعفەری |- !rowspan="4" | ٢٠٠٦ |بێ وەفا |ئەسغەر نەعیمی |- |ئۆتۆبوسی شەو |کیۆمەرس پورئەحمەد |- |خودا نزیکە |عەلی وەزیریان |- |یاسای یاری |ئەحمەدرەزا مەعتەمەدی |- !rowspan="3" | ٢٠٠٥ |چەند وەردەگری بگریەیت؟ |شاهد ئەحمەدلو |- |کێ ئەمیری کوشت؟ |مەهدی کەرەم پور |- |کوژرانی ئۆنلاین |مەسعود ئابپەروەر |- !rowspan="3" | ٢٠٠٤ |بووکی هەڵهاتوو |بەهرام کازمی |- |گوڵی سەهۆڵ |کیۆمەرس پورئەحمەد |- |ڕەبەنەکان |ئەسغەر هاشمی |- !٢٠٠٣ |ئێرە... کۆتایی دونیایە |شەرارە یوسفی نیا |} === زنجیرەی پەخشی ماڵەوە === {| class="wikitable plainrowheaders sortable" |- !ساڵ !ناونیشان !دەرهێنەر |- !٢٠١٢ |ڕالی ئێرانی<ref name="k7j6s">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەکرانی تایبەتی فیلم - پێشبڕکێی «ڕالی ئێرانی» بەڕێوەچوو |وێبگە=ایسنا |ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠١٣|ساڵ=٢٠١٣|ناونیشان=http://www.isna.ir/news/92021006548/ |زمان=fa |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> |ئارش مەعیریان |- !٢٠١١ |دڵی سەهۆڵین ۲ |محەممەدحوسێن لەتیفی |- !٢٠١٠ |دڵی سەهۆڵین<ref name="iea0i">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دان بەوەدا دەنێم کە ئیتر بینەر ناناسم! |وێبگە=خبرگزاری تسنیم |ڕێکەوت=١٠ی ئایاری ٢٠١٦|ساڵ=٢٠١٦|ناونیشان=http://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/02/21/1071188/اعتراف-می-کنم-که-دیگر-مخاطب-را-نمی-شناسم |زمان=fa |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170814222133/https://www.tasnimnews.com/fa/news/1395/02/21/1071188/%D8%A7%D8%B9%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%81-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%8Constructed-1071188 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٧}}</ref> |محەممەدحوسێن لەتیفی |} === شانۆ === {| class="wikitable" |- ! ساڵ ! ناوی نمایش !دەرهێنەر ! پێشکەشکردن !سەرچاوەکان |- |٢٠١٧ |وونم و گۆڕاو |ئەمیر موهەندیسان |ئابانی ٢٠١٧ | |- |٢٠٢٣ |گۆرانی دڵداری کچی شێت |ئاروەند دەشت ئارای |ئابانی ٢٠٢٣ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەلناز شاکردۆست بە «گۆرانی دڵداری کچی شێت» لە شانۆی شاردا|ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1827485/الناز-شاکردوست-با-آواز-عاشقانه-دختر-دیوانه-در-تئاتر-شهر|وێبگە=www.khabaronline.ir|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=fa|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241208231136/https://www.khabaronline.ir/news/1827485/%D8%A7%D9%84%D9%86%D8%A7%D8%B2-%D8%B4%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%A8%D8%A7-%D8%A2%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%B9%D8%A7%D8%B4%D9%82%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%D9%88%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D8%AA%D8%A6%D8%A7%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D9%87%D8%B1|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> |- |٢٠٢٤ |نەبەردی ڕوستەم و سوهراب |حوسێن پارسایی |موردادی ٢٠٢٤ |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://blbrd.ir/6244|سەردێڕ= چرا کنسرت نمایش «رستم و سهراب» را حتماً باید دید؟|بڵاوکەرەوە= بیلبورد فارسی|ڕێکەوت= ۶ شهریور ۱۴۰۳|ڕێکەوتی سەردان= ۲ فروردین ۱۴۰۴}}</ref> |- |} === فیلمی کورت === {| class="wikitable" | valign="top" |ساڵ | valign="top" |ناو | valign="top" |نووسەر و دەرهێنەر |- | valign="top" |٢٠٢٣ | valign="top" |وەک نهێنییەک<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلمی کورتی «وەک نهێنییەک» لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی پۆرتۆبێلۆ - پلاتو هنر|ناونیشان=https://didhonar.ir/2025/09/20/فیلم-کوتاه-مثل-یک-راز-در-جشنواره-بین/|وێبگە=didhonar.ir|ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|زمان=fa-IR|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250921021614/https://didhonar.ir/2025/09/20/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%DA%A9%D9%88%D8%AA%D8%A7%D9%87-%D9%85%D8%AB%D9%84-%DB%8C%DA%A9-%D8%B1%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D8%A8%DB%8C%D9%86/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٥}}</ref> | valign="top" | سەعید زەمانیان |} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{ئینستاگرام|elnazshakerdoost}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیلم|ژن|ئێران|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Elnaz Shakerdoost}} [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] 6m7pgu17wg0540sw01o9xo6gj56fi4e 0 190589 1706511 1555122 2026-11-10T16:39:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1706511 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی ڕووسیا''' نوێنەرایەتی وڵاتی ڕووسیا دەکات لە پاڵەوانییەتییەکانی تۆپی بالە لەسەر ئاستی خانمان، لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی بالەی ڕووسیا سەرپەرشتی دەکرێن، لە ساڵی ١٩٤٩ تا ١٩٩١ لە ژێرناوی یەکێتی سۆڤیەتدابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team Roster - Russia - FIVB Volleyball Nations League 2019|ناونیشان=https://en.volleyballworld.com/en/vnl/2019/women/teams/rus-russia/team_roster|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=en.volleyballworld.com|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210827221958/https://en.volleyballworld.com/en/vnl/2019/women/teams/rus-russia/team_roster|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Russian women advance to playoffs of Olympic volleyball tournament|ناونیشان=https://tass.com/sport/1321349|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=TASS|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئابی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210827221957/https://tass.com/sport/1321349|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref>خاوەنی چوار مەدالیای زێڕی ئۆڵمپیادی ھاوینەیە. زیاتر لە ١٥ جار بووەتە براوەی پاڵەوانییەتی بالەی خانمانی ئەورووپا. == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|وەرزش|ڕووسیا|بالە|ژن}} {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Russia women's national volleyball team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمان]] [[پۆل:تیمە نەتەوەییەکان لە تۆپی بالە بۆ پێشبرکێی جیھانی]] 1qxlgstnn5hcyfjl3yext714d1m47be 0 190664 1706510 1372139 2026-11-10T16:39:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە) 1706510 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی سربیا''' ({{بە ئینگلیزی|Serbia women's national volleyball team}}) نوێنەرایەتی وڵاتی [[سربیا]] دەکات لە پاڵەوانییەتییەکانی تۆپی [[بالە]]ی نێودەوڵەتی لەسەر ئاستی خانمان، لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی بالەی سربیا سەرپەرشتی دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Players - Serbia - FIVB Volleyball Women's World Championship Japan 2018|ناونیشان=http://japan2018.fivb.com/en/competition/teams/srb-serbia/players|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=japan2018.fivb.com}}</ref> براوەی مەدالیای زیوی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]] [[ڕیۆ دێ ژانێرۆ]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team Roster - Serbia|ناونیشان=http://rio2016.fivb.com/en/volleyball/women/teams/srb-serbia/team_roster|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=rio2016.fivb.com}}</ref>و مەدالیای بڕۆنزی [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢]] [[تۆکیۆ|تۆکیۆیە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Volleyball - Team Serbia {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=http://../../../en/results/volleyball/athlete-profile-nvvowteam6-srb01-serbia.htm|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us}}{{بەستەری مردوو|url=http:///../../en/results/volleyball/athlete-profile-nvvowteam6-srb01-serbia.htm |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref> ساڵی ٢٠١٨ یەکەم نازناوی پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی جیھانی بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=News - Serbia conquer the peak in historic World Championship - FIVB Volleyball Women's World Championship Japan 2018|ناونیشان=http://japan2018.fivb.com/en/news/serbia-conquer-the-peak-in-historic-world?id=79809|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=japan2018.fivb.com}}</ref> == ئەنجامەکان == تێبینییەکان: * Year = ساڵ * Round = خول * Position = شوێن یاخود پلە * Pld = یارییەکانی لە خولەکە * W = بردنەوە * L = دۆران * SW = بردنەوەی سێت * SL = دۆرانی سێت === ئۆڵۆمپیادی ھاوینە === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !ساڵ !خول !شوێن یان پلە ! width="15" |{{Tooltip|Pld|Games played}} ! width="15" |{{Tooltip|W|Won}} ! width="15" |{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets won}} !{{Tooltip|SL|Sets lost}} |- |{{Flagicon|Spain}} ١٩٩٢ | colspan="7" |''ھەڵوەشایەوە'' |- |{{Flagicon|United States}} ١٩٩٦ | colspan="7" rowspan="3" |''نەیتوانی لە قۆناغی پاڵاوتن سەرکەوتن بەدەست بھێنێت'' |- |{{Flagicon|Australia}} ٢٠٠٠ |- |{{Flagicon|Greece}} ٢٠٠٤ |- |{{Flagicon|China}} ٢٠٠٨ |Quarterfinal |5th |٦ |٢ |٤ |٦ |١٣ |- |{{Flagicon|UK}} ٢٠١٢ |Preliminary خول |11th |٥ |٠ |٥ |٢ |١٥ |- style="background:silver;" |{{Flagicon|Brazil}} ٢٠١٦ |'''Final''' |{{silver02}} |٨ |٥ |٣ |١٩ |١١ |- style="background:#c96;" |{{Flagicon|JPN}} '''٢٠٢٠''' |'''Semifinal ''' |{{bronze03}} |٨ |٦ |٢ |١٩ |٦ |- !تێکڕا ! colspan="2" |Qualified: 4/8 !٢٧ !١٣ !١٤ !٤٦ !٤٥ |} === پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی جیھان === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !ساڵ !خول !شوێن یان پلە ! width="15" |{{Tooltip|Pld|Games played}} ! width="15" |{{Tooltip|W|Won}} ! width="15" |{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets won}} !{{Tooltip|SL|Sets lost}} |- |{{Flagicon|Brazil}} ١٩٩٤ | colspan="7" rowspan="1" |''Banned from entering the qualifying tournaments'' |- |{{Flagicon|Japan|1870}} ١٩٩٨ | colspan="7" rowspan="2" |''Did not qualify'' |- |{{Flagicon|Germany}} ٢٠٠٢ |- style="background:#c96;" |{{Flagicon|Japan}} ٢٠٠٦ |'''Semifinal''' |{{bronze03}} |١١ |٩ |٢ |٣٠ |١٢ |- |{{Flagicon|Japan}} ٢٠١٠ |Second خول |8th |١١ |٦ |٥ |٢٠ |١٨ |- |{{Flagicon|Italy}} ٢٠١٤ |Second خول |7th |٩ |٦ |٣ |١٩ |١٣ |- style="background:gold;" |{{Flagicon|Japan}} ٢٠١٨ |'''Final''' |{{gold01}} |١٣ |١١ |٢ |٣٤ |١٠ |- |{{Flagicon|NED}}{{Flagicon|POL}} ٢٠٢٢ | colspan="8" rowspan="1" |''Qualified'' |- |'''تێکڕا''' | colspan="2" |'''Qualified: 4/7''' |'''٤٤''' |'''٣٢''' |'''١٢''' |'''١٠٣''' |'''٥٣''' |} === پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی ئەورووپا === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !ساڵ !خول !شوێن یان پلە ! width="15" |{{Tooltip|Pld|Games played}} ! width="15" |{{Tooltip|W|Won}} ! width="15" |{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets won}} !{{Tooltip|SL|Sets lost}} |- |{{Flagicon|Czech Republic}} ١٩٩٣ | colspan="7" rowspan="1" |''Banned from entering the qualifying tournament'' |- |{{Flagicon|Netherlands}} ١٩٩٥ | colspan="7" rowspan="1" |''Did not enter the qualifying tournament'' |- |{{Flagicon|Czech Republic}} ١٩٩٧ | colspan="7" rowspan="1" |''Did not qualify'' |- |{{Flagicon|Italy}} ١٩٩٩ | colspan="7" rowspan="2" |''Did not enter the qualifying tournament'' |- |{{Flagicon|Bulgaria}} ٢٠٠١ |- |{{Flagicon|Turkey}} ٢٠٠٣ |Preliminary خول |9th |٥ |١ |٤ |٥ |١٢ |- |{{Flagicon|Croatia}} ٢٠٠٥ |Preliminary خول |7th |٧ |٣ |٤ |١٢ |١٥ |- style="background:silver;" |{{Flagicon|Belgium}}{{Flagicon|Luxembourg}} '''٢٠٠٧''' |'''Final''' |{{silver02}} |٨ |٥ |٣ |١٧ |١٤ |- |{{Flagicon|Poland}} ٢٠٠٩ |Playoff خول |7th |٦ |٣ |٣ |١٢ |٩ |- style="background:gold;" | style="border: 3px solid red" |{{Flagicon|Italy}}{{Flagicon|Serbia}} '''٢٠١١''' |'''Final''' |{{gold01}} |٧ |٦ |١ |١٩ |٨ |- style="background:#9acdff;" |{{Flagicon|Germany}}{{Flagicon|Switzerland}} '''٢٠١٣''' |'''Semifinal''' |'''4th''' |٦ |٣ |٣ |١٣ |١٠ |- style="background:#c96;" |{{Flagicon|Netherlands}}{{Flagicon|Belgium}} '''٢٠١٥''' |'''Semifinal''' |{{bronze03}} |٦ |٥ |١ |١٦ |٤ |- style="background:gold;" |{{Flagicon|AZE}}{{Flagicon|GEO}} '''٢٠١٧''' |'''Final''' |{{gold01}} |٦ |٦ |٠ |١٨ |٢ |- style="background:gold;" |{{Flagicon|HUN}}{{Flagicon|POL}}{{Flagicon|SVK}}{{Flagicon|TUR}} '''٢٠١٩''' |'''Final''' |{{gold01}} |٩ |٩ |٠ |٢٤ |٦ |- | style="border: 3px solid red" |{{Flagicon|BUL}}{{Flagicon|CRO}}{{Flagicon|ROU}}{{Flagicon|SRB}} ٢٠٢١ | colspan="7" |''Qualified'' |- !تێکڕا ! colspan="2" |Qualified: 9/14 !٦٠ !٤١ !١٩ !١٣٦ !٨٠ |} === جامی جیھانی بالە === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !ساڵ !شوێن یان پلە !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets won}} !{{Tooltip|SL|Sets lost}} |- |{{Flagicon|Japan|1870}} ١٩٩٥ | colspan="6" rowspan="3" |''Did not qualify'' |- |{{Flagicon|Japan}} ١٩٩٩ |- |{{Flagicon|Japan}} ٢٠٠٣ |- |{{Flagicon|Japan}} ٢٠٠٧ |5th |١١ |٧ |٤ |٢٦ |١٥ |- |{{Flagicon|Japan}} ٢٠١١ |7th |١١ |٥ |٦ |٢٢ |١٩ |- style="background:silver;" |{{Flagicon|Japan}} '''٢٠١٥''' |'''2nd''' |١١ |١٠ |١ |٣١ |١١ |- |{{Flagicon|Japan}} ٢٠١٩ |9th |١١ |٤ |٧ |٢٠ |٢٤ |- !تێکڕا !Qualified: 4/7 !٤٤ !٢٦ !١٨ !٩٩ !٦٩ |} === پاڵەوانییەتی جیھانی گراند پڕی World Grand Prix === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !ساڵ !شوێن یان پلە !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets won}} !{{Tooltip|SL|Sets lost}} |- | ١٩٩٣ بۆ ٢٠١٠ | colspan="6" |''Did not qualify'' |- style="background:#c96;" |{{flagicon|Macau}} ٢٠١١ |'''3rd''' |١٤ |١٠ |٤ |٣٥ |١٧ |- |{{flagicon|China}} ٢٠١٢ |11th |٩ |٣ |٦ |١٥ |١٩ |- style="background:#c96;" |{{flagicon|Japan}} ٢٠١٣ |'''3rd''' |١٤ |١٠ |٤ |٣٥ |١٧ |- |{{flagicon|Japan}} ٢٠١٤ |7th |٩ |٤ |٥ |١٨ |١٨ |- |{{flagicon|United States}} ٢٠١٥ |8th |٩ |٣ |٦ |١٧ |١٩ |- |{{flagicon|Thailand}} ٢٠١٦ |7th |٩ |٥ |٤ |١٨ |٢٠ |- style="background:#c96;" |{{flagicon|China}} '''٢٠١٧''' |'''3rd''' |١٣ |١٠ |٣ |٣٣ |١٥ |- !تێکڕا !Qualified: 7/25 !٧٧ !٤٥ !٣٢ !١٧١ !١٢٥ |} === خولی نەتەوەکان === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !ساڵ !شوێن یان پلە !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets won}} !{{Tooltip|SL|Sets lost}} |- |{{flagicon|China}} ٢٠١٨ |5th |١٧ |١٢ |٥ |٤٣ |٢١ |- |{{flagicon|China}} ٢٠١٩ |13th |١٥ |٥ |١٠ |٢٠ |٣٣ |- |{{flagicon|China}} ٢٠٢٠ | colspan="7" |''Not held due to the COVID-19 pandemic'' |- |{{flagicon|ITA}} ٢٠٢١ |13th |١٥ |٤ |١١ |١٩ |٣٦ |- !تێکڕا !Qualified: 3/3 !٤٧ !٢١ !٢٦ !٨٢ !٩٠ |} === پاڵەوانییەتی یارییەکانی ئەورووپا === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !ساڵ !شوێن یان پلە !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets won}} !{{Tooltip|SL|Sets lost}} |- style="background:#c96;" |{{flagicon|Azerbaijan}} '''٢٠١٥''' |{{bronze03}} |٨ |٦ |٢ |٢٢ |١١ |- !تێکڕا !Qualified: 1/1 !٨ !٦ !٢ !٢٢ !١١ |} === خولی تۆپی بالەی ئەورووپا === {| class="wikitable" style="text-align: center;" !ساڵ !شوێن یان پلە !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets won}} !{{Tooltip|SL|Sets lost}} |- style="background:gold;" |{{flagicon|TUR}} '''٢٠٠٩''' |{{gold01}} |١٤ |١٢ |٢ |٣٩ |١٥ |- style="background:gold;" |{{flagicon|TUR}} '''٢٠١٠''' |{{gold01}} |١٤ |١٣ |١ |٤٠ |٧ |- style="background:gold;" |{{flagicon|TUR}} '''٢٠١١''' |{{gold01}} |١٤ |١٤ |٠ |٤٢ |٤ |- style="background:#c96;" |{{flagicon|CZE}} '''٢٠١٢''' |{{bronze03}} |١٤ |١٣ |١ |٤٠ |١٠ |- |{{flagicon|BUL}} ٢٠١٣ |5th |١٢ |٦ |٦ |٢٢ |٢٣ |- |{{flagicon|EU}} ٢٠١٤ | colspan="6" rowspan="6" |''Did not enter'' |- |{{flagicon|EU}} ٢٠١٥ |- |{{flagicon|EU}} ٢٠١٦ |- |{{flagicon|EU}} ٢٠١٧ |- |{{flagicon|HUN}} ٢٠١٨ |- |{{flagicon|CRO}} ٢٠١٩ |- |{{flagicon|BUL}} ٢٠٢٠ | colspan="6" |''Not held due to the COVID-19 pandemic'' |- |{{flagicon|BUL}} {{flagicon|SLO}} ٢٠٢١ | colspan="6" |''Did not enter'' |- !تێکڕا !Qualified: 5/10 !٦٨ !٥٨ !١٠ !١٨٣ !٥٩ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Serbia women's national volleyball team|ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی سربیا}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|سڕبیا|ژن}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمان]] 3hzyft24xoclyseovmx1dg4b0v0u6zg 0 191023 1706615 1693247 2026-11-10T19:41:29Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706615 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ڕێکخستن|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} }} {{داتابۆکس}} یەکێک لە بڕگە سەرەکیەکانی ئاهەنگی کردنەوەی یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینە هاتنە ناوەوەی وەرزشوانان و بەرپرسانە بە ئالای خۆیانەوە بۆ ناو یاریگا . یەکێک لە وەرزشوانان دەبێتە ئالاهەڵگر ، لەلایەن لێژنەی ئۆڵۆمپی ولاتەی هەڵدەبژێردێت . یۆنان وەک وەک ولاتی یارییە کۆنەکان و نوێکان یەکەم جار هاتە ناو یاریگاوە . بەڕازیل ولاتی خانەخوێ لە کۆتایی هاتە ناو یاریگا . ولاتەکانی دیکە بە پیچی ئەلف و بێی ئینگلیزی ڕیزبەندی کران . ولاتی پرتووگال وەک بە شێک لە شاندی لێژنەی ئۆڵمپی بەشداریکرد . ناوی ولاتە بەشداربووەکان لە کاتی هاتنە ناویاریگاوە بە پێی ڕێنمایەکانی لێنەی ئۆڵمپی نێودەوڵەتی یەکەم جار بە زمانی فەڕەنسی پاشان ئینگلیزی (ئەم دوو زمانە زمانی فەرمی ئۆڵۆمپیادن) وە دواتر پرتوگالی بە یاوەری مۆسقایەکی تایبەت خوێندرانەوە . == ولاتە بەشداربووەکان و ئاڵاهەڵگران == [[File:Burkina Faso at the 2016 Summer Olympics.jpg|thumb]] [[File:Phelps carries Stars & Stripes (28726351981).jpg|thumb]] [[File:2016 Summer Olympics opening ceremony 1035369-olimpiadas abertura-2902.jpg|thumb]] [[File:Iran 2016 Summer Olympics Parade 01.jpg|thumb]] <!-- Deleted image removed: [[File:Refugee Team.jpg|thumb|right|The Refugee Olympic Team during the parade]] --> [[File:A scene from the Rio 2016 Olympic Games Opening Ceremony (28213110473).jpg|thumb]] {| class="sortable wikitable" style="font-size:95%" |- !width=25| ژمارە !width=300|وڵات !width=230|بە زمانی پورتوگالی !width=170|ئاڵاھەڵگر !width=110|وەرزش |- |align=center| 1 || {{flagIOCteam|GRE|2016 Summer}} || Grécia || {{sort|Bekatorou, Sofia|[[Sofia Bekatorou]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bekatorou to become first female flag bearer in Greek Olympic history|ناونیشان=http://www.china.org.cn/world/Off_the_Wire/2016-07/06/content_38817008.htm|بڵاوکەرەوە=[[China Internet Information Center]]|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || Sailing |- |align=center| 2 || {{flagIOCteam|AFG|2016 Summer}} || Afeganistão || {{sort|Bakhshi, Mohammad Tawfiq|[[Mohammad Tawfiq Bakhshi]]}}<ref name="IOC list">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Flagbearers for the Rio 2016 Opening Ceremony|ناونیشان=https://www.olympic.org/news/the-flagbearers-for-the-rio-2016-opening-ceremony|بڵاوکەرەوە=[[International Olympic Committee]]|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 3 || {{flagIOCteam|RSA|2016 Summer}} || África do Sul || {{sort|van Niekerk, Wayde|[[Wayde van Niekerk]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Wayde, Zanele named as SA flag bearer at Rio send off|ناونیشان=http://www.sascoc.co.za/2016/07/22/wayde-zanele-named-as-sa-flagbearers-at-rio-send-off/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[SASCOC]]|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629160920/http://www.sascoc.co.za/2016/07/22/wayde-zanele-named-as-sa-flagbearers-at-rio-send-off/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 4 || {{flagIOCteam|ALB|2016 Summer}} || Albânia || {{sort|Gega, Luiza|[[Luiza Gega]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rio 2016: Albania to participate with only a handful of athletes|ناونیشان=http://www.tiranatimes.com/?p=128442|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Tirana Times]]|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 5 || {{flagIOCteam|GER|2016 Summer}} || Alemanha || {{sort|Boll, Timo|[[Timo Boll]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olympische Eröffnungsfeier: Tischtennisspieler Boll trägt die deutsche Fahne|trans-title=Olympic opening ceremony: Table tennis player Boll will carry the German flag|زمان=de|ناونیشان=http://www.spiegel.de/sport/sonst/olympia-2016-timo-boll-wird-deutscher-fahnentraeger-a-1106141.html|بڵاوکەرەوە=[[Der Spiegel]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || تێنسی سەر مێز |- |align=center| 6 || {{flagIOCteam|AND|2016 Summer}} || Andorra || {{sort|Salles, Laura|[[Laura Sallés]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Laura Sallés serà l'abanderada dels Jocs Olímpics a Rio|trans-title=Laura Sallés will be the flag bearer at the Rio Olympics|ناونیشان=http://www.ara.ad/societat/Laura-Salles-Jocs-Olimpics-Rio_0_1621038078.html|زمان=ca|بڵاوکەرەوە=[[Ara (newspaper)|Ara]]|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629211329/https://www.ara.ad/societat/Laura-Salles-Jocs-Olimpics-Rio_0_1621038078.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 7 || {{flagIOCteam|ANG|2016 Summer}} || Angola || {{sort|Kiala, Luísa|[[Luísa Kiala]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Luisa Kiala pode ser porta-bandeira no Rio de Janeiro|trans-title=Luisa Kiala will be the flag bearer in Rio de Janeiro|زمان=pt|ناونیشان=http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/27/Luisa-Kiala-pode-ser-porta-bandeira-Rio-Janeiro,ba4680ce-994a-4ea0-88ac-0433a466191a.html|بڵاوکەرەوە=[[ANGOP]]|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155206/http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/27/Luisa-Kiala-pode-ser-porta-bandeira-Rio-Janeiro,ba4680ce-994a-4ea0-88ac-0433a466191a.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Handball at the 2016 Summer Olympics|Handball]] |- |align=center| 8 || {{flagIOCteam|ANT|2016 Summer}} || Antígua e Barbuda || {{sort|Bailey, Daniel|[[Daniel Bailey]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 9 || {{flagIOCteam|KSA|2016 Summer}} || Arábia Saudita || {{sort|Hamad, Sulaiman|[[Sulaiman Hamad]]}}<ref name="IOC list" /> || جودۆ |- |align=center| 10 || {{flagIOCteam|ALG|2016 Summer}} || Argélia || {{sort|Asselah, Sonia|[[Sonia Asselah]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=JO-2016: la judokate Sonia Asselah porte-drapeau à Rio|trans-title=2016 Olympics: Sonia Asselah will be the flag bearer in Rio|زمان=fr|ناونیشان=http://www.aps.dz/sport/44738-jo-2016-la-judokate-sonia-asselah-porte-drapeau-%C3%A0-rio|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20160726221324/http://www.aps.dz/sport/44738-jo-2016-la-judokate-sonia-asselah-porte-drapeau-%C3%A0-rio|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|agency=[[Algérie Presse Service]]|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 11 || {{flagIOCteam|ARG|2016 Summer}} || Argentina || {{sort|Scola, Luis|[[Luis Scola]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Argentina's Olympic Committee selects Scola as country's flag-bearer at Rio 2016|ناونیشان=http://www.fiba.com/olympics/2016/news/argentinas-olympic-committee-selects-scola-as-countrys-flag-bearer-at-rio-2016|بڵاوکەرەوە=[[FIBA]]|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161224114103/http://www.fiba.com/olympics/2016/news/argentinas-olympic-committee-selects-scola-as-countrys-flag-bearer-at-rio-2016|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Basketball at the 2016 Summer Olympics|Basketball]] |- |align=center| 12 || {{flagIOCteam|ARM|2016 Summer}} || Armênia || {{sort|Mkhitaryan, Vahan|[[Vahan Mkhitaryan]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Swimmer Vahan Mkhitaryan to be Armenia's flag bearer at Rio 2016|ناونیشان=https://armenpress.am/eng/news/854918/swimmer-vahan-mkhitaryan-to-be-armenia%E2%80%99s-flag-bearer-at-rio-2016.html|بڵاوکەرەوە=[[Armenpress]]|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|شوێن=Yerevan}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 13 || {{flagIOCteam|ARU|2016 Summer}} || Aruba || {{sort|van der Velden, Nicole|[[Nicole van der Velden]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 14 || {{flagIOCteam|IOA|2016 Summer|name=Independent Olympic Athletes}} || {{sortname|Atletas Olímpicos|Independentes|nolink=1}} || Volunteer<ref name="IOC list" /> || |- |align=center| 15 || {{flagIOCteam|AUS|2016 Summer}} || Austrália || {{sort|Meares, Anna|[[Anna Meares]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Anna Meares named 2016 Australian Olympic Team Flagbearer|ناونیشان=http://rio2016.olympics.com.au/news/anna-meares-named-2016-australian-olympic-team-flagbearer|بڵاوکەرەوە=[[Australian Olympic Committee]]|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160707202427/http://rio2016.olympics.com.au/news/anna-meares-named-2016-australian-olympic-team-flagbearer|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 16 || {{flagIOCteam|AUT|2016 Summer}} || Áustria || {{sort|Liu, Jia|[[Liu Jia]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Liu Jia führt ÖOC-Aufgebot an|trans-title=Liu Jia leads the Austrian Olympic team|زمان=de|ناونیشان=http://oeoc.at/main.asp?kat1=87&kat2=538&vid=1&NID=16677|بڵاوکەرەوە=[[Austrian Olympic Committee]]|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160731142903/http://oeoc.at/main.asp?kat1=87&kat2=538&vid=1&NID=16677|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || تێنسی سەر مێز |- |align=center| 17 || {{flagIOCteam|AZE|2016 Summer}} || Azerbaijão || {{sort|Mammadov, Teymur|[[Teymur Mammadov]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Details of selecting boxer Teymur Mammadov as a flag bearer of Azerbaijani team unveiled |ناونیشان=http://report.az/en/olympics-2016/details-on-selecting-a-boxer-teymur-mammadov-a-flag-bearer-of-azerbaijan-team/ |بڵاوکەرەوە=[[Report Information Agency]] |ڕێکەوت=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160629120239/http://report.az/en/olympics-2016/details-on-selecting-a-boxer-teymur-mammadov-a-flag-bearer-of-azerbaijan-team/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 18 || {{flagIOCteam|BAH|2016 Summer}} || Bahamas || {{sort|Miller, Shaunae|[[Shaunae Miller]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Shaunae to carry the flag for Team Bahamas|ناونیشان=http://www.thenassauguardian.com/sports/66803-shaunae-to-carry-the-flag-for-team-bahamas|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=The Nassau Guardian|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160805160139/http://www.thenassauguardian.com/sports/66803-shaunae-to-carry-the-flag-for-team-bahamas|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٦|df=dmy-all}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 19 || {{flagIOCteam|BAN|2016 Summer}} || Bangladesh || {{sort|Rahman, Siddikur|[[Siddikur Rahman]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Siddikur to wave the red and green in Rio|ناونیشان=http://www.thedailystar.net/sports/golf/siddikur-wave-the-red-and-green-rio-1253893|بڵاوکەرەوە=[[The Daily Star (Bangladesh)|The Daily Star]]|شوێن=[[Bangladesh]]|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Golf at the 2016 Summer Olympics|Golf]] |- |align=center| 20 || {{flagIOCteam|BAR|2016 Summer}} || Barbados || {{sort|Gittens, Ramon|[[Ramon Gittens]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gittens will be flag bearer in Rio|ناونیشان=http://www.nationnews.com/nationnews/news/84162/gittens-flag-bearer-rio|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The Daily Nation (Barbados)|The Daily Nation]]|شوێن=[[Barbados]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155645/http://www.nationnews.com/nationnews/news/84162/gittens-flag-bearer-rio|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 21 || {{flagIOCteam|BRN|2016 Summer}} || Bareine || {{sort|Saleh, Farhan|[[Farhan Saleh]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Saleh to carry Bahrain flag at Rio opening|ناونیشان=http://www.gdnonline.com/Details/104989/Saleh-to-carry-Bahrain-flag-at-Rio-opening|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Gulf Daily News]]|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155255/http://www.gdnonline.com/Details/104989/Saleh-to-carry-Bahrain-flag-at-Rio-opening|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 22 || {{flagIOCteam|BLR|2016 Summer}} || Belarus || {{sort|Kiryienka, Vasil|[[Vasil Kiryienka]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://eng.belta.by/sport/view/vasily-kiriyenko-named-belarus-olympic-flag-bearer-93329-2016/|سەردێڕ=Vasil Kiryienka named Belarus' Olympic flag bearer|بڵاوکەرەوە=[[Belarusian Telegraph Agency]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 23 || {{flagIOCteam|BEL|2016 Summer}} || Bélgica || {{sort|Borlée, Olivia|[[Olivia Borlée]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Team Belgium duidt zijn vlaggendraagster aan !|trans-title=Team Belgium appoints its flag bearer!|زمان=nl|ناونیشان=http://teambelgium.be/nl/artikel/team-belgium-duidt-zijn-vlaggendraagster-aan|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Belgian Olympic Committee]]}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 24 || {{flagIOCteam|BIZ|2016 Summer}} || Belize || {{sort|Jones, Brandon|[[Brandon Jones (athlete)|Brandon Jones]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Off to The Olympics|ناونیشان=http://7newsbelize.com/sstory.php?nid=37150|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Tropical Vision Limited|7 News]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155452/http://7newsbelize.com/sstory.php?nid=37150|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 25 || {{flagIOCteam|BEN|2016 Summer}} || Benim || {{sort|Apithy, Yemi|[[Yémi Apithy]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Le Côte-d'Orien Yémi Apithy sera le porte-drapeau du Bénin à Rio !|trans-title=Côte-d'Orien's Yémi Apithy will be Bénin's flag bearer in Rio|زمان=fr|ناونیشان=http://www.bienpublic.com/sport-national/2016/08/01/le-cote-d-orien-yemi-apithy-sera-le-porte-drapeau-du-benin-a-rio|بڵاوکەرەوە=[[Le Bien Public]]|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 26 || {{flagIOCteam|BER|2016 Summer}} || Bermudas || {{sort|Smith, Tyrone|[[Tyrone Smith (athlete)|Tyrone Smith]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Long Jumper Tyrone Smith to Carry Bermuda Flag|ناونیشان=http://www.olympics.bm/news/128-long-jumper-tyrone-smith-to-carry-bermuda-flag|بڵاوکەرەوە=Bermuda Olympic Association|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190531032424/http://www.olympics.bm/news/128-long-jumper-tyrone-smith-to-carry-bermuda-flag|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 27 || {{flagIOCteam|BOL|2016 Summer}} || Bolívia || {{sort|Castro, Angela|[[Ángela Castro]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Ángela Castro será la abanderada de Bolivia en los Juegos Olímpicos de Río 2016|trans-title=Angela Castro will be Bolivia's flag bearer at the 2016 Rio Olympics|ناونیشان=http://panamericana.bo/index.php/2016/07/13/angela-castro-sera-la-abanderada-de-bolivia-en-los-juegos-olimpicos-de-rio-2016/|زمان=es|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Radio Panamericana|ڕێکەوت=١٣ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160910012849/http://panamericana.bo/index.php/2016/07/13/angela-castro-sera-la-abanderada-de-bolivia-en-los-juegos-olimpicos-de-rio-2016/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 28 || {{flagIOCteam|BIH|2016 Summer}} || Bósnia-Herzegovina || {{sort|Tuka, Amel|[[Amel Tuka]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Amel Tuka nosi bh. zastavu na otvorenju Olimpijskih igara|trans-title=Amel Tuka will carry the Bosnian flag at the Olympic opening ceremonies|زمان=bs|ناونیشان=http://ba.n1info.com/a104554/Sport-Klub/Ostali-sportovi/Amel-Tuka-nosi-bh.-zastavu-na-otvorenju-Olimpijskih-igara.html|بڵاوکەرەوە=[[N1 (television)|N1]]|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170802124905/http://ba.n1info.com/a104554/Sport-Klub/Ostali-sportovi/Amel-Tuka-nosi-bh.-zastavu-na-otvorenju-Olimpijskih-igara.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 29 || {{flagIOCteam|BOT|2016 Summer}} || Botsuana || {{sort|Amos, Nijel|[[Nijel Amos]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 30 || {{flagIOCteam|BRU|2016 Summer|name=Brunei Darussalam}} || Brunei Darussalam || {{sort|Ismail, Mohamed Fakhri|[[Mohamed Fakhri Ismail]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Yee |یەکەم=Chun Leong |سەردێڕ=Fakhri Brunei's flag bearer at Rio Olympics opening ceremony |ناونیشان=http://www.bt.com.bn/sports-national/2016/08/05/fakhri-brunei%E2%80%99s-flag-bearer-rio-olympics-opening-ceremony |ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The Brunei Times]] |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160805133329/http://www.bt.com.bn/sports-national/2016/08/05/fakhri-brunei%E2%80%99s-flag-bearer-rio-olympics-opening-ceremony |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 31 || {{flagIOCteam|BUL|2016 Summer}} || Bulgária || {{sort|Lalova, Ivet|[[Ivet Lalova-Collio]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Ивет Лалова ще е българският знаменосец в Рио|trans-title=Ivet Lalova will be Bulgaria's flag bearer in Rio|زمان=bg|ناونیشان=http://www.dnevnik.bg/sport/rio2016/2016/07/27/2802063_ivet_lalova_shte_e_bulgarskiiat_znamenosec_v_rio/|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Dnevnik (Bulgarian newspaper)|Dnevnik]]|شوێن=[[Bulgaria]]}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 32 || {{flagIOCteam|BUR|2016 Summer}} || Burkina Faso || {{sort|Sidibe, Rachid|[[Rachid Sidibé]]}}<ref name=porte-drapeau>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=JO 2016: les porte-drapeaux africains à Rio|trans-title=2016 Olympics: African flag bearers for Rio|زمان=fr|ناونیشان=http://www.rfi.fr/sports/20160804-jo-2016-porte-drapeaux-africains-rio-jeux-olympiques-ceremonie-ouverture|بڵاوکەرەوە=[[Radio France Internationale]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 33 || {{flagIOCteam|BDI|2016 Summer}} || Burundi || {{sort|Irabaruta, Olivier|[[Olivier Irabaruta]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 34 || {{flagIOCteam|BHU|2016 Summer}} || Butão || {{sort|Karma|[[Karma (archer)|Karma]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Archery at the 2016 Summer Olympics|Archery]] |- |align=center| 35 || {{flagIOCteam|CPV|2016 Summer}} || Cabo Verde || {{sort|Andrade, Maria|[[Maria Andrade]]}}<ref name="IOC list" /> || تایکواندۆ |- |align=center| 36 || {{flagIOCteam|CMR|2016 Summer}} || Camarões || {{sort|Ntsengue, Wilfried|[[Wilfried Ntsengue]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Agé de 18 ans, le boxeur Wilfried Seyi désigné porte-étendard du Cameroun aux JO|trans-title=At age 18, boxer Wilfried Seyi assigned as Cameroons flag bearer at the Olympics|زمان=fr|ناونیشان=https://www.237online.com/article-32075-ag-eacute--de-18-ans-le-boxeur-wilfried-seyi-d-eacute-sign-eacute--porte-eacute-tendard-du-cameroun-aux-jo.html|بڵاوکەرەوە=L'ouverture sur le Cameroun|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160717155143/https://www.237online.com/article-32075-ag-eacute--de-18-ans-le-boxeur-wilfried-seyi-d-eacute-sign-eacute--porte-eacute-tendard-du-cameroun-aux-jo.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 37 || {{flagIOCteam|CAM|2016 Summer}} || Camboja || {{sort|Sorn, Seavmey|[[Sorn Seavmey]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.insidethegames.biz/articles/1036539/seavmey-makes-cambodian-history-with-success-at-asian-taekwondo-olympic-qualification-tournament |سەردێڕ=Seavmey makes Cambodian history with success at Asian Taekwondo Olympic Qualification Tournament |دوایین١=Etchells|یەکەم١=Daniel|ڕێکەوت=١٦ی نیسانی ٢٠١٦|وێبگە=Insidethegames |بڵاوکەرەوە=Dunsar Media Company Limited |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> ||تایکواندۆ |- |align=center| 38 || {{flagIOCteam|CAN|2016 Summer}} || Canadá || {{sort|MacLennan, Rosannagh|[[Rosannagh MacLennan]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Asif|دوایین=Hossain|سەردێڕ=MacLennan to lead Team Canada as flag bearer at Rio 2016 Opening Ceremony|ناونیشان=http://olympic.ca/2016/07/21/maclennan-to-lead-team-canada-as-flag-bearer-at-rio-2016-opening-ceremony/|بڵاوکەرەوە=[[Canadian Olympic Committee]]|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref>|| [[Gymnastics at the 2016 Summer Olympics|Gymnastics]] |- |align=center| 39 || {{flagIOCteam|QAT|2016 Summer}} || Catar || {{sort|al-Thani, Sheikh Ali|[[Sheikh Ali al-Thani Hamad]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Equestrian at the 2016 Summer Olympics|Equestrian]] |- |align=center| 40 || {{flagIOCteam|KAZ|2016 Summer}} || Cazaquistão || {{sort|Zhaparov, Ruslan|[[Ruslan Zhaparov]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Знамя Казахстана на Олимпиаде в Рио понесёт Руслан Жапаров|trans-title=Ruslan Zhaparov will be Kazakhstan's flag bearer at the Olympics|زمان=ru|ناونیشان=http://informburo.kz/novosti/znamya-sbornoy-kazahstana-na-olimpiade-v-rio-ponesyot-ruslan-zhaparov.html|بڵاوکەرەوە=Informburo.kz|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || تایکواندۆ |- |align=center| 41 || {{flagIOCteam|CAY|2016 Summer}} || {{sortname|Ilhas|Cayman|nolink=1}} || {{sort|Forbes, Ronald|[[Ronald Forbes]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Kevin|دوایین=Morales|ناونیشان=http://cayman27.ky/2016/08/forbes-to-serve-as-caymans-flag-bearer-at-rio-2016/|سەردێڕ=Forbes to serve as Cayman's flag bearer at Rio 2016|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Cayman 27|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160805133628/http://cayman27.ky/2016/08/forbes-to-serve-as-caymans-flag-bearer-at-rio-2016/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 42 || {{flagIOCteam|CAF|2016 Summer}} || {{sortname|República|Centroafricana|nolink=1}} || {{sort|Sauvourel, Chloe|[[Chloe Sauvourel]]}}<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 43 || {{flagIOCteam|CHA|2016 Summer}} || Chade || {{sort|Ali Taher, Bibiro|[[Bibiro Ali Taher]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.paris-normandie.fr/sport/jeux-olympiques--a-sotteville-rio-a-l-accent-africain-EB6452754#.V5441ZN94ch|سەردێڕ=Jeux Olympiques : à Sotteville, Rio a l'accent africain|trans-title=Olympics: Sotteville, African athletes are Rio-bound|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Paris-Normandie|زمان=fr}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 44 || {{flagIOCteam|CHI|2016 Summer}} || Chile || {{sort|Olivera, Érika|[[Érika Olivera]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Erika Olivera será la abanderada de Chile Río 2016|trans-title=Erika Olivera will be Chile's flag bearer for Rio 2016|زمان=es|ناونیشان=http://www.latercera.com/noticia/deportes/2016/06/656-685917-9-erika-olivera-sera-la-abanderada-de-chile-rio-2016.shtml|بڵاوکەرەوە=[[La Tercera]]|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160824102619/http://www.latercera.com/noticia/deportes/2016/06/656-685917-9-erika-olivera-sera-la-abanderada-de-chile-rio-2016.shtml|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ||گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 45 || {{flagIOCteam|CHN|2016 Summer|name=People's Republic of China}} || {{sortname|República Popular da|China|nolink=1}}|| {{sort|Lei, Sheng|[[Lei Sheng]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.xinhuanet.com/english/2016-08/03/c_135561533.htm|سەردێڕ=Fencing champion Lei Sheng named China's flag-bearer at Rio Olympics|بڵاوکەرەوە=[[Xinhuanet]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328094715/http://news.xinhuanet.com/english/2016-08/03/c_135561533.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ||[[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 46 || {{flagIOCteam|CYP|2016 Summer}} || Chipre || {{sort|Kontides, Pavlos|[[Pavlos Kontides]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|script-title=el:Η κυπριακή αποστολή στο Ρίο και ημερομηνίες των αγωνισμάτων|trans-title=Presentation of the Cypriot delegation and the schedule of events|زمان=el|ناونیشان=http://www.reporter.com.cy/sports/other-sports/article/86702/i-kypriaki-apostoli-sto-rio-kai-imerominies-ton-agnismaton|سەردێڕ=Η κυπριακή αποστολή στο Ρίο και ημερομηνίες των αγωνισμάτων|بڵاوکەرەوە=Reporter.com.cy|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011022146/http://www.reporter.com.cy/sports/other-sports/article/86702/i-kypriaki-apostoli-sto-rio-kai-imerominies-ton-agnismaton|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 47 || {{flagIOCteam|COL|2016 Summer}} || Colômbia || {{sort|Alvear, Yuri|[[Yuri Alvear]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.antena2.com.co/juegos-ol%C3%ADmpicos/noticias/yudoca-yuri-alvear-ser%C3%A1-abanderada-de-colomb|سەردێڕ=La yudoca Yuri Alvear será la abanderada de Colombia|trans-title=Judoka Yuri Alvear will be Colombia's flag bearer|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[RCN Radio|Antena 2]]|زمان=es|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328060535/http://www.antena2.com.co/juegos-ol%C3%ADmpicos/noticias/yudoca-yuri-alvear-ser%C3%A1-abanderada-de-colomb|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 48 || {{flagIOCteam|COM|2016 Summer}} || Comores || {{sort|Andhumdine, Nazlati Mohamed|[[Nazlati Mohamed Andhumdine]]}}<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 49 || {{flagIOCteam|CGO|2016 Summer|name=Congo}} || Congo || {{sort|Elemba, Franck|[[Franck Elemba]]}}<ref name=porte-drapeau/> || [[Athletics at the 2016 Summer Olympics|گۆڕەپان و مەیدان]] |- |align=center| 50 || {{flagIOCteam|COD|2016 Summer|name=Democratic Republic of the Congo}} || {{sortname|República Democrática do|Congo|nolink=1}} || {{sort|Keleku, Rosa|[[Rosa Keleku]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jeux Olympiques 2016: Rosa Keleku désignée porte-étendard de la RDC|trans-title=2016 Olympics: Rosa Keleku will be the flag bearer for DRC|ناونیشان=http://www.radiookapi.net/2016/07/31/actualite/sport/jeux-olympiques-2016-rosa-keleku-designee-porte-etendard-de-la-rdc|بڵاوکەرەوە=[[Radio Okapi]]|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|زمان=fr|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || تایکواندۆ |- |align=center| 51 || {{flagIOCteam|COK|2016 Summer}} || {{sortname|Ilhas|Cook|nolink=1}} || {{sort|Nicholas, Ella|[[Ella Nicholas]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tauranga woman flagbearer at Olympics|ناونیشان=https://www.sunlive.co.nz/news/131047-tauranga-woman-flagbearer-at-olympics.html|وێبگە=sunlive.co.nz|بڵاوکەرەوە=[[Sun Media Ltd]]|ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Canoeing at the 2016 Summer Olympics|Canoeing]] |- |align=center| 52 || {{flagIOCteam|KOR|2016 Summer|name=Republic of Korea}} || {{sortname|República da|Coreia|nolink=1}} || {{sort|Gu Bon-gil|[[Gu Bon-gil]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.koreaherald.com/view.php?ud=20160719000293|سەردێڕ=Fencer named Korean flag bearer at Rio Olympics|بڵاوکەرەوە=[[The Korea Herald]]|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 53 || {{flagIOCteam|CIV|2016 Summer|name=Côte d’Ivoire}} || Costa do Marfim || {{sort|Ahoure, Murielle|[[Murielle Ahouré]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Guillaume|دوایین=Ahoutou|ناونیشان=http://linfodrome.com/sport/28065-jeux-olympiques-2016-murielle-ahoure-porte-drapeau-de-la-cote-d-ivoire|سەردێڕ=Jeux Olympiques 2016: Murielle Ahouré porte-drapeau de la Côte d'Ivoire|trans-title=2016 Olympics: Murielle Ahouré will be Ivory Coast's flag bearer|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Linfodrome.ci|زمان=fr}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 54 || {{flagIOCteam|CRC|2016 Summer}} || Costa Rica || {{sort|Brenes, Nery|[[Nery Brenes]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.nacion.com/deportes/atletismo/Nery_Brenes-Juegos_Olimpicos_Rio_2016_0_1574442591.html|سەردێڕ=Emocionado y sorprendido Nery Brenes llevará el Pabellón en Río 2016|trans-title=Excited and surprised, Nery Brenes will carry the flag in Rio 2016|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[La Nación (San José)|La Nación]]|شوێن=[[San José, Costa Rica]]|زمان=es|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160722181317/http://www.nacion.com/deportes/atletismo/Nery_Brenes-Juegos_Olimpicos_Rio_2016_0_1574442591.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|df=dmy-all|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> || [[Athletics at the 2016 Summer Olympics|Athletics]] |- |align=center| 55 || {{flagIOCteam|CRO|2016 Summer}} || Croácia || {{sort|Pavić, Josip|[[Josip Pavić]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.croatiaweek.com/croatia-name-flag-bearer-for-2016-rio-olympic-games/|سەردێڕ=Croatia Name Flag-Bearer for 2016 Rio Olympic Games|بڵاوکەرەوە=CroatiaWeek|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629211202/https://www.croatiaweek.com/croatia-name-flag-bearer-for-2016-rio-olympic-games/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Water polo at the 2016 Summer Olympics|Water polo]] |- |align=center| 56 || {{flagIOCteam|CUB|2016 Summer}} || Cuba || {{sort|López, Mijaín|[[Mijaín López]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mijaín López, abanderado de Cuba en Río de Janeiro 2016|trans-title=Mijaín López, Cuba's flag bearer for Rio de Janeiro 2016|زمان=es|ناونیشان=http://www.nbcdeportes.com/Juegos-Olimpicos-Rio-Janeiro-2016/mijain-lopez-abanderado-de-cuba-en-rio-de-janeiro-2016|بڵاوکەرەوە=[[NBC Deportes]]|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 57 || {{flagIOCteam|DEN|2016 Summer}} || Dinamarca || {{sort|Wozniacki, Caroline|[[Caroline Wozniacki]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Caroline Wozniacki named Denmark flag-bearer for the Rio Olympics|ناونیشان=http://www.stuff.co.nz/sport/tennis/76645300/caroline-wozniacki-named-denmark-flagbearer-for-the-rio-olympics|بڵاوکەرەوە=[[Stuff.co.nz]]|ڕێکەوت=٦ی شوباتی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || [[Tennis at the 2016 Summer Olympics|Tennis]] |- |align=center| 58 || {{flagIOCteam|DJI|2016 Summer}} || Djibuti || {{sort|Mouhyadin, Abdi Waiss|[[Abdi Waiss Mouhyadin]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 59 || {{flagIOCteam|DMA|2016 Summer}} || Dominica || {{sort|Durañona, Yordanys|[[Yordanys Durañona]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 60 || {{flagIOCteam|DOM|2016 Summer}} || {{sortname|República|Dominicana|nolink=1}} || {{sort|Santos, Luguelín|[[Luguelín Santos]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Luguelin Santos será el portador de la bandera en los Juegos de Río 2016|trans-title=Luguelin Santos will be the flag bearer in Rio 2016|زمان=es|ناونیشان=http://www.diariolibre.com/deportes/olimpismo/luguelin-santos-el-abanderado-por-rd-yn3953991|بڵاوکەرەوە=Diario Libre|ڕێکەوت=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 61 || {{flagIOCteam|EGY|2016 Summer}} || Egito || {{sort|El-Ahmar, Ahmed|[[Ahmed El-Ahmar]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.filgoal.com/arabic/news.aspx?NewsID=197996|سەردێڕ=أبو القاسم: من الشرف رفع علم مصر في افتتاح أوليمبياد ريو|trans-title=Alaaeldin Abouelkassem: I have the honor of carrying the Egyptian flag in the opening ceremony|زمان=ar|ڕێکەوت=٥ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[FilGoal]]|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160822202104/https://www.filgoal.com/arabic/news.aspx?NewsID=197996|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Handball at the 2016 Summer Olympics|Handball]] |- |align=center| 62 || {{flagIOCteam|ESA|2016 Summer}} || El Salvador || {{sort|Castro, Lilian|[[Lilian Castro]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.laprensagrafica.com/2016/07/31/lilian-castro-es-la-abanderada|سەردێڕ=Lilian Castro es la abanderada|trans-title=Lilian Castro will be the flag bearer|زمان=es|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[La Prensa Gráfica]]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170118041217/http://www.laprensagrafica.com/2016/07/31/lilian-castro-es-la-abanderada}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 63 || {{flagIOCteam|UAE|2016 Summer}} || Emirados Árabes Unidos || {{sort|Al-Bedwawi, Nada|[[Nada Al-Bedwawi]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Abulleil|یەکەم١=Reem|سەردێڕ=UAE's Nada Al Bedwawi 'shocked' by Olympic flag-bearing honour|ناونیشان=http://sport360.com/article/olympics/186694/uaes-nada-al-bedwawi-shocked-by-olympic-flag-bearing-honour/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=Sport360|ڕێکەوت=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160814024816/http://sport360.com/article/olympics/186694/uaes-nada-al-bedwawi-shocked-by-olympic-flag-bearing-honour/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 64 || {{flagIOCteam|ECU|2016 Summer}} || Equador || {{sort|Garcia, Estefania|[[Estefania García]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.elcomercio.com/deportes/judo-abanderada-ecuador-olimpiadas-rio2016.html|سەردێڕ=Estefanía García será la abanderada de Ecuador en los Juegos de Río 2016|trans-title=Estefanía García will be Ecuador's flag bearer at the 2016 Rio Olympics|زمان=es|بڵاوکەرەوە=[[El Comercio (Ecuador)|El Comercio]]|شوێن=[[Ecuador]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155135/http://www.elcomercio.com/deportes/judo-abanderada-ecuador-olimpiadas-rio2016.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 65 || {{flagIOCteam|ERI|2016 Summer}} || Eritreia || Volunteer<ref name="IOC list" /> || |- |align=center| 66 || {{flagIOCteam|SVK|2016 Summer}} || Eslováquia || {{sort|Barteková, Danka|[[Danka Barteková]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.olympic.sk/aktuality-sov/50-valne-zhromazdenie-sov-schvalilo-zlozenie-slovenskej-vypravy-na-oh-2016-istych-je-52-sportovcov-s-vlajkou-na-otvaracom-ceremoniali-bartekova|سەردێڕ=550. valné zhromaždenie SOV schválilo zloženie slovenskej výpravy na OH 2016, istých je 52 športovcov, s vlajkou na otváracom ceremoniáli Barteková|trans-title=50. The General Assembly approved the composition of the 52 athletes on the Slovak team at the 2016 Olympics, with Barteková carrying the flag in the opening ceremony|زمان=sk|بڵاوکەرەوە=[[Slovak Olympic Committee]]|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629183035/https://www.olympic.sk/aktuality-sov/50-valne-zhromazdenie-sov-schvalilo-zlozenie-slovenskej-vypravy-na-oh-2016-istych-je-52-sportovcov-s-vlajkou-na-otvaracom-ceremoniali-bartekova|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 67 || {{flagIOCteam|SLO|2016 Summer}} || Eslovênia || {{sort|Zbogar, Vasilij|[[Vasilij Žbogar]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Vasilij Žbogar bo slovenski zastavonoša v Riu|trans-title=Vasilij Žbogar will be Slovenia's flag bearer in Rio 2016|ناونیشان=http://www.delo.si/sport/drugi-sporti/vasilij-zbogar-bo-slovenski-zastavonosa-v-riu.html|زمان=sl|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Delo (newspaper)|Delo]]|ڕێکەوت=١٤ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160717085501/http://www.delo.si/sport/drugi-sporti/vasilij-zbogar-bo-slovenski-zastavonosa-v-riu.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 68 || {{flagIOCteam|ESP|2016 Summer}} || Espanha || {{sort|Nadal, Rafael|[[Rafael Nadal]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rafael Nadal to be Spain's flagbearer at Rio Games|ناونیشان=http://www.nbcolympics.com/news/rafael-nadal-named-spains-2016-olympic-flag-bearer|بڵاوکەرەوە=[[NBC Olympics]]|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328060445/http://www.nbcolympics.com/news/rafael-nadal-named-spains-2016-olympic-flag-bearer|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Tennis at the 2016 Summer Olympics|Tennis]] |- |align=center| 69 || {{flagIOCteam|FSM|2016 Summer|name=Federated States of Micronesia}} || Estados Federados da Micronésia || {{sort|Chieng, Jennifer|[[Jennifer Chieng]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Woman Boxer Is FSM's Biggest Hope For Medal In Rio Olympics|ناونیشان=http://www.pireport.org/articles/2016/07/11/woman-boxer-fsm%E2%80%99s-biggest-hope-medal-rio-olympics|بڵاوکەرەوە=Pacific Islands Report|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629194548/http://www.pireport.org/articles/2016/07/11/woman-boxer-fsm%E2%80%99s-biggest-hope-medal-rio-olympics|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 70 || {{flagIOCteam|USA|2016 Summer|name=United States of America}} || Estados Unidos da América || {{sort|Phelps, Michael|[[Michael Phelps]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Michael Phelps Selected As Team USA's Flag Bearer For Rio 2016 Olympic Games|ناونیشان=http://www.teamusa.org/News/2016/August/03/Michael-Phelps-Selected-As-Team-USAs-Flag-Bearer-For-Rio-2016-Olympic-Games|بڵاوکەرەوە=[[United States Olympic Committee]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160803122717/http://www.teamusa.org/News/2016/August/03/Michael-Phelps-Selected-As-Team-USAs-Flag-Bearer-For-Rio-2016-Olympic-Games|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 71 || {{flagIOCteam|EST|2016 Summer}} || Estônia || {{sort|Rammo, Karl-Martin|[[Karl-Martin Rammo]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Eesti lippu kannab olümpiamängude avatseremoonial Karl-Martin Rammo|trans-title=Karl-Martin Rammo will carry the Estonian flag in the Olympic opening ceremony|زمان=et|ناونیشان=http://sport.delfi.ee/news/rio2016/uudised/eesti-lippu-kannab-olumpiamangude-avatseremoonial-karl-martin-rammo?id=75245241|بڵاوکەرەوە=[[Delfi (web portal)|Delfi]]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 72 || {{flagIOCteam|ETH|2016 Summer}} || Etiópia || [[Robel Kiros Habte]]<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 73 || {{flagIOCteam|MKD|name=Former Yugoslav Republic of Macedonia|2016 Summer}} || Ex-República Iugoslava da Macedônia || {{sort|Bogdanovski, Anastasija|[[Anastasija Bogdanovski]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Анастасија Богдановски, македонски знаменосец во Рио|trans-title=Anastasija Bogdanovski, Macedonian flag bearer for Rio|ناونیشان=http://ekipa.mk/anastasija-bogdanovski-makedonski-znamenosets-vo-rio/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=ekipa.mk|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|زمان=mk|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160722160709/http://ekipa.mk/anastasija-bogdanovski-makedonski-znamenosets-vo-rio/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 74 || {{flagIOCteam|FIJ|2016 Summer}} || Fiji || {{sort|Kolinisau, Osea|[[Osea Kolinisau]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Malo|یەکەم=Maciu|سەردێڕ=Fiji's flag bearer|ناونیشان=http://fijitimes.com/story.aspx?id=363338|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Fiji Times]]|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئازاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180312083902/http://fijitimes.com/story.aspx?id=363338|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Rugby sevens at the 2016 Summer Olympics|Rugby sevens]] |- |align=center| 75 || {{flagIOCteam|PHI|2016 Summer}} || Filipinas || {{sort|Lariba, Ian|[[Ian Lariba]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Table tennis' Ian Lariba to carry PH flag in Rio|ناونیشان=http://www.philstar.com/sports/2016/07/19/1604477/table-tennis-ian-lariba-carry-ph-flag-rio|بڵاوکەرەوە=[[The Philippine Star]]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || تێنسی سەر مێز |- |align=center| 76 || {{flagIOCteam|FIN|2016 Summer}} || Finlândia || {{sort|Petäjä-Sirén, Tuuli|[[Tuuli Petäjä-Sirén]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Tuuli Petäjä-Sirén kantaa Suomen lippua Riossa|trans-title=Tuuli Petäjä-Sirén will carry the Finnish flag in Rio|ناونیشان=http://yle.fi/urheilu/3-9068093|زمان=fi|بڵاوکەرەوە=[[Yle]]|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 77 || {{flagIOCteam|FRA|2016 Summer}} || França || {{sort|Riner, Teddy|[[Teddy Riner]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Info L'Equipe : Teddy Riner sera le porte-drapeau français à Rio|trans-title=Team Info: Teddy Riner will be France's flag bearer in Rio|ناونیشان=https://www.lequipe.fr/Judo/Actualites/Info-l-equipe-teddy-riner-sera-le-porte-drapeau-francais-a-rio/709266|زمان=fr|بڵاوکەرەوە=[[L'Equipe]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 78 || {{flagIOCteam|GAB|2016 Summer}} || Gabão || {{sort|Obame, Anthony|[[Anthony Obame]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Roger |یەکەم=Obame-Mussavu |سەردێڕ=Anthony Obame : "Je suis ici pour défendre, avec l'aide du Seigneur, l'honneur de mon pays." |trans-title=Anthony Obame: "I am here to defend, with the Lord's help, the honor of my country" |زمان=fr |ناونیشان=http://timesgabon.com/04-08-2016-anthony-obame-je-suis-ici-pour-defendre-avec-laide-du-seigneur-lhonneur-de-mon-pays/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804145144/http://timesgabon.com/04-08-2016-anthony-obame-je-suis-ici-pour-defendre-avec-laide-du-seigneur-lhonneur-de-mon-pays/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Times Gabon |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || تایکواندۆ |- |align=center| 79 || {{flagIOCteam|GAM|2016 Summer|name=Gambia}} || Gâmbia || {{sort|Bass, Gina|[[Gina Bass]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gina Bass named as The Gambia's Rio 2016 flagbearer|ناونیشان=http://www.aipsmedia.com/2016/07/29/19215/rio-2016-gambia-gina-bass|بڵاوکەرەوە=International Sports Press Association|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Athletics at the 2016 Summer Olympics|Athletics]] |- |align=center| 80 || {{flagIOCteam|GHA|2016 Summer}} || Gana ||[[Flings Owusu-Agyapong]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://ghanasportsonline.com/index.php/other-sports/item/9668-flings-owusu-agyapong-to-be-ghana%25E2%2580%2599s-flag-bearer-at-rio-2016-opening-ceremony|سەردێڕ=Flings Owusu-Agyapong to be Ghana's flag bearer at Rio 2016 opening ceremony|بڵاوکەرەوە=Ghana Sports Online|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20160804144154/http://ghanasportsonline.com/index.php/other-sports/item/9668-flings-owusu-agyapong-to-be-ghana%25E2%2580%2599s-flag-bearer-at-rio-2016-opening-ceremony|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦|df=dmy-all}}</ref>||[[Athletics at the 2016 Summer Olympics|Athletics]] |- |align=center| 81 || {{flagIOCteam|GEO|2016 Summer|name=Georgia}} || Geórgia || {{sort|Tchrikishvili, Avtandil|[[Avtandil Tchrikishvili]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=რიო-დე-ჟანეიროში საქართველოს ოლიმპიური დელეგაციის მედროშე ავთანდილ ჭრიკიშვილი იქნება|trans-title=Avtandil Tchrikishvili will be flag bearer at the Rio de Janeiro Olympics|ناونیشان=http://www.interpressnews.ge/ge/sazogadoeba/386484-rio-de-zhaneiroshi-saqarthvelos-olimpiuri-delegaciis-medroshe-avthandil-tcrikishvili-iqneba.html?ar=A|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=[[Inter Press Service]]|ڕێکەوت=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|زمان=ka|archive-date=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|archive-url=https://web.archive.org/web/20180629155539/http://www.interpressnews.ge/ge/sazogadoeba/386484-rio-de-zhaneiroshi-saqarthvelos-olimpiuri-delegaciis-medroshe-avthandil-tcrikishvili-iqneba.html?ar=A|url-status=dead}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 82 || {{flagIOCteam|GBR|2016 Summer}} || Grã-Bretanha || {{sort|Murray, Andy|[[Andy Murray]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.teamgb.com/news/andy-murray-named-as-flagbearer-for-rio-2016-opening-ceremony|سەردێڕ=Andy Murray named as Flagbearer for Rio 2016 Opening Ceremony|بڵاوکەرەوە=[[British Olympic Association]]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155029/https://www.teamgb.com/news/andy-murray-named-as-flagbearer-for-rio-2016-opening-ceremony|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Tennis at the 2016 Summer Olympics|Tennis]] |- |align=center| 83 || {{flagIOCteam|GRN|2016 Summer}} || Granada || {{sort| James, Kirani|[[Kirani James]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 84 || {{flagIOCteam|GUM|2016 Summer}} || Guam || {{sort|Schulte, Benjamin|[[Benjamin Schulte]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Sablan|یەکەم=Jerick|سەردێڕ=Schulte will bear Guam flag in Rio Olympics opening ceremony|ناونیشان=http://www.guampdn.com/story/sports/2016/08/03/schulte-bear-guam-flag/88054210/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Pacific Daily News|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦}} {{بەستەری مردوو|url=http://www.guampdn.com/story/sports/2016/08/03/schulte-bear-guam-flag/88054210/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 85 || {{flagIOCteam|GUA|2016 Summer}} || Guatemala || {{sort|Gomez, Ana Sofia|[[Ana Sofía Gómez]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=¡Oficial! Ana Sofía Gómez ocupará el lugar de Erick Barrondo|trans-title=Official: Ana Sofía Gómez occupies the place for Erick Barrondo|زمان=es|ناونیشان=http://www.publinews.gt/deportes/ana-sofia-gomez-portara-la-bandera-de-guatemala-en-la-inauguracion-de-los-juegos-olimpicos-de-rio/TetpgD---nq5oKo9jh1dCU/|بڵاوکەرەوە=Publisport.gt|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161108031441/http://www.publinews.gt/deportes/ana-sofia-gomez-portara-la-bandera-de-guatemala-en-la-inauguracion-de-los-juegos-olimpicos-de-rio/TetpgD---nq5oKo9jh1dCU/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Gymnastics at the 2016 Summer Olympics|Gymnastics]] |- |align=center| 86 || {{flagIOCteam|GUY|2016 Summer}} || Guiana || {{sort| Gaskin, Hannibal|[[Hannibal Gaskin]]}}<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 87 || {{flagIOCteam|GUI|2016 Summer}} || Guiné || {{sort|Bangoura, Mamadama|[[Mamadama Bangoura]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=30è édition JO Rio 2016: la Guinée avec 5 athlètes pour 3 disciplines ralliera les lieux de la compétition en retard|trans-title=30th edition of the Olympics – Rio 2016: 5 Guinean athletes competing in 3 sports will rally the tournament|ناونیشان=https://mediaguinee.org/2016/08/03/30e-edition-jo-rio-2016-guinee-5-athletes-3-disciplines-ralliera-lieux-de-competition-retard/|بڵاوکەرەوە=Mediaguinee.org|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|زمان=fr|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804145745/https://mediaguinee.org/2016/08/03/30e-edition-jo-rio-2016-guinee-5-athletes-3-disciplines-ralliera-lieux-de-competition-retard/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 88 || {{flagIOCteam|GEQ|2016 Summer}} || Guiné Equatorial || {{sort|Okori, Reina-Flor|[[Reïna-Flor Okori]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Porte-drapeau de la Guinée équatoriale!|trans-title=Flag bearer for Equatorial Guinea!|ناونیشان=http://www.estrepublicain.fr/sport/2016/08/02/porte-drapeau-de-la-guinee-equatoriale|بڵاوکەرەوە=[[L'Est Républicain]]|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|زمان=fr|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 89 || {{flagIOCteam|GBS|2016 Summer}} || Guiné-Bissau || {{sort|Midana, Augusto|[[Augusto Midana]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 90 || {{flagIOCteam|HAI|2016 Summer}} || Haiti || {{sort|Castelly, Asnage|[[Asnage Castelly]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=STCC wrestling coach to carry Haitian flag at Olympics|ناونیشان=http://wwlp.com/2016/07/29/stcc-wrestling-coach-to-carry-haitian-flag-at-olympics/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[WWLP]]|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170211131226/http://wwlp.com/2016/07/29/stcc-wrestling-coach-to-carry-haitian-flag-at-olympics/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 91 || {{flagIOCteam|HON|2016 Summer}} || Honduras || {{sort|Palacios, Rolando|[[Rolando Palacios]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rolando Palacios será el abanderado por Honduras en los Juegos Olímpicos de Río|ناونیشان=http://www.diez.hn/inicio/981940-228/rolando-palacios-ser%C3%A1-el-abanderado-por-honduras-en-los-juegos-ol%C3%ADmpicos-de|trans-title=Rolando Palacios will be the flag bearer of Honduras at the 2016 Olympics|زمان=es|بڵاوکەرەوە=Diario Diez|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 92 || {{flagIOCteam|HKG|2016 Summer|name=Hong Kong, China}} || Hong Kong, China || {{sort|Au, Stephanie|[[Stephanie Au]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Stephanie Au to carry HK flag in Rio |ناونیشان=http://news.rthk.hk/rthk/en/component/k2/1272075-20160712.htm|بڵاوکەرەوە=[[RTHK|Radio Television Hong Kong]]|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 93 || {{flagIOCteam|HUN|2016 Summer}} || Hungria || {{sort|Szilagyi, Aron|[[Áron Szilágyi]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://ujszo.com/online/sport/2016/07/07/szilagyi-aron-viszi-a-magyar-zaszlot-rioban|سەردێڕ=Szilágyi Áron viszi a magyar zászlót Rióban|trans-title=Áron Szilágyi will carry the Hungarian flag in Rio|زمان=hu|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Új Szó]]|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171012054151/https://ujszo.com/online/sport/2016/07/07/szilagyi-aron-viszi-a-magyar-zaszlot-rioban|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || [[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 94 || {{flagIOCteam|YEM|2016 Summer}} || Iêmen || {{sort| Mater, Zeyad|[[Zeyad Mater]]}}<ref name="IOC list" /> || جودۆ |- |align=center| 95 || {{flagIOCteam|IND|2016 Summer}} || Índia || {{sort|Bindra, Abhinav|[[Abhinav Bindra]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Abhinav Bindra chosen as India's flagbearer at Rio 2016 Olympics|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/sports/sport-others/abhinav-bindra-chosen-as-indias-flagbearer-at-rio-2016-olympics-2845696/|بڵاوکەرەوە=[[The Indian Express]]|ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 96 || {{flagIOCteam|INA|2016 Summer}} || Indonésia || {{sort|Londa, Maria Natalia|[[Maria Natalia Londa]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Maria Londa Jadi Pembawa Bendera Indonesia di Pembukaan Olimpiade|trans-title=Maria Londa will be the flag bearer of Indonesia at the Olympic opening ceremonies in Rio de Janeiro|زمان=id|ناونیشان=http://www.bola.com/ragam/read/2556389/maria-londa-jadi-pembawa-bendera-indonesia-di-pembukaan-olimpiade|بڵاوکەرەوە=Bola.com|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 97 || {{flagIOCteam|IRI|2016 Summer|name=Islamic Republic of Iran}} || {{sortname|República Islâmica do|Irã|nolink=1}} || {{sort|Nemati, Zahra|[[Zahra Nemati]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Zahra Nemati Named Iran Flagbearer at Olympics|ناونیشان=http://www.tasnimnews.com/en/news/2016/01/23/978587/zahra-nemati-named-iran-flagbearer-at-olympics|بڵاوکەرەوە=[[Tasnim News Agency]]|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> || [[Archery at the 2016 Summer Olympics|Archery]] |- |align=center| 98 || {{flagIOCteam|IRQ|2016 Summer}} || Iraque || {{sort|Abdul-Ridha, Waheed|[[Waheed Abdul-Ridha]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Boxer Waheed Abdulridha set to lead 26 Iraqi Olympians|ناونیشان=http://stepfeed.com/more-categories/olympics/boxer-waheed-abdulridha-leads-26-strong-iraqi-olympic-delegation/#.V5er7JOAOko|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=StepFeed|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160819184932/http://stepfeed.com/more-categories/olympics/boxer-waheed-abdulridha-leads-26-strong-iraqi-olympic-delegation/#.V5er7JOAOko|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 99 || {{flagIOCteam|IRL|2016 Summer}} || Irlanda || {{sort|Barnes, Paddy|[[Paddy Barnes]]}}<ref name="flag">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rio 2016 Olympics: Paddy Barnes will be Ireland's flag bearer at Games|ناونیشان=https://www.bbc.co.uk/sport/olympics/36151083?intlink_from_url=https://www.bbc.co.uk/sport/live/35720637&link_location=live-reporting-story|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 100 || {{flagIOCteam|ISL|2016 Summer}} || Islândia || {{sort|Jónsson, Þormóður|[[Þormóður Jónsson]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hafstad|یەکەم=Vala|سەردێڕ=Icelandic Flag Bearer Chosen for Olympics|ناونیشان=http://icelandreview.com/news/2016/08/04/icelandic-flag-bearer-chosen-olympics|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Iceland Review|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155103/http://icelandreview.com/news/2016/08/04/icelandic-flag-bearer-chosen-olympics|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 101 || {{flagIOCteam|ISR|2016 Summer}} || Israel || {{sort|Rivkin, Neta|[[Neta Rivkin]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ynet.co.il/articles/0,7340,L-4827398,00.html|سەردێڕ=ריבקין תישא את הדגל בטקס הפתיחה בריו|trans-title=Rivkin will carry the flag at the opening ceremony in Rio|ڕێکەوت=١٢ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Ynet]]|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> ||[[Gymnastics at the 2016 Summer Olympics|Gymnastics]] |- |align=center| 102 || {{flagIOCteam|ITA|2016 Summer}} || Itália || {{sort|Pellegrini, Federica|[[Federica Pellegrini]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Pellegrini selected as Italy's flag-bearer for Rio Games|ناونیشان=https://www.usatoday.com/story/sports/olympics/2016/04/27/pellegrini-selected-as-italys-flagbearer-for-rio-games/83583910/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦|ئیش=[[USA Today]]|agency=[[Associated Press]]|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 103 || {{flagIOCteam|JAM|2016 Summer}} || Jamaica || {{sort|Fraser-Pryce, Shelly-Ann|[[Shelly-Ann Fraser-Pryce]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fraser-Pryce To Carry Jamaica's Flag In Rio|ناونیشان=http://jamaica-gleaner.com/article/news/20160730/fraser-pryce-carry-jamaicas-flag-rio|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Gleaner Company|The Gleaner]]|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 104 || {{flagIOCteam|JPN|2016 Summer}} || Japão || {{sort|Ushiro, Keisuke|[[Keisuke Ushiro]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Wrestler Yoshida named Japan Olympic team captain|ناونیشان=http://www.japantimes.co.jp/sports/2016/07/01/olympics/wrestler-yoshida-named-japan-olympic-team-captain/|بڵاوکەرەوە=[[The Japan Times]]|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629211258/https://www.japantimes.co.jp/sports/2016/07/01/olympics/wrestler-yoshida-named-japan-olympic-team-captain/#.V3iqvpN94ch|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 105 || {{flagIOCteam|JOR|2016 Summer}} || Jordânia || {{sort| Ishaish, Hussein|[[Hussein Ishaish]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 106 || {{flagIOCteam|KIR|2016 Summer}} || Kiribati || {{sort| Katoatau, David|[[David Katoatau]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 107 || {{flagIOCteam|KOS|2016 Summer}} || Kosovo || {{sort|Kelmendi, Majlinda|[[Majlinda Kelmendi]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=Kosovo Gets Full Membership In International Olympic Committee|ناونیشان=http://www.rferl.org/content/kosovo-olympics-ioc-2016-serbia-reaction/26734076.html|بڵاوکەرەوە=[[Radio Free Europe]]|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 108 || {{flagIOCteam|LAO|2016 Summer|name=Lao People's Democratic Republic}} || {{sortname|República Popular Democrática do|Laos|nolink=1}} || {{sort| Anousone, Xaysa|[[Xaysa Anousone]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 109 || {{flagIOCteam|LES|2016 Summer}} || Lesoto || {{sort| Lehata, Mosito|[[Mosito Lehata]]}}<ref name="IOC list" /> || |- |align=center| 110 || {{flagIOCteam|LAT|2016 Summer}} || Letônia || {{sort|Strombergs, Maris|[[Māris Štrombergs]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=Latvijas karognesējs Rio olimpiskajās spēlēs būs Māris Štrombergs|trans-title=Māris Štrombergs will be Latvia's flag bearer at the Rio Olympics|زمان=lv|ناونیشان=http://www.delfi.lv/sports/news/vasaras-olimpiskas-speles/zinas/latvijas-karognesejs-rio-olimpiskajas-speles-bus-maris-strombergs.d?id=47699279|بڵاوکەرەوە=[[Delfi (web portal)|Delfi]]|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 111 || {{flagIOCteam|LIB|2016 Summer}} || Líbano || {{sort|Elias, Nacif|[[Nacif Elias]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ| سەردێڕ=Nacif Elias será o porta-bandeira do Líbano na abertura do Rio 2016|trans-title=Nacif Elias will be the Lebanon's flag bearer at the opening in Rio 2016|زمان=pt|ناونیشان=http://globoesporte.globo.com/es/olimpiadas/noticia/2016/07/nacif-elias-sera-o-porta-bandeira-do-libano-na-abertura-do-rio-2016.html|بڵاوکەرەوە=[[Grupo Globo|Globo Esporte]]|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 112 || {{flagIOCteam|LBR|2016 Summer}} || Libéria || {{sort| Matadi, Emmanuel|[[Emmanuel Matadi]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 113 || {{flagIOCteam|LBA|2016 Summer}} || Líbia || {{sort|Hrezi, Mohamed Fuad|[[Mohamed Fuad Hrezi]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=ليبيا تشارك العالم الجمعة في افتتاح أولمبياد ريو بالبرازيل|trans-title=Libya is ready to face the world at the Olympic opening ceremony in Rio de Janeiro, Brazil|زمان=ar|ناونیشان=http://www.libyaschannel.com/2016/08/04/%D9%84%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D8%B9%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D8%A3%D9%88/|بڵاوکەرەوە=Libya's Channel|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180731032217/https://libyaschannel.com/2016/08/04/%D9%84%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D8%B9%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D8%A3%D9%88/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 114 || {{flagIOCteam|LIE|2016 Summer}} || Liechtenstein || {{sort|Hassler, Julia|[[Julia Hassler]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Julia Hassler ist Fahnenträgerin|trans-title=Julia Hassler is the flag bearer|زمان=de|ناونیشان=http://www.volksblatt.li/nachricht.aspx?p1=fl&id=111950&src=vb|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Liechtensteiner Volksblatt]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155601/http://www.volksblatt.li/nachricht.aspx?p1=fl&id=111950&src=vb|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 115 || {{flagIOCteam|LTU|2016 Summer}} || Lituânia || {{sort|Scheidt, Gintare|[[Gintarė Scheidt]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olimpinių žaidynių atidaryme Lietuvos vėliavą nešianti Scheidt: turiu savo privalumų|trans-title=Scheidt's flag bearer role in the Olympic opening ceremony: has its advantages|زمان=lt|ناونیشان=http://www.alfa.lt/straipsnis/50053071/olimpiniu-zaidyniu-atidaryme-lietuvos-veliava-nesianti-scheidt-turiu-savo-privalumu|بڵاوکەرەوە=[[Alfa.lt]]|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 116 || {{flagIOCteam|LUX|2016 Summer}} || Luxemburgo || {{sort|Muller, Gilles|[[Gilles Müller]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gilles Muller porte-drapeau du Luxembourg|trans-title=Gilles Müller will be Luxembourg's flag bearer|زمان=fr|ناونیشان=http://www.wort.lu/fr/sport/ceremonie-d-ouverture-des-jo-gilles-muller-porte-drapeau-du-luxembourg-57a3981dac730ff4e7f64892|بڵاوکەرەوە=[[Luxemburger Wort]]|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی شوباتی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190213213125/https://www.wort.lu/fr/sport/ceremonie-d-ouverture-des-jo-gilles-muller-porte-drapeau-du-luxembourg-57a3981dac730ff4e7f64892|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Tennis at the 2016 Summer Olympics|Tennis]] |- |align=center| 117 || {{flagIOCteam|MAD|2016 Summer}} || Madagascar || {{sort|Saholinirina, Elianel|[[Eliane Saholinirina]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 118 || {{flagIOCteam|MAS|2016 Summer}} || Malásia || {{sort|Lee, Chong Wei|[[Lee Chong Wei]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.nst.com.my/news/2016/06/149352/chong-wei-named-flag-bearer-msian-contingent-rio-olympics|سەردێڕ=Chong Wei named flag bearer for Malaysian Contingent in Rio Olympics|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[New Straits Times]]}}</ref> || [[Badminton at the 2016 Summer Olympics|Badminton]] |- |align=center| 119 || {{flagIOCteam|MAW|2016 Summer}} || Maláui || {{sort| Chitsala, Kefasi|[[Kefasi Chitsala]]}}<ref name="IOC list" /> || |- |align=center| 120 || {{flagIOCteam|MDV|2016 Summer}} || Maldivas || {{sort|Shajan, Aminath|[[Aminath Shajan]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Swimmer Shajan to carry Maldives flag at Rio opening ceremony|ناونیشان=http://www.ocasia.org/News/IndexNewsRM.aspx?WKegervtea1dp0XHxrPJEA==|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Olympic Council of Asia]]|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160729133143/http://www.ocasia.org/News/IndexNewsRM.aspx?WKegervtea1dp0XHxrPJEA==|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 121 || {{flagIOCteam|MLI|2016 Summer}} || Mali || {{sort| Dante, Djenebou|[[Djenebou Dante]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 122 || {{flagIOCteam|MLT|2016 Summer}} || Malta || {{sort|Chetcuti, Andrew|[[Andrew Chetcuti]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olympics: Luke Bezzina set to replace Kevin Moore after doping case|ناونیشان=http://www.timesofmalta.com/articles/view/20160721/sport/olympics-luke-bezzina-replaces-kevin-moore-after-doping-case.619562|بڵاوکەرەوە=[[Times of Malta]]|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || |- |align=center| 123 || {{flagIOCteam|MHL|2016 Summer}} || {{sortname|Ilhas|Marshall|nolink=1}} || {{sort| Sasser, Mathlynn|[[Mathlynn Sasser]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 124 || {{flagIOCteam|MAR|2016 Summer}} || Marrocos || {{sort|Ouaddar, Abdelkebir|[[Abdelkebir Ouaddar]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Abdelkébir Ouaddar désigné porte-drapeau du Maroc aux JO de Rio de Janeiro|trans-title=Abdelkebir Ouaddar will be the flag bearer for Morocco at the Rio Olympics|زمان=fr|ناونیشان=http://lematin.ma/journal/2016/abdelkebir-ouaddar-designe-porte-drapeau-du-maroc-aux-jo-de-rio-de-janeiro/250241.html|بڵاوکەرەوە=[[Le Matin (Morocco)|Le Matin]]|شوێن=[[Morocco]]|ڕێکەوت=٤ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Equestrian at the 2016 Summer Olympics|Equestrian]] |- |align=center| 125 || {{flagIOCteam|MRI|2016 Summer}} || Maurício || {{sort|Foo Kune, Kate|[[Kate Foo Kune]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Porte-drapeau de la délégation Mauricienne : Kate Foo Kune, l'histoire retiendra|trans-title=Kate Foo Kune made history, will be the flag bearer for the Mauritian delegation|زمان=fr|ناونیشان=http://www.lemauricien.com/article/porte-drapeau-la-delegation-mauricienne-kate-foo-kune-l-histoire-retiendra|بڵاوکەرەوە=[[Le Mauricien]]|ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181127085851/http://www.lemauricien.com/article/porte-drapeau-la-delegation-mauricienne-kate-foo-kune-l-histoire-retiendra/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Badminton at the 2016 Summer Olympics|Badminton]] |- |align=center| 126 || {{flagIOCteam|MTN|2016 Summer}} || Mauritânia || {{sort|El Moctar, Jidou|[[Jidou El Moctar]]}}<ref name=porte-drapeau/> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 127 || {{flagIOCteam|MEX|2016 Summer}} || México || {{sort|Campuzano, Daniela|[[Daniela Campuzano]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Cyclist Daniela Campuzano to carry Mexico's flag at Rio Olympics |ناونیشان=http://latino.foxnews.com/latino/sports/2016/05/31/cyclist-daniela-campuzano-to-carry-mexico-flag-at-rio-olympics/ |بڵاوکەرەوە=[[Fox News Latino]] |ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160602093120/http://latino.foxnews.com/latino/sports/2016/05/31/cyclist-daniela-campuzano-to-carry-mexico-flag-at-rio-olympics/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> ||[[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 128 || {{flagIOCteam|MOZ|2016 Summer}} || Moçambique || {{sort|Lobo, Joaquim|[[Joaquim Lobo]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Canoísta Joaquim Lobo será o porta-estandarte do país nos Jogos Olímpicos|trans-title=Canoeist Joaquim Lobo will be the flag bearer at the Olympics|زمان=pt|ناونیشان=http://www.abola.pt/africa/ver.aspx?id=624500|بڵاوکەرەوە=[[A Bola]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804150717/http://www.abola.pt/africa/ver.aspx?id=624500|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦|df=dmy-all}}</ref> || [[Canoeing at the 2016 Summer Olympics|Canoeing]] |- |align=center| 129 || {{flagIOCteam|MDA|2016 Summer|name=Republic of Moldova}} || {{sortname|República da|Moldova|nolink=1}} || {{sort|Ceban, Nicolae|[[Nicolae Ceban]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Wrestler Nicolae Ceban was named as flag bearer of Moldovan delegation at the Olympics|ناونیشان=http://en.publika.md/fighter-nicolae-ceban-was-named-as-standard-bearer-of-moldovan-delegation-at-olympic-games_2625403.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Publika TV]]|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190424093735/https://en.publika.md/fighter-nicolae-ceban-was-named-as-standard-bearer-of-moldovan-delegation-at-olympic-games_2625403.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 130 || {{flagIOCteam|MON|2016 Summer}} || Mônaco || {{sort|Etès, Brice|[[Brice Etès]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 131 || {{flagIOCteam|MGL|2016 Summer}} || Mongólia || {{sort|Temuulen, Battulga|[[Temuulen Battulga]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Tungalag|یەکەم=Baatar|سەردێڕ=President Ts.Elbegdorj attends the send-off for the Mongolian Olympic team|ناونیشان=http://theubpost.mn/2016/07/21/president-ts-elbegdorj-attends-the-send-off-for-the-mongolian-olympic-team/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20160722162933/http://theubpost.mn/2016/07/21/president-ts-elbegdorj-attends-the-send-off-for-the-mongolian-olympic-team/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=UB Post}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 132 || {{flagIOCteam|MNE|2016 Summer}} || Montenegro || {{sort|Popović, Bojana|[[Bojana Popović]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bojana Popović nosi zastavu na otvaranju Olimpijskih igara|trans-title=Bojana Popović will be the flag bearer at the Olympic opening ceremony|ناونیشان=http://www.vijesti.me/sport/bojana-popovic-nosi-zastavu-na-otvaranju-olimpijskih-igara-897609|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Vijesti]]|زمان=cnr|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160726045812/http://www.vijesti.me/sport/bojana-popovic-nosi-zastavu-na-otvaranju-olimpijskih-igara-897609|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || [[Handball at the 2016 Summer Olympics|Handball]] |- |align=center| 133 || {{flagIOCteam|MYA|2016 Summer}} || Myanmar || {{sort| Yan, Naing Soe|[[Yan Naing Soe]]}}<ref name="IOC list" /> || جودۆ |- |align=center| 134 || {{flagIOCteam|NAM|2016 Summer}} || Namíbia || {{sort|Junias, Jonas|[[Jonas Junias]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Junias officially named Namibia's Olympic flag bearer|ناونیشان=http://www.namibian.com.na/Junias-officially-named-Namibias-Olympic-flag-bearer/43803/read|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The Namibian]]}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 135 || {{flagIOCteam|NRU|2016 Summer}} || Nauru || {{sort| Brechtefeld, Elson|[[Elson Brechtefeld]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 136 || {{flagIOCteam|NEP|2016 Summer}} || Nepal || {{sort|Khatri, Phupu Lhamu|[[Phupu Lhamu Khatri]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Judoka Khatri to carry Nepal's flag in Rio Olympics|ناونیشان=https://thehimalayantimes.com/sports/judoka-phupu-lhamu-khatri-judoka-khatri-carry-nepals-flag-rio-olympics-rio-de-janeiro/|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The Himalayan Times]]}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 137 || {{flagIOCteam|NCA|2016 Summer}} || Nicarágua || {{sort|Lacayo, Rafael|[[Rafael Lacayo]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Rafael Lacayo y Gabriel Cuadra Holmann abanderados para Rio 2016|trans-title=Rafael Lacayo and Gabriel Cuadro Holmann are the flag bearers for Rio 2016|ناونیشان=http://www.hoy.com.ni/2016/07/29/rafael-lacayo-y-gabriel-cuadra-holmann-abanderados-para-rio-2016/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Hoy]]|زمان=es|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160813044105/http://www.hoy.com.ni/2016/07/29/rafael-lacayo-y-gabriel-cuadra-holmann-abanderados-para-rio-2016/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 138 || {{flagIOCteam|NIG|2016 Summer}} || Níger || {{sort|Issoufou, Abdoul Razak|[[Abdoul Razak Issoufou]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Participation du Niger aux Jeux Olympiques 2016 : Les athlètes nigériens au rendez-vous de Rio de Janeiro|trans-title=Niger's participation to the 2016 Olympics: Nigerian athletes are leaving for Rio de Janeiro|زمان=fr|ناونیشان=http://www.lesahel.org/index.php/sport/item/12108-participation-du-niger-aux-jeux-olympiques-2016--les-athl%C3%A8tes-nig%C3%A9riens-au-rendez-vous-de-rio-de-janeiro|بڵاوکەرەوە=Le Sahel|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160803124855/http://www.lesahel.org/index.php/sport/item/12108-participation-du-niger-aux-jeux-olympiques-2016--les-athl%C3%A8tes-nig%C3%A9riens-au-rendez-vous-de-rio-de-janeiro|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || تایکواندۆ |- |align=center| 139 || {{flagIOCteam|NGR|2016 Summer}} || Nigéria || {{sort|Oshonaike, Olufunke|[[Olufunke Oshonaike]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Elegant Funke Oshonaike is Team Nigeria's flag bearer|ناونیشان=http://www.nigerianoc.org/elegant-funke-oshonaike-is-team-nigerias-flag-bearer/|بڵاوکەرەوە=Nigeria Olympic Committee|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181129235648/http://www.nigerianoc.org/elegant-funke-oshonaike-is-team-nigerias-flag-bearer/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Table tennis at the 2016 Summer Olympics|Table tennis]] |- |align=center| 140 || {{flagIOCteam|NOR|2016 Summer}} || Noruega || {{sort|Bryhn, Ole Kristian|[[Ole Kristian Bryhn]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bryhn blir flaggberar |trans-title=Bryhn is the flag bearer |زمان=no |ناونیشان=http://www.firdatidend.no/feeds/bryhn-blir-flaggberar/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20160804150854/http://www.firdatidend.no/feeds/bryhn-blir-flaggberar/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦ |بڵاوکەرەوە=[[Firda Tidend]] |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 141 || {{flagIOCteam|NZL|2016 Summer}} || Nova Zelândia ||{{sort|Burling, Peter|[[Peter Burling (sailor)|Peter Burling]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ= Burling and Tuke named NZ co-captains for Rio |ناونیشان= http://www.radionz.co.nz/news/sport/310210/burling-and-tuke-named-nz-co-captains-for-rio |بڵاوکەرەوە= [[Radio New Zealand]] |ڕێکەوت= ٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref>|| [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 142 || {{flagIOCteam|OMA|2016 Summer}} || Omã || {{sort|Al-Khatri, Hamed Said|[[Hamed Said Al-Khatri]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Al Khatri to carry Oman flag at Rio |ناونیشان=http://omanobserver.om/al-khatri-to-carry-oman-flag-at-rio/ |بڵاوکەرەوە=[[Oman Daily Observer]] |ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160805135720/http://omanobserver.om/al-khatri-to-carry-oman-flag-at-rio/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 143 || {{flagIOCteam|NED|2016 Summer}} || Países Baixos || {{sort|Dubbeldam, Jeroen|[[Jeroen Dubbeldam]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dubbeldam vlagdrager tijdens openingsceremonie|trans-title=Dubbeldam will be the flag bearer in the opening ceremony|زمان=nl|ناونیشان=http://nos.nl/rio2016/artikel/2123102-dubbeldam-vlagdrager-tijdens-openingsceremonie.html|بڵاوکەرەوە=[[Nederlandse Omroep Stichting]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629211313/https://nos.nl/rio2016/artikel/2123102-dubbeldam-vlagdrager-tijdens-openingsceremonie.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Equestrian at the 2016 Summer Olympics|Equestrian]] |- |align=center| 144 || {{flagIOCteam|PLW|2016 Summer}} || Palau || {{sort| Temengil, Florian Skilang|[[Florian Skilang Temengil]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 145 || {{flagIOCteam|PLE|2016 Summer}} || Palestina || {{sort| Al-Sayad, Mayada|[[Mayada Al-Sayad]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 146 || {{flagIOCteam|PAN|2016 Summer}} || Panamá || {{sort|Edward, Alonso|[[Alonso Edward]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Alonso Edward, el abanderado para Rio 2016 |trans-title=Alonso Edward, the flag bearer for Rio 2016 |زمان=es |ناونیشان=http://www.copanama.com/noticias-nacionales/alonso-edward-el-abanderado-para-rio-2016.html |بڵاوکەرەوە=Comité Olímpico de Panamá |ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160920030913/http://www.copanama.com/noticias-nacionales/alonso-edward-el-abanderado-para-rio-2016.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 147 || {{flagIOCteam|PNG|2016 Summer}} || Papua Nova Guiné || {{sort|Pini, Ryan|[[Ryan Pini]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Taule|یەکەم١=Troy|سەردێڕ=Pini to be PNG flag bearer at Rio Olympics|ناونیشان=http://www.looppng.com/content/pini-be-png-flag-bearer-rio-olympics|بڵاوکەرەوە=Loop.png|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٦ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180706191028/http://www.looppng.com/content/pini-be-png-flag-bearer-rio-olympics|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 148 || {{flagIOCteam|PAK|2016 Summer}} || Paquistão || {{sort|Bashir, Ghulam Mustafa|[[Ghulam Mustafa Bashir]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 149 || {{flagIOCteam|PAR|2016 Summer}} || Paraguai || {{sort|Granada, Julieta|[[Julieta Granada]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gray|یەکەم=Will|سەردێڕ=Granada to carry Olympic flag for Paraguay|ناونیشان=http://www.golfchannel.com/news/golf-central-blog/granada-carry-olympic-flag-paraguay/|وێبگە=golfchannel.com|بڵاوکەرەوە=[[NBC Sports]]|ڕێکەوتی سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328060256/http://www.golfchannel.com/news/golf-central-blog/granada-carry-olympic-flag-paraguay/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Golf at the 2016 Summer Olympics|Golf]] |- |align=center| 150 || {{flagIOCteam|PER|2016 Summer}} || Peru || {{sort|Boza, Francisco|[[Francisco Boza]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Francisco Boza será el abanderado de Perú en Río 2016 |trans-title=Francisco Boza will be Peru's flag bearer in Rio 2016 |زمان=es |ناونیشان=http://elcomercio.pe/deporte-total/polideportivo/francisco-boza-abanderado-peru-rio-2016-noticia-1917299 |بڵاوکەرەوە=[[El Comercio (Peru)|El Comercio]] |شوێن=[[Peru]] |ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160717153123/http://elcomercio.pe/deporte-total/polideportivo/francisco-boza-abanderado-peru-rio-2016-noticia-1917299 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 151 || {{flagIOCteam|POL|2016 Summer}} || Polônia || {{sort|Bialecki, Karol|[[Karol Bielecki]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Maciej|دوایین=Stolarczyk|سەردێڕ=Karol Bielecki chorążym reprezentacji Polski na igrzyskach w Rio de Janeiro|trans-title=Karol Bielecki leads the Polish national team in Rio de Janeiro|زمان=pl|ناونیشان=http://eurosport.onet.pl/rio-2016/pilka-reczna/karol-bielecki-chorazym-reprezentacji-polski-na-igrzyskach-w-rio-de-janeiro/jq8y0d|ئیش=[[Onet.pl]]|بڵاوکەرەوە=[[EuroSport]]|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Handball at the 2016 Summer Olympics|Handball]] |- |align=center| 152 || {{flagIOCteam|PUR|2016 Summer}} || Porto Rico || {{sort|Espinal, Jaime|[[Jaime Espinal]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Comité Ejecutivo del COPUR selecciona a Jaime Espinal abanderado Olímpico 2016 |trans-title=COPUR's executive committee selected Jaime Espinal to be the flag bearer at the 2016 Olympics |زمان=es |ناونیشان=http://www.copur.pr/comite-ejecutivo-del-copur-selecciona-a-jaime-espinal-abanderado-olimpico-2016/ |بڵاوکەرەوە=[[Puerto Rico Olympic Committee]] |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160614161012/http://www.copur.pr/comite-ejecutivo-del-copur-selecciona-a-jaime-espinal-abanderado-olimpico-2016/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٦ |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 153 || {{flagIOCteam|POR|2016 Summer}} || Portugal || {{sort|Rodrigues, João|[[João Rodrigues (sailor)|João Rodrigues]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://comiteolimpicoportugal.pt/joao-rodrigues-e-o-porta-estandarte-da-missao-rio-2016/|سەردێڕ=João Rodrigues é o Porta-Estandarte da Missão Rio 2016|trans-title=João Rodrigues will be the flag bearer for Rio 2016|زمان=pt|بڵاوکەرەوە=[[Olympic Committee of Portugal]]|ڕێکەوت=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155108/http://comiteolimpicoportugal.pt/joao-rodrigues-e-o-porta-estandarte-da-missao-rio-2016/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 154 || {{flagIOCteam|KEN|2016 Summer}} || Quênia || {{sort|Anwar, Shehzana|[[Shehzana Anwar]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Evelyn|دوایین=Watta|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Archer Shehzana to be team Kenya's flag bearer for Rio opening ceremony|ناونیشان=http://sportsnewsarena.com/archer-shehzana-to-be-team-kenya-s-flag-bearer-for-rio-opening-ceremony|بڵاوکەرەوە=Sports News Arena|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804150935/http://sportsnewsarena.com/archer-shehzana-to-be-team-kenya-s-flag-bearer-for-rio-opening-ceremony|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || [[Archery at the 2016 Summer Olympics|Archery]] |- |align=center| 155 || {{flagIOCteam|KGZ|2016 Summer}} || Quirguistão || {{sort|Uulu, Erkin Adylbek|[[Erkin Adylbek Uulu]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Мушкер Эркин Адылбек уулу Олимпиада оюндарынын салтанаттуу ачылышында Кыргызстандын желегин көтөрүп чыгат|trans-title=Boxer Erkin Adylbek Uulu to carry the Kyrgyz flag at the Olympic Opening Ceremony|ناونیشان=http://novosti.kg/kg/mushker-erkin-adylbek-uulu-olimpiada-oyundarynyn-saltanattuu-achylyshynda-kyrgyzstandyn-zhelegin-k-t-r-p-chygat/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=Novosti.kg|ڕێکەوت=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|زمان=ky|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160809230805/http://novosti.kg/kg/mushker-erkin-adylbek-uulu-olimpiada-oyundarynyn-saltanattuu-achylyshynda-kyrgyzstandyn-zhelegin-k-t-r-p-chygat/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 156 || {{flagIOCteam|PRK|2016 Summer|name=Democratic People's Republic of Korea}} || República Popular Democrática da Coreia || {{sort| Choe, Jon-wi|[[Choe Jon-wi]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 157 || {{flagIOCteam|ROU|2016 Summer}} || Romênia || {{sort|Ponor, Cătălina|[[Cătălina Ponor]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Olimpice: Gimnasta Cătălina Ponor va fi portdrapelul României la Jocurile Olimpice de la Rio de Janeiro|trans-title=Olympics: Gymnast Cătălina Ponor will be Romania's flag bearer at the Rio Olympics|زمان=ro|ناونیشان=http://www.agerpres.ro/sport/2016/07/06/olimpice-gimnasta-catalina-ponor-va-fi-portdrapelul-romaniei-la-jocurile-olimpice-de-la-rio-de-janeiro-13-11-01|بڵاوکەرەوە=[[AGERPRES]]|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629211321/https://www.agerpres.ro/sport/2016/07/06/olimpice-gimnasta-catalina-ponor-va-fi-portdrapelul-romaniei-la-jocurile-olimpice-de-la-rio-de-janeiro-13-11-01|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Gymnastics at the 2016 Summer Olympics|Gymnastics]] |- |align=center| 158 || {{flagIOCteam|RWA|2016 Summer}} || Ruanda || {{sort|Niyonshuti, Adrien|[[Adrien Niyonshuti]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Jejje|دوایین=Muhinde|سەردێڕ=Niyonshuti: I'm ready to lift Rwanda's flag high in Rio|ناونیشان=http://www.newtimes.co.rw/section/article/2016-07-14/201675/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[The New Times (Rwanda)|The New Times]]|شوێن=[[Rwanda]]|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170212162222/http://www.newtimes.co.rw/section/article/2016-07-14/201675/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 159 || {{flagIOCteam|RUS|2016 Summer|name=Russian Federation}} || {{sortname|Federação da|Rússia|nolink=1}} || {{sort|Tetyukhin, Sergey|[[Sergey Tetyukhin]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://tass.ru/en/sport/891174|سەردێڕ=Volleyball star Tetyukhin named Russia's Olympic flag bearer|بڵاوکەرەوە=[[Russian News Agency TASS]]|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161001174317/http://tass.ru/en/sport/891174|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Volleyball at the 2016 Summer Olympics|Volleyball]] |- |align=center| 160 || {{flagIOCteam|SOL|2016 Summer}} || {{sortname|Ilhas|Salomão|nolink=1}} || {{sort| Wini, Jenly|[[Jenly Tegu Wini]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 161 || {{flagIOCteam|SAM|2016 Summer}} || Samoa || {{sort| Opeloge, Mary|[[Mary Opeloge]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 162 || {{flagIOCteam|ASA|2016 Summer}} || Samoa Americana || {{sort|Jungblut, Tanumafili|[[Tanumafili Jungblut]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Weightlifting at the 2016 Summer Olympics|Weightlifting]] |- |align=center| 163 || {{flagIOCteam|SMR|2016 Summer}} || San Marino || {{sort|Perilli, Arianna|[[Arianna Perilli]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=San Marino: Arianna Perilli è la portabandiera a Rio2016|trans-title=San Marino: Arianna Perilli is the flag bearer for Rio 2016|زمان=it|ناونیشان=http://www.smtvsanmarino.sm/sport/giochi-olimpiadi/2016/07/25/san-marino-arianna-perilli-portabandiera-rio2016|بڵاوکەرەوە=[[San Marino RTV]]|ڕێکەوت=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 164 || {{flagIOCteam|LCA|2016 Summer}} || Santa Lúcia || {{sort|Spencer, Levern|[[Levern Spencer]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 165 || {{flagIOCteam|SKN|2016 Summer}} || São Cristóvão e Névis || {{sort|Adams, Antoine|[[Antoine Adams]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 166 || {{flagIOCteam|STP|2016 Summer}} || São Tomé e Príncipe || {{sort|Triste, Buly|[[Buly Triste]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Canoeing at the 2016 Summer Olympics|Canoeing]] |- |align=center| 167 || {{flagIOCteam|VIN|2016 Summer}} || São Vicente e Granadinas || {{sort|Alexander, Kineke|[[Kineke Alexander]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 168 || {{flagIOCteam|SEY|2016 Summer}} || Seicheles || {{sort|Govinden, Rodney|[[Rodney Govinden]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bonnelame|یەکەم١=Joena|دوایین٢=Uranie|یەکەم٢=Sharon|سەردێڕ=10 athletes prepare to fly the Seychelles' flag at the Rio Olympic Games|ناونیشان=http://www.seychellesnewsagency.com/articles/5588/+athletes+prepare+to+fly+the+Seychelles+flag+at+the+Rio+Olympic+Games|بڵاوکەرەوە=Seychelles News Agency|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|شوێن=Victoria}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 169 || {{flagIOCteam|SEN|2016 Summer}} || Senegal || {{sort|Sambou, Isabelle|[[Isabelle Sambou]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Isabelle Sambou désignée porte drapeau du Sénégal (CNOSS)|trans-title=Isabelle Sambou was named Senegal's flag bearer (CNOSS)|زمان=fr|ناونیشان=http://aps.sn/actualites/sports/lutte/article/isabelle-sambou-designee-porte-drapeau-du-senegal-cnoss|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|agency=Agence de Presse Sénégalaise|ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170214205931/http://aps.sn/actualites/sports/lutte/article/isabelle-sambou-designee-porte-drapeau-du-senegal-cnoss|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠١٧|df=dmy-all}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 170 || {{flagIOCteam|SLE|2016 Summer}} || Serra Leoa || {{sort|Jalloh, Bunturabie|[[Bunturabie Jalloh]]}}<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 171 || {{flagIOCteam|SRB|2016 Summer}} || Sérvia || {{sort|Maksimović, Ivana|[[Ivana Maksimović|Ivana Anđušić Maksimović]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.b92.net/eng/news/society.php?yyyy=2016&mm=07&dd=19&nav_id=98659|سەردێڕ=Ivana Maksimovic-Andjusic is Serbia's flag bearer in Rio|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[B92]]}}</ref> ||[[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 172 || {{flagIOCteam|SIN|2016 Summer}} || Singapura || {{sort|Wong Zi Liang, Derek|[[Derek Wong Zi Liang]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Nadia Jansen|دوایین=Hassan|سەردێڕ=Derek Wong, Yip Pin Xiu named Singapore flag bearers for 2016 Olympics and Paralympics|ناونیشان=http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/derek-wong-yip-pin-xiu/2943366.html|بڵاوکەرەوە=[[Channel News Asia]]|ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328060209/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/derek-wong-yip-pin-xiu/2943366.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Badminton at the 2016 Summer Olympics|Badminton]] |- |align=center| 173 || {{flagIOCteam|SYR|2016 Summer|name=Syrian Arab Republic}} || {{sortname|República Árabe da|Síria|nolink=1}} || {{sort|Ghazal, Majd Eddin|[[Majd Eddin Ghazal]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 174 || {{flagIOCteam|SOM|2016 Summer}} || Somália || {{sort|Mohamed, Mohamed Daud|[[Mohamed Daud Mohamed]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 175 || {{flagIOCteam|SRI|2016 Summer}} || Sri Lanka || {{sort|Cooray, Anuradha|[[Anuradha Cooray]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Weerawansa|یەکەم=Dinesh|سەردێڕ=Marathon man Cooray leads Sri Lanka at Rio Olympics|ناونیشان=http://www.dailynews.lk/?q=2016/07/19/sports/87916|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=[[Daily News (Sri Lanka)|Daily News]]|شوێن=[[Sri Lanka]]|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 176 || {{flagIOCteam|SWZ|2016 Summer}} || Suazilândia || {{sort|Matsenjwa, Sibusiso|[[Sibusiso Matsenjwa]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 177 || {{flagIOCteam|SUD|2016 Summer}} || Sudão || {{sort|Yousif, Abdalla|[[Abdalla Yousif]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Athletics at the 2016 Summer Olympics|گۆڕەپان و مەیدان]] |- |align=center| 178 || {{flagIOCteam|SSD|2016 Summer}} || Sudão do Sul || {{sort|Marial, Guor|[[Guor Marial]]}}<ref name="IOC list" /> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 179 || {{flagIOCteam|SWE|2016 Summer}} || Suécia || {{sort|Alshammar, Therese|[[Therese Alshammar]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Swimmer Therese Alshammar to carry Swedish flag in Rio|ناونیشان=http://sverigesradio.se/sida/artikel.aspx?programid=2054&artikel=6487805|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=[[Sveriges Radio]]}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 180 || {{flagIOCteam|SUI|2016 Summer}} || Suíça || {{sort|Steingruber, Giulia|[[Giulia Steingruber]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Giulia Steingruber ist Schweizer Fahnenträgerin|trans-title=Giulia Steingruber is the Swiss flag bearer|زمان=de|ناونیشان=http://www.stv-fsg.ch/de/newsmedia/news/detail/article/2016/08/04/steingruber-ist-schweizer-fahnentraegerin/|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Swiss Gymnastics Federation|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160804213814/http://www.stv-fsg.ch/de/newsmedia/news/detail/article/2016/08/04/steingruber-ist-schweizer-fahnentraegerin/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || [[Gymnastics at the 2016 Summer Olympics|Gymnastics]] |- |align=center| 181 || {{flagIOCteam|SUR|2016 Summer}} || Suriname || {{sort|Opti, Soren|[[Soren Opti]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Bruce|یەکەم١=Guillano|سەردێڕ=Opti vlaggendrager Suriname in Rio|ناونیشان=http://www.dwtonline.com/laatste-nieuws/2016/08/02/opti-vlaggendrager-suriname-in-rio/|trans-title=Opti is Suriname flag bearer in Rio|زمان=nl|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=dwtonline.com|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Badminton at the 2016 Summer Olympics|Badminton]] |- |align=center| 182 || {{flagIOCteam|TJK|2016 Summer}} || Tadjiquistão || {{sort|Nazarov, Dilshod|[[Dilshod Nazarov]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Дилшод Назаров – парчамбардори Тоҷикистон дар маросими ифтитоҳи Олимпиадаи Рио-2016|trans-title=Dilshod Nazarov – the flag bearer at the Olympic opening ceremony in Rio|زمان=tg|ناونیشان=http://olympic.tj/news/2965-dilshod-nazarov-parchambardori-to1207ikiston-dar-marosimi-iftito1203i-olimpiadai-rio-2016.html|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=National Olympic Committee of Tajikistan|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160722164508/http://olympic.tj/news/2965-dilshod-nazarov-parchambardori-to1207ikiston-dar-marosimi-iftito1203i-olimpiadai-rio-2016.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦|df=dmy-all}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 183 || {{flagIOCteam|THA|2016 Summer}} || Tailândia || {{sort|Intanon, Ratchanok|[[Ratchanok Intanon]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Kittayarak|یەکەم=Kittipong|سەردێڕ=Ratchanok to carry both Thai flag and hopes|ناونیشان=http://www.bangkokpost.com/news/sports/1031893/ratchanok-to-carry-both-thai-flag-and-hopes|بڵاوکەرەوە=[[Bangkok Post]]|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Badminton at the 2016 Summer Olympics|Badminton]] |- |align=center| 184 || {{flagIOCteam|TPE|2016 Summer}} || {{sortname|Taipé|Chinesa|nolink=1}} || {{sort|Wong, Isheau|[[Isheau Wong]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=奧運／開幕式中華代表團掌旗官出爐 由馬術選手汪亦岫擔任|trans-title=Isheau Wong will serve as the flag bearer for the Chinese Taipei delegation in the Olympic opening ceremony|زمان=zh|ناونیشان=http://www.setn.com/News.aspx?NewsID=170165|بڵاوکەرەوە=[[SET Taiwan]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Equestrian at the 2016 Summer Olympics|Equestrian]] |- |align=center| 185 || {{flagIOCteam|TAN|2016 Summer|name=United Republic of Tanzania}} || {{sortname|República Unida da|Tanzânia|nolink=1}} || {{sort|Mlugu, Andrew Thomas|[[Andrew Thomas Mlugu]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Tanzania: Judoka Flags Team Tanzania At Olympic Fete|ناونیشان=http://allafrica.com/stories/201608050215.html|ئیش=[[Daily News (Tanzania)|Daily News]]|شوێن=[[Tanzania]]|بڵاوکەرەوە=[[AllAfrica.com]]|ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 186 || {{flagIOCteam|CZE|2016 Summer}} || {{sortname|República|Tcheca|nolink=1}} ||{{sort|Krpálek, Lukáš|[[Lukáš Krpálek]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Vlajku české výpravy ponese judista. Olympionici vybrali Krpálka|trans-title=Flag bearer will be a judoka. Olympians chose Krpálek|زمان=cs|ناونیشان=http://oh.idnes.cz/vlajkonos-oh-rio-krpalek-zahajeni-dls-/rio-2016.aspx?c=A160803_153351_olympiada-rio-2016_bem|بڵاوکەرەوە=[[MAFRA]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || جودۆ |- |align=center| 187 || {{flagIOCteam|TLS|2016 Summer|name=Democratic Republic of Timor-Leste}} || {{sortname|República Democrática de|Timor-Leste|nolink=1}} || {{sort|Cabral, Francelina|[[Francelina Cabral]]}}<ref name="IOC list" /> || [[Cycling at the 2016 Summer Olympics|Cycling]] |- |align=center| 188 || {{flagIOCteam|TOG|2016 Summer}} || Togo || {{sort|Kpossi, Adzo|[[Adzo Kpossi]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Remise de drapeau aux athlètes togolais pour les J.O de Rio 2016|trans-title=Flag bearer named, as Togolese athletes are heading to Rio 2016|ناونیشان=http://news.icilome.com/?idnews=825917&f=|بڵاوکەرەوە=iciLome.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|زمان=fr|ڕێکەوت=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170328060345/http://news.icilome.com/?idnews=825917&f=|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 189 || {{flagIOCteam|TGA|2016 Summer}} || Tonga || {{sort|Taufatofua, Pita|[[Pita Taufatofua]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Seven Tongan athletes bound for Rio Olympics|ناونیشان=http://matangitonga.to/2016/07/21/seven-tongan-athletes-bound-rio-olympics|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|ئیش=Matangi Tonga Online|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || تایکواندۆ |- |align=center| 190 || {{flagIOCteam|TTO|2016 Summer}} || Trinidad e Tobago || {{sort|Walcott, Keshorn|[[Keshorn Walcott]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.trinidadexpress.com/20160804/sports/walcott-to-carry-tts-flag-at-olympic-opening-ceremony|سەردێڕ=Walcott to carry T&T's flag at Olympic opening ceremony|بڵاوکەرەوە=[[Trinidad Express Newspapers]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 191 || {{flagIOCteam|TUN|2016 Summer}} || Tunísia || {{sort|Mellouli, Oussama|[[Oussama Mellouli]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.nessma.tv/fr/article/rio-2016-60-athletes-tunisiens-dans-17-disciplines-2518|سەردێڕ=Rio 2016 : 60 athlètes tunisiens dans 17 disciplines|trans-title=Rio 2016: 60 Tunisian athletes in 17 disciplines|زمان=fr|بڵاوکەرەوە=[[Nessma TV]]|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 192 || {{flagIOCteam|TKM|2016 Summer}} || Turcomenistão || {{sort|Atayev, Merdan|[[Merdan Atayev]]}}<ref name="IOC list" /> || مەلەوانی |- |align=center| 193 || {{flagIOCteam|TUR|2016 Summer}} || Turquia || {{sort|Kayaalp, Rıza|[[Rıza Kayaalp]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://aa.com.tr/tr/dunyadan-spor/olimpiyatlarda-turk-bayragini-kayaalp-tasiyacak/621843|سەردێڕ=Olimpiyatlarda Türk bayrağını Kayaalp taşıyacak|trans-title=Kayaalp will carry the Turkish flag at the Olympics|زمان=tr|بڵاوکەرەوە=[[Anadolu Agency]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Wrestling at the 2016 Summer Olympics|Wrestling]] |- |align=center| 194 || {{flagIOCteam|TUV|2016 Summer}} || Tuvalu || {{sort|Timuani, Etimoni|[[Etimoni Timuani]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stewart |یەکەم=Megan |سەردێڕ=Table for one? Meet the 10 smallest delegations at Rio 2016 |ناونیشان=https://www.rio2016.com/en/news/smallest-team-delegation-country-rio-2016-olympic-games |بڵاوکەرەوە=Rio 2016 |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160729025328/https://www.rio2016.com/en/news/smallest-team-delegation-country-rio-2016-olympic-games |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان= ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 195 || {{flagIOCteam|UKR|2016 Summer}} || Ucrânia || {{sort|Milchev, Mykola|[[Mykola Milchev]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Mykola Milchev to carry Ukrainian flag at Olympics opening ceremony in Brazil|ناونیشان=http://www.ukrinform.net/rubric-sports/2060935-mykola-milchev-to-carry-ukrainian-flag-at-olympics-opening-ceremony.html|بڵاوکەرەوە=[[Ukrinform]]|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Shooting at the 2016 Summer Olympics|Shooting]] |- |align=center| 196 || {{flagIOCteam|UGA|2016 Summer}} || Uganda || {{sort|Tibatemwa, Joshua|[[Joshua Tibatemwa]]}}<ref name="IOC list" /> || |- |align=center| 197 || {{flagIOCteam|URU|2016 Summer}} || Uruguai || {{sort|Moreira, Dolores|[[Dolores Moreira]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Dolores Moreira es la abanderada|trans-title=Dolores Moreira is the flag bearer|ناونیشان=http://www.ovaciondigital.com.uy/multideportivo/dolores-moreira-abanderada.html|بڵاوکەرەوە=Ovación|ڕێکەوت=١٩ی تەممووزی ٢٠١٦|زمان=es}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 198 || {{flagIOCteam|UZB|2016 Summer}} || Uzbequistão || {{sort|Jalolov, Bakhodir|[[Bakhodir Jalolov]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Bahodir Jalolov Rio Olimpiadasida O'zbekiston bayrog'ini ko'tarib chiqadi |زمان=uz |trans-title=Bakhodir Jalalov will carry the Uzbekistan flag at the Rio Olympic opening ceremony |ناونیشان=http://sports.uz/ul/boxing/news/2016/07/1976761/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠١٦|بڵاوکەرەوە=Sports.uz |ڕێکەوت=١٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160722164723/http://sports.uz/ul/boxing/news/2016/07/1976761/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تەممووزی ٢٠١٦}}</ref> || [[Boxing at the 2016 Summer Olympics|Boxing]] |- |align=center| 199 || {{flagIOCteam|VAN|2016 Summer}} || Vanuatu || {{sort|Shing, Yoshua|[[Yoshua Shing]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=VASANOC present gear to Team Vanuatu for Rio 2016|ناونیشان=http://www.loopvanuatu.com/content/vasanoc-present-gear-team-vanuatu-rio-2016|بڵاوکەرەوە=Loop VAN|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155712/http://www.loopvanuatu.com/content/vasanoc-present-gear-team-vanuatu-rio-2016|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || تێنسی سەر مێز |- |align=center| 200 || {{flagIOCteam|VEN|2016 Summer}} || Venezuela || {{sort|Limardo, Rubén|[[Rubén Limardo]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fencer Ruben Limardo announced as Venezuela's flag-bearer for Olympics|ناونیشان=http://news.xinhuanet.com/english/2016-05/27/c_135391809.htm|بڵاوکەرەوە=[[Xinhua]]|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160528204327/http://news.xinhuanet.com/english/2016-05/27/c_135391809.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 201 || {{flagIOCteam|VIE|2016 Summer}} || Vietnã || [[Vũ Thành An]]<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Fencer Vu Thanh An to carry Vietnam's flag at Rio Games|ناونیشان=http://english.vietnamnet.vn/fms/sports/161099/fencer-vu-thanh-an-to-carry-vietnam-s-flag-at-rio-games.html|بڵاوکەرەوە=Vietnam Net Bridge|ڕێکەوت=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180629155601/http://english.vietnamnet.vn/fms/sports/161099/fencer-vu-thanh-an-to-carry-vietnam-s-flag-at-rio-games.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Fencing at the 2016 Summer Olympics|Fencing]] |- |align=center| 202 || {{flagIOCteam|ISV|2016 Summer|name=Virgin Islands, US}} || {{sortname|Ilhas|Virgens Americanas|nolink=1}} || {{sort|Thompson, Cy|[[Cy Thompson]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=RWU Sailing alum Cy Thompson competing in his second Olympic Games|ناونیشان=http://www.rwuhawks.com/news/2016/8/4/rwu-sailing-alum-cy-thompson-competing-in-his-second-olympic-games.aspx|بڵاوکەرەوە=[[Roger Williams University]]|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || [[Sailing at the 2016 Summer Olympics|Sailing]] |- |align=center| 203 || {{flagIOCteam|IVB|2016 Summer}} || {{sortname|Ilhas|Virgens Britânicas|nolink=1}} || {{sort|Kelly, Ashley|[[Ashley Kelly (athlete)|Ashley Kelly]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=British Virgin Islands Olympic Committee|سەردێڕ=Kelly selected as flag bearer for Rio 2016|ناونیشان=http://bvinews.com/new/kelly-selected-as-flag-bearer-for-rio-2016/|بڵاوکەرەوە=[[British Virgin Islands news websites#BVI News|BVI News]]|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160803122229/http://bvinews.com/new/kelly-selected-as-flag-bearer-for-rio-2016/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی ئابی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|df=dmy-all}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 204 || {{flagIOCteam|ZAM|2016 Summer}} || Zâmbia || {{sort|Punza, Mathews|[[Mathews Punza]]}}<ref name="IOC list" /> || جودۆ |- |align=center| 205 || {{flagIOCteam|ZIM|2016 Summer}} || Zimbábue || {{sort|Coventry, Kirsty|[[Kirsty Coventry]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Kirsty|دوایین=Coventry|سەردێڕ=Kirsty Coventry becomes flag bearer once again for Zimbabwe|ناونیشان=https://swimswam.com/kirsty-coventry-becomes-flag-bearer-zimbabwe/|بڵاوکەرەوە=SwimSwam|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || مەلەوانی |- |align=center| 206 || {{flagIOCteam|ROT|2016 Summer}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Team of Refugee Olympic Athletes (ROA) created by the IOC|ناونیشان=http://www.olympic.org/news/team-of-refugee-olympic-athletes-roa-created-by-the-ioc/248766|بڵاوکەرەوە=International Olympic Committee|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> || Time Olímpico de Refugiados || {{sort|Lokonyen, Rose|[[Rose Lokonyen]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ=Refugee Olympic Team flagbearer announced|ناونیشان=https://www.olympic.org/news/refugee-olympic-team-flagbearer|بڵاوکەرەوە=International Olympic Committee|ڕێکەوت=٤ی ئابی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠١٦}}</ref> || گۆڕەپان و مەیدان |- |align=center| 207 || {{flagIOCteam|BRA|2016 Summer}} || Brasil || {{sort|Marques, Yane|[[Yane Marques]]}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yane Marques será a porta-bandeira do Brasil na Cerimônia de Abertura dos Jogos Olímpicos Rio 2016|trans-title=Yane Marques will be Brazil's flag bearer at the Opening Ceremony of the Rio 2016 Olympic Games|ناونیشان=http://www.cob.org.br/pt/Noticia/yane-marques-sera-a-porta-bandeira-do-brasil-na-cerimonia-de-abertura-dos-jogos-olimpicos-rio-2016|بڵاوکەرەوە=Brazilian Olympic Committee|زمان=pt|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011074002/https://www.cob.org.br/pt/Noticia/yane-marques-sera-a-porta-bandeira-do-brasil-na-cerimonia-de-abertura-dos-jogos-olimpicos-rio-2016|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> || [[Modern pentathlon at the 2016 Summer Olympics|Modern pentathlon]] |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|بەڕازیل|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|2016 Summer Olympics Parade of Nations}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{بەڕازیل-کۆلکە}} [[پۆل:ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]] s8duonhn0uyag6fnh1pje5hk1xqu1o8 1 191031 1706616 1674328 2026-11-10T19:41:33Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706616 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاویینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=834040 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160824102619/http://www.latercera.com/noticia/deportes/2016/06/656-685917-9-erika-olivera-sera-la-abanderada-de-chile-rio-2016.shtml بۆ http://www.latercera.com/noticia/deportes/2016/06/656-685917-9-erika-olivera-sera-la-abanderada-de-chile-rio-2016.shtml زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170118041217/http://www.laprensagrafica.com/2016/07/31/lilian-castro-es-la-abanderada بۆ http://www.laprensagrafica.com/2016/07/31/lilian-castro-es-la-abanderada زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٤:١٩، ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=835950 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155103/http://icelandreview.com/news/2016/08/04/icelandic-flag-bearer-chosen-olympics بۆ http://icelandreview.com/news/2016/08/04/icelandic-flag-bearer-chosen-olympics زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:١٦، ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=836488 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170802124905/http://ba.n1info.com/a104554/Sport-Klub/Ostali-sportovi/Amel-Tuka-nosi-bh.-zastavu-na-otvorenju-Olimpijskih-igara.html بۆ http://ba.n1info.com/a104554/Sport-Klub/Ostali-sportovi/Amel-Tuka-nosi-bh.-zastavu-na-otvorenju-Olimpijskih-igara.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٢:٤٥، ٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٨ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=845479 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155206/http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/27/Luisa-Kiala-pode-ser-porta-bandeira-Rio-Janeiro,ba4680ce-994a-4ea0-88ac-0433a466191a.html بۆ http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/27/Luisa-Kiala-pode-ser-porta-bandeira-Rio-Janeiro,ba4680ce-994a-4ea0-88ac-0433a466191a.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160731142903/http://oeoc.at/main.asp?kat1=87&kat2=538&vid=1&NID=16677 بۆ http://oeoc.at/main.asp?kat1=87&kat2=538&vid=1&NID=16677 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190531032424/http://www.olympics.bm/news/128-long-jumper-tyrone-smith-to-carry-bermuda-flag بۆ http://www.olympics.bm/news/128-long-jumper-tyrone-smith-to-carry-bermuda-flag زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160910012849/http://panamericana.bo/index.php/2016/07/13/angela-castro-sera-la-abanderada-de-bolivia-en-los-juegos-olimpicos-de-rio-2016/ بۆ http://panamericana.bo/index.php/2016/07/13/angela-castro-sera-la-abanderada-de-bolivia-en-los-juegos-olimpicos-de-rio-2016/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160717155143/https://www.237online.com/article-32075-ag-eacute--de-18-ans-le-boxeur-wilfried-seyi-d-eacute-sign-eacute--porte-eacute-tendard-du-cameroun-aux-jo.html بۆ https://www.237online.com/article-32075-ag-eacute--de-18-ans-le-boxeur-wilfried-seyi-d-eacute-sign-eacute--porte-eacute-tendard-du-cameroun-aux-jo.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160805133628/http://cayman27.ky/2016/08/forbes-to-serve-as-caymans-flag-bearer-at-rio-2016/ بۆ http://cayman27.ky/2016/08/forbes-to-serve-as-caymans-flag-bearer-at-rio-2016/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160824102619/http://www.latercera.com/noticia/deportes/2016/06/656-685917-9-erika-olivera-sera-la-abanderada-de-chile-rio-2016.shtml بۆ http://www.latercera.com/noticia/deportes/2016/06/656-685917-9-erika-olivera-sera-la-abanderada-de-chile-rio-2016.shtml زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629211202/https://www.croatiaweek.com/croatia-name-flag-bearer-for-2016-rio-olympic-games/ بۆ http://www.croatiaweek.com/croatia-name-flag-bearer-for-2016-rio-olympic-games/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170118041217/http://www.laprensagrafica.com/2016/07/31/lilian-castro-es-la-abanderada بۆ http://www.laprensagrafica.com/2016/07/31/lilian-castro-es-la-abanderada زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://wayback.archive-it.org/all/20160927205007/http://ghanasportsonline.com/index.php/other-sports/item/9668-flings-owusu-agyapong-to-be-ghana%25E2%2580%2599s-flag-bearer-at-rio-2016-opening-ceremony بۆ http://ghanasportsonline.com/index.php/other-sports/item/9668-flings-owusu-agyapong-to-be-ghana%25E2%2580%2599s-flag-bearer-at-rio-2016-opening-ceremony زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161108031441/http://www.publinews.gt/deportes/ana-sofia-gomez-portara-la-bandera-de-guatemala-en-la-inauguracion-de-los-juegos-olimpicos-de-rio/TetpgD---nq5oKo9jh1dCU/ بۆ http://www.publinews.gt/deportes/ana-sofia-gomez-portara-la-bandera-de-guatemala-en-la-inauguracion-de-los-juegos-olimpicos-de-rio/TetpgD---nq5oKo9jh1dCU/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160804145745/https://mediaguinee.org/2016/08/03/30e-edition-jo-rio-2016-guinee-5-athletes-3-disciplines-ralliera-lieux-de-competition-retard/ بۆ https://mediaguinee.org/2016/08/03/30e-edition-jo-rio-2016-guinee-5-athletes-3-disciplines-ralliera-lieux-de-competition-retard/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629211242/https://www.alfa.lt/straipsnis/50053071/olimpiniu-zaidyniu-atidaryme-lietuvos-veliava-nesianti-scheidt-turiu-savo-privalumu بۆ http://www.alfa.lt/straipsnis/50053071/olimpiniu-zaidyniu-atidaryme-lietuvos-veliava-nesianti-scheidt-turiu-savo-privalumu زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160804150717/http://www.abola.pt/africa/ver.aspx?id=624500 بۆ http://www.abola.pt/africa/ver.aspx?id=624500 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160805135720/http://omanobserver.om/al-khatri-to-carry-oman-flag-at-rio/ بۆ http://omanobserver.om/al-khatri-to-carry-oman-flag-at-rio/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160920030913/http://www.copanama.com/noticias-nacionales/alonso-edward-el-abanderado-para-rio-2016.html بۆ http://www.copanama.com/noticias-nacionales/alonso-edward-el-abanderado-para-rio-2016.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160809230805/http://novosti.kg/kg/mushker-erkin-adylbek-uulu-olimpiada-oyundarynyn-saltanattuu-achylyshynda-kyrgyzstandyn-zhelegin-k-t-r-p-chygat/ بۆ http://novosti.kg/kg/mushker-erkin-adylbek-uulu-olimpiada-oyundarynyn-saltanattuu-achylyshynda-kyrgyzstandyn-zhelegin-k-t-r-p-chygat/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160803122229/http://bvinews.com/new/kelly-selected-as-flag-bearer-for-rio-2016/ بۆ http://bvinews.com/new/kelly-selected-as-flag-bearer-for-rio-2016/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٠:٤٦، ٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=848600 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160614161012/http://www.copur.pr/comite-ejecutivo-del-copur-selecciona-a-jaime-espinal-abanderado-olimpico-2016/ بۆ http://www.copur.pr/comite-ejecutivo-del-copur-selecciona-a-jaime-espinal-abanderado-olimpico-2016/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٠٦، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=849111 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155602/http://timesgabon.com/04-08-2016-anthony-obame-je-suis-ici-pour-defendre-avec-laide-du-seigneur-lhonneur-de-mon-pays/ بۆ http://timesgabon.com/04-08-2016-anthony-obame-je-suis-ici-pour-defendre-avec-laide-du-seigneur-lhonneur-de-mon-pays/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170214205931/http://aps.sn/actualites/sports/lutte/article/isabelle-sambou-designee-porte-drapeau-du-senegal-cnoss بۆ http://aps.sn/actualites/sports/lutte/article/isabelle-sambou-designee-porte-drapeau-du-senegal-cnoss زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:١٩، ٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=867882 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170802124905/http://ba.n1info.com/a104554/Sport-Klub/Ostali-sportovi/Amel-Tuka-nosi-bh.-zastavu-na-otvorenju-Olimpijskih-igara.html بۆ http://ba.n1info.com/a104554/Sport-Klub/Ostali-sportovi/Amel-Tuka-nosi-bh.-zastavu-na-otvorenju-Olimpijskih-igara.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160805133329/http://www.bt.com.bn/sports-national/2016/08/05/fakhri-brunei%E2%80%99s-flag-bearer-rio-olympics-opening-ceremony بۆ http://www.bt.com.bn/sports-national/2016/08/05/fakhri-brunei%E2%80%99s-flag-bearer-rio-olympics-opening-ceremony زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060256/http://www.golfchannel.com/news/golf-central-blog/granada-carry-olympic-flag-paraguay/ بۆ http://www.golfchannel.com/news/golf-central-blog/granada-carry-olympic-flag-paraguay/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٣٥، ١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=869011 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20160804150854/http://www.firdatidend.no/feeds/bryhn-blir-flaggberar/ بۆ http://www.firdatidend.no/feeds/bryhn-blir-flaggberar/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060406/http://www.trinidadexpress.com/20160804/sports/walcott-to-carry-tts-flag-at-olympic-opening-ceremony بۆ http://www.trinidadexpress.com/20160804/sports/walcott-to-carry-tts-flag-at-olympic-opening-ceremony زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171011074002/https://www.cob.org.br/pt/Noticia/yane-marques-sera-a-porta-bandeira-do-brasil-na-cerimonia-de-abertura-dos-jogos-olimpicos-rio-2016 بۆ http://www.cob.org.br/pt/Noticia/yane-marques-sera-a-porta-bandeira-do-brasil-na-cerimonia-de-abertura-dos-jogos-olimpicos-rio-2016 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٠٣، ٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٦ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=875529 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629160920/http://www.sascoc.co.za/2016/07/22/wayde-zanele-named-as-sa-flagbearers-at-rio-send-off/ بۆ http://www.sascoc.co.za/2016/07/22/wayde-zanele-named-as-sa-flagbearers-at-rio-send-off/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060445/http://www.nbcolympics.com/news/rafael-nadal-named-spains-2016-olympic-flag-bearer بۆ http://www.nbcolympics.com/news/rafael-nadal-named-spains-2016-olympic-flag-bearer زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629194548/http://www.pireport.org/articles/2016/07/11/woman-boxer-fsm%E2%80%99s-biggest-hope-medal-rio-olympics بۆ http://www.pireport.org/articles/2016/07/11/woman-boxer-fsm%E2%80%99s-biggest-hope-medal-rio-olympics زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160722160709/http://ekipa.mk/anastasija-bogdanovski-makedonski-znamenosets-vo-rio/ بۆ http://ekipa.mk/anastasija-bogdanovski-makedonski-znamenosets-vo-rio/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180312083902/http://fijitimes.com/story.aspx?id=363338 بۆ http://fijitimes.com/story.aspx?id=363338 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171012054151/http://ujszo.com/online/sport/2016/07/07/szilagyi-aron-viszi-a-magyar-zaszlot-rioban بۆ http://ujszo.com/online/sport/2016/07/07/szilagyi-aron-viszi-a-magyar-zaszlot-rioban زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155103/http://icelandreview.com/news/2016/08/04/icelandic-flag-bearer-chosen-olympics بۆ http://icelandreview.com/news/2016/08/04/icelandic-flag-bearer-chosen-olympics زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180203235854/http://theubpost.mn/2016/07/21/president-ts-elbegdorj-attends-the-send-off-for-the-mongolian-olympic-team/ بۆ http://theubpost.mn/2016/07/21/president-ts-elbegdorj-attends-the-send-off-for-the-mongolian-olympic-team/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160726045812/http://www.vijesti.me/sport/bojana-popovic-nosi-zastavu-na-otvaranju-olimpijskih-igara-897609 بۆ http://www.vijesti.me/sport/bojana-popovic-nosi-zastavu-na-otvaranju-olimpijskih-igara-897609 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160813044105/http://www.hoy.com.ni/2016/07/29/rafael-lacayo-y-gabriel-cuadra-holmann-abanderados-para-rio-2016/ بۆ http://www.hoy.com.ni/2016/07/29/rafael-lacayo-y-gabriel-cuadra-holmann-abanderados-para-rio-2016/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160803124855/http://www.lesahel.org/index.php/sport/item/12108-participation-du-niger-aux-jeux-olympiques-2016--les-athl%C3%A8tes-nig%C3%A9riens-au-rendez-vous-de-rio-de-janeiro بۆ http://www.lesahel.org/index.php/sport/item/12108-participation-du-niger-aux-jeux-olympiques-2016--les-athl%C3%A8tes-nig%C3%A9riens-au-rendez-vous-de-rio-de-janeiro زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155108/http://comiteolimpicoportugal.pt/joao-rodrigues-e-o-porta-estandarte-da-missao-rio-2016/ بۆ http://comiteolimpicoportugal.pt/joao-rodrigues-e-o-porta-estandarte-da-missao-rio-2016/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060209/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/derek-wong-yip-pin-xiu/2943366.html بۆ http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/derek-wong-yip-pin-xiu/2943366.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160804213814/http://www.stv-fsg.ch/de/newsmedia/news/detail/article/2016/08/04/steingruber-ist-schweizer-fahnentraegerin/ بۆ http://www.stv-fsg.ch/de/newsmedia/news/detail/article/2016/08/04/steingruber-ist-schweizer-fahnentraegerin/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160722164508/http://olympic.tj/news/2965-dilshod-nazarov-parchambardori-to1207ikiston-dar-marosimi-iftito1203i-olimpiadai-rio-2016.html بۆ http://olympic.tj/news/2965-dilshod-nazarov-parchambardori-to1207ikiston-dar-marosimi-iftito1203i-olimpiadai-rio-2016.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160722164723/http://sports.uz/ul/boxing/news/2016/07/1976761/ بۆ http://sports.uz/ul/boxing/news/2016/07/1976761/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:٤٥، ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=878206 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160707202427/http://rio2016.olympics.com.au/news/anna-meares-named-2016-australian-olympic-team-flagbearer بۆ http://rio2016.olympics.com.au/news/anna-meares-named-2016-australian-olympic-team-flagbearer زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٣٦، ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=936540 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160803124308/http://eng.belta.by/sport/view/vasily-kiriyenko-named-belarus-olympic-flag-bearer-93329-2016/ بۆ http://eng.belta.by/sport/view/vasily-kiriyenko-named-belarus-olympic-flag-bearer-93329-2016/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٥:٣٥، ٢٤ی ئازاری ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=941395 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160804150935/http://sportsnewsarena.com/archer-shehzana-to-be-team-kenya-s-flag-bearer-for-rio-opening-ceremony بۆ http://sportsnewsarena.com/archer-shehzana-to-be-team-kenya-s-flag-bearer-for-rio-opening-ceremony زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:١٨، ١٤ی نیسانی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=944825 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181129235648/http://www.nigerianoc.org/elegant-funke-oshonaike-is-team-nigerias-flag-bearer/ بۆ http://www.nigerianoc.org/elegant-funke-oshonaike-is-team-nigerias-flag-bearer/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٢:٢١، ٩ی ئایاری ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=950560 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160921223021/https://www.rio2016.com/en/news/smallest-team-delegation-country-rio-2016-olympic-games بۆ https://www.rio2016.com/en/news/smallest-team-delegation-country-rio-2016-olympic-games زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٤٥، ٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١٨ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=995142 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160707202427/http://rio2016.olympics.com.au/news/anna-meares-named-2016-australian-olympic-team-flagbearer بۆ http://rio2016.olympics.com.au/news/anna-meares-named-2016-australian-olympic-team-flagbearer زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170802124905/http://ba.n1info.com/a104554/Sport-Klub/Ostali-sportovi/Amel-Tuka-nosi-bh.-zastavu-na-otvorenju-Olimpijskih-igara.html بۆ http://ba.n1info.com/a104554/Sport-Klub/Ostali-sportovi/Amel-Tuka-nosi-bh.-zastavu-na-otvorenju-Olimpijskih-igara.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160824102619/http://www.latercera.com/noticia/deportes/2016/06/656-685917-9-erika-olivera-sera-la-abanderada-de-chile-rio-2016.shtml بۆ http://www.latercera.com/noticia/deportes/2016/06/656-685917-9-erika-olivera-sera-la-abanderada-de-chile-rio-2016.shtml زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060445/http://www.nbcolympics.com/news/rafael-nadal-named-spains-2016-olympic-flag-bearer بۆ http://www.nbcolympics.com/news/rafael-nadal-named-spains-2016-olympic-flag-bearer زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180312083902/http://fijitimes.com/story.aspx?id=363338 بۆ http://fijitimes.com/story.aspx?id=363338 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171012054151/https://ujszo.com/online/sport/2016/07/07/szilagyi-aron-viszi-a-magyar-zaszlot-rioban بۆ http://ujszo.com/online/sport/2016/07/07/szilagyi-aron-viszi-a-magyar-zaszlot-rioban زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170202015510/http://www.abola.pt/africa/ver.aspx?id=624500 بۆ http://www.abola.pt/africa/ver.aspx?id=624500 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160726045812/http://www.vijesti.me/sport/bojana-popovic-nosi-zastavu-na-otvaranju-olimpijskih-igara-897609 بۆ http://www.vijesti.me/sport/bojana-popovic-nosi-zastavu-na-otvaranju-olimpijskih-igara-897609 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160813044105/http://www.hoy.com.ni/2016/07/29/rafael-lacayo-y-gabriel-cuadra-holmann-abanderados-para-rio-2016/ بۆ http://www.hoy.com.ni/2016/07/29/rafael-lacayo-y-gabriel-cuadra-holmann-abanderados-para-rio-2016/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://archive.is/20160804150854/http://www.firdatidend.no/feeds/bryhn-blir-flaggberar/ بۆ http://www.firdatidend.no/feeds/bryhn-blir-flaggberar/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160805135720/http://omanobserver.om/al-khatri-to-carry-oman-flag-at-rio/ بۆ http://omanobserver.om/al-khatri-to-carry-oman-flag-at-rio/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629211313/https://nos.nl/rio2016/artikel/2123102-dubbeldam-vlagdrager-tijdens-openingsceremonie.html بۆ http://nos.nl/rio2016/artikel/2123102-dubbeldam-vlagdrager-tijdens-openingsceremonie.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180706191028/http://www.looppng.com/content/pini-be-png-flag-bearer-rio-olympics بۆ http://www.looppng.com/content/pini-be-png-flag-bearer-rio-olympics زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060256/http://www.golfchannel.com/news/golf-central-blog/granada-carry-olympic-flag-paraguay/ بۆ http://www.golfchannel.com/news/golf-central-blog/granada-carry-olympic-flag-paraguay/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160614161012/http://www.copur.pr/comite-ejecutivo-del-copur-selecciona-a-jaime-espinal-abanderado-olimpico-2016/ بۆ http://www.copur.pr/comite-ejecutivo-del-copur-selecciona-a-jaime-espinal-abanderado-olimpico-2016/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170212162222/http://www.newtimes.co.rw/section/article/2016-07-14/201675/ بۆ http://www.newtimes.co.rw/section/article/2016-07-14/201675/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060209/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/derek-wong-yip-pin-xiu/2943366.html بۆ http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/derek-wong-yip-pin-xiu/2943366.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160803122229/http://bvinews.com/new/kelly-selected-as-flag-bearer-for-rio-2016/ بۆ http://bvinews.com/new/kelly-selected-as-flag-bearer-for-rio-2016/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:١٠، ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=998067 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161001174317/http://tass.ru/en/sport/891174 بۆ http://tass.ru/en/sport/891174 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155712/http://www.loopvanuatu.com/content/vasanoc-present-gear-team-vanuatu-rio-2016 بۆ http://www.loopvanuatu.com/content/vasanoc-present-gear-team-vanuatu-rio-2016 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٤٧، ٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1002417 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155206/http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/27/Luisa-Kiala-pode-ser-porta-bandeira-Rio-Janeiro,ba4680ce-994a-4ea0-88ac-0433a466191a.html بۆ http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/27/Luisa-Kiala-pode-ser-porta-bandeira-Rio-Janeiro,ba4680ce-994a-4ea0-88ac-0433a466191a.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٢٢، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1007492 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155645/http://www.nationnews.com/nationnews/news/84162/gittens-flag-bearer-rio بۆ http://www.nationnews.com/nationnews/news/84162/gittens-flag-bearer-rio زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٨:١٢، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1029094 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155601/http://english.vietnamnet.vn/fms/sports/161099/fencer-vu-thanh-an-to-carry-vietnam-s-flag-at-rio-games.html بۆ http://english.vietnamnet.vn/fms/sports/161099/fencer-vu-thanh-an-to-carry-vietnam-s-flag-at-rio-games.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٢٠، ١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1056860 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060345/http://news.icilome.com/?idnews=825917&f= بۆ http://news.icilome.com/?idnews=825917&f= زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٠:٤١، ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1073259 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629211321/https://www.agerpres.ro/sport/2016/07/06/olimpice-gimnasta-catalina-ponor-va-fi-portdrapelul-romaniei-la-jocurile-olimpice-de-la-rio-de-janeiro-13-11-01 بۆ http://www.agerpres.ro/sport/2016/07/06/olimpice-gimnasta-catalina-ponor-va-fi-portdrapelul-romaniei-la-jocurile-olimpice-de-la-rio-de-janeiro-13-11-01 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١٣:٢٢، ٣ی ئایاری ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1088106 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190424093735/https://en.publika.md/fighter-nicolae-ceban-was-named-as-standard-bearer-of-moldovan-delegation-at-olympic-games_2625403.html بۆ http://en.publika.md/fighter-nicolae-ceban-was-named-as-standard-bearer-of-moldovan-delegation-at-olympic-games_2625403.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣٩، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1104950 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161224114103/http://www.fiba.com/olympics/2016/news/argentinas-olympic-committee-selects-scola-as-countrys-flag-bearer-at-rio-2016 بۆ http://www.fiba.com/olympics/2016/news/argentinas-olympic-committee-selects-scola-as-countrys-flag-bearer-at-rio-2016 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣٢، ٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1117558 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155601/http://www.volksblatt.li/nachricht.aspx?p1=fl&id=111950&src=vb بۆ http://www.volksblatt.li/nachricht.aspx?p1=fl&id=111950&src=vb زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣٠، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1130722 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160729133143/http://www.ocasia.org/News/IndexNewsRM.aspx?WKegervtea1dp0XHxrPJEA بۆ http://www.ocasia.org/News/IndexNewsRM.aspx?WKegervtea1dp0XHxrPJEA== زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣١، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1131165 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160805133329/http://www.bt.com.bn/sports-national/2016/08/05/fakhri-brunei%E2%80%99s-flag-bearer-rio-olympics-opening-ceremony بۆ http://www.bt.com.bn/sports-national/2016/08/05/fakhri-brunei%E2%80%99s-flag-bearer-rio-olympics-opening-ceremony زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣٨، ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1189693 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155255/http://www.gdnonline.com/Details/104989/Saleh-to-carry-Bahrain-flag-at-Rio-opening بۆ http://www.gdnonline.com/Details/104989/Saleh-to-carry-Bahrain-flag-at-Rio-opening زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٨:٥٠، ٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1191262 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629160920/http://www.sascoc.co.za/2016/07/22/wayde-zanele-named-as-sa-flagbearers-at-rio-send-off/ بۆ http://www.sascoc.co.za/2016/07/22/wayde-zanele-named-as-sa-flagbearers-at-rio-send-off/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٩:٤٦، ٣ی شوباتی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1265590 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170211131226/http://wwlp.com/2016/07/29/stcc-wrestling-coach-to-carry-haitian-flag-at-olympics/ بۆ http://wwlp.com/2016/07/29/stcc-wrestling-coach-to-carry-haitian-flag-at-olympics/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٥٥، ٢٧ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1271183 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629211258/https://www.japantimes.co.jp/sports/2016/07/01/olympics/wrestler-yoshida-named-japan-olympic-team-captain/ بۆ http://www.japantimes.co.jp/sports/2016/07/01/olympics/wrestler-yoshida-named-japan-olympic-team-captain/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٤٣، ١٤ی ئابی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٦٣ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1321642 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.sascoc.co.za/2016/07/22/wayde-zanele-named-as-sa-flagbearers-at-rio-send-off/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155206/http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/27/Luisa-Kiala-pode-ser-porta-bandeira-Rio-Janeiro,ba4680ce-994a-4ea0-88ac-0433a466191a.html بۆ http://www.angop.ao/angola/pt_pt/noticias/desporto/2016/6/27/Luisa-Kiala-pode-ser-porta-bandeira-Rio-Janeiro,ba4680ce-994a-4ea0-88ac-0433a466191a.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161106151450/http://www.aps.dz/sport/44738-jo-2016-la-judokate-sonia-asselah-porte-drapeau-%C3%A0-rio بۆ http://www.aps.dz/sport/44738-jo-2016-la-judokate-sonia-asselah-porte-drapeau-%C3%A0-rio زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161224114103/http://www.fiba.com/olympics/2016/news/argentinas-olympic-committee-selects-scola-as-countrys-flag-bearer-at-rio-2016 بۆ http://www.fiba.com/olympics/2016/news/argentinas-olympic-committee-selects-scola-as-countrys-flag-bearer-at-rio-2016 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://rio2016.olympics.com.au/news/anna-meares-named-2016-australian-olympic-team-flagbearer *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160731142903/http://oeoc.at/main.asp?kat1=87&kat2=538&vid=1&NID=16677 بۆ http://oeoc.at/main.asp?kat1=87&kat2=538&vid=1&NID=16677 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160629120239/http://report.az/en/olympics-2016/details-on-selecting-a-boxer-teymur-mammadov-a-flag-bearer-of-azerbaijan-team/ بۆ http://report.az/en/olympics-2016/details-on-selecting-a-boxer-teymur-mammadov-a-flag-bearer-of-azerbaijan-team/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160805160139/http://www.thenassauguardian.com/sports/66803-shaunae-to-carry-the-flag-for-team-bahamas بۆ http://www.thenassauguardian.com/sports/66803-shaunae-to-carry-the-flag-for-team-bahamas زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155645/http://www.nationnews.com/nationnews/news/84162/gittens-flag-bearer-rio بۆ http://www.nationnews.com/nationnews/news/84162/gittens-flag-bearer-rio زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155255/http://www.gdnonline.com/Details/104989/Saleh-to-carry-Bahrain-flag-at-Rio-opening بۆ http://www.gdnonline.com/Details/104989/Saleh-to-carry-Bahrain-flag-at-Rio-opening زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.olympics.bm/news/128-long-jumper-tyrone-smith-to-carry-bermuda-flag *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://panamericana.bo/index.php/2016/07/13/angela-castro-sera-la-abanderada-de-bolivia-en-los-juegos-olimpicos-de-rio-2016/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.bt.com.bn/sports-national/2016/08/05/fakhri-brunei%E2%80%99s-flag-bearer-rio-olympics-opening-ceremony *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.237online.com/article-32075-ag-eacute--de-18-ans-le-boxeur-wilfried-seyi-d-eacute-sign-eacute--porte-eacute-tendard-du-cameroun-aux-jo.html *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://cayman27.ky/2016/08/forbes-to-serve-as-caymans-flag-bearer-at-rio-2016/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160722181317/http://www.nacion.com/deportes/atletismo/Nery_Brenes-Juegos_Olimpicos_Rio_2016_0_1574442591.html بۆ http://www.nacion.com/deportes/atletismo/Nery_Brenes-Juegos_Olimpicos_Rio_2016_0_1574442591.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629211202/https://www.croatiaweek.com/croatia-name-flag-bearer-for-2016-rio-olympic-games/ بۆ http://www.croatiaweek.com/croatia-name-flag-bearer-for-2016-rio-olympic-games/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060445/http://www.nbcolympics.com/news/rafael-nadal-named-spains-2016-olympic-flag-bearer بۆ http://www.nbcolympics.com/news/rafael-nadal-named-spains-2016-olympic-flag-bearer زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629194548/http://www.pireport.org/articles/2016/07/11/woman-boxer-fsm%E2%80%99s-biggest-hope-medal-rio-olympics بۆ http://www.pireport.org/articles/2016/07/11/woman-boxer-fsm%E2%80%99s-biggest-hope-medal-rio-olympics زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://ekipa.mk/anastasija-bogdanovski-makedonski-znamenosets-vo-rio/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://fijitimes.com/story.aspx?id=363338 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://timesgabon.com/04-08-2016-anthony-obame-je-suis-ici-pour-defendre-avec-laide-du-seigneur-lhonneur-de-mon-pays/ *بەستەری ئەرشیڤ https://wayback.archive-it.org/all/20160927205007/http://ghanasportsonline.com/index.php/other-sports/item/9668-flings-owusu-agyapong-to-be-ghana%25E2%2580%2599s-flag-bearer-at-rio-2016-opening-ceremony گۆڕا بە https://web.archive.org/web/20161109090048/http://ghanasportsonline.com/index.php/other-sports/item/9668-flings-owusu-agyapong-to-be-ghana%E2%80%99s-flag-bearer-at-rio-2016-opening-ceremony لە http://ghanasportsonline.com/index.php/other-sports/item/9668-flings-owusu-agyapong-to-be-ghana%25E2%2580%2599s-flag-bearer-at-rio-2016-opening-ceremony *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155029/https://www.teamgb.com/news/andy-murray-named-as-flagbearer-for-rio-2016-opening-ceremony بۆ https://www.teamgb.com/news/andy-murray-named-as-flagbearer-for-rio-2016-opening-ceremony زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.publinews.gt/deportes/ana-sofia-gomez-portara-la-bandera-de-guatemala-en-la-inauguracion-de-los-juegos-olimpicos-de-rio/TetpgD---nq5oKo9jh1dCU/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://mediaguinee.org/2016/08/03/30e-edition-jo-rio-2016-guinee-5-athletes-3-disciplines-ralliera-lieux-de-competition-retard/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170211131226/http://wwlp.com/2016/07/29/stcc-wrestling-coach-to-carry-haitian-flag-at-olympics/ بۆ http://wwlp.com/2016/07/29/stcc-wrestling-coach-to-carry-haitian-flag-at-olympics/ زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://ujszo.com/online/sport/2016/07/07/szilagyi-aron-viszi-a-magyar-zaszlot-rioban *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629211258/https://www.japantimes.co.jp/sports/2016/07/01/olympics/wrestler-yoshida-named-japan-olympic-team-captain/ بۆ http://www.japantimes.co.jp/sports/2016/07/01/olympics/wrestler-yoshida-named-japan-olympic-team-captain/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155601/http://www.volksblatt.li/nachricht.aspx?p1=fl&id=111950&src=vb بۆ http://www.volksblatt.li/nachricht.aspx?p1=fl&id=111950&src=vb زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.ocasia.org/News/IndexNewsRM.aspx?WKegervtea1dp0XHxrPJEA== *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160602093120/http://latino.foxnews.com/latino/sports/2016/05/31/cyclist-daniela-campuzano-to-carry-mexico-flag-at-rio-olympics/ بۆ http://latino.foxnews.com/latino/sports/2016/05/31/cyclist-daniela-campuzano-to-carry-mexico-flag-at-rio-olympics/ زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.abola.pt/africa/ver.aspx?id=624500 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190424093735/https://en.publika.md/fighter-nicolae-ceban-was-named-as-standard-bearer-of-moldovan-delegation-at-olympic-games_2625403.html بۆ http://en.publika.md/fighter-nicolae-ceban-was-named-as-standard-bearer-of-moldovan-delegation-at-olympic-games_2625403.html زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://theubpost.mn/2016/07/21/president-ts-elbegdorj-attends-the-send-off-for-the-mongolian-olympic-team/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.vijesti.me/sport/bojana-popovic-nosi-zastavu-na-otvaranju-olimpijskih-igara-897609 *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.hoy.com.ni/2016/07/29/rafael-lacayo-y-gabriel-cuadra-holmann-abanderados-para-rio-2016/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160803124855/http://www.lesahel.org/index.php/sport/item/12108-participation-du-niger-aux-jeux-olympiques-2016--les-athl%C3%A8tes-nig%C3%A9riens-au-rendez-vous-de-rio-de-janeiro بۆ http://www.lesahel.org/index.php/sport/item/12108-participation-du-niger-aux-jeux-olympiques-2016--les-athl%C3%A8tes-nig%C3%A9riens-au-rendez-vous-de-rio-de-janeiro زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181129235648/http://www.nigerianoc.org/elegant-funke-oshonaike-is-team-nigerias-flag-bearer/ بۆ http://www.nigerianoc.org/elegant-funke-oshonaike-is-team-nigerias-flag-bearer/ زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.firdatidend.no/feeds/bryhn-blir-flaggberar/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://omanobserver.om/al-khatri-to-carry-oman-flag-at-rio/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629211313/https://nos.nl/rio2016/artikel/2123102-dubbeldam-vlagdrager-tijdens-openingsceremonie.html بۆ http://nos.nl/rio2016/artikel/2123102-dubbeldam-vlagdrager-tijdens-openingsceremonie.html زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.copanama.com/noticias-nacionales/alonso-edward-el-abanderado-para-rio-2016.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180706191028/http://www.looppng.com/content/pini-be-png-flag-bearer-rio-olympics بۆ http://www.looppng.com/content/pini-be-png-flag-bearer-rio-olympics زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060256/http://www.golfchannel.com/news/golf-central-blog/granada-carry-olympic-flag-paraguay/ بۆ http://www.golfchannel.com/news/golf-central-blog/granada-carry-olympic-flag-paraguay/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160717153123/http://elcomercio.pe/deporte-total/polideportivo/francisco-boza-abanderado-peru-rio-2016-noticia-1917299 بۆ http://elcomercio.pe/deporte-total/polideportivo/francisco-boza-abanderado-peru-rio-2016-noticia-1917299 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.copur.pr/comite-ejecutivo-del-copur-selecciona-a-jaime-espinal-abanderado-olimpico-2016/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://sportsnewsarena.com/archer-shehzana-to-be-team-kenya-s-flag-bearer-for-rio-opening-ceremony *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://novosti.kg/kg/mushker-erkin-adylbek-uulu-olimpiada-oyundarynyn-saltanattuu-achylyshynda-kyrgyzstandyn-zhelegin-k-t-r-p-chygat/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629211321/https://www.agerpres.ro/sport/2016/07/06/olimpice-gimnasta-catalina-ponor-va-fi-portdrapelul-romaniei-la-jocurile-olimpice-de-la-rio-de-janeiro-13-11-01 بۆ http://www.agerpres.ro/sport/2016/07/06/olimpice-gimnasta-catalina-ponor-va-fi-portdrapelul-romaniei-la-jocurile-olimpice-de-la-rio-de-janeiro-13-11-01 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170212162222/http://www.newtimes.co.rw/section/article/2016-07-14/201675/ بۆ http://www.newtimes.co.rw/section/article/2016-07-14/201675/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20161001174317/http://tass.ru/en/sport/891174 بۆ http://tass.ru/en/sport/891174 زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://aps.sn/actualites/sports/lutte/article/isabelle-sambou-designee-porte-drapeau-du-senegal-cnoss *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060209/http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/derek-wong-yip-pin-xiu/2943366.html بۆ http://www.channelnewsasia.com/news/singapore/derek-wong-yip-pin-xiu/2943366.html زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://www.stv-fsg.ch/de/newsmedia/news/detail/article/2016/08/04/steingruber-ist-schweizer-fahnentraegerin/ *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://olympic.tj/news/2965-dilshod-nazarov-parchambardori-to1207ikiston-dar-marosimi-iftito1203i-olimpiadai-rio-2016.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060345/http://news.icilome.com/?idnews=825917&f= بۆ http://news.icilome.com/?idnews=825917&f= زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ https://www.rio2016.com/en/news/smallest-team-delegation-country-rio-2016-olympic-games *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://sports.uz/ul/boxing/news/2016/07/1976761/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155712/http://www.loopvanuatu.com/content/vasanoc-present-gear-team-vanuatu-rio-2016 بۆ http://www.loopvanuatu.com/content/vasanoc-present-gear-team-vanuatu-rio-2016 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155601/http://english.vietnamnet.vn/fms/sports/161099/fencer-vu-thanh-an-to-carry-vietnam-s-flag-at-rio-games.html بۆ http://english.vietnamnet.vn/fms/sports/161099/fencer-vu-thanh-an-to-carry-vietnam-s-flag-at-rio-games.html زیاد کرا *شێواز و فۆرماتی بەکارھێنان ڕاستکرایەوە بۆ http://bvinews.com/new/kelly-selected-as-flag-bearer-for-rio-2016/ *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171011074002/http://www.cob.org.br/pt/Noticia/yane-marques-sera-a-porta-bandeira-do-brasil-na-cerimonia-de-abertura-dos-jogos-olimpicos-rio-2016 بۆ http://www.cob.org.br/pt/Noticia/yane-marques-sera-a-porta-bandeira-do-brasil-na-cerimonia-de-abertura-dos-jogos-olimpicos-rio-2016 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:٣٢، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1334934 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160814024816/http://sport360.com/article/olympics/186694/uaes-nada-al-bedwawi-shocked-by-olympic-flag-bearing-honour/ بۆ http://sport360.com/article/olympics/186694/uaes-nada-al-bedwawi-shocked-by-olympic-flag-bearing-honour/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٢:١١، ٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1361878 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328060535/http://www.antena2.com.co/juegos-ol%C3%ADmpicos/noticias/yudoca-yuri-alvear-ser%C3%A1-abanderada-de-colomb بۆ http://www.antena2.com.co/juegos-ol%C3%ADmpicos/noticias/yudoca-yuri-alvear-ser%C3%A1-abanderada-de-colomb زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:١٩، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1378321 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155108/http://comiteolimpicoportugal.pt/joao-rodrigues-e-o-porta-estandarte-da-missao-rio-2016/ بۆ http://comiteolimpicoportugal.pt/joao-rodrigues-e-o-porta-estandarte-da-missao-rio-2016/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٥:٣٣، ٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1448427 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20190213213125/https://www.wort.lu/fr/sport/ceremonie-d-ouverture-des-jo-gilles-muller-porte-drapeau-du-luxembourg-57a3981dac730ff4e7f64892 بۆ http://www.wort.lu/fr/sport/ceremonie-d-ouverture-des-jo-gilles-muller-porte-drapeau-du-luxembourg-57a3981dac730ff4e7f64892 زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181127085851/http://www.lemauricien.com/article/porte-drapeau-la-delegation-mauricienne-kate-foo-kune-l-histoire-retiendra/ بۆ http://www.lemauricien.com/article/porte-drapeau-la-delegation-mauricienne-kate-foo-kune-l-histoire-retiendra زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٢٦، ٢١ی ئایاری ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1464334 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20171011022146/http://www.reporter.com.cy/sports/other-sports/article/86702/i-kypriaki-apostoli-sto-rio-kai-imerominies-ton-agnismaton بۆ http://www.reporter.com.cy/sports/other-sports/article/86702/i-kypriaki-apostoli-sto-rio-kai-imerominies-ton-agnismaton زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:٥١، ٩ی ئابی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1545602 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155135/http://www.elcomercio.com/deportes/judo-abanderada-ecuador-olimpiadas-rio2016.html بۆ http://www.elcomercio.com/deportes/judo-abanderada-ecuador-olimpiadas-rio2016.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٤٨، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1584757 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160819184932/http://stepfeed.com/more-categories/olympics/boxer-waheed-abdulridha-leads-26-strong-iraqi-olympic-delegation/ بۆ http://stepfeed.com/more-categories/olympics/boxer-waheed-abdulridha-leads-26-strong-iraqi-olympic-delegation/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٦:٣٣، ١٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1589262 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160822202104/https://www.filgoal.com/arabic/news.aspx?NewsID=197996 بۆ https://www.filgoal.com/arabic/news.aspx?NewsID=197996 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٤:٣٦، ٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1591571 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629183035/https://www.olympic.sk/aktuality-sov/50-valne-zhromazdenie-sov-schvalilo-zlozenie-slovenskej-vypravy-na-oh-2016-istych-je-52-sportovcov-s-vlajkou-na-otvaracom-ceremoniali-bartekova بۆ https://www.olympic.sk/aktuality-sov/50-valne-zhromazdenie-sov-schvalilo-zlozenie-slovenskej-vypravy-na-oh-2016-istych-je-52-sportovcov-s-vlajkou-na-otvaracom-ceremoniali-bartekova زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٠:٤٩، ١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1593455 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629211329/https://www.ara.ad/societat/Laura-Salles-Jocs-Olimpics-Rio_0_1621038078.html بۆ http://www.ara.ad/societat/Laura-Salles-Jocs-Olimpics-Rio_0_1621038078.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٦:١٣، ٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1618854 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160717085501/http://www.delo.si/sport/drugi-sporti/vasilij-zbogar-bo-slovenski-zastavonosa-v-riu.html بۆ http://www.delo.si/sport/drugi-sporti/vasilij-zbogar-bo-slovenski-zastavonosa-v-riu.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180731032217/https://libyaschannel.com/2016/08/04/%D9%84%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D8%B9%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D8%A3%D9%88/ بۆ http://www.libyaschannel.com/2016/08/04/%D9%84%D9%8A%D8%A8%D9%8A%D8%A7-%D8%AA%D8%B4%D8%A7%D8%B1%D9%83-%D8%A7%D9%84%D8%B9%D8%A7%D9%84%D9%85-%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D8%B9%D8%A9-%D9%81%D9%8A-%D8%A7%D9%81%D8%AA%D8%AA%D8%A7%D8%AD-%D8%A3%D9%88/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:١٦، ٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1657830 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155452/http://7newsbelize.com/sstory.php?nid=37150 بۆ http://7newsbelize.com/sstory.php?nid=37150 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:٠٨، ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1674327 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20170328094715/http://news.xinhuanet.com/english/2016-08/03/c_135561533.htm بۆ http://news.xinhuanet.com/english/2016-08/03/c_135561533.htm زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160803122717/http://www.teamusa.org/News/2016/August/03/Michael-Phelps-Selected-As-Team-USAs-Flag-Bearer-For-Rio-2016-Olympic-Games بۆ http://www.teamusa.org/News/2016/August/03/Michael-Phelps-Selected-As-Team-USAs-Flag-Bearer-For-Rio-2016-Olympic-Games زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20160528204327/http://news.xinhuanet.com/english/2016-05/27/c_135391809.htm بۆ http://news.xinhuanet.com/english/2016-05/27/c_135391809.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٥٧، ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵاھەڵگرانی وڵات لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706615 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20180629155539/http://www.interpressnews.ge/ge/sazogadoeba/386484-rio-de-zhaneiroshi-saqarthvelos-olimpiuri-delegaciis-medroshe-avthandil-tcrikishvili-iqneba.html?ar=A بۆ http://www.interpressnews.ge/ge/sazogadoeba/386484-rio-de-zhaneiroshi-saqarthvelos-olimpiuri-delegaciis-medroshe-avthandil-tcrikishvili-iqneba.html?ar=A زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٤١، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) 78khaxkv1tt4q4o3xgqq3ihvlwc5yri 0 191137 1706509 1408886 2026-11-10T16:39:26Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، بەڕازیل-کۆلکە) 1706509 wikitext text/x-wiki {{ڕێکخستن|date=تشرینی یەکەم ٢٠٢١}} {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی بەڕازیل (بە ئینگلیزی :Brazil women's national volleyball team)نوێنەراتی ولاتی [[بەڕازیل]] دەکات لە پاڵەوانییەتییە نێودەوڵەتییەکانی سەر ئاستی خانمان. لەلایەن یەیەکێتی تۆپی بالەی بەڕازیل سەرپەرشتی دەکرێن. لە پلەی دووەمی باشترین ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمانی جیھانە (بەپێی پۆلینی ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIVB Senior World Ranking - Women Last update: 2021-09-04 17:45:10 UTC|ناونیشان=https://www.fivb.com/en/volleyball/rankings/seniorworldrankingwomen|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ھەردوو [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨]]، [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢|٢٠١٢]] مەدالیای زێری بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Volleyball - Team Brazil {{!}} Tokyo 2020 Olympics|ناونیشان=http://../../../en/results/volleyball/athlete-profile-nvvowteam6-bra01-brazil.htm|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=..|زمان=en-us}}{{بەستەری مردوو|url=http:///../../en/results/volleyball/athlete-profile-nvvowteam6-bra01-brazil.htm |date=کانوونی یەکەمی ٢٠٢١ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Volleyball at the 2012 London Summer Games: Women's Volleyball {{!}} Olympics at Sports-Reference.com|ناونیشان=https://www.sports-reference.com/olympics/summer/2012/VOL/womens-volleyball.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131002193822/http://www.sports-reference.com/olympics/summer/2012/VOL/womens-volleyball.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref>[https://web.archive.org/web/20200418124705/https://www.sports-reference.com/olympics/summer/2012/VOL/womens-volleyball.html]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Volleyball at the 2008 Beijing Summer Games: Women's Volleyball {{!}} Olympics at Sports-Reference.com|ناونیشان=https://www.sports-reference.com/olympics/summer/2008/VOL/womens-volleyball.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090226130947/http://www.sports-reference.com/olympics/summer/2008/VOL/womens-volleyball.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> زیاتر لە بیست جار نازناوی پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەمریکای باشووری بەدەست ھێناوە. ھەروەھا زیاتر لە ١١ جار نازناوی پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی جیھانی گراند پری بەدەست ھێناوە. == ئەنجامەکان == سەرجەم ئەم خشتانە تا ڕێکەوتی ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١، لاکیشە سوورەکان ئاماژەن بەوەی ولاتی بەڕازیل میوانداری ئەو خولەی کردووە === ئۆڵۆمپیادی ھاویینە === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |Summer Olympics record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |{{Tooltip|ب|بردنەوە}} ! width="30" |{{Tooltip|د|دۆڕان}} ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Japan}} 1964 | colspan="8" rowspan="4" | |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Mexico}} 1968 |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|GER}} 1972 |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|CAN}} 1976 |- |{{flagicon|URS}} 1980 |Quarterfinals |7th Place |٥ |١ |٤ |٧ |١٢ |{{small|[[Volleyball at the 1980 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]}} |- |{{flagicon|USA}} 1984 |Quarterfinals |7th Place |٥ |١ |٤ |٦ |١٢ |{{small|[[Volleyball at the 1984 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]}} |- |{{flagicon|KOR}} 1988 |Quarterfinals |6th Place |٥ |١ |٤ |٧ |١٤ |{{small|[[Volleyball at the 1988 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|ESP}} 1992 |Semifinals |4th Place |٦ |٣ |٣ |١١ |١٠ |{{small|[[Volleyball at the 1992 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="#cc9966" |{{flagicon|USA}} 1996 |Semifinals |Bronze |٨ |٧ |١ |٢٣ |٦ |{{small|[[Volleyball at the 1996 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="#cc9966" |{{flagicon|AUS}} 2000 |Semifinals |Bronze |٨ |٧ |١ |٢٣ |٤ |{{small|[[Volleyball at the 2000 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|GRE}} 2004 |Semifinals |4th Place |٨ |٦ |٢ |١٩ |١٠ |{{small|[[Volleyball at the 2004 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CHN}} 2008 |Final |'''Gold''' |٨ |٨ |٠ |٢٤ |١ |{{small|[[Volleyball at the 2008 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|GBR}} 2012 |Final |'''Gold''' |٨ |٦ |٢ |١٩ |١٣ |{{small|[[Volleyball at the 2012 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]}} |- | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} 2016 |Quarterfinals |5th Place |٦ |٥ |١ |١٧ |٣ |{{small|[[Volleyball at the 2016 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|Japan}} [[بالە لە ئۆڵمپیادی ھاوینەی ٢٠٢٠ - خولی خانمان|٢٠٢٠]] |Final |Silver |٨ |٧ |١ |٢١ |٧ |{{small|[[Volleyball at the 2020 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]}} |- !Total !2 Titles !١١/١٥ !٧٥ !٥٣ !٢٢ !١٧٧ !٩٢ !— |} === پاڵەوانییەتی جیھان === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |World Championship record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|URS|1936}} [[1952 FIVB Women's Volleyball World Championship|1952]] | colspan="8" |Did not compete |- |{{flagicon|FRA}} [[1956 FIVB Women's Volleyball World Championship|1956]] |Group Round |11th Place |٨ |٦ |٢ |١٩ |٧ |{{small|[[1956 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA|1960}} [[1960 FIVB Women's Volleyball World Championship|1960]] |Final Round |5th Place |٦ |٢ |٤ |٩ |١٢ |{{small|[[1960 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|URS|1955}} [[1962 FIVB Women's Volleyball World Championship|1962]] |Final Round |8th Place |٨ |١ |٧ |٣ |٢١ |{{small|[[1962 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1967 FIVB Women's Volleyball World Championship|1967]] | colspan="8" |Did not compete |- |{{flagicon|BUL|1967}} [[1970 FIVB Women's Volleyball World Championship|1970]] |Group Round |13th Place |٩ |٣ |٦ |١٢ |١٩ |{{small|[[1970 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|MEX}} [[1974 FIVB Women's Volleyball World Championship|1974]] |Group Round |15th Place |١١ |٦ |٥ |٢١ |١٧ |{{small|[[1974 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|URS|1955}} [[1978 FIVB Women's Volleyball World Championship|1978]] |5th–8th places |7th Place |٩ |٥ |٤ |١٥ |١٨ |{{small|[[1978 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|PER}} [[1982 FIVB Women's Volleyball World Championship|1982]] |5th–8th places |8th Place |٩ |٤ |٥ |١٥ |١٧ |{{small|[[1982 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|TCH}} [[1986 FIVB Women's Volleyball World Championship|1986]] |5th–8th places |5th Place |٨ |٥ |٣ |٢١ |٨ |{{small|[[1986 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|CHN}} [[1990 FIVB Women's Volleyball World Championship|1990]] |Quarterfinals |7th Place |٦ |٣ |٣ |١١ |١٠ |{{small|[[1990 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1994 FIVB Women's Volleyball World Championship|1994]] |Final |Runners-Up |٦ |٥ |١ |١٥ |٦ |{{small|[[1994 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|JPN}} [[1998 FIVB Women's Volleyball World Championship|1998]] |Semifinals |4th Place |٨ |٥ |٣ |١٧ |٩ |{{small|[[1998 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|GER}} [[2002 FIVB Women's Volleyball World Championship|2002]] |Quarterfinals |7th Place |١١ |٨ |٣ |٢٦ |١٣ |{{small|[[2002 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} [[2006 FIVB Women's Volleyball World Championship|2006]] |Final |Runners-Up |١١ |١٠ |١ |٣٢ |٩ |{{small|[[2006 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} [[2010 FIVB Women's Volleyball World Championship|2010]] |Final |Runners-Up |١١ |١٠ |١ |٣٢ |٨ |{{small|[[2010 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|ITA}} [[2014 FIVB Women's Volleyball World Championship|2014]] |Semifinals |3rd Place |١٣ |١٢ |١ |٣٠ |١٠ |{{small|[[2014 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|JPN}} [[2018 FIVB Volleyball Women's World Championship|2018]] |Second Round |7th Place |٩ |٧ |٢ |٢٣ |١١ |{{small|[[2018 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|POL}} [[2022 FIVB Volleyball Women's World Championship|2022]] | colspan="8" |''TBD'' |- !Total !0 Titles !١٦/١٨ !١٤٣ !٩٢ !٥١ !٣٠١ !١٩٥ !— |} === جامی جیھانی تۆپی بالە === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |World Cup record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |یاری ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- |{{flagicon|URU}} [[1973 FIVB Women's World Cup|1973]] |Round Robin |9th Place |٥ |١ |٤ |٣ |١٣ |{{small|[[1973 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1977 FIVB Women's World Cup|1977]] | colspan="8" |Did not compete |- |{{flagicon|JPN}} [[1981 FIVB Women's World Cup|1981]] |Round Robin |8th Place |٧ |٠ |٧ |١ |٢١ |{{small|[[1981 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|JPN}} [[1985 FIVB Women's World Cup|1985]] |Round Robin |6th Place |٧ |٢ |٥ |٩ |١٧ |{{small|[[1985 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1989 FIVB Volleyball Women's World Cup|1989]] | colspan="8" |Did not compete |- |{{flagicon|JPN}} [[1991 FIVB Women's World Cup|1991]] |Round Robin |8th Place |٥ |٢ |٣ |١٠ |٩ |{{small|[[1991 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} [[1995 FIVB Women's World Cup|1995]] |Round Robin |Runners-Up |١١ |١٠ |١ |٣٠ |٤ |{{small|[[1995 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|JPN}} [[1999 FIVB Women's World Cup|1999]] |Round Robin |3rd Place |١١ |٩ |٢ |٢٩ |٩ |{{small|[[1999 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} [[2003 FIVB Women's World Cup|2003]] |Round Robin |Runners-Up |١١ |١٠ |١ |٣١ |٧ |{{small|[[2003 FIVB Women's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} [[2007 FIVB Women's World Cup|2007]] |Round Robin |Runners-Up |١١ |٩ |٢ |٢٩ |٩ |{{small|[[2007 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|JPN}} [[2011 FIVB Women's World Cup|2011]] |Round Robin |5th Place |١١ |٨ |٣ |٢٥ |١٦ |{{small|[[2011 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2015 FIVB Volleyball Women's World Cup|2015]] | colspan="8" |Did not compete |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|JPN}} [[2019 FIVB Volleyball Women's World Cup|2019]] |Round Robin |4th Place |١١ |٧ |٤ |٢٤ |١٦ |{{small|[[2019 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]}} |- !'''Total''' !'''0 Titles''' !'''١٠/١٣''' !'''٩٠''' !'''٥٨''' !'''٣٢''' !'''١٩١''' !'''١٢١''' !'''—''' |} === جامی پاڵەوانانی جیھان === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |World Grand Champions record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |یاری ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1993 FIVB Women's World Grand Champions Cup|1993]] | colspan="8" |Did not qualify |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|JPN}} [[1997 FIVB Women's World Grand Champions Cup|1997]] |Round Robin |3rd Place |٥ |٣ |٢ |١٢ |٦ |{{small|[[1997 FIVB Women's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|JPN}} [[2001 FIVB Women's World Grand Champions Cup|2001]] |Round Robin |4th Place |٥ |٢ |٣ |٩ |١١ |{{small|[[2001 FIVB Women's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} [[2005 FIVB Women's World Grand Champions Cup|2005]] |Round Robin |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٢ |{{small|[[2005 FIVB Women's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} [[2009 FIVB Women's World Grand Champions Cup|2009]] |Round Robin |Runners-Up |٥ |٤ |١ |١٢ |٤ |{{small|[[2009 FIVB Women's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} [[2013 FIVB Women's World Grand Champions Cup|2013]] |Round Robin |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٢ |{{small|[[2013 FIVB Women's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} [[2017 FIVB Volleyball Women's World Grand Champions Cup|2017]] |Round Robin |Runners-Up |٥ |٣ |٢ |١٣ |٧ |{{small|[[2017 FIVB Volleyball Women's World Grand Champions Cup squads|Squad]]}} |- ! colspan="1" |'''Total''' !'''2 Titles''' !'''٦/٧''' !٣٠ !٢٢ !٨ !٧٦ !٣٢ !'''—''' |} === پاڵەوانییەتی جیھانی گراند پڕی === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |World Grand Prix record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |یاری ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !{{small|Squad}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|HKG|colonial}} [[1993 FIVB World Grand Prix|1993]] |Final Round | align="center" |4th Place |١٢ |٨ |٤ |٢٧ |١٩ |{{small|[[1993 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CHN}} [[1994 FIVB World Grand Prix|1994]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |١٢ |١٠ |٢ |٣٤ |١٢ |{{small|[[1994 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CHN}} [[1995 FIVB World Grand Prix|1995]] |Final Round | align="center" |Runners-Up |١٥ |١٠ |٥ |٣٩ |٢٢ |{{small|[[1995 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CHN}} [[1996 FIVB World Grand Prix|1996]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |١٥ |١٢ |٣ |٣٩ |٢٢ |{{small|[[1996 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1997 FIVB World Grand Prix|1997]] | colspan="8" align="center" |Did not enter |- bgcolor="gold" |{{flagicon|HKG}} [[1998 FIVB World Grand Prix|1998]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |١١ |٨ |٣ |٢٨ |١٣ |{{small|[[1998 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CHN}} [[1999 FIVB World Grand Prix|1999]] |Final Round | align="center" |Runners-Up |٨ |٧ |١ |٢١ |٩ |{{small|[[1999 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|PHI}} [[2000 FIVB World Grand Prix|2000]] |Final Round | align="center" |3rd Place |١١ |٨ |٣ |٢٦ |١٢ |{{small|[[2000 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|MAC}} [[2001 FIVB World Grand Prix|2001]] |Final Round | align="center" |5th Place |١٢ |٧ |٥ |٢٧ |٢٤ |{{small|[[2001 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|HKG}} [[2002 FIVB World Grand Prix|2002]] |Final Round | align="center" |4th Place |١٢ |٦ |٦ |٢٢ |٢١ |{{small|[[2002 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|ITA}} [[2003 FIVB World Grand Prix|2003]] |Preliminary Round | align="center" |8th Place |٥ |٣ |٢ |١١ |٧ |{{small|[[2003 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ITA}} [[2004 FIVB World Grand Prix|2004]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |١٣ |١٢ |١ |٣٨ |١٠ |{{small|[[2004 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} [[2005 FIVB World Grand Prix|2005]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |١٤ |١٢ |٢ |٣٦ |١٢ |{{small|[[2005 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ITA}} [[2006 FIVB World Grand Prix|2006]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |١٣ |١٣ |٠ |٣٩ |٦ |{{small|[[2006 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|CHN}} [[2007 FIVB World Grand Prix|2007]] |Final Round | align="center" |5th Place |١٤ |٩ |٥ |٣٣ |١٧ |{{small|[[2007 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} [[2008 FIVB World Grand Prix|2008]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |١٤ |١٣ |١ |٤١ |٧ |{{small|[[2008 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} [[2009 FIVB World Grand Prix|2009]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |١٤ |١٤ |٠ |٤٢ |١١ |{{small|[[2009 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CHN}} [[2010 FIVB World Grand Prix|2010]] |Final Round | align="center" |Runners-Up |١٤ |١١ |٣ |٣٨ |١١ |{{small|[[2010 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|MAC}} [[2011 FIVB World Grand Prix|2011]] |Final Round | align="center" |Runners-Up |١٤ |١٣ |١ |٣٩ |٦ |{{small|[[2011 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CHN}} [[2012 FIVB World Grand Prix|2012]] |Final Round | align="center" |Runners-Up |١٤ |١١ |٣ |٣٦ |١٥ |{{small|[[2012 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} [[2013 FIVB World Grand Prix|2013]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |١٤ |١٣ |١ |٤٠ |٨ |{{small|[[2013 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} [[2014 FIVB World Grand Prix|2014]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |١٤ |١٣ |١ |٤١ |٦ |{{small|[[2014 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|USA}} [[2015 FIVB World Grand Prix|2015]] |Final Round | align="center" |3rd Place |١٤ |١٢ |٢ |٣٦ |١٠ |{{small|[[2015 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|THA}} [[2016 FIVB World Grand Prix|2016]] |Final | align="center" |'''Champions''' |١٣ |١١ |٢ |٣٥ |١٢ |{{small|[[2016 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CHN}} [[2017 FIVB Volleyball World Grand Prix|2017]] |Final | align="center" |'''Champions''' |١٣ |٩ |٤ |٢٩ |٢١ |{{small|[[2017 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]}} |- !'''Total''' !'''12 Titles''' !'''٢٤/٢٥''' !٣٠٥ !٢٤٥ !٦٠ !٧٩٧ !٣١٣ !'''—''' |} === خولی نەتەوەکان === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:100%; width: 600px;" ! colspan="9" |Nations League record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |یاری ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !{{small|Squad}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|China}} [[2018 FIVB Volleyball Women's Nations League|2018]] |Semifinals |4th Place |١٩ |١٤ |٥ |٤٦ |٢٦ |{{small|[[2018 FIVB Volleyball Women's Nations League squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|China}} [[2019 FIVB Volleyball Women's Nations League|2019]] |Final |Runners-Up |١٩ |١٣ |٦ |٤٩ |٢٤ |{{small|[[2019 FIVB Volleyball Women's Nations League squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|Italy}} [[2021 FIVB Volleyball Women's Nations League|2021]] |Final |Runners-Up |١٧ |١٤ |٣ |٤٦ |١٤ |{{small|[[2021 FIVB Volleyball Women's Nations League squads|Squad]]}} |- !Total !— !٣/٣ !٥٥ !٤١ !١٤ !١٤١ !٦٤ !— |} === یارییەکانی پان ئەمریکا === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |Pan American Games record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |یاری ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !{{small|پێکھاتە}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|MEX|1934}} [[Volleyball at the 1955 Pan American Games|1955]] | align="center" |Double Round Robin |Bronze |٦ |٢ |٤ |١٤ |١٣ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|USA|1912}} [[Volleyball at the 1959 Pan American Games|1959]] | align="center" |Double Round Robin |'''Gold ''' |٦ |٦ |٠ |١٨ |٢ | |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA|1960}} [[Volleyball at the 1963 Pan American Games|1963]] | align="center" |Double Round Robin |'''Gold ''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٢ | |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|CAN}} [[Volleyball at the 1967 Pan American Games|1967]] | align="center" |Round Robin |4th Place |٥ |٢ |٣ |٩ |١٠ | |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|COL}} [[Volleyball at the 1971 Pan American Games|1971]] | align="center" |Round Robin |4th Place |٨ |٦ |٢ |٢٠ |٩ | |- |{{flagicon|MEX}} [[Volleyball at the 1975 Pan American Games|1975]] | align="center" |Round Robin |5th Place |٦ |٢ |٤ |٩ |١٢ | |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|PUR}} [[Volleyball at the 1979 Pan American Games|1979]] | align="center" |Final Round |Bronze |٧ |٤ |٣ |١٣ |١٣ | |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|VEN|1930}} [[Volleyball at the 1983 Pan American Games|1983]] | align="center" |Semifinals |4th Place |٨ |٣ |٥ |١٢ |١٦ | |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|USA}} [[Volleyball at the 1987 Pan American Games|1987]] | align="center" |Semifinals |4th Place |٦ |٢ |٤ |٧ |١٣ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CUB}} [[Volleyball at the 1991 Pan American Games|1991]] | align="center" |Final |Silver |٧ |٤ |٣ |١١ |١١ |{{small|[[Volleyball at the 1991 Pan American Games – Women's volleyball team squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|ARG}} [[Volleyball at the 1995 Pan American Games|1995]] | align="center" |Group Round |6th Place |٦ |٠ |٦ |١ |١٨ |{{small|[[Volleyball at the 1995 Pan American Games – Women's volleyball team squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CAN}} [[Volleyball at the 1999 Pan American Games|1999]] | align="center" |Final |'''Gold ''' |٧ |٧ |٠ |٢١ |٤ |{{small|[[Volleyball at the 1999 Pan American Games – Women's volleyball team squads|Squad]]}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|DOM}} [[Volleyball at the 2003 Pan American Games|2003]] | align="center" |Semifinals |4th Place |٥ |٢ |٣ |١١ |١٠ |{{small|[[2003 Women's Pan American Games Volleyball Squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[Volleyball at the 2007 Pan American Games|2007]] | align="center" |Final |Silver |٥ |٤ |١ |١٤ |٣ |{{small|[[2007 Women's Pan American Games Volleyball Squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|MEX}} [[Volleyball at the 2011 Pan American Games|2011]] | align="center" |Final |'''Gold ''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٤ |{{small|[[Volleyball at the 2011 Pan American Games – Women's Volleyball Squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CAN}} [[Volleyball at the 2015 Pan American Games|2015]] | align="center" |Final |Silver |٥ |٤ |١ |١٢ |١٠ |{{small|[[Volleyball at the 2015 Pan American Games – Women's volleyball team squads|Squad]]}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|PER}} [[Volleyball at the 2019 Pan American Games|2019]] |Semifinals |4th Place |٥ |٢ |٣ |٨ |٩ |{{small|[[Volleyball at the 2019 Pan American Games – Women's volleyball team squads|Squad]]}} |- ! align="center" |Total !4 Titles ! align="center" |17/17 !١٠١ !٥٩ !٤٢ !٢٠٧ !١٥٩ !— |} === جامی پان ئەمریکا === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |Pan-American Cup record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |یاری ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|MEX}} [[2002 Women's Pan-American Volleyball Cup|2002]] | colspan="8" |Did not compete |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|MEX}} [[2003 Women's Pan-American Volleyball Cup|2003]] | align="center" |Semifinals |4th Place |٦ |٣ |٣ |١٠ |٩ |{{small|[[2003 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|MEX}} [[2004 Women's Pan-American Volleyball Cup|2004]] | align="center" |Semifinals |4th Place |٦ |٣ |٣ |١٢ |١٠ |{{small|[[2004 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|DOM}} [[2005 Women's Pan-American Volleyball Cup|2005]] | align="center" |Semifinals |3rd Place |٧ |٥ |٢ |١٧ |١٠ |{{small|[[2005 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|PUR}} [[2006 Women's Pan-American Volleyball Cup|2006]] | align="center" |Final |'''Champions''' |٧ |٦ |١ |٢٠ |٦ |{{small|[[2006 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|MEX}} [[2007 Women's Pan-American Volleyball Cup|2007]] | align="center" |Final |Runners-Up |٧ |٥ |٢ |١٥ |٧ |{{small|[[2007 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|MEX}} [[2008 Women's Pan-American Volleyball Cup|2008]] | align="center" |Final |Runners-Up |٧ |٦ |١ |٢٠ |٤ |{{small|[[2008 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|USA}} [[2009 Women's Pan-American Volleyball Cup|2009]] | align="center" |Final |'''Champions''' |٦ |٥ |١ |١٧ |٥ |{{small|[[2009 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- |{{flagicon|MEX}} [[2010 Women's Pan-American Volleyball Cup|2010]] | align="center" |Group Round |8th Place |٧ |٢ |٥ |١١ |١٥ |{{small|[[2010 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="gold" |{{flagicon|MEX}} [[2011 Women's Pan-American Volleyball Cup|2011]] | align="center" |Final |'''Champions''' |٧ |٧ |٠ |٢١ |٣ |{{small|[[2011 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="silver" |{{flagicon|MEX}} [[2012 Women's Pan-American Volleyball Cup|2012]] | align="center" |Final |Runners-Up |٧ |٦ |١ |٢٠ |٤ |{{small|[[2012 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|PER}} [[2013 Women's Pan-American Volleyball Cup|2013]] | align="center" |Semifinals |4th Place |٦ |٣ |٣ |١٠ |١٢ |{{small|[[2013 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|MEX}} [[2014 Women's Pan-American Volleyball Cup|2014]] | colspan="8" |Withdrew |- |{{flagicon|PER}} [[2015 Women's Pan-American Volleyball Cup|2015]] | align="center" |Group Round |7th Place |٧ |٤ |٣ |١٨ |٩ |{{small|[[2015 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|DOM}} [[2016 Women's Pan-American Volleyball Cup|2016]] | colspan="8" rowspan="2" |Did not compete |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|PER}} [[2017 Women's Pan-American Volleyball Cup|2017]] |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|DOM}} [[2018 Women's Pan-American Volleyball Cup|2018]] | align="center" |Semifinals |4th Place |٥ |٣ |٢ |٩ |١٠ |{{small|[[2018 Women's Pan-American Volleyball Cup squads|Squad]]}} |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|PER}} [[2019 Women's Pan-American Volleyball Cup|2019]] | colspan="8" rowspan="1" |Did not compete |- !Total !3 Titles !١٣/١٨ !٨٥ !٥٨ !٢٧ !٢٠٠ !١٠٤ !— |} === پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی ئەمریکای باشوور === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |South America Championship record |- !Year !Round !Position ! width="30" |{{Tooltip|GP|Games Played}} ! width="30" |{{Tooltip|MW|Match Won}} ! width="30" |{{Tooltip|ML|Match Lost}} ! width="30" |{{Tooltip|SW|Set Won}} ! width="30" |دۆڕانی سێت !{{small|Squad}} |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1951 Women's South American Volleyball Championship|1951]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٣ |٣ |٠ |٦ |١ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|URU}} [[1956 Women's South American Volleyball Championship|1956]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٣ |٣ |٠ |٦ |١ | |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1958 Women's South American Volleyball Championship|1958]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٠ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|PER}} [[1961 Women's South American Volleyball Championship|1961]] |Double Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٦ |٦ |٠ |١٨ |١ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CHI}} [[1962 Women's South American Volleyball Championship|1962]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٣ |٣ |٠ |٩ |٠ | |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|ARG}} [[1964 Women's South American Volleyball Championship|1964]] | colspan="8" |Did not compete |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1967 Women's South American Volleyball Championship|1967]] |Round Robin | align="center" |Runners-Up |٤ |٣ |١ |١٠ |٣ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|VEN|1930}} [[1969 Women's South American Volleyball Championship|1969]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٢ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|URU}} [[1971 Women's South American Volleyball Championship|1971]] |Round Robin | align="center" |Runners-Up |٧ |٦ |١ |١٨ |٣ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|COL}} [[1973 Women's South American Volleyball Championship|1973]] |Round Robin | align="center" |Runners-Up |٦ |٥ |١ |١٥ |٣ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|PAR}} [[1975 Women's South American Volleyball Championship|1975]] |Round Robin | align="center" |Runners-Up |٥ |٤ |١ |١٢ |٤ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|PER}} [[1977 Women's South American Volleyball Championship|1977]] |Round Robin | align="center" |Runners-Up |٧ |٦ |١ |١٨ |٤ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|ARG}} [[1979 Women's South American Volleyball Championship|1979]] |Final Round | align="center" |Runners-Up |٥ |٤ |١ |١٣ |٣ | |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1981 Women's South American Volleyball Championship|1981]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٢ | |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1983 Women's South American Volleyball Championship|1983]] |Round Robin | align="center" |Runners-Up |٥ |٤ |١ |١٢ |٣ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|VEN}} [[1985 Women's South American Volleyball Championship|1985]] |Double Round Robin | align="center" |Runners-Up |٦ |٤ |٢ |١٤ |٦ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|URU}} [[1987 Women's South American Volleyball Championship|1987]] |Round Robin | align="center" |Runners-Up |٦ |٥ |١ |١٥ |٣ | |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1989 Women's South American Volleyball Championship|1989]] |Round Robin | align="center" |Runners-Up |٥ |٤ |١ |١٢ |٤ | |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1991 Women's South American Volleyball Championship|1991]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |١ | |- bgcolor="silver" |{{flagicon|PER}} [[1993 Women's South American Volleyball Championship|1993]] |Final | align="center" |Runners-Up |٦ |٤ |٢ |١٣ |٦ | |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[1995 Women's South American Volleyball Championship|1995]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٠ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|PER}} [[1997 Women's South American Volleyball Championship|1997]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٠ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|VEN|1930}} [[1999 Women's South American Volleyball Championship|1999]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٢ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|ARG}} [[2001 Women's South American Volleyball Championship|2001]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٤ |٤ |٠ |١٢ |٠ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|COL}} [[2003 Women's South American Volleyball Championship|2003]] |Final Round | align="center" |'''Champions''' |٣ |٣ |٠ |٩ |٠ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|BOL}} [[2005 Women's South American Volleyball Championship|2005]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٦ |٦ |٠ |١٨ |٠ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|CHI}} [[2007 Women's South American Volleyball Championship|2007]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٠ | |- bgcolor="gold" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|BRA}} [[2009 Women's South American Volleyball Championship|2009]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٠ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|PER}} [[2011 Women's South American Volleyball Championship|2011]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٠ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|PER}} [[2013 Women's South American Volleyball Championship|2013]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٠ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|COL}} [[2015 Women's South American Volleyball Championship|2015]] |Final | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٠ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|COL}} [[2017 Women's South American Volleyball Championship|2017]] |Round Robin | align="center" |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |٠ | |- bgcolor="gold" |{{flagicon|PER}} [[2019 Women's South American Volleyball Championship|2019]] |Final |'''Champions''' |٥ |٥ |٠ |١٥ |١ | |- !Total !21 Titles !٣٢/٣٣ !١٥٥ !١٤٢ !١٣ !٤٢٥ !٥٣ !— |- |} == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|وەرزش|بەڕازیل|ژن}} {{سەرچاوەکان}} {{improve categories|date=تشرینی یەکەم ٢٠٢١}} {{پۆلی کۆمنز|Brazil women's national volleyball team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{بەڕازیل-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمان]] [[پۆل:تیمە نەتەوەییەکان لە تۆپی بالە بۆ پێشبرکێی جیھانی]] [[پۆل:تۆپی بالەی ژنان لە بەڕازیل]] i9mivtsczsmt0suxqcayf7ky967b8a6 0 191199 1706508 1540973 2026-11-10T16:39:16Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، ئیتالیا-کۆلکە) 1706508 wikitext text/x-wiki {{short description|Italy's national women's volleyball team}}{{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Italy_women's_national_volleyball_team_2002.jpg|وێنۆک|280x280پیکسڵ|یاریزانانی ھەڵبژاردەی خانمانی تۆپی بالەی ئیتالیا براوەی پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی جیھان ٢٠٠٢ لەگەڵ سەرۆک کۆماری پیشووتری ئیتالیا کارلۆ ئەزگیلۆ]] ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی ئیتالیا (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]:Italy women's national volleyball team)نوێنەری ولاتی [[ئیتالیا]]یە لە پاڵەوانییەتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی [[بالە]] لەسەر ئاستی خانمان، لەلایەن یەکێتی تۆپی بالەی ئیتالیاوە سەرپەرشتی دەکرێت. لە پلەی شەشەمی باشتری ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمان لەسەر ئاستی جیھان (بەپێی پۆڵینی ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIVB Senior World Ranking - Women Last update: 2021-09-05 12:25:09 UTC|ناونیشان=https://www.fivb.com/en/volleyball/rankings/seniorworldrankingwomen|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ساڵی ٢٠٠٢ مەدالیای زێری لە پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی جیھانی بەدەست ھێنا. لە ساڵەکانی ٢٠٠٧، ٢٠١١ جامی جیھانی تۆپی بالەی بەدەست ھێنا؛ و لە ساڵەکانی ٢٠٠٧ ،٢٠٠٩، ٢٠٢١ نازناوی پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Italian women's volleyball team wins European Championship|ناونیشان=http://www.news.cn/english/2021-09/05/c_1310168644.htm|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.news.cn|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210905125723/http://www.news.cn/english/2021-09/05/c_1310168644.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Mondiale Femminile 2018: domani le azzurre partono per il Giappone {{!}} Federvolley|ناونیشان=https://www.federvolley.it/news/mondiale-femminile-2018-domani-le-azzurre-partono-il-giappone|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180923085446/https://www.federvolley.it/news/mondiale-femminile-2018-domani-le-azzurre-partono-il-giappone|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == ئەنجامەکان == سەرجەم ئەم خشتانە تا ڕێکەوتی ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١، لاکیشە سوورەکان ئاماژەن بەوەی ولاتی [[ئیتالیا]] میوانداری ئەو خولەی کردووە === ئۆڵۆمپیادی ھاویینە === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[Volleyball at the Summer Olympics|Summer Olympics record]] |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Japan}} [[Volleyball at the 1964 Summer Olympics|1964]] | colspan="8" rowspan="9" align="center" |Did Not Qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Mexico}} [[Volleyball at the 1968 Summer Olympics|1968]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|West Germany}} [[Volleyball at the 1972 Summer Olympics|1972]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Canada}} [[Volleyball at the 1976 Summer Olympics|1976]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Soviet Union}} [[Volleyball at the 1980 Summer Olympics|1980]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|United States}} [[Volleyball at the 1984 Summer Olympics – Women's tournament|1984]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|South Korea}} [[Volleyball at the 1988 Summer Olympics – Women's tournament|1988]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Spain}} [[Volleyball at the 1992 Summer Olympics – Women's tournament|1992]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|United States}} [[Volleyball at the 1996 Summer Olympics – Women's tournament|1996]] |- |{{flagicon|Australia}} [[Volleyball at the 2000 Summer Olympics – Women's tournament|2000]] |1st Round |9th |٥ |١ |٤ |٧ |١٢ |<small>[[Volleyball at the 2000 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- |{{flagicon|Greece}} [[Volleyball at the 2004 Summer Olympics – Women's volleyball|2004]] |Quarterfinals |5th |٦ |٤ |٢ |١٤ |٦ |<small>[[Volleyball at the 2004 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- |{{flagicon|China}} [[Volleyball at the 2008 Summer Olympics – Women's tournament|2008]] |Quarterfinals |5th |٦ |٤ |٢ |١٤ |٧ |<small>[[Volleyball at the 2008 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- |{{flagicon|Great Britain}} [[Volleyball at the 2012 Summer Olympics – Women's tournament|2012]] |Quarterfinals |5th |٦ |٤ |٢ |١٥ |٨ |<small>[[Volleyball at the 2012 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- |{{flagicon|Brazil}} [[Volleyball at the 2016 Summer Olympics – Women's tournament|2016]] |1st Round |9th |٥ |١ |٤ |٤ |١٢ |<small>[[Volleyball at the 2016 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- |{{flagicon|Japan}} [[Volleyball at the 2020 Summer Olympics – Women's tournament|2020]] |Quarterfinals |6th |٦ |٣ |٣ |١١ |١٠ |<small>[[Volleyball at the 2020 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- !Total !0 Title !٦/١٤ !٣٠ !١٧ !١٣ !٥٥ !٥٥ ! |} === پاڵەوانییەتی جیھان === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball Women's World Championship|World Championship record]] |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|USSR|1936}} [[1952 FIVB Volleyball Women's World Championship|1952]] | colspan="8" rowspan="5" align="center" |Did Not Enter |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|FRA}} [[1956 FIVB Volleyball Women's World Championship|1956]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|BRA|1960}} [[1960 FIVB Volleyball Women's World Championship|1960]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|USSR|1955}} [[1962 FIVB Volleyball Women's World Championship|1962]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1967 FIVB Volleyball Women's World Championship|1967]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|BUL|1967}} [[1970 FIVB Volleyball Women's World Championship|1970]] | colspan="8" rowspan="2" align="center" |Did Not Qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|MEX}} [[1974 FIVB Volleyball Women's World Championship|1974]] |- |{{flagicon|USSR|1955}} [[1978 FIVB Volleyball Women's World Championship|1978]] |1st Round |20th |٩ |٣ |٦ |١٢ |١٨ |<small>[[1978 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|PER}} [[1982 FIVB Volleyball Women's World Championship|1982]] |1st Round |15th |٨ |٤ |٤ |١٦ |١٥ |<small>[[1982 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|TCH}} [[1986 FIVB Volleyball Women's World Championship|1986]] |2nd Round |9th |٨ |٣ |٥ |١٠ |١٨ |<small>[[1986 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|CHN}} [[1990 FIVB Volleyball Women's World Championship|1990]] |1/8 Finals |10th |٦ |٢ |٤ |٧ |١٤ |<small>[[1990 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|BRA}} [[1994 FIVB Volleyball Women's World Championship|1994]] |1st Round |13th |٣ |٠ |٣ |٣ |٩ |<small>[[1994 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|JPN}} [[1998 FIVB Volleyball Women's World Championship|1998]] |2nd Round |5th |٨ |٥ |٣ |١٧ |٩ |<small>[[1998 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="gold" |{{flagicon|GER}} [[2002 FIVB Volleyball Women's World Championship|2002]] |Final |'''1st''' |١١ |٩ |٢ |٣٠ |٩ |<small>[[2002 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|JPN}} [[2006 FIVB Volleyball Women's World Championship|2006]] |Semi Finals |4th |١١ |٨ |٣ |٢٢ |١٠ |<small>[[2006 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|JPN}} [[2010 FIVB Volleyball Women's World Championship|2010]] |2nd Round |5th |١١ |٨ |٣ |٢٨ |١٣ |<small>[[2010 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="#9acdff" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|ITA}} [[2014 FIVB Volleyball Women's World Championship|2014]] |Semi Finals |4th |١٣ |١٠ |٣ |٣٥ |١٣ |<small>[[2014 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} [[2018 FIVB Volleyball Women's World Championship|2018]] |Final |2nd |١٣ |١١ |٢ |٣٦ |١٣ |<small>[[2018 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- !Total !1 Title !١١/١٨ !١٠١ !٦٣ !٣٨ !٢١٦ !١٤١ ! |} === جامی جیھانی تۆپی بالە === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball Women's World Cup|World Cup record]] |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|URU}} [[1973 FIVB Volleyball Women's World Cup|1973]] | colspan="8" rowspan="7" align="center" |Did Not Qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1977 FIVB Volleyball Women's World Cup|1977]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1981 FIVB Volleyball Women's World Cup|1981]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1985 FIVB Volleyball Women's World Cup|1985]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1989 FIVB Volleyball Women's World Cup|1989]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1991 FIVB Volleyball Women's World Cup|1991]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1995 FIVB Volleyball Women's World Cup|1995]] |- |{{flagicon|JPN}} [[1999 FIVB Women's World Cup|1999]] | - |7th |١١ |٥ |٦ |١٩ |٢١ |<small>[[1999 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]</small> |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|JPN}} [[2003 FIVB Volleyball Women's World Cup|2003]] | - |4th |١١ |٧ |٤ |٢٢ |١٤ |<small>[[2003 FIVB Women's World Cup squads|Squad]]</small> |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} [[2007 FIVB Volleyball Women's World Cup|2007]] | - |'''1st''' |١١ |١١ |٠ |٣٣ |٢ |<small>[[2007 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]</small> |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} [[2011 FIVB Volleyball Women's World Cup|2011]] | - |'''1st''' |١١ |١٠ |١ |٣١ |٨ |<small>[[2011 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]</small> |- |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2015 FIVB Volleyball Women's World Cup|2015]] | colspan="8" align="center" |Did Not Qualify |- |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2019 FIVB Volleyball Women's World Cup|2019]] | colspan="8" align="center" |Did Not Qualify |- !Total !2 Titles !٤/١٣ !٤٤ !٣٣ !١١ !١٠٥ !٤٥ ! |} === پاڵەوانییەتی جیھانی گراند پڕی === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |World Grand Prix record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|HKG|colonial}} 1993 | colspan="8" rowspan="1" align="center" |Did Not Enter |- |{{flagicon|CHN}} 1994 |1st Round |8th |٩ |٢ |٧ |١٢ |٢٢ |<small>[[1994 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|CHN}} 1995 | colspan="8" rowspan="2" align="center" |Did Not Enter |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|CHN}} 1996 |- |{{flagicon|JPN}} 1997 |1st Round |6th |٩ |٤ |٥ |١٥ |٢١ |<small>[[1997 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|HKG}} 1998 |1st Round |5th |٩ |٤ |٥ |١٤ |٢١ |<small>[[1998 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|CHN}} 1999 |Semifinals |4th |٨ |٣ |٥ |١٣ |١٨ |<small>[[1999 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|PHI}} 2000 |1st Round |7th |١١ |٢ |٩ |١٠ |٣٠ |<small>[[2000 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|MAC}} 2001 | colspan="8" rowspan="2" align="center" |Did Not Qualified |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|HKG}} 2002 |- | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|ITA}} 2003 |Final Round |5th |١٠ |٣ |٧ |١٩ |٢٥ |<small>[[2003 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|ITA}} 2004 |Final |2nd |١٣ |٨ |٥ |٢٩ |٢٣ |<small>[[2004 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} 2005 |Final Round |2nd |١٤ |٩ |٥ |٣٢ |١٦ |<small>[[2005 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="cc9966" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|ITA}} 2006 |Semifinals |3rd |١٣ |٩ |٤ |٣١ |١٨ |<small>[[2006 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|CHN}} 2007 |Semifinals |3rd |١٤ |٩ |٥ |٣٣ |٢١ |<small>[[2007 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|JPN}} 2008 |Semifinals |3rd |١٤ |١٠ |٤ |٣٣ |٢٢ |<small>[[2008 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} 2009 | colspan="8" rowspan="1" align="center" |Did Not Qualified |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|CHN}} 2010 |Semifinals |3rd |١٤ |٨ |٦ |٣٠ |٢٢ |<small>[[2010 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|MAC}} 2011 |2nd Round |7th |١٣ |٨ |٥ |٢٧ |٢٤ |<small>[[2011 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|CHN}} 2012 |1st Round |10th |٩ |٤ |٥ |١٦ |١٩ |<small>[[2012 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|JPN}} 2013 |Final Round |5th |١٤ |٨ |٦ |٣١ |٢٣ |<small>[[2013 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|JPN}} 2014 |1st Round |10th |٩ |٥ |٤ |١٨ |١٨ |<small>[[2014 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|USA}} 2015 |Final Round |5th |١٤ |٧ |٧ |٢٦ |٢٧ |<small>[[2015 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|THA}} 2016 |1st Round |8th |٩ |٤ |٥ |١٩ |١٩ |<small>[[2016 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CHN}} 2017 |Final |2nd |١٣ |٨ |٥ |٢٨ |٢٢ |<small>[[2017 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- !Total !0 Titles !١٩/٢٥ !٢١٩ !١١٥ !١٠٤ !٤٣٦ !٤١١ ! |} === خولی نەتەوەکان === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:100%; width: 600px;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball Women's Nations League|Nations League]] record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- |{{flagicon|China}} 2018 |First Round |7th |١٥ |١٠ |٥ |٣٤ |٢٢ |[[2018 FIVB Volleyball Women's Nations League squads|Squad]] |- |{{flagicon|China}} 2019 |Final Round |6th |١٧ |١١ |٦ |٤٠ |٢٧ |[[2019 FIVB Volleyball Women's Nations League squads|Squad]] |- | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|ITA}} 2021 |First Round |12th |١٥ |٤ |١١ |٢٤ |٣٥ |[[2021 FIVB Volleyball Women's Nations League squads|Squad]] |- !Total !0 Titles !٣/٣ !٤٧ !٢٥ !٢٢ !٩٨ !٨٤ !— |} === پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپا === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|[[Women's European Volleyball Championship|European Championship record]] |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|TCH}} [[1949 Women's European Volleyball Championship|1949]] |colspan=8 rowspan=2 align=center|Did Not Enter |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|BUL|1946}} [[1950 Women's European Volleyball Championship|1950]] |- | {{flagicon|FRA}} [[1951 Women's European Volleyball Championship|1951]] | 1st Round | 6th | ٢ | ٠ | ٢ | ٠ | ٦ | <small>[[1951 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|ROU|1952}} [[1955 Women's European Volleyball Championship|1955]] | colspan=8 rowspan=3 align=center|Did Not Qualify |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|TCH}} [[1958 Women's European Volleyball Championship|1958]] |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|ROU|1952}} [[1963 Women's European Volleyball Championship|1963]] |- | {{flagicon|TUR}} [[1967 Women's European Volleyball Championship|1967]] | 1st Round | 11th | ٩ | ٤ | ٥ | ١٢ | ١٧ | <small>[[1967 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | style="border: 3px solid red"| {{flagicon|ITA}} [[1971 Women's European Volleyball Championship|1971]] | 1st Round | 8th | ٧ | ٥ | ٢ | ١٥ | ٨ | <small>[[1971 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|YUG}} [[1975 Women's European Volleyball Championship|1975]] | 1st Round | 9th | ٨ | ٣ | ٥ | ١٤ | ١٧ | <small>[[1975 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|FIN}} [[1977 Women's European Volleyball Championship|1977]] | 1st Round | 11th | ٧ | ٢ | ٥ | ٩ | ١٦ | <small>[[1977 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|FRA}} [[1979 Women's European Volleyball Championship|1979]] | colspan=8 rowspan=1 align=center|Did Not Qualify |- | {{flagicon|BUL|1971}} [[1981 Women's European Volleyball Championship|1981]] | 1st Round | 8th | ٨ | ٥ | ٣ | ١٧ | ١٠ | <small>[[1981 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|DDR}} [[1983 Women's European Volleyball Championship|1983]] | 1st Round | 7th | ٨ | ٥ | ٣ | ١٥ | ١٠ | <small>[[1983 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|NED}} [[1985 Women's European Volleyball Championship|1985]] | Final Round | 5th | ٨ | ٣ | ٥ | ١٠ | ٢٠ | <small>[[1985 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|BEL}} [[1987 Women's European Volleyball Championship|1987]] | 1st Round | 6th | ٧ | ٣ | ٤ | ١٢ | ١٤ | <small>[[1987 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=cc9966 | {{flagicon|FRG}} [[1989 Women's European Volleyball Championship|1989]] | Semifinals | 3rd | ٧ | ٤ | ٣ | ١٣ | ١٠ | <small>[[1989 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=#9acdff | style="border: 3px solid red"| {{flagicon|ITA}} [[1991 Women's European Volleyball Championship|1991]] | Semifinals | 4th | ٧ | ٤ | ٣ | ١٤ | ٩ | <small>[[1991 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |} {{col-break}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|[[Women's European Volleyball Championship|European Championship record]] |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor=#9acdff | {{flagicon|CZE}} [[1993 Women's European Volleyball Championship|1993]] | Semifinals | 4th | ٧ | ٣ | ٤ | ١٤ | ١٤ | <small>[[1993 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|NED}} [[1995 Women's European Volleyball Championship|1995]] | 1st Round | 6th | ٧ | ٣ | ٤ | ١٣ | ١٤ | <small>[[1995 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|CZE}} [[1997 Women's European Volleyball Championship|1997]] | 1st Round | 5th | ٧ | ٥ | ٢ | ١٦ | ٧ | <small>[[1997 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=cc9966 | style="border: 3px solid red"| {{flagicon|ITA}} [[1999 Women's European Volleyball Championship|1999]] | Semifinals | 3rd | ٥ | ٣ | ٢ | ١٢ | ٨ | <small>[[1999 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=silver | {{flagicon|BUL}} [[2001 Women's European Volleyball Championship|2001]] | Final | 2nd | ٧ | ٦ | ١ | ٢٠ | ٧ | <small>[[2001 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|TUR}} [[2003 Women's European Volleyball Championship|2003]] | 1st Round | 6th | ٧ | ٤ | ٣ | ١٤ | ١١ | <small>[[2003 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=silver | {{flagicon|CRO}} [[2005 Women's European Volleyball Championship|2005]] | Final | 2nd | ٧ | ٦ | ١ | ١٩ | ٦ | <small>[[2005 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=gold | {{flagicon|BEL}}/{{flagicon|LUX}} [[2007 Women's European Volleyball Championship|2007]] | Final | '''1st''' | ٨ | ٨ | ٠ | ٢٤ | ٢ | <small>[[2007 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |-bgcolor=gold | {{flagicon|POL}} [[2009 Women's European Volleyball Championship|2009]] | Final | '''1st''' | ٨ | ٨ | ٠ | ٢٤ | ٢ | <small>[[2009 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=#9acdff | style="border: 3px solid red"| {{flagicon|ITA}}/{{flagicon|SRB}} [[2011 Women's European Volleyball Championship|2011]] | Semifinals | 4th | ٦ | ٣ | ٣ | ١٣ | ١١ | <small>[[2011 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|GER}}/{{flagicon|SUI}} [[پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠١٣|٢٠١٣]] | Quarterfinals | 6th | ٥ | ٣ | ٢ | ١٠ | ٧ | <small>[[2013 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|NED}} [[پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠١٥|٢٠١٥]] | Quarterfinals | 7th | ٥ | ٣ | ٢ | ١٠ | ٨ | <small>[[2015 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|AZE}}{{flagicon|GEO}} [[پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠١٧|٢٠١٧]] | Quarterfinals | 5th | ٤ | ٣ | ١ | ٩ | ٦ | <small>[[2017 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=cc9966 | {{flagicon|HUN}}/{{flagicon|POL}}/{{flagicon|SVK}}/{{flagicon|TUR}} [[پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | Semifinals | 3rd | ٩ | ٧ | ٢ | ٢٤ | ٧ | <small>[[2019 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="gold" |{{flagicon|SRB}}/{{flagicon|BUL}}/{{flagicon|CRO}}/{{flagicon|ROU}} [[پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠٢١|٢٠٢١]] | Final | '''1st''' | ٩ | ٩ | ٠ | ٢٧ | ٤ | <small>[[2021 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- !Total!! 3 Titles !! ٢٦/٣٢ !! ١٧٩ !! ١١٢ !! ٦٧ !! ٣٨٠ !! ٢٥١ !! |} {{col-end}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|ژن|ئیتالیا}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Italy women's national volleyball team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ئیتالیا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمان]] [[پۆل:تیمە وەرزشییەکانی ژنانی نەتەوەیی ئیتاڵیا]] [[پۆل:تۆپی بالە لە ئیتاڵیا]] [[پۆل:تیمە نەتەوەییەکان لە تۆپی بالە بۆ پێشبرکێی جیھانی]] [[پۆل:تۆپی بالەی ژنان لە ئیتاڵیا]] gs9xuhicuo8179rbermk34o7trttt86 1706523 1706508 2026-11-10T17:01:12Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئیتاڵیا|ئیتاڵیا]] 1706523 wikitext text/x-wiki {{short description|Italy's national women's volleyball team}}{{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Italy_women's_national_volleyball_team_2002.jpg|وێنۆک|280x280پیکسڵ|یاریزانانی ھەڵبژاردەی خانمانی تۆپی بالەی ئیتالیا براوەی پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی جیھان ٢٠٠٢ لەگەڵ سەرۆک کۆماری پیشووتری ئیتالیا کارلۆ ئەزگیلۆ]] ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی ئیتالیا (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]:Italy women's national volleyball team)نوێنەری ولاتی [[ئیتالیا]]یە لە پاڵەوانییەتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی [[بالە]] لەسەر ئاستی خانمان، لەلایەن یەکێتی تۆپی بالەی ئیتالیاوە سەرپەرشتی دەکرێت. لە پلەی شەشەمی باشتری ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمان لەسەر ئاستی جیھان (بەپێی پۆڵینی ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIVB Senior World Ranking - Women Last update: 2021-09-05 12:25:09 UTC|ناونیشان=https://www.fivb.com/en/volleyball/rankings/seniorworldrankingwomen|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ساڵی ٢٠٠٢ مەدالیای زێری لە پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی جیھانی بەدەست ھێنا. لە ساڵەکانی ٢٠٠٧، ٢٠١١ جامی جیھانی تۆپی بالەی بەدەست ھێنا؛ و لە ساڵەکانی ٢٠٠٧ ،٢٠٠٩، ٢٠٢١ نازناوی پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای بەدەست ھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Italian women's volleyball team wins European Championship|ناونیشان=http://www.news.cn/english/2021-09/05/c_1310168644.htm|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.news.cn|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210905125723/http://www.news.cn/english/2021-09/05/c_1310168644.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|سەردێڕ=Mondiale Femminile 2018: domani le azzurre partono per il Giappone {{!}} Federvolley|ناونیشان=https://www.federvolley.it/news/mondiale-femminile-2018-domani-le-azzurre-partono-il-giappone|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180923085446/https://www.federvolley.it/news/mondiale-femminile-2018-domani-le-azzurre-partono-il-giappone|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> == ئەنجامەکان == سەرجەم ئەم خشتانە تا ڕێکەوتی ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١، لاکیشە سوورەکان ئاماژەن بەوەی ولاتی [[ئیتالیا]] میوانداری ئەو خولەی کردووە === ئۆڵۆمپیادی ھاویینە === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[Volleyball at the Summer Olympics|Summer Olympics record]] |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Japan}} [[Volleyball at the 1964 Summer Olympics|1964]] | colspan="8" rowspan="9" align="center" |Did Not Qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Mexico}} [[Volleyball at the 1968 Summer Olympics|1968]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|West Germany}} [[Volleyball at the 1972 Summer Olympics|1972]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Canada}} [[Volleyball at the 1976 Summer Olympics|1976]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Soviet Union}} [[Volleyball at the 1980 Summer Olympics|1980]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|United States}} [[Volleyball at the 1984 Summer Olympics – Women's tournament|1984]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|South Korea}} [[Volleyball at the 1988 Summer Olympics – Women's tournament|1988]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Spain}} [[Volleyball at the 1992 Summer Olympics – Women's tournament|1992]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|United States}} [[Volleyball at the 1996 Summer Olympics – Women's tournament|1996]] |- |{{flagicon|Australia}} [[Volleyball at the 2000 Summer Olympics – Women's tournament|2000]] |1st Round |9th |٥ |١ |٤ |٧ |١٢ |<small>[[Volleyball at the 2000 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- |{{flagicon|Greece}} [[Volleyball at the 2004 Summer Olympics – Women's volleyball|2004]] |Quarterfinals |5th |٦ |٤ |٢ |١٤ |٦ |<small>[[Volleyball at the 2004 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- |{{flagicon|China}} [[Volleyball at the 2008 Summer Olympics – Women's tournament|2008]] |Quarterfinals |5th |٦ |٤ |٢ |١٤ |٧ |<small>[[Volleyball at the 2008 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- |{{flagicon|Great Britain}} [[Volleyball at the 2012 Summer Olympics – Women's tournament|2012]] |Quarterfinals |5th |٦ |٤ |٢ |١٥ |٨ |<small>[[Volleyball at the 2012 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- |{{flagicon|Brazil}} [[Volleyball at the 2016 Summer Olympics – Women's tournament|2016]] |1st Round |9th |٥ |١ |٤ |٤ |١٢ |<small>[[Volleyball at the 2016 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- |{{flagicon|Japan}} [[Volleyball at the 2020 Summer Olympics – Women's tournament|2020]] |Quarterfinals |6th |٦ |٣ |٣ |١١ |١٠ |<small>[[Volleyball at the 2020 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- !Total !0 Title !٦/١٤ !٣٠ !١٧ !١٣ !٥٥ !٥٥ ! |} === پاڵەوانییەتی جیھان === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball Women's World Championship|World Championship record]] |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|USSR|1936}} [[1952 FIVB Volleyball Women's World Championship|1952]] | colspan="8" rowspan="5" align="center" |Did Not Enter |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|FRA}} [[1956 FIVB Volleyball Women's World Championship|1956]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|BRA|1960}} [[1960 FIVB Volleyball Women's World Championship|1960]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|USSR|1955}} [[1962 FIVB Volleyball Women's World Championship|1962]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1967 FIVB Volleyball Women's World Championship|1967]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|BUL|1967}} [[1970 FIVB Volleyball Women's World Championship|1970]] | colspan="8" rowspan="2" align="center" |Did Not Qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|MEX}} [[1974 FIVB Volleyball Women's World Championship|1974]] |- |{{flagicon|USSR|1955}} [[1978 FIVB Volleyball Women's World Championship|1978]] |1st Round |20th |٩ |٣ |٦ |١٢ |١٨ |<small>[[1978 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|PER}} [[1982 FIVB Volleyball Women's World Championship|1982]] |1st Round |15th |٨ |٤ |٤ |١٦ |١٥ |<small>[[1982 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|TCH}} [[1986 FIVB Volleyball Women's World Championship|1986]] |2nd Round |9th |٨ |٣ |٥ |١٠ |١٨ |<small>[[1986 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|CHN}} [[1990 FIVB Volleyball Women's World Championship|1990]] |1/8 Finals |10th |٦ |٢ |٤ |٧ |١٤ |<small>[[1990 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|BRA}} [[1994 FIVB Volleyball Women's World Championship|1994]] |1st Round |13th |٣ |٠ |٣ |٣ |٩ |<small>[[1994 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|JPN}} [[1998 FIVB Volleyball Women's World Championship|1998]] |2nd Round |5th |٨ |٥ |٣ |١٧ |٩ |<small>[[1998 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="gold" |{{flagicon|GER}} [[2002 FIVB Volleyball Women's World Championship|2002]] |Final |'''1st''' |١١ |٩ |٢ |٣٠ |٩ |<small>[[2002 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|JPN}} [[2006 FIVB Volleyball Women's World Championship|2006]] |Semi Finals |4th |١١ |٨ |٣ |٢٢ |١٠ |<small>[[2006 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|JPN}} [[2010 FIVB Volleyball Women's World Championship|2010]] |2nd Round |5th |١١ |٨ |٣ |٢٨ |١٣ |<small>[[2010 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="#9acdff" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|ITA}} [[2014 FIVB Volleyball Women's World Championship|2014]] |Semi Finals |4th |١٣ |١٠ |٣ |٣٥ |١٣ |<small>[[2014 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} [[2018 FIVB Volleyball Women's World Championship|2018]] |Final |2nd |١٣ |١١ |٢ |٣٦ |١٣ |<small>[[2018 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- !Total !1 Title !١١/١٨ !١٠١ !٦٣ !٣٨ !٢١٦ !١٤١ ! |} === جامی جیھانی تۆپی بالە === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball Women's World Cup|World Cup record]] |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|URU}} [[1973 FIVB Volleyball Women's World Cup|1973]] | colspan="8" rowspan="7" align="center" |Did Not Qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1977 FIVB Volleyball Women's World Cup|1977]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1981 FIVB Volleyball Women's World Cup|1981]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1985 FIVB Volleyball Women's World Cup|1985]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1989 FIVB Volleyball Women's World Cup|1989]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1991 FIVB Volleyball Women's World Cup|1991]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1995 FIVB Volleyball Women's World Cup|1995]] |- |{{flagicon|JPN}} [[1999 FIVB Women's World Cup|1999]] | - |7th |١١ |٥ |٦ |١٩ |٢١ |<small>[[1999 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]</small> |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|JPN}} [[2003 FIVB Volleyball Women's World Cup|2003]] | - |4th |١١ |٧ |٤ |٢٢ |١٤ |<small>[[2003 FIVB Women's World Cup squads|Squad]]</small> |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} [[2007 FIVB Volleyball Women's World Cup|2007]] | - |'''1st''' |١١ |١١ |٠ |٣٣ |٢ |<small>[[2007 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]</small> |- bgcolor="gold" |{{flagicon|JPN}} [[2011 FIVB Volleyball Women's World Cup|2011]] | - |'''1st''' |١١ |١٠ |١ |٣١ |٨ |<small>[[2011 FIVB Volleyball Women's World Cup squads|Squad]]</small> |- |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2015 FIVB Volleyball Women's World Cup|2015]] | colspan="8" align="center" |Did Not Qualify |- |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2019 FIVB Volleyball Women's World Cup|2019]] | colspan="8" align="center" |Did Not Qualify |- !Total !2 Titles !٤/١٣ !٤٤ !٣٣ !١١ !١٠٥ !٤٥ ! |} === پاڵەوانییەتی جیھانی گراند پڕی === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |World Grand Prix record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|HKG|colonial}} 1993 | colspan="8" rowspan="1" align="center" |Did Not Enter |- |{{flagicon|CHN}} 1994 |1st Round |8th |٩ |٢ |٧ |١٢ |٢٢ |<small>[[1994 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|CHN}} 1995 | colspan="8" rowspan="2" align="center" |Did Not Enter |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|CHN}} 1996 |- |{{flagicon|JPN}} 1997 |1st Round |6th |٩ |٤ |٥ |١٥ |٢١ |<small>[[1997 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|HKG}} 1998 |1st Round |5th |٩ |٤ |٥ |١٤ |٢١ |<small>[[1998 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|CHN}} 1999 |Semifinals |4th |٨ |٣ |٥ |١٣ |١٨ |<small>[[1999 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|PHI}} 2000 |1st Round |7th |١١ |٢ |٩ |١٠ |٣٠ |<small>[[2000 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|MAC}} 2001 | colspan="8" rowspan="2" align="center" |Did Not Qualified |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|HKG}} 2002 |- | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|ITA}} 2003 |Final Round |5th |١٠ |٣ |٧ |١٩ |٢٥ |<small>[[2003 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="silver" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|ITA}} 2004 |Final |2nd |١٣ |٨ |٥ |٢٩ |٢٣ |<small>[[2004 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="silver" |{{flagicon|JPN}} 2005 |Final Round |2nd |١٤ |٩ |٥ |٣٢ |١٦ |<small>[[2005 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="cc9966" | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|ITA}} 2006 |Semifinals |3rd |١٣ |٩ |٤ |٣١ |١٨ |<small>[[2006 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|CHN}} 2007 |Semifinals |3rd |١٤ |٩ |٥ |٣٣ |٢١ |<small>[[2007 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|JPN}} 2008 |Semifinals |3rd |١٤ |١٠ |٤ |٣٣ |٢٢ |<small>[[2008 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} 2009 | colspan="8" rowspan="1" align="center" |Did Not Qualified |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|CHN}} 2010 |Semifinals |3rd |١٤ |٨ |٦ |٣٠ |٢٢ |<small>[[2010 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|MAC}} 2011 |2nd Round |7th |١٣ |٨ |٥ |٢٧ |٢٤ |<small>[[2011 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|CHN}} 2012 |1st Round |10th |٩ |٤ |٥ |١٦ |١٩ |<small>[[2012 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|JPN}} 2013 |Final Round |5th |١٤ |٨ |٦ |٣١ |٢٣ |<small>[[2013 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|JPN}} 2014 |1st Round |10th |٩ |٥ |٤ |١٨ |١٨ |<small>[[2014 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|USA}} 2015 |Final Round |5th |١٤ |٧ |٧ |٢٦ |٢٧ |<small>[[2015 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|THA}} 2016 |1st Round |8th |٩ |٤ |٥ |١٩ |١٩ |<small>[[2016 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- bgcolor="silver" |{{flagicon|CHN}} 2017 |Final |2nd |١٣ |٨ |٥ |٢٨ |٢٢ |<small>[[2017 FIVB World Grand Prix squads|Squad]]</small> |- !Total !0 Titles !١٩/٢٥ !٢١٩ !١١٥ !١٠٤ !٤٣٦ !٤١١ ! |} === خولی نەتەوەکان === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;font-size:100%; width: 600px;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball Women's Nations League|Nations League]] record |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- |{{flagicon|China}} 2018 |First Round |7th |١٥ |١٠ |٥ |٣٤ |٢٢ |[[2018 FIVB Volleyball Women's Nations League squads|Squad]] |- |{{flagicon|China}} 2019 |Final Round |6th |١٧ |١١ |٦ |٤٠ |٢٧ |[[2019 FIVB Volleyball Women's Nations League squads|Squad]] |- | style="border: 3px solid red" |{{flagicon|ITA}} 2021 |First Round |12th |١٥ |٤ |١١ |٢٤ |٣٥ |[[2021 FIVB Volleyball Women's Nations League squads|Squad]] |- !Total !0 Titles !٣/٣ !٤٧ !٢٥ !٢٢ !٩٨ !٨٤ !— |} === پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپا === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {{col-begin}} {{col-2}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|[[Women's European Volleyball Championship|European Championship record]] |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|TCH}} [[1949 Women's European Volleyball Championship|1949]] |colspan=8 rowspan=2 align=center|Did Not Enter |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|BUL|1946}} [[1950 Women's European Volleyball Championship|1950]] |- | {{flagicon|FRA}} [[1951 Women's European Volleyball Championship|1951]] | 1st Round | 6th | ٢ | ٠ | ٢ | ٠ | ٦ | <small>[[1951 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|ROU|1952}} [[1955 Women's European Volleyball Championship|1955]] | colspan=8 rowspan=3 align=center|Did Not Qualify |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|TCH}} [[1958 Women's European Volleyball Championship|1958]] |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|ROU|1952}} [[1963 Women's European Volleyball Championship|1963]] |- | {{flagicon|TUR}} [[1967 Women's European Volleyball Championship|1967]] | 1st Round | 11th | ٩ | ٤ | ٥ | ١٢ | ١٧ | <small>[[1967 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | style="border: 3px solid red"| {{flagicon|ITA}} [[1971 Women's European Volleyball Championship|1971]] | 1st Round | 8th | ٧ | ٥ | ٢ | ١٥ | ٨ | <small>[[1971 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|YUG}} [[1975 Women's European Volleyball Championship|1975]] | 1st Round | 9th | ٨ | ٣ | ٥ | ١٤ | ١٧ | <small>[[1975 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|FIN}} [[1977 Women's European Volleyball Championship|1977]] | 1st Round | 11th | ٧ | ٢ | ٥ | ٩ | ١٦ | <small>[[1977 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" | {{flagicon|FRA}} [[1979 Women's European Volleyball Championship|1979]] | colspan=8 rowspan=1 align=center|Did Not Qualify |- | {{flagicon|BUL|1971}} [[1981 Women's European Volleyball Championship|1981]] | 1st Round | 8th | ٨ | ٥ | ٣ | ١٧ | ١٠ | <small>[[1981 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|DDR}} [[1983 Women's European Volleyball Championship|1983]] | 1st Round | 7th | ٨ | ٥ | ٣ | ١٥ | ١٠ | <small>[[1983 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|NED}} [[1985 Women's European Volleyball Championship|1985]] | Final Round | 5th | ٨ | ٣ | ٥ | ١٠ | ٢٠ | <small>[[1985 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|BEL}} [[1987 Women's European Volleyball Championship|1987]] | 1st Round | 6th | ٧ | ٣ | ٤ | ١٢ | ١٤ | <small>[[1987 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=cc9966 | {{flagicon|FRG}} [[1989 Women's European Volleyball Championship|1989]] | Semifinals | 3rd | ٧ | ٤ | ٣ | ١٣ | ١٠ | <small>[[1989 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=#9acdff | style="border: 3px solid red"| {{flagicon|ITA}} [[1991 Women's European Volleyball Championship|1991]] | Semifinals | 4th | ٧ | ٤ | ٣ | ١٤ | ٩ | <small>[[1991 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |} {{col-break}} {| class="wikitable" style="text-align: center;" |- !colspan=9|[[Women's European Volleyball Championship|European Championship record]] |- !ساڵ !قۆناغ !پلە/شوێن ! width="30" |{{Tooltip|یاری|یاری}} ! width="30" |بردنەوە ! width="30" |دۆڕان ! width="30" |بردنەوەی سێت ! width="30" |دۆڕانی سێت !پێکھاتە |- bgcolor=#9acdff | {{flagicon|CZE}} [[1993 Women's European Volleyball Championship|1993]] | Semifinals | 4th | ٧ | ٣ | ٤ | ١٤ | ١٤ | <small>[[1993 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|NED}} [[1995 Women's European Volleyball Championship|1995]] | 1st Round | 6th | ٧ | ٣ | ٤ | ١٣ | ١٤ | <small>[[1995 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|CZE}} [[1997 Women's European Volleyball Championship|1997]] | 1st Round | 5th | ٧ | ٥ | ٢ | ١٦ | ٧ | <small>[[1997 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=cc9966 | style="border: 3px solid red"| {{flagicon|ITA}} [[1999 Women's European Volleyball Championship|1999]] | Semifinals | 3rd | ٥ | ٣ | ٢ | ١٢ | ٨ | <small>[[1999 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=silver | {{flagicon|BUL}} [[2001 Women's European Volleyball Championship|2001]] | Final | 2nd | ٧ | ٦ | ١ | ٢٠ | ٧ | <small>[[2001 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|TUR}} [[2003 Women's European Volleyball Championship|2003]] | 1st Round | 6th | ٧ | ٤ | ٣ | ١٤ | ١١ | <small>[[2003 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=silver | {{flagicon|CRO}} [[2005 Women's European Volleyball Championship|2005]] | Final | 2nd | ٧ | ٦ | ١ | ١٩ | ٦ | <small>[[2005 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=gold | {{flagicon|BEL}}/{{flagicon|LUX}} [[2007 Women's European Volleyball Championship|2007]] | Final | '''1st''' | ٨ | ٨ | ٠ | ٢٤ | ٢ | <small>[[2007 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |-bgcolor=gold | {{flagicon|POL}} [[2009 Women's European Volleyball Championship|2009]] | Final | '''1st''' | ٨ | ٨ | ٠ | ٢٤ | ٢ | <small>[[2009 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=#9acdff | style="border: 3px solid red"| {{flagicon|ITA}}/{{flagicon|SRB}} [[2011 Women's European Volleyball Championship|2011]] | Semifinals | 4th | ٦ | ٣ | ٣ | ١٣ | ١١ | <small>[[2011 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|GER}}/{{flagicon|SUI}} [[پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠١٣|٢٠١٣]] | Quarterfinals | 6th | ٥ | ٣ | ٢ | ١٠ | ٧ | <small>[[2013 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|NED}} [[پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠١٥|٢٠١٥]] | Quarterfinals | 7th | ٥ | ٣ | ٢ | ١٠ | ٨ | <small>[[2015 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- | {{flagicon|AZE}}{{flagicon|GEO}} [[پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠١٧|٢٠١٧]] | Quarterfinals | 5th | ٤ | ٣ | ١ | ٩ | ٦ | <small>[[2017 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor=cc9966 | {{flagicon|HUN}}/{{flagicon|POL}}/{{flagicon|SVK}}/{{flagicon|TUR}} [[پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠١٩|٢٠١٩]] | Semifinals | 3rd | ٩ | ٧ | ٢ | ٢٤ | ٧ | <small>[[2019 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="gold" |{{flagicon|SRB}}/{{flagicon|BUL}}/{{flagicon|CRO}}/{{flagicon|ROU}} [[پاڵەوانییەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپای ٢٠٢١|٢٠٢١]] | Final | '''1st''' | ٩ | ٩ | ٠ | ٢٧ | ٤ | <small>[[2021 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- !Total!! 3 Titles !! ٢٦/٣٢ !! ١٧٩ !! ١١٢ !! ٦٧ !! ٣٨٠ !! ٢٥١ !! |} {{col-end}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|ژن|ئیتالیا|ئیتاڵیا}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Italy women's national volleyball team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ئیتالیا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمان]] [[پۆل:تیمە وەرزشییەکانی ژنانی نەتەوەیی ئیتاڵیا]] [[پۆل:تۆپی بالە لە ئیتاڵیا]] [[پۆل:تیمە نەتەوەییەکان لە تۆپی بالە بۆ پێشبرکێی جیھانی]] [[پۆل:تۆپی بالەی ژنان لە ئیتاڵیا]] mh31o61r2foflsnclssphn43aaj2oiz 0 191222 1706507 1370158 2026-11-10T16:39:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، ئوکراینا-کۆلکە) 1706507 wikitext text/x-wiki {{ڕێکخستن|date=ئەیلوول ٢٠٢١}} ھەڵبژاردەی تۆپی بالەی خانمانی ئوکراینا نوێنەرایەتی ئوکراینا دەکات لە پێشبڕکێ نیودەوڵەتیەکانی تۆپی بالە . لە لایەن یەکێتی تۆپی بالەی ئوکراینا سەرپەرشتی دەکرێت . دوای هەڵوەشانەوەی یەکێتی سۆڤیەت و سەربەخۆی بوونی ئوکراینا هەڵبژاردەکە پێکهات .لە ساڵی ١٩٩٣ توانی نازناوی پاڵەوانیەتی تۆپی بالەی خانمانی ئەورووپا بەدەست بهێنێت .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Офіційний сайт федерації волейболу України|ناونیشان=http://www.fvu.in.ua/|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111228233033/http://www.fvu.in.ua/|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIVB - National Federation|ناونیشان=http://www.fivb.org/EN/FIVB/Federation.asp?NF=UKR|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.fivb.org}}</ref> == ئەنجامەکان == === یارییەکانی ئۆڵمپیاد === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[Volleyball at the Summer Olympics|Summer Olympics record]] |- !Year !Round !Position !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets for}} !{{Tooltip|SL|Sets against}} !<small>Squad</small> |- bgcolor="efefef" |1964–1992 | colspan="8" |Part of {{vbw|Soviet Union}} |- |{{flagicon|United States}} [[Volleyball at the 1996 Summer Olympics – Women's tournament|1996]] |Group stage |11th |5 |0 |5 |0 |15 |<small>[[Volleyball at the 1996 Summer Olympics – Women's team rosters|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Australia}} [[Volleyball at the 2000 Summer Olympics – Women's tournament|2000]] | colspan="8" rowspan="5" |Did not participate or qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Greece}} [[Volleyball at the 2004 Summer Olympics – Women's volleyball|2004]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|China}} [[Volleyball at the 2008 Summer Olympics – Women's tournament|2008]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Great Britain}} [[Volleyball at the 2012 Summer Olympics – Women's tournament|2012]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|Brazil}} [[Volleyball at the 2016 Summer Olympics – Women's tournament|2016]] |- !Total !0 titles !1/6 !5 !0 !5 !0 !15 !— |} === پالاوانێتی جیھانی === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[FIVB Volleyball Women's World Championship|World Championship record]] |- !Year !Round !Position !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets for}} !{{Tooltip|SL|Sets against}} !<small>Squad</small> |- bgcolor="efefef" |1952–1990 | colspan="8" |Part of {{vbw|Soviet Union}} |- |{{flagicon|BRA}} [[1994 FIVB Volleyball Women's World Championship|1994]] |Group stage |11th |3 |1 |2 |5 |8 |<small>[[1994 FIVB Volleyball Women's World Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[1998 FIVB Volleyball Women's World Championship|1998]] | colspan="8" rowspan="6" |Did not qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|GER}} [[2002 FIVB Volleyball Women's World Championship|2002]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2006 FIVB Volleyball Women's World Championship|2006]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2010 FIVB Volleyball Women's World Championship|2010]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|ITA}} [[2014 FIVB Volleyball Women's World Championship|2014]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|JPN}} [[2018 FIVB Volleyball Women's World Championship|2018]] |- !Total !0 titles !1/7 !3 !1 !2 !5 !8 !— |} === پالاوانێتی ئەورووپا === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="9" |[[Women's European Volleyball Championship|European Championship record]] |- !Year !Round !Position !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets for}} !{{Tooltip|SL|Sets against}} !<small>Squad</small> |- bgcolor="efefef" |1949–1991 | colspan="8" |Part of {{vbw|Soviet Union}} |- bgcolor="cc9966" |{{flagicon|CZE}} [[1993 Women's European Volleyball Championship|1993]] |Semifinal |Third place |7 |6 |1 |20 |7 |<small>[[1993 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|NED}} [[1995 Women's European Volleyball Championship|1995]] |Final round |7th |7 |4 |3 |14 |13 |<small>[[1995 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|CZE}} [[1997 Women's European Volleyball Championship|1997]] |Final round |7th |7 |3 |4 |9 |14 |<small>[[1997 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|ITA}} [[1999 Women's European Volleyball Championship|1999]] | colspan="8" |Did not qualify |- bgcolor="#9acdff" |{{flagicon|BUL}} [[2001 Women's European Volleyball Championship|2001]] |Semifinal |Fourth place |7 |3 |4 |12 |15 |<small>[[2001 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{flagicon|TUR}} [[2003 Women's European Volleyball Championship|2003]] |Group stage |9th |5 |2 |3 |7 |12 |<small>[[2003 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|CRO}} [[2005 Women's European Volleyball Championship|2005]] | colspan="8" rowspan="3" align="center" |Did not qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|BEL}}/{{flagicon|LUX}} [[2007 Women's European Volleyball Championship|2007]] |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|POL}} [[2009 Women's European Volleyball Championship|2009]] |- |{{flagicon|ITA}}/{{flagicon|SRB}} [[2011 Women's European Volleyball Championship|2011]] |Group stage |15th |3 |0 |3 |0 |9 |<small>[[2011 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|GER}}/{{flagicon|SUI}} [[2013 Women's European Volleyball Championship|2013]] | colspan="8" rowspan="2" align="center" |Did not qualify |- bgcolor="efefef" |{{flagicon|NED}}/{{flagicon|BEL}} [[2015 Women's European Volleyball Championship|2015]] |- |{{flagicon|AZE}}/{{flagicon|GEO}} [[2017 Women's European Volleyball Championship|2017]] |Group stage |13th |3 |0 |3 |5 |9 |<small>[[2017 Women's European Volleyball Championship squads|Squad]]</small> |- |{{nowrap|{{flagicon|SVK}}/{{flagicon|HUN}}/{{flagicon|POL}}/{{flagicon|TUR}} [[2019 Women's European Volleyball Championship|2019]]}} |Group stage |17th |5 |1 |4 |6 |12 |<small>[[2019 Women's European Volleyball Championship squads# Ukraine|Squad]]</small> |- bgcolor="efefef" !Total ! colspan="2" |Qualified: 8/14 !44 !19 !25 !73 !91 !— |} === خولی ئەورووپا === {{Color box|gold|border=darkgray}} '''پاڵەوان''' {{Color box|silver|border=darkgray}} پلەی دووەم {{Color box|#cc9966|border=darkgray}} پلەی سێیەم {{Color box|#9acdff;|border=darkgray}} پلەی چوارەم {| class="wikitable" style="text-align: center;" ! colspan="10" |[[Women's European Volleyball League|European League record]] |- !Year !Round !Position !{{Tooltip|Pld|Games played}} !{{Tooltip|W|Won}} !{{Tooltip|L|Lost}} !{{Tooltip|SW|Sets for}} !{{Tooltip|SL|Sets against}} !<small>Squad</small> |- bgcolor="efefef" |[[2009 Women's European Volleyball League|2009]] | colspan="8" rowspan="8" align="center" |Did not participate |- bgcolor="efefef" |[[2010 Women's European Volleyball League|2010]] |- bgcolor="efefef" |[[2011 Women's European Volleyball League|2011]] |- bgcolor="efefef" |[[2012 Women's European Volleyball League|2012]] |- bgcolor="efefef" |[[2013 Women's European Volleyball League|2013]] |- bgcolor="efefef" |[[2014 Women's European Volleyball League|2014]] |- bgcolor="efefef" |[[2015 Women's European Volleyball League|2015]] |- bgcolor="efefef" |[[2016 Women's European Volleyball League|2016]] |- bgcolor="gold" |[[2017 Women's European Volleyball League|2017]] |Final |'''Champions''' |10 |9 |1 |29 |7 |<small>[[2017 Women's European Volleyball League squads|Squad]]</small> |- !Total !1 title !1/9 !10 !9 !1 !29 !7 !— |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|ژن|ئوکراینا}} {{پۆلی کۆمنز|Ukraine women's national volleyball team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی بالەی خانمان]] [[پۆل:تیمە وەرزشییەکانی ژنانی نەتەوەیی ئوکراینا]] [[پۆل:تۆپی بالە لە ئوکراینا]] pyhe2bqpeqmbf8rrg7pvdu9cprxk9nj 0 193596 1706800 1408929 2026-11-11T04:37:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1706800 wikitext text/x-wiki '''ھەڵگرتن''' ({{بە عەرەبی|حمل}}، {{بە ئینگلیزی|Predication}}) یان '''دانەپاڵ''' ({{بە عەرەبی|اسناد}}، {{بە ئینگلیزی|Attribution}}) زاراوەیەکی [[فەلسەفە|فەلسەفی]] و [[مەنتیق]]ییە کە بریتییە لە یەکێتیی نێوان دوو شت لە دەرەوەی [[زەین]]دا کە لە ناو زەیندا لێک جیاواز و پێک بێگانەن. واتە لە دوو مانایەک کە لە زەیندان یەکیان بەوی تر وەسف بکرێ، بە ئەوەڵەکە دەڵێن [[دانراو]] یا ھەڵگر یا مەوزووع و، بە دووەمەکە دەڵێن [[ھەڵگیراو]] یا بار یا مەحموول. بە زمانێکی تر، ھەڵگیراو [[تایبەتمەندی (فەلسەفە)|تایبەتمەندییەکە]] کە دانراو ھەڵیدەگرێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=حمل {{!}} دائرةالمعارف بزرگ اسلامی {{!}} مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی|ناونیشان=https://www.cgie.org.ir/fa/article/236657/حمل|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.cgie.org.ir}}</ref> == سەرھەڵدان == کاتێ فەیلەسووفە دێرینەکان دەستیان کرد بە تاوتوێکردنی [[واقیع]]، زۆری پێ نەچوو بۆیان دەرکەوت کە دوو بوونی سەربەخۆ و لێکجیا بەشیان کردووە: ١) [[تایبەتمەندی (فەلسەفە)|تایبەتمەندییەکان]] و ٢) ئەو شتانەی ئەم تایبەتمەندییانەیان ھەڵگرتووە یا ئەو شتانەی ئەم تایبەتمەندییانەیان لە پاڵ دەدرێ. ئەم فەیلەسووفانە خۆیان سەرقاڵی پشکنینی کەلێنی نێوان شت و تایبەتمەندییەکانی شت کردبوو. قسەشیان ئەوە بوو کە پێوەندیی نێوان شت و تایبەتمەندییەکانی لە پێوەندیی نێوان [[نیھاد (ڕێزمان)|نیھاد]] و [[گوزارە (ڕێزمان)|گوزارە]] دەچێ لە ڕستەدا.<ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Scruton|یەکەم=Roger|سەردێڕ=Modern Philosophy: An Introduction and Survey|بڵاوکەرەوە=A&C Black|ساڵ=٢٠١٢|ژپنک=٩٧٨-١-٤٤٨٢-١٠٥١-٠|زمان=en}}</ref> [[ئەرەستوو]] بوو کە جیاوازی نێوان دانراو (مەوزووع) و ھەڵگیراو (مەحموول) -ی بە بنەڕەتی دانا و پێی وا بوو ھەتا ڕستە یان [[وتە (لۆژیک)|وتەیەک]] نەبێ کە ھەڵگرتنی تایبەتمەندییەک لەلایەن شتێکەوە بدرکێنێ، ناشێ قسە لە [[ڕاستی]] بکرێت. لە بەرھەمەکانیدا، [[ئەفلاتوون]] بۆ شیکردنەوەی مەیل و ئارەزوو باسی ھەڵگرتن دەکا. ئەو لە زمانی [[سوقرات]]ەوە دەڵێ ھەر جۆرە ئاکارێکی زێدەڕۆیانە و ڕادەبەزێن کە زاڵ بێ بە سەر کەسێکدا ناوی خۆی خەڵاتی ئەو کەسە دەکا، وەک بەدمەستی کە ناوی خۆی خەڵاتی بەدمەست دەکا. لێرەدا، ھەڵگرتن یا دانەپاڵ بریتییە لە کوتانی مۆری ئەم شێوە زێدەڕۆیییە بە نێوچاوانی ئەو کەسەی کە بەشداری تێدا دەکا.<ref name=":6">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=White|یەکەم=David A.|سەردێڕ=Rhetoric and Reality in Plato's "Phaedrus"|بڵاوکەرەوە=SUNY Press|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٩٧٨-١-٤٣٨٤-٢٣٩٨-٢|شوێن=New York|پەڕەکان=٤١|زمان=en}}</ref> [[فیساگۆرسییەکان]]یش لە ڕوونکردنەوەکانیاندا بۆ سەلماندنی [[ژمارە]] وەکوو [[زات]]ی ھەموو شتەکان سووکە ئاماژەیەکیان بە ھەڵگرتن یا دانەپاڵ کردووە. ئەوان پیان وا بوو ژمارە واقیعێکی سەربەخۆی ھەیە و [[جەوھەر]]ەکان (وەک ئاگر و ئاو) زاتی ڕاستەقینەی شتەکان وەسف ناکەن، واتە شیاوی ئەوە نین وەکوو تایبەتمەندییەکی زاتی پاڵ بە شتەکانەوە بدەن (یا پیان ھەڵبگیرێن).<ref name=":10">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Burnet|یەکەم=John|سەردێڕ=Early Greek Philosophy|بڵاوکەرەوە=Adam and Charles Black|ساڵ=١٨٩٢|شوێن=London|پەڕەکان=٣٠٨–٣٠٩|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:ھەبوونناسی]] [[پۆل:ناسیاری]] kbh3jmqp5rg5jwgd47od2ue10813auw 0 193891 1706644 1706111 2026-11-10T20:15:25Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706644 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ئەم دەستەواژەیەی سەرەوە بەشێکە لە یاسای مافەکانی کرێکاران کە دەڵێت ئەو کەسانەی کە ھەڵدەستن بە ھەمان جۆری کار دەبێت ھەمان بڕە مووچە وەربگرن، پڕۆژە یاسەکە ھەریەک لەم بڕگانە لەخۆ دەگرێت یەکسانی لە ھەریەک لە مووچە، سەرموچە، پاداشت ھەروەھا مۆڵەت بۆ ھەردوو ڕەگەزەکە، لەم ڕووەوە ھەندێک وڵات ھەنگاوی لەپێشتریان ناوە بۆ ئەم مەبەستە.<ref name="ilolex">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Equal Pay and Compensation Discrimination|ناونیشان=https://www.eeoc.gov/laws/types/equalcompensation.cfm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.eeoc.gov}}</ref><ref name="ilolex2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Equal Pay and Compensation Discrimination|ناونیشان=https://www.eeoc.gov/laws/types/equalcompensation.cfm|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=www.eeoc.gov}}</ref> == مێژووی یاساکە == لە سەردەمی شۆڕشی پیشەسازیدا ژنان مووچەیەکی کەمتریان وەردەگرت لە پیاوان جا بە ھۆکاری ئەوەبێت کە مێ بوون یان نا ئەم جۆرە لە مووچە وەرگرتن ببوە دیاردە بەڵام لەگەڵ سەرھەڵدانی یەکەمین بیروڕای فێمینیزم دا بابەتی یەکسانی مووچە ھاتە ئاراوە. دوا بە دوای ئەمەش دوای [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەم]] یەکێتی بازرگانی جیھان بابەتی یەکسانی لە مووچەدا بە ھەند وەرگرت لەمەشەوە زۆرینەی وڵاتانی جیھان کەوتنە ئەوەی دانبنێن بە یاسای یەکسانی مووچەدا و لەم ساڵانەی دوایشدا یەکێتی بازرگانی ئەورووپا کەوتنە پێداگرتن لە پەیڕەوکردنی یاساکە.<ref name="eurofound.europa.eu">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gender pay equity in Europe|ناونیشان=https://www.eurofound.europa.eu/publications/report/2002/gender-pay-equity-in-europe|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠١٩|وێبگە=Eurofound|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140222060116/http://www.eurofound.europa.eu/eiro/2002/01/study/tn0201101s.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == یەکێتی ئەورووپا و گۆڕانکارییە ئابورییەکان == ئەورووپا لە دوای جەنگی جیھانی دووەمەوە گۆڕانکارییەکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی لە ڕووی ھەوڵدان بۆ یەکسان کردنی مووچەی ھەردوو ڕەگەزی نێر و مێ. لە ساڵی ١٩٥٧ دا کۆمەڵگایەکی مەدەنی دروست بوو بەناوی کۆمەڵگای ئابووری ئەورووپا (EEC)ئەم کۆمەڵگا یان ئەنجومەنە ھەستا بە ھەموارکردنەوەی کۆمەڵە یاسایەک یەکێک لەوانە یاسای مووچەی یەکسان بوو بۆ ھەردوو ڕەگەزەکە لە بەشێکی یاساکەدا ھاتووە کە ھەریەک لەڕگەزی نێر و مێ پێویستە ھەمان بڕە مووچە وەربگرن لەبەرامبەر ھەمان جۆر و ماوەی کار کردندا. ئەوەی جێی سەرنجە کۆمەڵێک وڵات پێش دروستبوونی کۆمەڵگای ئابووری ئەورووپا دەسپێشخەربوون لە ھەوڵدان بۆ یەکسانکردنی مووچەی ھەردوو ڕەگەزەکە. لە دوای دروستبوونی ئەم کۆمەڵگایە ھەر یەکە لە وڵاتانی ئەورووپا لە چەند ساڵێکی جیا جیادا یاساکەیان پەیڕەوکرد بە نموونە سوید – ١٩٨٠، [[ئینگلتەرا]] – ١٩٧٠، نەرویج ١٩٧٨، ئێرلەندا- ١٩٧٧. ئەوەی گرنگە ئەم یاسایە پێکھاتبوو لە چەند بەشێک بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٦ دا جارێکیتر یاساکە ھەموارکرایەوە و لە یەک بەشی تەواودا کۆکرایەوە.<ref>''[[African Charter on Human and Peoples' Rights]], Article 15''</ref> کۆمەڵێک وڵاتی تر ھەن کە یاسای یەکسانی مووچە پەیڕەو دەکەن بەڵام بەجۆرێکیتر لێرەدا ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بە نموونە وەردەگرین. لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ یەکەمین جار یاسای یەکسانی مووچە لە نێوان نێر و مێ دا لە ساڵی ١٩٦٤ دا تاوتوێ کرا ئەویش بە جۆرێک بوو کا یاساکە لە بنەڕەتدا یاسایکی سەربەخۆ نەبوو لەبارەی یەکسانی لە مووچەدا بەڵکو یاساکە دەربارەی مافەکانی مرۆڤ بوو و بەشێکی یاساکە تەرخان کرابوو بۆ یەکسانی لە مووچەدا بەڵام لە ساڵی دواتر یاساکە تایبەتکرا بە یەکسانی لە مووچەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ILOLEX: Constitution|ناونیشان=http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=http://arquivo.pt/wayback/20091225111436/http://www.ilo.org/ilolex/english/constq.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئازاری ٢٠١٨|وێبگە=arquivo.pt}}</ref> لەسەدەی ٢٠ دا ژنان لە سەدا ٢٥ ی ھەموو ئەو فەرمانبەرانەیان پێکدەھێنا کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا کریان دەکرد بەڵام بە مووچەیەکی کەمتر لە پیاوان. تەنانەت لە ھەندێک لە ویلایەتەکاندا یاسای جیا جیا ھەبوو لەسەر چۆنییەتی کارکردنی ژنان بە نموونە ژنان بۆیان نەبوو بە شەو کاربکەن بەڵام کەمبوونەوەی ڕێژەی پیاوان لە دوای جەنگی جیھانی دووەمەوە وای کرد کە ژنان زیاتر بچنە کارگە و چەندەھا کاری جیاوازبکەن و بە ھەمان بڕی مووچەی کەم بە بەراورد بە مووچەی پیاوان. یەکەمین ھەوڵ بۆ نەھێشتنی ئەو جیاوازییە لە ساڵی ١٩٤٤ دا بوو کاتێک ھەوڵدرا ژنانیش بە ھەمان بڕی مووچە کار بکەن و دوای ٢٠ ساڵ واتە لە ١٩٦٤ دا یاساکە بە تەواوی ھەموارکرایەوە بەم یاسایە کە دەبێت ئەو کەسانەی کە ھەڵدەستن بەھەمان جۆری کار لە ھەمان کات و ماوەدا دەبێت ھەمان بڕی مووچە وەربگرن بە بێ ڕەچاو کردنی جێندەر، دین، ڕەنگی پێست و بنەچە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Movileanu|یەکەم١=Angela|سەردێڕ=Encyclopedia of Women in Today's World|ناونیشان=https://archive.org/details/encyclopediawome00zmar|بڵاوکەرەوە=SAGE|ساڵ=٢٠١١|editor1-last=Stange|editor1-first=Mary Zeiss|پەڕەکان=[https://archive.org/details/encyclopediawome٠٠zmar/page/n٥٥٥ ٤٩١]–٩٣, at p. ٤٩٢|chapter=Equal Pay|editor2-last=Oyster|editor2-first=Carol K.|editor3-last=Sloan|editor3-first=Jane E.}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Equal pay for equal work}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ئابووری گشتی]] j1gf17h10squylxgvwkmmomtu3vdyhv 0 193979 1706429 1363967 2026-11-10T15:12:33Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706429 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:HH Polizeihauptmeister MZ.jpg|وێنۆک|پۆلیسێکی [[ئەڵمان]]ی لە [[ھامبورگ]]]] [[پەڕگە:Views of Shia Kurdish police officer at the Shia shrine of Zakr Al-Deen in Shingal in April of 2019, following its destruction by the Islamic State 37.jpg|وێنۆک|پۆلیسێکی کوردی شیعە لە [[شنگال]]]] '''پۆلیس''' ڕێکخراوەیەکی [[دەوڵەت]]ییە بۆ ئاگاداری کردن لە [[سەلامەتی]]، [[تەندروستی]] و دارایییەکانی خەڵک و پێشگری کردن لە [[تاوان]] و [[ئاڵۆزیی مەدەنی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ =The Role and Responsibilities of the Police|بڵاوکەرەوە =Policy Studies Institute|ناونیشان =http://www.psi.org.uk/publications/archivepdfs/Role%20pol/INDPOL-0.P.pdf|ڕێکەوتی سەردان =٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٩|پەڕە =xii|ڕێکەوتی ئەرشیڤ =٢٩ی ئابی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ =https://web.archive.org/web/20170829011701/http://www.psi.org.uk/publications/archivepdfs/Role%20pol/INDPOL-0.P.pdf|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{Cite Merriam-Webster|police|access-date=2020-01-31}}</ref> ئەم ناوە لە وشەی یۆنانی «πόλις» بە مانای [[شار]] وەرگیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|زمان=en|بڵاوکەرەوە=Etymology Dictionary|ناونیشان=https://www.etymonline.com/search?q=police|سەردێڕ=police|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠١٨}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Police}} {{تووڵی دەروازە|پۆلیس|یاسا|دادپەروەری لە تاوان|کۆمەڵگا}} {{کۆلکە}} [[پۆل:پۆلیس|*]] [[پۆل:ئاسایش]] [[پۆل:ئاسایشی نیشتیمانی]] jcixeyw6zwyupgaxty27pyj4w1a4gue 0 199372 1706365 1705996 2026-11-10T12:07:12Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706365 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Hazara people of Kabul, Afghanistan.jpg|وێنۆک]] '''ھەزارە''' (ھەزارەگی: ئازرە) یەکێکن لە نەتەوەکانی ئەفغانستان و بە ھەزارەگی دەدوێن کە شێوەزارێکی زمانی دەری/فارسییە. ھەزارەکان یەکێکن لە گەورەترین نەتەوەکانی ئەفغانستان<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.2458/azu_acku_pamphlet_sb453_3_a34_d87_1988|سەردێڕ=BĀĞ III in Persian literature-IV. In Afghanistan [Bagh in Afghanistan]: Encyclopaedia Iranica / N.H. Dupree.|ڕێکەوت=١٩٨٨|بڵاوکەرەوە=University of Arizona Libraries}}</ref> و زیاتر لە ناوچەکانی «ھەزارەجات»یان «ھەزارستان» دەژین لە ناوەندی ئەفغانستان. تێکڕای ژمارەی ھەزارەکان نزیکەی ھەشت ملیۆنە لە جیھاندا<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Minahan|یەکەم=James|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/879947835|سەردێڕ=Ethnic groups of North, East, and Central Asia: an encyclopedia|ڕێکەوت=٢٠١٤|ژپنک=٩٧٨-١-٦١٠٦٩-٠١٨-٨|شوێن=Santa Barbara, California|oclc=٨٧٩٩٤٧٨٣٥}}</ref> کە زیاتر لە چوار ملیۆنیان لە [[ئەفغانستان]]ن<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.2458/azu_acku_pamphlet_hb3636_6_a34_2005|سەردێڕ=Afghanistan: data andamp; statistics / U.S. Afghanistan Reconstruction Council.|ڕێکەوت=٢٠٠٥|بڵاوکەرەوە=University of Arizona Libraries}}</ref> و ملیۆن و نیوێکیان لە [[پاکستان]]ن ھەروەھا پێنج سەد ھەزار لە خەڵکی ھەزارە لە دەوڵەتی ئێراندا ھەن بەھۆی کارکردن و بەشێکیان بەھۆی ئەوەی سەربازی ئێرانن لە شەڕی ناوخۆی سووریا بەشداری دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=Afghan politician may court Iran's Syria militia|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.1108/oxan-es226126|journal=Emerald Expert Briefings|doi=10.1108/oxan-es226126|issn=2633-304X}}</ref> == ناو == وشەی «ھەزارە» بۆچوونی جیاواز ھەن لەسەری. * بەشێک پێیان وایە وشەی «ھەزارە» لە ژمارەی «ھەزار»ەوە ھاتووە. ڕەنگە ئەمە وەرگێڕانی وشەی «مینگان»ی [[زمانی مۆنگۆلی|مۆنگۆلی]] بێت؛ کە یەکەیەکی سەربازی بوو و لە ١٠٠٠ سەربازی مۆنگۆل پێک دەھاتن لەژێر فەرماندەیی [[چەنگیزخان|جەنگیز خان]].<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.29171/azu_acku_ds354_h3_yaa44_1385|سەردێڕ=پژوهشی در تاریخ هزاره ها / / نویسنده حسین علی یزدانی.|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Afghanistan Centre at Kabul University}}</ref> لەکاتێکدا کە خەڵکی ھەزارە خۆیان بە «ئازرە»یان «ئەزرە» بانگ دەکەن. * ھێنری ھاوڵ ھاورس کە سیاسەتمەدار و مێژووناس و جوگرافیاناسێکی بەڕیتانییە (١٨٤٢–١٩٢٣)، ھەزارەکان بە نەوەی تورکانی خەزەر دەزانێت و پێیوایە ھەزارەکان لە بنەچەدا لە تورکانی دەوروبەری دەریای کاسپییەنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://dx.doi.org/10.2458/azu_acku_pk6427_6_alif77_qaaf99_1366|سەردێڕ=تاریخ ادبیات دری از دوره های باستانی تا پایان قرن چهارم هجری / عبدالقیوم قویم|ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=University of Arizona Libraries}}</ref> * بەپێی دابونەریتی ھەزارەکان؛ "ھەزارە" لە "ھەزار قەوم" و "ھەزار ڕێ" ھاتووە<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=سیری در هزاره جات: تحلیل جامعه شناسی مذهبی، سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، و اخلاقی جامعه تشیع در افغانستان|ڕێکەوت=٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=University of Arizona Libraries}}</ref> == زمان == ھەزارەکان بە ھەزارەگی قسە دەکەن کە شێوەزارێکی زمانی دەری/فارسییە. دایەلێکتی ھەزارەگی کەمێک وشەی تورکی-مۆنگۆلی تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|سەردێڕ=Farhadi, A. G. Ravan (1955). Le persan parlé en Afghanistan: Grammaire du kâboli accompagnée d'un recuil de quatrains populaires de la région de Kâbol. Paris.|پەڕەکان=٦٣١–٦٣١}}</ref> == ئایین == زۆرینەی ھەزارەکان شیعەن و بەشێکیان سوننین و بەشێکی کەمیان ئیسماعیلین. == کۆمەڵکوژی == لە سەردەمی ئەمیر عەبدول ڕەحمان خان - ئەمیری ئەفغانستان (١٨٨٠–١٩٠١ز) تا ئەمڕۆ ستەم و کۆمەڵکوژی لەسەر ھەزارەکان بەردەوامە. ئەو دەستووری کۆمەڵکوژکردنی ھەزارەکانی دەرکرد. ئەو نزیکەی ٤٧٪ی ھەزارەکانی کوشت<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=کاتب، فیض‌محمد (۱۹۱۳). سراج‌التواریخ. ۱، ۲ و ۳. کابل: مطبعه دارالسلطنته. دریافت‌شده در ۱۴ اوت ۲۰۲۱.}}</ref> لە نێوان ساڵەکانی ١٨٩٣ تا ١٩٠٠. تا ئەمڕۆ بەھۆی جیاوازیی ڕەگەزی و ئایینی ستەمکردن لە خەڵکی ھەزارە بەردەوامە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{ئینکۆباتۆر|code= haz}} {{پۆلی کۆمنز|Hazara people|ھەزارە}} {{گەلانی تورک}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|پاکستان|ئەفغانستان}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پاکستان-کۆلکە}} {{ئەفغانستان-کۆلکە}} [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئەفغانستان]] [[پۆل:گرووپە ڕەگەزییەکانی ئێران]] jnf3ekldi3hz44xyhy4osajhigjgxfa 0 207788 1706418 1444320 2026-11-10T14:46:01Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706418 wikitext text/x-wiki {{Infobox Occupation | title = پزیشکیی سی | subdivisions = | image = [[پەڕگە:Respiratory system complete en.svg|250px]] | caption = دیمەنی سیستەمی ھەناسەدانی مرۆڤ بە بەش و کردارەکانیانەوە. | system = [[سیستەمی ھەناسەدان]] | diseases = [[ئاسما]]، [[شێرپەنجەی سی]]، [[دەردەباریکە]]، [[نەخۆشی سییە پیشەیی]] | tests = [[برۆنکۆسکۆپی]]، لێکۆڵینەوەکانی [[سپاتۆم]]، گازی خوێن لە [[خوێنبەر]]ەکان | specialist = پزیشکیی ھەناسەدان، پزیشکیی سی }} '''پزیشکیی سی''' یان '''پۆلیمۆنۆلۆژی''' ({{بە ئینگلیزی|Pulmonology}}) تایبەتمەندییەکی پزیشکییە کە مامەڵە لەگەڵ نەخۆشییەکانی ئەندامی ھەناسەدان و [[سی (ئەندام)|سییەکانی]] مرۆڤ دەکات.<ref name=acp>[http://www.acponline.org/patients_families/about_internal_medicine/subspecialties/pulmonology/ ACP: Pulmonology: Internal Medicine Subspecialty] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150811080941/http://www.acponline.org/patients_families/about_internal_medicine/subspecialties/pulmonology/ |date=2015-08-11}}. Acponline.org. Retrieved on 2011-09-30.</ref> پزیشکیی سی بە لقێک دادەنرێت لە [[پزیشکی نێوخۆیی]] و پەیوەندی ھەیە بە [[دەرمانی چاودێری چڕ]]ی نەخۆشییەکانی سینگ. ئەم لقە لە زانستی پزیشکی زۆربەی کات بەڕێوەبردنی ئەو نەخۆشانە دەگرێتەوە کە پێویستیان بە پاڵپشتی ژیان و ھەناسەدانی میکانیکییە. پسپۆڕانی پزیشکیی سی بە تایبەتی لە نەخۆشی و حاڵەتەکانی (سینگ) دا ڕاھێنانیان پێ دەکرێت، نەخۆشییەکانی وەک [[سیەسۆ]]، [[ئاسما]]، [[دەردەباریکە]]، [[ئێمفیزما]] و [[نەخۆشییە چڵکییەکان]]ی سینگ.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Sengupta|یەکەم=Nandini|نووسەر٢=Sahidullah, Md|نووسەر٣=Saha, Goutam|سەردێڕ=Lung sound classification using cepstral-based statistical features|journal=Computers in Biology and Medicine|ڕێکەوت=ئابی ٢٠١٦|بەرگ=٧٥|issue=1|پەڕەکان=١١٨–١٢٩|doi=10.1016/j.compbiomed.2016.05.013|pmid=٢٧٢٨٦١٨٤}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|نووسەر=Sharif Kaf A-Ghazal|ڕێکەوت=٢٠٠٢|سەردێڕ=The discovery of the pulmonary circulation – who should get the credit: ibn Al-Nafis or William Harvey|ناونیشان=http://www.ishim.net/ishimj/2/09.pdf|journal=Journal of the International Society for the History of Islamic Medicine|بەرگ=٢|پەڕە=٤٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100612141149/http://ishim.net/ishimj/2/09.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پزیشکی}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Pulmonology}} [[پۆل:ڕشتەکانی پزیشکی]] [[پۆل:تایبەتمەندەکانی بواری نەشتەرگەری]] [[پۆل:پسپۆڕییە پزیشکییەکان]] nxucibnzkc7197dyupg8ipicq9neiya 0 207832 1706419 1363847 2026-11-10T14:46:12Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706419 wikitext text/x-wiki {{Infobox Occupation | name= پزیشکیی پیران | image= File:Nurse in geriatry.jpg | caption= ئافرەتێکی بەساڵاچوو لە ماڵی چاودێری نیشتەجێبوون کە کێکی لە دایک بوون وەردەگرێت | official_names=پزیشکیی پیران * Physician | type= [[پسپۆڕیی پزیشکی|پسپۆڕی]] | activity_sector = [[پزیشکی]] | competencies = | formation = * دۆکتۆرای پزیشکی (M.D.) * دۆکتۆرای پزیشکیی ئاستیۆپاتی (D.O.) * کارناسی نەشتەرگەری (M.B.B.S.) * کارناسی نەشتەرگەری (MBChB) | employment_field= [[نەخۆشخانە]]کان، [[کلینیک]]ەکان | related_occupation= }} '''پزیشکیی پیران''' ({{بە ئینگلیزی|Geriatrics}}) لقێکە لە پسپۆڕی [[پزیشکی نێوخۆیی]] کە سەرنج دەخاتە سەر چاودێری تەندروستی بەساڵاچووان. ئامانجیشی باشترکردنی تەندروستییە بە رێگریکردن و چارەسەرکردنی نەخۆشی و کەمئەندامی لە کەسانی بەساڵاچوودا. هیچ تەمەنێکی دیاریکراو نییە کە نەخۆشەکان دەبێ بکەونە ژێر چاودێری پزیشکیی پیران، بەڵکو بڕیاری ئەم بابەتە بەپێی پێداویستییە تاکەکەسییەکانی نەخۆشەکە و بەڕای پسپۆڕەکان دیاری دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.medicinenet.com/script/main/art.asp?articlekey=18390|سەردێڕ=Definition of Geriatric medicine|وێبگە=MedicineNet|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200801004536/https://www.medicinenet.com/script/main/art.asp?articlekey=18390|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>[http://www.med.umn.edu/agingcf/continuity.html Geriatrics separation from internal medicine] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090114131504/http://www.med.umn.edu/agingcf/continuity.html |date=14 January 2009 }}</ref> پزیشکیی پیران کە چاودێری بەساڵاچووان دەکات جیاوازە لە تەمەنناسی ({{بە ئینگلیزی|Gerontology}}) کە خۆی بریتییە لە لێکۆڵینەوە لە پرۆسەی بەساڵاچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = Geriatric Medicine Specialty Description | بڵاوکەرەوە = American Medical Association | ناونیشان = https://www.ama-assn.org/specialty/geriatric-medicine-specialty-description | ڕێکەوتی سەردان = ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پزیشکی}} {{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پزیشکی-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Geriatrics}} [[پۆل:ڕشتەکانی پزیشکی]] [[پۆل:تایبەتمەندەکانی بواری نەشتەرگەری]] [[پۆل:پسپۆڕییە پزیشکییەکان]] h6su341lvjjnusxkqr39wolb5pqa5hb 0 207867 1706832 1704254 2026-11-11T05:47:22Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706832 wikitext text/x-wiki {{وەسف|جۆرێک لە کەسایەتیی خراپەکار کە خاوەن ھێزی «سەرووسروشتی» یان «سەروومرۆڤی»ن}} [[پەڕگە:Batman villains 1966.jpg|وێنۆک|گەورەخراپەکارەکانی کۆمەڵەی تاوانکاریی یەکگرتوو لە فیلمی ١٩٦٦ی ''[[باتمان (فیلمی ١٩٦٦)|باتمان]]''، دروستکراوەیەکی فیلمیی کۆمیکەکانی لە [[باتمان]]ەوە وەرگیراوە و [[باتمان (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|پەخشە تەلەڤیزیۆنی]]یەکەی ١٩٦٠کان بە ھەمان ناوەوە. لە ڕاستەوە بۆ چەپ: [[جۆکەر (کەسایەتی نەخشێندراو)|جۆکەر]]، [[کاتوومەن]]، [[ڕیدڵەر]]، و [[پەنگوین (کەسایەتی)|پەنگوین]].]] '''گەورەخراپەکار'''، '''گەورەتاوانکار'''، یان '''سووپەرڤیڵن''' جۆرێکە لە [[کەسایەتیی دۆخی]]ی [[خراپەکار]] کە زیاتر لە [[کۆمیک]]ە ئەمریکییەکاندا دەبیندرێن، زۆرینەی جار توانای [[سەروومرۆڤی]]یان ھەیە. گەورەخراپەکار دژی [[سووپەرھیرۆ|گەورەپاڵەوان]]ە. گەورەخراپەکارەکان بەزۆری وەک [[بەربەست (وێژە)|بەربەست]] بەکاردێن بۆ پێشکەشکردنی بەرەنگاربوونەوەیەکی ترسێنەر بە گەورەپاڵەوانەکە. لەو حاڵەتانەی کە گەورەخراپەکار ھیچ ھێزێکی سەروومرۆڤی، جادوویی، یان ئەوجیھانیی نییە، لەوانەیە ژیرییەکی لەڕادەبەری ھەبێت یان کۆمەڵە لێزانییەک کە ڕێی پێ بدات کە پلانی ئاڵۆز یان تاوان بە شێوەیەک ئەنجام بدات کە مرۆڤی ئاسایی نەتوانن. تایبەتمەندییەکانی تر لەوانەیە خۆبەزلزانی و خاوەندارێتیی سەرچاوەی گەورە بێت بۆ بەرەوپێشبردنی ئامانجەکانیان. زۆرینەی گەورەخراپەکارەکان چەند خەسڵەتێکی ھاوبەشیان لەگەڵ [[دیکتاتۆر]]ەکان، [[تاوانکار]]ەکان، [[زانای شێت|زانا شێتەکان]]، [[خەڵات ڕاوکردن|خەڵات ڕاوکەر]]ەکان، [[بازرگان]]ە خراپەکان، [[ڕیزەبکوژ]]ەکان، و [[تیرۆریزم|تیرۆریستەکان]]ی جیھانی ڕاستی ھەیە، لەگەڵ ئاواتی [[زاڵبوونی جیھانی]] یان [[سەرۆکایەتی]]ی گەردوونی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.comicon.com/cgi-bin/ultimatebb.cgi?ubb=get_topic;f=36;t=006131;p=0 |سەردێڕ=Eury & Misiroglu On The Supervillain Book |بڵاوکەرەوە=Comicon.Com |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120218045716/http://www.comicon.com/cgi-bin/ultimatebb.cgi?ubb=get_topic;f=36;t=006131;p=0 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی شوباتی ٢٠١٢}}</ref> == گەورەخراپەکارە دیارەکان == [[جۆکەر (کەسایەتی نەخشێندراو)|جۆکەر]]، [[لێکس لوتەر]]، [[دکتۆر دووم]]، [[ماگنێتۆ (کۆمیکەکانی ماڕڤڵ)|ماگنێتۆ]]، [[برەینیاک (کەسایەتی)|برەینیاک]]، [[دێتسترۆک]]، [[نۆرمەن ئۆزبۆرن|گرین گۆبڵین]]، [[ڤێنەم (کەسایەتیی کۆمیکەکانی ماڕڤڵ)|ڤێنەم]]، [[ئیۆبارد تاون|ڕیڤێرس-فلاش]]، [[بڵاک مانتا]]، [[لۆکی (کۆمیکەکانی ماڕڤڵ)|لۆکی]]، [[سانۆس|تانۆس]]، [[سینێسترۆ]]، [[بڵاک ئادەم]]، [[ڕێد سکەڵ (کۆمیک)|ڕێد سکەڵ]]، [[ئەڵترۆن]]، [[ڕەئس ئەل غول]]، و [[داڕکسید]] ھەندێک گەورەخراپەکاری نێرینەی کۆمیکن کە کراون بە فیلم و بەرھەمی تەلەڤیزیۆنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://metro.co.uk/2008/06/18/the-joker-tops-supervillain-poll-199239/ |سەردێڕ=Joker tops supervillain poll |بڵاوکەرەوە=Metro.co.uk |ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٢}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://comicbooks.about.com/od/characters/tp/toptenvillains.htm |سەردێڕ=Top Ten Comic Book Super Villains |بڵاوکەرەوە=Comicbooks.about.com |ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠١١ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110717105853/http://comicbooks.about.com/od/characters/tp/toptenvillains.htm |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> چەند نموونەیەکی دیاری گەورەخراپەکاری مێینە بریتین لە [[کاتوومەن]]، [[ھارلی کوین]]، [[پۆیزن ئایڤی]]، [[میستیک (کۆمیک)|میستیک]]، [[ھێڵا (کۆمیک)|ھێڵا]]، [[ڤایپەر (مادام ھایدرا)|ڤایپەر]]، و [[چیتا (کەسایەتی)|چیتا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.newsarama.com/15629-lethal-ladies-the-10-best-female-supervillains.html|سەردێڕ=Lethal Ladies ; The 10 Best Female Supervillains|بڵاوکەرەوە=Newsarama.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130614224034/http://www.newsarama.com/15629-lethal-ladies-the-10-best-female-supervillains.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://time.com/2801704/maleficent-villains-wicked-witch-catwoman/|سەردێڕ=Maleficent and 16 Other Famous Queens of Mean|بڵاوکەرەوە=Time Magazine|ڕێکەوتی سەردان=٩ی نیسانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140531120333/http://time.com/2801704/maleficent-villains-wicked-witch-catwoman/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەروەک گەورەپاڵەوانەکان، گەورەخراپەکارەکان ھەندێک جار ئەندامی کۆمەڵەی تاوانن، وەک [[شەش نەگریسەکە]]، [[دەستەی خۆکوژی]]، [[کۆمەڵەی نادادپەروەری]]، [[برایەتیی بازدەران]]، [[لەشکری مەرگ]]، و [[گەورەکانی خراپە]]. لە بەڵگەفیلمی ''لێکۆڵینەوەیەک لەسەر شێرلۆک''، نووسەران [[ستیفن مۆفات]] و [[ماڕک گاتیس]] ئاماژەیان بەوە داوە کە [[پڕۆفیسۆر مۆریارتی|پڕۆفیسۆر جەیمز مۆریارتی]]یان بە گەورەخراپەکار داناوە چونکە ئەویش خاوەنی ژیرییەک و ھێزی تێڕوانین و بەڵگەھێنانەوەیەکی لەڕادەبەدەرە، کە لە سەروو کەسی ئاسایییەوە دایدەنێت تا ئەو پلەیەی کە تەنھا ئەو بە ھەڕەشەیەکی لێ بینراوی [[شێرلۆک ھۆڵمز]] دابندرێت. خراپەکارە سەرەکییەکەی [[جەیمز بۆند]] [[ئێرنست ستاڤرۆ بلۆفێڵد]] (ناسراو بە دەرکەوتنە دووبارەکانی لەسەر کورسییەکی دەسکدار لە کاتی دەستھێنان بە پشیلەکەیدا و زۆرینەی کات ڕووخساری بە نەبیندراوی دەمێنێتەوە بۆ بینەر لە دەرکەوتنەکانی سەرشاشەی) بووەتە کاریگەرییەک بۆ [[خوازە (وێژە)|خوازە]]کانی گەورەخراپەکار لە سینەمای بەناوبانگدا، کە [[لاساییکردنەوە|لاساییکردنەوەکان]]ی وەک [[دکتۆر کڵۆو]] و ماد کات لە زنجیرەی ئەنیمەیتکراوی ''[[پشکنەر گاجێت (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ١٩٨٣)|پشکنەر گاجێت]]''، [[دکتۆر ئیڤڵ]] و بەڕێز بیگڵزوۆرت، [[ئۆستن پاوەرز (زنجیرە فیلم)|زنجیرە فیلمی ''ئۆستن پاوەرز'']], یان [[دکتۆر بڵۆوھۆڵ]] لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ئەنیمەیتکراوی ''[[پەنگوینەکانی ماداگاسکار]]'' لە خۆ دەگرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{کۆمنز}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|کۆمیک|ھۆڵیوود|خەیاڵی زانستی|فیلم|کۆمیک}} {{فیلم-کۆلکە}} d28hydon043cn2b58megp6azt2bxha3 0 211627 1706802 1541081 2026-11-11T04:38:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وزە-کۆلکە، فیزیک-کۆلکە) 1706802 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} ھەڵگری وزە ماددەیەک (سووتەمەنییەک)یان ھەندێکجار دیاردەیەکە (سیستەمێکی وزە) کە وزەیەک لە خۆ دەگرێت کە دواتر دەتوانێت ببێت بە چەشنێکی تر لە وزە وەکوو کاری میکانیکی یان گەرما، یان پڕۆسەی کیمیایی یان فیزیکی ھەڵسووڕێنێت. ئەم ھەڵگرانە فەنەر، باتریی کارەبایی، ھەوای گووشراو، ھایدرۆجین، نەوت، بەردە[[خەڵووز]]، دار و گازی سروشتی لە خۆ دەگرن. ھەڵگرێکی وزە، وزە بەرھەم ناھێنێت؛ تەنیا وزەیەکی تێدایە کە لە سیستەمێکی تر پڕ بووەتەوە. {{تووڵی دەروازە|وزە|فیزیک}} {{وزە-کۆلکە}} {{فیزیک-کۆلکە}} [[پۆل:تێرمۆدینامیک]] jqkxisb6s4b2vr8f33eeofgf5jktrbh 0 213547 1706816 1605155 2026-11-11T04:40:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (دەروونناسی-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1706816 wikitext text/x-wiki لە [[لۆژیک]]دا، '''ھەڵھێنجان''' یەکێ لە شێوازەکانی بەکاربردنی [[ئەقڵ]] بۆ [[ئاکامگری]] و [[بەڵگەھێنانەوە]]یە کە تێیدا ئەگەر [[پێشەکی (لۆژیک)|پێشەکییەکان]] دروست بن [[ئاکام]]ی دەستکەوتوو بێشک دروستە. بەڵگەیەک کە بە ھەڵھێنجان دروست ببێ یا حوکمێک کە بە ھەڵھێنجان دەست بکەوێ، بڕاوە و جێگەی باوەڕ و متمانەیە، بە مەرجێک کە [[شوێنھاتی لۆژیکی|ھاتنی ئاکام لە شوێن پێشەکییەکاندا]] بەپێی یاسا و ڕێساکانی لۆژیک بووبێ. واتە ئەگەر پێشەکییەکان ڕاست بن مەحاڵە ئاکام ھەڵە بێ. بۆ وێنە، لە «گشت ئینسانێک فانییە» و «سوقراتیش ئینسانێکە» -ەوە گەیشتن بە «سوقراتیش فانییە» ھەڵھێنجانێکی جێی باوەڕە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Deductive and Inductive Arguments {{!}} Internet Encyclopedia of Philosophy|ناونیشان=https://iep.utm.edu/deductive-inductive-arguments/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Deductive Reasoning – Bibliography – PhilPapers|ناونیشان=https://philpapers.org/browse/deductive-reasoning|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=philpapers.org}}</ref> پتر، ھەڵھێنجان (یا فۆرمێکی تایبەتی کە [[قیاس]] -ی پێ دەوترێ) لە بەرامبەر [[ئیستیقرا]]وە دادەنرێت. بە پێچەوانەی ئیستیقرا، لە ھەڵھێنجاندا ئاوەزان لە [[تێکڕایی]]یەوە بەرەو [[تاک (میتافیزیک)|تاکە]]. == وشەکە == ھەڵھێنجان، کە ''ھەڵێنجان'' -یش دەنووسرێ و لە کەڵھوڕیدا ''ئەڵونجانن''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=سهرابی|یەکەم=رضا|سەردێڕ=فرهنگ گروس|دوایین٢=سریش آبادی|یەکەم٢=جعفر|بڵاوکەرەوە=دانشگاه کردستان|ساڵ=١٣٩٠|پەڕەکان=٦١}}</ref> -ی پێ دەوترێ، بە مانای «ئاو لە بیر ھەڵکێشان» -ە.<ref>{{بیرخستنەوەی ڤەژین |فەرھەنگ = ھەمووی |وشە = هەڵهێنجان |ڕێکەوتی سەردان = ٩ی تەممووزی ٢٠٢٢}}</ref> ھاوڕیشەی «''آهنجیدن''» و «''آهیختن''» -ی فارسییە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=نانەوازادە|یەکەم=عەلی|سەردێڕ=[[فەرھەنگی ڕیشەی وشەی کوردی]]|بەرگ=بەرگی شەش}}</ref> وشە عەرەبییەکەش، ''استنباط''، ھەر ئەو مانای «ئاودەرکێشان» -ەی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Lanes Lexicon|ناونیشان=http://lexicon.quranic-research.net/data/25_n/022_nbT.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=lexicon.quranic-research.net|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210917183840/https://lexicon.quranic-research.net/data/25_n/022_nbT.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ''deduction'' -یش کە لە بنەڕەتدا لاتینییە واتە «دەرھێنان» و «دەرکێشان» و «لێگرتن».<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=deduction {{!}} Etymology, origin and meaning of deduction by etymonline|ناونیشان=https://www.etymonline.com/word/deduction|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=www.etymonline.com|زمان=en}}</ref> == بەبڕستی و ساغی == بەڵگەھێنانەوەی ھەڵھێنجانی بەوە ھەڵدەسەنگێندرێ کە ئاخۆ بەڵگەکە [[بەبڕستی (لۆژیک)|بەبڕستە]] (valid) یان نا، ھەروەھا [[ساغی (لۆژیک)|ساغە]] (sound) یان ناساغە. بەڵگە بەبڕستە (یان بەدەسەڵاتە، یان زۆردارە، یان ڕەوایە) ئەگەر پێشەکییەکان لە گەرەنتیکردنی ئاکامەکەدا سەرکەوتوو بن، یانی ئاکامەکە بەپێی پێشەکییەکان ڕەوا و بەجێ بێ و ئەقڵ بیبڕێ. ئەگەر پێشەکییەکان [[ڕاستی]]ش بن، ئەو کات دەڵێن بەڵگەکە ساغیشە. ھەموو بەڵگەھێنانەوەیەکی ھەڵھێنجانی یان بەبڕستە یان بێبڕستە، و یان ساغە یان ناساغە، حاڵەتی ناوەڕاستی نییە، وەک ئەوەی بڵێی تا ڕادەیەک بەبڕستە. بۆ نموونە، ئەم ھەڵھێنجانە دەیبڕێ (بەبڕستە)، بەڵام ساغ نییە: ئێستا ھەتاوە، ھەر کات ھەتاو بێ کەس چەتر لەگەڵ خۆی ناھێنێ، کەوایە، ئێستا کەس چەتری پێ نییە. ئەمە ساغ نییە، چونکە پێشەکیی دووەم، «''ھەر کات ھەتاو بێ کەس چەتر لەگەڵ خۆی ناھێنێ''»، ڕاست نییە، کەس ھەیە لە کاتی ھەتاویشدا چەتری پێیە.<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|فەلسەفە|ئینتەرنێت}} {{پۆلی کۆمنز|Deductive reasoning}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:ئاوەزان]] [[پۆل:لۆژیک]] bkg55st9s8o6kjlr8iy9eyylhvm7b4a 0 214031 1706804 1541083 2026-11-11T04:38:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ماتماتیک-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1706804 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} لە [[لۆژیک]]دا، '''ھەڵگیراو''' یا '''بار''' ({{بە عەرەبی|محمول}}، {{بە ئینگلیزی|Predicate}}) بەو پارە لە [[قەزیە (لۆژیک)|قەزیە]] دەوترێ کە [[ھەڵگرتن (لۆژیک)|دەدرێتە پاڵ]] پارەکەی تری، یانی [[دانراو]]. وەک «لەگەڕ» لە قەزیەی «زەوی لەگەڕە». ھەڵگیراو [[چییەتی]] یان [[زات]]ی دانراو، یان بەشێک لە چییەتیی دانراو، یان یەکێک لە تایبەتیگەلی وەدیارکەوتووی دانراو (وەک [[چەندێتی]]، [[چۆنێتی]]، جێگە، یان …) ڕوون دەکاتەوە و وەکوو وەسفێک بۆ دانراو وایە. وەک ئەوە کە دەڵێن «زەوی ئەوەندە خێرایە»، «زەوی ئەوەندە قورسە»، «زەوی دوورییەکەی لە خۆر ئەوەندەیە» و، «زەوی تەمەنی ئەوەندەیە». بە ھەر حاڵ، دانراو شتێکە کە لە پێشدا دادەنرێ و سەرنجی پێ دەدرێ و ئینجا سیفەتی جۆربەجۆری لەسەر بار دەکرێ. یان دەکرێ بڵێین وەکوو پاڵپشتێک وایە کە سیفەتەکان پاڵی پێوە دەدەن. ھەڵگیراویش ھەر یەک لەو سیفەتانەیە کە دەخرێنە سەری یان دەدرێنە پاڵی. ھەڵگیراو ھەر ئەوەیە کە لە [[ڕێزمان]]دا «موسنەد»یان «لەپاڵدراو»ی پێ دەڵێن. == تێکڕایییەکانی شیاوی ھەڵگیران (کوللیاتی خەمس) == {{وتاری سەرەکی|پێنج تێکڕایی}} دانراوی قەزیە دەتوانێ [[تاک (میتافیزیک)|تاک]] (یا جوزئی) بێ، دەشتوانێ [[تێکڕایی]] (یا کوللی) بێ. بۆ وێنە، لە قەزیەی «ھیوا قسەکەرە» دانراو، واتە ھیوا، تاکە. بەڵام لە قەزیەی «ئینسان قسەکەرە» دانراو، واتە ئینسان، تێکڕایییە. بەڵام، ھەڵگیراو ھەمیشە تێکڕایییە. ئەم تێکڕاییبوونەش پێنج شێوەی ھەیە: یان ھەڵگیراو [[چییەتی|چییەتیی]] دانراو وەسف دەکا بەتەواوەتی، کە پێی دەڵێن [[جۆر (فەلسەفە)|نەوع]]، یان بەشێک لە چییەتیی دانراو وەسف دەکا و دەکرێ بە شتی تریش ھەڵبگیرێ، کە پێی دەڵێن [[جنس (فەلسەفە)|جنس]]، یان بەشێک لە چییەتیی دانراو وەسف دەکا و بە ھیچی تر ھەڵناگیرێ، کە پێی دەڵێن [[فەسڵ (فەلسەفە)|فەسڵ]]، یان یەکێک لە سیفەتە عەرەزییەکانی دانراو وەسف دەکا، کە ئەگەر بە شتی تریش ھەڵبگیرێ پێی دەڵێن [[عەرەز|عەرەزی گشتی]] و، ئەگەر بە ھیچ شتێکی تر ھەڵنەگیرێ و ھەر تایبەت بە خۆی بێ پێی دەڵێن [[عەرەزی تایبەت]]. == سەرچاوەکان == * خوانساری، محمد. منطق صوری. صفحه ٣٠١ و ٣٠٢. * [//en.m.wikisource.org/wiki/1911_Encyclopædia_Britannica/Predicables Predicables] {{تووڵی دەروازە|زمانی عەرەبی|ماتماتیک|فەلسەفە}} {{ماتماتیک-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:چەمکە بنەڕەتییەکانی تیۆریی کۆمەڵە]] [[پۆل:لۆژیکی ماتماتیکی]] 2vr0wg1pwyae8uun54735qohp2frogc 0 214723 1706796 1548237 2026-11-11T04:37:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1706796 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵوەشانەوەی [[چێکۆسلۆڤاکیا]]''' ({{lang-cs|Rozdělení Československa}}''',''' {{lang-sk|Rozdelenie Česko-Slovenska}}) لە ٣١ی کانوونی یەکەمی ١٩٩٢ دا دەستی پێکرد، جیابوونەوەی چیکۆسلۆڤاکیا جیابوونەوە و سەربەخۆبوونی کۆماری فیدراڵی چیکۆسلڤاکیا بوو لە وڵاتانی سەربەخۆی وەک [[کۆماری چیک]] و سلۆڤاکیا. ھەردووکیان ئاوێنەی کۆماری سۆشیالیستی چیکی و کۆماری سۆشیالیستی سلۆڤاکیا بوون، کە لە ساڵی ١٩٦٩ وەک ویلایەتی دەستووری کۆماری فیدراڵی چیکۆسلۆڤاکیا دامەزرابوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دولة تشیکوسلوفاکیا|ناونیشان=https://mawdoo3.com/دولة_تشیکوسلوفاکیا|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=موضوع|زمان=ar}}{{بەستەری مردوو|url=https://mawdoo3.com/%D8%AF%D9%88%D9%84%D8%A9_%D8%AA%D8%B4%DB%8C%DA%A9%D9%88%D8%B3%D9%84%D9%88%D9%81%D8%A7%DA%A9%DB%8C%D8%A7 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕی سارد|سیاسەت|دەیەی ١٩٩٠|پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی چێکۆسلۆڤاکیا]] [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٩٣]] [[پۆل:بلۆکی ڕۆژھەڵات]] 2ouaxuxz4fbosn8gw740o9vb9aqawvx 0 214946 1706359 1706139 2026-11-10T12:05:12Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706359 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەمەزاسپ خاچەتوری بابادژانیان''' ({{بە ئەرمەنی|Համազասպ Խաչատուրի Բաբաջանյան}}, {{بە ڕووسی|Амазасп Хачатурович Бабаджанян}}) ١٨ی شوباتی ١٩٠٦ – ١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٧) سەرۆکی مارشاڵی [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئەرمەنستان|ئەرمەنی]] [[سۆڤیەت]] بوو لە سەربازە زرێپۆشەکان.<ref name="SAE">{{in lang|hy}} Anon. ''Babajanyan, Hamazasp Khachaturi," [[Armenian Soviet Encyclopedia]]. Yerevan: Armenian Academy of Sciences, 1976, vol. 2, p. 188.</ref> وەرگری [[پاڵەوانی یەکێتی سۆڤیەت]] بووە (١٩٤٤). لە ١١ی تەممووزی ١٩٤٥، بابادژانیان پلەی جەنەڕاڵی سەرەکی لە ھێزەکانی [[تانک]]ی سۆڤیەت بەرزکرایەوە. لە ساڵی ١٩٤٨ لە ئەکادیمیای سەربازی ئەرکانی گشتی تەواو کردووە، و بۆ پۆستە بەرپرسیارەکانی فەرماندەیی دامەزراوە. بابادژانیان لە ساڵی ١٩٥٠ تا ١٩٥١ وەک جێگری یەکەمی فەرماندەی ناوچەی سەربازی کارپات کاری کردووە<ref name="noev-kovcheg">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Бабаджанян Амазасп - танковая легенда страны|ناونیشان=https://noev-kovcheg.ru/mag/2015-08-09/5014.html|سەردێڕ=Бабаджанян Амазасп - танковая легенда страны|بڵاوکەرەوە=Noev-kovcheg.ru|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ru}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٧ تا ١٩٦٩ سەرۆکی ئەکادیمیای سەربازی ڕۆدیۆن مالینۆڤسکی بۆ ھێزە زرێپۆشەکان بووە و لە مانگی ئایاری ١٩٦٩ سەرۆکی ھێزەکانی تانک بووە. بابادژانیان لە ماوەی شەشەمین و حەوتەمین بانگھێشتکردنیدا جێگری سۆڤیەتی نەتەوەکان بوو، نوێنەرایەتی [[کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەت لە مۆڵداڤیا]] مۆڵداڤیا دەکرد. لە ساڵی ١٩٦٩ تا ١٩٧٧ بەرپرسی ھێزە زرێپۆشەکانی سوپای سۆڤیەت بووە. بابادژانیان لە ٢٩ی نیسانی ١٩٧٥ بوو بە سەرۆکی مارشاڵی سەربازانی تانک و زرێپۆش (یەکێکە لەو دوو پیاوەی کە بەم پلەیە گەیشتبووە)<ref>Parrish, Michael, "Armenian Military Leaders in the U.S.S.R. : Some Recent Publications," ''[[Armenian Review]]'' 29/4 (Winter 1976): p. 404.</ref> و تا مردنی ئەو پۆستەی بەدەستەوە بوو<ref name="noev-kovcheg">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ru:Бабаджанян Амазасп - танковая легенда страны|ناونیشان=https://noev-kovcheg.ru/mag/2015-08-09/5014.html|سەردێڕ=Бабаджанян Амазасп - танковая легенда страны|بڵاوکەرەوە=Noev-kovcheg.ru|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|زمان=ru}}</ref> لە ١ی تشرینی دووەمی ١٩٧٧ لە مۆسکۆ کۆچی دوایی کرد و بە ڕێزلێنانێکی تەواو لە گۆڕستانی نۆڤۆدیڤیچی بە خاک سپێردرا.<ref>http://3mksd.ru/к118%20МОСКВИЧИ%20ПОМНЯТ%20ВАС.pdf МОСКВИЧИ ПОМНЯТ ВАС page 9 Accessed 27 November 2016.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەرمەنستان|ڕووسیا|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Hamazasp Babadzhanian}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٦]] [[پۆل:مردووانی ١٩٧٧]] [[پۆل:ئەرمەنیەکانی سۆڤیەت|ھەمەزاسپ بابادژانیان]] [[پۆل:پاڵەوانەکانی یەکێتی سۆڤیەت|ھەمەزاسپ بابادژانیان]] [[پۆل:مارشاڵی سۆڤیەت لە سەربازانی تانک|ھەمەزاسپ بابادژانیان]] [[پۆل:وەرگرانی نیشنانی لێنین]] k59vkj7ynoo4q38u6tmb70lx9wiapr3 0 215699 1706846 1656598 2026-11-11T07:34:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1706846 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نووسەر | ناو = ھەڵۆ شێرکۆ بێکەس | وێنە = Halo Sherko Bekas.jpg | قەبارەی وێنە = | لێدوان = | سەردێڕ = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناو = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٧٢ | شوێنی لەدایکبوون = [[سلێمانی]] | ڕێکەوتی مردن = | شوێنی مردن = | شوێنی گۆڕ = | پیشە = ڕۆژنامەوان، شاعیر | زمان = | نەتەوە = [[کورد]] | ڕەگەز = | ڕەگەزنامە = | خوێندن = | شوێنی بڕوانامە = | سەردەم = | بواری کارکردن = | قوتابخانەی ئەدەبی = | کارە دیارەکان = | خەڵاتە دیارەکان = | ساڵانی چالاکی = | ھاوسەر = | یار = | منداڵەکان = | خزمەکان = [[شێرکۆ بێکەس]] (باوک){{ھن}}[[فایەق بێکەس]] (باپیر) | واژوو = | لێدوانی واژوو = | ماڵپەڕ = }} '''ھەڵۆ شێرکۆ بێکەس''' (١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٧٢ لە [[سلێمانی]] - ) ڕۆژنامەوان و شاعیری [[کورد]]ی خەڵکی [[باشووری کوردستان]]ە. ھەڵۆ کوڕی شاعیری ناوداری کوردستان [[شێرکۆ بێکەس]] و نەوەی [[فایەق بێکەس]]ە. == ژیان == ھەڵۆ شێرکۆ بێکەس ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٧٢ لە گەڕەکی ئیسکانی شاری [[سلێمانی]] لە [[باشووری کوردستان]] لە دایک ببوو. باوکی شاعیری ناوداری کورد [[شێرکۆ بێکەس]] بوو کە ئەویش کوڕی شاعیری نیشتمانپەروەری کورد [[فایەق بێکەس]] بووە. دەورەی خوێندنی سەرەتایی لە قوتابخانەی مەولانا خالید و دەورەی ناوەندیش لە ناوەندی ڕۆژھەڵات لە شاری سلێمانی تێپەڕاند. بەڵام لە تەمەنی تازەلاویدا بەھۆی دۆخی بنەماڵەکەی کۆچیان کرد بۆ دەرەوەی وڵات و بە ناچار ساڵێکیان لە [[ئێران]] بە سەر برد و بە دوای ئەوەیش لە ١٧ی ئایاری ١٩٨٨ ڕۆیشتن بۆ [[سوێد]] و لەوێدا نێشتەجێ بوون. ھەڵۆ شێرکۆ بێکەس لەو وڵاتە توانیو دیپلۆماکەی وەربگرێت و بەدوای ئەوە بڕواتە زانکۆ. بۆیە بەھۆی بارۆدۆخی ژیانی جگە لە زمانی کوردی، زمانەکانی [[زمانی سوێدی|سوێدی]]، [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]، [[زمانی ڕووسی|ڕووسی]] و [[زمانی فارسی|فارسی]] بە باشی دەزانێت.<ref name="زەمەن ١">[https://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=43801 زەمەن: ''شیعرەکانی ھەڵۆ بێکەس وەک باشترین شیعری ٢٠٢١ ھەڵبژێران'' (بە کوردیی سۆرانی)، نووسراو لە ١٩ی نیسانی ٢٠٢١؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210518225617/https://www.zamenpress.com/Details.aspx?jimare=43801 |date=١٨ی ئایاری ٢٠٢١ }} سەردان لە ١٥ی ئابی ٢٠٢٢.</ref> <ref name="کوردیپێدیا ١"/> ھەڵۆ شێرکۆ بێکەس ھەر لە وڵاتی سوێددا وەکوو ئەندامی [[یەکێتی لاوانی کورد]] کە ڕێکخراوەیەکی سێڤیل بۆ کوردانی تاراوگە لە وڵاتی سوێددا بوو دەستی کرد بە کاری ڕۆژنامەوانی و میدیا. ئەو بەرپرسی ''ڕادیۆی یەکێتی لاوانی کورد'' و سەرنووسەری گۆڤاری ''دیدار'' ئۆرگانی یەکێتی لاوانی کورد بوو.<ref name="کوردیپێدیا ١"/> ھەڵۆ شێرکۆ بێکەس جگە لە ڕۆژنامەوانی لە بواری وێژەیش چالاکە و شێعریش دەنووسێت و کۆمەڵێک نووسینی درێژ و پەخشانە شیعر و کورتە شیعریش بڵاو کردووەتەوە.<ref name="کوردیپێدیا ١">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20191203133310376068&lng=16 کوردیپێدیا: ''ھەڵۆ شێرکۆ بێکەس'' (بە کوردیی سۆرانی)، نووسراو لە ٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220814204737/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20191203133310376068&lng=16 |date=١٤ی ئابی ٢٠٢٢ }} سەردان لە ١٥ی ئابی ٢٠٢٢.</ref> == کارەکان == لە ساڵی ٢٠١٨ کتێبێک لەژێر ناوی [[سەد و یەک ڕۆژ تەنیایی]] بڵاوکردەوە، کە گێڕانەوەی دواساتەکانی ژیانی شێرکۆ بێکەسی باوکی لە ٢٥ی نیسان ھەتا ٤ی ئابی ٢٠١٣ لە وڵاتی سوێدە کە کتێبەکە بوو بە یەکێک لە پڕ فرۆشترین کتێبیەکانی ساڵ لە ھەرێمی باشووری کوردستاندا.<ref name="زەمەن ١"/> <ref name="کوردیپێدیا ١"/> ھەرەوەھا لە ساڵی ٢٠٢١ کتێبێکی کۆمەڵە ھەڵبەستی ھایکۆ بە دوو زمانی ئینگلیزی و کوردی لە ژێر ناوی ''[[خۆزیا باوکم ئەم شیعرانەی بدیایە]]'' چاپ و بڵاو کردووە کە لە ڕێوڕەسمی یادی ٨ھەمین ساڵیادی کۆچی دوایی شێرکۆ بێکەس پەردەی لەسەری لادرا.<ref name="فرات ١">[https://anfsorani.com/کوردستان/l-slmany-yady-shrk-bks-krayw-27073 ئاژانسی ھەواڵی فرات: ''لە سلێمانی یادی شێرکۆ بێکەس کرایەوە'' (بە کوردیی سۆرانی)، نووسراو لە ٢٢ی ئابی ٢٠٢١؛] سەردان لە ١٥ی ئابی ٢٠٢٢.</ref> لە ساڵی ٢٠٢١دا گۆڤاری ''ھایکۆی جیھان'' لە [[ژاپۆن]] کە ھەرساڵە ھەڵبژێرێک لە باشترین ھایکۆکانی شاعیرانی جیھان چاپ و بڵاو دەکات، لەگەڵ چەند شیعرێکی دیکەی شاعیرانی جیھان، سێ شیعری ھایکۆی ھەڵۆ شێرکۆ بێکەسیش وەکوو باشترین شیعرەکانی ھایکۆی ساڵی ٢٠٢١ ھەڵبژارد و لە ژمارەی ١٧ی گۆڤارەکە لە مانگی نیسانی ٢٠٢١دا بڵاویانکردەوە.<ref name="زەمەن ١"/> <ref name="کوردیپێدیا ٢">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20211213190920398459&lng=18 کوردیپێدیا: ''خۆزیا باوکم ئەم شیعرانەی بدیایە'' (بە کوردیی سۆرانی)، نووسراو لە ١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220814204742/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20211213190920398459&lng=18 |date=١٤ی ئابی ٢٠٢٢ }} سەردان لە ١٥ی ئابی ٢٠٢٢.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شاعیرانی کورد}} {{شێرکۆ بێکەس}} {{تووڵی دەروازە|شیعر|وێژەی کوردی|ژیاننامە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:خەڵکی سلێمانی]] [[پۆل:کوردەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی بە زمانی کوردی]] [[پۆل:شاعیرانی کورد]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٢]] [[پۆل:شاعیرانی عێراقی سەدەی ٢١ەم]] gl36vqifj0ouzcf5k5c7y6t6l8jrhgo 0 216035 1706914 1541149 2026-11-11T10:36:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (نژیاروانی-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1706914 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Memorial to the Murdered Jews of Europeabove.jpg|وێنۆک|وێنەی یادگاریی کۆمەڵکووژیی جووەکانی ئەورووپا]] '''یادگاریی کۆمەڵکووژیی جووەکانی ئەورووپا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Memorial to the Murdered Jews of Europe and Information Centre|ناونیشان=https://www.stiftung-denkmal.de/en/memorials/memorial-to-the-murdered-jews-of-europe/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref> (بە {{بە ئەڵمانی|Denkmal für die ermordeten Juden Europas}} Holocaust-Mahnmal) هەروەها ناسراوە بە '''یادگاریی هۆلۆکۆست'''، یادەوەرییەکە لە [[بەرلین]] بۆ قوربانیانییە [[جوو|جووەکانی]] [[ھۆلۆکۆست|هۆلۆکۆکۆست]]، لەلایەن تەلارساز پیتەر ئایسێنمان و بۆرۆ هاپۆڵد دیزاین کراوە. لە ڕووبەری ١٩،٠٠٠ مەتر چوارگۆشە پێکهاتووە کە ٢،٧١١ بەردی کۆنکرێتی تێدایە.<ref name="Stelae">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Memorial to the Murdered Jews of Europe – Field of Stelae|ناونیشان=http://www.stiftung-denkmal.de/en/memorials/the-memorial-to-the-murdered-jews-of-europe/field-of-stelae.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٦|وێبگە=Foundation for the Memorial to the Murdered Jews of Europe}}</ref> پلانی سەرەتایی بریتی بوو لە دانانی نزیکەی ٤٠٠٠ بەرد دابنرێت، بەڵام دوای دووبارە ژماردن، ژمارەی ئەو تەختانە کە دەتوانن بە شێوەیەکی ئاسایی بگونجێن لەگەڵ ڕووبەرەکە ئەوا بڕیاری دانانی ٢،٧١١ بەرد درا. لەم یادەوەرییە ناوی ٣ ملیۆن قوربانیی جوو نووسراوە.<ref name="YadVashem22">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Information Centre · Yad Vashem Portal|ناونیشان=http://www.stiftung-denkmal.de/en/exhibitions/information-centre/yad-vashem-portal.html#c968|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٦|وێبگە=Foundation for the Memorial to the Murdered Jews of Europe}}</ref> بیناکردنی ئەم پڕۆژەیە لە ١ی نیسانی ٢٠٠٣ دەستی پێکرد و لە ١٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٤ تەواو بوو. لە ١٠ی ئایاری ٢٠٠٥ کرایەوە، ئەمەش ٦٠ ساڵ دوای کۆتایی هاتنی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەم]] لە ئەورووپا بووە، و دوو ڕۆژ دواتر بۆ خەڵکی گشتیی و سەردانیکەرانی بەرلین کرایەوە. یادەوەرییەکە دەکەوێتە یەک بلۆک لە باشووری دەروازەی براندیانبێرگ، لە گەڕەکی میتە. تێچووی بنیاتنانی نزیکەی ٢٥ ملیۆن یۆرۆ بوو.<ref name="History">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Memorial to the Murdered Jews of Europe -History|ناونیشان=http://www.stiftung-denkmal.de/en/memorials/the-memorial-to-the-murdered-jews-of-europe/history.html|ڕێکەوتی سەردان=٤ی شوباتی ٢٠١٦|وێبگە=Foundation for the Memorial to the Murdered Jews of Europe}}</ref> لە کانوونی دووەمی ٢٠١٣، بلۆگەکەی Totem and Taboo کۆکراوەی وێنەکانی بڵاوکردەوە لە ئەپڵیکەیشنەکەی ھاوڕەگەزخوازان Grindr، کە لە یادەوەرییەکە گیراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Totem and Taboo: Grindr remembers the holocaust|ناونیشان=http://grindr-remembers.blogspot.co.uk/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Grindr-remembers.blogspot.co.uk}}</ref> ئەو ئاراستەیە کە سەریهەڵدا بوو وەڵامی تێکەڵاوی لێکەوتەوە: لەکاتێکدا بەڕێوەبەری گشتی ئەوکاتە یۆئێل سیمکای، کە خۆی جولەکە و هاوڕەگەزخواز بوو، جەختی لەوە کردەوە کە "زۆر تووڕە بووە" کە ئەندامانی ئەپەکەی "بەشداری لە یادەوەری هۆلۆکۆستەکە بن" ، ڕەخنەی نێودەوڵەتی هەبوو لە بەکارهێنانی یادەوەرییەکە وەک پشتەوەیەکەر بۆ پێڕەوەکان، کە بە بێ ڕێز دانرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=D'Addario|یەکەم=Daniel|ڕێکەوت=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Grindr's odd Holocaust fetish|ناونیشان=http://www.salon.com/2013/01/30/grindrs_odd_holocaust_fetish/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٣|وێبگە=Salon}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|سەردێڕ=Grindr Users Post 'Sexy' Pictures From Holocaust Memorial in Bizarre, Ironic Trend|ناونیشان=https://www.huffingtonpost.com/2013/01/31/grindr-holocaust-pictures_n_2590761.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠١٣|وێبگە=HuffPost}}</ref> == هەروەها بڕوانە == * [[ھۆلۆکۆست|هۆلۆکۆست]] * [[ئەڵمانیای نازی]] == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|http://www.stiftung-denkmal.de/en/}} * [https://www.holocaust-denkmal-berlin.de/ گرووپی کۆکردنەوەی پارە بۆ یادەوەری] * {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|سەردێڕ=Information on the Foundation Memorial to the Murdered Jews of Europe|ناونیشان=http://www.stiftung-denkmal.de/fileadmin/user_upload/projekte/oeffentlichkeitsarbeit/pdf/Presse/2014_10_30_Pressemappe_2014_en.pdf|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160204153328/http://www.stiftung-denkmal.de/fileadmin/user_upload/projekte/oeffentlichkeitsarbeit/pdf/Presse/2014_10_30_Pressemappe_2014_en.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٦|وێبگە=Foundation for the Memorial to the Murdered Jews of Europe}} * {{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.economist.com/displaystory.cfm?story_id=10424406|ئیش=The Economist|سەردێڕ=Latkes and vodka|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨}} * {{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Memorial to the Murdered Jews of Europe|ناونیشان=http://www.archiplanet.org/wiki/Memorial_to_the_Murdered_Jews_of_Europe%2C_Berlin%2C_Germany|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070927192553/http://www.archiplanet.org/wiki/Memorial_to_the_Murdered_Jews_of_Europe%2C_Berlin%2C_Germany|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|وێبگە=Archiplanet}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130728035844/http://www.archiplanet.org/wiki/Memorial_to_the_Murdered_Jews_of_Europe%2C_Berlin%2C_Germany |date=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٣ }} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|ئەورووپا|نژیاروانی}} {{پۆلی کۆمنز|Memorial to the Murdered Jews of Europe}} {{نژیاروانی-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:مێژووی جوولەکەکانی ئەڵمانیا]] [[پۆل:مۆزەخانەکان لە بەرلین]] sxy9bw3raygtvppnk0z53nxqcpqydrh 0 217159 1706810 1541087 2026-11-11T04:39:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (پزیشکی-کۆلکە) 1706810 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} [[پەڕگە:Cycatricial ectropion - eyes open.jpeg|وێنۆک|'''کەسێکی توشبوو بەنەخۆشیی سەبەل''']] '''ھەڵگەڕانەوەی پێڵوی چاو''' یان '''سەبەل''' ([https://en.m.wikipedia.org/wiki/Ectropion]{{بە ئینگلیزی|Ectropion}}) سەبەل بریتییە لە کێشەیەک لە پێڵوی چاوی نەخۆشەکەدا کە لاواز بووە و بە ئاڕاستەی دەرەوەدا ھەڵگەڕاوەتەوە بەشی ناوەوەی پێڵوی چاو بۆ دەرەوە ھەڵگەڕاوەتەوە. == نیشانەکان == # ھەوکردن(ئازار، سووربوونەوە و ھەڵاوسان) لە پێڵوی چاودا. # سوڕانەوەی پێڵوی چاو بە ئاڕاستەی دەرەوە (زۆر جار پێڵوی خوارەوەی چاو وای لێدێت) کە ڕووکەشێکی ناشرینی ھەیە. # وشک بوونی چاو بەھۆی ھاتنە دەرەوەی دڵۆپە فرمێسکەکان لەبری ئەوەی بچنە سەر چاوەکەو تەڕی بکەن دەکەونە سەر گۆنای کەسی توشبوو. == ھۆکارەکانی == # ئیفلیج بوونی ئەو دەمارانەی کە پەیوەستن بە پێڵوی چاوەوە. # لاواز بوونی ماسوولکەکان و ئەو میکانیزمانەی کە بە شێوەیەکی سروشتی پێڵوی چاو ڕادەگرن. # کۆمەڵ بوونی ئەو پەڵانەی کە بەھۆی (سووتان، برین، نەشتەرگەری) دروستبوون لە نزیکی چاوەکەدا. == لەم کاتانەدا سەردانی پزیشک بکە == * ئەگەر یەکێک لە ئەندامانی خێزانەکەتان تووشی سەبەل بووە. * ئەگەر یەکێک لەم حاڵەتانە لە پاش نەشتەرگەریی ڕوویاندا وەک: (ئازاری چاو، سووربوونەوە، ھەستیاری بە ڕووناکی، گۆڕان لە بیناییدا بەھەر شێوەیەک بێت).<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=دانلود کتاب فهرست بیماری‌ها|ناونیشان=http://ketabesabz.com/book/13030/دانلود-کتاب-فهرست-بیماری-ها|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=کتاب سبز}}</ref> "کتاب فهرست بیماری‌ها"تاریخ انتشار: ۲۹ تیر ۱۳۹۸"ئەم بابەتە لە کتێبی فهرست بیماری‌ها وەرگێڕدراوە <ref name=":1" />"بەستنەوەی بابەت بە بابەتە ئینگلیزیەکەوە"{{تووڵی دەروازە|پزیشکی}} {{پۆلی کۆمنز|Ectropion}} {{پزیشکی-کۆلکە}} [[پۆل:پزیشکی]] [[پۆل:چاو]] [[پۆل:نەخۆشی]] q4a6xhy3d7wdmk0cacyrr7vqkejxj6e 0 217320 1706863 1647705 2026-11-11T07:36:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706863 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەڵەشی سەروو | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=13 |coord={{Coord| 33.7851 |N| 46.3257 |E}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەڵەشی سەروو''' | دەرزیی_نەخشە = ڕۆژھەڵاتی کوردستان#Iran | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] دا##جێگە لە [[ئێران]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = 1 | پۆتانەکان = {{coord| 33.7851 |N| 46.3257 |E|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{flagicon image| Flag of Kurdistan.svg}} [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ئیلام|ئیلام]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان|ئەیوان]] | جۆری_دابەشکراو٥ = [[گوندەوار]] | ناوی_دابەشکراو٥ = [[گوندەواری سراو|سراو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = [[کوێخا]] | ناوی_سەرۆک = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = 1240 | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ | دانیشتووان_لە = [[٢٠١٦]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[شیعە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = ھاوین | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٨٧ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەڵەشی سەروو''' گوندێکە، کەوتووەتە [[گوندەواری سراو]]، [[ناوچەی ناوەندی شارستانی ئەیوان]]، [[شارستانی ئەیوان]]، [[پارێزگای ئیلام]]، [[ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] لە [[ئێران]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ووڵاتەکەت بناسە | ناونیشان = http://www.historyofkurd.com/2016/03/23/وڵاتەکەت-باشتر-بناسە/ | نووسەر = جەمیل ڕۆژبەیانی |زمان = کوردی}}</ref> == دانیشتووان == * بە پێی [[سەرژمێریی گشتیی جەماوەر و خانووی ئێران]] لە ساڵی [[٢٠١٦]]دا، ژمارەی دانیشتووانی ئەم گوندە (٠)کەس و (٠) [[خێزان]] بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.amar.org.ir/Portals/0/sarshomari90/Files/ABADY-90/os05.xls |سەردێڕ=ناوەندی ئاماری ئێران، '''فایلی XLSی ئەنجامەکانی سەرژمێریی ساڵی ٢٠١٦'''}}</ref> * دانیشتووانی [[گوند]]ەکە [[کورد]]ن. * بە [[زمانی کوردی|کوردی]] شێوەزاری ([[کوردیی کەڵھوڕی|کەلھوڕی]]) دەدوێن.<ref> http://iranatlas.net/index.html?module=module.language-distribution.ilam#</ref> == ئایین == * ئایینی خەڵکی ئەم [[گوند]]ە [[ئیسلام]] ([[شیعە]])یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = فرھنگ جغرافیائی ایران(ابادیھا)| ناونیشان = https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&*| نووسەر = «[[:fa:حاجعلی رزمآرا|سەرتیپ حاجعلی رزمآرا]]»| زمان = فارسی}}{{بەستەری مردوو|url=https://docviewer.yandex.ru/view/0/?page=1&* |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شارستانی ئەیوان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|کوردستان|ئێران}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ئێران بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی کوردستان بەپێی شارستان|ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی شارستانی ئەیوان]] [[پۆل:گوندەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی شارستانی ئەیوان]] ri8gpj0gsbj6hpsh4hspxjtcf12hone 0 217723 1706829 1704257 2026-11-11T05:46:52Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706829 wikitext text/x-wiki '''گەمارۆدانی قودس''' لە ساڵی [[١٢٤٤]] دوای [[شەڕەکانی خاچپەرستی|جەنگی خاچھەڵگری]] شەشەم ڕوویدا، کاتێک سوپای خورازمیان لە ١٥ی تەمموزی ١٢٤٤ شارەکەیان داگیرکرد.{{cn|date=January 2021}} {{Infobox military conflict|conflict=گەمارۆدانی قودس|partof=[[شەڕەکانی خاچپەرستی|خاچپەرستی]]|date=١٥ی تەمموزی ١٢٤٤|place=[[ئورشەلیم|ئۆرشەلیم]]|result=[[دەوڵەتی ئەییووبی|ئەییووبییەکان سەرکەوتن]]|combatant1=[[File:Flag of Ayyubid Dynasty.svg|22px]] [[دەوڵەتی ئەییووبی]]<br>[[خەواریزمییەکان]]|combatant2=[[File:Vexillum_Regni_Hierosolymae.svg|border|22px]] [[شانشینی قودس]]|commander1=[[Image:Flag of Ayyubid Dynasty.svg|border|22px]] [[سالح ئەییوب]]|commander2=[[File:Vexillum_Regni_Hierosolymae.svg|border|22px]]|strength1=١٠،٠٠٠|strength2=٢٠،٠٠٠|casualties1=نەزانراو|casualties2=١٤،٠٠٠}} [[ئیمپراتۆر]] فرێدریکی دووەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ڕۆمیی پیرۆز|ئیمپراتۆریەتی ڕۆمیی پیرۆز]] لە ساڵی ١٢٢٨ تا ١٢٢٩ سەرکردایەتی جەنگی خاچھەڵگری شەشەمی کرد و ئیدیعای نازناوی پاشای قودسی کرد وەک هاوسەری ئیزابێلای دووەمی قودس کە لە ساڵی ١٢١٢ەوە شاژنە بوو بەس بوون بۆ وەرگرتنەوەی [[ئورشەلیم|قودس]] و [[بەیت لەحم]] و [[ناسرە]] و چەندین مۆڵگە بەبێ شەڕ، وەک لە پەیماننامەیەکدا لەگەڵ سوڵتانی ئەیوبی [[کامیل]] واژۆ کراوە.  بەڵام قودس بۆ ماوەیەکی زۆر لە دەستی [[مەسیحی|مەسیحییەکان]] نەما، چونکە سەرەڕای دەستکەوتی زیاتری خاک چەند ساڵێک پێشتر لە جەنگی خاچھەڵگری بارۆنەکان، ئەم دووەمیان بە ڕادەیەکی پێویست دەوروبەری شارەکەی کۆنترۆڵ نەکرد کە بتوانێت بەرگرییەکی کاریگەر مسۆگەر بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Timeline: History of Jerusalem|ناونیشان=http://www.wzo.org.il/en/resources/view.asp?id=222|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071008190040/http://www.wzo.org.il/en/resources/view.asp?id=222|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> سوپای خورازمیان لە ١٠ هەزار سوارچاک پێکهاتبوو، کە لە هەردوو بەشێک لە پاشماوەی سوپای کیپچاکی دوایین خورازمشا، جەلالدین مانگبورنی و [[قەیمەرییە]] [[ھۆزە کوردەکان|کوردەکان]] پێکهاتبوو.  ئەوان بە کۆنسێرت لەگەڵ سوڵتانی ئەیوبی نواندنیان دەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=مێژووی خاچپەرستەکان|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٤١-٢٩٨٧٧-٠|پەڕەکان=لاپەرە ١٨٨}}</ref> == شەڕەکە == لە ساڵی ١٢٤٤دا ئەیوبیەکان ڕێگەیان بە خوارازمییەکان دا کە ئیمپراتۆریەتەکەیان لە ساڵی ١٢٣١ لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل|مەغۆلەکانەوە]] وێران کرابوو، هێرش بکەنە سەر ئەو شارە.  گەمارۆکە لە ١٥ی تەمموزدا ڕوویدا و شارەکە بە خێرایی کەوتە خوارەوە. خوارازمییەکان گەڕەکی [[ئەرمەنستان|ئەرمەنیان]] تاڵان کرد و لەوێ دانیشتوانی مەسیحییان لەناوبرد و جولەکەکانیان دەرکرد. جگە لەوەش گۆڕی پاشاکانی قودسیان لە کەنیسەی گۆڕی پیرۆزدا لێسەندەوە و ئێسکەکانیان هەڵکەند، کە تێیدا گۆڕەکانی باڵدوینی یەکەم و گۆدفری بۆیلۆن بوونە سێنۆتاف (گۆرێکی بەتاڵ). لە ٢٣ی ئابدا، تاوەری داود خۆی ڕادەستی هێزەکانی خوارازمیان کرد، نزیکەی شەش هەزار پیاو و ژن و منداڵی مەسیحی بەرەو دەرەوەی قودس بەڕێکەوتن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Timeline of Church History - OrthodoxWiki|ناونیشان=https://orthodoxwiki.org/Timeline_of_Church_History|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=orthodoxwiki.org}}</ref> == پاش شەڕەکە == زەوتکردنی شارەکە و ئەو کۆمەڵکوژییەی کە یاوەری بوو، وایکرد خاچھەڵگرەکان هێزێک کۆبکەنەوە بۆ ئەوەی بچنە پاڵ هێزەکانی ئەیوبی و لە [[جەنگی غەززە]] دژی هێزەکانی [[میسر]] و خورازمیان بجەنگن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=شەڕەکانی خاچپەرستی|ژپنک=٩٧٨-١-٩٠٥٧٠٤-٥٨-٣|پەڕەکان=١٧٦-١٧٧}}</ref>  جگە لەوەش ڕووداوەکان هانی پاشای فەرەنسا لویسی نۆیەمیان دا بۆ ڕێکخستنی حەوتەمین جەنگی خاچھەڵگری. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئیسرائیل|ئیسلام|مێژوو|شەڕ}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} e4nykwx3vc3tp6wix3i47all8dbjeix 0 218924 1706774 1408921 2026-11-11T01:40:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1706774 wikitext text/x-wiki '''ھەڵبەستی پاڵەوانی'''، '''پاڵەواننامە'''، '''ئێپیک'''، '''حیماسە''' یان '''حەماسە''' (بە ئینگلیزی: Epic poetry) چەشنێک لە [[ھەڵبەستی گێڕانەوەیی]]ی دڕێژە کە زۆرتر سەبارەت بە کردەوە نائاساییەکانی کەسایەتییە نائاساییەکان دەھۆنرێتەوە کە لەگەڵ خواکان و [[ھێزی سەروومرۆڤ|ھێزە سەروومرۆڤییەکان]] لە پەیوەندیدان و گەردوونی فانی بۆ نەوەکانییان بەدی دەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Michael Meyer |سەردێڕ=The Bedford Introduction to Literature |ناونیشان=https://archive.org/details/bedfordintroduct0000unse_e5a4 |شوێن=Bedford |بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |ساڵ=٢٠٠٥|پەڕەکان=[https://archive.org/details/bedfordintroduct٠٠٠٠unse_e٥a٤/page/٢١ ٢١]–٢٨|ژپنک=٠-٣١٢-٤١٢٤٢-٨}}</ref> == وشەڕەت == لە زمانی ئینگلیزیدا بە ھەڵبەستی پاڵەوانی ئێپیک (بە ئینگلیزی: epic) دەڵێن کە لە وشەی لاتینی ئێپیکووس (epicus) گێڕاوە و ئەوەیش لە وشەی یوونانیی کۆنی ئپیکۆس (epikos) گێڕاوە کە لە سەروشەی ئێپۆس (epos)<ref>{{Cite OED | epic | id=63237 }}</ref> بە واتای وشە، چیرۆک و ھەڵبەستە.<ref>{{cite dictionary |title=Epic |dictionary=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=epic }}</ref> لە زمانی یوونانیی کۆن وشەی ئێپیک (epic) دەتوانێت ئاماژە بە ھەموو ھەڵبەستێک بکات کە لە سەر [[کێشی شەش بڕگەیی]] یان ئێپیا (epea) بێت کە نە تەنیا [[ھۆمیرۆس]]، بەڵکوو ھەڵبەستە زاناییەکانی [[ھێسیۆدۆس]]، گوتنەکانی [[پیتیا|پێشبینیکەری دلفی]]، و بەیتەکانی نامۆی خواناسانەی نیسبەتدراو بە [[ئۆرفێئۆس]] لەوانەیە. بەڵام دواتر ئەمە باو دەبێت کە وشەی ئێپیک تەنیا بۆ ئاماژە کردن بە ئێپیکی پاڵەوانی و چیرۆکە قارەمانانە سنۆردار بکرێت کە مژاری ئەم وتارەیە. لە زمانی تورکی بۆ ئەم چەشنە ھەڵبەستە وشەی ئەپیک (Epik şiir) باوە کە لە زمانی یوونانی گیراوە. لە زمانی عەرەبییش (شعر مَلحَمي) یان (المَلحَمَة) دەڵێن کە ئەم وشە لە ڕیشەی (لَحم) بە واتای گۆشت گێڕاوە و واتای شەڕی گەورە، مرۆڤکوژی و گۆڕەپانی شەڕە. لە زمانی فارسیدا بەم شێوەی ھەڵبەستە حەماسە دەڵێن کە خۆی وشەیەکی عەرەبییە و لە ڕیشەی (حَمِس) بە واتای سامناکی، دلێری، دلاوەری و ئازایییە، بەڵام لە فارسیدا جگە لە واتای پاڵەوانی و ئازایی بەگشتی بە واتای کردەوەیەکی نائاساییش بە کار دەچێت کە شانازی پێ دەکرێت.<ref name="مەزرینگەی میدیا ١">[http://pajuhesh.irc.ir/product/book/show.text/id/1920/order/3 مەزرینگەی گشتیی لێکۆڵینەوە ئیسلامییەکانی میدیا: ''وشە و دەستەواژەی حیماسە'' (بە فارسی)؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221118204120/http://pajuhesh.irc.ir/product/book/show.text/id/1920/order/3 |date=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ }} سەردان لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢.</ref> لە [[زمانی تەبەری]] بەم چەشنە ھەڵبەستە سووتخوونی دەڵێن. ھەروە ھا لە زمانی ئەرمەنی ئێپۆس (Էպոս) دەوترێت. لە زمانی کوردییش وشەی پاڵەوان لە وشەی پەھلە یان پاڵە گێڕاوە کە ناوی وڵاتێک بووە کە لە سەرەتادا [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئیمپراتۆریەتیی پارت]] حکوومەتیان لەسەر کردووە. ئەم وشە لە پەرسەوە (Parθava) ھاتووە کە دواتر لە زمانی پاڵەویی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکان]] بە پەھلە گۆڕاوە و دوای ئیسلام بچۆکتر کراوە و لە سەردەمەکانی ناوێن بە ناوچەکانێک لە ناوەند و ڕۆژاوای ئێران و ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ھەنووکەیی سنۆردار کراوە. ھەندێک لە لێکۆڵێنەرانی وێژە و مێژوو پێیان وایە کە بەھۆی ئەوەی کە خەڵکی ئەم ناوچە لە سەردەمی پارتەکان لە بەرامبەر دوژمنانی بیانی شەڕی زۆریان کردووە و بە دلێری ناسراو بوونەتەوە، ناوی خۆیانیان بەو چەشنە چیرۆک و ھەڵبەستە بەخشیوە کە سەبارەت بە ئازایی و بوێری بووە و بۆیە ئەم شێوەی وێژەییە بە ھەڵبەستی پاڵەوانی یان پاڵەواننامە ناسراوەتەوە و بە کەسایەتییەکانی ئازا و دلێرەکانیش ناوی ''پاڵەوان'' دراوەتەوە.<ref name="ناوەندی زانستنامەی گەورەی ئیسلامی ١">[http://www.cgie.org.ir/fa/article/225268/ ناوەندی زانستنامەی گەورەی ئیسلامی: ''پھلوان'' (بە فارسی)، نووسینی عەلی بولووکباشی و مێھران ئەفشاری، نووسراو لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩؛] سەردان لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Epic poetry}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|شیعر|ھونەرەکان}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبەستی پاڵەوانی]] [[پۆل:ھەڵبەستی گێڕانەوەیی]] [[پۆل:جۆرەکانی وێژەی چیرۆکی]] dyc2ybwfs4pim5wopfskg60f32iz7tl 1706892 1706774 2026-11-11T09:05:48Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706892 wikitext text/x-wiki '''ھەڵبەستی پاڵەوانی'''، '''پاڵەواننامە'''، '''ئێپیک'''، '''حیماسە''' یان '''حەماسە''' (بە ئینگلیزی: Epic poetry) چەشنێک لە [[ھەڵبەستی گێڕانەوەیی]]ی دڕێژە کە زۆرتر سەبارەت بە کردەوە نائاساییەکانی کەسایەتییە نائاساییەکان دەھۆنرێتەوە کە لەگەڵ خواکان و [[ھێزی سەروومرۆڤ|ھێزە سەروومرۆڤییەکان]] لە پەیوەندیدان و گەردوونی فانی بۆ نەوەکانییان بەدی دەھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|نووسەر=Michael Meyer |سەردێڕ=The Bedford Introduction to Literature |ناونیشان=https://archive.org/details/bedfordintroduct0000unse_e5a4 |شوێن=Bedford |بڵاوکەرەوە=St. Martin's Press |ساڵ=٢٠٠٥|پەڕەکان=[https://archive.org/details/bedfordintroduct٠٠٠٠unse_e٥a٤/page/٢١ ٢١]–٢٨|ژپنک=٠-٣١٢-٤١٢٤٢-٨}}</ref> == وشەڕەت == لە زمانی ئینگلیزیدا بە ھەڵبەستی پاڵەوانی ئێپیک (بە ئینگلیزی: epic) دەڵێن کە لە وشەی لاتینی ئێپیکووس (epicus) گێڕاوە و ئەوەیش لە وشەی یوونانیی کۆنی ئپیکۆس (epikos) گێڕاوە کە لە سەروشەی ئێپۆس (epos)<ref>{{Cite OED | epic | id=63237 }}</ref> بە واتای وشە، چیرۆک و ھەڵبەستە.<ref>{{cite dictionary |title=Epic |dictionary=Online Etymology Dictionary |url=http://www.etymonline.com/index.php?term=epic }}</ref> لە زمانی یوونانیی کۆن وشەی ئێپیک (epic) دەتوانێت ئاماژە بە ھەموو ھەڵبەستێک بکات کە لە سەر [[کێشی شەش بڕگەیی]] یان ئێپیا (epea) بێت کە نە تەنیا [[ھۆمیرۆس]]، بەڵکوو ھەڵبەستە زاناییەکانی [[ھێسیۆدۆس]]، گوتنەکانی [[پیتیا|پێشبینیکەری دلفی]]، و بەیتەکانی نامۆی خواناسانەی نیسبەتدراو بە [[ئۆرفێئۆس]] لەوانەیە. بەڵام دواتر ئەمە باو دەبێت کە وشەی ئێپیک تەنیا بۆ ئاماژە کردن بە ئێپیکی پاڵەوانی و چیرۆکە قارەمانانە سنۆردار بکرێت کە مژاری ئەم وتارەیە. لە زمانی تورکی بۆ ئەم چەشنە ھەڵبەستە وشەی ئەپیک (Epik şiir) باوە کە لە زمانی یوونانی گیراوە. لە زمانی عەرەبییش (شعر مَلحَمي) یان (المَلحَمَة) دەڵێن کە ئەم وشە لە ڕیشەی (لَحم) بە واتای گۆشت گێڕاوە و واتای شەڕی گەورە، مرۆڤکوژی و گۆڕەپانی شەڕە. لە زمانی فارسیدا بەم شێوەی ھەڵبەستە حەماسە دەڵێن کە خۆی وشەیەکی عەرەبییە و لە ڕیشەی (حَمِس) بە واتای سامناکی، دلێری، دلاوەری و ئازایییە، بەڵام لە فارسیدا جگە لە واتای پاڵەوانی و ئازایی بەگشتی بە واتای کردەوەیەکی نائاساییش بە کار دەچێت کە شانازی پێ دەکرێت.<ref name="مەزرینگەی میدیا ١">[http://pajuhesh.irc.ir/product/book/show.text/id/1920/order/3 مەزرینگەی گشتیی لێکۆڵینەوە ئیسلامییەکانی میدیا: ''وشە و دەستەواژەی حیماسە'' (بە فارسی)؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221118204120/http://pajuhesh.irc.ir/product/book/show.text/id/1920/order/3 |date=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ }} سەردان لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢.</ref> لە [[زمانی تەبەری]] بەم چەشنە ھەڵبەستە سووتخوونی دەڵێن. ھەروە ھا لە زمانی ئەرمەنی ئێپۆس (Էպոս) دەوترێت. لە زمانی کوردییش وشەی پاڵەوان لە وشەی پەھلە یان پاڵە گێڕاوە کە ناوی وڵاتێک بووە کە لە سەرەتادا [[ئیمپراتۆریەتیی ئەشکانی|ئیمپراتۆریەتیی پارت]] حکوومەتیان لەسەر کردووە. ئەم وشە لە پەرسەوە (Parθava) ھاتووە کە دواتر لە زمانی پاڵەویی سەردەمی [[ئیمپراتۆریەتیی ساسانی|ساسانییەکان]] بە پەھلە گۆڕاوە و دوای ئیسلام بچۆکتر کراوە و لە سەردەمەکانی ناوێن بە ناوچەکانێک لە ناوەند و ڕۆژاوای ئێران و ڕۆژھەڵاتی کوردستانی ھەنووکەیی سنۆردار کراوە. ھەندێک لە لێکۆڵێنەرانی وێژە و مێژوو پێیان وایە کە بەھۆی ئەوەی کە خەڵکی ئەم ناوچە لە سەردەمی پارتەکان لە بەرامبەر دوژمنانی بیانی شەڕی زۆریان کردووە و بە دلێری ناسراو بوونەتەوە، ناوی خۆیانیان بەو چەشنە چیرۆک و ھەڵبەستە بەخشیوە کە سەبارەت بە ئازایی و بوێری بووە و بۆیە ئەم شێوەی وێژەییە بە ھەڵبەستی پاڵەوانی یان پاڵەواننامە ناسراوەتەوە و بە کەسایەتییەکانی ئازا و دلێرەکانیش ناوی ''پاڵەوان'' دراوەتەوە.<ref name="ناوەندی زانستنامەی گەورەی ئیسلامی ١">[http://www.cgie.org.ir/fa/article/225268/ ناوەندی زانستنامەی گەورەی ئیسلامی: ''پھلوان'' (بە فارسی)، نووسینی عەلی بولووکباشی و مێھران ئەفشاری، نووسراو لە ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩؛] سەردان لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Epic poetry}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|شیعر|ھونەرەکان}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبەستی پاڵەوانی]] [[پۆل:ھەڵبەستی گێڕانەوەیی]] [[پۆل:جۆرەکانی وێژەی چیرۆکی]] [[پۆل:خەیاڵی سەرکێشی]] m2trxniblvxln9t8ipz3akeyfdujfi4 0 218933 1706775 1547741 2026-11-11T01:40:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1706775 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵبەستی پاڵەوانیی نەتەوەیی''' یان '''حەماسەی نەتەوەیی''' بە ئەو ھەڵبەستی پاڵەوانییە یان کاری وێژەیی پاڵەوانییە دەوترێت کە گەوھەر یان ڕۆحی نەتەوەیەکی تایبەت -نە بە شێوەیەکی پێویست [[دەوڵەت-نەتەوە]]یەک- یان لانیکەم گرووپێکی ئتنیک یان زمانیی خوازیاری [[سەربەخۆیی]] یان خۆبەڕێوەبەری پیشان بدات یان باوەر بە ئەوە بێت ک ئاوا شتێک پێشان دەدات. ھەڵبەستە پاڵەوانییەکانی نەتەوەیی زۆر جار لە ڕێشە و تۆخمەی نەتەوەیەک، بەشێک لە مێژووی یان ڕووداوێکی گرینگ لە گەشەپێدانەوەی شۆناسی نەتەوەیی ھەروەکوو [[ھێمای نەتەوەیی|ھێما نەتەوەییەکان]]ی دیکەی ئەو نەتەوە قسە دەکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|وێژە|چاند}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکان]] [[پۆل:پاڵەواننامەکان]] [[پۆل:داستانەکان]] j9ahwbixwka5uk3xv17lemoe7dpn4r9 0 219908 1706877 1394997 2026-11-11T07:39:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە) 1706877 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Haim_Harari_age_24.jpg|وێنۆک|ھەیم ھەراری لە ساڵی ١٩٠٧]] '''ھەیم ھەراری''' (شنور زالمان بلومبێرگ) (بە [[زمانی عیبری|عیبری]]: חיים הררי (שניאור זלמן בלומברג (١٣ی تەممووزی ١٨٨٣ – ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٤٠) مامۆستا و نووسەر و بانگەشەی عیبری بووە، ئەندامی ئەنجومەنی دووەمی نوێنەران بووە، ئەکتەر و دەرھێنەرێکی ئاماتۆر بووە، یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی 'کۆمەڵەی خۆشەویستانی شانۆی عیبری'، و یەکێک بووە لە دامەزرێنەرانی [[تێل ئەڤیڤ|تەلئەبیب]].<ref>[https://books.google.com/books?id=VpAOwFYe24wC&pg=PA55 Staging and Stagers in Modern Jewish Palestine: The Creation of Festive Lore in a New Culture, 1882-1948 (Raphael Patai Series in Jewish Folklore and Anthropology), 2004 by Shoshana Sitton and Yaacov Shavit, p.55]</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب| نووسەر = Naor Mordecai| ساڵ = ١٩٨٤| سەردێڕ = Tel Aviv at the beginning of the years 1934-1909 Sources, summaries, selected issues and auxiliary material | بڵاوکەرەوە = Yad Izhak Ben-Zvi |ناونیشان= https://simania.co.il/bookdetails.php?item_id=102494}}</ref><ref>[http://lib.cet.ac.il/pages/item.asp?item=12794 "Who were the 66 founders of Tel Aviv?" From the virtual library of CET (Centre For Educational Technology)]</ref><ref>[https://www.makorrishon.co.il/nrg/online/54/ART1/876/682.html The story behind the photo. The 66 Jewish families who congregated on the sand dunes of what would become Tel Aviv]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Haim Harari (educator)}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٨٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٤٠]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئیسرائیلی]] [[پۆل:ڕۆژنامەنووسەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:مێژووی تێل ئەڤیڤ]] [[پۆل:نووسەرانی زمانی عیبری]] lhwrau6yvp77pbqjef7z0fcjk9lcmdk 0 220026 1706920 1478465 2026-11-11T10:37:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ئیسرائیل-کۆلکە) 1706920 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Yarden_Gerbi.jpg|وێنۆک|یاردن گێربی]] '''یاردن گێربی''' (بە [[زمانی عیبری|عیبری]]: ירדן ג'רבי؛ لەدایکبووی ٨ی تەممووزی ١٩٨٩) پاڵەوانی جیھانی [[جودۆ]]کای خانەنشینکراوی [[ئیسرائیل]]ە. ئەو میدالیای برۆنزی ئۆڵۆمپیادی بەدەستھێنا لە کێبڕکێکردن بۆ ئیسرائیل لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٦، لە یارییەکانی جودۆی ژنان کە کێشی ٦٣ کیلۆگرام بوو.<ref name="2016 Olympics">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2016 Summer Olympics|ناونیشان=https://www.ijf.org/competition/1339/results |وێبگە=ijf.org |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> گێربی لە پاڵەوانێتی جیھانی جودۆی ساڵی ٢٠١٣ لە بەشی -٦٣ کیلۆگرام (١٣٩ پاوەند) میدالیای زێڕی بەدەستھێنا.<ref name="2013 World Championships">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=2013 World Championships|ناونیشان=https://www.ijf.org/competition/1117/results |وێبگە=ijf.org |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref><ref name="jpost1">Sinai, Allon. [http://www.jpost.com/Sports/Israels-Gerbi-grabs-Worlds-gold-324742 "Israel's Gerbi takes gold at Judo World Championships"]. ''[[Jerusalem Post]]'', August 29, 2013. Retrieved on August 30, 2013.</ref><ref name="jewishpress1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Yanover|یەکەم=Yori|ناونیشان=http://www.jewishpress.com/news/breaking-news/israeli-takes-judo-world-championship-gold/2013/08/30/ |سەردێڕ=Israeli Takes Judo World Championship Gold |ئیش=The Jewish Press |ڕێکەوت=٣٠ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> لە تەمەنی ٢٤ ساڵیدا پێنج جار پاڵەوانێتی ئیسرائیلی بەدەستھێنا، ھەروەھا لە یارییەکانی مەکابیای ٢٠٠٩دا خاوەنی میدالیای زیو بوو. == ژیانی تایبەت == گێربی لە شاری [[کفار سابا]]ی ئیسرائیل لە بنەماڵەیەکی [[جوو]]لەکە سەفاردی ([[تونسی]]-جوولەکە) لە جربا لەدایک بووە. ئەو گەورە بووە و ھەروەھا لە ئێستادا لە شاری نەتانیا لە ئیسرائیل نیشتەجێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠١٦|سەردێڕ=Israeli wins bronze in Judo in Rio |ناونیشان=http://www.ynetnews.com/articles/0,7340,L-4839619,00.html |وێبگە=Ynetnews |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠١٦}}</ref><ref name="jewishpress1"/><ref>"Israeli Sports", ''[[Jewish Sports Review]]'', Vol. 9, No. 11, Issue 107, p. 20, January/February 2015.</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.shalomlife.com/news/19216/israeli-judoist-wins-medal-in-budapest-hungary/|نووسەر=David Shear|سەردێڕ=Israeli Judoist Wins Medal in Budapest, Hungary|بڵاوکەرەوە=Shalom Life|ڕێکەوت=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140116141310/http://www.shalomlife.com/news/19216/israeli-judoist-wins-medal-in-budapest-hungary/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نازناوەکانی بریتین لە جۆردن، گێرب و دێنوش.<ref name="yardengerbi1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.yardengerbi.com/About-Me.htm |سەردێڕ=About Me |بڵاوکەرەوە=Yarden Gerbi |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130831231547/http://www.yardengerbi.com/About-Me.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠١٣|df=dmy-all}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130831231547/http://www.yardengerbi.com/About-Me.htm |date=٣١ی ئابی ٢٠١٣ }}</ref> لە [[زانکۆی کراوەی ئیسرائیل]] خوێندوویەتی، ئابووری و بەڕێوەبردنی خوێندووە.<ref name="jspace1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|نووسەر=Jac Looch |ناونیشان=http://www.jspace.com/news/articles/israeli-yarden-gerbi-wins-world-judo-championship/15172 |سەردێڕ=Israeli Yarden Gerbi Wins World Judo Championship |بڵاوکەرەوە=Jspace.com |ڕێکەوت=٩ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140114044211/http://www.jspace.com/news/articles/israeli-yarden-gerbi-wins-world-judo-championship/15172 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140114044211/http://www.jspace.com/news/articles/israeli-yarden-gerbi-wins-world-judo-championship/15172 |date=١٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤ }}</ref><ref name="yardengerbi1"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Yarden Gerbi}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئۆڵۆمپیاد|ئیسرائیل|ژن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئیسرائیل-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:وەرزشوانانی جوولەکە ئیسرائیلی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:مێدالیاوەرگرانی ئۆڵمپیکی ھاوینەی ٢٠١٦]] [[پۆل:وەرگرانی مەدالیای ئۆلۆمپی لە یاری جودۆ]] 97iix23gk17b7dwx02ubs9vjl32zoqu 0 220157 1706930 1647685 2026-11-11T10:39:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1706930 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارمیش | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| یارمیش }}<br>{{lang-en| Yarmish }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.04593| 44.64187}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یارمیش''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.04593| 44.64187 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ئاڵا و لۆگۆی هەرێمی کوردستان | ناونیشان = https://gov.krd/information-and-services/press-material/ |ڕێکەوتی سەردان= ١ـ١١ـ٢٠٢٢ |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کۆیە|کۆیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کۆیە]](ناوەند) <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = بوون بە [[شارەدێ]] | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤٩٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٨ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارمیش''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی کۆیە]](ناوەند) لە [[قەزای کۆیە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای کۆیە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆیە]] fjsql10xtl1ykhuto5uccx1eollrtpy 0 220516 1706828 1703610 2026-11-11T05:46:42Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706828 wikitext text/x-wiki '''گەمارۆدانی عەکا''' لە ساڵی ١٧٩٩ شکستێکی گەورەی فەڕەنسی بوو بۆ سەر شاری [[عەکا]]ی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] (ئێستای [[فەلەستین]]) و خاڵی وەرچەرخانی داگیرکردنی میسر و سووریا بوو لەلایەن [[ناپۆلیۆن بۆناپارت|ناپلیۆن بۆناپارت]] لەگەڵ شەڕی [[نیل]]. ئەوە سێیەم دۆڕانی تاکتیکی ناپلیۆن بوو لە ژیانی [[شەڕ|جەنگیدا]]، دوای ئەوەی سێ ساڵ پێشتر لە شەڕی دووەمی [[باسانۆ]] و شەڕی [[کالدیێرۆ]] لەکاتی ھەڵمەتی [[ئیتالیا|ئیتاڵیادا]] شکستی ھێنا. لە ئەنجامی گەمارۆی شکستخواردوودا، ناپلیۆن بۆناپارت دوای دوو مانگ پاشەکشەی کرد بۆ [[میسر]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Siege of Acre {{!}} Summary {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/event/Siege-of-Acre-1799|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Bodart|یەکەم=Gaston|ناونیشان=http://archive.org/details/bub_gb_A0kNAAAAYAAJ|سەردێڕ=Militär-historisches Kriegs-Lexikon (1618-1905)|ڕێکەوت=١٩٠٨|بڵاوکەرەوە=Wien und Leipzig, C. W. Stern|ئەوانی تر=Harvard University}}</ref> {{Infobox military conflict|conflict =گەمارۆدانی عەکا|image= [[File:حصار-عكا.jpg|220x440px|thumb|left|گەمارۆدانی عەکا لەلایەن ھێزەکانی [[فەڕەنسا]]وە بە سەرۆکایەتی [[ناپۆلیۆن بۆناپارت|ناپلیۆن بۆناپارت]] لە ساڵی ١٧٩٩]]|place=[[عەکا]]، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]|result=سەرکەوتنی ئینگلیز و عوسمانی|caption=گەمارۆدانی شکستخواردووی عەکا لەلایەن ھێزەکانی فەرەنسا بە سەرۆکایەتی ناپۆلیۆن|casualties1=2,000{{sfn|Bodart|1908|p=334}} (for the siege)|casualties2=4,000{{sfn|Bodart|1908|p=334}}{{ھن}}or 4,500{{sfn|Gilbert|2022}} * 2,300 killed * 2,200 wounded or ill|combatant1={{flagicon|Ottoman Empire|1793}} [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]{{ھن}}{{flagicon|Kingdom of Great Britain}} شانشینی بەریتانیا|combatant2={{flagicon|France|1974}} فەڕەنسا|commander1={{flagicon|Ottoman Empire|1793}} [[جەززەر پاشا]]{{ھن}}{{flagicon|Ottoman Empire|1793}} [[حەیم فەرحی]]{{ھن}}{{flagicon image|Naval ensign of the United Kingdom.svg|23px}} [[سدنی سمیس]]{{ھن}}{{flagicon|Kingdom of Great Britain}} [[ئەنتۆنی لێ پیکارد دی فیلیپۆ]]|commander2={{flagicon|France|1974}} [[ناپۆلیۆن بۆناپارت]]{{ھن}}{{flagicon|France|1974}} [[ژان باپتیست کلێبەر]]{{ھن}}{{flagicon|France|1974}} [[یوجین دی بیۆھارن]] [[بریندار لە شەڕدا]]|date=٢٠ی ئازار – ٢١ی ئایاری ١٧٩٩|strength1='''Garrison''': 5,000 men{{sfn|Bodart|1908|p=334}}{{sfn|Gilbert|٢٠٢٢}}{{ھن}}'''Relief army''': 40,000<ref>Guerre d'Orient: Campagnes de Égypte et de Syrie - page 82</ref>{{Better source needed|date = September 2022}}{{ھن}}'''Support''': 2 British [[Ship of the line|ships of the line]]{{sfn|Gilbert|2022}}|strength2=12,000{{sfn|Bodart|1908|p=334}}-13,000{{sfn|Gilbert|٢٠٢٢}}}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەڕەنسا|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|فەلەستین}} {{پۆلی کۆمنز|Siege of Acre (1799)}} {{فەڕەنسا-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} idr8ifm1o9das1f83e6ksuuocp9dsdv 0 221337 1706430 1553533 2026-11-10T15:14:35Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706430 wikitext text/x-wiki {{Short description|Japanese animation studio}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox company | name = | logo = File:Studio Ponoc logo.png | logo_size = 250px | logo_alt = Sans serif black font spelling Studio Ponoc. The first "o" in “Ponoc" appears to be a clock with red hands pointing to the 12 o'clock position. This refers to “Ponoc” being based the Croatian word for “midnight” or “the start of a new day". | image = | image_size = | image_alt = | image_caption = | trading_name = | native_name = 株式会社スタジオポノック | native_name_lang = ja | romanized_name = Kabushiki-gaisha Sutajio Ponokku | type = [[Kabushiki kaisha|کابوشیکی کایشا-KK]] | traded_as = | ISIN = | industry = [[ئەنیمەیشین]] | genre = | fate = | founded = {{Start date and age|2015|04|15}} in [[موساشینۆ, تۆکیۆ]], [[ژاپۆن]] | founder = [[یۆشیاکی نیشیمورا]] | defunct = <!-- {{End date|YYYY|MM|DD}} --> | hq_location_city = موساشینۆ, [[تۆکیۆ]] | hq_location_country = [[ژاپۆن]] | num_locations = یەک | key_people = یۆشیاکی نیشیمورا (CEO) | parent = | products = | brands = | services = | num_employees = | num_employees_year = <!-- Year of num_employees data (if known) --> | website = {{URL|ponoc.jp}} | footnotes = }} '''ستۆدیۆ پۆنۆک''' ({{بە ژاپۆنی|株式会社スタジオポノッ}}) ستۆدیۆیەکی [[ئەنیمێ]]ی [[ژاپۆن]]ییە و بنکەکەی لە شاری [[موساشینۆ (تۆکیۆ)|موساشینۆیە]] لە [[تۆکیۆ]]، ستۆدیۆکە لەلایەن [[یۆشیاکی نیشیمورا]] لە ١٥ی نیسانی ٢٠١٥ دامەزراوە، یەکەم فیلمی ستۆدیۆکە بەناوی [[مێری]] و [[گوڵی جادووگەر]] لە ساڵی ٢٠١٧ نمایش کرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن ستدیو بونوک علی موقع imdb.com|ناونیشان=https://www.imdb.com/company/co0548370/|بڵاوکەرەوە=imdb.com}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن ستدیو بونوک علی موقع houjin-bangou.nta.go.jp|ناونیشان=https://www.houjin-bangou.nta.go.jp/en/henkorireki-johoto.html?selHouzinNo=8012401030006|بڵاوکەرەوە=houjin-bangou.nta.go.jp}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژاپۆن|ئەنیمێ و مانگا|تۆکیۆ|ئەنیمەیشن|کۆمپانیا|فیلم|دەیەی ٢٠١٠}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Studio Ponoc}} [[پۆل:ستۆدیۆکانی ئەنیمەیشن لە تۆکیۆ]] [[پۆل:ستۆدیۆ ئەنیمەیشنە ژاپۆنییەکان]] [[پۆل:کۆمپانیاکانی بەرھەمھێنانی فیلمی ژاپۆن]] 3n01ja5c26ibvgaw6qloanijjt1sx1p 0 221544 1706815 1128061 2026-11-11T04:40:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1706815 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game | collapsible = | state = | italic title = | title = | image = The_Great_Escape_Game.jpg | alt = | caption = بەرگی یارییەکە | developer = [[پیڤۆتاڵ گەیمز]] | publisher = گۆتەم گەیمز | series = | engine = | platforms = ئێکس بۆکس{{ھن}}[[مایکرۆسۆفت ویندۆز]]{{ھن}}[[پلەی ستەیشن ٢]] | released = ٢٩ی ئابی ٢٠٠٣ ([[ئەورووپا]]) | genre = ئەکشن{{ھن}}سەرکێشی | modes = [[تاک-یاریزان (یاریی ڤیدیۆیی)|تا-یاریزان]] }} '''ھەڵھاتنی گەورە''' ({{بە ئینگلیزی|The Great Escape}}) [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییەکی ڤیدیۆیی]] ئەکشن و سەرکێشییە، کە لەسەر بنەمای فیلمی ساڵی ١٩٦٣ بە ھەمان ناو دروست کراوە. لەلایەن گەشەپێدەرێکی کۆمپانیای [[پیڤۆتاڵ گەیمز]] پەرەی پێدراوە. یارییەکە لەسەر ئێکس بۆکس و [[مایکرۆسۆفت ویندۆز]] و [[پلەی ستەیشن ٢]] بڵاوکرایەوە. لە یارییەکەدا ١٨ ئاست ھەیە، بەشێک لەو دیمەنانە لە فیلمەکەوە دروستکراونەتەوە، بەڵام زۆربەیان سیناریۆی ڕەسەنن، بەتایبەت ئاستە سەرەتایییەکانی یارییەکە ھەموویان سیناریۆی ڕەسەنن. یەکەم وێنەی کارەکتەرەکان و ھەوڵە سەرەتایییەکانیان بۆ ھەڵھاتن لە کەمپەکانی تری POW(کەمپی زیندانییەکانی جەنگ) نیشان دەدەن، کە ھەموویان لە کۆتاییدا شکست دەھێنن و لە ئەنجامدا دەنێردرێت بۆ ستالاگ لوفتی سێیەم لە (کاتێکدا فیلمەکە بە گەیشتنی زیندانییەکان بۆ ئەو کەمپە دەستی پێکرد). دەنگدانەوەکانی ستیڤ مەکوین وەک ھیڵتز لە فیلمەکە وەرگیراون و لە یارییەکەدا بەکارھێنراون، گۆرانییە بەناوبانگەکانی وەک "٢٥٠" و "ڕۆیشتن بە ڕێگادا" و "٢٠ پێ کورت" بەکارھێنراون بۆ دووبارە دروستکردنەوەی دیمەنە ئایکۆنییەکانی فیلمەکە، ھەروەھا دوو دەنگی ماکوین لە وەڵامی "بەڵێ"دا بە شێوەیەکی ئەرێنی بەکارھێنران لەکاتی قسەکردن لەگەڵ کارەکتەرەکانی دیکە. نمرەی فیلمی ڕەسەنی ئێلمەر بێرنشتاین بە درێژایی یارییەکە دەبیسترێت، ئەمەش ڕەسەنایەتییەکەی زیاتر دەکات. فیلمی ھەڵھاتنی گەورە پێداچوونەوەی "تێکەڵاو"ی لەسەر ھەموو پلاتفۆرمەکان وەرگرتووە بەپێی کۆکەرەوەی پێداچوونەوەی یارییە ڤیدیۆیییەکان [[مێتاکریتیک]].<ref>https://www.metacritic.com/game/pc/the-great-escape-2003</ref><ref>https://www.metacritic.com/game/playstation-2/the-great-escape</ref><ref>https://www.metacritic.com/game/xbox/the-great-escape</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠٠٠|ئەورووپا|شانشینی یەکگرتوو }} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:گەمەکانی پلەیستەیشن ٢]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکسبۆکس]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دزێوەکان]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە نەمسا دانراون]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە سویسرا دانراون]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکانی جەنگی جیهانی دووەم]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە بەریتانیا پەرەیان پێدراوە]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان لەسەر بنەمای فیلم]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکانی جەنگی جیھانی دووەم]] 39mi9igxxttqwzc8em4gbkxahu4t57i 1706890 1706815 2026-11-11T09:04:09Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706890 wikitext text/x-wiki {{Infobox video game | collapsible = | state = | italic title = | title = | image = The_Great_Escape_Game.jpg | alt = | caption = بەرگی یارییەکە | developer = [[پیڤۆتاڵ گەیمز]] | publisher = گۆتەم گەیمز | series = | engine = | platforms = ئێکس بۆکس{{ھن}}[[مایکرۆسۆفت ویندۆز]]{{ھن}}[[پلەی ستەیشن ٢]] | released = ٢٩ی ئابی ٢٠٠٣ ([[ئەورووپا]]) | genre = ئەکشن{{ھن}}سەرکێشی | modes = [[تاک-یاریزان (یاریی ڤیدیۆیی)|تا-یاریزان]] }} '''ھەڵھاتنی گەورە''' ({{بە ئینگلیزی|The Great Escape}}) [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییەکی ڤیدیۆیی]] ئەکشن و سەرکێشییە، کە لەسەر بنەمای فیلمی ساڵی ١٩٦٣ بە ھەمان ناو دروست کراوە. لەلایەن گەشەپێدەرێکی کۆمپانیای [[پیڤۆتاڵ گەیمز]] پەرەی پێدراوە. یارییەکە لەسەر ئێکس بۆکس و [[مایکرۆسۆفت ویندۆز]] و [[پلەی ستەیشن ٢]] بڵاوکرایەوە. لە یارییەکەدا ١٨ ئاست ھەیە، بەشێک لەو دیمەنانە لە فیلمەکەوە دروستکراونەتەوە، بەڵام زۆربەیان سیناریۆی ڕەسەنن، بەتایبەت ئاستە سەرەتایییەکانی یارییەکە ھەموویان سیناریۆی ڕەسەنن. یەکەم وێنەی کارەکتەرەکان و ھەوڵە سەرەتایییەکانیان بۆ ھەڵھاتن لە کەمپەکانی تری POW(کەمپی زیندانییەکانی جەنگ) نیشان دەدەن، کە ھەموویان لە کۆتاییدا شکست دەھێنن و لە ئەنجامدا دەنێردرێت بۆ ستالاگ لوفتی سێیەم لە (کاتێکدا فیلمەکە بە گەیشتنی زیندانییەکان بۆ ئەو کەمپە دەستی پێکرد). دەنگدانەوەکانی ستیڤ مەکوین وەک ھیڵتز لە فیلمەکە وەرگیراون و لە یارییەکەدا بەکارھێنراون، گۆرانییە بەناوبانگەکانی وەک "٢٥٠" و "ڕۆیشتن بە ڕێگادا" و "٢٠ پێ کورت" بەکارھێنراون بۆ دووبارە دروستکردنەوەی دیمەنە ئایکۆنییەکانی فیلمەکە، ھەروەھا دوو دەنگی ماکوین لە وەڵامی "بەڵێ"دا بە شێوەیەکی ئەرێنی بەکارھێنران لەکاتی قسەکردن لەگەڵ کارەکتەرەکانی دیکە. نمرەی فیلمی ڕەسەنی ئێلمەر بێرنشتاین بە درێژایی یارییەکە دەبیسترێت، ئەمەش ڕەسەنایەتییەکەی زیاتر دەکات. فیلمی ھەڵھاتنی گەورە پێداچوونەوەی "تێکەڵاو"ی لەسەر ھەموو پلاتفۆرمەکان وەرگرتووە بەپێی کۆکەرەوەی پێداچوونەوەی یارییە ڤیدیۆیییەکان [[مێتاکریتیک]].<ref>https://www.metacritic.com/game/pc/the-great-escape-2003</ref><ref>https://www.metacritic.com/game/playstation-2/the-great-escape</ref><ref>https://www.metacritic.com/game/xbox/the-great-escape</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|دەیەی ٢٠٠٠|ئەورووپا|شانشینی یەکگرتوو }} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:گەمەکانی پلەیستەیشن ٢]] [[پۆل:یارییەکانی ویندۆز]] [[پۆل:گەمەکانی ئێکسبۆکس]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییە دزێوەکان]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە نەمسا دانراون]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە سویسرا دانراون]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکانی جەنگی جیهانی دووەم]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە بەریتانیا پەرەیان پێدراوە]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان لەسەر بنەمای فیلم]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکان کە لە ئەڵمانیا دانراون]] [[پۆل:یارییە ڤیدیۆییەکانی جەنگی جیھانی دووەم]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆیییە تاک-یاریزانەکان]] [[پۆل:کایەکانی ئێکس بۆکس]] bhq3j2ayhamp4q6y4xzdtrm2r6mo1ck 0 222250 1706750 1546538 2026-11-11T01:36:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، کووەیت-کۆلکە) 1706750 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kuwait FA.png|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کووەیت ]] '''هەڵبژاردەی تۆپی پێی کووەیت'''( {{بە عەرەبی|منتخب الكويت لكرة القدم}} ) هەڵبژاردەی نیشتمانی [[کووەیت]] و لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی کووەیت سەرپەرشتی دەکرێت . ساڵی ١٩٨٢ بۆ یەکەمجار لە مێژوویدا بەشداری جامی جیهانی فیفای کرد و توانی یەک خاڵ لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا بەدەستبهێنێت. لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا|جامی ئاسیادا]] [[کووەیت]] لە ساڵی ١٩٧٦ گەیشتە یاری کۆتایی و لە ساڵی ١٩٨٠ پاڵەوانێتییەکەی بەدەستهێنا . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Asia's greatest national teams: Kuwait (1980s) {{!}} Football News {{!}} Asian Qualifiers 2022|ناونیشان=https://www.the-afc.com/competitions/afc-asian-cup/news/asia-s-greatest-national-teams-kuwait-1980s|ڕێکەوتی سەردان=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|وێبگە=the-AFC|زمان=en-GB}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == * [http://www.kfa.org.kw پێگەی فەرمی تۆپی پێی کوێت] * [http://www.alazraq.com سایتی فەرمی مەکۆی هەواداران] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191227212829/http://www.alazraq.com/ |date=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ }} {{تووڵی دەروازە|کووەیت|وەرزش|تۆپی پێ|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Kuwait national association football team}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{کووەیت-کۆلکە}} 5kez25mmnafdxox9tsa45ywvo5e15mk 0 225678 1706482 1678139 2026-11-10T16:34:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1706482 wikitext text/x-wiki {{Short description|South African local elections}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} ئەنجومەنی شارەوانی ناوخۆیی !خیس لە یازدە ئەندام پێکدێت کە بە نوێنەرایەتی ڕێژەیی ئەندامانی تێکەڵاو ھەڵدەبژێردرێن. شەش ئەندامی ئەنجومەن بە دەنگدانی یەکەم لە پۆستەکە لە شەش بەشدا ھەڵدەبژێردرێن، پێنج کەسەکەی دیکەش لە لیستی حزبەکان ھەڵدەبژێردرێن بەجۆرێک کە کۆی ژمارەی نوێنەرانی حزبەکان ڕێژەیی بێت لەگەڵ ژمارەی دەنگەکانی وەرگیراو. لە ھەڵبژاردنەکانی ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ کۆنگرەی نیشتمانی ئەفریقا زۆرینەی دەنگی لەدەستدا، بەڵام وەک گەورەترین پارت مایەوە کە پێنج کورسی ھەبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Election Result Table for LGE2000 — !Kheis|ناونیشان=https://wikitable.frith.dev/lge2000/NC084|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=wikitable.frith.dev}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Election Result Table for LGE2006 — !Kheis|ناونیشان=https://wikitable.frith.dev/lge2006/NC084|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=wikitable.frith.dev}}</ref> == ئەنجامەکان == لەم خشتەیەی خوارەوە پێکھاتەی ئەنجومەنەکە لە دوای ھەڵبژاردنەکانی ڕابردوو نیشان دراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Election Result Table for LGE2021 — !Kheis|ناونیشان=https://wikitable.frith.dev/lge2021/NC084|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=wikitable.frith.dev}}</ref> {| class="wikitable" !پێشھات ![[African National Congress|ANC]] ![[Congress of the People (South African political party)|COPE]] ![[Democratic Alliance (South Africa)|DA]] !ئی تر !گشتی |- |[[٢٠٠٠|2000 election]] |٤ |— |٣ |٠ |'''٧''' |- |[[٢٠٠٦|2006 election]] |٥ |— |١ |١ |'''٧''' |- |[[٢٠١١|2011 election]] |٤ |٢ |١ |٠ |'''٧''' |- |[[٢٠١٦|2016 election]] |٤ |٢ |١ |٠ |'''٧''' |- |[[٢٠٢١|2021 election]] |٥ |١ |٢ |٣ |'''١١''' |- | | |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{Municipal elections in the Northern Cape}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|وڵاتەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} 4d4n27btyjqzfta0vr7vjv3ye30lbmn 0 226144 1706798 1128053 2026-11-11T04:37:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ژاپۆن-کۆلکە) 1706798 wikitext text/x-wiki '''ھەڵکەندراو''' ({{بە ئینگلیزی|Exhumed}}) فیلمێکی ترسناک و ئەنتۆلۆژیای کەنەدییە، لە ساڵی ٢٠٠٣ لە دەرھێنان و نووسینی برایان کلیمەنتە. فیلمەکە لە سێ قۆناغی کاتیی و شوێنی جیاوازدا ڕوودەدات، چیرۆکی شوێنەوارناسێک دەگێڕێتەوە کە دەتوانێت مردووەکان زیندوو بکاتەوە. لە چیرۆکی یەکەمدا سامورایەک و دەروێشێک یەکدەگرن بۆ شکستپێھێنانی زۆمبیەکان لە دارستانێکی ژاپۆن.  لە چیرۆکی دووەمدا ژنە لێکۆڵەرێکی تایبەت بۆی دەردەکەوێت کە شوێنەوارناسێکی ژاپۆنی بەرپرسیارە لە زنجیرەیەک ھێرشی زۆمبی لە ساڵانی چلەکاندا. لە چیرۆکی سێیەمدا [[کارەساتی زۆمبی]] ڕوودەدات. لە پێداچوونەوەیەکی جیاوازدا، دەیڤید جۆنسۆن لە کۆمپانیای DVD Verdict فیلمەکەی بە گەورەکراو و ناتەواو ناوبرد. مایکل فێرارۆ لە Threat ٣،٥/٥ ئەستێرەی پێبەخشیوە و نووسیویەتی سەرەڕای کەموکوڕیەکانی شایەنی بینینە.<ref>https://filmthreat.com/reviews/</ref><ref>https://books.google.iq/books?id=DG6rK0PE2vIC&pg=PA92&redir_esc=y#v=onepage&q&f=false</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ترسناک|ژاپۆن|دەیەی ٢٠٠٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ژاپۆن-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٣]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە کەنەدییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆ کەنەدییەکان]] dh2hbpubx9ulzdgudu1zsr2upwjrisv 0 226165 1706822 1538600 2026-11-11T05:45:42Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1706822 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|Mongols}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Mongols-map.png|وێنۆک|نەخشەی ئەو شوێنانەی کە خەڵکی مەنگۆلی تێیدا دەژین. ھێڵی زەرد قەبارەی [[ئیمپراتۆریەتیی مەغۆل]] دیار دەخات کەلە کۆتاییەکانی سەدەی ١٣ ژیاون. ناوچە سوورەکان ئەو شوێنەن کە لەلایەن گرووپە مەنگۆلییەکانەوە نیشتەجێ بوونە.]] '''گەلانی مەنگۆلی''' ئەو کۆمەڵە مرۆڤانە و [[گرووپی ڕەگەزی]]ە ڕۆژھەڵاتیانەن کە لە ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و ئەو گەلانەی کە لە باکووری ئاسیا و باشوور و [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی]] ئەورووپا دەژین، وە بە زمانە مەنگۆلییەکان دەدوێن. باوباپیرانیان بە پرۆتۆ-منگۆلەکان ناودەبرێن.{{sfnm|1a1=Ochir|1y=2008|1p=|2a1=Zhukovskaia|2y=2007|2p=354|3a1=Nimaev|3y=2011|3p=}} خەڵکی مەنگۆل لە ناوچەیەکی جوگرافی فراواندا بڵاو بوونەتەوە، پەیوەندییەکی بۆماوەیی لەگەڵ یەکتریدا دەبەستن، {{sfn|Bai; et al.|2018}} و بەردەوام لەگەڵ خەڵکانی باکووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیادا دەردەکەون.{{sfn|Wang; et al.|2021}} == لیستی ھۆزەکانی مەنگۆل == === کۆمەڵە ھۆزەکانی ھاوچەرخ === {| class="wikitable sortable" ! colspan="5" style="text-align:center;" |تابلۆی کۆنتێمپۆریای دانیشتوانی مەنگۆلۆجی |- !ئێتنۆمی !دانیشتوان !ناوچە سەرەکییەکان !ئایین |- |مەغۆلەکان |١١٬٠٠٠٬٠٠٠ |{{ھێمای ئاڵا|Mongolia}} [[مەنگۆلیا|Mongolia]], {{ھێمای ئاڵا|China}} [[ناوەوەی مەنگۆلیا|Inner Mongolia]], {{ھێمای ئاڵا|Buryatia}} [[بۆریاتیا|Buryatia]], {{ھێمای ئاڵا|Kalmykia}} [[کالمیکیا|Kalmykia]] |بودیزم، تێنگریزم (شەمانیزم) |- |موگالەکان |٣٠٠٠٬٠٠٠ |{{ھێمای ئاڵا|India}} [[باکووری ھیندستان|North India]], {{ھێمای ئاڵا|Pakistan}} [[پاکستان|Pakistan]] |[[سوننە|ئیسلامی سونن]] |- |دۆنزیانگ |٦٢١٬٠٠٠ |{{ھێمای ئاڵا|China}} [[پارێزگای دۆنزیانگ|Dongxiang Autonomous County]], [[جیشیشەن بۆان، دۆنگسیانگ و پارێزگای خۆبەڕێوەبەری سەلار|Jishishan Bonan, Dongxiang and Salar Autonomous County]] |[[سوننە|ئیسلامی سونن]] |- |مەنگۆر |٢٩٠٬٠٠٠ |{{ھێمای ئاڵا|China}} [[چینگھای|Qinghai]], [[گانسو|Gansu]] |بودیزم، تێنگریزم ([[شەمەنیزم|شامانزم]]) |- |دۆرس |١٣٢ ھەزار |{{ھێمای ئاڵا|China}} [[مۆرین داوا داور ئاڵای سەربەخۆ|Morin Dawa Daur Autonomous Banner]], [[ناوچەی مێسیلی دۆر|Meilisi Daur District]] |بودیزم، تێنگریزم ([[شەمەنیزم|شامانزم]]) |- |کەتەلۆنە |٦٠٬٠٠٠؟ |{{ھێمای ئاڵا|China}} [[پارێزگای تۆنگھای|Tonghai County]] |بودیزم |- |سۆگڤۆ ئاریگ |٤٠٬٠٠٠؟ |{{ھێمای ئاڵا|China}} [[چینگھای|Qinghai]] |بودیزم، بۆن |- |سیچوان مەنگۆلی |٢٩٬٠٠٠ |{{ھێمای ئاڵا|China}} [[پارێزگای ئۆتۆنۆمی تبت|Muli Tibetan Autonomous County]], [[پارێزگای یەنیان|Yanyuan County]] |بودیزم |- |بۆنان |٢٠٬٠٠٠ |{{ھێمای ئاڵا|China}} [[جیشیشەن بۆان، دۆنگسیانگ و پارێزگای خۆبەڕێوەبەری سەلار|Jishishan Bonan, Dongxiang and Salar Autonomous County]] |[[سوننە|ئیسلامی]] سوننی، بودیزم |- |ھامیگنەکان |١٠ ھەزار؟ |{{ھێمای ئاڵا|Russia}} [[ناوچەی زەبایکڵسکی|Zabaykalsky Krai]], {{ھێمای ئاڵا|Mongolia}} Northeastern [[مەنگۆلیا|Mongolia]], {{ھێمای ئاڵا|China}} [[ھۆلۆنبایەر|Hulunbuir]] |بودیزم، [[شەمەنیزم|شەمانیزم]] |- |یۆگۆرەکان |٦٠٠٠ | {{ھێمای ئاڵا|China}} [[پارێزگای خۆبەڕێوەبەری سوونان یۆگۆر|Sunan Yugur Autonomous County]] |بودیزم، تێنگریزم |- |خەڵکی دۆڵدیا[note 2] |٣٬٠٩٩ |{{ھێمای ئاڵا|Pakistan}} [[ئازاد کەشمیر|Azad Jammu and Kashmir]] |[[سوننە|ئیسلامی سونن]] |- |مۆگۆڵەکان |دوو ھەزار |{{ھێمای ئاڵا|Afghanistan}} [[پارێزگای ھێرات|Herat Province]] |[[سوننە|ئیسلامی سونن]] |- |کەنگجیا |دوو ھەزار |{{ھێمای ئاڵا|China}} [[پارێزگای خۆبەڕێوەبەری تبت|Huangnan Tibetan Autonomous Prefecture]] |[[سوننە|ئیسلامی سونن]] |} === مێژوویی ھۆزەکان === * دۆنگو * دامەزرێنەرانی یەکەم ئیمپراتۆریەتیی مەنگۆلی لە سەدەی یەکەمی زایینی، واتە دەوڵەتی سینبای * وۆھان * ڕۆڕان ** یۆجولو * دوان * یۆوەن * کومۆ زی * مۆرۆنگ * [[تویوھون|تووھون]] * تۆۆبا * کیفوو * تۆفا * شیوی * دیدۆویو * [[خیتان|کیتان]] ** یەلوو * زوبو == تایبەتمەندی گشتی == === زمانەکان === زمانەکانی گەلانی مەنگۆلی لە بنەماڵەی زمانەکانی مەنگۆلیایە. {{sfn|Janhunen|2003}} زمانەکانی مەنغۆلی لە [[ئەورووپای ڕۆژھەڵات]] ([[کالمیکیا]])، [[ئاسیای ناوەندی]] [[باکووری ئاسیا]] و [[ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]] پێ دەدوێن. ڕەگەزنامەی مەنگۆلیەکان پەیوەندی بە خەڵکی [[تورکەکان|تورکیج]] و خەڵکانی تەنگوسیکەوە ھەبێت، کە زمانەکان پێکەوە لە بنەماڵەی زمانی ئەلتایکەکانەوە دەگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Starostin, George|ڕێکەوت=٥ی نیسانی ٢٠١٦|سەردێڕ=Altaic Languages|ناونیشان=https://oxfordre.com/linguistics/view/10.1093/acrefore/9780199384655.001.0001/acrefore-9780199384655-e-35|وێبگە=Oxford Research Encyclopedia of Linguistics|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|doi=10.1093/acrefore/9780199384655.013.35|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٩٣٨٤٦٥-٥}}</ref> === ئایینەکان === گەلانی مەنگۆلی بە زۆری شوێنکەوتووانی بودای تیبیتن. لە ساڵی ١٥٧٦ قوتابخانەی گیلووگی تیبیت کە لەلایەن جەی تسۆنگکاپا کە نەوەی سەربە نیو مەنگۆل بوو ئەم قوتابخانەییەی دامەزراند بە ئایینی دەوڵەتی مەنگۆلیا دادەنرێت. ھەندێک لە گرووپە وەکوو دۆنگزیانگ و خەڵکی یۆنان ئایینی [[سوننە|موسوڵمانیەتی سونەیان]] گرتەبەر، ھەروەکو مەنگۆلەکان کە لە ئەفغانستان و موگەلەکانی ھیندستان کردیان. لە نێو بەشێک لە دانیشتوانەکاندا ئایینی ھۆزەکان بە ناوی تێنگریزم (شەمانیزمی مەنگۆلەکان) پەیڕەو دەکرا مابوویەوە. ژمارەیەکی کەم لە ھەڵگرانی ئایینی [[مەسیحی]] لەژێر کاریگەریی کڵێسای ڕووسی و ھەناردەکانی کە لە وڵاتانی ڕۆژئاواوە ھاتبوون دەرکەوتن.{{sfn|Heissig|1980}} [[شەمەنیزم|شەمانیزم مەنگۆل]] بە شێوەیەکی فراوانتر بە ئایینی گەلانی مەنغۆل بەدی دەکرێت، یان ھەندێک جار بە ئایینی ''تێنگەریزم یش ھەڵکەوتووە لە نێوانیاندا،'' وەک ئاماژە بە ئایینی ڕەسەن و شەمانی لە مەنغۆلیا و ناوچەکانی دەوروبەری وە لە خۆگرتنی ئایینی بوریاتیا و [[ناوەوەی مەنگۆلیا]]ی ئەنجام دراوە، ھەروەھا لەنێو گەلی داور و گەلانی تری مەنگۆلیا ھەیە، لانی کەم لە سەردەمی مێژووی مەنگۆلیاوە تۆمار کراوەوە. لە سەرەتاترین قۆناغەکانی ناسراو کەبە شێوەیەکی ئاڵۆز پەیوەست بووە بە ھەموو لایەنەکانی تری ژیانی کۆمەڵایەتی و ڕێکخستنی خێڵەکی کۆمەڵگای مەنگۆلەکان.{{sfnm|1a1=Pettazzoni|1y=1956|1pp=|2a1=Humphrey|2a2=Onon|2y=1996|2pp=|3a1=Shimamura|3y=2004|3pp=649–51|4a1=Schlehe|4y=2004|4pp=283–96|5a1=Balogh|5y=2010|5pp=229–38|6a1=Bumochir|6y=2014|6pp=473–91|7a1=Quijada|7a2=Graber|7a3=Stephen|7y=2015|7pp=٢٥٨–٧٢}} بە درێژایی ماوەکەی کاریگەریەکی ھەبووە و تێکەڵ بووە لەگەڵ بودیزم. تێنگریزم گۆڕدراوە بۆ ئاینی خودایی تەنھا لە ئاستی ئیمپراتۆریەتدا ولە ناو بازنەکانی خەڵکانە زەنگینەکانیان.{{sfn|Bira|2011|p=١٤}} === کەلتوریان === کەلتووری مەنگۆلیا بە شێوەیەکی بەرفراوان کاریگەری ھەبووە بەوەی کەلەسەر شێوازی ژیانی کۆچەری مەنگۆلی ھەبووە و ھاوشێوەی کەلتورەکانی تری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] دەردەخات. زۆربەی ھۆزە جیاوازەکانی مەنگۆلی کەلتور و نەریتێکی ھاوشێوەیان ھەیە، بەڵام جیاوازی تایبەتیان ھەیە لە جل پۆشی شێوازی جلوبەرگیان و درووست کردنی خواردنیان. ھەرچەندە جلوبەرگی نەریتی مەنگۆلی کەبە ناوی (دییل)ە لە سەردەمی ئیمپراتۆریەتەکەوە بە شێوەیەک گۆڕاوە، بەڵام ھەندێک گۆڕانکاری لە شێوازەکاندا ھەبووە کە جلوبەرگەکانی مەنگۆلی سەردەم لە جلوبەرگەی کۆن جیا دەکاتەوە. جۆری خێڵێک لەگەڵ خێڵێکی تر شێوازی دوورینی خۆی ھەیە کە بە بڕین، ڕەنگ، و بڕین جیا دەکرێتەوە. چێشتخانەی مەنگۆلی بە شێوەیەکی سەرەکی لەسەر [[گۆشت]] و شیری بنیات نراوە، لەگەڵ ھەندێک جیاوازی ناوچەیی. گرنگترین فێستیڤاڵە گشتیەکان بریتیە لە نادەم. نادەم [[ئەسپسواری|پێشبڕکێی ئەسپ و]] [[زۆرانبازی|زۆرانبازی بەدەست]] و پێشبڕکێکانی تیرھاوێژی پێکدێت. بۆ خێزانەکان، گرنگترین فیستیڤاڵ بریتیە لە تسەگان سار کە ئاماژە بە ساڵی نوێی دەکا، کە ھاوشێوەی ساڵی نوێی چینیەکانە وەھەروەھا بەگشتی دەکەوێتە مانگەکانی کانوونی دووەم یان شوبات. مەنگۆلیا نەریتێکی میوزیکی زۆر کۆنی ھەیە کە نەریتی گۆرانی بە قورگە و مۆرین کوری (ئەسپ سواری) و ئامێری جۆراوجۆر و چەندین جۆری گۆرانی. === بۆماوەیی === مەنگۆلیەکان و گرووپە مەنگۆلیەکانی تر کە بە زمانی مەنگۆلی قسە دەکەن، پەیوەندییەکی بۆماوەیی بەرزیان لەگەڵ یەکتری نیشان دەدەن، ھەروەھا لەگەڵ دانیشتووانی تری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا. شیکاری ١٧٥ نموونەی مەنگۆلی، کە نوێنەرایەتی ٦ ھۆزی تر دەکەن، یەکسانی بۆماوەیی لەنێوان گرووپە جیاوازەکانی مەنگۆلی دەرخست، و پەیوەندیەکی بەھێز لەنێوان دانیشتوانی باکوور، ڕۆژھەڵات و باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیادا ھەیە.{{sfn|Bai; et al.|2018}} لە ساڵی ٢٠١٤دا توێژینەوەیەک لەسەر گواستنەوەی جینی مەنگۆل کرا بۆ ناو دانیشتوانی ئەورووپا و باشووری ئاسیا، کە بە زۆری دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی ئیمپراتۆریەتی مەنگۆلی. توێژینەوەکە وا شیکاری بۆ جینی تاکێکی مەنگۆلی کرد لە [[ناوەوەی مەنگۆلیا|مەنگۆلی]] ناوەوە، و نموونەکە بە دانیشتوانی جیھان بەراورد کرا. تاکەکانی مەنگۆلی چاوەڕوانکراویان دەرخست کە پەیوەندیەکی بەرزیان ھەیە لەگەڵ دانیشتوانی تری ئاسیای خۆرھەڵات و [[سوورپێستەکان|ئەمریکییە ڕەسەنەکان]]. بەرزترین ھاوشێوەی مەنگۆلی بریتی بوو لە ئۆرۆکین لە ڕووسیا. بڕێکی بەرچاو ھاوشێوەی یەک باوباپیرانی ئەمریکیە ڕەسەنەکان (مایا) و باوباپیرانی مەنگۆلی وە لەگەڵ دانیشتووانی ئەمریکای باشوورەوە ھەبێت.{{sfn|Bai; et al.|2014}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|چین|جوگرافیا}} {{پۆلی کۆمنز|People of Mongolia}} [[پۆل:خەڵکی مەغۆل]] 0d5ab3ypu6movybomu3zukzg4x2e3ca 0 226247 1706681 1582299 2026-11-10T22:17:01Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706681 wikitext text/x-wiki {{Infobox military person | honorific_prefix = [[سەردار]] | name = ئەحمەدڕەزا ڕادان | image = Ahmad-Reza Radan press conference, 19 February 2017 (1395120113094845510050934).jpg | image_size = | caption = ڕادان لە شوباتی ٢٠١٧ | birth_date = ١٩٦٣ | birth_place = [[ئەسفەھان]]، [[ئێران]] | nickname = | allegiance = {{ھێمای ئاڵا|ئێران}} [[ئێران|کۆماری ئیسلامیی ئێران]] | branch = [[پەڕگە:Seal of the Army of the Guardians of the Islamic Revolution.svg|20px]] [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سپای پاسداران]]{{ھن}}[[پەڕگە:NAJA.svg|16px]] [[فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران|فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسا]] | serviceyears = | rank = [[سەرتیپ|سەرتیپی پاسدار]] | unit = | commands = | battles = [[شەڕی ئێران و عێراق]]{{WIA}} | awards = | relations = }} '''ئەحمەدڕەزا ڕادان''' ({{بە فارسی|احمدرضا رادان}}؛ لەدایکبووی ١٩٦٣ لە [[ئەسفەھان]]) ئەفسەرێکی سەربازیی ئێرانییە، کە لە کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ەوە وەکوو فەرماندەی گشتیی [[فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران|جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران]] کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i414191|سەردێڕ=مەراسیمی ناساندنی سەردار «ڕادان» وەک فەرماندەی «سەرکردایەتیی ئینتیزامیی کۆماری ئیسلامی»|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=سەحەری کوردی|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230118192909/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i414191|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣|url-status=dead}}</ref> ئەو جێگری فەرماندەی [[فەرماندەییی جێبەجێکردنی یاسای کۆماری ئیسلامیی ئێران|پۆلیسی ئێران]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=رادان از جانشینی فرمانده پلیس "کنار گذاشته شد" - فردا |بڵاوکەرەوە=رادیو فردا |ناونیشان=http://www.radiofarda.com/content/f10-radan-deputy-chief-police-replaced-ashtari-ahmadi-moghaddam/25399339.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> و سەرۆکی پۆلیسی [[تاران]] بووە کە بە سەرکوتکردنی قژ و شێوازی جلوبەرگی «نائیسلامی» ناوبانگی بە خراپی دەرکردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.news.com.au/story/0,23599,22078454-23109,00.html |سەردێڕ=Iran cracks down on 'unIslamic' dress |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070718075429/http://www.news.com.au/story/0%2C23599%2C22078454-23109%2C00.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٠٧ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠١٣}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{commons category|Ahmad-Reza Radan}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|سیاسەت|شەڕ|ئێران|شیعە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٣]] [[پۆل:خەڵکی ئەسفەھان]] iicl0uzz0k5ipi5rvjfkh01a899thjf 1 226475 1706682 1031225 2026-11-10T22:17:02Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706682 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەحمەدڕەزا ڕادان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1031224 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20070718075429/http://www.news.com.au/story/0%2C23599%2C22078454-23109%2C00.html بۆ http://www.news.com.au/story/0,23599,22078454-23109,00.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٦:١٢، ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەحمەدڕەزا ڕادان]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706681 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230118192909/https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i414191 بۆ https://kurdish.sahartv.ir/news/%D8%A6%DB%8E%D8%B1%D8%A7%D9%86-i414191 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:١٧، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) 8o6qjyyyb8qafr8vjxxt8y7ir8yhyvu 0 226590 1706421 1526794 2026-11-10T14:49:08Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706421 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Kou-Kou_by_Georgios_Iakovidis.jpg|وێنۆک|دوو منداڵ لە کاتی پشی-میاو کردن؛ شێوەکاری کاری خۆرخیۆس جاکۆبیدس، ١٨٩٥.]] '''پشی-میاو'''، '''باو-باو''' یان '''تای تای''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی:]] peek-a-boo) چەشنێک [[کایە]] لەگەڵ زارۆکانە کە یاریکەر خۆی دەشارێتەوە و دیسانەوە خۆی پیشانی دەدا و بۆ پێکەناندنی منداڵ دەڵێ ''پشی میاو''، یان ''باو باو''. منداڵان لەدەنگدانەوەی ئەم کایەیە بە شێوەیەکی سرۆشتی پێدەکەنن.<ref name="فەرھەنگی زانکۆی کوردستان ۱">''فەرھەنگی زانکۆی کوردستان (فارسی-کوردی)''، بە سەرپەرشتیی ماجید مەردۆخ ڕۆحانی، سنە: زانکۆی کوردستان، ٢٠٠٦: پ ١٠٤٥.</ref> منداڵ ئەم یارییە زۆرتر دوای ٩ مانگی فێر دەبێت و دەروونناسانی منداڵ دەڵێن یاریی پشی-میاو لەسەر ژیری و توانی منداڵ بۆ پەیوەندیگرتن لەگەڵ کۆمەڵگا کاریگەرییەکی ئەرێنیی ھەیە. ئەم یارییە لە ھەموو کۆمەڵگاکانی دونیا بابە و لە ئینگلیزی peek-a-booی پێ دەڵێن. لە ناوچەی کرماشان بەم یارییە ''تای تای'' دەڵێن.<ref name="نەشمە ۱">سەحابی، جواد. ''نەشمە'' (بە فارسی)، کرماشان: سەرانە، ٢٠٢٠: پ ١٢٨.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا}} {{پۆلی کۆمنز|Peekaboo}} [[پۆل:کایەکانی مناڵان]] [[پۆل:ساوایی]] o3sa6jt5m5yrcugiw1og8yhhb2xo97c 0 226654 1706938 1547744 2026-11-11T10:40:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، کۆریای باشوور-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706938 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''یاری مردن''' ({{بە ئینگلیزی|Game of Death}}) فیلمێکە لە دەرھێنانی ڕۆبەرت کلۆس، کە [[برووس لی|بروس لی]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕێت، بەرھەمھێنانی لە ساڵی ١٩٧٣ دەستیپێکردووە، بەڵام بەھۆی مردنی ناکاتیی بروس لییەوە تەواو نەکراوە، و دوای چەند ساڵێک، لە ساڵی ١٩٧٨، بە بەکارھێنانی زنجیرەکانی پێشووی برووس لییەوە تەواوکرا. == کورتەیەک == بیلی لو ئەکتەری بەناوبانگی ھونەری جەنگییە و لەلایەن باندێکی تاوانبارەوە بانگێشت دەکرێت بۆ ھاوکاریکردن، بەڵام ئەو ڕەتیدەکاتەوە و بەھۆی ئەمەوە باندەکە بڕیاری کوشتنی دەدەن. == سەرچاوەکان == {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٣}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|دەیەی ١٩٧٠|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠|کۆریای باشوور}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|tt0077594}} {{پۆلی کۆمنز|Game of Death}} {{فیلم-کۆلکە}} {{کۆریای باشوور-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ھۆنگ کۆنگ]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆنگ فو]] [[پۆل:فیلمەکانی کۆلومبیا پیکچەرز]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھۆنگ کۆنگ دانراون]] [[پۆل:فیلمەکانی ھونەرە جەنگییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھونەرە جەنگییەکانی ھۆنگ کۆنگ]] [[پۆل:فیلمەھونەرە جەنگیەکانی دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:پۆلفیلمە ئەکشنەکانی دەیەی ١٩٧٠:]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٩]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٨]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٣]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە هۆنگ کۆنگ دانراون]] [[پۆل:فیلمە هونەرە جەنگییەکانی هۆنگ کۆنگ]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ھۆنگ کۆنگ داندراون]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ئەکتەران]] [[پۆل:فیلمەکانی هۆنگ کۆنگ لە دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٣]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە وەرزشکاران]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ھۆنگ کۆنگ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی ھۆنگ کۆنگ لە دەیەی ١٩٧٠]] 8m50wlwk0grq7bsthj5xuo7astzn9np 0 226890 1706689 1546568 2026-11-10T22:35:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، سووریا-کۆلکە) 1706689 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''هەڵبژاردەی تۆپی پێی سوریا''' ( {{بە عەرەبی|منتخب سوريا لكرة القدم}} ) نوێنەرایەتی [[سووریا]] دەکات لە پاڵەوانیەتیەکانی تۆپی پێی نێودەوڵەتییدا و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی سوریا سەرپەرشتی دەکرێت.هەڵبژاردەی سوریا هەرگیز نەگەیشتووەتە قۆناغی کۆتایی [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیهانی فیفا]] بەڵام لە ساڵی ٢٠١٨گەیشتە قۆناغی چوارەمی پاڵاوتنەکان . لە ئێستادا لەلایەن فیفاوە یاریکردن لە یاریگای خۆی قەدەغە کراوە. لە ئاستی نێودەوڵەتیدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠١٨|سەردێڕ=الفيفا يدرس رفع الحظر عن الملاعب السورية|ناونیشان=https://www.elsport.com/news/show/434611/%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%8A%D9%81%D8%A7-%D9%8A%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B8%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A9|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210714162606/https://www.elsport.com/news/show/434611/%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%8A%D9%81%D8%A7-%D9%8A%D8%AF%D8%B1%D8%B3-%D8%B1%D9%81%D8%B9-%D8%A7%D9%84%D8%AD%D8%B8%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%84%D8%A7%D8%B9%D8%A8-%D8%A7%D9%84%D8%B3%D9%88%D8%B1%D9%8A%D8%A9|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=Elsport News}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} <references group="" responsive="1"></references> == بەستەری دەرەکی == * [https://web.archive.org/web/20070605081656/http://www.fifa.com/associations/association=syr/index.html هەڵبژاردەی سوریا لە FIFA.com] * {{In lang|ar}} [http://footballsyria.com/ ماڵپەڕی فەرمی فیدراسیۆنی تۆپی پێی عەرەبی سوریا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190421051058/http://footballsyria.com/ |date=٢١ی نیسانی ٢٠١٩ }} * [http://www.goalzz.com/main.aspx?team=324 هەڵبژاردەی سوریا لە ماڵپەڕی Goalzz.com] * {{In lang|ar}} [https://web.archive.org/web/20100223210522/http://www.super.ae/tournaments/nationalteam.php?id=2202 هەڵبژاردەی نیشتمانی سوریا لە بەرنامەی Super.ae] * {{In lang|ar}} [http://forum.kooora.com/f.aspx?f=113 هەڵبژاردەی نیشتمانی سوریا لە ماڵپەڕی Kooora.com] {{پۆلی کۆمنز|Syria national association football team}} {{تووڵی دەروازە|سووریا|تۆپی پێ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{سووریا-کۆلکە}} ghpxmv1blzlmu827csxd4ktt60wu0vp 0 229129 1706813 1682572 2026-11-11T04:39:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، دەروونناسی-کۆلکە) 1706813 wikitext text/x-wiki '''ھەڵگەڕاوەکان''' یان '''گومڕابووەکان''' (بە [[عەرەبی]]: زندقة) زاراوەیەکی گشتییە کە بۆ زۆرێک لە دۆخەکان بەکاردێت، پێدەچێت لە ڕووی مێژووییەوە بۆ یەکەمجار لەلایەن [[موسڵمان|موسڵمانانەوە]] دەستیپێکردووە بۆ وەسفکردنی شوێنکەوتوانی ئایینە [[مانیچیزم|مانیچییەکان]] یان [[بتپەرستی|بتپەرستەکان]] و ساختەکاران و بانگەشەکارانی پێغەمبەرایەتی و ئەوانەی باوەڕیان بە بوونی دوو ھێزی ھەمیشەییە لە جیھاندا، کە ڕووناکی و تاریکین، بەڵام وردە وردە دەستکرا بە بەکارھێنانی ئەو دەستەواژەیە بۆ بێ ئایین و زاھیدەکان.ھەندێکیان دژی ئەو کەسەن کە ژیانێک دەژی کە موسڵمانان بە بێشەرمی دەزانن لای شاعیران و نووسەران و ھەندێکیشیان ناوی ھەڵگەڕاوە ^(زندیق) بۆ ھەر کەسێک بەکاردەھێنن کە بنەما سەرەکییەکانی [[ئیسلام]] پێشێل دەکات. وشەی زندیق لەلایەن عەرەبەکانەوە وەرگیراوە لە وشەی زێندۆ لە زمانی فارسیدا کە ئاماژەیە بۆ پەرتووکی فارسی پیرۆز کە لەلایەن مانی کوڕی فاتیک ئەلحەکیمەوە نووسراوە کە بە فارسی پێی دەوترێت: زێندۆڤیستا. پاشان ئەم ناوە بوو بە ئاماژەیەک بۆ ئەو کەسەی کە خۆی بە ئیسلام نیشان دەدات و گومڕایی دەشارێتەوە، و گوترا: ئەو کەسەیە کە باوەڕی بە ھەقی خودای باڵادەست و ڕۆژی دوایی نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=محمد بن إبراهيم بن أحمد الحمد|ناونیشان=https://archive.org/details/3092Pdf|سەردێڕ=مصطلحات في كتب العقائد|بڵاوکەرەوە=دار بن خزيمة|edition=الطبعة الأولى|پەڕە=(٩٢)}}</ref> <ref name="مولد تلقائيا1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=عدد من المختصين بإشراف الشيخ/ صالح بن عبد الله بن حميد إمام وخطيب الحرم المكي|سەردێڕ=نضرة النعيم في مكارم أخلاق الرسول الكريم|بڵاوکەرەوە=دار الوسيلة للنشر والتوزيع|edition=الرابعة|بەرگ=١٠|شوێن=جدة|پەڕە=(٤٥٨٤)}}</ref> سەرھەڵدانی بزووتنەوەی زندیقەکان لە [[ئیسلام|ئیسلامدا]] بە یەکێک لەو پرسە ناڕوونانە دادەنرێت کە مێژوونووسان زۆر گرنگییان پێ نەداوە، سەرەڕای کۆنی بزووتنەوەکە، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی [[خەلافەتی عەباسی|عەباسییەکان]]. پەرتووکی مێژوویی ھەیە کە بە شێوەیەکی ڕووکەش باس لە بەناوبانگترین زندیقەکان و ئەو شەڕە توندانەی کە لە سەردەمی خەلافەتی ئەبوو عەبدوڵڵا محەممەد ئەلمەھدیدا ڕووبەڕوویان بووەتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|دین|ئیسلام|دەروونناسی}} {{ئایین-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} [[پۆل:بێدینی]] [[پۆل:زاراوە ئیسلامییەکان]] deja9ihhkusgvzs2od1vdmiobhjxi4c 0 230437 1706633 1706292 2026-11-10T20:09:55Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706633 wikitext text/x-wiki {{Short description|Novel by Fyodor Dostoyevsky}} {{infobox book | <!-- See [[Wikipedia:WikiProject Novels]] or [[Wikipedia:WikiProject Books]] --> | name = ھەژاران | title_orig = {{lang|ru|Бедные люди-خەڵکی ھەژار}} (tr. Bednye lyudi) | translator = [[لینا میلمان]] | image = [[پەڕگە:Poor_Folk-1.png|220x440px|وێنۆک]] | caption = ڕۆمانی ھەژاران | author = [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[ڕووسیا]] | language = [[ڕووسی]] | series = | genre = [[ڕۆمانێکی نامەنووسی]] | publisher = | release_date = ١٨٤٦ | english_release_date = ١٨٩٤ | media_type = چاپ (بەرگی ڕەق و کاغەز) | pages = | dewey = ٨٩١٫٧٣/٣ | congress = PG3328 | oclc = ٢٠٤١٤٦٦ | preceded_by = | followed_by = }} '''ھەژاران''' (بە [[ڕووسی]]: Бедные люди) ھەندێک جار بە '''بەدبەختان''' یان '''داماوان''' وەرگێڕدراوە، یەکەم ڕۆمانی [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکییە]]، کە لە ماوەی نۆ مانگدا لەنێوان ساڵانی ١٨٤٤ بۆ ١٨٤٥ نووسیوویەتی. دۆستۆیەڤسکی بەھۆی ئەو ژیانە لە سەختی دارایی دا کە بەھۆی ئالوودەبوونی بە [[قومار]]ەوە تووشی بوو. ھەرچەندە چەند ڕۆمانێکی بیانی وەرگێڕابوو، بەڵام سەرکەوتنێکی ئەوتۆی بۆ بەدەست نەھێنا و لە ھەوڵێکدا بۆ کۆکردنەوەی پارە بڕیاریدا خۆی ڕۆمانێک بنووسێت. چیرۆکەکە لە بەرھەمەکانی [[نیکۆڵای گۆگۆڵ|گۆگۆڵ]] و [[ئەلێکساندر پووشکین|پوشکین]] و کەرەمەزین وەرگیراوە، بێجگە لە ڕۆمانی ئینگلیزی و فەڕەنسی، و لە شێوەی نامە لەنێوان ھەردوو کارەکتەری سەرەکی ماکار دیڤوشکین و ڤارڤارا دۆبرۆسێلۆڤا کە بە ئامۆزای ھەژارن ناسراون. ڕۆمانەکە ژیانی ھەژاران و پەیوەندییەکانیان لەگەڵ دەوڵەمەندەکان و ھەژاری بەگشتی دەخاتەڕوو، کە ھەموو ئەمانە تەوەری ھاوبەشن لە سروشتیگەرایی وێژەییدا. ھاوڕێیەتی نێوانیان گەشە دەکات تا دۆبرۆسێلۆڤا حەزی لە ئەدەبیات لەدەست دەدات، پاشان بەردەوام دەبێت لە پەیوەندی لەگەڵ دێڤوشکین دوای ئەوەی بێوەژنێکی دەوڵەمەند بە ناوی کاک بایکۆڤ پێشنیاری ھاوسەرگیری بۆ دەکات. دێڤوشکین نموونەی ئەو نووسەرەیە کە لە زۆرێک لە بەرھەمەکانی وێژەیی سروشتیی ئەو سەردەمەدا دەبینرێت، و تایبەتمەندییە ھەستیارەکانی خۆی پاراستووە. لەکاتێکدا دۆبرۆسێلۆڤا دەستبەرداری ھونەر دەبێت، بەڵام دیڤوشکین ناتوانێت بەبێ وێژە بژی. ڕەخنەگرانی ھاوچەرخ ستایشی ڕۆمانەکەیان کردووە بەھۆی بابەتەکانی مرۆڤدۆستانەوە. لەو شوێنەی کە ڤیساریۆن بێلینسکی لەبارەیەوە وتی کە یەکەم “ ڕۆمانی کۆمەڵایەتی ” لە ڕووسیا و ئەلێکساندەر ھێرزن بە «کارێکی گەورەی سۆسیالیستی» ناوی برد و ڕەخنەگرانی دیکەش بەگاڵتەجاڕییەوە. ڕۆمانەکە لە ڕوانگەی جیاواز و گێڕەرەوەی جیاواز و بۆچوونی ئاڵۆز بەکاردەھێنێت. سەرەتا دۆستۆیەڤسکی ڕۆمانەکەی پێشکەش بە گۆڤاری «بیرەوەرییەکانی وڵات»ی لیبڕاڵی کرد، ڕۆمانەکە لە بەرگی «کۆمەڵەی سانت پترسبۆرگ» لە ١٥ی کانوونی دووەمی ١٨٤٦دا بڵاوکرایەوە، سەرکەوتنی گەورەی لەسەر ئاستی نیشتمانی بەدەستھێنا. بەشێکی لەلایەن ویلھێلم وۆڵفسۆنەوە وەرگێڕدراوە بۆ سەر زمانی ئەڵمانی، و لە ساڵی ١٨٤٦/١٨٤٧ لە گۆڤارێکدا بڵاوکراوەتەوە. {{Sfn|Meier-Gräfe|1988}} یەکەم وەرگێڕانی ئینگلیزی لەلایەن لینا میلمان لە ساڵی ١٨٩٤ ئەنجامدرا، لەگەڵ پێشەکییەک لەلایەن جۆرج مۆرەوە، و وێنەی بەرگەکەی لەلایەن ئۆبری بێردسلییەوە بووە{{Sfn|Kaye|1999}} و بڵاوکرایەوە لەلایەن ماتیۆس و لەین لە لەندەن. {{Sfn|Bloshteyn|2007}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ڕۆمانەکان|کتێب|ڕووسیا|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|Poor Folk}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانەکانی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] hvpjw6uu8d9ns42vx9in2giwsepz29b 0 230443 1706915 1541150 2026-11-11T10:36:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە، وێژە-کۆلکە) 1706915 wikitext text/x-wiki {{Short description|Memoir-novel by Fyodor Dostoevsky}} {{Infobox book| <!-- See Wikipedia:WikiProject_Novels or Wikipedia:WikiProject_Books --> | name = یادگارییەکانی خانەی مردووان | translator = | image = Notes from a Dead House.jpg | image_size = | caption = یەکەم چاپی جیا (١٨٦٢) | author = [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] | cover_artist = | country = | language = [[ڕووسی]] | series = | genre = [[ڕۆمانی نیمچە ژیاننامەیی]]، [[ڕۆمانی فەلسەفی]] | publisher = ''[[Vremya (magazine)|Vremya]]'' | release_date = ١٨٦٠–١٨٦٢ | pages = ٣٦٨ | isbn = <!-- NA --> | dewey = | congress = | oclc = | preceded_by = | followed_by = }} '''یادگارییەکانی خانەی مردووان''' (بە [[ڕووسی]]: Записки из Мертвого дома) ({{بە ئینگلیزی|The House of the Dead}}) یەکێکە لە بەرھەمە بەناوبانگەکانی نووسەری [[ڕووسەکان|ڕووسی]] [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|دۆستۆیەڤسکی]]، لەگەڵ ڕۆمانەکانی [[قومارچی (ڕۆمان)|قومارچی]]، [[تاوان و سزا]]، [[برایانی کارامازۆڤ]]، [[شەیتانەکان (ڕۆمان)|ئەھریمەنەکان]]، [[ھەرزەکار (ڕۆمان)|ھەرزەکار]]، زەلیل. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن بیت الموتى على موقع d-nb.info|ناونیشان=https://d-nb.info/gnd/4364835-6|بڵاوکەرەوە=d-nb.info}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن بیت الموتى على موقع gutenberg.org|ناونیشان=http://www.gutenberg.org/ebooks/37536|بڵاوکەرەوە=gutenberg.org}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=معلومات عن بیت الموتى على موقع britannica.com|ناونیشان=https://www.britannica.com/topic/The-House-of-the-Dead-by-Dostoyevsky|بڵاوکەرەوە=britannica.com}}</ref> ڕۆمانەکە باس لە چیرۆکی تاوانبارێک دەکات لە ئۆردووگای بەندکردن لە [[سیبیریا]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|کتێب|فەلسەفە|ڕووسیا|ڕۆمانەکان|وێژە}} {{پۆلی کۆمنز|The House of the Dead}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کتێب-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} g03xgenc4rynhuzblucxt3rp55e5s9i 0 231200 1706648 1583441 2026-11-10T20:19:56Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706648 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ئاڵای پەنەما''' لەلایەن [[ماریا دی لا ئۆسا دی ئامادۆر]]ەوە دروست کراوە و بە فەرمی لەلایەن "ley 48 de 1925" وەرگیراوە.<ref>[http://www.asamblea.gob.pa/APPS/LEGISPAN/PDF_NORMAS/1920/1925/1925_097_0722.PDF Gaceta Oficial No. 4601] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120319025103/http://www.asamblea.gob.pa/APPS/LEGISPAN/PDF_NORMAS/1920/1925/1925_097_0722.PDF |date=March 19, 2012}} March 25, 1925</ref> ڕۆژی ئاڵای [[پەنەما]] لە ٤ی تشرینی دووەم، ڕۆژێک دوای جیابوونەوەی پەنەما لە [[کۆڵۆمبیا]] بەڕێوەدەچێت و یەکێکە لە زنجیرە جەژنەکان کە لە مانگی تشرینی دووەمدا بەڕێوەدەچێت و بە فیێستا پاتریاس ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.panama-offshore-services.com/blog/fiestas_patrias_panama_celebrates_its_history_all_through_november.htm |سەردێڕ=Fiestas Patrias: Panama celebrates its history all through November |دوایین=Chatlani |یەکەم=Manoj |ڕێکەوت=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤ |وێبگە=POLS – Attorneys |زمان=en-US |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181103170512/http://www.panama-offshore-services.com/blog/fiestas_patrias_panama_celebrates_its_history_all_through_november.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |url-status=dead }}</ref> یەکەم ئاڵای پێشنیارکراوی ساڵی ١٩٠٣ پێکھاتبوو لە سێزدە ھێڵی ئاسۆیی بە یەکەوە لە سوور و زەرد، لەگەڵ کانتۆنێکی شین کە دوو خۆری زێڕینی تێدابوو، بە ھێڵێکی تەسک یەکتریان گرتبوو بۆ وێناکردنی ئەمریکای باکوور و باشوور کە بە ئیستموسی پەنەما یەکتریان گرتبوو (بڕوانە وێناکردنی خوارەوە). بەڵام ئەمە لەلایەن سەرکردەی پەنەما، [[مانوێل ئامادۆر گێرێرۆ]]، کە بنەماڵەکەی ئاڵایەکی نوێیان دیزاین کردووە، قبوڵ نەکرا. دەوترێت ئەستێرە و چارەکەکان بۆ پارتە سیاسییە ڕکابەرەکان وەستاون و دەوترێت سپی پێستەکان بۆ ئەو ئارامییە وەستاون کە تێیدا کاردەکەن. شین ڕەنگی پارێزگاران و سوور ڕەنگی لیبراڵەکان بوو.<ref>(Flags of the World, published DK Publishing, 1997)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|National flag of Panama}} {{شریتی دەروازە|ئەمریکای لاتین}} [[پۆل:ئاڵا نیشتمانییەکان|پەنەما]] [[پۆل:پەنەما]] 01v1j339tm3btnak3rovizaecyf5r0k 0 234951 1706647 1706063 2026-11-10T20:16:55Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706647 wikitext text/x-wiki {{Infobox book | name = ھەرزەکار | title_orig = ھەرزەکار–Подростокъ | translator = | image = Teenager first edition.jpg | caption = یەکەم چاپی ڕووسی | author = [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] | illustrator = | cover_artist = | country = [[ڕووسیا]] | language = [[ڕووسی]] | series = | genre = [[ڕۆمانی فەلسەفی]]، [[ڕۆمانی دەروونی]] | published = [[١٨٧٥]] | publisher = ''[[Otechestvennye zapiski]]'' | isbn = }} '''ھەرزەکار''' (بە [[ڕووسی]]: Подросток) [[ڕۆمان]]ێکی [[نووسەر]]ی [[ڕووسەکان|ڕووسی]] [[فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی|فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]]یە. لە نێوان ساڵانی ١٨٧٤ بۆ ١٨٧٥ نووسیوە و بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٨٧٥ بە شێوەی پارچەپارچە لە گۆڤاری «''[[بیرەوەرییەکانی نیشتیمان]]»'' (''Отечественные записки'') بڵاوکراوەتەوە. <ref>Peter Sekirin, The Dostoevsky Archive, McFarland, 1997, p. 310.</ref> سەرەتا دۆستۆیەڤسکی ئەم ڕۆمانەی لەژێر ناوی «جیابوونەوە» نووسی، پاشان ئەو ناونیشانەی گۆڕی بۆ ناونیشانی ئێستا. ڕۆمانەکە لە دوای بڵاوبوونەوەیەوە، بۆچوونی جیاوازی بەخۆیەوە بینی و بە یەکێک لە باشترین بەرھەمەکانی دۆستۆیەڤسکی نازانرێت، [[ڕۆناڵد ھینگلی]] پسپۆڕی کارەکانی دۆستۆیەڤسکی بە «ڕۆمانێکی خراپ» وەسفی کردووە، لە لایەکی دیکەوە ژمارەیەک ڕەخنەگر بەرگریان لە باشی ڕۆمانە کردووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=El doble y la Idea Rusa en EL ADOLESCENTE de Dostoyevski|ناونیشان=http://enriquecastanos.com/dostoyevski_adolescente.htm|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|ڕۆمان|ڕووسیا|کتێب|وێژە|ڕۆمانەکان}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:ڕۆمانەکانی فیۆدۆر دۆستۆیەڤسکی]] 4f59esmrfsme9b3y4lhit671smj0m1f 0 235206 1706505 1555123 2026-11-10T16:38:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە) 1706505 wikitext text/x-wiki '''ھەڵبژاردە''' یان '''گوڵبژێر''' (بە ئینگلیزی: Anthology) لە چاپ و [[بڵاوکردنەوە]]ی کتێبدا بە کۆمەڵێک لە بەرھەمە ئەدەبییەکان دەوترێت کە لە لایەن کۆکەرەوە ھەڵبژێردراوە؛ ھەڵبژاردە دەتوانێت کۆمەڵێک شانۆنامە، شیعر، کورتەچیرۆک، دەقی گۆرانی یان وەرگیراوەکانێک لە دەقی کارەکانی چەندین نووسەری جیاواز بێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.newsandsentinel.com/news/local-news/2019/12/wood-county-native-part-of-poetry-anthology/|سەردێڕ=Wood County native part of poetry anthology}}</ref> وشەی ''ھەڵبژاردە'' لە ژانری [[خەیاڵ (وێژە)|خەیاڵ]]دا بۆ پۆلێنبەندیکردنی کارەکانی کورتتر وەکوو کۆمەڵەکانێک لە [[کورتەچیڕۆک]] یان کورتە [[ڕۆمان]] بەکار دەچێت کە بۆ بڵاوکردنەوە لە یەک بەرگدا کۆکرابن، بەڵام لەلایەن چەندین نووسەر نووسرابن و ھەریەکیان خاوەنی کەسایەتییەکان و ڕێکخستنەکانێکی جیاواز و ناپەیوەندیدار بن. ھەروەھا دەتوانێت کۆمەڵێک نووسراوەی ھەڵبژێردراو (کورتەچیرۆک، شیعر و ھتد) لە یەک نووسەر بێت.<ref name="Lim 2019">{{بیرخستنەوەی وێب | دوایین=Lim | یەکەم=Samantha | سەردێڕ=Telltale Food, Malaysia's First Food Anthology | وێبگە=Malaysia Tatler | ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ | ناونیشان=https://my.asiatatler.com/dining/recommended-books-telltale-food-malaysia-first-food-anthology | ڕێکەوتی سەردان=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191231065148/https://my.asiatatler.com/dining/recommended-books-telltale-food-malaysia-first-food-anthology |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2019/08/12/books/lee-bennett-hopkins-dead.html|سەردێڕ=Lee Bennett Hopkins, Champion of Poetry for Children, Dies at 81|یەکەم=Neil|دوایین=Genzlinger|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠١٩|newspaper=The New York Times}}</ref> بە کۆمەڵە بەرھەمێک کە تەواوی کارەکان تێدا بێت، ''[[سەرجەمی کارەکان]]'' یان ''سەرجەمی بەرھەمەکان'' (بە لاتین: opera omnia) دەوترێت. == سەرچاوە == {{سەرچاوەکان}} {{زنجیرەکانی کارەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Anthologies}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|شیعر}} {{وێژە-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردە]] [[پۆل:شیعر]] [[پۆل:زاراوەناسیی وێژە]] [[پۆل:بەرھەم یان خزمەتگوزارییە چەپککراوەکان]] nv6m6ggcauty1cvqkiim0jujdy79z73 0 235963 1706632 1706296 2026-11-10T20:09:25Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1706632 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەورەگرمە به [[له‌کی]] (گرمه هه‌ور)''' ئەو [[دەنگ|دەنگەیە]] کە بەهۆی [[برووسکە|ڕەشەباوە]] دروست دەبێت . <ref name="NSSL">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Severe Weather 101: Lightning Basics|ناونیشان=https://www.nssl.noaa.gov/education/svrwx101/lightning/faq/|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=nssl.noaa.gov}}</ref> <ref name="FJFK: Thunder Facts">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Thunder Facts|ناونیشان=https://www.factsjustforkids.com/weather-facts/thunder-facts-for-kids.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=factsjustforkids.com}}</ref> <ref name="NWS">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Sound of Thunder|ناونیشان=https://www.weather.gov/jetstream/thunder|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=weather.gov}}</ref> بەپێی دووری و سروشتی ڕەشەبا، دەتوانێت لە دەنگێکی درێژ و نزمەوە دەست پێبکات تا درزێکی لەناکاو و بەرز. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وڵاتەکان|فیزیک|زانست|فڕین|جوگرافیا|کەشوھەوا}} {{پۆلی کۆمنز|Thunder}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} [[پۆل:دیاردە کەشناسییەکان]] [[پۆل:دیاردە کەشناسانەکان]] [[پۆل:کارەساتە سروشتییەکان]] ojhp6lydnf8kslnwxph7n1xva0885mc 0 236145 1706778 1541057 2026-11-11T04:34:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1706778 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Barricade18March1871.jpg|220x400px|وێنۆک|بەربەستێک لە کۆمۆنەی [[پاریس]] (ئازاری ١٨٧١)]] '''ھەڵسووڕاو''' بریتییە لە مرۆڤی بەکار و تێکۆشەر،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ھەڵسووڕاو {{!}} ھەنبانە بۆرینە {{!}} ڤەژینلێکس|ناونیشان=http://lex.vejin.net/ck/def/henbaneborine/%D9%87%DB%95%DA%B5%D8%B3%D9%88%D9%88%DA%95%D8%A7%D9%88|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=VejinLex|زمان=ku}}</ref> لە کۆمەڵگای مۆدیڕنا، '''ھەڵسووڕاوی''' بە مانای کار و ھەوڵ و تێکۆشانە بۆ چاکسازیی [[کۆمەڵناسی|کۆمەڵایەتی]] یا [[ڕامیاری]] یا [[ئابووری]] یا [[ژینگەپارێزی|ژینگەیی]]، لە ڕێگای ڕێگریکردن یا پێشنیارکردن یا دەستێوەردان. شێوەکانی ھەڵسووڕاوی لە نوێنەرایەتیکردن لە کۆمەڵگادا دەست پێدەکات (لەوانەش نووسینی [[نامە]] و [[ڕۆژنامە]])، داوای بەرپرسانی ھەڵبژێردراو، کارگێڕی، بەشداریکردن لە ھەڵمەتێکی ڕامیاری، سەرپەرشتیکردنی ئیمتیازات (یان مانگرتن)ی کاروبارەکان، و شێوەکانی چالاکیی نمایشی وەک خۆپیشاندان، خۆپیشاندانی سەر شەقامەکان، مانگرتن لە خواردن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{تووڵی دەروازە|کۆمەڵگا|سیاسەت|ئابووری}} {{پۆلی کۆمنز|Activism}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:چالاکوانی]] 5vdk0btd5kmrc3rrmhqfdal7rhml7lr 0 236179 1706496 1613083 2026-11-10T16:36:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، تورکیا-کۆلکە) 1706496 wikitext text/x-wiki {{Infobox election | election_name = 2023 Turkish general election | country = Turkey | flag_year = state | ongoing = Yes | previous_election = 2018 Turkish general election | previous_year = 2018 | election_date = 14 May 2023 | next_election = | next_year = 2028 | opinion_polls = Opinion polling for the 2023 Turkish general election | module = {{Infobox election | election_name = [[2023 Turkish presidential election|Presidential election]] | embed = yes | type = presidential | election_date = 14 May 2023 (first round)<br />28 May 2023 (second round) | image1 = Recep Tayyip Erdogan in Ukraine.jpg | nominee1 = '''[[Recep Tayyip Erdoğan]]''' | party1 = Justice and Development Party (Turkey) | alliance1 = [[People's Alliance (Turkey)|People's Alliance]] | popular_vote1 = '''27,117,669''' | percentage1 = '''52.18%''' | image2 = Kemal Kılıçdaroğlu in March 2023 (cropped).png | nominee2 = [[Kemal Kılıçdaroğlu]] | party2 = Republican People's Party | alliance2 = [[Nation Alliance (Turkey)|Nation Alliance]] | popular_vote2 = 24,954,920 | percentage2 = 47.82% | map_image = 2023 Turkish presidential election map second round.svg | title = [[President of Turkey|President]] | before_election = [[Recep Tayyip Erdoğan]] | before_party = Justice and Development Party (Turkey) | after_election = [[Recep Tayyip Erdoğan]] | after_party = Justice and Development Party (Turkey) | module = {{Infobox legislative election | embed=yes | election_name = [[2023 Turkish parliamentary election|Parliamentary election]] | election_date = 14 May 2023 | party1 = Justice and Development Party (Turkey) | leader1 = [[Recep Tayyip Erdoğan]] | percentage1 = 35.61 | seats1 = 268 | last_election1 = 295 | party2 = Republican People's Party | leader2 = [[Kemal Kılıçdaroğlu]] | percentage2 = 25.33 | seats2 = 169 | last_election2 = 146 | party3 = Party of Greens and the Left Future | leader3 = Çiğdem Kılıçgün Uçar, İbrahim Akın | percentage3 = 8.81 | seats3 = 61 | last_election3 = 67 | party4 = Nationalist Movement Party | leader4 = [[Devlet Bahçeli]] | percentage4 = 10.07 | seats4 = 50 | last_election4 = 49 | party5 = Good Party | leader5 = [[Meral Akşener]] | percentage5 = 9.69 | seats5 = 43 | last_election5 = 43 | party6 = New Welfare Party | leader6 = [[Fatih Erbakan]] | percentage6 = 2.82 | seats6 = 5 | last_election6 = 0 | party7 = Workers' Party of Turkey (2017) | leader7 = [[Erkan Baş]] | percentage7 = 1.73 | seats7 = 4 | last_election7 = 0 | map = Turkish Electoral District 2023 Visual.svg }} }} }} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی و پەرلەمانی تورکیا''' لە ١٤ی ئایاری ٢٠٢٣ بەڕێوەچوو، ئەردۆغان و کلیچدارئۆغڵو زۆرترین دەنگیان بەدەستھێنا، خولی دووەمی ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی یتورکیا لە ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣ بە بەشداریی ئەو دوو کاندیدایە بۆ سەرۆکایەتیی تورکیا بەڕێوەچوو و تیایدا [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان|ئەردۆغان]] بە ڕێژەی زیاتر لە ٥٠٪ی دەنگەکان، بۆ پێنج ساڵی تر کرایەوە بە سەرۆک کۆماری توركیا.<ref>[https://www.rudaw.net/sorani/middleeast/turkey/2805202311]* رووداو: رەجەب تەیب ئەردۆغان بە سەرۆککۆماری تورکیا هەڵبژێردرایەوە</ref> لەم ھەڵبژاردنەدا ڕێژەی بەشداریکردن گەیشتە ٨٨٫٤٨٪ کە بەرزترین ڕێژەی بەشداریکردن لە مێژووی ھەڵبژاردنەکانی تورکیا و [[ڕۆژھەڵاتی ناوین]]ە. [[پەڕگە:Turkish Electoral District 2023 Visual.svg|وێنۆک|دابەشبوونی دەنگەكان بە گوێرەی پارێزگاكان]] [[پەڕگە:2023 Turkish Presidential Election Map.svg|وێنۆک|هەڵبژاردنی سەرۆكایەتی 2023 (نەخشەی دەنگەكان)]] == بەرواری چالاکییەکە == لە وەڵامی ئەو هەواڵە نافەرمیانەی سەبارەت بە دواخستنی هەڵبژاردنە نیشتمانییەکان لە تورکیا بەهۆی بوومەلەرزەکەی تورکیاوە، [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان|ئەردۆغان]] ڕایگەیاند: "هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی و پەرلەمانی لە ١٤ی ئایار بەڕێوەدەچێت". ئەمە لە کاتێکدایە کە وادەی هەڵبژاردنە گشتییەکانی تورکیا لە ١٨ی حوزەیران دیاریکرابوو، بەڵام ئەردۆغان نزیکەی مانگ و نیوێک لەمەوبەر ڕایگەیاندبوو کە [[پارتی داد و گەشەپێدان (تورکیا)|پارتی داد و گەشەپێدان]] پێی خۆشە زووتر ئەو هەڵبژاردنانە ئەنجام بدات. <ref name=":1" /> لە خولی یەکەمدا هیچ کام لە کاندیدەکان زیاتر لە ٥٠%ی دەنگەکان بەدەست نەهێنا و خولی دووەمی هەڵبژاردنەکان لە ٢٨ی ئایار بە کێبڕکێی نێوان [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان|ئەردۆغان]] و [[کەمال کلچدارئۆغلو|کلیچدارئۆغڵو]] بەڕێوەچوو و تیایدا ئەردۆغان دیسان بۆ پێنج ساڵی تر هەڵبژێررایەوە. == کاندیدەکان == شەش کەس کاندیدبوونی خۆیان بۆ هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی کۆمار ڕاگەیاند. * '''[[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان|ڕەجەب تەیب ئەردۆغان]]''' : سەرۆکی تورکیا، لە کۆبوونەوەی ئەنجومەنی پارێزگای پارتی داد و گەشەپێدان لە [[ئیزمیر]] ، ڕایگەیاند، لە هەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی 2023دا جارێکی دیکە دەبێتە کاندید بۆ پۆستی سەرۆک کۆماری تورکیا. * '''[[کەمال کلچدارئۆغلو|کەمال كلیجدارئۆغڵو]]''' : سەرۆکی [[پارتی کۆماریی گەل|پارتی کۆماری گەل]] . * '''[[جم اوزان|جەم ئۆزان]]''' : سەرۆکی پێشووی پارتی لاوانی تورکیا. * '''موحەڕەم ئینجە''' : سەرۆکی حیزبی وڵات . <ref name=":3" /> * '''[[سینان ئۆغان]]''' : ئەندامی پێشووی پەرلەمان. <ref name=":3" /> هاوپەیمانیی ئاتا (باوان). * '''دۆغو پرینچک''' : سەرۆکی پارتی نیشتمانی تورکیا. <ref name=":3" /> === کاندیدی پێشبینی كراو === * '''مەنسوور یاواش''' : سەرۆکی شارەوانی [[ئەنقەرە]] . * '''[[ئەکرەم ئیمامئۆغلۆ|ئەکرەم ئیمام ئۆغڵو]]''' : سەرۆکی شارەوانی [[ئەستەمبوڵ|ئەستەنبوڵ]] . <ref name=":1" /> == ڕاپرسییەکان == * بەپێی ئەو ڕاپرسییەی کە پەیمانگای "ئاردە" لە نێوان ٢٢ بۆ ٢٧ی شوباتی ٢٠٢٣ ئەنجامدراوە، نزیکەی نیوەی ئەوانەی مافی دەنگدانیان هەیە لە هەڵبژاردنە نیشتمانییەکاندا دەنگ بە سەرۆکی ئێستا (ئەردۆغان) دەدەن بۆ سەرۆکایەتی تورکیا. <ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پیشتازی اردوغان در نظرسنجی پیش از انتخابات سراسری ترکیه|ناونیشان=https://donya-e-eqtesad.com/بخش-سایت-خوان-62/3948608-پیشتازی-اردوغان-در-نظرسنجی-پیش-از-انتخابات-سراسری-ترکیه|بڵاوکەرەوە=روزنامه دنیای اقتصاد|زمان=fa}}</ref> == پرسیارە وابەستەکراوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Turkish general election, 2023}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:هەڵبژاردنەكانی سەرتاسەری توركیا (ئایاری 2023)]] an10yfvu9ktlrn74np6yucqxy02tjy1 0 236530 1706498 1548250 2026-11-10T16:37:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە، شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە) 1706498 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Flag of the United Kingdom (5-8).svg }} '''ھەڵبژاردنی گشتی شانشینی یەکگرتوو لە ساڵی ٢٠١٠''' بۆ ھەڵبژاردنی ٦٥٠ ئەندامی پەرلەمانی بەریتانیا لە ٦ی ئایار بەڕێوەچوو. ھەڵبژاردنەکانی پێشوو لە ساڵی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو. کاتی دەنگدان لە کاتژمێر ٧:٠٠ بۆ ٢٢:٠٠ بوو. ھەروەھا ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی ناوخۆیی لە ھەندێک شوێن لە ھەمان کاتدا لەگەڵ ئەم ھەڵبژاردنانەدا بەڕێوەچوو. [[پارتی کرێکارانی بریتانیا|پارتی دەسەڵاتدار، پارتی کرێکاران،]] ویستی درێژە بەم کارە بدات. پارتی کۆنەپەرست ھەوڵی دەدا وەک پارتی دەسەڵاتدار ھەڵبژێردرێت و لە ھەڵبژاردنەکاندا سەربکەوێت. ھەروەھا لیبراڵ دیموکراتەکان ھەوڵیاندا کورسی زیاتر لە پارمان بەدەستبھێنن و ھاوسەنگی ھێز تێیدا دروست بکەن. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٥ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|جوگرافیا|لەندەن|ئینگلتەرا|پاشایەتی|کۆمەڵگا|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|2010 United Kingdom general election}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەکان]] d3mvltel8xanls9mveuc0d2oxusxrjy 0 236698 1706444 1688866 2026-11-10T15:24:17Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی پۆل:زیندووان، چونکە وتارەکە لە پۆل:مردووانی ٢٠٢٢ دایە 1706444 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە =Scuola di Atene (cropped).jpg }} '''پۆڵ ھامفریز''' (١٩٥٠–٢٠٢٢) مامۆستای فەلسەفەی بەریتانی بووە لە زانکۆی ڤێرجینیا، پسپۆڕی [[فەلسەفەی زانست]] و میتافیزیک و زانستناسی بووە. بەرژەوەندییەکانی بریتی بوون لە [[مێتافیزیک|میتافیزیک]] و [[ناسیاریناسی|زانستناسی]] سەرھەڵدان و زانستی حیساباتی و [[ئیمپیریزم|ئەزموونگەرایی]] و ڕیالیزم. ھامفریز لە قوتابخانەی ئیلینگ گرامەری لە لەندەن خوێندوویەتی و بڕوانامەی بەکالۆریۆسی لە زانکۆی ساسێکس بەدەستھێناوە و دواتر چووە [[زانکۆی ستانفۆرد]] و لەوێ دکتۆرای وەرگرتووە. لە ساڵی ١٩٧٦. لە ساڵی ١٩٧٨ پەیوەندی بە فاکەڵتی زانکۆی ڤێرجینیا کردووە، لەوێشدا بەردەوامی ژیانی پیشەیی خۆی بەسەر بردووە (جگە لە سەردانیکردنی کاتەکانی لە زانکۆی ئەریزۆنا، [[زانکۆی ستانفۆرد]]، زانکۆی پیتسبورگ و ئەوانی تر)، بەرزبووەتەوە بۆ پلەی «پڕۆفیسۆری فەلسەفەی کۆمۆنوێڵس». کەسێکی بەرچاو بوو لە فەلسەفەی تایبەتمەندییە سەرھەڵداوەکان،<ref>[http://plato.stanford.edu/entries/properties-emergent/ Stanford Encyclopedia of Philosophy]</ref> ھەروەھا بوارەکانی دیکەی [[فەلسەفەی زانست]] و فەلسەفەی ئەگەرەکان.<ref>''"Why Propensities Cannot Be Probabilities,"'' The Philosophical Review 94 (1985), 557-570</ref><ref>"Some Considerations on Conditional Chance,"'' British Journal for the Philosophy of Science'' (2004)</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی ئایاری ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|کۆمەڵگا|فەلسەفە|زانست|شانشینی یەکگرتوو|لەندەن}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:فەیلەسووفانی ئەمریکی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٠]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٢]] 14jbjvq06tz9qk7mbsz01v17l2soodj 0 237582 1706746 1420228 2026-11-11T01:35:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706746 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی چیلی''' ( {{بە ئیسپانی|Selección de fútbol de Chile}} ) نوێنەرایەتی [[چیلی]] دەکات لە پێشبڕکێ نێودەوڵەتییەکانی [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] پیاوان و لەلایەن لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی چیلی سەرپەرشتی دەکرێت. کە لە ساڵی ١٨٩٥ دامەزراوە. <ref name="laroja">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢|سەردێڕ=Uno a uno de la Roja: Buenas individualidades pero falta juego colectivo|ناونیشان=http://www.emol.com/noticias/deportes/2012/02/29/528647/el-uno-a-uno-de-la-roja-un-equipo-con-buenas-individualidades-pero-falto-de-juego-colectivo.html|ڕێکەوتی سەردان=٦ی ئازاری ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=EMOL (El Mercurio On-Line)}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mateo, Miguel Ángel|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٠|سەردێڕ=El porqué de 'la Roja'|ناونیشان=http://www.elmundo.es/mundial/2010/2010/05/31/espana/1275318102.html|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١١|بڵاوکەرەوە=El Mundo (España)}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی ئازاری ٢٠١٢|سەردێڕ=Sudáfrica será el octavo Mundial para la 'Roja'|ناونیشان=http://www.mercurioantofagasta.cl/prontus4_noticias/site/artic/20091011/pags/20091011010612.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=El Mercurio de Antofagasta}}</ref> [[چیلی]] لە نۆ پاڵەوانێتی [[جامی جیھانیی فیفا]] بەشداری کردووە و میوانداری [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢]] بووە و تێیدا پلەی سێیەمی بەدەستهێناوە، ئەمەش باشترین ئەنجامی هەڵبژاردەکەیە لە جامی جیهانیی فیفا. چیلی یەکەم نازناوی جامی ئەمریکای لەسەر خاکی خۆی لە جامی ئەمریکای ٢٠١٥ بەدەستهێنا و لە یاری کۆتاییدا لە ئەرژەنتینی بردەوە. لە [[کوپا ئەمریکای سەدە|جامی]] [[کوپا ئەمریکای سەدە]] ساڵی دواتر لە ئەمریکا سەرکەوتنی بەدەستهێنا و <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Chile win Copa América once again as Argentina title drought continues|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2016/jun/26/chile-win-copa-america-argentina-match-report-penalty-shoot-out|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٦|وێبگە=[[TheGuardian.com]]}}</ref> بۆ جارێکی دیکە نازناوەکەی بەرزکردەوە. لە ئەنجامی بردنەوەی جامی ئەمریکای ٢٠١٥، بەشداری [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠١٧|جامی کیشوەرەکانی ٢٠١٧]] كرد، کە تێیدا پلەی دووەمی بەدەستهێنا، لە دوای [[ئەڵمانیا]], لە یەکەم یاریدا. == سەرچاوەکان == {{Reflist|30em}} == بەستەری دەرەکی == * [https://www.laroja.cl/ ماڵپەڕی فەرمی هەڵبژاردەی تۆپی پێی شیلی] * [https://www.anfp.cl/seleccion-masculina وێب سایتی هەڵبژاردەی تۆپی پێی نیشتمانی لە ANFP] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230407225003/https://www.anfp.cl/seleccion-masculina |date= ٧ی نیسانی ٢٠٢٣ }} * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/CHI پڕۆفایلی فیفای چیلی] * [https://www.rsssf.org/tablesc/chil-intres.html ئەرشیفی ئەنجامەکانی RSSSF 1910–2003] * [https://www.rsssf.org/miscellaneous/chil-recintlp.html ئەرشیفی RSSSF لە زۆربەی یاریزانانی کاپ و بەرزترین گۆڵکاران] {{پۆلی کۆمنز|Chile national association football team}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:تیمەکانی تۆپی پێی یەکێتی نیشتمانی ئەمریکای باشوور]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 71zvlum1bjfztsga1f7p2f0i9poqqli 0 237585 1706747 1673470 2026-11-11T01:35:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1706747 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕووسیا''' ({{بە ڕووسی|Сборная России по футболу|Sbornaya Rossii po futbolu}}) نوێنەرایەتی [[ڕووسیا]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی پیاوان. لەلایەن لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی ڕووسیاوە سەرپەرشتی دەکرێت. ھەرچەندە لە ساڵی ١٩١٢ەوە ئەندامی [[فیفا]] بووە (وەک ئیمپراتۆرییەتی ڕووسیا پێش ساڵی ١٩١٧، وەک کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ڕووسیا لە ساڵانی ١٩١٧–١٩٢٤ و وەک [[یەکێتی سۆڤیەت]] لە ساڵانی ١٩٢٤–١٩٩١)، بەڵام ڕووسیا بۆ یەکەمجار لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]] بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا]] کرد. ١١ جار سەرکەوتنیان بۆ پاڵەوانێتییەکە بەدەستھێناوە، باشترین ئەنجامیشیان لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٦|ساڵی ١٩٦٦]] پلەی چوارەمی بەدەستھێناوە. ڕووسیا لە ساڵی ١٩٥٤ەوە ئەندامی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یەکێتی تۆپی پێی ئەورووپایە]]. لە ساڵی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٦٠|١٩٦٠]] یەکەم خولی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] بەدەستھێنا و لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ١٩٦٤|ساڵانی ١٩٦٤]] و [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ١٩٧٢|١٩٧٢]] و [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ١٩٨٨|١٩٨٨]] پلەی دووەمی بەدەستھێنا. لە دوای ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتی سۆڤیەتەوە باشترین ئەنجامی ڕووسیا لە ساڵی ٢٠٠٨ بوو، کاتێک تیپەکە پلەی سێیەمی بەدەستھێنا. لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٢ بە پێی «ڕاسپاردە»ی [[لیژنەی ئۆڵۆمپیادی نێودەوڵەتی]] (IOC)، [[فیفا]] و [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا|یوفا]] بەشداریکردنی ڕووسیایان لە پێشبڕکێکانیان ڕاگرت. یەکێتی تۆپی پێی ڕووسیا تانەیان لە قەدەغەکردنی فیفا و یەکێتی تۆپی پێی ئەورووپا دا لە دادگای ناوبژیوانی وەرزشی و دادگای نێودەوڵەتیش قەدەغەکردنەکەی پشتڕاستکردەوە و نەیتوانی داواکەی بباتەوە.<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئازاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=Russia World Cup ban appeal rejected by CAS|ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/russia-rus/story/4619546/cas-reject-russias-appeal-over-world-cup-ban-after-ukraine-invasion|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220319090847/https://www.espn.com/soccer/russia-rus/story/4619546/cas-reject-russias-appeal-over-world-cup-ban-after-ukraine-invasion|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=ESPN.com}}</ref> لەو کاتەوە تا ئێستا چەندین یاری دۆستانەیان بەرامبەر ھەڵبژاردەکانی ئاسیا ئەنجامداوە.<ref>[https://www.theguardian.com/football/2023/mar/26/russia-has-seamlessly-returned-to-football-and-nobody-seems-overly-perturbed Russia has seamlessly returned to football – and nobody seems overly perturbed], Jonathan Liew, The Guardian, 26 March 2023</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.rfs.ru/ ماڵپەڕی فەرمی] * [https://web.archive.org/web/20080108144933/http://www.fifa.com/associations/association=rus/ پرۆفایلی فیفا] * [http://www.uefa.com/memberassociations/association=rus/index.html/ پرۆفایلی یوفا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200215002314/https://www.uefa.com/memberassociations/association%3DRUS/index.html |date=١٥ی شوباتی ٢٠٢٠ }} * [http://www.rusteam.permian.ru/ ھەڵبژاردەی نیشتمانی ڕووسیا] {{In lang|ru}} * [http://www.rufoot.ru/ ھەڵبژاردەی نیشتمانی ڕووسیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180618184054/http://www.rufoot.ru/ |date=١٨ی حوزەیرانی ٢٠١٨ }} {{In lang|ru}} * [http://www.russia-matches.ucoz.ru/ تیپە نیشتمانییەکانی تۆپی پێی ڕووسیا ١٩١٢–] {{In lang|ru}} * [http://www.russiateam.com/ ھەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی ڕووسیا] * [http://www.hep.lu.se/staff/smirnova//archive/team_e.html ھەڵبژاردەی ھەڵبژاردەی ڕووسیا ١٩١٢- ١٩١٢.] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180630164018/http://www.hep.lu.se/staff/smirnova//archive/team_e.html |date=٣٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨ }} * [https://www.rsssf.org/tablesr/rus-intres.html ئەرشیفی ئەنجامەکانی RSSSF 1912–2003] * [https://www.rsssf.org/miscellaneous/rus-recintlp.html ئەرشیفی RSSSF لە زۆربەی یاریزانانی کاپ و بەرزترین گۆڵکاران] * [http://www.planetworldcup.com/NATIONS/rus.html ئەرشیفی مۆندیالی پلانێت لە ئەنجامەکانی مۆندیال] * [http://www.planetworldcup.com/NATIONS/rus_squads.html ئەرشیفی مۆندیالی پلانێت لە پێکھاتەکانی مۆندیال] * [http://www.planetworldcup.com/NATIONS/rus_qualify.html ئەرشیفی مۆندیالی پلانێت لە ئەنجامەکانی پاڵاوتنەکانی مۆندیال] {{پۆلی کۆمنز|Russia national association football team}} {{تووڵی دەروازە|ڕووسیا|دەیەی ١٩٩٠|تۆپی پێ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} shkiu3to1ulea76aornkq1mz5br5fij 0 237586 1706739 1598579 2026-11-11T01:34:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706739 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پیاوانی نیووزیلاند''' نوێنەرایەتی [[نیوزیلاند|نیوزلەندا]] دەکات لە پێشبڕکێ نێودەوڵەتییەکانی [[تۆپی پێ]]ی پیاوان. تیپەکە لەلایەن دەستەی بەڕێوەبەری تۆپی پێی نیوزیلاند (NZF) بەڕێوەدەبرێت، ئەندامی [[فیفا]] و یەکێتی تۆپی پێی ئۆقیانووس (OFC)یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Burgess|یەکەم=Michael|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٨|سەردێڕ=New Zealand Football announce parity for Football Ferns and All Whites|ناونیشان=https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12047294|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=The New Zealand Herald|زمان=en-NZ|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180519121203/https://www.nzherald.co.nz/sport/news/article.cfm?c_id=4&objectid=12047294|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەڵبژاردەکە بەشداری کردووە لە پاڵەوانێتییەکانی [[جامی جیھانیی فیفا]] لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢|ساڵانی ١٩٨٢]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠|٢٠١٠]] و [[جامی کیشوەرەکانی فیفا]] لە [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ١٩٩٩|ساڵانی ١٩٩٩]] و [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٣|٢٠٠٣]] و [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠٠٩|٢٠٠٩]] و [[جامی کیشوەرەکانی فیفای ٢٠١٧|٢٠١٧]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Players Abroad (New Zealand)|ناونیشان=https://us.soccerway.com/players/players_abroad/new-zealand/|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Soccerway|بڵاوکەرەوە=Soccerway|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220413062209/https://us.soccerway.com/players/players_abroad/new-zealand/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.nzfootball.co.nz/ تۆپی پێی نیووزلەندا] {{پۆلی کۆمنز|New Zealand national association football team}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|نیوزیلاند}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} trdbtqay1zv57a6gpdqdb4qam5gecfa 0 238102 1706463 1688854 2026-11-10T15:40:33Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی پۆل:زیندووان، چونکە وتارەکە لە پۆل:مردووانی ٢٠٢٦ دایە 1706463 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر کلۆڤەر کاڵن''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Cullen}} ; لەدایکبووی {{ڕۆژی لەدایکبوون|١٩٤١|٧|٢٨}}) ئەکتەری دەنگییە و خەڵکی [[کەنەدا|کەنەدایە]]. لە ساڵی ١٩٦٢ەوە چالاکە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Cullen}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ئەکتەرە تەلەڤیزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا]] [[پۆل:ئەکتەرانی یاری ڤیدیۆیی پیاوی کەنەدی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی مۆنتریال]] [[پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] br8jul345x8d8w196frpz36iw9znhno 1706624 1706463 2026-11-10T20:05:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی بێسەرچاوە|ژکزی بێسەرچاوە]]}} 1706624 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر کلۆڤەر کاڵن''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Cullen}} ; لەدایکبووی {{ڕۆژی لەدایکبوون|١٩٤١|٧|٢٨}}) ئەکتەری دەنگییە و خەڵکی [[کەنەدا|کەنەدایە]]. لە ساڵی ١٩٦٢ەوە چالاکە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|تەلەڤیزیۆن|کۆمەڵگا|مێژوو|ھۆڵیوود|ئەکتەران|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ژن|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Cullen}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەری دەنگی پیاوی کەنەدی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤١]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ئەکتەرە تەلەڤیزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا]] [[پۆل:ئەکتەرانی یاری ڤیدیۆیی پیاوی کەنەدی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی مۆنتریال]] [[پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٦]] mxhr769b19rn3ucavlhq6ewkihuryjh 0 238540 1706823 1703522 2026-11-11T05:45:52Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706823 wikitext text/x-wiki '''گەلانی ھیندۆ ئارییەکان''' کۆمەڵەیەکی ھەمەچەشنی کۆمەڵە زمانەوانییە نەتەوەییەکانی [[زمانە ھیندی و ئەورووپییەکان|ھیندۆ ئەورووپین]] کە بە زمانە ھیندۆ ئارییەکانی [[نیمچەکیشوەری ھیندی|کیشوەری ھیندستان]] قسە دەکەن. لە ڕووی مێژووییەوە، ھیندۆ ئارییەکان ئەو شوانکارە ھیندۆ ئەورووپییانە بوون کە لە [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاستەوە]] کۆچیان کرد بۆ [[باشووری ئاسیا]] و زمانی ڕەسەنی ھیندۆ ئارییان ناساند.<ref>Anthony, David W. (2007). The Horse The Wheel And Language. How Bronze-Age Riders From the Eurasian Steppes Shaped The Modern World. Princeton University Press. </ref> <ref>Erdosy, George, ed. (2012), The Indo-Aryans of Ancient South Asia: Language, Material Culture and Ethnicity, Walter de Gruyter</ref> ئاخێوەرانی ھیندۆ ئاریی لە سەرانسەری باشووری ئاسیادا دەبینرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Danesh Jain, George Cardona|سەردێڕ=The Indo-Aryan Languages|بڵاوکەرەوە=Routledge|ساڵ=٢٠٠٧|پەڕە=٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زمان|ئاسیا|ھیندستان}} {{پۆلی کۆمنز|Indo-Aryan peoples}} {{زمان-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} 7h1vqwkves9zklc994trjaufnm94u5t 0 239214 1706541 1706131 2026-11-10T17:07:44Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:سووریا|سووریا]] 1706541 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەموو ساڵێک و تۆ خۆشەویستمیت''' کۆمەڵە ھۆنراوەیەکە لە بەرھەمەکانی [[شاعیر|ھۆنەر]]ی عەرەبی [[سووریا|سووری]] [[نزار قەبانی]] کە لە [[١٩٧٧|ساڵی ١٩٧٧]] دەرچووە، لەلایەن [[بڵاوکراوەکانی نزار قەبانی]] لە [[بەیرووت]] لە [[لوبنان]].<ref name="NQ-236011205">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=[[نزار قباني]]|ناونیشان=https://www.worldcat.org/oclc/236011205|سەردێڕ=كل عام وأنتِ حبيبتي|بڵاوکەرەوە=[[منشورات نزار قباني]]|ساڵ=١٩٧٧|edition=الأولى|شوێن=بيروت، لبنان|زمان=العربية|oclc=٢٣٦٠١١٢٠٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220307111306/https://www.worldcat.org/oclc/236011205|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وێژە|شیعر|کتێب|چاند|سووریا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کتێب-کۆلکە}} {{وێژە-کۆلکە}} 6v7pw7fa6o8oxfbahtbidw2l7lmas56 0 239406 1706908 1617198 2026-11-11T10:35:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کتێب-کۆلکە) 1706908 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی کتێب |ناو = یادداشتی ماکەوێکی ڕەشپۆش |وێنە = |ناوی بنەڕەتی = |دانەر = [[شێرکۆ بێکەس]] |لێکۆڵەر = |زمان = [[کوردیی ناوەندی|کوردیی سۆرانی]] |وڵات = |زنجیرە = |بابەت = |جۆری ئەدەبی = [[شیعر]] |بڵاوکەرەوە = |دەرچوون = |مێژووی دەرچوون = ١٩٩٣ |وەرگێڕ = |بڵاوکەرەوەی چاپی وەرگێڕاو = |مێژووی دەرچوونی وەرگێڕان = |وێنەگر = |دیزاینەری بەرگ = |جۆری چاپ = |ژمارەی پەڕە = |پێوانە = |کێش = |پێشتر = |دواتر = }} '''''یادداشتی ماکەوێکی ڕەشپۆش''''' کتێبێکی [[شیعر]]ی [[شێرکۆ بێکەس]]ە. ئەم کتێبە لە ساڵی ١٩٩٣ چاپ و بڵاو کراوەتەوە.<ref name="کوردیپێدیا ۱">[https://www.kurdipedia.org/default.aspx/documents/62218/default.aspx?q=20230223233513470092&lng=8 کوردیپێدیا: ''یادداشتی ماکەوێکی ڕەشپۆش''؛] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230716192906/https://www.kurdipedia.org/default.aspx/documents/62218/default.aspx?q=20230223233513470092&lng=8 |date=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣ }} سەردان لە ١٦ی تەممووزی ٢٠٢٣.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == *{{ڤەژینبوکس||١٢٨}} {{شێرکۆ بێکەس}} {{تووڵی دەروازە|کتێب|شیعر|وێژەی کوردی}} {{کتێب-کۆلکە}} [[پۆل:کتێبەکانی شێرکۆ بێکەس]] dut4waq6ookwpnue3aaz6mfh0p67pug 0 239846 1706598 1546582 2026-11-10T19:37:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706598 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بووتان''' نوێنەرایەتی وڵاتی [[بووتان]] دەکات لە کێبڕکێکانی تۆپی پێ. لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی [[بووتان]] بەڕێوەدەبرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Bhutan - Bhutan - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/bhutan/bhutan/285/|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=int.soccerway.com}}</ref> هەڵبژاردەی بووتان هیچ کاتێک بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیهانیی فیفا]] نەکردووە.وەک یەکێک لە خراپترین هەڵبژاردەکانی سەر ئاستی جیهان دەستنیانکراوە.لە ڕیزبەندی فیفا بۆ هەڵبژاردەکان لە ٢٠ی تەممووزی ٢٠٢٣ لە پلەی ١٨٥ هەڵبژاردەکانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Men's Ranking|ناونیشان=https://www.fifa.com/origin1904-p.cxm.fifa.com/fifa-world-ranking/men|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Bhutan national association football team}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} 27bmtpnkqogvi881jl7y3l0cks0fkpn 0 240184 1706809 1682652 2026-11-11T04:39:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە) 1706809 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = ReligijneSymbole.svg }} '''ھەڵگەڕانەوە''' ({{بە ئینگلیزی| Apostasy}}) بە واتای ڕستەیی واتە ڕەتکردنەوەی ئایینێک و پشتی لێکردن لێی و لە ڕووی یاسایییەوە بە واتای ڕاگەیاندن و جێھێشتنی ئایینێکە بە ئاشکرا. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|دین|کۆمەڵگا|مێژوو|وڵاتەکان }} {{پۆلی کۆمنز|Apostasy}} {{ئایین-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} [[پۆل:شەریعەت]] [[پۆل:ھەڵگەڕانەوە لە ئایین]] 9mnufvse6nj1s9uv9166b7f4l2j7ptg 0 240331 1706917 1542462 2026-11-11T10:37:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706917 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = The_Adderall_Diaries_poster.jpg }} '''یادەوەرییەکانی ئەدیڕاڵ''' ({{بە ئینگلیزی| The Adderall Diaries}}) فیلمێکی درامای تاوانکاری ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠١٥ لە نووسین و دەرھێنانی پامێلا ڕۆمانۆڤسکی، لەسەر بنەمای کتێبێکی «بیرەوەری تاوانکاری ڕاستەقینە» بە ھەمان ناو لەلایەن ستیڤن ئیلییووەتەوە == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە درامییەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٥]] [[پۆل:فیلمەکانی ئەی ٢٤]] [[پۆل:فیلمە درامییە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون]] [[پۆل:فیلمە دراما تاوانە ئینگلیزی-زمانەکان]] 7gucaspjqhf4w72hvzrfgefbarlo86f 0 240967 1706931 1541162 2026-11-11T10:39:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کۆمپیوتەر-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە) 1706931 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھاوکاری کراوە''' یان '''یارمەتیی کراوە''' شێوازێکی ھاوکاری و داھێنان و بەرھەمھێنانە کە بە ڕوونی لە نەرمەکاڵاکانی سەرچاوە کراوەدا دەبینرێت، بەڵام دەتوانرێت لە زۆر نموونەی دیکەدا بدۆزرێتەوە، لەوانە مەکۆکانی ئینتەرنێت، لیستی ئیمەیڵەکان و کۆمەڵگەی ئینتەرنێت. ھەروەھا وا بیردەکرێتەوە کە ھاوکاری کراوە بنەمای کارکردنە لەژێر کۆمەڵێک خزمەتگوزاری جیاوازدا؛ وەک بیتکۆین و تێد و [[ویکیپیدیا]]. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٩ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|زانستی کۆمپیوتەر|کۆمپیوتەر|تەکنۆلۆژیا|زانست}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} [[پۆل:ھاوکاری]] [[پۆل:تەکنۆلۆژیای زانیاری]] [[پۆل:زانستی کۆمپیوتەر]] [[پۆل:دەروونناسی]] [[پۆل:کۆمەڵناسی]] [[پۆل:بەرنامەسازی]] [[پۆل:نەرمامێرە خۆڕایییەکان]] gitmdmd81cypn4jdz1jpt11seiuznzw 4 241625 1706660 1706057 2026-11-10T21:01:29Z AramBot 39807 بۆت: نوێکردنەوە 1706660 wikitext text/x-wiki {{ئەمانەش ببینە|ویکیپیدیا:ڕاپۆرتی بنکەدراوە/پێڕستی بۆتە ناچالاکەکان}} {{چینی ناوەند}} پێرستی [[وپ:بۆت|بۆت]]ە چالاکەکانی ویکیپیدیا{{ھن}} بۆتی چالاک بە بۆتێک دەڵێن کە لە ٣٠ ڕۆژی ڕابردوو لانی کەم [[تایبەت:بەشدارییەکان|بەشدارییەکی]] ھەبووە.{{ھن}} لە ئێستادا ئەم ئامارە ڕۆژانە نوێ دەکرێتەوە.{{ھن}} '''دوایین نوێکردنەوە لەلایەن [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]'''؛ لە ''٢١:٠١، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC)'' {{کۆتایی}} {| class="wikitable sortable" style="margin: auto;" |+ بۆتە چالاکەکان |- ! # !! بەکارھێنەر !! دوایین دەستکاری !! ژمارەی دەستکارییەکان !! مافەکان !! ڕێکەوتی خۆتۆمارکردن |- | ١ || [[بەکارھێنەر:InternetArchiveBot|InternetArchiveBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/InternetArchiveBot|١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦]] || ١٠٥٥١٤ || bot || ٢٨ی تەممووزی ٢٠١٧ |- | ٢ || [[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/AramBot|١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦]] || ٣٨٣٠٦٦ || bot,botadmin || ٤ی نیسانی ٢٠٢٠ |- | ٣ || [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/SakuraBot|١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦]] || ٦٠٧٥٦ || bot || ١٧ی ئابی ٢٠٢٢ |- | ٤ || [[بەکارھێنەر:CdRBot|CdRBot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/CdRBot|١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦]] || ٦٧١٢ || bot || ٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٢ |- | ٥ || [[بەکارھێنەر:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/MediaWiki message delivery|٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦]] || ٣٦٠٥ || bot || ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ |- | ٦ || [[بەکارھێنەر:Xqbot|Xqbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Xqbot|٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦]] || ٢١٣٣٩ || bot || ٣١ی ئابی ٢٠٠٩ |- | ٧ || [[بەکارھێنەر:Dexbot|Dexbot]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Dexbot|٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦]] || ٨٦٩١ || bot || ٢ی ئایاری ٢٠١٢ |- | ٨ || [[بەکارھێنەر:Maintenance script|Maintenance script]] || [[تایبەت:بەشدارییەکان/Maintenance script|٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦]] || ٢٦ || bot || ١٦ی نیسانی ٢٠١٥ |} [[پۆل:ڕاپۆرتی بنکەدراوەی ویکیپیدیا]] nhdj9r2cn774i4ixrj4vd2gmfkjd0bi 0 241704 1706838 1703784 2026-11-11T05:48:22Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706838 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = GamesRadar.svg }} '''گەیمڕادەر پڵەس''' ماڵپەڕێکی کات بەسەربردنە بۆ ھەواڵ و پێشبینی و پێداچوونەوەی پەیوەست بە یارییە ڤیدیۆیییەکان. خاوەندارێتی کۆمپانیای Future plcە. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٣ی ئابی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کایەی ڤیدیۆیی|ئابووری|کۆمپانیا|ڕۆژنامەوانی|ئینتەرنێت|شانشینی یەکگرتوو|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|GamesRadar+}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} cwu12n1fvjnhtl6cl76o3j27u6tmazl 0 241943 1706555 1679911 2026-11-10T18:07:22Z Bilalinfo 57400 خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی 1706555 wikitext text/x-wiki {{خاوێنکردن}} [[پەڕگە:Asghar Farhadi Cannes 2013.jpg|وێنۆک|294x294پیکسڵ|[[ئەسغەر فەرھادی]] دەرھێنەری [[ئێران]]ی، خەڵاتی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکاری]] بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی بۆ فیلمی [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین|جیابوونەوەی نادر لە سمین]] بەدەستھێنا.]] '''پێڕستی پاڵێوراوانی ٨٤ەمین خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی''' (بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]: List of submissions to the 84th Academy Awards for Best Foreign Language Film) پێڕستی پاڵێوراوانە بۆ ٨٤ەمین [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی|خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی]]. [[ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جوڵاو|ئەکادیمیای ھونەر و زانستە سینەمایییەکان]]. بانگھێشتی پیشەسازییە سینەمایییەکانی وڵاتە جیاوازەکانی کردووە بۆ ئەوەی ساڵانە باشترین فیلمی خۆیان پێشکەش بکەن بۆ خەڵاتی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکار]] بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی ئەم بەشە لە دوای دروستکردنی خەڵاتەکەوە لە ساڵی ١٩٥٦ زیادکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=History of the Academy Awards 2 - Academy of Motion Picture Arts and Sciences|ناونیشان=http://www.oscars.org/aboutacademyawards/history02.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080622191328/http://www.oscars.org/aboutacademyawards/history02.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> ئەم خەڵاتە ساڵانە لەلایەن ئەکادیمیاوە پێشکەش بە فیلمێکی درێژ دەکرێت کە لە دەرەوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بەرھەم ھێنرابێت و بە [[زمانی ئینگلیزی]] نەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080622191328/http://www.oscars.org/aboutacademyawards/history02.html}}</ref> لیژنەی خەڵاتی فیلمی زمانی بیانی سەرپەرشتی پرۆسەکە دەکات و پێداچوونەوە بە ھەموو فیلمە پێشکەشکراوەکاندا دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Rule Fourteen: Special Rules for the Best Foreign Language Film Award|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623103257/http://www.oscars.org/awards/academyawards/rules/rule14.html}}</ref> ھەفتەیەک پێش ڕاگەیاندنی پاڵێوراوانی خەڵاتی ئۆسکار نۆ پاڵێوراو ئاشکرا دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|سەردێڕ=Best Foreign Language Film Award {{!}} Rules for the 83rd Academy Awards {{!}} Academy of Motion Picture Arts & Sciences|ناونیشان=http://www.oscars.org/awards/academyawards/rules/rule14.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623103257/http://www.oscars.org/awards/academyawards/rules/rule14.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوا وادە بۆ ناردنی فیلمەکان بۆ ھەموو وڵاتان ٣ی [[تشرینی یەکەم]]ی ٢٠١١ بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Academy Press Office|ناونیشان=https://press.oscars.org/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=press.oscars.org}}</ref> ئەو فیلمانەی کە دەنێردرێت، دەبێت سەرەتا لە نێوان ١ی [[تشرینی یەکەم]]ی ٢٠١٠ و ٣٠ی [[ئەیلوول]]ی ٢٠١١ لە سینەماکانی وڵاتەکانیان نمایش بکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|سەردێڕ=Best Foreign Language Film Award {{!}} Rules for the 83rd Academy Awards {{!}} Academy of Motion Picture Arts & Sciences|ناونیشان=http://www.oscars.org/awards/academyawards/rules/rule14.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623103257/http://www.oscars.org/awards/academyawards/rules/rule14.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ١٣ی [[تشرینی یەکەم]]، ئۆسکار ڕای گەیاند کە ٦٣ وڵات وەرگیراون بۆ بەشداریکردن لە پێشبڕکێی ئۆسکاری باشترین فیلمی زمانی بیانی لە ساڵی ٢٠١٢،[٤] کە لەنێویاندا وڵاتی [[نیوزیلاند|نیوزلەندا]] ھەبوو کە بۆ یەکەمجارە بەشداری بکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bulbeck|یەکەم=Pip|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=‘The Orator’ Named New Zealand’s First Foreign-Language Oscar Entry|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/orator-named-new-zealands-first-241916/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=New Zealand submits Samoan film to Oscars|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-15307590|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|زمان=en-GB}}</ref> لە ١٨ی [[کانوونی دووەم|کانونی دووەمی]] ٢٠١٣ نۆ فیلم لە لیستێکی کورت ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=9 Foreign Language Films Vie for Oscar®|ناونیشان=http://www.oscars.org/press/pressreleases/2012/20120118.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120518164323/http://www.oscars.org/press/pressreleases/2012/20120118.html|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref> دوای شەش ڕۆژ لیستەکە کورت کرایەوە بۆ پێنج پاڵێوراو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Oscars 2012: Winners in full|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/entertainment-arts-16700124|newspaper=BBC News|ڕێکەوت=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|زمان=en-GB}}</ref> [[ئێران]] بە فیلمی [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] لە ٨٤ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار لە ٢٦ی [[شوبات]]ی ٢٠١٢ وەک براوە ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Staff|یەکەم=T. H. R.|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠١٢|سەردێڕ=Oscars 2012: Complete Winners List|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oscars-winners-list-academy-awards-295127/|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en-US}}</ref> == ئەمەش ببینە == [[لیستی نوێنەرایەتییەکانی ئێران بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]] == بەستەرە دەرەکییەکان == [http://www.oscar.com/ ماڵپەڕی فەرمی خەڵاتی ئۆسکار] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ئێران|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|وڵاتەکان|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:فیلم لە ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلم لە ٢٠١١]] 2thcufsst5oiyvivwow3eemvyacq9x5 0 242449 1706812 1541088 2026-11-11T04:39:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706812 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Flipped_poster.jpg }} '''''هەڵگەراوە''''' ({{بە ئینگلیزی |Flipped}}) فیلمێکە لە ساڵی ٢٠١٠ لە دەرھێنانی ڕۆب ڕینەر. لەم فیلمەدا ئەکتەرانی وەک مادلین کارۆل و کالان مەک ئۆلیف و ڕیبێکا دی مۆرنی و ئەنتۆنی ئێدواردز و جۆنی ماھۆنی و پێنێلۆپ ئان میلەر و [[ئەیدن کوێن|ئایدن کوین]] و مۆرگان لیلی و کیڤن وایزمان و کۆدی ھۆرن و شەین ھارپەر و ستیفانی سکۆت و ئیسرائیل بروسارد ڕۆڵیان بینیوە. == چیرۆک == فیلمەکە باس لە چیرۆکی برایس و جوولی دەکات، دوو دراوسێ کە بۆ یەکەمجار کاتێک لە پۆلی دووەمدا یەکتر دەبینن. چیرۆکەکە لە دەوری پەیوەندییە پەرەسەندووەکەیان دەسوڕێتەوە لەگەڵ گەورەبوون و گەشتکردن بە ئاڵۆزییەکانی خۆشەویستی گەنجی. فیلمەکە پێکھاتەی گێڕانەوەی وەرگەڕاو بەکاردەھێنێت بە پێشکەشکردنی چیرۆکەکە لە ڕوانگەی ھەردوو ڕوانگەی برایس و جوولییەوە. لە نێوان دیدگاکانی دوو کارەکتەرەکەدا بە یەکەوە دەگۆڕێت، تێڕوانینێک بۆ بیرکردنەوە و ھەستەکانیان دابین دەکات. ھەر کارەکتەرێک وەشانی تایبەتی خۆی لە ڕووداوەکان دابین دەکات، ئەمەش تێگەیشتنێکی قووڵتر بە بینەر دەدات لە پاڵنەر و ھەستەکانیان. فیلمەکە بەو شێوەیە دەست پێدەکات کە جوولی کاتێک منداڵن حەزی لە برایس دەبێت. ئەو عاشقی دەبێت، لەکاتێکدا برایس سەرەتا بە بێزارکەری دەزانێت. بەڵام لەگەڵ پەرەسەندنی چیرۆکەکەدا دەبینین دیدگای برایس بە تێپەڕبوونی کات دەگۆڕێت. دەست دەکات بە بینینی جوولی بە ڕووناکییەکی نوێ و پەرە بە ھەستەکانی خۆی دەدات بۆی. لەگەڵ چوونە ناو قوتابخانەی ناوەندی، برایس خۆی دەبینێتەوە کە کچێکی دیکە بە ناوی شێری ڕادەکێشێت. ئەمەش گرژی لە نێوان ئەو و جوولیدا دروست دەکات، کاتێک لە خەباتدایە بۆ ئەوەی لەگەڵ خۆشەویستییە بێ وەڵامەکەی بۆ ئەو ڕێکبکەوێت. گێڕانەوەکە بەدواداچوون بۆ بابەتەکانی ھاوڕێیەتی، داینامیکی خێزان، فشارە کۆمەڵایەتییەکان و تەحەددیاتی گەورەبوون دەکات؛ بۆیە فیلمەکە بە خستنەڕووی دیدگای ھەردوو برایس و جوولی، وێنایەکی نوانستر لە پەیوەندییەکەی نێوانیان پێشکەش دەکات و چیرۆکێکی دەنگدانەوەی سۆزداری دروست دەکات کە سەرنجی بینەرانی ھەموو تەمەنەکان ڕادەکێشێت. == ڕۆڵەکان == * مادلین کارۆل وەک جوولیانا «جوولی» بەیکەر * مۆرگان لیلی وەک جوولی گەنج * کالان مەک ئۆلیف وەک برایس لۆسکی * ڕایان کێتزنەر وەک برایس گەنج * ڕێبێکا دی مۆرنی وەک پاتسی لۆسکی * ئەنتۆنی ئێدواردز وەک ستیڤن لۆسکی * [[ئەیدن کوێن]] وەک ڕیچارد بەیکەر * جۆن ماھۆنی وەک چێت دانکن. ئەمە کۆتا فیلمی ماھۆنی بوو پێش مردنی لە ساڵی ٢٠١٨. * پێنێلۆپ ئان میلەر وەک ترینا بەیکەر == پێشوازی == فیلمی ھەڵگەڕاوە پێداچوونەوەی گەرمی وەرگرتووە. لەسەر کۆکەرەوەی پێداچوونەوە [[ڕاتن تۆمەیتۆز]]، فیلمەکە ٥٥٪ی پەسەندکردنی بەدەستھێناوە بە پشتبەستن بە ٧٦ پێداچوونەوە، بە تێکڕای ڕیزبەندی ٦٫٠٠/١٠. لە بەرنامەی [[مێتاکریتیک]]، فیلمەکە لە کۆی ١٠٠ ڕیزبەندی ٤٥ی بەدەستھێناوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ «پێداچوونەوە تێکەڵەکان یان مامناوەند». == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠٠٠|کۆمەڵگا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە ڕۆمانسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] rm325rsclvpgbe9adjrq0jd0e5y4z4a 1706891 1706812 2026-11-11T09:04:21Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706891 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس |وێنە = Flipped_poster.jpg }} '''''هەڵگەراوە''''' ({{بە ئینگلیزی |Flipped}}) فیلمێکە لە ساڵی ٢٠١٠ لە دەرھێنانی ڕۆب ڕینەر. لەم فیلمەدا ئەکتەرانی وەک مادلین کارۆل و کالان مەک ئۆلیف و ڕیبێکا دی مۆرنی و ئەنتۆنی ئێدواردز و جۆنی ماھۆنی و پێنێلۆپ ئان میلەر و [[ئەیدن کوێن|ئایدن کوین]] و مۆرگان لیلی و کیڤن وایزمان و کۆدی ھۆرن و شەین ھارپەر و ستیفانی سکۆت و ئیسرائیل بروسارد ڕۆڵیان بینیوە. == چیرۆک == فیلمەکە باس لە چیرۆکی برایس و جوولی دەکات، دوو دراوسێ کە بۆ یەکەمجار کاتێک لە پۆلی دووەمدا یەکتر دەبینن. چیرۆکەکە لە دەوری پەیوەندییە پەرەسەندووەکەیان دەسوڕێتەوە لەگەڵ گەورەبوون و گەشتکردن بە ئاڵۆزییەکانی خۆشەویستی گەنجی. فیلمەکە پێکھاتەی گێڕانەوەی وەرگەڕاو بەکاردەھێنێت بە پێشکەشکردنی چیرۆکەکە لە ڕوانگەی ھەردوو ڕوانگەی برایس و جوولییەوە. لە نێوان دیدگاکانی دوو کارەکتەرەکەدا بە یەکەوە دەگۆڕێت، تێڕوانینێک بۆ بیرکردنەوە و ھەستەکانیان دابین دەکات. ھەر کارەکتەرێک وەشانی تایبەتی خۆی لە ڕووداوەکان دابین دەکات، ئەمەش تێگەیشتنێکی قووڵتر بە بینەر دەدات لە پاڵنەر و ھەستەکانیان. فیلمەکە بەو شێوەیە دەست پێدەکات کە جوولی کاتێک منداڵن حەزی لە برایس دەبێت. ئەو عاشقی دەبێت، لەکاتێکدا برایس سەرەتا بە بێزارکەری دەزانێت. بەڵام لەگەڵ پەرەسەندنی چیرۆکەکەدا دەبینین دیدگای برایس بە تێپەڕبوونی کات دەگۆڕێت. دەست دەکات بە بینینی جوولی بە ڕووناکییەکی نوێ و پەرە بە ھەستەکانی خۆی دەدات بۆی. لەگەڵ چوونە ناو قوتابخانەی ناوەندی، برایس خۆی دەبینێتەوە کە کچێکی دیکە بە ناوی شێری ڕادەکێشێت. ئەمەش گرژی لە نێوان ئەو و جوولیدا دروست دەکات، کاتێک لە خەباتدایە بۆ ئەوەی لەگەڵ خۆشەویستییە بێ وەڵامەکەی بۆ ئەو ڕێکبکەوێت. گێڕانەوەکە بەدواداچوون بۆ بابەتەکانی ھاوڕێیەتی، داینامیکی خێزان، فشارە کۆمەڵایەتییەکان و تەحەددیاتی گەورەبوون دەکات؛ بۆیە فیلمەکە بە خستنەڕووی دیدگای ھەردوو برایس و جوولی، وێنایەکی نوانستر لە پەیوەندییەکەی نێوانیان پێشکەش دەکات و چیرۆکێکی دەنگدانەوەی سۆزداری دروست دەکات کە سەرنجی بینەرانی ھەموو تەمەنەکان ڕادەکێشێت. == ڕۆڵەکان == * مادلین کارۆل وەک جوولیانا «جوولی» بەیکەر * مۆرگان لیلی وەک جوولی گەنج * کالان مەک ئۆلیف وەک برایس لۆسکی * ڕایان کێتزنەر وەک برایس گەنج * ڕێبێکا دی مۆرنی وەک پاتسی لۆسکی * ئەنتۆنی ئێدواردز وەک ستیڤن لۆسکی * [[ئەیدن کوێن]] وەک ڕیچارد بەیکەر * جۆن ماھۆنی وەک چێت دانکن. ئەمە کۆتا فیلمی ماھۆنی بوو پێش مردنی لە ساڵی ٢٠١٨. * پێنێلۆپ ئان میلەر وەک ترینا بەیکەر == پێشوازی == فیلمی ھەڵگەڕاوە پێداچوونەوەی گەرمی وەرگرتووە. لەسەر کۆکەرەوەی پێداچوونەوە [[ڕاتن تۆمەیتۆز]]، فیلمەکە ٥٥٪ی پەسەندکردنی بەدەستھێناوە بە پشتبەستن بە ٧٦ پێداچوونەوە، بە تێکڕای ڕیزبەندی ٦٫٠٠/١٠. لە بەرنامەی [[مێتاکریتیک]]، فیلمەکە لە کۆی ١٠٠ ڕیزبەندی ٤٥ی بەدەستھێناوە، ئەمەش ئاماژەیە بۆ «پێداچوونەوە تێکەڵەکان یان مامناوەند». == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١ی ئەیلوولی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠٠٠|کۆمەڵگا}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە ڕۆمانسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدی-درامییە ڕۆمانسییە ئەمریکییەکان]] gu3c6hgfdxh4n5ida6qv7x337ej4c7t 0 242726 1706782 1424778 2026-11-11T04:34:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کیمیا-کۆلکە، وزە-کۆلکە، ژینناسی-کۆلکە) 1706782 wikitext text/x-wiki [[Image:watervapor_cup.jpg|thumb|right|هەڵمی ئاوی نەبینراو لەسەر کوپێک چای گەرم.  تەم و مژە دیارەکە لە ڕاستیدا دڵۆپی ئاوی شلە.]] '''هەڵمی ئاو''' بریتییە لە [[ئاو]] کە لە [[شێوەی]] هەڵمێکدایە، یان [[غاز]]. بەشێکە لە [[سوڕی ئاو]]. کاتێک ئاوی شل گەرم دەکرێت بۆ [[خاڵی کوڵان]]، 100 پلەی سەدی (212 F)، دەگۆڕێت بۆ هەڵم. هەروەها دەتوانرێت هەڵمی ئاو ڕاستەوخۆ لە [[سەهۆڵ]]ەوە بەرهەم بهێنرێت؛ ئەمەش پێی دەوترێت [[بەرزکردنەوە (قۆناغ گواستنەوە)|بەرزکردنەوە]]. [[هەڵم]] هەڵمی ئاوە، بەڵام [[هەور]] ئاوی شلە. بڕی هەڵمی ئاو لە هەوادا پێی دەوترێت [[ شێداری]] و کاریگەری لەسەر [[کەشوھەوا]] [[کەشوهەوا|دۆخ]]. لە سەرمادا هەناسەدانی دەرەوە دەبێتە هۆی بەستنی هەڵمی ئاوی ناو هەناسە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=WeatherQuestions.com: What is water vapor?|ناونیشان=https://weatherstreet.com/weatherquestions/What_is_water_vapor.htm|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=weatherstreet.com}}</ref> کێشی هەڵمی ئاو کەمترە لە هەوا، بەمەش کەمێک بەرزکردنەوەکە کەمدەکاتەوە کە باڵێکی فڕۆکە بەرهەمی دەهێنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=swimming, pool, calculation, evaporation, water, thermal, temperature, humidity, vapor, excel|ناونیشان=http://www.thermexcel.com/english/program/pool.htm|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.thermexcel.com}}</ref> هەڵمی ئاو شەفافە. ئەو [[دڵۆپ]] بچووکانەی کە سپی دەچن وەک [[تەم]] لە ڕاستیدا شلە.هەڵمی ئاو هۆکارێکی گەورەیە بۆ کاریگەری گەرمخانە.هەڵمی ئاو نابینرێت بەڵام کاتێک چڕ دەبێتەوە ئاوی دیار دروست دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Climate {{!}} Definition, Weather, & Meteorology {{!}} Britannica|ناونیشان=https://www.britannica.com/science/climate-meteorology|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=www.britannica.com|زمان=en}}</ref> == سه‌رچاوه‌کان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Water vapor}} {{تووڵی دەروازە|کیمیا|وزە|ژینناسی|ئاو}} {{کیمیا-کۆلکە}} {{وزە-کۆلکە}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:گەرمی دینامیکی کەشوھەوا]] [[پۆل:جۆرەکانی ئاو]] [[پۆل:ئاو لە گاز]] 8y8oeazkido7c669srjjdxb60cl4h5k 0 243138 1706366 1705936 2026-11-10T12:07:32Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706366 wikitext text/x-wiki '''ھەرھەمانیی جیاوازیھەڵنەگرەکان''' (identity of indiscernibles) پرەنسیپێکی [[ئۆنتۆلۆجی|ئۆنتۆلۆژیکە]] کە دەڵێ ناکرێ [[ھەبوو]] یا [[ئۆبژە|ئۆبژەگەلی]] لێکجیاوازمان بێ کە لە ھەموو [[تایبەتمەندی (فەلسەفە)|تایبەتمەندییەکا]] ڕێک وەکوو یەکتر بن. ئەگەر ھەر [[ھەڵگیراو|ھەڵگیراوێ]] کە بە x [[ھەڵگرتن (لۆژیک)|ھەڵدەگیردرێ]]، بە y -یش ھەڵبگیردرێ و، پێچەوانەکەشی ڕاست بێ، ئەوسا x و y ھەر ھەمان شتن، نەک دوو شتی جیاواز. یانی ناکرێ دوو شتی لێکجیا و ھەڵاواردە بەتەواوی و لە ھەموو بارێکەوە وەک یەک بن. پرەنسیپێکی تر کە پەیوەندیی نزیکی ھەیە بەم پرەنسیپەوە، پرەنسیپی '''جیاوازیھەڵنەگرتنی ھەرھەمانەکان''' (indiscernibility of identicals) -ە. زۆرتر ئەم پرەنسیپە لە پاڵ [[لایبنیتس]] دەدرێ، بۆیە '''یاسای لایبنیتس''' -یشی پێ دەوترێ. == ھەرھەمانبوون و جیاوازیھەڵنەگرتن == [[ھەرھەمانی]] بەو پەیوەندییە دەوترێ کە ھەر شتێ تەنیا لەگەڵ خۆیا ھەیەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Audi|یەکەم=Robert|ڕێکەوت=١٩٩٥|سەردێڕ=The Cambridge Dictionary of Philosophy|ناونیشان=https://philpapers.org/rec/AUDTCD-2|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=philpapers.org|زمان=en}}</ref> ھەر شتێ، بەس خۆیەتی کە ھەمان شتە. ھەرھەمانی «عەینی شت بوون» یا «ھەمان شت بوون»ە لە ڕووی ژمارەوە (numerical sameness). لەو لاوە، جیاوازیھەڵنەگر بە شتگەلی نەشیاوی لێک ھەڵاواردن دەوترێ، جیاوازیھەڵنەگرتن «عەینی شت بوون»ە لە ڕووی چۆنێتییەکانەوە (qualitative sameness). ئەگەر دوو شت لە ھەموو چۆنێتی و تایبەتمەندییەکدا عەینی یەک بن، ئەوە ئەو دوو شتە جیاوازیھەڵنەگر و نەشیاوی لێکجیاکردنەوەن.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Forrest|یەکەم=Peter|سەردێڕ=The Identity of Indiscernibles|ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/fall2008/entries/identity-indiscernible/|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=plato.stanford.edu|زمان=en}}</ref> دوو [[بنەواشە]]، ئەم دوو مانایە کە «عەینی شت بوون» ھەیەتی (یانی عەینی شت بوون لە ڕووی ژمارەوە و، عەینی شت بوون لە ڕووی چۆنێتییەوە) پێکەوە دەبەستن: بنەواشەی ''جیاوازیھەڵنەگرتنی ھەرھەمانەکان'' و، بنەواشەی ''ھەرھەمانیی جیاوازیھەڵنەگرەکان''. بنەواشەی جیاوازیھەڵنەگرتنی ھەرھەمانەکان بێ کێشە و مشتومڕ و ناکۆکییە و، دەڵێ ئەگەر دوو ھەبوو عەینەن لفی یەکتر، یا بە زمانێکی تر، «ھەرھەمان» بن، ئینجا ھەموو تایبەتمەندییەکان و چۆنێتییەکانیشیان ڕێک وەکوو یەکە و عەینەن ھەمانە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوە|دوایین=Noonan|یەکەم=Harold|سەردێڕ=Identity|ڕێکەوت=٢٠٢٢|ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/fall2022/entries/identity/|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Fall 2022|بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|دوایین٢=Curtis|یەکەم٢=Ben|editor2-last=Nodelman|editor2-first=Uri}}</ref> بەڵام، پێچەوانەی ئەمە، کە دەبێتە بنەواشەی ھەرھەمانیی جیاوازیھەڵنەگرەکان و دەڵێ ئەگەر دوو شت ڕێک ھەمان تایبەتمەندیگەلیان بێ ئەوە ھەمان شتیشن نەک دوو شتی جیاواز، کێشە و مشتومڕی زۆرتری لەسەرە.<ref name=":1" /> ئاکامی لۆژیکیی ئەم بنەواشەیە ئەوەیە کە ناکرێ دوو شتی جیاواز لە ھەموو بارێکەوە ڕێک وەکوو یەک بن.<ref name=":0" /> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک]] [[پۆل:گۆتفرید لایبنیتس]] [[پۆل:ھەبوونناسی]] [[پۆل:لۆژیکی فەلسەفی]] [[پۆل:تیۆرییە فەلسەفییەکان]] 7izhud7d8lw08d3y0h7kn5ktlo4myfo 0 243174 1706367 1705935 2026-11-10T12:07:52Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706367 wikitext text/x-wiki لە [[میتافیزیک|میتافیزیکدا]]، '''ھەرھەمانی''' (identity، وەرگێڕانەکانی تر: ھەوێتی، ئەمئەوێتی، ھەرئەوێتی، ھەمانی، ھەرئەوەبوون) ئەو پەیوەندییەیە کە ھەر شتێ تەنیا لەگەڵ خۆیدا ھەیەتی.<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین=Noonan|یەکەم=Harold|سەردێڕ=Identity|ڕێکەوت=٢٠٢٢|ناونیشان=https://plato.stanford.edu/archives/fall2022/entries/identity/|ئیش=The Stanford Encyclopedia of Philosophy|editor-last=Zalta|editor-first=Edward N.|edition=Fall 2022|بڵاوکەرەوە=Metaphysics Research Lab, Stanford University|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|دوایین٢=Curtis|یەکەم٢=Ben|editor2-last=Nodelman|editor2-first=Uri}}</ref> یاسایەک کە بە [[یاسای ھەرھەمانی]] ناسراوە دەڵێ ئەلف ئەلفە، یا بە زمانێکی تر، ھەر شتێ عەینەن خۆیەتی. ھەروەھا، بە پێی [[ھەرھەمانیی جیاوازیھەڵنەگرەکان|بنەواشەی ھەرھەمانیی جیاوازیھەڵنەگرەکان]]، ئەگەر x و y لە ھەموو [[تایبەتمەندی (فەلسەفە)|تایبەتمەندییەکدا]] شەریک بن، ئەودەم یەک دانە و ھەر ھەمان شتن. ئەوە زۆر گرنگە کە جیاوازی دانرێ لە نێوان ھەرھەمانیی ژمارەکی (numerical identity) و ھەرھەمانیی چۆنێتییانە (qualitative identity). ئەگەر دووچەرخەکانی دوو کوڕی شەش و ھەشت ساڵەی ژنێک عەینی یەکتر بێ، ئەوکات دەکرێ بڵێین کوڕەکان ھەر ھەمان دووچەرخە و ھەر ھەمان دایکیشیان ھەیە. ئاشکرایە لێرە وشەی «ھەمان» لە دوو مانادا بە کار چووە: دایکەکە یەک دانەیە و ھەر ھەمان دایکە، بەڵام دووچەرخەکان دوانن و ھەر ھەمان دووچەرخەن. ھەرھەمانیی دایکەکە ھەرھەمانیی ژمارەکییە. ھەرھەمانیی دووچەرخەکان ھەرھەمانییە لە ڕووی چۆنێتییەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Enzyklopädie Philosophie|ناونیشان=https://meiner.de/enzyklopadie-philosophie.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئازاری ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210311040207/https://meiner.de/enzyklopadie-philosophie.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە فەلسەفەدا، زیاتر گرنگی بە ھەرھەمانیی ژمارەکی دەدرێ. ھەندێ لە فەیلەسووفان حاشا لە بوونی پەیوەندییەک وەکوو ھەرھەمانی دەکەن. [[لودڤیگ ڤیتگنشتاین|لودڤیک ڤیتگنشتاین]] لە [[تراکتاتوس|«تراکتاتوس»ەکەی]] خۆیدا وای نووسیوە: «ئاشکرایە ھەرھەمانی پەیوەندییەک نییە لە نێوان دوو شتدا.» بەم چەشنەش درێژەی پێ دەدا: «ئەوەی کە بوترێ دوو شت ھەر ھەمانن، بێمانایە و، ئەوەش کە بوترێ شتێ ھەر ھەمان خۆیەتی، وەکوو ئەوە وایە کە ھیچ نەوتراوە.» دژی ھەرھەمانی [[جیاوازی (فەلسەفە)|جیاوازییە]].<ref>Difference entry in Penguin Dictionary of Philosophy</ref> == زاراوەی identity لە فەلسەفە و لە زانستە کۆمەڵایەتییەکاندا == زاراوەی identity، جگە لە فەلسەفە، لە [[سایکۆلۆجی|سایکۆلۆژی]] و [[زانستە کۆمەڵایەتییەکان|زانستە کۆمەڵایەتییەکانیشدا]] بە کار دەڕوا و ناسراوتریشە. لەوێ، زۆرتر [[کێیەتی]] یا شوناس یا ناسنامەی پێ دەوترێ. لە فەلسەفەدا، identity (ھەرھەمانی) بە تەنگ پەیوەندییەکەوەیە، بەتایبەت پەیوەندییەک کە x  و y دەیانبێ [[ئەگەر و تەنیا ئەگەر]] یەکێک و کوتومت ھەمان بن. بە پێچەوانەوە، لە سایکۆلۆژی و زانستە کۆمەڵایەتییەکاندا، identity (کێیەتی، ناسنامە، شوناس) دەگەڕێتەوە بۆ [[خۆوافامکردن|ئەو فام و دەرکەی ھەر کەسێک لە خۆی ھەیەتی]] یا ئەو جۆرەی لە کۆمەڵدا خۆی دەنوێنێ. بەتایبەت دەگەڕێتەوە بۆ ئەو لایەنانەی کە، وا لە ھەر مرۆڤێ دەکەن کەسێکی تاقانە و بێھاوتا بێ و، لە ڕووی چۆنێتییەوە لە ئەم و ئەو جیاواز بێ. بۆ وێنە، کێیەتیی کولتووری، کێیەتی جنسی، کێیەتیی نەتەوەیی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Identity}} {{تووڵی دەروازە|دەروونناسی|فەلسەفە}} {{دەروونناسی-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:چەمکەکان لە لۆژیک]] aq75a6d7hxwi2dzaay6fo6zsxcnx16l 0 243543 1706726 1691283 2026-11-10T22:51:19Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706726 wikitext text/x-wiki {{کەسایەتی | ناو = ئەمیر ئاغایی | وێنە = [[پەڕگە:ئەمیر.jpg|وێنۆک]] | قەبارەی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | شوێنی لەدایکبوون = ئورمییە [[ئێران]] | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١ ئابی ١٩٧٥ | نیشتەجێ = تاران | نەتەوە = فارس | پیشە = ئەکتەر | ساڵانی چالاکی = ١٩٩٦-ئێستا | ئایین = موسوڵمان شیعە | ھاوسەر = نییەتی }} هونەرمەندی فارس ئەمیر ئاغایی لە ڕێکەوتی ١ی ئابی ١٩٧٥ لە شاری ئورمییەی ئێران لە دایک بووە. لە خێزانی چوار کەسی ژیاوەو تەنها خوشکێکی هەیە بەناوی (نەرمین). ئەمیر درێژە بە خوێندن دەدات و تا لە کۆتاییدا بەشی شانۆی زانکۆی تاران تەواو دەکات. هونەرمەند جگە لە کاری نواندن کاری وێنەکێشان، نوسین و فۆتۆگرافی دەکات. هەر چەندە خێزانەکی هەرگیز قایل نەبوون ببێتە ئەکتەر، بەڵام ئەو لەسەر خەونەکەی سور بوەوە یەکەم نواندنی لە گەڵ خانمە هونەرمەند ئازیتا حاجیان ساڵی ١٩٩٦ کە شانۆگەری (لەپشتی ئاوێنە) وە کرد. لە پاشان وردە وردە بەناوبانگ بو، تا لەیەکەم فیلمی سینەمایی (پۆست بەرز) لەساڵی ٢٠٠٢ بەشداربو، ئیتر لەو کاتەوە سەرنجی خۆی بەلای هەواداران ڕاکێشا و لەچەندین زنجیرەو فیلمی سینەمایی ڕۆڵی بینیوە. ناوبراو هاوسەرگیری نەکردووەو نەکەوتۆتە داوی خۆشەویستی هیچ کەسێکەوە. وەک خۆی لە یەکێک لەچاوپێکەوتنەکاندا دەڵێ : هاوسەرگیری پەرپرسیارییەتیەکی گەورەیە لەسەر شانم، هەرگیز بیرم لێنەکردۆتەوە، بەڵام دڵنیام رۆژێک هەر دەبێ هاوسەرگیری بکەم. === فیلمەکانی === ---- {| class="wikitable" |- !ساڵ !!فیلم !!رۆڵ |- | ٢٠٠٢ || پۆست بەرز || حەسەن |- | ٢٠٠٦ || ئەو ڕێگایەی گیراوەتە بەر || |- | ٢٠٠٧|| ڕۆژێک دێت || |- | ٢٠٠٧|| ژنی دووەم || |- | ٢٠٠٧|| کۆتا نواندن |- | ٢٠٠٨|| نەیلوفەڕ || شێخ عەباس |- | ٢٠٠٨|| کیمیا و خاک || ڕەزا |- | ٢٠٠٩|| دۆزەخ، بەرزەخ، بەهەشت || حەسەن |- | ٢٠١١|| زەوی هەرزان || عەلی |- | ٢٠١١|| مردن پیشەی منە |- | ٢٠١٢|| ژیانی تایبەت || عەلی |- | ٢٠١٣|| وسبە! کچان هاوار ناکەن || باوکی عەسەل |- | ٢٠١٣|| بێشکەیەک بۆ دایک || موستەفا |- | ٢٠١٣|| هەمومان تاوانبارین || فەرهاد |- | ٢٠١٥|| چوارشەمە، ٩ ی ئایار || جەلال |- | ٢٠١٥|| کۆڵانی بێناو || بابەک |- | ٢٠١٥|| شێفتی شەوان || ڕەحیم |- | ٢٠١٥|| ٣٦٠ پلە || پاتڕۆڵ |- | ٢٠١٦|| پاسەوانی تایبەت || ئەشرەفی |- | ٢٠١٧|| وەرزی نێرگز || ڕەزا |- | ٢٠١٧|| بێ بەروار، بێ واژۆ || دکتۆر کاوە |- | ٢٠١٧|| تایبەت || بابەک |- | ٢٠١٧|| لینا || مامە |- | ٢٠١٩|| پیاوێک بەبێ سێبەر || فواد |- | ٢٠١٩|| ڕوسی || تومەج |- | ٢٠٢٠|| سەمای پەپولە || هاشم |- |٢٠٢٠ |هەڵمەت | |- | ٢٠٢٢|| ناپاک کوشتن || مەهدی |- | ٢٠٢٢|| بێ دایک || ئەمیر عەلی |- | ٢٠٢٢|| شەو، داخلی، دیوار || جەلال |- | ٢٠٢٣|| چوار دیوار | |- |٢٠٢٤ |روستەم و سوهراب |رۆستەم |} === دراما === ---- {| class="wikitable" |- !ساڵ !!زنجیرە!!رۆڵ |- | ٢٠١٢|| دڵ سارد ٣ || ئەتیلا |- | ٢٠١٧|| شانازی || ئەسفەندیار |- | ٢٠١٩|| سەمای سەر شوشە || ئدریس |- | ٢٠٢٠-٢٠٢١|| [[ئاغازادە]] || نیما |- | ٢٠٢٢|| خوێن سارد|| پزیشکی یاسایی |- |٢٠٢٣ |نیشتمان |جەواد |- |٢٠٢٣ |[[تاوانی فریشتە (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|تاوانی فریشتە]] |نەوید عۆشێری |- |٢٠٢٦ |ناوزڕاو | |} === سەرچاوەکان === ----{{سەرچاوەکان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.rimoj.com/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ |سەردێڕ=امیر اقایی بازیگر - ریمۆژ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241211150245/https://www.rimoj.com/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://namnak.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C.p65146 |سەردێڕ=نەمناک |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231205192808/https://namnak.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C.p65146 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.delgarm.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4.a288184 |سەردێڕ=دێلگرام |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230408110330/https://www.delgarm.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4.a288184 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی نیسانی ٢٠٢٣ |url-status=dead}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nayrika.com/entertainment/biography/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7/ |سەردێڕ=ناریکا |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220703094709/https://www.nayrika.com/entertainment/biography/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7/ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> {{پۆلی کۆمنز|Amir Aghaei}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی ورمێ]] sbqkjn2ihhjx4wrjj34nsxi0x8xp2xg 0 243631 1706808 1703909 2026-11-11T04:39:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئایین-کۆلکە، ئیسلام-کۆلکە، یاسا-کۆلکە) 1706808 wikitext text/x-wiki {{ئیسلام}}'''ھەڵگەڕانەوە''' یان '''لادان''' ({{بە عەرەبی|ردة}}) زاراوەیەکی گشتییە لە ئایینەکاندا واتە وازھێنان لە [[ئیسلام]] دوای چوونە ناوی لە ڕێگەی قسە یان کردارێک کە کوفرە، جا لە باوەڕەوە بێت، یان لە عینادی، یان گاڵتەجاڕی.<ref>Frank Griffel, Apostasy, in (Editor: Gerhard Bowering et al.) The Princeton Encyclopedia of Islamic Political Thought, {{ISBN|978-0691134840}}, pp. 40–41</ref> <ref>Diane Morgan (2009), Essential Islam: A Comprehensive Guide to Belief and Practice, {{ISBN|978-0313360251}}, pp. 182–83</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ghali|یەکەم=Hebatallah|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Rights of Muslim Converts to Christianity|ناونیشان=http://dar.aucegypt.edu/bitstream/handle/10526/3405/GHALI%20000710037%20RIGHTS%20OF%20CONVERTS%20UPDATE%20FEB%202013.pdf?sequence=3|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140904065937/http://dar.aucegypt.edu/bitstream/handle/10526/3405/GHALI%20000710037%20RIGHTS%20OF%20CONVERTS%20UPDATE%20FEB%202013.pdf?sequence=3|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤|وێبگە=Department of Law, School of Humanities and Social Sciences|بڵاوکەرەوە=The American University in Cairo, Egypt|پەڕە=٢|format=Ph.D. Thesis|وتەگێڕانەوە=Whereas ''apostate (murtad)'' is the person who commits apostasy ''('rtidad)'', that is the conscious abandonment of allegiance or ... renunciation of a religious faith or abandonment of a previous loyalty.}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20140904065937/http://dar.aucegypt.edu/bitstream/handle/10526/3405/GHALI%20000710037%20RIGHTS%20OF%20CONVERTS%20UPDATE%20FEB%202013.pdf?sequence=3 |date= ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٤ }}</ref> گۆڕان بۆ ئایینێکی تر یان ڕەتکردنەوەی ئیمان و بوون بە [[بێدینی|بێدین]] دەگرێتەوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.economist.com/international/2012/11/24/no-god-not-even-allah|سەردێڕ=No God, not even Allah|ئیش=The Economist|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171226235142/https://www.economist.com/news/international/21567059-ex-muslim-atheists-are-becoming-more-outspoken-tolerance-still-rare-no-god-not|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> لەلایەن کەسێکەوە کە لە خێزانێکی موسڵمان لەدایکبووە یان پێشتر موسڵمان بووە.<ref name="jstor-1570336">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Peters|یەکەم=Rudolph|دوایین٢=Vries|یەکەم٢=Gert J. J. De|ڕێکەوت=١٩٧٦|سەردێڕ=Apostasy in Islam|journal=Die Welt des Islams|بەرگ=١٧|issue=1/4|پەڕەکان=١–٢٥|doi=10.2307/1570336|jstor=1570336|وتەگێڕانەوە=By the murtadd or apostate is understood as the Moslem by birth or by conversion, who renounces his religion, irrespective of whether or not he subsequently embraces another faith}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|دین|ئیسلام|مافەکانی مرۆڤ|یاسا}} {{پۆلی کۆمنز|Apostasy in Islam}} {{ئایین-کۆلکە}} {{ئیسلام-کۆلکە}} {{یاسا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵگەڕانەوە لە ئیسلام]] [[پۆل:یاسای سزادانی ئیسلامی]] dqwfi39w7e534mysul8xedpon0rkpv5 0 244217 1706646 1706066 2026-11-10T20:16:25Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706646 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس|وێنە=[[پەڕگە:SaddamStatue.jpg|وێنۆک|272x272پیکسڵ|پەیکەری [[سەددام حوسێن]] لە [[گۆڕەپانی فیردەوس]] لە [[بەغدا| بەغدا]] پاش ماوەیەکی کەم لە [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣|داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]] ڕووخێنرا.]]}} ڕووداوی [[گۆڕەپانی فیردەوس]] ھەڵوەشاندنەوە و لەناوبردنی پەیکەری [[سەددام حوسێن]] بوو لە گۆڕەپانی فیردەوسی پایتەختی [[بەغدا]]، لەکاتی [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]] لەلایەن سەربازانی [[ھێزە چەکدارەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھێزە چەکدارەکانی ئەمریکا]]. ئەم ڕووداوە گرنگییەکی [[سیاسی]] و ڕەمزی گەورەی ھەیە. == ئاماژەکان == لە نیسانی ٢٠٠٢دا پەیکەرەکە (کە بەرزییەکەی ١٢ مەتر دەبێت) وەک ڕێزێک بۆ یادی لەدایکبوونی ٦٥ ساڵەی سەددام حوسێن دانرا.<ref>http://www.famouspictures.org/fall-of-saddam-husseins-statue/</ref> پاشنیوەڕۆی ڕۆژی ٩ی نیسانی ٢٠٠٣ کۆمەڵێک ھاووڵاتی شارستانی [[عێراق]] دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر پەیکەرەکە. یەکێک لەو ھەوڵە بێھودانە لەلایەن کازم شەریف بوو کە [[چەکوش]]ێکی بەکارھێنا و بوو بە سەرنجی میدیاکان. دوای ماوەیەکی کەم، یەکەیەکی پێشکەوتووی ھێزی دەریایی ئەمریکا گەیشتنە گۆڕەپانی فیردەوس و ناوچەکەیان پاراست و پەیوەندییان بە ڕۆژنامەنووسانی بیانییەوە کرد کە لە ھۆتێل فەلەستین لە گۆڕەپانەکەدا جێگیر کران. دوای دوو کاتژمێر، پەیکەرەکە لەلایەن ھێزە دەریایییەکانی ئەمریکاوە بە ئۆتۆمبێلێکی چاککردنەوەی زرێپۆشی M88 ھێنرایە خوارەوە.<ref>Göttke, F. Toppled, Rotterdam: Post Editions, 2010</ref> پێش ئەوەی [[پەیکەر]]ە [[بڕۆنز|برۆنزی]]یەکە بڕوخێنرێت، یەکێک لە سەربازە ئەمریکییەکان سەرکەوت و [[ئاڵای ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئاڵای ئەمریکا]]ی لەسەر پەیکەری سەددام حوسێن دانا، لەنێو خۆشی و ھاواری عێراقییەکان.<ref>https://web.archive.org/web/20200724210624/https://arabic.sputniknews.com/arab_world/201904091040347587-%D8%A3%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D8%B1-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%8A%D9%84%D8%A9-%D8%B3%D9%82%D8%B7-%D8%B5%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%AD%D8%B3%D9%8A%D9%86/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|سیاسەت|دەیەی ٢٠٠٠|شەڕ|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|چاند}} {{پۆلی کۆمنز|Firdos Square statue destruction}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:سەددام حوسێن]] n0lr45xwxd1msdey7jcniohsxinrq44 0 244680 1706770 1703893 2026-11-11T01:39:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، ھیندستان-کۆلکە) 1706770 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھیندستان''' (بە [[زمانی ھیندی|ھیندی]]: भारतीय राष्ट्रीय फुटबॉल टीम) نوێنەرایەتی [[ھیندستان]] دەکات لە پاڵەوانێتییەکانی [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی سەرتاسەری ھیندستانەوە بەڕێوەدەبرێت، کە لە ساڵی ١٩٣٧ دامەزراوە. ھەڵبژاردەی ھیندستان لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٠|ساڵی ١٩٥٠]] سەرکەوت بۆ [[جامی جیھانیی فیفا]]، بەڵام لێی کشایەوە چونکە فیفا داواکارییەکەی ڕەتکردەوە بۆ یاریکردن بە پێی ڕووت و بەبێ پێڵاوی تۆپی پێ. ھیندستان بەشداری لە سێ [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]] کردووە، یەکەمجار لە ساڵی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٦٤|١٩٦٤]] لە [[فەلەستین]]، لە ساڵی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١١|٢٠١١]] لە قەتەر، و لە ساڵی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|٢٠١٩]] لە [[ئیمارات]].<ref name="afc founding member">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=AFC's 63rd anniversary: Seven events that shaped Asian football|ناونیشان=https://www.the-afc.com/en/more/news/afcs_63rd_anniversary_seven_events_that_shaped_asian_football.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230518191829/https://www.the-afc.com/en/more/news/afcs_63rd_anniversary_seven_events_that_shaped_asian_football.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=the-AFC.com}}</ref><ref name="saff founding member">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The unity of the South Asian Countries playing football|ناونیشان=https://saffederation.org/about-us|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230518192918/https://saffederation.org/about-us|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئایاری ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=SAFF}}</ref> لە ساڵانی ١٩٥٠ و سەرەتای شەستەکاندا ھەڵبژاردەکە لە سەردەمی زێڕێنی خۆیدا بوو. لەم ماوەیەدا، لەژێر ڕاھێنەرایەتی سید عەبدولڕەحیم، ھیندستان میدالیای زێڕی لە [[یارییە ئاسیایییەکان|یارییەکانی ئاسیای]] ساڵانی ١٩٥١ و ١٩٦٢ بەدەستھێنا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Asian Games|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tablesa/asia-games.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rsssf.org}}</ref>لەکاتێکدا لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٥٦|ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی]] ساڵی ١٩٥٦ پلەی چوارەمی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Football Tournament of the Olympic Games - Overview|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tableso/olympics.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rsssf.org}}</ref> ھەروەھا ھیندستان بەشداری لە پاڵەوانێتی یەکێتیی تۆپی پێی باشووری ئاسیا (SAFF Championship)دەکات، کە پێشبڕکێی تۆپی پێی ناوچەیییە لە [[باشووری ئاسیا]]. لە سەرەتای دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٩٣ەوە حەوت جار نازناوەکەی بەرزکردووەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Asian Football Federation Cup|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tabless/saffcup.html|ڕێکەوتی سەردان=٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rsssf.org}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.the-aiff.com/ فیدراسیۆنی تۆپی پێی سەرجەم ھیندستان] (ماڵپەڕی فەرمی) * {{توویتەر|IndianFootball}} * {{فەیسبووک|٤٤٥٣٩٦٦٤٨٨٨٤٤٨١/}} * [https://www.the-afc.com/en/south/india.html ھیندستان] لە یاری [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|AFC]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/IND ھیندستان] لە [[فیفا]] * [https://www.besoccer.com/team/india پرۆفایلی تیپەکە: ھیندستان]{{بەستەری مردوو|url=https://www.besoccer.com/team/india |date=کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ }} لە BeSoccer * [https://www.sportskeeda.com/team/indian-national-football-team تێڕوانینێکی گشتی بۆ تیپەکان] لە سپۆرتسکیدە {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ھیندستان|ئاسیا|وەرزش}} {{پۆلی کۆمنز|India national association football team}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ھیندستان-کۆلکە}} aq5wdb0woth8igeviuekmmo1caf0c5z 0 244731 1706594 1540993 2026-11-10T19:37:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، بروونای-کۆلکە) 1706594 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بروونای''' لەلایەن [[فیفا|فیفاوە]] بە '''بروونای داروسالام''' ناسراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Brunei Darussalam|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/BRU|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220202090130/https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/BRU|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی شوباتی ٢٠٢٢|وێبگە=fifa.com|زمان=en}}</ref> نازناوی ''تێبوان'' (ھەڵبژاردەی ھەنگ)ی لێنراوە، نوێنەرایەتی وڵاتی [[بروونای]] دەکات لە پێشبڕکێ نێودەوڵەتی و ئاسیایییەکان، لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی بروونای سەرپەرشتی دەکرێت. ھەڵبژاردەکە لە ساڵی ١٩٥٩ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٦٩ دەبێتە ئەندامی [[فیفا]]. یەکەم یاری فەرمی لە ٢٢ی ئایاری ١٩٧١ بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مالیزیا بەڕێوەچوو کە بە ئەنجامی ٨–٠ یارییەکەی دۆڕاند. چوار جار چووەتە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی فیفا، لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦|ساڵانی ١٩٨٦]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]] و [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢|٢٠٢٢]]. لەو بۆنانەدا نەیتوانیوە سەرکەوتن بۆ پاڵەوانێتییەکە بەدەستبھێنێت. لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]] پێنج یارییان ئەنجامداوە، بەڵام ھەرگیز لە قۆناغی یەکەمی پاڵاوتنەکان دەرنەچوون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Saga of Brunei's football association {{!}} The Brunei Times|ناونیشان=http://www.bt.com.bn/art-culture/2010/02/01/saga-bruneis-football-association|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150916040858/http://www.bt.com.bn/art-culture/2010/02/01/saga-bruneis-football-association|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150916040858/http://www.bt.com.bn/art-culture/2010/02/01/saga-bruneis-football-association |date=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٥ }}</ref> لە ئەیلوولی ٢٠٠٩، یەکێتی تۆپی پێی بروونای(BAFA) بەھۆی دەستوەردانی حکوومەت لە کاروبارەکانیدا ڕاگیرا، ئەمەش بە بڕیارێکی بروونای بۆ ھەڵوەشاندنەوەی BAFA و گۆڕینی بۆ فیدراسیۆنێکی نوێ لە ٢٠٠٨ دەستیپێکرد<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=FIFA SUSPEND BAFA|ناونیشان=https://www.aseanfootball.org/v3/fifa-suspend-bafa/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221228062112/https://www.aseanfootball.org/v3/fifa-suspend-bafa/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=AFF - The Official Website Of The Asean Football Federation|زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Brunei suspended for government interference|ناونیشان=http://www.the-afc.com/en/inside-afc/676-afc-news/25454-brunei-suspended-for-government-interference|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130521073452/http://www.the-afc.com/en/inside-afc/676-afc-news/25454-brunei-suspended-for-government-interference|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Asian Football Confederation}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=FIFA SUSPEND BAFA|ناونیشان=https://www.aseanfootball.org/v3/fifa-suspend-bafa/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221228062112/https://www.aseanfootball.org/v3/fifa-suspend-bafa/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=AFF - The Official Website Of The Asean Football Federation|زمان=en-US}}</ref> لە ٣١ی ئایاری ٢٠١١ یەکێتیی تۆپی پێی بروونای داروسالام (NFABD) پێکھێنرا. == نازناوەکان == * '''جامی بۆرنێۆ''' ** '''براوەکان (٤):''' ١٩٦٨، ١٩٨١، ١٩٨٧، ١٩٨٨ * '''جامی سوڵتان حەسەننال''' ** پلەی دووەم (١): ١٩٨٥ * '''جامی نێودەوڵەتی فلیپین''' ** پلەی سێیەم (١): ١٩٩٣ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە| تۆپی پێ |بروونای| ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Brunei national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{بروونای-کۆلکە}} [[پۆل:تۆپی پێ]] 4tu8c4e1i5jppbzibeve5u0w9glq3ll 0 244735 1706740 1611390 2026-11-11T01:34:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706740 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''هەڵبژاردەی تۆپی پێی نەرویژ''' ( {{بە نەرویژی|Norges herrelandslag i fotball}} ) نوێنەرایەتی [[نەرویژ]] دەکات لە [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] نێودەوڵەتی، و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی نەرویژەوە سەرپەرشتی دەکرێت، کە دەستەی بەڕێوەبەری تۆپی پێی نەرویژە. یاریگای ئۆلیڤاڵ لە [[ئۆسلۆ]] یاریگای فەرمی هەڵبژاردەکەیە . نەرویژ سێ جار بەشداری لە [[جامی جیھانیی فیفا]] کردووە ( [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]] ، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]] ، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨|١٩٩٨]] )، جارێکیش لە پاڵەوانێتی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] ( ٢٠٠٠ ) بەشداری کردووە. نەرویژ یەکێکە لەو هەڵبژاردانەی کە هەرگیز بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەڕازیل|بەڕازیل]] نەدۆڕاوە . لە چوار یاریدا، نەرویژ ژمارەی پێوانەیی یارییەکانی بەرامبەر بەڕازیل بە دوو بردنەوە و دوو یەکسانبوون تۆمارکردووە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Norway national football team: record v Brazil|ناونیشان=https://www.11v11.com/teams/norway/tab/opposingTeams/opposition/Brazil/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181214071008/https://www.11v11.com/teams/norway/tab/opposingTeams/opposition/Brazil/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=11v11.com|بڵاوکەرەوە=11v11}}</ref> سێ یاری دۆستانە(لە ساڵانی 1988، 1997 و 2006) و یارییەکی قۆناغی کۆمەڵەکانی جامی جیھانیی فیفا 1998 . تا هەشتاکانی سەدەی ڕابردوو ، نەرویژ بەزۆری بە یەکێک لە هەڵبژاردە لاوازەکانی ئەوروپا دادەنرا. نەیتوانی سەرکەوتن بۆ جامی جیهانی یان جامی نەتەوەکانی ئەورووپا بەدەست بهێنێت. سەرەڕای ئەوەش، نەرویژ ناوبانگێکی زۆری هەبوو لە بەدەستهێنانی ئەنجامە شۆکەکانی ناوبەناو، وەک بردنەوەی 3-0 لە یوگۆسلاڤیا لە ساڵی 1965، بردنەوەی 1-0 لە دەرەوەی یاریگای خۆی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەڕەنسا|فەرەنسا]] لە ساڵی 1968، و سەرکەوتنی 2-1 لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ئینگلتەرا]] لە ساڵی 1981. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١١|سەردێڕ=The radio man who gave England's boys a hell of a beating|ناونیشان=https://www.sportsjournalists.co.uk/sports-broadcasting/the-radio-man-who-gave-englands-boys-a-hell-of-a-beating/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181214114308/https://www.sportsjournalists.co.uk/sports-broadcasting/the-radio-man-who-gave-englands-boys-a-hell-of-a-beating/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=www.sportsjournalists.co.uk|بڵاوکەرەوە=[[Sports Journalists' Association]]}}</ref> == نازناوەکان == * '''یارییەکانی ئۆڵۆمپیاد''' ** {{Bronze03}}میدالیای برۆنزی: ساڵی ١٩٣٦ * '''پاڵەوانێتی تۆپی پێی باکوور''' ** {{Gold1}} '''براوەکان:''' [[١٩٢٩-١٩٣٢ پاڵەوانێتی تۆپی پێی باکوور|١٩٢٩-١٩٣٢]] ** {{Silver02}}'''پلەی دووەم:''' ١٩٥٢-٥٥ ، ١٩٥٦-٥٩ == سەرچاوەکان == {{Reflist}}{{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}}{{تووڵی دەروازە|نەرویژ|تۆپی پێ|ئاسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Norway national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:یانەکانی تۆپی پێ، دامەزرانی ١٩٠٨]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی نەرویژی]] jq5y0th9hu3djyttvcwvh0nqz9go43x 0 245312 1706540 1706159 2026-11-10T17:07:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] و [[دەروازە:ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 1706540 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ‏{{Infobox person|name=ھەنتەر دووھان|birth_date={{Birth date and age|1994|1|18 ‏}}|birth_place=فۆرت سمیس، ئارکانساس، ئەمریکا|years_active=چالاک لە ٢٠١٥|occupation=ئەکتەر|spouse={{Marriage|فیلدەر جوێت|2022}}|father=پیتەر دوھان}}'''ھانتەر دووھان''' ({{بە ئینگلیزی|Hunter Doohan}}؛ لەدایکبووی ١٨ی شوباتی ١٩٩٤) ئەکتەر و نووسەر و دەرھێنەری ئەمریکییە. زیاتر بە ڕۆڵەکانی لە زنجیرە تەلەفزیۆنییەکەی شەرەفت (٢٠٢٠)، و وێندسدەی (٢٠٢٢) ناسراوە. == سەرەتای ژیانی و پیشە == دووھان "لە ھەموو باشوور" گەورە بووە بەڵام بە شێوەیەکی سەرەکی لە فۆرت سمیس لە ویلایەتی ئەرکانساس گەورە بووە.<ref name="FilmFrenzy">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Q&A Corner: Hunter Doohan|ناونیشان=https://thefilmfrenzy.com/2020/06/11/qa-corner-hunter-doohan|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ئیش=Film Frenzy}}</ref> لە ڕێگەی بەرنامەکانی شانۆی ئامادەیی و کۆمەڵایەتییەوە حەزی لە نواندن بوو،<ref name="DAMAN">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=The Hunter's Path|ناونیشان=https://daman.co.id/the-hunters-path-exclusive-interview-with-hunter-doohan/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ئیش=DAMAN}}</ref> دوای خوێندنی ئامادەیی کاری مەشقی لە ئەلیزابێس بارنز کاستینگ لە لۆس ئەنجلۆس وەرگرت پێش ئەوەی لە چەندین کاری ڕۆژانەدا کار بکات لەوانە ئەکتەری زیادە، گارسۆن، و ڕێبەری گەشتیاری<ref name="Queerty">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Scheetz|یەکەم=Cameron|ڕێکەوت=٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Hunter Doohan on 'Wednesday,' the TV show that changed his life, and his dream daddy co-star|ناونیشان=https://www.queerty.com/hunter-doohan-wednesday-tv-show-changed-life-dream-daddy-co-star-20221127|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ئیش=Queerty}}</ref> شارەزا لە ستۆدیۆ لەکاتی خوێندنی نواندن.<ref name="FilmFrenzy2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Q&A Corner: Hunter Doohan|ناونیشان=https://thefilmfrenzy.com/2020/06/11/qa-corner-hunter-doohan|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ئیش=Film Frenzy}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٠ بە ڕۆڵی سەرەکی لە زنجیرە درامای شەرەفت دەرکەوت و ڕۆڵی ئادەم دێسیاتۆی بینی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hunter Doohan plays Adam in Your Honor|ناونیشان=https://www.popbuzz.com/tv-film/features/hunter-doohan/your-honor-adam-desiato/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=PopBuzz|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221228155718/https://www.popbuzz.com/tv-film/features/hunter-doohan/your-honor-adam-desiato/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٢دا ڕۆڵی تایلەر گالپینی لە زنجیرەی نێتفلێکسی وێنسدەی بینی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=November 24|یەکەم=Samantha Highfill|دوایین٢=EST|یەکەم٢=2022 at 11:00 AM|سەردێڕ='Wednesday' star Hunter Doohan talks Tyler's 'dark secret'|ناونیشان=https://ew.com/tv/wednesday-hunter-doohan-tyler-hyde-monster/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=EW.com|زمان=en}}</ref> == ژیانی تایبەتی == دووھان کوڕی یاریزانی تێنسی سەرزەوی ئوسترالی پیتەر دووھانە لەگەڵ ئەنجی ھارپەر کارمایکل.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hunter Doohan Brother John Doohan Coaches Tennis In Arkansas|ناونیشان=https://thefamilynation.com/hunter-doohan-brother|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=thefamilynation.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230619012942/https://thefamilynation.com/hunter-doohan-brother|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەو خۆی بە کویر دەناسێنێت<ref name="Yahoo">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Stillman|یەکەم=Andrew J.|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٣|سەردێڕ=Hunter Doohan Discovered Gay Culture After Watching 'Will & Grace'|ناونیشان=https://news.yahoo.com/amphtml/news/hunter-doohan-discovered-gay-culture-171634758.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠٢٣|ئیش=Yahoo}}</ref> و لە مانگی حوزەیرانی ٢٠٢٢ەوە ھاوسەرگیری لەگەڵ بەرھەمھێنەر فیلدەر جیوێت کردووە،<ref name="PopBuzz">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Prance|یەکەم=Sam|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Wednesday's Hunter Doohan reveals he met his husband on Tinder|ناونیشان=https://www.popbuzz.com/tv-film/netflix-wednesday/hunter-doohan-husband-fielder-jewett-tinder/|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ئیش=PopBuzz}}</ref> برایەکی گەورەی ھەیە کە ڕاھێنەری تێنسە.<ref name=":02">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Hunter Doohan Brother John Doohan Coaches Tennis In Arkansas|ناونیشان=https://thefamilynation.com/hunter-doohan-brother|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|وێبگە=thefamilynation.com|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230619012942/https://thefamilynation.com/hunter-doohan-brother|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئوسترالی]] [[پۆل:ئەکتەرە نێرە ئێڵ جی بی تییەکان]] dxhch4r8zq24cqtxzm16ivx6t741qwt 0 245518 1706520 1588255 2026-11-10T16:41:06Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، ئوردن-کۆلکە) 1706520 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوردن''' ({{بە عەرەبی|المنتخب الأُردُنِیّ لِکُرَّةُ الْقَدَم}}) نوێنەرایەتی [[ئوردن]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی و لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ئوردنەوە سەرپەرشتی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=الأردن - الأردن - نتائج، مواعید المباریات، تشکیلات، إحصاءات، صور، فیدیو، أخبار - Soccerway|ناونیشان=https://ar.soccerway.com/teams/jordan/jordan/1349/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ar.soccerway.com}}</ref>یەکەم یاری نێودەوڵەتی ھەڵبژاردەکە لە ساڵی ١٩٥٣ لە میسر بەرامبەر ھەڵبژاردەی سووریا ئەنجامدرا کە بە ٣–١ دۆڕا. بۆ یەکەمجار لە پالاوتنەکانی جامی جیھانیی ١٩٨٦ بەشداری کرد، ئوردن بۆ یەکەمجار لە ساڵی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|٢٠٢٦]] سەرکەوت بۆ جامی جیھانی. ٤ جار لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا|جامی ئاسیا]] بەشداری کردووە و لە خولی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٤|٢٠٠٤]] و [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١١|٢٠١١]] گەیشتووەتە قۆناغی چارەکی پێش کۆتاییی. تا ئێستا [[ئوردن]] سێ جار میوانداری پاڵەوانێتی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئاسیای کردووە لە ساڵانی (٢٠٠٠ و ٢٠٠٧ و ٢٠١٠)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=WAFF Championship 2000 Jordan - Results, fixtures, tables and stats - Global Sports Archive|ناونیشان=https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/waff-championship-2000-jordan/group-stage/17177/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=globalsportsarchive.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=WAFF Championship 2007 Jordan - Results, fixtures, tables and stats - Global Sports Archive|ناونیشان=https://globalsportsarchive.com/competition/soccer/waff-championship-2007-jordan/group-stage/17166/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=globalsportsarchive.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=WAFF Championship Table 2010 & Standings|ناونیشان=https://tribuna.com/en/league/waff-championship/table/2010/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Tribuna.com|زمان=en}}</ref> و جامی عەرەبی جارێک لە ساڵی ١٩٨٨ و یارییەکانی پان عەرەبی جارێک لە ساڵی ١٩٩٩.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pan Arab Games 1997: Results, rankings and all statistics|ناونیشان=https://www.footballdatabase.eu/en/competition/overall/7173-pan_arab_games/1997|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=footballdatabase.eu}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Strack-Zimmermann|یەکەم=Benjamin|ڕێکەوت=٢٩ی ئابی ١٩٩٩|سەردێڕ=Pan Arab Games (1999) {{!}} Final Tournament {{!}} Semi Finals|ناونیشان=https://www.national-football-teams.com/matches/tournament/38/1999/3164/Pan_Arab_Games.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.national-football-teams.com|زمان=en}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.jfa.com.jo/ ماڵپەڕی فەرمی فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئوردن] * [https://www.the-afc.com/en/west/jordan.html جۆردن] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|یانەی ئەی ئێف سی]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/JOR ئوردن] لە [[فیفا]] * [http://www.kooora.com/?team=307 ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نیشتمانی ئوردن] لە ماڵپەڕی kooora.com * [https://int.soccerway.com/teams/jordan/jordan/ ھەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی ئوردن] لە ماڵپەڕی soccerway.com * [http://www.futbol24.com/team/AFC/Jordan/ ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نیشتمانی ئوردن] لە futbol24.com == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ئوردن}} {{پۆلی کۆمنز|Jordan national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئوردن-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] k5zb6h2nhzhhv60ye8r3ojuf8twl48c 0 245525 1706703 1370219 2026-11-10T22:37:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، لوبنان-کۆلکە) 1706703 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لوبنان''', کە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی لوبنان (LFA) سەرپەرشتی دەکرێت، لە ساڵی ١٩٣٦پەیوەندی بە [[فیفا|فیفاوە]] کرد.<ref name="LFAabout">{{بیرخستنەوەی وێب|script-title=ar:لمحة عن الإتحاد|trans-title=About the Federation|ناونیشان=http://lebanesefootballassociation.com/الاتحاد/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181227151737/http://lebanesefootballassociation.com/الاتحاد/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=الاتحاد اللبناني لكرة القدم|زمان=ar}}</ref><ref name="elsportLFA">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠١٣|script-title=ar:تاريخ تاسيس الاتحاد اللبناني لكرة القدم؟|trans-title=The date of the establishment of the Lebanese Football Federation?|ناونیشان=https://www.elsport.com/news/show/126050/تاريخ-تاسيس-الاتحاد-اللبناني-لكرة-القدم؟|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190405073924/https://www.elsport.com/news/show/126050/تاريخ-تاسيس-الاتحاد-اللبناني-لكرة-القدم؟|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|وێبگە=Elsport News|زمان=ar}}</ref>لە سەرەتای دامەزراندنییەوە لە ساڵی ١٩٣٣ەوە نوێنەرایەتی [[لوبنان]] دەکات لە پێشبڕکێکانی تۆپی پێ سەر ئاستی ناوچەی و جیھانیی. لەکاتێکدا لوبنان ھێشتا نەیتوانیوە سەرکەوتن بۆ [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانی فیفا]]، سێ جار سەرکەوت بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]]: یەکەمجار لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٠|ساڵی ٢٠٠٠]] بەشدارییان کرد، کاتێک میوانداری چالاکییەکەیان کرد. لە ساڵی ١٩٣٥ لوبنان یەکەم یاری خۆی بەرامبەر یانەی سی ئەی تیمیسۆارا (TAC)ی ڕۆمانی ئەنجامدا، بەڵام لەلایەن فیفاوە پەسەند نەکرا. لوبنان یەکەم یاری خۆی کە لەلایەن فیفا دانپێدانرابوو لە ساڵی ١٩٤٠ بەرامبەر بە ھەڵبژاردەی ئینتیدابی تۆپی پێی فەلەستین ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Football Elo Ratings|ناونیشان=https://www.eloratings.net/Lebanon|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.eloratings.net|زمان=en}}</ref> لە کاتی پاڵاوتنەکانی ساڵی ٢٠١٤ بۆ جامی جیھانیی، لوبنان بۆ یەکەمجار گەیشتە قۆناغی کۆتاییی پاڵاوتنەکان بەھۆی بردنەوەی لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆریای باشوور|کۆریای باشوور]] لە ساڵی ٢٠١١ لە یاریگای خۆیدا بە دوو گۆڵ بەرامبەر بە گۆڵێک، بەڵام نەیتوانی سەرکەوتن بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]]. لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|جامی ئاسیای ٢٠١٩]]، لوبنان بۆ یەکەمجار نزیک بوو لە سەرکەوتن بۆ قۆناغی کۆتایی؛ بەڵام لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|ڕیزبەندی سێیەمدا]] لەسەر یاسای یاری دادپەروەرانە بە ڤێتنام بە یەکسانبوون دۆڕا و لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا لە ڕکابەرییەکان دوورخرانەوە. ھەروەھا لوبنان لە جامی عەرەبی و پاڵەوانێتی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئاسیا و یارییە عەرەبییەکان بەشداری دەکات. جارێک لە جامی عەرەبی و دووجار لە یارییە عەرەبییەکان وەک میواندار، پلەی سێیەمیان بەدەستھێناوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://the-lfa.com.lb/|LFA official website}} {{In lang|ar}} * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/LBN Lebanon] at [[فیفا|FIFA]] * [https://www.the-afc.com/en/west/lebanon.html Lebanon] at [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|AFC]] * [http://www.the-waff.com/eng/team/lebanon WAFF team profile] {{In lang|en|ar}} * [https://www.eloratings.net/Lebanon ELO team records] {{تووڵی دەروازە| لوبنان |تۆپی پێ}} {{پۆلی کۆمنز|Lebanon national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{لوبنان-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فەڕەنسی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 6d2n7fxp2k70g95xv0u5bd9nog2k080 0 246102 1706911 1541146 2026-11-11T10:36:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (گەردوون-کۆلکە) 1706911 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Astronaut Monument Unveiling.jpg|وێنۆک| نەوەکانی [[نیل ئارمسترانگ]] لە ١٥ی تەمموزی ٢٠١٥ پەردە لەسەر مۆنۆمێنتی ئاسمانی لادەدەن.]] '''مۆنۆمێنتی ئاسمانی''' مۆنۆمێنتی یادکردنەوەی مەشق و ڕاهێنانی [[ئەستێرەگەڕ|کەشتیوانانی]] ئەپۆلۆ لە باکووری [[ئایسلەند]]دا لە ساڵانی ١٩٦٥ و ١٩٦٧، دەکەوێتە دەرەوەی مۆزەخانەی گەڕان لە شاری هوساڤیک، و ناوی ٣٢ کەشتیوانی ئەپۆلۆ لەخۆدەگرێت کە ڕەوانەی ئایسلەندا کراون بۆ مەشق و ڕاهێنان لە بواری جیۆلۆجی بۆ مانگی سەرنشین ئەرکەکان. دواتر چواردە لەو کەشتیوانە ڕاهێنراوانە بەرەو مانگ فڕین و حەوت لەوانە کاری جیۆلۆجییان لەسەر ڕووی مانگ ئەنجامدا. مۆنۆمێنتەکە ناوی ئەو کەشتیوانانە و ئاڵای ئەمریکا و ئایسلەندا و نیشانەی [[بەرنامەی ئەپۆلۆ]] لەخۆدەگرێت و دوو گڵۆبی پۆڵا لە سەرووی دوو ستوونی بازاڵتەوە نیشان دەدات کە نوێنەرایەتی [[زەوی]] و [[مانگ]] دەکەن. ئەم شوێنەوارە یادپەیکەرە لە ١٥ی تەمموزی ٢٠١٥ لەلایەن نەوەکانی کەشتیوانی [[ئەپۆلۆ ١١]] نیل ئارمسترۆنگ پەردەی لەسەر لادرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.explorationmuseum.com/2015/07/astronauts-revisit-training-area-and-explore-a-new-lava-flow/|سەردێڕ="گەردوونناسانی ئەپۆلۆ سەردانی ناوچەی مەشق و ڕاهێنان لە ئایسلەندا دەکەنەوە و بەدوای لێشاوی لاڤایەکی نوێدا دەگەڕێن - مۆزەخانەی گەڕان".|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190402042808/http://www.explorationmuseum.com/2015/07/astronauts-revisit-training-area-and-explore-a-new-lava-flow/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.mbl.is/frettir/innlent/2015/07/15/barnaborn_armstrongs_afhjupudu_minnisvarda/|سەردێڕ= "بارنابۆرن ئارمسترۆنگس}}</ref> ==ڕاهێنراوانی جیۆلۆجی ئەپۆلۆ== ئەو ٣٢ کەشتیوانە ئاسمانییەی ئەپۆلۆ کە لەسەر یادپەیکەرەکە ناویان هاتووە بریتین لە: * [[ویلیام ئەندێرس]] * [[نیل ئارمسترانگ]] * چارڵز باسێت * ئالان بین * ڤانس دی براند * جیراڵد پی.کار * [[یوجین سێرنان]] * ڕۆجەر بی.چافی * واڵتەر کانینگهام * چارڵز دوک * دۆن ئێف ئایزل * جۆزێف ئینگل * ڕۆناڵد ئیڤانس * ئۆین گاریۆت * ئێدوارد گیبسۆن * فرێد هایس * جۆزێف پی.کێروین * دۆن ل.لیند * جاک ڕ.لۆسما * کێن ماتینگلی * بروس مەککاندلێس *کورت میشێل * ئێدگار میچڵ * ویلیام پۆگ * ستوارت ڕۆزا * هاریسۆن شمیت * ڕوسیل شوایکارت * دەیڤید سکۆت * جۆن ل.سویگەرت * پاوڵ ج.وایتز * کلیفتۆن ویلیامز * ئەلفڕێد وۆردن حەوت لە فێرخوازان لەکاتی سەر مانگدا بوون توێژینەوەی جیۆلۆجی و کۆکردنەوەی نمونەیان ئەنجامداوە ئەوانیش: ئارمسترۆنگ، بین، سێرنان، دوک، میچڵ، شمیت و سکۆت. حەوت کەسی دیکەش بەرەو مانگ چوون بەڵام نەنیشتنەوە تەنها لە خوولگەی مانگدا بوون و گەرانەوە زەوی ئەوانیش: ئەندەرز، ئیڤانس، هایس، ماتینگلی، ڕۆزا، سویگێرت و وۆردن. ==سەرچاوە== {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:کەشتیوانی ئاسمانی]] [[پۆل:ناسا]] [[پۆل:ئەپۆلۆ]] [[پۆل:بەرنامەی ئەپۆلۆ]] [[پۆل:جین سێرنان]] [[پۆل:ھاریسۆن شمیت]] [[پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە ئایسلەندا]] sg3lx7y7e9z8z0cnh8gobqf5fw7u5gy 0 246410 1706854 1609152 2026-11-11T07:35:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، میسر-کۆلکە) 1706854 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشان |name=ھەڵۆی سەڵاحەدین |image=Eagle of Saladin blank.svg }} [[پەڕگە:Eagle_of_Saladin_Sketch_from_Cairo_Citadel.png|وێنۆک|193x193پیکسڵ| کێشانێکی ڕەسەنی «ھەڵۆی سەلاحەدین» لە [[قەڵای سەلاحەدین ئەییووبی|قەڵای قاھیرە]] لە [[قاھیرە]]، [[میسر]]]] '''ھەڵۆی [[سەڵاحەددینی ئەییووبی|سەڵاحەدین]]''' ({{بە عەرەبی|نسر صلاح الدين}})، لە [[میسر]] بە '''ھەڵۆی میسری''' ناسراوە ({{بە عەرەبی|النسر المصري}})<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Smith|یەکەم=Whitney|ناونیشان=https://archive.org/details/flagsthroughages00smit|سەردێڕ=Flags Through the Ages and Across the World|ڕێکەوت=١٩٧٥|بڵاوکەرەوە=McGraw-Hill|ژپنک=٠-٠٧-٠٥٩٠٩٣-١|شوێن=Maidenhead|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}}</ref> یان '''ھەڵۆی کۆمارییەکان''' ({{Lang|arz|النسر الجمهوری}}) ھەڵۆیەکی دروشمی یان نیشانەیییە کە لە ئاڵا و نیشانی حوکومەتی زۆرێک لە وڵاتان بەکار ھێندراوە؛ وەک [[میسر]]، [[عێراق]]، [[ھەرێمی کوردستان]]، [[فەلەستین]] و [[یەمەن]]. لە دوای [[شۆڕشی ٢٣ی تەممووز (میسر)|کودەتای ساڵی ١٩٥٢ی میسر]]، ھەڵۆ ھێمایەکی مەزنی میسر و [[ناسیۆنالیزمی عەرەبی]] بووە، بەتایبەتی لە [[جیھانی عەرەب|وڵاتە عەرەبییەکان]]، کە لە ساڵانی ١٩٥٠ بەدواوە گۆڕانکاری سیاسی دژە ئیمپریالیزمیان بەسەردا ھات. پێشتر ھێمای نیشتمانی [[کۆماری عەرەبیی یەکگرتوو]] و یەمەنی باکوور و یەمەنی باشوور و [[لیبیا|کۆماری عەرەبیی لیبیا]] بووە، کە ئێستا نەماون. == سەرچاوەی ھەڵۆکە == [[پەڕگە:Saladin's_Standard.svg|وێنۆک|150x150پیکسڵ| دروستکردنەوەیەکی مۆدێرنانە لە ئاڵای ستانداردی کەسیی [[سەڵاحەددینی ئەییووبی]]، کە ھەڵۆیەکی دوو سەر لەخۆدەگرێت.]] ڕوخساری جەنگاوەری ھەڵۆ پاڵنەرێکی تر بووە بۆ مرۆڤەکان، بۆ وەرگرتنی ھەڵۆ وەک نیشانەی سەربازی و سیاسی خۆیان لە ناوچە جیاوازەکانی جیھان لە سەردەمە جیاوازەکاندا، لە بنەڕەتدا لە [[حۆروس|ھەڵۆی میسری کۆن]] کە لە پەرستگاکانی میسری [[میسری کۆن|سەردەمی فیرعەوندا]] وێنا کراوە، ھەڵۆ ناوخۆیییەکان کەسانی بەنرخ بوون و وەک باڵندەیەکی نیشتمانی میسری ھێما کراوە.<ref name="WildLife">{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=What is Egypt's national animal?|ناونیشان=https://www.discoverwildlife.com/animal-facts/birds/egypts-national-animal|periodical=discoverwildlife.com|وتەگێڕانەوە=Egypt's national animal is the steppe eagle. Eagles were an important symbol in ancient Egypt, with temples often decorated with them. In particular the steppe eagle was a prized bird of the first Sultan of Egypt, Saladin and therefore often known as the Saladin Eagle.}}</ref> دەوڵەتەکەی سەلاحەدینی ئەییووبی ھەڵۆکەی لەسەر ئاڵایەکی زەرد دانا. سەلاحەدین ھەڵۆی وەک پێوەرێکی تایبەتی خۆی وەرگرتووە، ئەمە جگە لەوەی لەسەر ئاڵای ئیمپراتۆرییەتەکەی دەرکەوتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hathaway|یەکەم=Jane|سەردێڕ=A Tale of Two Factions: Myth, Memory, and Identity in Ottoman Egypt and Yemen|ناونیشان=https://archive.org/details/taleoftwofaction0000hath|بڵاوکەرەوە=State University of New York Press|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٩١٤-٥٨٨٣-٩|پەڕەکان=[https://archive.org/details/taleoftwofaction٠٠٠٠hath/page/٩٦ ٩٦]–٧}}</ref> [[قەڵای سەلاحەدین ئەییووبی|قەڵای قاھیرە]]، کە لە سەردەمی سەلاحەدین دروست کراوە، ھەڵۆیەکی گەورەی لەسەر دیواری ڕۆژاوایدا ھەیە کە پێدەچێت نیشانەی سەلاحەدینی لەسەر بێت؛ کە پێشبینی دەکرێت لە بنەڕەتدا ھەڵۆکە دوو سەر بووبێت.<ref name="Citadel">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rabbat|یەکەم=Nasser O.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=9Ep8I5jCD8QC&pg=PA24|سەردێڕ=The Citadel of Cairo: A New Interpretation of Royal Mameluk Architecture|ڕێکەوت=١٩٩٥|بڵاوکەرەوە=BRILL|ژپنک=٩٧٨٩٠٠٤١٠١٢٤١|پەڕە=٢٤}}</ref> == مێژووی مۆدێرن == [[شۆڕشی ٢٣ی تەممووز (میسر)|شۆڕشی میسری ساڵی ١٩٥٢]] بە دووپاتکردنەوەی قووڵی ناسیۆنالیزمی میسری و دواتر [[ناسیۆنالیزمی عەرەبی]] ناوچەیی لەژێر دەسەڵاتی جەمال عەبدولناسر داندرا، و دووەمیان لە چوارچێوەی [[کێشەی عەرەب–ئیسرائیل|ململانێی عەرەبی و ئیسرائیل]] داندرا. سەرکردەکانی شۆڕشی میسر بە ھاوتەریب کردنیی شۆڕشەکە بۆ ھەوڵەکانی خۆیان بۆ ڕزگاری عەرەبی بەستەوە بە ھەوڵەکانی سەلاحەدین لە سەدەی ناوەڕاست کە وەک سوڵتانی میسر و موسڵمانان لە دژی خاچپەرستان لە [[فەلەستین]] جەنگا. لە ھەمان کاتدا حکوومەتی شۆڕشیی میسر لە سەردەمی محەممەد نەگیب و [[جەمال عەبدولناسر]]، [[ڕەنگی پان-عەرەبی|ئاڵای ئازادی عەرەبیان]] ناساند کە ڕەنگی [[سوور]] و [[سپی]] و [[ڕەش]] و [[سەوز]]ی لەسەر بوو کە پەیوەندی ھەبوو بە [[خەلافەتی ڕاشیدون]] لە [[مەدینە]]، [[دەوڵەتی ئەمەوی]] لە [[دیمەشق]]، [[خەلافەتی عەباسی]] لە [[بەغدا]] و [[دەوڵەتی فاتیمی]] لە [[قاھیرە]]، کە میسری لێ دامەزراوە. لە ناوەڕاستی ئاڵاکەدا ھەڵۆی سەلاحەدینیان دانا کە بە زێڕ ڕەنگ کرا. کاتێک میسر لە ساڵی ١٩٥٨ لەگەڵ سووریا یەکیگرت و کۆماری یەکگرتووی عەرەبی پێکھێنا، ھەڵۆی سەلاحەدین بوو بە نیشانی نوێی ئاڵاکە، لەکاتێکدا ئاڵای ئازادی عەرەبی وەک بنەمای ئاڵاکە داندرا. == بەکارھێنانەکان == === لە ئاڵاکاندا === <gallery> پەڕگە:Flag_of_Egypt.svg|alt= پەڕگە:Flag_of_the_President_of_Egypt.svg|alt= پەڕگە:Flag_of_Egypt_(1953–1958).svg|alt= پەڕگە:Standard of the President of United Arab Republic (1958–1971).svg|alt= پەڕگە:Flag_of_the_Army_of_Egypt.svg|alt= پەڕگە:Flag_of_the_Egyptian_Navy.svg|alt= پەڕگە:Air_Force_Ensign_of_Egypt.svg|alt= پەڕگە:Flag_of_the_Egyptian_Air_Defense_Forces.svg|alt= پەڕگە:Standard_of_the_President_of_Egypt_at_sea_(1958–1972).svg|alt= پەڕگە:Flag_of_the_Egyptian_Police.svg|alt= پەڕگە:Flag_of_Asyut_Governorate.png|alt= پەڕگە:Governadorat_d'Ismailiya.png|alt= پەڕگە:Flag_of_Palestine_(state).svg|alt= پەڕگە:Presidential_standard_of_South_Yemen_1967-1990.svg|alt= پەڕگە:Presidential_Standard_of_Yemen.svg|alt= پەڕگە:Flag_of_the_Yemeni_Air_Force.svg|alt= پەڕگە:Flag_of_the_Yemeni_Army.svg|alt= پەڕگە:Flag_of_the_Yemeni_Navy.svg|alt= پەڕگە:Flag_of_the_Yemeni_Interior_Ministry.svg|alt= پەڕگە:Flag_of_the_Iraqi_Counter_Terrorism_Bureau.svg|alt= پەڕگە:Iraqi_Federal_Police_Flag.svg|alt= </gallery> === نیشانە نیشتمانییەکانی ئێستا بە بەکارھێنانی ھەڵۆی سەلاحەدین === <gallery widths="٢٠٠"> پەڕگە:Coat_of_arms_of_Egypt_(Official).svg|alt=Coat of arms of Egypt| نیشانی میسر پەڕگە:Coat_of_arms_of_Iraq.svg|alt=Coat of arms of Iraq| نیشانی عێراق پەڕگە:Emblem_of_Yemen_(2).svg|alt=Emblem of Yemen| نیشانی یەمەن </gallery> === نیشانی دەوڵەتانی دانپێدانەنراو‒نیمچە دانپێدانراو بە بەکارھێنانی ھەڵۆی سەلاحەدین === <gallery> پەڕگە:Emblem_of_Somaliland.svg|alt=National emblem of Somaliland| نیشانی نیشتمانی سۆمالیلاند پەڕگە:Coat_of_arms_of_Palestine.svg|alt=Coat of arms of Palestine| نیشانی فەلەستین </gallery> === نیشانی ناوچەیی بە بەکارھێنانی ھەڵۆی سەلاحەدین === <gallery> پەڕگە:Coat_of_arms_of_Kurdistan_Regional_Government.svg|alt=Coat of arms of the Kurdistan Region of Iraq| [[نیشانی ھەرێمی کوردستان]] </gallery> === نیشانی نەتەوەیی پێشوو بە بەکارھێنانی ھەڵۆی سەلاحەدین === <gallery> پەڕگە:Coat_of_arms_of_Egypt_(1953–1958).svg|alt=Coat of arms of Egypt (1953–1958)| نیشانی میسر (١٩٥٣-١٩٥٨) پەڕگە:Coat_of_arms_of_the_United_Arab_Republic_(1958–1971).svg|alt=Coat of arms of the United Arab Republic (1958–1971)| نیشانی کۆماری یەکگرتووی عەرەبی (١٩٥٨-١٩٧١) پەڕگە:Coat_of_arms_of_South_Yemen_(1967-1970).svg|alt=Coat of arms of South Yemen (1967-1970)| نیشانی باشووری یەمەن (١٩٦٧-١٩٧٠) پەڕگە:Coat_of_arms_of_Yemen_Arab_Republic_1962-1966.svg|alt=Coat of arms of North Yemen (1962-1966)|نیشانی باکووری یەمەن (١٩٦٢-١٩٦٦) پەڕگە:Coat_of_arms_of_Yemen_Arab_Republic_1966-1974.svg|alt=Coat of arms of North Yemen (1966-1974)|نیشانی باکووری یەمەن (١٩٦٦-١٩٧٤) پەڕگە:Coat_of_arms_of_Yemen_Arab_Republic_(1974–1990).svg|alt=Coat of arms of North Yemen (1974–1990)|نیشانی باکووری یەمەن (١٩٧٤-١٩٩٠) </gallery> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.crwflags.com/fotw/flags/eg.html#emb نیشانی ئاڵای میسر ‒ ھەڵۆی زێڕینی میسر] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مێژوو|میسر}} {{پۆلی کۆمنز|Eagle of Saladin}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{میسر-کۆلکە}} [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکان]] [[پۆل:ئاڵا نیشتمانییەکان]] [[پۆل:مۆرە نیشتمانییەکان]] [[پۆل:چاندی میسری]] [[پۆل:قاھیرە]] [[پۆل:ھێمای نیشتمانی کوردان]] [[پۆل:ھێما نەتەوەییەکان بەپێی نەتەوە]] [[پۆل:سەڵاحەدینی ئەیووبی]] rzwr0ndfvrfuvrenoc9x49mfgorfvs7 0 246805 1706879 1408941 2026-11-11T07:39:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706879 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Friday_the_13th_(1980)_theatrical_poster.jpg }} '''ھەینیی ١٣''' ({{بە ئینگلیزی|Friday 13th}}) [[فیلم]]ێکی [[فیلمی ترسێنەر|ترسناکە]] لە ساڵی ١٩٨٠ لە دەرھێنانی شۆن ئێس کانینگھامە و لە نووسینی ڤیکتۆر میلەرە. فیلمەکە بە بەناوبانگکردنی چەشنی [[سلاشەر]] و ناساندنی کارەکتەری ئایکۆنی جەیسن ڤۆرھیس ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Friday the 13th (1980) - Financial Information |ناونیشان=https://www.the-numbers.com/movie/Friday-the-13th-(1980) |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=The Numbers}}</ref> چیرۆکەکەی لە دەوری کۆمەڵێک ڕاوێژکاری کەمپەکێک دەسوڕێتەوە کە لەلایەن ھێرشبەرێکی نەبینراوەوە لە کەمپی کریستاڵ لەیک تیرۆر دەکرێن و دەکوژرێن. فیلمەکە بە کۆمەڵێک ڕاوێژکاری کەمپەکە دەستپێدەکات کە ھەوڵی کردنەوەی کەمپی کریستاڵ لەیک دەدەن کە ساڵانێکی زۆر بوو بەھۆی زنجیرەیەک ڕووداوی دڵتەزێنەوە داخرابوو. لەکاتێکدا کاردەکەن بۆ ئامادەکردنی کەمپەکە، یەک بە یەک بە شێوەیەکی ترسناکتر ھەڵدەگیرێن. ناسنامەی بکوژەکە لە کۆتایی فیلمەکەدا بە پێچێکی شۆککەر ئاشکرا دەبێت و زەمینە بۆ بەدواداچوونەکانی دواتر دادەنێت.<ref name=miller>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Miller |یەکەم=Victor |سەردێڕ=Frequently Asked Questions |ناونیشان=http://www.victormiller.com/faq.php |ئیش=Victor Miller Official Site |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وتەگێڕانەوە=I have a major problem with all of them because they made Jason the villain. I still believe that the best part of my screenplay was the fact that a mother figure was the serial killer—working from a horribly twisted desire to avenge the senseless death of her son, Jason. Jason was dead from the very beginning. He was a victim, not a villain. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170924054710/http://victormiller.com/faq.php |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Jason Voorhees: From mama's boy to his own man|ناونیشان=http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/story/462246p-388901c.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061114062638/http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/story/462246p-388901c.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ئیش=[[New York Daily News]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> "ھەینی ١٣" بە بەکارھێنانی توندوتیژی گرافیک و کوشتنی داھێنەرانە و ھەستکردن بە ترسێکی بێوچان ناسراوە. سەرکەوتنی فیلمەکە دەتوانرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ بەکارھێنانی کاریگەرانەی جێگەی سەرنج، ھەروەھا توانای دەست لێدان لە ترسە سەرەتایییەکانی بینەران. ھەروەھا فیلمەکە نۆتێکی [[مۆسیقا]]ی لەبیرنەکراو لەلایەن ھاری مانفرێدینی لەخۆدەگرێت، لەنێویاندا کاریگەری دەنگی "کی-کی-کی، ما-ما-ما" کە ئێستا ئایکۆنییە و پەیوەندی بە جەیسن ڤۆرھیسەوە ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://ew.com/article/2013/11/22/friday-the-13th-kevin-bacon/|سەردێڕ= 'On Location in Blairstown: The Making of Friday the 13th': Author Q&A|magazine = [[Entertainment Weekly]]}}</ref> کارەکتەری جەیسن ڤۆرھیس کە دەمامکی ھۆکی لەبەردایە و چەقۆی بەدەستەوەیە، بووە یەکێک لە ناسراوترین و بەردەوامترین کەسایەتییەکانی سینەمای ترسناک.<ref name=freaky>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ئیش=Pittsburgh Post-Gazette|پەڕەکان=D–١, {{url|https://www.newspapers.com/clip/22938843/pittsburgh_postgazette/|D-5}}|نووسەر=Vancheri, Barbara|شوێن=Pittsburgh, Pennsylvania|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٠٩|via=Newspapers.com|ناونیشان=https://www.newspapers.com/clip/22938812/pittsburgh_postgazette/|سەردێڕ=Freaky Friday|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180819182217/https://www.newspapers.com/clip/22938812/pittsburgh_postgazette/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەرچەندە لە فیلمی یەکەمدا وەک دژبەری سەرەکی دەرناکەوێت، بەڵام ئامادەبوونی گەورە دەردەکەوێت و زەمینە بۆ ڕۆڵی لە فیلمەکانی دواتر لە فیلمەکەدا دادەنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wilhelmi |یەکەم=Jack |دوایین٢=Lealos |یەکەم٢=Shawn S. |ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Friday The 13th Controversy: Did They Kill A Real Snake? |ناونیشان=https://screenrant.com/friday-the-13th-movie-controversy-real-snake-death/#:~:text=Summary,like%20PETA%20at%20the%20time. |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Screen Rants}}</ref> "ھەینی ١٣" سەرکەوتنێکی بازرگانی بەدەستھێنا و چەندین بەدواداچوون و وەرچەرخان و بنکەیەکی تایبەتی ھەوادارانی لێکەوتەوە. کاریگەری فیلمەکە لەسەر چاندی باو و چەشنی ترسناک گەورەیە و وەک نموونەیەکی کلاسیکی فیلمی سلاشەر دەمێنێتەوە.<ref name=telegraph>{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=The Telegraph|سەردێڕ=Friday the 13th: nine things you didn't know about the movie|نووسەر=Hawkes, Rebecca|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/films/2016/05/13/friday-the-13th-nine-things-you-never-knew/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180819182122/https://www.telegraph.co.uk/films/2016/05/13/friday-the-13th-nine-things-you-never-knew/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرکەوتنی فیلمی "ھەینی ١٣" ڕێگەی خۆشکرد بۆ شەپۆلێکی فیلمە ترسناکەکانی ھاوشێوە لە ساڵانی ھەشتاکان و دواتردا، ئەمەش جێگەی خۆی لە مێژووی ترسناکدا چەسپاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cummins, Emily|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.nj.com/warrenreporter/index.ssf/2014/05/the_historic_blairstown_theatr_1.html|سەردێڕ=Blairstown Theatre to screen latest horror film by local director|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160313131806/http://www.nj.com/warrenreporter/index.ssf/2014/05/the_historic_blairstown_theatr_1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٦|ئیش=[[NJ.com]]}}</ref><ref name="Blairstown Theater Festival">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://blairstowntheaterfestival.com/friday_the_13th_connection.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070712120123/http://www.blairstowntheaterfestival.com/friday_the_13th_connection.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Blairstown Theater Festival|بڵاوکەرەوە=Blairstown Theater|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070712120123/http://www.blairstowntheaterfestival.com/friday_the_13th_connection.htm |date=١٢ی تەممووزی ٢٠٠٧ }}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ترسناک|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٨٠}}}} {{پۆلی کۆمنز|Friday the 13th (1980 film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ١٩٥٨ دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە دارستانەکان دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ڕوانگەی کەسی یەکەمەوە وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە نیوجیرسی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە ترسناکەکان بە زمانی ئینگلیزی]] lrfcvf0rcpl4w6teprwr2dgo0zqfjey 1706886 1706879 2026-11-11T09:01:43Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706886 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Friday_the_13th_(1980)_theatrical_poster.jpg }} '''ھەینیی ١٣''' ({{بە ئینگلیزی|Friday 13th}}) [[فیلم]]ێکی [[فیلمی ترسێنەر|ترسناکە]] لە ساڵی ١٩٨٠ لە دەرھێنانی شۆن ئێس کانینگھامە و لە نووسینی ڤیکتۆر میلەرە. فیلمەکە بە بەناوبانگکردنی چەشنی [[سلاشەر]] و ناساندنی کارەکتەری ئایکۆنی جەیسن ڤۆرھیس ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Friday the 13th (1980) - Financial Information |ناونیشان=https://www.the-numbers.com/movie/Friday-the-13th-(1980) |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=The Numbers}}</ref> چیرۆکەکەی لە دەوری کۆمەڵێک ڕاوێژکاری کەمپەکێک دەسوڕێتەوە کە لەلایەن ھێرشبەرێکی نەبینراوەوە لە کەمپی کریستاڵ لەیک تیرۆر دەکرێن و دەکوژرێن. فیلمەکە بە کۆمەڵێک ڕاوێژکاری کەمپەکە دەستپێدەکات کە ھەوڵی کردنەوەی کەمپی کریستاڵ لەیک دەدەن کە ساڵانێکی زۆر بوو بەھۆی زنجیرەیەک ڕووداوی دڵتەزێنەوە داخرابوو. لەکاتێکدا کاردەکەن بۆ ئامادەکردنی کەمپەکە، یەک بە یەک بە شێوەیەکی ترسناکتر ھەڵدەگیرێن. ناسنامەی بکوژەکە لە کۆتایی فیلمەکەدا بە پێچێکی شۆککەر ئاشکرا دەبێت و زەمینە بۆ بەدواداچوونەکانی دواتر دادەنێت.<ref name=miller>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Miller |یەکەم=Victor |سەردێڕ=Frequently Asked Questions |ناونیشان=http://www.victormiller.com/faq.php |ئیش=Victor Miller Official Site |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٧|وتەگێڕانەوە=I have a major problem with all of them because they made Jason the villain. I still believe that the best part of my screenplay was the fact that a mother figure was the serial killer—working from a horribly twisted desire to avenge the senseless death of her son, Jason. Jason was dead from the very beginning. He was a victim, not a villain. |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170924054710/http://victormiller.com/faq.php |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Jason Voorhees: From mama's boy to his own man|ناونیشان=http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/story/462246p-388901c.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061114062638/http://www.nydailynews.com/entertainment/movies/story/462246p-388901c.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|ئیش=[[New York Daily News]]|ڕێکەوتی سەردان=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> "ھەینی ١٣" بە بەکارھێنانی توندوتیژی گرافیک و کوشتنی داھێنەرانە و ھەستکردن بە ترسێکی بێوچان ناسراوە. سەرکەوتنی فیلمەکە دەتوانرێت بگەڕێنرێتەوە بۆ بەکارھێنانی کاریگەرانەی جێگەی سەرنج، ھەروەھا توانای دەست لێدان لە ترسە سەرەتایییەکانی بینەران. ھەروەھا فیلمەکە نۆتێکی [[مۆسیقا]]ی لەبیرنەکراو لەلایەن ھاری مانفرێدینی لەخۆدەگرێت، لەنێویاندا کاریگەری دەنگی "کی-کی-کی، ما-ما-ما" کە ئێستا ئایکۆنییە و پەیوەندی بە جەیسن ڤۆرھیسەوە ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار|ناونیشان=https://ew.com/article/2013/11/22/friday-the-13th-kevin-bacon/|سەردێڕ= 'On Location in Blairstown: The Making of Friday the 13th': Author Q&A|magazine = [[Entertainment Weekly]]}}</ref> کارەکتەری جەیسن ڤۆرھیس کە دەمامکی ھۆکی لەبەردایە و چەقۆی بەدەستەوەیە، بووە یەکێک لە ناسراوترین و بەردەوامترین کەسایەتییەکانی سینەمای ترسناک.<ref name=freaky>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ئیش=Pittsburgh Post-Gazette|پەڕەکان=D–١, {{url|https://www.newspapers.com/clip/22938843/pittsburgh_postgazette/|D-5}}|نووسەر=Vancheri, Barbara|شوێن=Pittsburgh, Pennsylvania|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٠٩|via=Newspapers.com|ناونیشان=https://www.newspapers.com/clip/22938812/pittsburgh_postgazette/|سەردێڕ=Freaky Friday|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180819182217/https://www.newspapers.com/clip/22938812/pittsburgh_postgazette/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەرچەندە لە فیلمی یەکەمدا وەک دژبەری سەرەکی دەرناکەوێت، بەڵام ئامادەبوونی گەورە دەردەکەوێت و زەمینە بۆ ڕۆڵی لە فیلمەکانی دواتر لە فیلمەکەدا دادەنێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Wilhelmi |یەکەم=Jack |دوایین٢=Lealos |یەکەم٢=Shawn S. |ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Friday The 13th Controversy: Did They Kill A Real Snake? |ناونیشان=https://screenrant.com/friday-the-13th-movie-controversy-real-snake-death/#:~:text=Summary,like%20PETA%20at%20the%20time. |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Screen Rants}}</ref> "ھەینی ١٣" سەرکەوتنێکی بازرگانی بەدەستھێنا و چەندین بەدواداچوون و وەرچەرخان و بنکەیەکی تایبەتی ھەوادارانی لێکەوتەوە. کاریگەری فیلمەکە لەسەر چاندی باو و چەشنی ترسناک گەورەیە و وەک نموونەیەکی کلاسیکی فیلمی سلاشەر دەمێنێتەوە.<ref name=telegraph>{{بیرخستنەوەی وێب|ئیش=The Telegraph|سەردێڕ=Friday the 13th: nine things you didn't know about the movie|نووسەر=Hawkes, Rebecca|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/films/2016/05/13/friday-the-13th-nine-things-you-never-knew/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180819182122/https://www.telegraph.co.uk/films/2016/05/13/friday-the-13th-nine-things-you-never-knew/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> سەرکەوتنی فیلمی "ھەینی ١٣" ڕێگەی خۆشکرد بۆ شەپۆلێکی فیلمە ترسناکەکانی ھاوشێوە لە ساڵانی ھەشتاکان و دواتردا، ئەمەش جێگەی خۆی لە مێژووی ترسناکدا چەسپاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|نووسەر=Cummins, Emily|ڕێکەوت=٥ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.nj.com/warrenreporter/index.ssf/2014/05/the_historic_blairstown_theatr_1.html|سەردێڕ=Blairstown Theatre to screen latest horror film by local director|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160313131806/http://www.nj.com/warrenreporter/index.ssf/2014/05/the_historic_blairstown_theatr_1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠١٦|ئیش=[[NJ.com]]}}</ref><ref name="Blairstown Theater Festival">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://blairstowntheaterfestival.com/friday_the_13th_connection.htm|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070712120123/http://www.blairstowntheaterfestival.com/friday_the_13th_connection.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تەممووزی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Blairstown Theater Festival|بڵاوکەرەوە=Blairstown Theater|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئازاری ٢٠٠٨}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070712120123/http://www.blairstowntheaterfestival.com/friday_the_13th_connection.htm |date=١٢ی تەممووزی ٢٠٠٧ }}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ترسناک|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٨٠}}}} {{پۆلی کۆمنز|Friday the 13th (1980 film)}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ساڵی ١٩٥٨ دانراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە دارستانەکان دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ڕوانگەی کەسی یەکەمەوە وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە نیوجیرسی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە ترسناکەکان بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ترسناکە ئەمریکییەکان]] s87nh1ec3zkvtflhvwqm8hcr8x5m0o0 0 246807 1706880 1445230 2026-11-11T07:39:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706880 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Friday the 13th Part II logo.png }} '''ھەینی ١٣ بەشی دووەم''' ({{بە ئینگلیزی |Friday 13th Part 2}}) [[فیلم]]ێکی [[فیلمی ترسێنەر|ترسناکە]] لە ساڵی ١٩٨١ لە دەرھێنانی ستیڤ مینەر و نووسینی ڕۆن کورزە. درێژەی فیلمی ڕەسەنی "[[ھەینیی ١٣ (فیلم)|ھەینیی ١٣]]"یە و درێژە بە چیرۆکی دەریاچەی بەناوبانگی کەمپی کریستاڵ دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://catalog.afi.com/Film/56617-FRIDAY-THE13THPART2?sid=c15991d0-01c3-43be-992a-afd3fb373919&sr=13.876662&cp=1&pos=0|بڵاوکەرەوە=[[American Film Institute]]|سەردێڕ=Friday the 13th Part 2|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> فیلمەکە دیارە کە یەکەم فیلمە کە جەیسن ڤۆرھیس وەک دژبەری سەرەکی ڕۆڵی تێدا گێڕاوە، ئەمەش وەک کەسایەتییەکی ناوەندی لە فیلمەکەدا دامەزراندووە.<ref name="afi">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://catalog.afi.com/Film/56617-FRIDAY-THE13THPART2|سەردێڕ=Friday the 13th Part 2|ئیش=[[American Film Institute]]|ڕێکەوتی سەردان=٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> چیرۆکی فیلمی «ھەینی ١٣ی بەشی دووەم» دوای پێنج ساڵ لە ڕووداوەکانی فیلمی یەکەم دەست پێدەکات، کۆمەڵێکی نوێی ڕاوێژکاری کەمپەکە دەگەنە ناوەندێکی مەشق و ڕاھێنان لە نزیک دەریاچەی کەمپی کریستاڵ.<ref name=numbers>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://the-numbers.com/movie/Friday-the-13th-Part-2#tab=summary|سەردێڕ=Friday the 13th Part 2 (1981)|ئیش=[[The Numbers (website)|The Numbers]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20150924091658/http://www.the-numbers.com/movie/Friday-the-13th-Part-2%23tab=summary|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥}}</ref> لەگەڵ نیشتەجێبوونیان، لەلایەن ھێرشبەرێکی نەبینراوەوە داوێنپیس دەکرێن و دەکوژرێن، دواتر ئاشکرا دەبێت کە جەیسن ڤۆرھیسە، بەدوای تۆڵەسەندنەوەدا دەگەڕێت لە مردنی دایکی لە فیلمی یەکەمدا. فیلمەکە زیاتر کارەکتەری جەیسن پەرەپێدەدات، وەک بکوژێکی شێواوی و تۆڵەسەندنەوە وێنا دەکات کە کیسەیەکی چەرمەسەری بەسەر سەریدا لەبەر دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|newspaper=[[The San Francisco Examiner]]|سەردێڕ=Two movies to open|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ١٩٨١| پەڕە=E٦|ناونیشان=https://www.newspapers.com/clip/76934096/the-san-francisco-examiner/|via=Newspapers.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://catalog.afi.com/Film/56617-FRIDAY-THE13THPART2?sid=30fbfce2-f014-492b-a1f0-f142679b7105&sr=3.0390518&cp=1&pos=0|بڵاوکەرەوە=[[American Film Institute]]|سەردێڕ=Friday the 13th Part 2|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref> ھەروەھا ئەم قۆناغە ھەندێک لەو توخمانەی کە دووبارە دەبنەوە دەناسێنێت کە دەبنە شتێکی سەرەکی لە زنجیرەکەدا، لەوانە چەکی واژووی جەیسن، چەقۆیەک و بەدواداچوونی بێوچانی قوربانییەکانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://uproxx.com/movies/how-friday-the-13th-star-adrienne-king-uses-her-terrifying-stalker-tale-to-help-her-fans/|سەردێڕ=Friday The 13th' Star Adrienne King Uses Her Terrifying Stalker Tale To Help Her Fans|بڵاوکەرەوە=Uproxx|نووسەر=Burns, Ashley|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fridaythe13thfranchise.com/2011/01/bts-wednesday-part-2-accident-and.html|سەردێڕ=Behind the Scenes: Part 2 accident and the Hospital|ئیش=Friday the 13th: The Franchise|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20181018014208/http://www.fridaythe13thfranchise.com/2011/01/bts-wednesday-part-2-accident-and.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|نووسەر=Parker, Jason|ڕێکەوت=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١١}}</ref> «ھەینی ١٣ی بەشی دووەم» لەسەر چەشنی [[سلاشەر]] بنیات دەنرێت کە لە فیلمە ڕەسەنەکەدا دامەزراوە، کە کوشتنی داھێنەرانە و زنجیرەی ڕاوکردنی جێگەی سەرنج و ژمارەی جەستەی بەرزی تێدایە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dreadcentral.com/news/16108/dread-central-s-final-girls-amy-steel/|ئیش=Dread Central|نووسەر=Wixson, Heather|ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20181018012501/https://www.dreadcentral.com/news/16108/dread-central-s-final-girls-amy-steel/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|سەردێڕ=Dread Central's Final Girls: Amy Steel|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فیلمەکە بەردەوامە لە یاریکردن بە ترس و چاوەڕوانییەکانی بینەران، بە بەکارھێنانی گرژی کەشوھەوا و پێچ و پەنا سەرسووڕھێنەرەکان بۆ ئەوەی بینەران لە لێواردا بمێننەوە. بەدواداچوونەکە سەرکەوتنی بازرگانی بەدەستھێنا و جەیسن ڤۆرھیزی وەک خراپەکارێکی ترسناک و ئایکۆنی چەسپاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.bullsbridge.com/Friday_the_13th_Filmed_in_Kent.htm |بڵاوکەرەوە=Bullsbridge Inn|ئیش=The Kent Good Times Dispatch; The Litchfield County Times|سەردێڕ=Friday the 13th Part 2 Set up Camp 30 Years Ago in Kent and New Preston, CT|نووسەر=Deakin, Bob|ڕێکەوت=تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> ھەروەھا زەمینەی بۆ چەندین بەدواداچوون و وەرچەرخان لە چوارچێوەی فیلمی "ھەینی ١٣"دا ڕێکخست، کە جێگەی خۆی لە مێژووی سینەمای ترسناکدا چەسپاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://dreadcentral.com/news/3379/dash-steve-friday-the-13th-part-2/|سەردێڕ=Friday the 13th Part 2|نووسەر=Dash, Steve|ئیش=Dread Central|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20181018012354/http://www.dreadcentral.com/news/3379/dash-steve-friday-the-13th-part-2/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوت=١ی تەممووزی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> فیلمی «ھەینی ١٣ی بەشی دووەم» بەھۆی کاریگەرییەکانی لەسەر چاندی باو و کاریگەرییەکانی لەسەر فیلمە سلاشەرەکانی دواتر و ڕۆڵی لە داڕشتنی میراتی بەردەوامی جەیسن ڤۆرھیس وەک یەکێک لە ناسراوترین و ترسناکترین کەسایەتییەکانی فیلمی ترسناک لەبیر دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fridaythe13thfranchise.com/2015/08/the-continuity-issues-of-jason-voorhees.html|ئیش=Friday the 13th: The Franchise|سەردێڕ=The Continuity Issues Of Jason Voorhees' Appearance Between Part 2 And Part 3|نووسەر=Parker, Jason|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20181018012138/http://www.fridaythe13thfranchise.com/2015/08/the-continuity-issues-of-jason-voorhees.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠١٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ترسناک|دەیەی ١٩٨٠}} {{پۆلی کۆمنز|Friday the 13th Part 2}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٨١]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ڕوانگەی کەسی یەکەمەوە وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ترسناکەکان بە زمانی ئینگلیزی]] ocnh65jjzu3x2lpzw4qp63cdjgtm6t0 0 246810 1706881 1703908 2026-11-11T07:39:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706881 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس |وێنە = Friday_the_13th_Part_III_(1982)_theatrical_poster.jpg }} '''ھەینی ١٣ بەشی سێیەم''' ({{بە ئینگلیزی |Friday 13 Part 3}}) [[فیلم]]ێکی [[فیلمی ترسێنەر|ترسناکە]] لە ساڵی ١٩٨٢ و قۆناغی سێیەمی زنجیرەی "ھەینی ١٣"ە.<ref name=numbers>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://the-numbers.com/movie/Friday-the-13th-Part-3#tab=summary|سەردێڕ=Friday the 13th Part 3 (1982)|ئیش=[[The Numbers (website)|The Numbers]]|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی شوباتی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241228024300/https://the-numbers.com/movie/Friday-the-13th-Part-3#tab=summary|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> فیلمەکە لە دەرھێنانی ستیڤ مینەر کە ھاوکات دەرھێنانی فیلمی پێشووی کردووە و لە نووسینی مارتن کیترۆسێر و کارۆل واتسنە، فیلمەکە درێژە بە چیرۆکی جەیسن ڤۆرھیس و سەردەمی تیرۆری ئەو دەدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Erickson |یەکەم١=Steve |سەردێڕ=Crypticon 2018 St Joseph MO Adrienne King Amy Steel panel Friday the 13th 1 & 2 sole survivors |ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=frVkMZGQETU |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230920121740/https://www.youtube.com/watch?v=frVkMZGQETU |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٣ |ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown |وێبگە=YouTube |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی شوباتی ٢٠١٩}}{{cbignore}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.the-line-up.com/friday-the-13th-part-2-amy-steel-interview/|سەردێڕ=The Girl That Got Away from Jason: An Interview with Amy Steel from Friday the 13th Part 2|ئیش=The Lineup|نووسەر=Ferri, Jessica|ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠١٨}}</ref> چیرۆکی فیلمی «ھەینی ١٣ بەشی سێیەم» بەدوای کۆمەڵێک ھاوڕێدا دەگەڕێت کە بۆ پشوودان لە کۆتایی ھەفتەدا دەچنە کابینەیەکی کەناری دەریاچەیەک لە نزیک دەریاچەی کریستاڵ. بەبێ ئەوەی بزانن، جەیسن ڤۆرھیس کە لە ڕووداوەکانی فیلمی پێشوو ڕزگاری بووە، ھێشتا لە ژیاندایە و لە ناوچەکەدا دەمێنێتەوە.<ref name=seriesbo>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Friday the 13th Movies at the Box Office|ناونیشان=https://boxofficemojo.com/franchises/chart/?id=fridaythe13th.htm&adjust_yr=1&p=.htm|وێبگە=[[Box Office Mojo]]|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> لەگەڵ جێگیربوونی ھاوڕێکان، دەبنە ئامانجی بەدواداچوونی بێوچانی جەیسن و کوشتنی دڕندانە.<ref name=afi>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://catalog.afi.com/Film/56785-FRIDAY-THE13TH--PARTIII?sid=5770ebc3-6ddf-4120-a615-a33e8ac88cb8&sr=16.395552&cp=1&pos=0|بڵاوکەرەوە=[[American Film Institute]]|ئیش=[[AFI Catalog of Feature Films]]|سەردێڕ=Friday the 13th - Part III|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210605145658/https://catalog.afi.com/Film/56785-FRIDAY-THE13TH--PARTIII?sid=5770ebc3-6ddf-4120-a615-a33e8ac88cb8&sr=16.395552&cp=1&pos=0|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> یەکێک لە لایەنە دیارەکانی فیلمی «ھەینی ١٣ی بەشی سێیەم» ناساندنی ماسکی ھۆکی ئایکۆنی جەیسنە، کە لەو کاتەوە بووەتە ھاوواتای کارەکتەرەکە. فیلمەکە وێنا دەکات کە جەیسن دەمامکەکەی بەدەستھێناوە دوای کوشتنی کارەکتەرێک بەناوی شێلی کە وەکو پرۆپێک بەکاریدەھێنا بۆ ترساندنی ھاوڕێکانی.<ref name=clm>{{بیرخستنەوەی میدیای دەنگوڕەنگی|سەردێڕ=Crystal Lake Memories: The Complete History of Friday the 13th|ساڵ=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=RLJ Entertainment|medium=Documentary|people=Farrands, Daniel (dir.)|chapter=Part III}}</ref> ئەم زیادکردنە بۆ دەرکەوتنی جەیسن بووەتە ھێمایەکی بەردەوامی ئەم زنجیرەیە و لە چاندی باودا بە شێوەیەکی بەرفراوان ناسراوە. ھەروەھا فیلمەکە لە تەکنەلۆژیای سێ ڕەھەندی کەڵک وەردەگرێت، کە لە کاتی بڵاوبوونەوەیدا تازەگەرییەک بووە. چەندین دیمەنی فیلمی «ھەینی ١٣ بەشی سێیەم» بە تایبەتی بۆ سوودوەرگرتن لە کاریگەرییە سێ ڕەھەندییەکان داڕێژراون، کە ساتەکانی تێدابوو کە ئامانجیان سەرسووڕمان و نوقمکردنی بینەران بوو لە ترسناکییەکانی سەر شاشە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fridaythe13thfilms.com/bts/script3.html|سەردێڕ=Friday the 13th Part 3: Script|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20130426003131/http://www.fridaythe13thfilms.com/bts/script3.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی نیسانی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|via=Fridaythe13thFilms.ocm}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bloody-disgusting.com/news/3245216/11-looks-of-terror-jasons-mask-throughout-the-years/|سەردێڕ=11 Looks of Terror!!! Jason's Mask Throughout The Years!!!|ئیش=[[Bloody Disgusting]]|ڕێکەوت= ١٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤|نووسەر=Dickson, Evan|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201111203059/https://bloody-disgusting.com/news/3245216/11-looks-of-terror-jasons-mask-throughout-the-years/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> «ھەینی ١٣ بەشی سێیەم» بەردەوامە لە پێشکەشکردنی توخمە چاوەڕوانکراوەکانی ترسناکیی [[سلاشەر]]، لەوانە کوشتنی خوێناوی، زنجیرەی ڕاوکردنی جێگەی سەرنج و دژبەرێکی ھەڕەشەئامێز لە فیلمەکانی جەیسن ڤۆرھیس. فیلمەکە نەریتی زنجیرەکە دەپارێزێت کە گرژی دروست دەکات و ترسناکی شۆککەر دەگەیەنێت بۆ ئەوەی بینەران سەرقاڵ بن.<ref name=franchise>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.fridaythe13thfranchise.com/2015/07/making-franchise-friday-13th-part-3.html|ئیش=Friday the 13th Franchise|سەردێڕ=Making the Franchise: Friday the 13th Part III|دوایین=Parker|یەکەم=Jason|ڕێکەوت=٣١ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190917181711/http://www.fridaythe13thfranchise.com/2015/07/making-franchise-friday-13th-part-3.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> وەک فیلمەکانی پێش خۆی، «ھەینی ١٣ بەشی سێیەم» لە ڕووی بازرگانییەوە سەرکەوتوو بوو و بەشداری کرد لە ناوبانگێکی بەردەوامی ئەم زنجیرەیە.<ref name=week>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://theweek.com/articles/543945/friday-13th-part-iii-how-80s-horror-franchise-bet-all-3d--won|سەردێڕ=Friday the 13th Part III: How an '80s horror franchise bet it all on 3-D — and won|دوایین=Meslow|یەکەم=Scott|ئیش=[[The Week]]|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221207031755/https://theweek.com/articles/543945/friday-13th-part-iii-how-80s-horror-franchise-bet-all-3d--won|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> زیاتر جەیسن ڤۆرھیزی وەک کەسایەتییەکی ترسناک و بەردەوام لە سینەمای ترسناکدا چەسپاند، زەمینەی بۆ بەدواداچوونی زیاتر داڕشت و کاریگەرییەکی بەردەوامی لەسەر چەشنەکەدا دامەزراند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://lalalandrecords.com/F13.html|سەردێڕ=La-La Land Records: Friday the 13th|ئیش=La-La Land Records|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120115052539/http://www.lalalandrecords.com/F13.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20120115052539/http://www.lalalandrecords.com/F13.html |date=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢ }}</ref> == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}} {{سەرچاوەکان|٢}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ١٩٨٠|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ترسناک|ھۆڵیوود|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Friday the 13th Part III}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٨٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٨٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٨٢]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە ترسناکە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا وێنەیگیراون]] [[پۆل:فیلمەکانی پاراماونت پیکچەرز]] hpisbx3ytrsqq3kahv36uspv2qt2vr5 0 246845 1706899 1599154 2026-11-11T10:34:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706899 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Portrait Photograph of Haley Lu Richardson (cropped).jpg|وێنۆک|ئەکتەری ئەمریکی لەدایک بووی (١٩٩٥)]] [[پەڕگە:Haley Lu Richardson during an interview, August 2018.png|وێنۆک|هەیڵی لە ٢٠١٨]] '''هایلی لو ڕیچاردسۆن'''، لە ٧ی ئازاری ١٩٩٥ لە دایکبووە، ئەکتەری [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ئەمریکییە]]. دوای ڕۆڵی سەرەتایی تەلەفزیۆنی لە سیتکۆمی [[کەناڵی دیزنی]] (Shake It Up2013) و درامای خەیاڵی خێزانی ABC Ravenswood )(2013-2014، ڕۆڵی لە فیلمی The Edge of Seventeen )2016) و فیلمی ترسناکیی دەروونیدا ڕۆڵی گێڕا  بەناوی سپلیت (٢٠١٦).ڕیچاردسۆن ڕۆڵی خۆی لە درامای سەربەخۆی کۆڵۆمبۆس (٢٠١٧)دا هەبوو کە خەڵاتی فیلمی سەربەخۆی گۆتامی بۆ پاڵێوراوی باشترین ئەکتەر وەرگرت. بەردەوام بوو لە دەرکەوتنی لە فیلمە سەربەخۆکانی وەک پشتگیری کچان (2018)، بێ دووگیان بوون (2020)، و دوای یانگ (2022) کە ڕەخنەگران ستایشی زۆری لێکرا. لەو کاتەوە لە وەرزی دووەمی زنجیرە کۆمیدیای تاریکی HBO The White Lotus )2022) و لە فیلمی کۆمیدی و ڕۆمانسی Love at First Sigh )2023) ڕۆڵی گێڕاوە. == سەرەتای ژیان == هێلی لو ڕیچاردسۆن لە ٧ی ئازاری ١٩٩٥ لە شاری فۆنیکس لە ویلایەتی ئەریزۆنا لەدایکبووە، لە دایک و باوکی ناویان ڤالێری، پیشەگەری بازرگانی و براندکردن و فۆڕێست ئێڵ ڕیچاردسۆن، تەلارسازێکی یاریگای گۆڵفە. ڕیچاردسۆن تا قۆناغی ناوەندی لە ڤیلا مۆنتیسۆری خوێندوویەتی، پاشان ئامادەیی ئارکادیا.ئەو بەردەوام بوو لە بەرهەمە شانۆییەکان و پێشبڕکێکانی سەمای ناوچەیی لە سەرانسەری باشووری ڕۆژئاوا. لە ساڵی ٢٠٠١ تا ٢٠١١ سەماکارێکی پێشەنگ بووە لە کۆمپانیای سەمای کانێدی لە فۆنیکس. لە ساڵی ٢٠١١ ڕووی لە هۆلیوود لە ویلایەتی کالیفۆرنیا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Haley Lu Richardson|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Haley_Lu_Richardson&oldid=1186439036|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Haley Lu Richardson|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Haley_Lu_Richardson&oldid=1186439036|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Haley Lu Richardson|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Haley_Lu_Richardson&oldid=1186439036|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Haley Lu Richardson|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Haley_Lu_Richardson&oldid=1186439036|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> == پیشە == لە ساڵی ٢٠١٣ ڕیچاردسۆن دەستی بە ڕۆڵی دووبارەبوونەوەی کرد وەک تێس لە زنجیرەی خێزانی کەناڵی ABC Ravenswood. وەک میوانێک لە بەرنامەی Shake It Up ی کەناڵی دیزنی دەرکەوت و هاوئەستێرەی بەرهەمی تاقیکاری "Adopted"ی کەناڵی ABC بووە. لە فیلمی ڕەسەنی ژیاندا ڕۆڵی جولیانای گێڕاوە لە فیلمی هەڵهاتن لە فرەژنی شانبەشانی جاک فەلاهی. لە ساڵی ٢٠١٦ ڕۆڵی دووبارەبوونەوەی وەک ئیلی لە زنجیرە درامای فریفۆرم Recovery Road هەبوو. سەرەتای ژیانی سینەمایی ڕۆڵی سەرەکی لە فیلمەکانی The Last Survivors و هەروەها پشتگیری لە ڕۆڵەکانی لە فیلمەکانی The Edge of Seventeen و Split لەخۆگرتبوو.بەناوبانگ بوونی لە ساڵی ٢٠١٧ بوو کاتێک لە فیلمی کۆڵۆمبۆس بەرامبەر جۆن چۆ ڕۆڵی سەرەکی گێڕا. بەهۆی کارەکانی لە فیلمەکەدا پاڵێوراو بوو بۆ خەڵاتی فیلمی سەربەخۆی گۆتام لە ساڵی ٢٠١٧ بۆ باشترین ئەکتەر. لە پێداچوونەوە بە کۆڵۆمبۆس لە ڕۆژنامەی نیویۆرکەردا، ڕیچارد برۆدی ستایشی ڕۆڵەکەی کرد: "ڕیچاردسۆن بە تایبەتی بەم نمایشە دەچێتە پێشەنگی ئەکتەرەکانی نەوەی خۆیەوە، کە بە شێوەیەکی مەجازی بە وردبینی سۆزداری و هزری گۆرانی دەڵێت."لە ساڵی ٢٠١٩ ڕیچاردسۆن ڕۆڵی سەرەکی لە درامای ڕۆمانسی Five Feet Apart بینی لە بەرامبەر کۆل سپرۆز. لە فیلمەکەدا ڕۆڵی نەخۆشێکی ڕیشاڵی کیسی دەبینێت کە عاشقی کوڕێک دەبێت کە هەمان نەخۆشی هەیە.لە ساڵی ٢٠٢٢ لە وەرزی دووەمی درامای کۆمیدی کەناڵی HBO The White Lotus ڕۆڵی پۆرتیا بینی.لە کلیپێکدا لەگەڵ برایانی جۆناس ڕۆڵی سەرەکی گێڕا، بۆ گۆرانییەکەی "Wings"<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Haley Lu Richardson|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Haley_Lu_Richardson&oldid=1186439036|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>، لە شوباتی ٢٠٢٣. == ژیانی تایبەت == ڕیچاردسۆن لە تەمەنی هەشت ساڵییەوە کاری کرۆشۆ دەکات، دوکانێکی Etsy ی هەیە کە تێیدا ئیکسسوارات و جل و بەرگی کرۆشۆکراو دەفرۆشێت کە لە دیزاینەکانی خۆی دروستکراون. ڕیچاردسۆن لە ساڵی ٢٠١٢ دەستی بە پەیوەندی خۆشەویستی لەگەڵ برێت دایر کردووە، دوای ئەوەی لە سێتی فیلمی ڕەڤێنسوود یەکتریان ناسی. ڕیچاردسۆن لە ساڵی ٢٠١٩ پێشنیاری هاوسەرگیری بۆ دیر کرد<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Haley Lu Richardson|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Haley_Lu_Richardson&oldid=1186439036|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>،<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Haley Lu Richardson|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://en.wikipedia.org/w/index.php?title=Haley_Lu_Richardson&oldid=1186439036|ئیش=Wikipedia|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٢ ڕیچاردسۆن ڕایگەیاند کە دوو ساڵ پێشتر جیابوونەتەوە. == سەرچاوەکان == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Haley Lu Richardson}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھۆڵیوود|ژن|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٥]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە مناڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:کچە ئەمریکییە سەماکارەکان]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] gvj658zgi4n4d32wg9vb5hzg4g62fir 0 246921 1706757 1409228 2026-11-11T01:37:30Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706757 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆنگۆ}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ''' ({{بە فەڕەنسی|Équipe nationale de football de la République démocratique du Congo}}) کە لەلایەن [[فیفا]] بە '''کۆنگۆ DR''' ناسراوە، نوێنەرایەتی [[کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ|کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی پیاوان و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی کۆمەڵەی کۆنگۆوە سەرپەرشتی دەکرێت. ھەڵبژاردەکە ئەندامی [[فیفا]] و یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقایە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport3/worldcup2002/hi/history/newsid_1993000/1993333.stm|سەردێڕ=BBC SPORT &#124; WORLD CUP &#124; History &#124; 1974: Zaire's show of shame|ئیش=BBC News|ڕێکەوت=٢٢ی ئایاری ٢٠٠٢|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣}}</ref> وەک [[زەئیر]] یەکەم ھەڵبژاردەی ئەفریقا بوون کە سەرکەوتنیان بۆ [[جامی جیھانیی فیفا|جیھانیی فیفا]] بەدەستھێنا بۆ یەکەمجار لە مێژووی خۆیدا بەشداری [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٧٤]]ی کرد و دووجار [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]یان بەدەستھێنا. ھەروەھا یەکێکە لە سەرکەوتووترین تیپەکانی پاڵەوانێتی نەتەوەکانی ئەفریقا بە ٢ نازناو، لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریب|مەغریب]]. فیدراسیۆنی تۆپی پێی کۆمەڵەی کۆنگۆ لە ساڵی ١٩١٩ دامەزراوە کاتێک وڵاتەکە سەربەخۆ نەبووە. تیمەکە یەکەم یاری خۆی لە ساڵی ١٩٤٨ وەک کۆنگۆی بەلجیکی بەرامبەر ڕۆدێزیای باکوور کە ئێستا [[زامبیا]]یە ئەنجامدا لە یاریگای خۆیدا بە ئەنجامی ٣–٢ سەرکەوتنی تۆمارکرد. کۆنگۆ لە ساڵی ١٩٦٢ەوە سەر بە [[فیفا]]یە و لە ساڵی ١٩٦٣ەوە ئەندامی یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقایە. یەکەم یاری فەرمی تیپەکە لە ١١ی نیسانی ١٩٦٣ بوو، بەرامبەر مۆریتانیا لە پاڵەوانێتی لۆئەمیتی کە لە [[داکار]] لە سەنیگال ئەنجامدرا. کۆنگۆ بە ئەنجامی ٦–٠ یارییەکەی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Courtney|یەکەم=Barrie|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|سەردێڕ=DR Congo (Zaire, Congo-Kinshasa) – List of International matches|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tablesz/zaire-intres.html|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=FRSSF}}</ref> ھەڵبژاردەی نیشتمانی بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٥ لە [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] بەشداری کرد .{{پۆلی کۆمنز|Democratic Republic of the Congo national association football team}} {{Navboxes}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://actualite.cd/index.php/category/sport Sport actualité Congo Democratic Republic] * [https://www.cafonline.com/member-associations/cod/ کۆنگۆ] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/COD کۆنگۆ] لە [[فیفا|FIFA]] * [http://www.leopardsfoot.com/ Leopardsfoot] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} tqtzcc0zk8jp5arp9qe1tyfk3rjh7w4 0 246922 1706766 1541047 2026-11-11T01:39:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706766 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیکواتۆریال گینیا''' ( [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]] : ''Selección de fútbol de Guinea Ecuatorial'' ) نوێنەرایەتی [[گینێی ئیستوایی]] دەکات لە [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] نێودەوڵەتی پیاوان و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی گینێی ئیستوایی کۆنتڕۆڵ دەکرێت کە ئەندامی یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقایە (CAF).تیپەکە هەرگیز سەرکەوتی بۆ [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیهانی فیفا]] نەکردووە، بەڵام لە چوار بۆنەدا سەرکەوتووە بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] ، دوو جار وەک میوانداری (لە ساڵانی ٢٠١٢ و ٢٠١٥ ). لە ساڵی ٢٠١٥ پلەی چوارەمی بەدەستهێنا، و لە ساڵانی ٢٠١٢ و ٢٠٢١ گەیشتە قۆناغی چارەکی کۆتایی.یەکەم یاری خۆی لە ٢٣ی ئایاری ١٩٧٥ بەرامبەر چین لە یارییەکی دۆستانەدا ئەنجامدا و بە ئەنجامی ٦-٢ دۆڕا. یارییەکی دیکەیان نەکرد تا لە مانگی کانوونی دووەمی ساڵی ١٩٨٥ چوونە ناو جامی یودیاکی ١٩٨٥. <ref name="RSSSF">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Equatorial Guinea - List of International Matches|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tablese/eqguinea-intres.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220815005016/https://www.rsssf.org/tablese/eqguinea-intres.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|وێبگە=[[RSSSF]]}}</ref>لە کۆتاییەکانی ٢٠٠٠ەکاندا، فیدراسیۆنی تۆپی پێی گینێی ئیستوایی لەگەڵ فیدراسیۆنی تۆپی پێی گابۆن ، هەوڵێکیان بۆ میوانداریکردنی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٢ ڕاگەیاند، لە بەرامبەر پێشنیارەکانی وڵاتانی دیکەی ئەفریقا لەوانە [[ئەنگۆلا]] و [[لیبیا]] و [[نێجیریا|نەیجیریا]] . گینێی ئیستوایی و گابۆن مافی میوانداریکردنی یارییەکانیان بەدەستهێنا، <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Angola to host 2010 Nations Cup|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/5314036.stm|ئیش=bbc.co.uk|بڵاوکەرەوە=BBC Sport|ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191212135518/http://news.bbc.co.uk/sport1/hi/football/africa/5314036.stm}}</ref> لە ساڵانی ڕابردوودا، گینێی ئیستوایی بەهۆی وەرگرتنی یاریزانی بیانی و پێدانی ڕەگەزنامەیان سەرەڕای ئەوەی پەیوەندییەکی کەمیان لەگەڵ وڵاتەکەدا هەیە یان هیچ پەیوەندییەکی نییە، مشتومڕێکی زۆری بەدوای خۆیدا هێنا و بەردەوام وەک ڕەخنەیەک لەسەر هەڵبژاردەکە ماوەتەوە. == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Equatorial Guinea national association football team}} * [http://www.feguifut.org/ فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیکواتۆگینیا] {{In lang|es}} * [https://www.cafonline.com/member-associations/eqg/ گینیا ئیکواتۆریال] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/EQG گینیا ئیکواتۆریال] لە [[فیفا]] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} 2yh7bskm5efai6mnd6lu5irh95ln279 0 246965 1706700 1372119 2026-11-10T22:36:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، فەلەستین-کۆلکە) 1706700 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فەلەستین''' ({{بە عەرەبی|منتخب فِلَسطِيْن لِكُرَّةُ الْقَدَم}}) کە لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی فەلەستینەوە سەرپەرشتی دەکرێت، نوێنەرایەتی [[دەوڵەتی فەلەستین|فەلەستین]] دەکات لە پێشبڕکێکانی تۆپی پێی سەر ئاستی ناوچەی و جیھانیی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Football Palestine|ناونیشان=https://footballpalestine.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|زمان=en}}</ref>یەکێتیی تۆپی پێی فەلەستین لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٢٨ پێکھێنرا، و لە مانگی حوزەیرانی ١٩٢٩ پەیوەندی بە فیفا کرد. تا ساڵی ١٩٩٨ لەلایەن فیفاوە بەفەرمی نەناسێنرا تا دوای پێکھێنانی [[دەسەڵاتی نیشتمانیی فەلەستین|دەسەڵاتی نیشتمانی فەلەستین]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Palestine - Palestine - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/palestine/palestine/1617/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=int.soccerway.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA|ناونیشان=https://fifa.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=fifa.com|زمان=en}}</ref>ھەر لەو ساڵەدا فەلەستین یەکەم یاری خۆی ئەنجامدا کە لەلایەن فیفا دانپێدانراوە و لە یارییەکی دۆستانەدا بە ئەنجامی ٣–١ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لوبنان|ھەڵبژاردەی لوبنان]] دۆڕا. ھەڵبژاردەکە توانی جامی چالێنج ئاسیای ٢٠١٤ بەدەستبھێنێت، ئەمەش بەھۆی بردنەوەی لە یاری کۆتاییدا بە ئەنجامی ١–٠ لە فلیپین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Palestine - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/palastina/startseite/verein/17758|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref> بردنەوەیان لەم پاڵەوانێتییەدا سەرکەوتنی بەدەستھێنا بۆ جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٥، ئەمەش یەکەم دەرکەوتنیان بوو لەم پێشبڕکێیەدا. ھەروەھا فەلەستین لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|ساڵی ٢٠١٩]] دا سەرکەوتنی بۆ جامی ئاسیا بەدەستھێنا، ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا]] بکات. ھەڵبژاردەکە لە مانگی شوباتی ٢٠١٨دا گەیشتە پلەی ٧٣ی [[ڕیزبەندیی جیھانیی فیفا|ڕیزبەندیی فیفا]] دوای ئەوەی ١٢ یاری لەسەریەک نەدۆڕاوە، لە ٢٩ی ئازاری ٢٠١٦ تا ٢٢ی ئازاری ٢٠١٨. شوێنی سەرەکی فەلەستین یاریگای نێودەوڵەتی فەیسەڵ حوسێنییە لە شاری ئەلرام، ھەرچەندە لە چەندین بۆنەدا ناچار بوون لە یاریگا بێلایەنەکان یاری بکەن. لە ساڵی ٢٠٢٣ بەھۆی [[شەڕی ٢٠٢٣ی ئیسرائیل و حەماس|شەڕی ئیسرائیل و حەماس لە مانگی تشرینی یەکەمدا،]] ھەڵبژاردەکە ناچار بوو لە پاڵەوانێتی مێردەکای ٢٠٢٣ لە مالیزیا بکشێتەوە. لە کۆتایی ئەو ساڵەدا، ھەموو یارییەکانی پاڵاوتنەکانی مۆندیالی ٢٠٢٦ بە ھەمان ھۆکار دەبوو لە شوێنە بێلایەنەکاندا بەڕێوەبچن، ھەرچەندە [[جەزائیر]] پێشنیاری میوانداریکردنی یارییەکانی فەلەستینی کرد بەڵام لەلایەن فیفا و یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا ڕەتکرایەوە و ڕایان گەیاند کە فەلەستین پێویستی بە یاریکردنە لە یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا، لە ئەنجامدا بڕیاردرا یارییەکانی ھەڵبژاردەکە لە وڵاتی [[کووەیت]] بەڕێوەبچن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=FIFA and AFC block Algeria from hosting Palestine's 2026 World Cup qualifiers|ناونیشان=https://www.insidethegames.biz/articles/1142155/palestine-algeria-world-cup-qualifier|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.insidethegames.biz}}</ref> {{پۆلی کۆمنز|Palestine national association football team}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.pfa.ps/|PFA official website}} {{In lang|ar}} * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/PLE فەلەستین لە] [[فیفا|FIFA]] * [https://www.the-afc.com/en/west/palestine.html فەلەستین] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|AFC]] * [http://www.the-waff.com/en/team/Palestine-5.html WAFF team profile] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220903155609/http://www.the-waff.com/en/team/Palestine-5.html |date= ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٢ }} {{In lang|en|ar}} * [https://www.eloratings.net/Palestine ELO team records] {{تووڵی دەروازە|فەلەستین|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{فەلەستین-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] kbpjw4utbsedap9y2hctrsh5y47v10t 0 246968 1706772 1431563 2026-11-11T01:40:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706772 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team|Name=یەمەن|Badge=Yemen national football team.png|Badge_size=185px|Nickname=|Association=|Confederation=|Sub-confederation=|Coach=|Captain=|Most caps=|Top scorer=|Home Stadium=|FIFA Trigramme=YEM|FIFA Rank={{FIFA World Rankings|YEM}}|FIFA max=90|FIFA max date=August – September 1993, November 1993|FIFA min=186|FIFA min date=شوباتی ٢٠١٤|Elo Rank={{World Football Elo Ratings|Yemen}}|Elo max=117|Elo max date=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|Elo min=169|Elo min date=September 2015| pattern_la1 = _blackborder | pattern_b1 = _yem24h | pattern_ra1 = _blackborder | pattern_sh1 = _yem24h | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _redborder | pattern_b2 = _yem24a | pattern_ra2 = _redborder | pattern_sh2 = _yem24a | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FF0000 | socks2 = FFFFFF|First game={{fb|SYR|1963}} 4–1 {{fb-rt|YAR}}{{ھن}}([[Baghdad]], [[Iraq]]; ٢ی نیسانی ١٩٦٦)<hr />''as '''Yemen'''''{{ھن}}{{fb|MAS}} 0–1 {{fb-rt|YEM}}{{ھن}}([[Kuala Lumpur]], [[Malaysia]]; ٨ ئەیلوول ١٩٩٠)|Largest win={{nowrap|1={{fb|YAR}} 2–1 {{fb-rt|UAE}}{{ھن}}([[Casablanca]], [[Morocco]]; ١١ی ئابی ١٩٨٥){{ھن}}{{fb|YAR}} 1–0 {{fb-rt|IND}}{{ھن}}([[Abu Dhabi]], [[United Arab Emirates]]; ١١ی شوباتی ١٩٨٨)<hr />''as '''Yemen'''''{{ھن}}{{fb|YEM}} 11–2 {{fb-rt|BHU}}{{ھن}}([[Kuwait City]], [[Kuwait]]; ١٨ی شوباتی ٢٠٠٠)}}|Largest loss={{fb|PRK}} 14–0 {{fb-rt|YEM}}{{ھن}}([[Phnom Penh]], [[Cambodia]];٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٦٦)<hr />''as '''Yemen'''''{{ھن}}{{fb|KSA}} 7–0 {{fb-rt|YEM}}{{ھن}}([[Jeddah]], [[Saudi Arabia]];٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣)|Regional name=[[جامی نەتەوەکانی ئاسیا|جامی ئاسیا]]|Regional cup apps=1|Regional cup first=[[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|2019]]|Regional cup best=قۆناغی گرووپی (2019)|2ndRegional name=[[پاڵەوانێتی یەکێتیی ڕۆژاوای ئاسیا]]|2ndRegional cup apps=3|2ndRegional cup first=٢٠١٠|2ndRegional cup best=قۆناغی پێش کۆتایی}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی یەمەن''' ({{بە عەرەبی|منتخب الْيَمَن لِكُرَّةُ الْقَدَم}}) نوێنەرایەتی [[یەمەن]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA|ناونیشان=https://fifa.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=fifa.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yemen - Yemen - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/yemen/yemen/2333/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=int.soccerway.com}}</ref>لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی یەمەنەوە سەرپەرشتی دەکرێت. کاتێک ساڵی ١٩٩٠ بەسەر یەمەنی باکوور و باشووری یەمەندا دابەش بوو، دوو ھەڵبژاردەی نیشتمانی بوونیان ھەبوو. دوای یەکگرتنەوە، ھەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی یەمەن بە جێنشینی '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی باکووری یەمەن''' دادەنرێت. سەرەڕای ئەوەی یەمەن لە پلەی پێنجەمی زۆرترین دانیشتووانی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاستدایە، ھەروەھا سەرکەوتنەکانی یەمەن لە تیپەکانی لاوانی وەک خوار٢٣، خوار٢٠ و خوار١٧ یەمەن، تا ئێستا، یەمەن ھەرگیز ھەمان سەرکەوتنی ئەو وڵاتانەی بەدەست نەھێناوە کە ژمارەی دانیشتووانیان کەمترە وەک [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ئیماراتی یەکگرتووی عەرەبی]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قەتەر|قەتەر]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوریا|سوریا]] و [[ئوردن]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی عومان|عومان]]. بۆ یەکەمجار لە یارییە عەرەبییەکان لە ساڵی ١٩٦٥ لە [[قاھیرە|قاھیرەی پایتەختی]] [[میسر]] لە مانگی ئابی ١٩٦٥ بەشداری کرد. لە یەکەم یاریدا بە ئەنجامی ٩–٠ بە سودان دۆڕا. لە مانگی نیسانی ساڵی ١٩٦٦، باکووری یەمەن بۆ یەکەمجار لە جامی عەرەبی ساڵی ١٩٦٦ لە [[بەغدا]]ی [[عێراق|پایتەختی عێراق]] بەشداری کرد. ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا]] بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Yemen - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/jemen/startseite/verein/15922|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Duerden|یەکەم=John|سەردێڕ=After years of war, Yemen’s national football team look ahead in hope|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/sports/2023/10/12/yemen-national-football-team-war-2026-world-cup-qualifiers|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Al Jazeera|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Yemen national association football team}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.yemenfa.com/}} {{In lang|ar}} * [https://www.the-afc.com/en/west/yemen.html Yemen] at [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|AFC]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/YEM Yemen] at [[فیفا|FIFA]] * [http://www.football-lineups.com/country/ye/Players/ List of players] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 18tyn4nw1kii4cv8omz3idltzat7vlt 0 246969 1706603 1372127 2026-11-10T19:38:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تاجیکستان-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706603 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تاجیکستان''' ({{بە تاجیکی|Тими миллии футболи Тоҷикистон}}) نوێنەرایەتیی [[تاجیکستان]] لە یارییەکانی تۆپی پێی نێونەتەوەیی دەکات و لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی تاجیکستانەوە سەرپەرشتی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tajikistan - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/tadschikistan/startseite/verein/13975|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tajikistan - Tajikistan - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/tajikistan/tajikistan/2205/|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=int.soccerway.com}}</ref> دوای جیابوونەوە و سەربەخۆبوونی کۆمارەکانی [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، ھەڵبژاردەی تاجیکستان یەکەم یاریی خۆی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان|ئۆزبەکستان]] لە ١٧ی حوزەیرانی ١٩٩٢ ئەنجامدا و ساڵی ١٩٩٤ لە [[فیفا]] وەرگیرا.<ref name="Member Association - Tajikistan">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Member Association - Tajikistan|ناونیشان=https://www.fifa.com/associations/association=tjk/fixturesresults/gender=m/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070709070446/http://www.fifa.com/associations/association=tjk/fixturesresults/gender=m/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تەممووزی ٢٠٠٧|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=FIFA}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Tajikistan national team|ناونیشان=https://www.international-football.net/country?team=Tajikistan|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.international-football.net}}</ref> یەکەم پێشبڕکێی فەرمی کە ھەلبژاردەکە بەشداریی کرد، پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ١٩٩٦]] بوو، کاتێک لە کۆمەڵەی ھەشتەمی سێ تیپیدا لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان|ئۆزبەکستان]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەحرەین|بەحرەین]] پلەی یەکەمی بەدەستھێنا. دواتر بەحرەین کشایەوە و تەنیا تاجکیستان و ئۆزبەکستان مانەوە کە دوو یارییان بەرامبەر یەکتری ئەنجامدا، لە یاری یەکەمدا تاجیکستان بە ئەنجامی ٤–٠ یارییەکەی بردەوە، بەڵام لە یاری دووەمدا لە دەرەوەی یاریگاکەی دوای [[کاتی زۆرکراو (تۆپی پێ)|کاتی زۆرکراو]] بە ئەنجامی ٠–٥ یارییەکەی دۆڕاند. تاجیکستان ھەتا [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨]] نەچوو بۆ ڕکابەرییەکانی پاڵاوتنەکانی جامی جیھانی، بەڵام لە پاڵاوتنەکانی ١٩٩٨دا چوار سەرکەوتنی لە قۆناغی سەرەتاییی کۆمەڵەکان تۆمار کرد و تەنیا بە چین دۆڕا کە ئەمەش وای کرد لە پلەی دووەمدا لە دەرەوەی پێشبڕکێکەدا بێت.<ref name="Member Association - Tajikistan"/> ھەڵبژاردەکە ھەرگیز نەیتوانیوە بەشداری لە [[جامی جیھانیی فیفا]]دا بکات. == ڕێزلێنان == === کۆنتینێنتاڵ === * '''جامی چالێنجەکەی ئەی ئێف سی''' ** پاڵەوانان (١): ٢٠٠٦ ** پلەی دووەم (١): ٢٠٠٨ ** پلەی سێیەم (١): ٢٠١٠ === بانگھێشتنامە === * '''جامی شا''' ** پاڵەوانان (١): ٢٠٢٢ * '''پاڵەوانێتی مێردێکا''' ** پاڵەوانان (١): ٢٠٢٣ * '''جامی ئیکۆ''' ** پلەی سێیەم (١): ١٩٩٣ * '''جامی بانگەباندو''' ** پلەی دووەم (١): ٢٠١٨ * '''جامی ئینتەرکیشوەری پاڵەوان''' ** پلەی دووەم (١): ٢٠١٩ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.the-afc.com/en/central/tajikistan.html تاجیکستان] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|AFC]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/TJK تاجیکستان] لە [[فیفا]] * [http://footballnews.com.ua/news/tag/Таджикистан/?p=0 پڕۆفایلی تاجیکستان لە ھەواڵی تۆپی پێی ئوکراینا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110816134950/http://footballnews.com.ua/news/tag/%D0%A2%D0%B0%D0%B4%D0%B6%D0%B8%D0%BA%D0%B8%D1%81%D1%82%D0%B0%D0%BD/?p=0 |date=١٦ی ئابی ٢٠١١ }} {{In lang|uk}} * [http://translate.google.co.in/translate?hl=en&sl=ru&u=http://www.fft.tj/&prev=/search%3Fq%3Dhttp://www.fft.tj%26hl%3Den%26biw%3D1024%26bih%3D628%26prmd%3Dimvns&sa=X&ei=COKIUNfVOoHxrQfCzIHYAQ&ved=0CDAQ7gEwAA/news/tag/Таджикистан/?p=0 ماڵپەڕی فەرمی تۆپی پێی تاجیکستان] {{In lang|uk}} {{پۆلی کۆمنز|Tajikistan national football team}} {{تووڵی دەروازە|تاجیکستان|تۆپی پێ}} {{تاجیکستان-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی تاجیکی]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 7w0t58qa2k2w81f20ttimtt58wexbcf 0 246971 1706607 1372125 2026-11-10T19:39:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706607 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکمانستان''' نوێنەرایەتی [[تورکمانستان]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی پیاوان و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی تورکمانستانەوە سەرپەرشتی دەکرێت کە دەستەی بەڕێوەبەری تۆپی پێی تورکمانستانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Turkmenistan - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/turkmenistan/startseite/verein/14248|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref>ھەڵبژاردەکە ئەندامی ھەردوو [[فیفا]] و [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیایە]] (AFC).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA|ناونیشان=https://fifa.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=fifa.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA|ناونیشان=https://www.fifa.com/about-fifa/associations/origin1904-p.cxm.fifa.com/en/about-fifa/associations/TKM|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en}}</ref>دوای ئەوەی وڵاتەکە سەربەخۆیی بەدەست ھێنا، یەکەم یاری خۆیان لە ١ی حوزەیرانی ١٩٩٢ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کازاخستان|کازاخستان]] ئەنجامدا، ھەروەھا لە ٢٨ی حوزەیرانی ھەمان ساڵدا بەرامبەر وڵاتی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان|ئۆزبەکستانی]] ھاوڕێی ئاسیای ناوەڕاستیان ئەنجامدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Turkmenistan - Turkmenistan - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/turkmenistan/turkmenistan/2249/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=int.soccerway.com}}</ref> لە پاڵاوتنەکانی جامی ئاسیای ئاسیای ٢٠٢٣ دا تورکمانستان لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مالیزیا|مالیزیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەحرەین|بەحرەین]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەنگلادێش|بەنگلادیشی]] میوانداردا کۆکرایەوە. ئەوان لە بەرامبەر مالیزیا (١–٣) و بەحرەین (١–٠) دۆڕان و تاکە یارییان بەرامبەر بەنگلادیش (١–٢) بردەوە، بەڵام تورکمانستان نەیتوانی سەرکەوێت بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣|جامی ئاسیای ٢٠٢٣]]. لە ساڵی ٢٠٢٣ تورکمانستان بەشداری لە یەکەمین جامی نەتەوەکانی کافا ٢٠٢٣ کرد کە لە قیرغیزستان و ئۆزبەکستان بەڕێوەچوو. ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا]] بکات. == ڕێزلێنان == === کۆنتینێنتاڵ === * '''جامی چالێنجەکەی ئەی ئێف سی''' ** [[پەڕگە:Med_2.png]]پلەی دووەم (٢): ٢٠١٠, ٢٠١٢ * '''جامی ئیکۆ''' ** [[پەڕگە:Med_2.png]]پلەی دووەم(١): ١٩٩٣ * ١٩٩٧ جامی سەرۆککۆماری تورکمانستان –[[پەڕگە:Med_1.png]] '''پاڵەوان''' * ٢٠٠٢ جامی سەرۆککۆماری تورکمانستان –[[پەڕگە:Med_2.png]] '''پلەی دووەم''' * جامی سیتی ئێچ سی ئێم ٢٠٠٨ (ڤێتنام)–[[پەڕگە:Med_1.png]]'''پاڵەوان''' == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.the-afc.com/en/central/turkmenistan.html تورکمانستان] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|یاریگای AFC]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/TKM تورکمانستان] لە [[فیفا]] * {{فەیسبووک|turkmenfootball}} {{پۆلی کۆمنز|Turkmenistan national football team}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووە ھەمیشەیییەکان]] [[پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] rtk9ctlkxrb8rczd7mncflzs6u9khi5 0 246976 1706712 1372111 2026-11-10T22:38:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706712 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی ماڵدیڤ''' نوێنەرایەتی [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی [[ماڵدیڤ]] دەکات و لەلایەن کۆمەڵەی تۆپی پێی ماڵدیڤەوە سەرپەرشتی دەکرێت. ئەندامی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|یەکێتی تۆپی پێی ئاسیایە]]. یەکەم یاریی نێودەولەتی خۆی لە ٢٧ی ئابی ١٩٧٩ بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سیشێل ئەنجامدا کە بە ٩–٠ یارییەکەیان دۆڕاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٧|سەردێڕ=Football at the 1979 Indian Ocean Island Games - Alchetron, the free social encyclopedia|ناونیشان=https://alchetron.com/Football-at-the-1979-Indian-Ocean-Island-Games|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Alchetron.com|زمان=en-US}}</ref>بەرچاوترین سەرکەوتنی ماڵدیڤ بردنەوەی پاڵەوانێتی تۆپی پێی باشووری ئاسیا بوو لە ساڵی ٢٠٠٨ کاتێک لە یاریی کۆتاییی بە ئەنجامی ١–٠ لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھیندستان]]سەرکەوتووترین ھەڵبژاردەی پاڵەوانێتییەکەی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Maldives win SAFF Championship with 87th minute goal|ناونیشان=http://www.indianteam.com/2008/06/14/maldives-win-saff-championship-with-87th-minute-goal|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20080617135029/http://www.indianteam.com/2008/06/14/maldives-win-saff-championship-with-87th-minute-goal/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Indian Team}} {{Webarchive|url=https://archive.today/20080617135029/http://www.indianteam.com/2008/06/14/maldives-win-saff-championship-with-87th-minute-goal/ |date=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٠٨ }}</ref> ساڵی ٢٠١٨ بە ھەمان شێوە لە یاریی کۆتاییی پاڵەوانێتی تۆپی پێی باشووری ئاسیا لە ھیندستانی بردەوە و بۆ جاری دووەم لەسەر یەک نازناوەکەی بەرزکردەوە. ھەڵبژاردەی ماڵدیڤ نەیتوانیوە بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا]] بکات. یەکەم بەشداری ماڵدیڤ بوو لەم پاڵەوانێتییە ناوچەیییەدا جامی زێڕی تۆپی پێی باشووری ئاسیا ١٩٩٧ بوو کە لە [[کاتماندوو]]ی [[نیپال|نیپاڵ]] بەڕێوەچوو. ماڵدیڤ لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھیندستان|ھیندستان]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بەنگلادێش|بەنگلادیش]] خرایە کۆمەڵەی دووەم و بە دوو خاڵەوە وەک دووەمی کۆمەڵەکە سەرکەوت بۆ قۆناغی پێش کۆتایی. یەکەم یاری بەرامبەر بەنگلادیش یەکسان بوون. لە یاری دووەمدا بە ئەنجامی ٢–٢ بەرامبەر ھیندستان یەکسان بوون، کە تێیدا ئیبراھیم ڕەشید و محەممەد نیزام ھاتنە گۆڵێک کاتێک یانەی سوور سناپەرز لە دۆخێکی دوو گۆڵدا بوو. ماڵدیڤس لە یاریی پێش کۆتاییدا بە ئەنجامی ٢–١ بەرامبەر سریلانکا سەرکەوتنی بەدەستھێنا و بەڵام لە یاریی کۆتاییدا بە ئەنجامی ٥–١ بە ھیندستان دۆڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=goalzz.com: Live sports scores, news and more|ناونیشان=https://www.goalzz.com/?c=1562|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.goalzz.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Asian Football Federation Cup|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tabless/saffcup.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rsssf.org}}</ref> == ڕێزلێنان == === کۆنتینێنتاڵ === * '''جامی چالێنجەکەی ئەی ئێف سی''' ** شوێنی سێیەم{{Bronze03}} (1): 2014 === ھەرێمی === * '''پاڵەوانێتی SAFF''' ** پاڵەوانەکان{{Gold1}}(2): 2018, 2008 ** پلەی دووەم{{Silver02}}: 2009، ٢٠٠٣، ١٩٩٧ ** شوێنی سێیەم{{Bronze03}} (1): 1999 * '''یارییەکانی باشووری ئاسیا''' ** مەدالیای زیو{{Silver02}} (1): 1991 ** مەدالیای بڕۆنزی{{Bronze03}}(1): 1984 === نمایش === * '''جامی نەھرۆ''' ** شوێنی سێیەم{{Bronze03}} (1): 2012 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Maldives national association football team|هەڵبژاردەی تۆپی پێی ماڵدیڤ}} * [https://fam.mv/ ماڵپەڕی فەرمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20220819163234/https://fam.mv/ |date=١٩ی ئابی ٢٠٢٢ }} * [https://www.the-afc.com/en/south/maldives.html ماڵدیڤس] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|یاریگای AFC]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/MDV ماڵدیڤ] لە [[فیفا]] * [https://web.archive.org/web/20080420033419/http://maldivesoccer.net/v4/ سایتی ھاندەرانی تۆپی پێی ماڵدیڤز] {{تووڵی دەروازە|ماڵدیڤ|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] fz659h7kct114yu6u2xz4prnqj9iq66 0 246986 1706588 1461057 2026-11-10T19:36:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە) 1706588 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = ئەندۆرا | Nickname = ''سێ ڕەنگەکان'' (El Tricolor) | Badge = Coat of Arms of Andorra.svg | Badge_size = 125px | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەندۆرا]] | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = [[کۆلدۆ]] | Captain = [[مارک ڤالێس]] | Most caps = [[ئیلدفۆنس لیما]] (١٣٧) | Top scorer = [[ئیلدفۆنس لیما]] (١١) | Home Stadium = یاریگای نیشتمانی (Estadi Nacional) | FIFA Trigramme = AND | pattern_la1 = _and24h | pattern_b1 = _and24h | pattern_ra1 = _and24h | pattern_sh1 = _and24h | pattern_so1 = _and24hl | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _and24a | pattern_b2 = _and24a | pattern_ra2 = _and24a | pattern_sh2 = _and24a | pattern_so2 = _and24al | leftarm2 = fff200 | body2 = fff200 | rightarm2 = fff200 | shorts2 = fff200 | socks2 = fff200rightarm2 = 1E90FF | FIFA Rank = ١٧١ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/AND|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Andorra|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ١٢٥ | FIFA max date = ئەیلوولی ٢٠٠٥ | FIFA min = ٢٠٦ | FIFA min date = تشرینی دووەمی ٢٠١٩ | First game = {{fb|AND}} ١–٦ {{fb-rt|EST}}<br>([[ئاندۆرا لا ڤێلا]]، ئەندۆرا؛ ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦) | Largest win = {{fb|AND}} ٢–٠ {{fb-rt|SMR}}<br>([[ئاندۆرا لا ڤێلا]]، ئەندۆرا؛ ٢٢ی شوباتی ٢٠١٧) | Largest loss = {{fb|CZE}} ٨–١ {{fb-rt|AND}}<br>([[لیبێرێس]]، کۆماری چیک؛ ٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٥)<br>{{fb|CRO}} ٧–٠ {{fb-rt|AND}}<br>([[زاگرێب]]، کرواتیا؛ ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەندۆرا''' (بە کەتەلۆنی: ''Selecció de futbol d'Andorra'') نوێنەرایەتی وڵاتی [[ئەندۆرا]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەندۆرا]]وە سەرپەرشتی دەکرێت. بەھۆی کەمیی ژمارەی دانیشتووانی وڵاتەکەوە، ھەڵبژاردەی ئەندۆرا بە یەکێک لە لاوازترین ھەڵبژاردەکانی ئەورووپا و جیھان دادەنرێت. یانەکە لە ساڵی ١٩٩٦ەوە ئەندامی [[فیفا]] و [[یوفا]]یە و لەو کاتەوە بەشداری لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفا]] و [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]دا دەکات، بەڵام تا ئێستا نەیتوانیوە سەرکەوێت بۆ ھیچ کام لە پاڵەوانێتییە گەورەکان. == مێژوو == ھەرچەندە یەکێتیی تۆپی پێی ئەندۆرا لە ساڵی ١٩٩٤ دامەزرا، بەڵام یەکەم یاریی فەرمیی ھەڵبژاردەکە لە ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦ بوو، کە یارییەکی دۆستانە بوو بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیستۆنیا]] و بە ئەنجامی ٦-١ دۆڕا. یەکەمین یاریی فەرمی لە پاڵاوتنەکاندا لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٩٨ بوو بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرمەنستان]] لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠]]، کە بە ئەنجامی ٣-١ دۆڕا. لەو کاتەوە، ئەندۆرا بەردەوام لە پاڵاوتنەکاندا بەشدارە، بەڵام زۆربەی یارییەکانی دۆڕاندووە. === سەرکەوتنە مێژووییەکان === [[پەڕگە:Andorra national football team - Warm up (004).jpg|وێنۆک|ڕاھێنانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەندۆرا لە ٢٥ی ئایاری ٢٠١٦ لە باد ئێرلاخ (نەمسا). وێنەکە خۆ گەرمکردنی یاریزانانی ھەڵبژاردەکە پیشان دەدات.]] سەرەڕای ئەنجامە خراپەکان، ئەندۆرا چەند سەرکەوتنێکی مێژوویی تۆمار کردووە کە لە یادەوەریی ھاندەرانیدا ماونەتەوە: * **یەکەم سەرکەوتنی فەرمی (٢٠٠٤):** لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤، ئەندۆرا یەکەمین سەرکەوتنی خۆی لە یارییەکی فەرمیدا بەدەستھێنا، کاتێک لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٦]]دا بە ئەنجامی ١-٠ لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەقدوونیای باکوور|مەقدوونیا]]ی بردەوە. گۆڵەکە لەلایەن مارک بێرناوسەوە تۆمار کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0254-0d7b3223157f-f1311ba0fe0c-1000--historic-win-for-andorra/|سەردێڕ=Historic win for Andorra|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤}}</ref> * **سەرکەوتن بەسەر ھەنگاریا (٢٠١٧):** لە ٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧، دوای نزیکەی ١٣ ساڵ، ئەندۆرا دووەم سەرکەوتنی فەرمیی خۆی تۆمار کرد کاتێک بە ئەنجامی ١-٠ لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەجارستان|ھەنگاریا]]ی بردەوە لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]]. ئەمە یەکێک بوو لە گەورەترین سوپرایزەکانی پاڵاوتنەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/40225139|سەردێڕ=World Cup 2018: Andorra stun Hungary to end 66-match winless run|بڵاوکەرەوە=BBC Sport|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.bbc.com/sport/football/40225139 |date=تەممووزی ٢٠٢٥ }}</ref> لە ساڵانی دواییدا و بەھۆی دامەزراندنی [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا]]، ئەندۆرا توانیویەتی لەگەڵ ھەڵبژاردە ھاوئاستەکانی خۆی یاری بکات و چەند ئەنجامێکی باش بەدەست بھێنێت، لەوانە یەکەم سەرکەوتنی لە دەرەوەی یاریگای خۆی بەرامبەر سان مارینۆ لە ساڵی ٢٠٢٢. == یاریگا == ھەڵبژاردەی ئەندۆرا یارییەکانی خۆی لە **یاریگای نیشتمانی (Estadi Nacional)** لە پایتەختی وڵات، [[ئاندۆرا لا ڤێلا]]، ئەنجام دەدات. ئەم یاریگایە جێگەی نزیکەی ٣,٣٠٠ ھاندەر دەبێتەوە. == یاریزانەکان == === پێکھاتەی ئێستا === ''لیستی یاریزانان بۆ یارییەکانی ئەیلوولی ٢٠٢٤.'' === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | '''[[ئیلدفۆنس لیما]]''' | ١٩٩٧–٢٠٢٣ | ١٣٧ | ١١ |- | ٢ | '''[[مارسیۆ ڤیێیرا]]''' | ٢٠٠٥–ئێستا | ١٢٨ | ٢ |- | ٣ | [[ئۆسکار سۆنێخی]] | ١٩٩٧–٢٠١٥ | ١٠٦ | ٤ |- | ٤ | '''[[مارک ڤالێس]]''' | ٢٠٠٨–ئێستا | ٩٤ | ٥ |- | ٥ | [[مارک پویۆل]] | ٢٠٠٠–٢٠٢١ | ٨٩ | ٢ |} === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | '''[[ئیلدفۆنس لیما]]''' | ١٩٩٧–٢٠٢٣ | ١١ | ١٣٧ |- | ٢ | '''[[کریستیان مارتینێز]]''' | ٢٠٠٩–ئێستا | ٥ | ٧٧ |- | ٢ | '''[[مارک ڤالێس]]''' | ٢٠٠٨–ئێستا | ٥ | ٩٤ |- | ٤ | [[ئۆسکار سۆنێخی]] | ١٩٩٧–٢٠١٥ | ٤ | ١٠٦ |- | ٥ | خیسوس خولیان لوچێندۆ | ١٩٩٦–٢٠٠٣ | ٣ | ٢٩ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Andorra_national_football_team?wprov=sfla1 ئینگلیزی]، [https://ca.wikipedia.org/wiki/Selecci%C3%B3_de_futbol_d%27Andorra?wprov=sfla1 کەتەلۆنی]، و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ئەندۆرا|وەرزش|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Andorra national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەندۆرا]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە ئەندۆرا]] [[پۆل:دامەزراوەکانی ١٩٩٤ لە ئەندۆرا]] bfhnalc5wbfi81qxt9zxrfs0voz0uzh 0 246987 1706693 1445455 2026-11-10T22:35:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706693 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team|Name=سۆماڵیا|Nickname=The Ocean Stars|Badge=Somalia national football team.png|Badge_size=180px|FIFA Trigramme=SOM|Association=|Sub-confederation=|Confederation=[[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|ئەفریقا]]|Coach=|Captain=|Most caps=|Top scorer=|Home Stadium=|FIFA Rank={{FIFA World Rankings|SOM}}|FIFA max=65|FIFA max date=نیسان-حوزە یرانی 1996|FIFA min=203|FIFA min date=نیسان–ئایار ٢٠١٩|Elo Rank={{World Football Elo Ratings|Somalia}}|Elo max=126|Elo max date=1973|Elo min=205|Elo min date=2015|pattern_la1=_estoril1819a|pattern_b1=_SOM_h22|pattern_ra1=_estoril1819a|pattern_sh1=_shorts|pattern_so1=_socks|leftarm1=73C2FB|body1=73C2FB|rightarm1=73C2FB|shorts1=73C2FB|socks1=73C2FB|pattern_la2=_zenit2122a|pattern_b2=_SOM_a22|pattern_ra2=_zenit2122a|pattern_sh2=_shorts|pattern_so2=_socks|leftarm2=FFFFFF|body2=FFFFFF|rightarm2=FFFFFF|shorts2=FFFFFF|socks2=FFFFFF|First game={{fb|Kenya|colonial}} 5–1 '''Somalia''' {{flagicon image|Flag of Italy and the United Kingdom.png}}{{ھن}}([[Mombasa]], [[Kenya]]; 1958)<ref name="Mshassan">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=Hassan|یەکەم١=Mohammed Sheik|سەردێڕ=History of Somali football (1938–2007)|ڕێکەوت=٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=Scansom|پەڕە=٢٠|ژپنک=٩٧٨٩١٨٥٩٤٥٩٨٦|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=m5MaAQAAMAAJ|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref>|Largest win={{fb|SOM}} 5–2 {{fb-rt|MTN|1959}}{{ھن}}(٧ی ئابی ١٩٨٥)|Largest loss={{fb|PRK}} 14–0 {{fb-rt|SOM}}{{ھن}}([[جاکارتا]]، [[ئێندۆنیزیا]]; ١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٦٣)|Regional name=جامی سێکافا|Regional cup apps=26|Regional cup first=١٩٧٣|Regional cup best=5th|2ndRegional name=یارییەکانی عەرەبی|2ndRegional cup apps=1|2ndRegional cup first=١٩٨٥|2ndRegional cup best=7th}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سۆماڵیا'''([[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]: الإتِّحَاد الصُّومَالِی لِکُرَّةُ الْقَدَم)، نوێنەرایەتی [[سۆماڵ|سۆماڵیا]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی سۆماڵیا(SFF) کە ئەندامی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقایە]] (CAF) سەرپەرشتی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Somalia - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/somalia/startseite/verein/13974|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Somalia - Somalia - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/somalia/somalia/2013/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=int.soccerway.com}}</ref> یەکەم کاپتنی ھەڵبژاردەی سۆماڵ محەممەد شانگۆل بوو. یەکەم پێکھاتەی تۆپی پێی سۆماڵ لە ساڵانی ١٩٤٠ دامەزرا و لە چەندین پێشبڕکێدا سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە ساڵی ١٩٥١ یەکێتیی تۆپی پێی سۆماڵیا (SFF) دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA|ناونیشان=https://www.fifa.com/about-fifa/associations/origin1904-p.cxm.fifa.com/en/about-fifa/associations/SOM|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en}}</ref>ھەرگیز ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا]] بکات. دوای سەرھەڵدانی شەڕی ناوخۆ لە سەرەتای نەوەدەکاندا، یارییەکانی ھەڵبژاردەکە بەھۆی سزاکانی فیفا نەتوانرا لە ناوخۆی وڵاتەکەدا ئەنجام بدرێن. لەبری ئەوە لە دەروەی یاریگای خۆی بەشداری یارییەکانی پاڵاوتن بۆ گەیشتن بە [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] و [[جامی جیھانیی فیفا]] کرد. لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٩، سۆماڵ یەکەم یاری پاڵاوتنەکانی لە ساڵی ١٩٨٤ەوە (بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کینیا|کینیا]] - پاڵاوتنەکانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا) و یەکەم یاری پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی بە ئەنجامی ١–٠ لە زیمبابۆی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=World Cup qualifying: Somalia national team's history-making driving instructor|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/49621822|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190909055353/https://www.bbc.com/sport/football/49621822|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠١٩|وێبگە=BBC News}}</ref> نزیک بوو لە سەرکەوتن بۆ قۆناغی دووەم بەڵام لە زیمبابۆی بە ئەنجامی ٣–١ دۆڕان دوای دوو گۆڵی درەنگ بۆ جەنگاوەرەکان و ئۆشن ستارزیان گەیاندە قۆناغی زوو دەرچوون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Somalia national association football team}} * [https://web.archive.org/web/20110316070219/http://www.somsoccer.com/english/news_center.php فیدراسیۆنی تۆپی پێی سۆماڵ] * [https://www.cafonline.com/member-associations/som/ سۆماڵ] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/SOM سۆماڵ] لە [[فیفا]] * [https://www.rsssf.org/tabless/som-intres.html لیستی یارییە نێودەوڵەتییەکان لە RSSSF] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] fsahbw79wn83ex3c19jmyd2vhe6e1n8 0 246992 1706706 1372115 2026-11-10T22:37:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706706 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team|Name=لیبێریا|Nickname=The Lone Stars|Badge=Liberia FA.png|Badge_size=162px|Association=|Sub-confederation=[[یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژاوای ئەفریقا|ڕۆژاوای ئەفریقا]] (West Africa)|Confederation=[[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|ئەفریقا]]|Coach=|Captain=|Most caps=|Top scorer=|Home Stadium=|FIFA Trigramme=LBR|FIFA Rank={{FIFA World Rankings|LBR}}|FIFA max=66|FIFA max date=تەممووزی ٢٠٠١|FIFA min=164|FIFA min date=October–November 2010|Elo Rank={{World Football Elo Ratings|Liberia}}|Elo max=67|Elo max date=ئازاری ٢٠٠١|Elo min=151|Elo min date=شوباتی ٢٠٠٩|pattern_b1=_skenderbeu1819h|pattern_ra1=_srb18h|pattern_sh1=_srb18h|pattern_so1=|leftarm1=0033e1|body1=|rightarm1=0033e1|shorts1=FFFFFF|socks1=FF0000|pattern_la2=_fac1819h|pattern_b2=_pumahooped1819blue|pattern_ra2=_fac1819h|pattern_sh2=_lotte1819a|leftarm2=FF0000|body2=FF0000|rightarm2=FF0000|shorts2=FF0000|socks2=0000FF|First game={{flagicon|FRA|1830}} [[Ivory Coast national football team|Ivory Coast]] 0–2 {{fb-rt|LBR}}{{ھن}}([[Abidjan]], Ivory Coast; unknown date 1954)|Largest win={{fb|Liberia}} 5–0 {{fb-rt|DJI}}{{ھن}}([[مۆنرۆڤیا]]، [[لیبێریا]] ; ٢٩ی ئازاری ٢٠١٦)|Largest loss={{fb|GHA}} 6–0 {{fb-rt|LBR}}{{ھن}}([[Accra]], [[Ghana]]; ٦ نیسانی ١٩٧٥)|Regional name=[[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]|Regional cup apps=2|Regional cup first=١٩٩٦|Regional cup best=قۆناغی کۆمەڵەکان، ١٩٩٦ ،٢٠٠٢|pattern_la1=_srb18h|American=yes}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لیبێریا''' نوێنەرایەتی [[لیبێریا]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی پیاوان و لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی لیبێریا سەرپەرشتی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Liberia - Detailed squad 22/23|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/liberia/kader/verein/9172|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Liberia - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/liberia/startseite/verein/9172|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA|ناونیشان=https://fifa.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=fifa.com|زمان=en}}</ref>ھەرچەندە وڵاتەکە [[خەڵاتی باشترین یاریزانی ساڵ|باشترین یاریزانی ساڵی ١٩٩٥ی جیھانی فیفای]] بەرھەمھێنا، کە جۆرج ویا بوو، بەڵام ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بەشداری جامی جیھانیی فیفا بکات و تەنھا دووجار سەرکەوتنی بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] بەدەستھێنا- لە ساڵانی ١٩٩٦ و ٢٠٠٢. ئەندامی ھەردوو یەکێتی تۆپی پێی [[فیفا]] و [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقایە]]. لیبێریا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩٦٦ بەشداری پاڵاوتنەکان گەیشتن جامی جیھانیی فیفا کرد، لەگەڵ ئەوەشدا کشایەوە وەک ناڕەزایییەک بەرامبەر بەوەی کە شوێنی زۆر کەم بۆ ئەفریقا و ئاسیا تەرخانکرابوو، لەگەڵ ھەر چواردە وڵاتی تر کە بەھەمان شێوە ناڕەزایەتییان ھەبوو. دواتر لە ساڵی ١٩٨٢ جارێکی دیکە بەشداری پاڵەوانەکانی جامی جیھانیی فیا کرد بەڵام بێ ئەوەی ھیچ یارییەک بباتەوە، لە ساڵی ١٩٩٠ یەکەم یاری پاڵاوتنەکانی فیفای بردەوە و پاش ئەوەی لە ھەڵبژاردەی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گانا|گانای]] بردەوە و سەرکەوت بۆ قۆناغی دووەم. سەرەڕای ئەوەی لیبێریا پلەی دووەمی لە کۆمەڵەکەیان بەدەستھێنا، بەڵام نەیتوانی سەرکەوێت بۆ قۆناغی کۆتایی پاڵاوتنەکان و بە دوو خاڵ لە دوای میسری براوەی کۆمەڵەکەیان بوو. == جل و بەرگ == === دابینکەری جل و بەرگ === {| class="wikitable" !دابینکەری جل و بەرگ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Liberia Kit History|ناونیشان=https://www.footballkitarchive.com/liberia-kits/|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Football Kit Archive|زمان=en-US}}</ref> ! ماوە |- |{{ھێمای ئاڵا|DEN|}} ھومێل | ١٩٩٠–١٩٩٤ |- |{{ھێمای ئاڵا|ITA}} دیادۆرا | ١٩٩٤–١٩٩٥ |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}} [[ئەدیداس]] | ١٩٩٥–١٩٩٩ |- |{{ھێمای ئاڵا|Liberia}} ویا سپۆرت | ١٩٩٩–٢٠٠١ |- | ''نەزانراو'' | ٢٠٠١–٢٠٠٣ |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}} [[ئەدیداس]] | ٢٠٠٣–٢٠٠٤ |- |{{ھێمای ئاڵا|DEN|}} ھومێل | ٢٠٠٤–٢٠٠٦ |- |{{ھێمای ئاڵا|ITA}} کاپا | ٢٠٠٦–٢٠٠٨ |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}}[[ئەدیداس]] | ٢٠٠٨ |- |{{ھێمای ئاڵا|Singapore}}کوبا | ٢٠٠٩ |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}} [[ئەدیداس]] | ٢٠١٠–٢٠١٢ |- |{{ھێمای ئاڵا|ITA}} ئێرێا | ٢٠١٢ |- |{{ھێمای ئاڵا|Indonesia}}SPECS | ٢٠١٢–٢٠١٣ |- |{{ھێمای ئاڵا|ESP}} [[جۆما]] | ٢٠١٣–٢٠١٤<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Molaposc|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٤|سەردێڕ=Molapo Sports Centre: A good win for Lesotho, but there is still work to do|ناونیشان=https://molaposportscentre.blogspot.com/2014/07/a-good-win-for-lesotho-but-still-work.html|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Molapo Sports Centre}}</ref> |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}} [[ئەدیداس]] | ٢٠١٥–٢٠٢٠ |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}} [[پوما]] | ٢٠٢٠–ئێستا |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Liberia national football team}} * [http://lfa-lr.com/ ماڵپەڕی فەرمی] * [https://www.cafonline.com/member-associations/lbr/ لیبێریا] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/LBR لیبێریا] لە [[فیفا]] * سایتی ھاندەرانی [https://web.archive.org/web/20060220014841/http://www.liberiansoccer.com/home.htm Liberian-Soccer.com] * [https://liberiapublicradio.com/wp-content/uploads/2019/09/LONE-STAR-TEAM.jpg ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لیبێریا] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 47nbau7ppof1l41md0xsaivqlpzu8tt 0 246996 1706576 1589009 2026-11-10T19:34:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706576 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئۆزبەکستان''' نوێنەرایەتی [[ئۆزبەکستان]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتیدا و لەلایەن یەکێتیی تۆپی پێی ئۆزبەکستانەوە کۆنتڕۆڵ دەکرێت کە دەستەی بەڕێوەبەری تۆپی پێی ئۆزبەکستانە. ئۆزبەکستان بەرزترین ئەنجامی کێبڕکێی لە نێوان تیمەکانی [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاستدا]] ھەیە. ھەرچەندە ھەرگیز نەیانتوانیوە سەرکەون بۆ [[جامی جیھانیی فیفا|مۆندیال]]، بەڵام ھەڵبژاردەکە لە دوای پێکھاتنی دوای سەربەخۆیییەوە سەرکەوتنی بۆ ھەموو [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا|جامی ئاسیای یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا]] بەدەستھێناوە. لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١١|جامی ئاسیای ٢٠١١]]، ئۆزبەکستان بۆ یەکەمجار گەیشتە قۆناغی پێش کۆتایی پاڵەوانێتییەکە. لە پێشبڕکێکانی دیکەی وەک یارییەکانی ئاسیادا، ئۆزبەکستان لە ساڵی ١٩٩٤ لە ژاپۆن میدالیای زێڕی بەدەستھێنا، لە ھەمان کاتدا لە ساڵی ١٩٩٥ وەک دووەمی جامی نەتەوەکانی ئەفرۆ-ئاسیا کۆتایی ھات. ساڵی لەدایکبوونی تۆپی پێ لە ئۆزبەکستان ساڵی ١٩١٢یە، بەو پێیەی ئەو کاتە بوو کە تیپی تۆپی پێ لە [[خۆقەند]] دروست کرا. لە ساڵی ١٩٢٤ تا ١٩٩١ ئۆزبەکستان بەشێک بوو لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]] وەک کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ئۆزبەکستان (UzSSR). زۆربەی کۆمارەکانی پێشووی سۆڤیەت بوونە ئەندامی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا]] ([[ڕووسیا]]، [[ئوکراینا]]، [[بیلاڕووس|بێلاڕوس]]، [[مۆلدۆڤا|مۆڵدۆڤا]]، [[لاتڤیا]]، [[لیتوانیا]]، [[ئیستۆنیا]]، [[گورجستان|جۆرجیا]]، [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] و [[ئازەربایجان]])، ھەروەھا [[ئۆزبەکستان|ئۆزبەکستانیش]] دەیویست ببێتە ئەندامی یەکێتی تۆپی پێی ئەورووپا؛ بەڵام وەک باقی کۆمارەکانی [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] ([[کازاخستان]] و [[قرغیزستان]] و [[تاجیکستان]] و [[تورکمانستان]])، [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا]] ھەڵبژارد. لە ساڵی ٢٠٠٢ کازاخستان بوو بە ئەندامی یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا، بەڵام ئۆزبەکستان مانەوەی لە یەکێتی تۆپی پێی ئاسیای ھەڵبژارد. لە ساڵی ١٩٩٤ فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئۆزبەکستان بە فەرمی لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا]] و [[فیفا]] پەسەندکرا. لە ھەمان ساڵدا ئۆزبەکستان لە پاڵەوانێتی نێودەوڵەتیدا [[:ru:Кубок Независимости Узбекистана по футболу ١٩٩٤|جامی سەربەخۆیی ئۆزبەکستانی]] بەدەستھێنا. لە ساڵی ٢٠٢٦ بۆیەکەمینجار بەژداری [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|جامی جیھانیی فیفا]] دەکات. == ڕکابەرییەکان == [[پەڕگە:TUR-UZB_20190113_Asian_Cup_1.jpg|وێنۆک|280x280پیکسڵ| ھاندەرانی ئۆزبەکستان لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|جامی ئاسیای ٢٠١٩ لە ئیمارات]]]] ڕکابەرە سەرەکییەکانی ھەڵبژاردەی ئۆزبەکستان وڵاتانی [[ئاسیای ناوەندی|ئاسیای ناوەڕاست]] و ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کازاخستان|کازاخستان]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تاجیکستان|تاجیکستان]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تورکمانستان|تورکمانستان]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قرغیزستان|قرغیزستانن]]. یارییەکانی نێوان وڵاتانی ئاسیای ناوەڕاست ھەمیشە سەرنجی ھاندەرانی لە سەرانسەری ناوچەکەدا ورووژاندووە، سەرەڕای باڵادەستی ئۆزبەکستان لە دوای ڕووخانی [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتی سۆڤیەتەوە]]. تۆپی پێ یەکێکە لە ئامرازەکانی ڕکابەریی نێوان دەوڵەتانی ئاسیای ناوەڕاست کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەردەمی سۆڤیەت. == سپۆنسەری جل == {| class="wikitable" !دابینکەر ! ماوەی<ref name="sports">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئازاری ٢٠١٦|سەردێڕ=Swag. Хипстеры. Adidas. Модный показ сборной Узбекистана - Узбекская кухня - Блоги|ناونیشان=http://www.sports.ru/tribuna/blogs/uzbekfootball/911088.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160427054343/http://www.sports.ru/tribuna/blogs/uzbekfootball/911088.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Sports.ru}}</ref><ref name="stadion">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Терма жамоаларимизда либос масаласи|ناونیشان=http://www.stadion.uz/news/detail/127417|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160608225732/http://www.stadion.uz/news/detail/127417|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی حوزەیرانی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=stadion.uz}}</ref> |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|Germany}} [[ئەدیداس]] | ١٩٩٢–١٩٩٧ |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|United Kingdom}} دەریاوان | ١٩٩٨ |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|Thailand}} گراند سپۆرت | ١٩٩٩ |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|Germany}} [[ئەدیداس]] | ٢٠٠٠ |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|Denmark}} ھومێل | ٢٠٠١–٢٠٠٢ |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|United Kingdom}} ئومبرۆ | ٢٠٠٣ |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|Germany}} [[پوما]] | ٢٠٠٤–٢٠١٢ |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|Spain}} جۆما | ٢٠١٣–٢٠١٧ |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|Germany}} [[ئەدیداس]] | ٢٠١٨ |- | align="left" |{{ھێمای ئاڵا|Germany}}جاکۆ | ٢٠١٩–2025 |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://ufa.uz/?lang=en ماڵپەڕی فەرمی] {{In lang|en|uz}} * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/UZB ماڵپەری فیفا] * [https://www.the-afc.com/en/central/uzbekistan.html ماڵپەڕی AFC] {{پۆلی کۆمنز|Uzbekistan national association football team}} {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|وەرزش|تۆپی پێ}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] qpo565vhsgyluapzc318w7vz06q1sya 0 247004 1706768 1394979 2026-11-11T01:39:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە) 1706768 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆنگ کۆنگ''' (لەلایەن [[فیفا|فیفاوە]] بە '''ھۆنگ کۆنگ، چین''' ناسراوە) نوێنەرایەتی [[ھۆنگ کۆنگ]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی و لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ھۆنگ کۆنگ، چین سەرپەرشتی دەکرێت، کە دەستەی بەڕێوەبەری تۆپی پێیە لە ھۆنگ کۆنگ. ھۆنگ کۆنگ یەکەم وڵات بوو لە ئاسیا لە ساڵی ١٩٥٦ [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا|جامی یەکێتی تۆپی پێی ئاسیای]] ئەنجامدا و پلەی سێیەمی بەدەستھێنا، ھەروەھا لە ساڵی ١٩٦٤دا پلەی پێش کۆتایی بەدەستھێنا. ھۆنگ کۆنگ لە قۆناغی سێیەمی پاڵاوتنەکانی گەیشتن بە جامی ئاسای ٢٠٢٣ بە ئەنجامی ٢–١ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەفغانستان|لە ئەفغانستان]] و ٣–٠ کەمبۆدیا بردەوە و سەرکەوتنی بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٢٣|جامی ئاسیای ٢٠٢٣]] بەدەستھێنا و دوای ٥٥ ساڵ دوورکەوتنەوە. ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بگاتە [[جامی جیھانیی فیفا]] و گەورەترین سەرکەوتنی لە پاڵاوتنەکان بردنەوەی بوو لە ھەڵبژاردەی چین لە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦ لە ئەنجامدا ھۆنگ کۆنگ سەرکەوت بۆ قۆناغی دووەمی پاڵاوتنەکان. ھۆنگ کۆنگ شەش جار لە ساڵانی ١٩٩٥، ١٩٩٨، ٢٠٠٣، ٢٠١٠، ٢٠١٩ و ٢٠٢٢ سەرکەوتووە بۆ پاڵەوانێتی جامی تۆپی پێی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا. == دابینکەری جل و بەرگ == === دابینکەرانی جل و بەرگ === {| class="wikitable" !دابینکەر ! ماوە |- |{{Flagdeco|Germany}} [[پوما]] | ساڵانی حەفتاکان-٢٠٠٠ |- |{{Flagdeco|Italy}} دیادۆرا | ٢٠٠٠–٢٠٠٥ |- |{{Flagdeco|Germany}}[[ئەدیداس]] | ٢٠٠٥–٢٠١١ |- |{{Flagdeco|USA}} [[نایکی]] | ٢٠١١–ئێستا |} == ڕکابەرییەکان == === چین === ھۆنگ کۆنگ ڕکابەرییەکی تایبەتی لەگەڵ چین دەپارێزێت. ڕکابەرییەکە لە ساڵی ١٩٧٨ دەستی پێکرد، ھۆنگ کۆنگ دوای ئەوەی بە ئەنجامی ٢–١ لە ھەڵبژاردەی چینیی بردەوە لە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦ بووە مایەی شۆک و بێزاری ھاندەرانی چین.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=The 'May 19 Incident': When Hong Kong football sparked a riot in Beijing|ناونیشان=https://supchina.com/2020/08/26/when-hong-kong-football-sparked-a-riot-in-beijing/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئایاری ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220521104751/https://supchina.com/2020/08/26/when-hong-kong-football-sparked-a-riot-in-beijing/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لەو کاتەوە چین ھەرگیز بە ھۆنگ کۆنگ نەدۆڕاند، و سەرکەوتنی زیاتری بەدەستھێناوە، بەڵام ڕکابەرییەکە بەردەوامە و تا ڕادەیەک کاریگەری لەسەر کۆمەڵگای ھۆنگ کۆنگ ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.highbeam.com/doc/1P1-88092608.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161008195838/https://www.highbeam.com/doc/1P1-88092608.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Hong Kong and China to meet in one group|agency=Associated Press|via=[[HighBeam]]|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٦}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20161008195838/https://www.highbeam.com/doc/1P1-88092608.html |date= ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٥|سەردێڕ=Against all odds, Hong Kong hold China to 0-0 draw in World Cup qualifier|ناونیشان=http://www.scmp.com/sport/hong-kong/article/1855037/china-v-hong-kong-world-cup-qualifier-live-blog|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٦|وێبگە=South China Morning Post}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=EAFF: China beat Hong Kong as fans boo Chinese anthem amid protest flags in South Korea|ناونیشان=https://www.scmp.com/sport/hong-kong/article/3042652/eaff-china-beat-hong-kong-fans-boo-chinese-anthem-amid-protest|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|وێبگە=South China Morning Post}}</ref> === ماکاو === ڕکابەریی نێوان ھۆنگ کۆنگ و ماکاو لە ساڵی ١٩٣٧ەوە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ھۆنگ کۆنگ و یەکێتی تۆپی پێی ماکاوەوە کێبڕکێی لەسەر دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Hong Kong national football team|هەڵبژاردەی تۆپی پێی هۆنگ کۆنگ}} * {{وێبگەی فەرمی|https://www.hkfa.com}} * [http://www.hkfa.com/article/representative_team_eng/34 Team news] on the HKFA website * [http://www.hkgfootball.com/ Hong Kong Football] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200807090419/http://www.hkgfootball.com/ |date= ٧ی ئابی ٢٠٢٠ }} – (English version) * [https://www.rsssf.org/tablesh/hk-intres.html RSSSF Archive] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/HKG Hong Kong] at [[فیفا|FIFA]] * [https://www.the-afc.com/en/east/hong_kong.html Hong Kong] at [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|AFC]] * [http://eiddaa.net/ Information about Asia Soccer matches] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|وەرزش|ئاسیا}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] sm7hbgem0u0vcbqomqyz0hbu5kodqi6 0 247014 1706584 1408891 2026-11-10T19:35:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1706584 wikitext text/x-wiki {{Databox}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرمەنستان ''' ({{بە ئەرمەنی|Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքական}}) نوێنەرایەتی [[ئەرمەنستان]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەرمینیا]] سەپەرشتی دەکرێت کە دەستەی بەڕێوەبەری [[تۆپی پێ لە ئەرمەنستان|تۆپی پێ لە ئەرمەنستانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Armenia - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/armenien/startseite/verein/6219|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Armenia - Armenia - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/armenia/armenia/141/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=int.soccerway.com}}</ref>دوای بەدەستھێنانی سەربەخۆیی لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]]، یەکێتیی تۆپی پێی ئەرمەنستان لە ١٨ی کانوونی دووەمی ١٩٩٢ دامەزراوە و لە ساڵی ١٩٩٢ پەیوەندی بە فیفا و لە ساڵی ١٩٩٣ پەیوەندی بە یوفا کردووە، مێژووی ھەڵبژاردەکە لە ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٢ دەستیپێکردووە، کاتێک یەکەم یاری خۆی بەرامبەر مۆڵدۆڤا ئەنجامدا بە یەکسان بوون بە بێ گۆڵ کۆتایی ھات. ھەڵبژاردەی نیشتمانی لە جامی نەتەوەکانی ئەورووپا ١٩٩٦ بەدواوە بەشداری لە پاڵاوتنەکانی ھەموو پاڵەوانێتییە گەورەکانی کردووە، ھەرچەندە ھێشتا نەیانتوانیوە سەرکەون بۆ قۆناغەکانی کۆتایی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] یان [[جامی جیھانیی فیفا]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Armenia|ناونیشان=https://www.fifa.com/associations/association/arm/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190715120814/https://www.fifa.com/associations/association/ARM/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=FIFA.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ARMENIA|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/armenia/armenia/141/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130326025838/http://int.soccerway.com/teams/armenia/armenia/141/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئازاری ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Soccerway}}</ref>دەستکەوتە سەرەکییەکانی تیپەکە بریتی بوون لە بەدەستھێنانی پلەی سێیەم لە قۆناغی پاڵاوتنەکانیجامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢،<ref name="TGMR">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Ogden|یەکەم=Mark|ڕێکەوت=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|سەردێڕ=Republic of Ireland 2 Armenia 1: match report|بڵاوکەرەوە=The Telegraph|شوێن=London|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/republic-of-ireland/8821001/Republic-of-Ireland-2-Armenia-1-match-report.html|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی نیسانی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120914004946/http://www.telegraph.co.uk/sport/football/teams/republic-of-ireland/8821001/Republic-of-Ireland-2-Armenia-1-match-report.html}}</ref> و سەرکەوتنیان بۆ خولی نەتەوەکانی ئەورووپا ٢٠٢٢–٢٠٢٣ی بی. == پاڵەوتنەکانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢ == ئەرمەنستان بەشداریی لە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی فیفای٢٠٢٢ کرد و بە لاوازی دەرکەوت بەرامبەر بەو کۆمەڵەیەی کە ئەڵمانیا و ئایسلەندا و ڕۆمانیا و مەقدۆنیای بەھێزی لەخۆگرتبوو. ئەرمەنستان بە بردنەوەیەکی سەختی ١–٠ لە یانەی لیختنشتاین لە دەرەوەی یاریگای خۆی یارییەکانی دەستپێکرد. ھەردوو یاری ئایسلەندا و ڕۆمانیایان لە یاریگای خۆیاندا بە ئەنجامی ٢–٠ و ٣–٢ بردەوە و بۆ یەکەمجار لە پێشەنگی کۆمەڵەکەدا بوون، ئەمەش ھیوای وڵاتەکەی بۆ سەرکەوتن بۆ یەکەمین جامی جیھانیی فیفا بەرزکردەوە؛ بەڵام لە کۆتاییدا وەرزی ئەرمەنستان بە نائومێدییەکی تاڵ کۆتایی ھات، چونکە نەیتوانی یەک یاری لە حەوت یارییەکەی دیکەی پاڵاوتنەکاندا بباتەوە، ئەڵمانیا بە ئەنجامی ٦–٠ یارییەکەی لێ بردنەوە و تەنانەت لە یاریگای خۆیدا بە ئەنجامی ١–١ یەکسان بوون لەگەڵ لیختنشتاین. ئەرمینیا پلەی چوارەمی لە کۆمەڵەکەدا بەدەستھێنا و نەیتوانی بگاتە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=Armenia Beat Iceland 2–0 in World Cup Qualifier • MassisPost|ناونیشان=https://massispost.com/2021/03/armenia-beat-iceland-2-0-in-world-cup-qualifier/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210902153917/https://massispost.com/2021/03/armenia-beat-iceland-2-0-in-world-cup-qualifier/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Late show delights fans as Armenia stun Romania to win third World Cup qualifier in a row|ناونیشان=https://www.eurosport.co.uk/football/world-cup-qualification-uefa/2022/late-show-delights-fans-as-armenia-stun-romania-to-win-third-world-cup-qualifier-in-a-row_sto8200808/story.shtml|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211122195004/https://www.eurosport.com/geoblocking.shtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Eurosport}}</ref> == جل و بەرگ == {| class="wikitable" !دابینکەری جل و بەرگ ! ماوە |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}} [[پوما]] | ١٩٩٢–١٩٩٩ |- |{{ھێمای ئاڵا|ITA|2003}} لۆتۆ | ٢٠٠٠–٢٠٠٣ |- |{{ھێمای ئاڵا|DEN}} ھومێل | ٢٠٠٤–٢٠١١ |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}}[[ئەدیداس]] | ٢٠١٢–٢٠١٧ |- |{{ھێمای ئاڵا|ITA}} ماکرۆن | ٢٠١٨–ئێستا |- |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Armenia national association football team|هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەرمەنستان}} * {{وێبگەی فەرمی|https://www.ffa.am/hy}} * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/ARM FIFA profile] * [https://www.uefa.com/insideuefa/national-associations/ARM/ UEFA profile] {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] qnl8rkg9tftss9lpzb5sjqzf6unqa1x 0 247017 1706710 1546552 2026-11-10T22:38:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، چین-کۆلکە) 1706710 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی ماکاو''' نوێنەرایەتی ناوچەی ئیداری تایبەتی چینی [[ماکاو]] دەکات لە تۆپی پێی کۆمەڵە نێودەوڵەتییەکان. تیپەکە لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی ماکاوەوە سەرپەرشتی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Macau - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/macau/startseite/verein/16432|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref>یەکێکە لەو ھەڵبژاردانەی لە ڕیزبەندی فیفا لە پلەکانی خوارەوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA|ناونیشان=https://fifa.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=fifa.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Macau National Team Stats, Form & xG {{!}} FootyStats|ناونیشان=https://footystats.org/clubs/macau-national-team-8592|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=footystats.org|زمان=en}}</ref>ھەرچەندە بەزۆری بە ''ماکاو'' ناسراوە، بەڵام [[یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]] تیمەکە بە ''ماکاو، چین'' ناودەبات. ھەڵبژاردەی ھەرگیز سەرکەوتنی بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]] یان پاڵەوانێتی جامی تۆپی پێی ڕۆژھەڵاتی ئاسیا تۆمارنەکردووە. تیپەکە سەرکەوت بۆ جامی چالێنجەکانی ئەی ئێف سی لە ساڵی ٢٠٠٦، کە تێیدا یەک یەکسانبوون و دوو دۆڕانی بەدەستھێنا. تیپەکە پێش ساڵی ١٩٩٩ نوێنەرایەتی [[ماکاو]] دەکرد لە یارییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا کاتێک ماکاو خاکێکی وابەستەی [[پورتوگال]] بوو. نوێنەرایەتی ماکاو بەردەوامە تەنانەت دوای ئەوەی ماکاو لەلایەن پورتوگالەوە ڕادەستی کۆماری گەلی چین کرا و لە ساڵی ١٩٩٩ بوو بە ھەرێمێکی ئیداری تایبەتی چین. ئەم تیپە جیاوازە لە ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نیشتمانی چین، وەک یاسای بنەڕەتی و بنەمای " یەک وڵات، دوو سیستەم " ڕێگە بە ماکاو دەدات کە تیپە نوێنەرایەتییەکانی خۆی لە پێشبڕکێ وەرزشییە نێودەوڵەتییەکان بپارێزێت. لە ساڵی ٢٠٠٥ ماکاو بۆ ماوەیەکی کاتی لەلایەن [[فیفا|فیفاوە]] ڕێگری لێکرا کە بچێتە یارییە نێودەوڵەتییەکان، بەھۆی ئەوەی گوایە کاریگەرییەکی ناڕەوای حکوومەت لە پێکھێنانی لیژنەی یەکێتی تۆپی پێی دا ھەبووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.national-football-teams.com/country/110/2023/Macau_A_M_149.html پرۆفایلی تیپی ماکاو] لە NationalFootballTeams.com * [https://globalsportsarchive.com/team/soccer/macau/18650/ ماکاو - زانیاری تیم] لە globalsportsarchive.com {{پۆلی کۆمنز|Macau national association football team}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|چین}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{چین-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی چینی]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی پۆرتووگالی]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] dicpf8hdaly7lhaa5hqdb71en4o8k3r 0 247023 1706580 1411868 2026-11-10T19:35:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706580 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیندۆنیزیا'''({{بە ئیندۆنیزی|Tim nasional sepak bola Indonesia}}) نوێنەرایەتی [[ئیندۆنیزیا]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتیدا. ئەوان یەکەم ھەڵبژاردەی ئاسیا بوون کە بەشدارییان لە [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانیی فیفادا]] کرد بە تایبەتی لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨]] وەک ھیندستانی ڕۆژھەڵاتی ھۆڵەندا.<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Fascinating story of Asia's first World Cup team|ناونیشان=https://www.youtube.com/watch?v=DO_kfSKD4Nw|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171018140948/https://www.youtube.com/watch?v=DO_kfSKD4Nw|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref><ref name="afc">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Asia's World Cup Debutants: Dutch East Indies|ناونیشان=https://www.the-afc.com/en/national/fifa_world_cup/news/asias_world_cup_debutants_dutch_east_indies.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220617043148/https://www.the-afc.com/en/national/fifa_world_cup/news/asias_world_cup_debutants_dutch_east_indies.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٢|وێبگە=the-AFC|زمان=en}}</ref> دۆڕاندنی ٦–٠ بە ھەنگاریا لە قۆناغی یەکەمدا، تاکە یاری وڵاتەکەیە لە جامی جیھانیی فیفادا. بەم شێوەیە ئیندۆنیزیا ژمارەی پێوانەیی جامی جیھانیی بەدەستەوەیە وەک ئەو تیپەی کەمترین یاریی ئەنجامداوە (١) و یەکێک لەو تیپانەی کەمترین گۆڵی تۆمارکردووە (0).<ref name="afc"/>تاکە دەرکەوتنی تیپەکە لە ئۆڵۆمپیاد لە ساڵی ١٩٥٦ بوو.<ref name="RSSSF">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Morrison|یەکەم=Neil|سەردێڕ=Indonesian International matches 1921–2001|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tablesi/indo-intres.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221222080342/https://www.rsssf.org/tablesi/indo-intres.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|وێبگە=RSSSF}}</ref> ئیندۆنیزیا لە پێنج بۆنەدا سەرکەوت بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]]، بەڵام لە چوار پاڵەوانێتی پێشوودا ھەرگیز لە قۆناغی کۆمەڵەکان تێنەپەڕیوە. ئیندۆنیزیا لە یارییەکانی ئاسیا لە ساڵی ١٩٥٨ لە تۆکیۆ مەدالیای برۆنزی بەدەستھێنا.<ref name="RSSSF"/> تیپەکە لە شەش بۆنەدا گەیشتووەتە یاری کۆتایی پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئاسیان بەڵام ھەرگیز نەبووەتە پاڵەوان. ئەوان ڕکابەرییەکی ناوچەیی لەگەڵ تیپەکانی [[لێژنەی نەتەوەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|ئاسیان]] ھاوبەشن، بەتایبەتی بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مالیزیا|مالیزیا]]، بە پلەی یەکەم بەھۆی گرژییە سیاسی و کولتوورییەکانەوە. == ڕێزلێنان == * '''یارییەکانی ئاسیا''' ** [[پەڕگە:Med_3.png]]میدالیای برۆنزی (١): ١٩٥٨ ** پلەی چوارەم (٣): ١٩٥٤, ١٩٨٦ === ھەرێمی === * '''پاڵەوانێتی AFF''' ** [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (٦): ٢٠٠٠، ٢٠٠٢، ٢٠٠٤، ٢٠١٠، ٢٠١٦، ٢٠٢٠ ** [[پەڕگە:Med_3.png]] پلەی سێیەم (١): ١٩٩٨ ** پلەی چوارەم (١): ١٩٩٦ ** پێش کۆتایی (٢): ٢٠٠٨, ٢٠٢٢ * '''یارییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا''' ** [[پەڕگە:Med_1.png]]'''مەدالیای زێڕ''' '''(٢)''': ١٩٨٧, ١٩٩١ ** [[پەڕگە:Med_2.png]]مەدالیای زیو (٢): ١٩٧٩, ١٩٩٧ ** [[پەڕگە:Med_3.png]] میدالیای برۆنزی (٣): ١٩٨١، ١٩٨٩، ١٩٩٩ ** پلەی چوارەم (٣): ١٩٧٧, ١٩٨٥, ١٩٩٣ * '''یارییەکانی پاڵەوانێتی ڕۆژھەڵاتی دوور''' ** [[پەڕگە:Med_2.png]] میدالیای زیو (١): ساڵی ١٩٣٤ === پاڵەوانێتییەکانی پێشانگە === * '''پاڵەوانێتی مێردێکا''' ** [[پەڕگە:Med_1.png]] '''پاڵەوانەکان (٣):''' ١٩٦١ ''',''' ١٩٦٢ ''',''' ١٩٦٩ ** [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (٢): ١٩٥٧، ٢٠٠٦ ** [[پەڕگە:Med_3.png]]پلەی سێیەم (١): ١٩٥٨ * '''جامی زێڕینی ئاگا خان''' ** [[پەڕگە:Med_1.png]] '''پاڵەوانەکان (١) :''' ساڵی ١٩٦١ * '''جامی سەربەخۆیی ڤێتنام باشوور''' ** [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (١): ١٩٦٢ * '''جامی شای تایلەند''' ** [[پەڕگە:Med_1.png]] '''پاڵەوانان (١)''': ١٩٦٨ ** [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (٢): ١٩٦٩، ١٩٨٤ * '''پاڵەوانێتی ساڵانەی جاکارتا''' ** [[پەڕگە:Med_1.png]]'''پاڵەوانان (١)''': ١٩٧٢ ** [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (٣): ١٩٧٣، ١٩٧٤، ١٩٧٨ * '''جامی پێستا سووکان''' ** [[پەڕگە:Med_1.png]] '''پاڵەوانان (١)''': ١٩٧٢ * '''جامی کۆریا''' ** [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (٢): ١٩٧٢، ١٩٨٠ * '''جامی مێرلیون''' ** [[پەڕگە:Med_3.png]]پلەی سێیەم (١): ١٩٨٢ * '''جامی سەربەخۆیی ئەندەنوسیا''' ** [[پەڕگە:Med_1.png]]'''پاڵەوانەکان (٣):''' ١٩٨٧ ''',''' ٢٠٠٠ ''',''' ٢٠٠٨ ** [[پەڕگە:Med_2.png]]پلەی دووەم (٢): ١٩٨٦، ١٩٩٤ * '''جامی چالنجی گەورەی شاھانەی میانمار''' ** [[پەڕگە:Med_2.png]]پلەی دووەم (١): ٢٠٠٨ * '''جامی SCTV''' ** [[پەڕگە:Med_2.png]]پلەی دووەم (١): ٢٠١٢ * '''جامی نێودەوڵەتی فەلەستین''' ** [[پەڕگە:Med_3.png]]پلەی سێیەم (١): ٢٠١٢ * '''جامی ھاوپشتی جیھانی ئاچێ''' ** [[پەڕگە:Med_2.png]]پلەی دووەم (١): ٢٠١٧ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.pssi.org/ ماڵپەڕی فەرمی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210415153249/https://www.pssi.org/ |date=١٥ی نیسانی ٢٠٢١ }} * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/IDN ئیندۆنیزیا] لە [[فیفا]] * [https://www.the-afc.com/en/asean/indonesia.html ئیندۆنیزیا] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|AFC]] {{پۆلی کۆمنز|Indonesia national association football team}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] q6c15ligewdjqx11h0i53vfw9nzrszg 0 247026 1706702 1703913 2026-11-10T22:37:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706702 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لائۆس''' ھەڵبژاردەی نیشتمانی [[تۆپی پێ]]ی پیاوانە کە نوێنەرایەتی [[لاوس|کۆماری دیموکراتی گەلی]] [[لاوس]] دەکات. سەر بە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا]] (AFC) و فیدراسیۆنی تۆپی پێی ناوچەیی ئاسیان (AFF)ە. لاوس لە ساڵی ١٩٥١ یەکێتی نیشتمانی تۆپی پێی خۆی دامەزراند. ئەم وڵاتەی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا ھێشتا چاوەڕێی ئەوە دەکات کە بەشداری لە پێشبڕکێیەکی گەورەی نێودەوڵەتیدا بکات. لاوس ھەرگیز سەرکەوتنی بۆ [[جامی جیھانیی فیفا]] و [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]] یان [[یارییە ئاسیایییەکان|یارییەکانی ئاسیا]] بەدەستنەھێناوە و وەک ھەڵبژاردەیەکی نێودەوڵەتی یارییەکانی تەنھا لە پاڵەوانێتییەکانی ناوچەیی وەک یارییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا و پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئاسیان سنووردار بووە. دوای چەندین ساڵ لە ململانێی ناوخۆیی، لاوس سەرنجی خستە سەر بوژانەوەی ئابووری و سیاسی. لەگەڵ گەیشتن بە سەقامگیری سیاسی وڵاتەکە، تۆپی پێ کاریگەری لەسەر لاوسییەکان دروست کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=LFF hold knowledge exchange workshop with DFL|ناونیشان=https://www.aseanfootball.org/v3/category/laos/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200225235733/https://www.aseanfootball.org/v3/category/laos/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Laos National Team - Thailandoriginalmade|ناونیشان=https://www.thailandoriginalmade.com/category/3301/2363/laos-national-team|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200225235735/https://www.thailandoriginalmade.com/category/3301/2363/laos-national-team|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref>لە ساڵی ٢٠١٧ یەکێتی تۆپی پێی ئاسیا ڕای گەیاند کە لە ساڵی ٢٠١٤ەوە لێکۆڵینەوە لە ھەڵبژاردەی لاوس و ھەروەھا یانەی لاو تۆیۆتا دەکات بە گومانی یەکلاییکردنەوەی یارییەکان و یاریکردن بە ئەنجامەکان. لە ئەنجامدا زۆرێک لە یاریزانان و بەرپرسان بۆ ھەتا ھەتایە قەدەغە کران و ١٥ یاریزانیان بە یەکجار قەدەغە کران. لە بەشداریکردن لە پاڵەوانێتییەکاندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠٢٠|سەردێڕ=AFC life ban for Laos goalkeeper in 2017 Hong Kong match-fix|ناونیشان=https://www.scmp.com/sport/football/article/3095685/afc-life-ban-laos-goalkeeper-fixing-2017-hong-kong-match|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=South China Morning Post|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی شوباتی ٢٠١٧|سەردێڕ=AFC bans 22 Laos and Cambodian players|ناونیشان=https://www.espn.com/soccer/story/_/id/37513614/afc-bans-22-laos-cambodian-players-manipulation-matches|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=ESPN.com|زمان=en}}</ref> == جل و بەرگ == {| class="wikitable" style="text-align:right" !دابینکەر ! ماوە |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}} [[ئەدیداس]] | ٢٠٠٤ |- |{{ھێمای ئاڵا|THA}} دیفۆ | ٢٠٠٦–٢٠٠٧ |- |{{ھێمای ئاڵا|THA}} FBT | ٢٠٠٨–٢٠١٤ |- |{{ھێمای ئاڵا|THA}} شا پڵنگ | ٢٠١٥–٢٠١٦ |- |{{ھێمای ئاڵا|THA}}FBT | ٢٠١٦–٢٠١٩ |- |{{ھێمای ئاڵا|THA}} گراند سپۆرت | ٢٠١٩– ٢٠١٩ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Laos national association football team}} * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/LAO لاوس] لە FIFA.com {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] r56wn7kgx0umi9fvzem39ua90hn6isu 0 247028 1706709 1408906 2026-11-10T22:38:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706709 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مالیزیا''' نوێنەرایەتی [[مالیزیا]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی و لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی مالیزیا سەرپەرشتی دەکرێت. لەلایەن فیفاوە وەک جێنشینی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مالیای ناسراوە کە مانگێک پێش دامەزراندنی مالیزیا بۆ پاڵەوانێتی مێردکا لە ساڵی ١٩٦٣ دامەزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Saha Roy|یەکەم=Shilarze|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Malaysian football: Tracing the roots of indomitable 'Harimau Malaya'|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/malaysian-football-tracing-the-roots-of-indomitable-harimau-malaya|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230321083150/https://www.fifa.com/fifaplus/en/articles/malaysian-football-tracing-the-roots-of-indomitable-harimau-malaya|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی ئازاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٣|وێبگە=[[FIFA]]}}</ref> مۆختار داری یاریزانی پێشووی ھەڵبژاردەکە یەکێکە لە باشترین گۆڵکارەکانی مێژووی نێودەوڵەتی. لەگەڵ سەنگافورە، ڤێتنام و تایلەندن کە لە [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا|باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیان]] لانیکەم جارێک پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئاسیانیان بەدەستھێناوە بەڵام مالیزیا نەیتوانیوە بگاتە سەرکەوتن لە دەرەوەی ھەرێمەکەی جگە لە مەدالیای برۆنزی لە یارییەکانی ئاسیا لە ساڵی ١٩٧٤ بەدەستھێنا. دوای ئەوەی جارێک بەشداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی کردووە و سێ [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا]]، بەلام ھەرگیز نەیتوانیوە قۆناغی کۆمەڵەکان تێپەڕبکات. گەورەترین ڕکابەرەکانی مالیزیا لەسەر شانۆی نێودەوڵەتی دراوسێ جوگرافییەکانییەتی – [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیندۆنیزیا|ئیندۆنیزیا]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سینگاپوور|سینگاپوور]]، و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تایلەند|تایلەند]] بە تایبەتی، یارییەکان کە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیندۆنیزیا|ئیندۆنیزیا]] تێیدا بەشدارن گەرمترینە لەنێو ئەمانەدا کە ھاوتایە لەگەڵ پرسە سیاسی و کۆمەڵایەتییەکان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=WATCH: Indonesia vs Malaysia – Experts explain why Derbi Nusantara Is The Biggest Rivalry In Asean|ناونیشان=https://www.foxsportsasia.com/football/asian-football/1172718/watch-indonesia-vs-malaysia-experts-explain-why-derbi-nusantara-is-the-biggest-rivalry-in-asean/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191117190928/https://www.foxsportsasia.com/football/asian-football/1172718/watch-indonesia-vs-malaysia-experts-explain-why-derbi-nusantara-is-the-biggest-rivalry-in-asean/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=[[Fox Sports (Southeast Asian TV network)|FOX Sports Asia]]}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20191117190928/https://www.foxsportsasia.com/football/asian-football/1172718/watch-indonesia-vs-malaysia-experts-explain-why-derbi-nusantara-is-the-biggest-rivalry-in-asean/ |date=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Anil|یەکەم=Nicolas|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦|سەردێڕ=Malaysia look to dominate young Cambodia side in AFF Cup opener|ناونیشان=https://www.espn.com.au/football/story/_/id/37501206/malaysia-look-dominate-young-cambodia-side-aff-suzuki-cup-opener|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=ESPN (AU)}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=Cambodia reviving historical passion for football|ناونیشان=https://www.fifa.com/news/cambodia-reviving-historical-passion-for-football|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٣|وێبگە=FIFA}}</ref> == جل و بەرگ == {| class="wikitable" ! style="background:#000000;color:#FFFFFF" |دابینکەر ! style="background:#000000;color:#FFFFFF" | ماوە ! style="background:#000000;color:#FFFFFF" | {{Abbr|Ref|References}} |- |{{ناوەند|''none''}} | ١٩٦٣–١٩٧٧ | |- |{{ھێمای ئاڵا|ENG}}ئومبرۆ | ١٩٧٨ |<ref name="mys kit history">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Malaysia Kit History|ناونیشان=https://www.footballkitarchive.com/malaysia-kits/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231125083619/https://www.footballkitarchive.com/malaysia-kits/#2000s|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Football Kit Archive}}</ref> |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}} [[ئەدیداس]] | ١٩٧٩–٢٠٠٦ |<ref name="mys kit history"/> |- |{{ھێمای ئاڵا|USA}}[[نایکی|نایک]] | ٢٠٠٧– ''ئێستا'' |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=FA of Malaysia sign four-year deal with Nike|ناونیشان=https://www.thestar.com.my/sport/other-sport/2007/01/08/fa-of-malaysia-sign-fouryear-deal-with-nike/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180208115523/https://www.thestar.com.my/sport/other-sport/2007/01/08/fa-of-malaysia-sign-fouryear-deal-with-nike/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٨ی شوباتی ٢٠١٨|وێبگە=The Star}}</ref> |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان }} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Malaysia national football team|هەڵبژاردەی تۆپی پێی مالیزیا}} * [https://fam.org.my/ ماڵپەڕی فەرمی] یەکێتی تۆپی پێی مالیزیا * [https://www.the-afc.com/en/asean/malaysia.html مالیزیا] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|یاریگای AFC]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/MAS مالیزیا] لە [[فیفا]] {{Navboxes}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] cqigcfgwou7xumya48imu8i7qz5dww8 0 247035 1706717 1546550 2026-11-10T22:39:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە) 1706717 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میانمار''' نوێنەرایەتی [[میانمار]] دەکات لە [[تۆپی پێ|تۆپی پێی یەکێتییە]] نێودەوڵەتییەکانی پیاوان و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی میانمارەوە سەرپەرشتی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=FIFA.com|سەردێڕ=Member Association - Myanmar - FIFA.com|ناونیشان=https://www.fifa.com/associations/association/mya/about|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210612212448/https://www.fifa.com/associations/association/mya/about|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en-GB}}</ref>تا ساڵی ١٩٨٩ بە '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بۆرما''' ناسرابوون، کاتێک ناوی بۆرما گۆڕدرا بۆ میانمار. لە سەردەمی گەشەسەندنیاندا، بۆرما پلەی دووەمی لە جامی ئاسیای ساڵی ١٩٦٨ بەدەستھێنا، بەشداری لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٧٢ و لە یارییەکانی ئاسیادا کرد و دوو جار یارییەکانی ئاسیای بردووەتەوە؛ لە ساڵانی ١٩٦٦ و ١٩٧٠, و ڕووداوی تۆپی پێی یارییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا لە پێنج بۆنەی یەک لە دوای یەکدا؛ لە ساڵانی ١٩٦٥ و ١٩٦٧ و ١٩٦٩ و ١٩٧١ و ١٩٧٣. تا کۆتایی سەدەی بیستەم بەشداری ھیچ پاڵاوتنێکی جامی جیھانیی فیفا نەکرد، ەمەش بەشداربوو لە خراپترکردنی ئاستی ھەڵبژاردەکە. لەوەتەی ناوەکەی گۆڕاوە، بەرزترین دەستکەوتی میانمار میدالیای زیوین لە یارییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا لە ساڵی ١٩٩٣. میانمار یەکەم یاری خۆی لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفا]] لە ساڵی ٢٠٠٧ لە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی فیفا ٢٠١٠ ئەنجامدا و بە ئەنجامی ٠–٧ و ٠–٤ لە چین دۆڕا. == نازناوەکان == == نێودەوڵەتی == * '''پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئۆڵۆمپیاد''' :* خەڵاتی یاری دادپەروەرانە: ساڵی ١٩٧٢ * '''[[جامی نەتەوەکانی ئاسیا|جامی ئاسیای ئاسیا]]''' :* [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (١): ١٩٦٨ * '''یارییەکانی ئاسیا''' :* [[پەڕگە:Med_1.png]] '''میدالیای زێڕ''' (٢): ١٩٦٦، ١٩٧٠ * :* [[پەڕگە:Med_3.png]] میدالیای برۆنزی (١): ١٩٥٤ == ھەرێمی == * '''پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئاسیان''' : پلەی چوارەم /پێش کۆتایی(٢): ٢٠٠٤، ٢٠١٦ * '''یارییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا''' :* [[پەڕگە:Med_1.png]]'''مەدالیای زێڕ''' (٥): ١٩٦٥ *، ١٩٦٧، ١٩٦٩، ١٩٧١، ١٩٧٣ :* [[پەڕگە:Med_2.png]] مەدالیای زیو (٣): ١٩٦١, ١٩٩٣, ٢٠٠٧, ٢٠١٥ :* [[پەڕگە:Med_3.png]] مەدالیای برۆنزی (٢): ١٩٧٥, ١٩٧٧, ٢٠١١ == خەڵاتەکانی تر == * '''پاڵەوانێتی مێردێکا''' :* [[پەڕگە:Med_1.png]] '''براوەکان''' (٤): ١٩٦٤، ١٩٦٧ *، ١٩٧١، ٢٠٠٦ :* [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (٤): ١٩٦٦، ١٩٦٨، ١٩٧٠، ٢٠٠٧ * '''پاڵەوانێتی ساڵانەی جاکارتا''' :* [[پەڕگە:Med_1.png]] '''براوەکان''' (٤): ١٩٧١، ١٩٧٣، ١٩٧٤، ١٩٧٥ :* [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (١) ١٩٧٦ * '''جامی کۆریا''' (جامی سەرۆک) :* [[پەڕگە:Med_1.png]] '''براوەکان''' (٣): ١٩٧١ *، ١٩٧٢، ١٩٧٣ * :* [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (١): ١٩٧٥ :* [[پەڕگە:Med_3.png]]پلەی سێیەم (١): ١٩٧٤ * '''جامی چالنجی گەورەی شاھانەی میانمار''' :* [[پەڕگە:Med_1.png]] '''براوەکان''' (٢): ٢٠٠٦, ٢٠٠٨ * '''جامی ئاشتی فلیپین''' :* [[پەڕگە:Med_1.png]] '''براوەکان''' (١): ٢٠١٤ * '''جامی کۆڵۆمبۆ''' :* [[پەڕگە:Med_3.png]]'''پلەی سێیەم''' (٣): ١٩٥٢ *، ١٩٥٣، ١٩٥٥ * '''جامی پڵنگی ٤ نەتەوە''' :* [[پەڕگە:Med_2.png]]پلەی دووەم (١): ١٩٩٥ * '''جامی بانکی ئای ئەی''' :* [[پەڕگە:Med_3.png]]< '''پلەی سێیەم''' (١): ٢٠١٦ * '''زنجیرەی سێ نەتەوە (ھیندستان)''' :* [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (١): ٢٠٢٣ * : '''*''' ''جام ھاوبەش'' == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Myanmar national association football team}} * {{وێبگەی فەرمی|the-mff.org}} {{In lang|en|my}} * [https://www.the-afc.com/en/asean/myanmar.html میانمار] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/MYA میانمار] لە [[فیفا]] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|وەرزش|ئاسیا}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] c3fx2k3stwruluaopnegwf0x4w6ylm8 0 247037 1706685 1408899 2026-11-10T22:34:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706685 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی زەنگبار''' نوێنەرایەتی [[زەنگبار]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتیدا و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی زەنگبار سەرپەرشتی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Zanzibar national team|ناونیشان=https://www.international-football.net/country?team=Zanzibar|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.international-football.net}}</ref>زەنگبار ئەندامی [[فیفا]] نییە و بۆیە مافی بەشداریکردنی نییە لە [[جامی جیھانیی فیفا]]. دوورگەکە بەشێکە لە وڵاتی [[تانزانیا]] کە ناسنامەی فیفای لەسەر ئاستی نێودەوڵەتی ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=PH|یەکەم=Patrick|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=The Tanzania’s Love Affair: A Story Between a Nation and its Football|ناونیشان=https://medium.com/@patric_ph/tanzanias-love-affair-a-story-between-a-nation-and-its-football-8fab0d551da9|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Medium|زمان=en}}</ref> زەنگبار ئەندامێکی تەواو سەربەخۆی یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقا بوو، بەڵام ھەرگیز ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] بکات. یەکەمین یاری خۆی لە ١٨ی ئەیلوولی ١٩٤٧ بەرامبەر ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تانزانیا ئەنجامدا کە بە ئەنجانی ٣–١یارییەکەی دۆڕاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Zanzibar national team|ناونیشان=https://www.international-football.net/notable-games?team=Zanzibar|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.international-football.net}}</ref>لە مانگی ئازاری ٢٠١٧ لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقا]] وەرگیرا و شایستەی [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] بوو.<ref name="55th CAF Member">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=Zanzibar admitted as full member of African soccer body|ناونیشان=http://indianexpress.com/article/sports/football/zanzibar-admitted-as-full-member-of-african-soccer-body/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170317143318/http://indianexpress.com/article/sports/football/zanzibar-admitted-as-full-member-of-african-soccer-body/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠١٧|وێبگە=indianexpress.com|بڵاوکەرەوە=Indian Express}}</ref> بووە ٥٥ھەمین ئەندامی ڕێکخراوەکە، بەڵام دوای چوار مانگ ئەندامێتی ھەڵوەشایەوە،<ref name="Membership U-turn">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠١٧|سەردێڕ=Zanzibar loses Caf membership in embarrassing U-turn|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/40682462|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170723064515/http://www.bbc.com/sport/football/40682462|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٧|وێبگە=bbc.com|بڵاوکەرەوە=British Broadcasting Corporation}}</ref> ئەحمەد ئەحمەد سەرۆکی یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا بانگەشەی ئەوەی کرد کە نەدەبوو ناوچەکە وەربگیرێت،<ref name="55th CAF Member"/> چونکە دەوڵەتێکی خاوەن سەروەر نەبووە.<ref name="Membership U-turn"/> یاساکانی فیفا دوو تیپی لە یەک وڵات قەدەغە کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.cafonline.com/member-associations/zan/ زەنگبار] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/ZAN زەنگبار] لە [[فیفا]] * [https://web.archive.org/web/20131222104206/http://www.rsssf.com/tablese/eastcentrafr.html پاڵەوانێتی ڕۆژھەڵات و ناوەڕاستی ئەفریقا (CECAFA) لە RSSSF] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 201vimen6637rq5skhzzb87hmbvfcve 0 247039 1706698 1703914 2026-11-10T22:36:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فلیپین-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706698 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی فلیپین''' نوێنەرایەتی [[فلیپین]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتیدا، لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی فلیپین (PFF) سەرپەرشتی دەکرێت و لە ساڵی ١٩١٣ەوە لە ئاستی نێودەوڵەتیدا یاری دەکات. پێش جەنگی جیھانی دووەم، فلیپین بەردەوام لە یارییەکانی پاڵەوانێتی ڕۆژھەڵاتی دووردا لەگەڵ ژاپۆن و کۆماری چین ڕکابەری دەکرد. تا ئێستا ھەڵبژاردەکە ھەرگیز نەیتوانیوە سەرکەوتن بۆ جامی جیھانی فیفا بەدەستبھێنێت، و تەنھا جارێک سەرکەوت بۆ جامی ئاسیا، لە ساڵی ٢٠١٩. لە جامی چالێنجی ئاسیای ٢٠١٤ پلەی دووەمی بەدەستھێنا دوای ئەوەی لە یاری کۆتاییدا بە فەلەستین دۆڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٤|سەردێڕ=Azkals forced to settle for second place at 2014 AFC Challenge Cup|ناونیشان=http://www.gmanetwork.com/news/story/363493/sports/football/azkals-forced-to-settle-for-second-place-at-2014-afc-challenge-cup|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150924140454/http://www.gmanetwork.com/news/story/363493/sports/football/azkals-forced-to-settle-for-second-place-at-2014-afc-challenge-cup|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|وێبگە=GMA News Online}}</ref> بە پێچەوانەی زۆربەی وڵاتانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا کە تۆپی پێ بەناوبانگترین وەرزشە، بەناوبانگترین وەرزشەکانی فلیپین [[تۆپی سەبەتە]] و [[مستانی|مستانێیە]]، ئەمەش لە ئەنجامی دەسەڵاتی ئینتیدابی ئەمریکییە. بووە ھۆکاری دوورخستنەوەی زۆرێک لە بەھرەمەندەکانی تۆپی پێ و بەشدارە لە نەبوونی سەرکەوتنی تۆپی پێ لە وڵاتدا. زۆر جار فلیپین بەشداری پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئاسیان دەکات بەلام پلەکانی خوارەوەی ڕیزبەندی بەدەست دەھێنێت. بەڵام لە دوای پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئاسیان لە ساڵی ٢٠١٠ەوە، وڵاتەکە ھەوڵی پەرەپێدانی تۆپی پێی داوە، ئەمەش ھاندەرێکی زیاتری بۆ زیاتر پەرەپێدانی تۆپی پێ و پشتگیریکردنی ھاندەرانی دروست کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی کانوونی دووەمی ٢٠١٢|سەردێڕ=Yearender: Football scales new heights with Philippine Azkals|ناونیشان=https://sports.inquirer.net/30585/yearender-football-scales-new-heights-with-philippine-azkals|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200603032846/https://sports.inquirer.net/30585/yearender-football-scales-new-heights-with-philippine-azkals|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref>دواجار بووە ھۆی ئەوەی وڵاتەکە یەکەم بەشداری لە پاڵەوانێتییەکی گەورەدا بکات لە جامی ئاسیای ٢٠١٩.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئازاری ٢٠١٨|سەردێڕ=Why the Azkals' Asian Cup qualification matters to every Filipino|ناونیشان=https://multisport.ph/2018/03/why-the-azkals-asian-cup-qualification-matters-to-every-filipino/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200603032840/https://multisport.ph/2018/03/why-the-azkals-asian-cup-qualification-matters-to-every-filipino/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> == جل و بەرگ == {| class="wikitable floatright" ! colspan="4" style="background: #0C007F; color: #FFFFFF;" |دابینکەرانی جل و بەرگی ھەڵبژاردەی فلیپین |- ! کۆمپانیا ! ڕێکەوتەکان |- |{{ھێمای ئاڵا|GER|size=20px}} [[پوما]] | align="center" | 1996 |- |{{ھێمای ئاڵا|GER|size=20px}}[[ئەدیداس]] | align="center" | ١٩٩٦–٢٠٠٦ |- |{{ھێمای ئاڵا|JPN|size=20px}}میزونۆ | align="center" | ٢٠٠٨–٢٠١٢ |- |{{ھێمای ئاڵا|PHI|size=20px}} LGR | align="center" | ٢٠١٢ |- |{{ھێمای ئاڵا|GER|size=20px}} [[پوما]] | align="center" | ٢٠١٢–٢٠١٥ |- |{{ھێمای ئاڵا|PHI|size=20px}} LGR | align="center" | ٢٠١٥–٢٠٢١ |- |{{ھێمای ئاڵا|ESP|size=20px}} کێلمێ | align="center" | ٢٠٢١–٢٠٢٣ |- |{{ھێمای ئاڵا|USA|size=20px}} جێرسیبێرد | align="center" | 2023– ''ئێستا'' |- |} == ڕێزلێنان == * '''جامی چالێنجی ئاسیا''' ** [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (١): ٢٠١٤ ** [[پەڕگە:Med_3.png]] پلەی سێیەم (١): ٢٠١٢ === ھەرێمی === * '''پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئاسیان''' ** پێش کۆتایی (٤): ٢٠١٠, ٢٠١٢, ٢٠١٤, ٢٠١٨ * '''یارییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا''' ** پلەی چوارەم (١): ١٩٩١ * '''یارییەکانی پاڵەوانێتی ڕۆژھەڵاتی دوور''' ** [[پەڕگە:Med_1.png]] '''میدالیای زێڕ''' '''(١)''': ساڵی ١٩١٣ ** [[پەڕگە:Med_2.png]] مەدالیای زیو (٦): ١٩١٥، ١٩١٧، ١٩١٩، ١٩٢١، ١٩٢٣، ١٩٢٥ ** [[پەڕگە:Med_3.png]]میدالیای برۆنزی (٣): ١٩٢٧، ١٩٣٠، ١٩٣٤ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [http://www.pff.org.ph/ فیدراسیۆنی تۆپی پێی فلیپین] * [https://www.the-afc.com/en/asean/philippines.html فلیپین] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئاسیا|یاریگای AFC]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/PHI فلیپین] لە [[فیفا]] * [http://www.eloratings.net/Philippines.htm فلیپین – ڕیزبەندی ئیلۆی تۆپی پێی جیھانی] لە ELOratings.net {{بچووک|(Includes past fixtures & results)}} * {{Commons-inline|Category:Philippines national association football team|Philippines national football team}} * {{Commons-inline|Category:Matches of the Philippines national football team|Matches of the Philippines national football team}} {{پۆلی کۆمنز|Philippines national association football team}} {{تووڵی دەروازە|فلیپین|تۆپی پێ}} {{فلیپین-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] sreov1uezwk6x67ghfpuezd03372l83 0 247041 1706605 1408897 2026-11-10T19:39:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تایلەند-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706605 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تایلەند''' نوێنەرایەتی [[تایلەند]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتیدا و لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی تایلەندەوە سەرپەرشتی دەکرێت. ھەڵبژاردەی پێشوو کە بە ناوی سیام بوو، لە ساڵی ١٩١٥ دامەزراوە و یەکەم یاری نافەرمی خۆی بەرامبەر تیپێکی ئەورووپی ئەنجامدا لە یاریگای یانەی وەرزشی شاھانەی بانکۆک لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ئەو ساڵەدا؛ و یەکەم یەکەمین یاری نێودەوڵەتی فەرمی کە فیفا دانیپێدا ناوە بەرامبەر ھەڵبژاردەی چین لە ٢٠ی ئابی ١٩٤٨ لە شاری [[بانکۆک]] بوو، کە بە ئەنجامی ٦–١ یارییەکەی دۆڕاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Football Elo Ratings|ناونیشان=https://www.eloratings.net/Thailand|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.eloratings.net|زمان=en}}</ref>لە پێشبڕکێی ناوچەییدا، تایلەند سەرکەوتووترین تیپی تۆپی پێیە لە باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا {{تێبینی|Although [[Football Australia|Australia]] has been a member of the [[ASEAN Football Federation]] (AFF) since 27 August 2013; in football, two words "Southeast Asia" are still often used with a [[Southeast Asia|geographical connotation]].}} بە حەوت جامەکانی پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئاسیان و نۆ مەدالیای زێڕی لە یارییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا، بە سەرکەوتووترین ھەڵبژاردەکانی زۆرترینە ھەر وڵاتێکی [[باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا]] دادەنرێت. تایلەند پلەی سێیەمی لە جامی ئاسیای ساڵی ١٩٧٢ بەدەستھێنا کە میوانداری بوو، و تا ئێستا بە گشتی حەوت یاری لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیا|جامی ئاسیادا]] کردووە. جگە لەوەش تیمەکە لە یارییەکانی ئاسیادا لە ساڵانی ١٩٩٠ و ١٩٩٨ گەیشتە پلەی چوارەم و دووجاریش بەشداری ئۆڵۆمپیادی ھاوینە کردووە؛ بەڵام تایلەند نەیتوانیوە دەستکەوتی بەرزتر لە تۆمارە کیشوەری و جیھانییەکان بەدەستبھێنێت. تیپەکە یەکەم سەرکەوتنی لە جامی ئاسیای لە ساڵی [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠٠٧|٢٠٠٧]] بەدەستھێنا و ناچار بوو ٤٧ ساڵ چاوەڕێ بکات تا دواجار لە [[جامی نەتەوەکانی ئاسیای ٢٠١٩|ساڵی ٢٠١٩]] لە قۆناغی کۆمەڵەکان دەربچێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=เปิดอันดับฟีฟ่าแรงกิ้งล่าสุด เบลเยียมที่ 1 โลก "ทีมชาติไทย" เป็นรองเวียดนาม (คลิป)|ناونیشان=https://www.thairath.co.th/sport/trcheerthai/1777030|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200224071527/https://www.thairath.co.th/sport/trcheerthai/1777030|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> ھەروەھا تایلەند دوو جار سەرکەوت بۆ قۆناغی کۆتایی پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانی فیفا]]، لە ساڵانی ٢٠٠٢ و ٢٠١٨، بەڵام نەیتوانی سەرکەوێت بۆ پاڵەوانێتییەکە. == ڕێزلێنان == * '''[[جامی نەتەوەکانی ئاسیا|جامی ئاسیای ئاسیا]]''' ** [[پەڕگە:Med_3.png]] پلەی سێیەم (١): ١٩٧٢ * '''یارییەکانی ئاسیا''' ** پلەی چوارەم (٣): ١٩٩٠, ١٩٩٨, ٢٠١٤ === نازناوی ناوچەیی === * '''پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئاسیان''' ** [[پەڕگە:Med_1.png]] '''پاڵەوانان''' (٧): ١٩٩٦, ٢٠٠٠, ٢٠٠٢, ٢٠١٤, ٢٠١٦, ٢٠٢٠, ٢٠٢٢ ** [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (٣): ٢٠٠٧, ٢٠٠٨, ٢٠١٢ * '''یارییەکانی باشووری ڕۆژھەڵاتی ئاسیا''' ** [[پەڕگە:Med_1.png]] '''مەدالیای زێڕ''' (٩): ١٩٦٥ *، ١٩٧٥، ١٩٨١، ١٩٨٣، ١٩٨٥، ١٩٩٣، ١٩٩٥، ١٩٩٧، ١٩٩٩ ** [[پەڕگە:Med_2.png]] مەدالیای زیو (٤): ١٩٥٩، ١٩٦٩، ١٩٧٧، ١٩٩١ ** [[پەڕگە:Med_3.png]] مەدالیای برۆنزی (٥): ١٩٦١، ١٩٦٧، ١٩٧١، ١٩٧٩، ١٩٨٧ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|30em}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Thailand national football team|هەڵبژاردەی تۆپی پێی تایلەند}} * [https://fathailand.org/ یەکێتی تۆپی پێی تایلەند] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20231210080714/https://www.fathailand.org/ |date=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ }} * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/THA پڕۆفایلی فیفای تایلەند] * [https://www.the-afc.com/en/asean/thailand.html پرۆفایلی تایلەند AFC] {{تووڵی دەروازە|ئاسیا|تایلەند|وەرزش|تۆپی پێ}} {{تایلەند-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] hpb7v66g5252g0zkiw5iufsdnliavo8 0 247067 1706705 1554394 2026-11-10T22:37:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706705 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لیبیا''' ({{بە عەرەبی|منتخب لِيْبيَا لِكُرَّةُ الْقَدَم}}) نوێنەرایەتی [[لیبیا]] دەکات لە تۆپی پێی یەکێتی نێودەوڵەتی پیاوان و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی لیبیا سەرپەرشتی دەکرێت. ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بەشداری جامی جیھانیی فیفا بکات؛ بەڵام سەرکەوتنی بۆ سێ [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] بەدەستھێناوە کە لە ساڵانی ١٩٨٢ و ٢٠٠٦ و ٢٠١٢. لە ساڵی ١٩٨٢ تیپەکە ھەم میوانداری و ھەم پلەی دووەمی بەدەستھێنا. لە جامی عەرەب لیبیا لە ساڵانی ١٩٦٤ و ٢٠١٢ پلەی دووەمی بەدەستھێنا و لە ساڵی ١٩٦٦ پلەی سێیەمی بەدەستھێنا. ئەم ھەڵبژاردەیە سەر بە ھەردوو یەکێتیی تۆپی پێی [[فیفا]] و [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقایە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Libya - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/libyen/startseite/verein/6602|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA|ناونیشان=https://fifa.com/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=fifa.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Libya - Libya - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/libya/libya/1401/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=int.soccerway.com}}</ref>بەھۆی بارودۆخی سیاسییەوە، لیبیا بە شێوەیەکی گشتی کەمتر سەرکەوتوو بووە لە کێبڕکێ نێودەوڵەتییەکان بە بەراورد بە تیپەکانی دیکەی [[باکووری ئەفریقا]] وەک [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جەزائیر|جەزائیر]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەغریب|مەغریب]]، [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر|میسر]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی توونس|توونس]] .. لە ساڵانی ٢٠١٠ ەوە ڕیزبەندی جیھانی لیبیا بەرەو پێشەوە چوو بەھۆی زیادبوونی ژمارەی یاریزانە لیبیایییەکان کە لە خولە بیانییەکان یاری دەکەن. لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ساڵی ٢٠١٢، ھەڵبژاردەکە یەکەم سەرکەوتنی خۆی لە پاڵەوانێتییەکەدا لە دەرەوەی لیبیا تۆمارکرد. ڕیزبەندی جیھانی فیفایان لە ئەیلوولی ٢٠١٢ بەرزبووەوە بۆ بەرزترین ئاستی ٣٦؛ پاشان لیبیا مەدالیای زێڕی لە پاڵەوانێتی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٤ بەدەستھێنا؛ بەڵام شەڕی ناوخۆی لیبیا بووە ھۆی وەستانی خولی نایابی لیبیا و کاروباری ناوخۆی لیبیای پەکخست. ھەڵبژاردەی لیبیا بۆ یەکەمجار لە ساڵی ١٩١٨ دروست کرا، بەڵام تا ٣ی ئابی ١٩٥٣ یارییەکی فەرمیی نێودەوڵەتی ئەنجامنەدا، کاتێک لە یەکەم یارییەکانی عەرەبی لە ساڵی ١٩٥٣ بە ئەنجامی ٥–٢ لە فەلەستینیان بردەوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Libya's National Sport: Soccer (7 Facts)|ناونیشان=https://sportsfoundation.org/libya-national-sport/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=sportsfoundation.org|زمان=en-US}}</ref>یەکەم ڕاھێنەری تیپەکە مەسعوود زەنتونی بوو، یەکەم ڕاھێنەری بیانیش جەیمس بینگھام ئینگلیز بوو، کە ڕاھێنەری ھەڵبژاردەی لیبیا بوو بۆ یارییە عەرەبییەکان لە ساڵی ١٩٦١. یەکەم یاریزان کە لە یارییەکی نێودەوڵەتی فەرمیدا گۆڵی بۆ ھەڵبژاردەی لیبیا تۆمارکرد، موختار غونای بوو. == ڕێزلێنان == * '''[[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]''' ** {{Silver02}}پلەی دووەم (١): ١٩٨٢ * '''جامی عەرەبی''' ** {{Silver02}} پلەی دووەم (2): 1964, 2012<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تەممووزی ٢٠١٢|سەردێڕ=Morocco wins Arab Cup 2012 title|ناونیشان=https://www.alarabiya.net/articles/2012%2F07%2F07%2F224913|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211126103808/https://english.alarabiya.net/articles/2012/07/07/224913|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=alarabiya.net|بڵاوکەرەوە=Al Arabia News}}</ref> ** {{Bronze03}}پلەی سێیەم (١): ١٩٦٦ * '''پاڵەوانێتی نەتەوەکانی ئەفریقا''' ** {{Gold1}} پاڵەوانان (١): ٢٠١٤ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Libya national association football team}} * [https://libyaff.ly/ فیدراسیۆنی تۆپی پێی لیبیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20221128145041/https://libyaff.ly/ |date=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ }} {{In lang|ar}} * [https://www.cafonline.com/member-associations/lby/ لیبیا] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/LBY لیبیا] لە [[فیفا]] * [https://www.rsssf.org/tables/82a.html جامی نەتەوەکانی ئەفریقا 82] – RSSSF {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 96micahskgmwe3r5tn2m7bhyzspta6n 0 247068 1706760 1587286 2026-11-11T01:38:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە) 1706760 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کەیپڤەرد''' ([[زمانی پورتوگالی|بە پورتوگالی]]: {{Lang|pt|Seleção nacional de futebol de Cabo Verde}}; لەلایەن [[فیفا|فیفاوە]] بە '''کەیپڤەرد''' ناسراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cabo Verde|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/CPV|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=[[FIFA]]}}</ref>) نوێنەرایەتی [[کەیپڤەرد]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی پیاوان، و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی کەیپڤەردەوە سەرپەرشتی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cape Verde - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/kap-verde/startseite/verein/4311|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref> ھەڵبژاردەکە ھەرگیز نەیتوانیوە بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا]] بکات، بەڵام سەرکەوتنی بۆ چوار پاڵەوانێتی [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] بەدەستھێناوە، لە ساڵانی ٢٠١٣ و ٢٠١٥ و ٢٠٢١ و ٢٠٢٣ .[[کەیپڤەرد]] لە ساڵی ١٩٧٥ لە [[پورتوگال]] سەربەخۆ بوو. یەکەم یاری نێودەوڵەتی ھەڵبژاردەکە لە ٢٩ی ئایاری ١٩٧٨ بوو بەرامبەر ھەڵبژاردەی [[گینێ]]، و بە ئەنجامی ١–٠ یارییەکەیان دۆڕاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Courtney|یەکەم=Barry|ڕێکەوت=٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Cape Verde Islands – List of International matches|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tablesk/kaapv-intres.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220810235255/https://www.rsssf.org/tablesk/kaapv-intres.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠|وێبگە=[[RSSSF]]}}</ref> یەکێتی تۆپی کەیپڤەرد لە ساڵی ١٩٨٢ دامەزراو، و لە ساڵی ١٩٨٦ پەیوەندی بە [[فیفا|فیفاوە]] کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cape Verde Islands|ناونیشان=https://www.fifa.com/associations/association=cpv/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070603161104/http://www.fifa.com/associations/association=cpv/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[FIFA]].com}}</ref> بۆ یەکەمجار لە پاڵەوتنەکانی گەیشتن بە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] بەشداری کرد کە تێیدا لە قۆناغی یەکەمدا دوای یەکسانبوون و یەک دۆڕان بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جەزائیر|جەزائیر]] لە پاڵەوتنەکە دوورخرایەوە، کەیپڤەردی بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٢٦ سەرکەوت بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٦|جامی جیھانی]].<ref name="FIFA2">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Cape Verde Islands: Profile|ناونیشان=https://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/africa/teams/team=43850/profile.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080411023424/http://www.fifa.com/worldcup/preliminaries/africa/teams/team=43850/profile.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=[[FIFA]]}}</ref> == نازناوەکان == * '''جامی ئەمیلکار کابرال :'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Africa - Tournoi de la zone 2|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tablesa/afrzone2.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.rsssf.org}}</ref> ** پاڵەوانەکان: ٢٠٠٠ ** پلەی دووەم: ٢٠٠٧ ** پلەی سێیەم: ساڵی ١٩٩٥ * '''یارییەکانی لوسۆفۆن'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Football at the Lusofonia Games|ناونیشان=https://iiab.me/kiwix/wikipedia_en_all_maxi_2022-05/A/Football_at_the_Lusofonia_Games|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=iiab.me|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228180510/https://iiab.me/kiwix/wikipedia_en_all_maxi_2022-05/A/Football_at_the_Lusofonia_Games|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ** میدالیای زێڕ: ساڵی ٢٠٠٩ ** میدالیای برۆنزی: ساڵی ٢٠٠٦ == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://fcf.cv/ FCF - فیدراسیۆنی تۆپی پێی کیپ ڤێردی] * [https://www.ojogo.pt/d/futebol-africano/50/ ئۆجۆگۆ: ھەواڵ لەسەر تیپە تۆپی پێی ئەفریقای زمانی پورتوگالی] * [https://www.cafonline.com/member-associations/cpv/ کەیپڤەرد] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/CPV کەیپڤەرد] لە [[فیفا]] * [https://www.rsssf.org/tablesk/kaapv-intres.html ئەرشیفی ئەنجامەکانی RSSSF 1979–] * [http://national-football-teams.com/country/37.html تیپە نیشتمانییەکانی تۆپی پێ – کەیپڤەرد] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Cape Verde national association football team}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|وەرزش}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] e6e961y6q46vb4ci0n1yl3ybybr2g3d 0 247070 1706764 1372103 2026-11-11T01:38:40Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706764 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی گینیا''' ([[زمانی فەڕەنسی|بە فەڕەنسی]]: ''Équipe de football du Guinée'') نوێنەرایەتی [[گینێ]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی پیاوان و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی گینێ سەرپەرشتی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Guinea - Detailed squad 2023|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/guinea/kader/verein/3856|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Guinea - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/guinea/startseite/verein/3856|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref> ھەرگیز ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا]] بکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Guinea - Guinea - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/guinea/guinea/1095/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=int.soccerway.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA|ناونیشان=https://www.fifa.com/about-fifa/associations/origin1904-p.cxm.fifa.com/en/about-fifa/associations/GUI|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.fifa.com|زمان=en}}</ref> باشترین ئەنجامیان لە مێژووی بەشداریکردنیان لە پاڵەوانێتییەکان بەدەستھێنان بەدەست ھێنانی پلەی دووەم بوو لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ١٩٧٦. ھەڵبژاردەکە لە چوار پاڵەوانێتی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا (٢٠٠٤ و ٢٠٠٦ و ٢٠٠٨ و ٢٠١٥) گەیشتە قۆناغی چارەکی کۆتایی. ھەڵبژاردەکە ئەندامی ھەردوو یەکێتی تۆپی پێی [[فیفا]] و یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقایە. یەکەم یاری تۆپی پێی پیشەگەرانەی خۆی لە یارییەکی دۆستانەدا لە دەرەوەی یاریگا لە ٩ی ئایاری ١٩٦٢ ئەنجامدا و بە ئەنجامی ٢–١ لە بە ھەڵبژاردەی تۆگۆ دۆرا. لە ساڵی ١٩٦٣ بۆ یەکەمجار بەشداری پاڵەواتنەکانی گەیشتن بە جامی ئەفریقا کرد. == دابینکەری جل و بەرگ == {| class="wikitable" !کۆمپانیا ! ماوە |- |{{ھێمای ئاڵا|FRA|1974}} ئێرنس | ٢٠١٤–٢٠١٦ |- |{{ھێمای ئاڵا|BEL}} سندیۆ | ٢٠١٧ |- |{{ھێمای ئاڵا|ITA}} ماکرۆن | ٢٠١٨–٢٠٢٠ |- |{{ھێمای ئاڵا|NED}} ماسیتا | ٢٠٢١–٢٠٢٢ |- |{{ھێمای ئاڵا|GER}} [[پوما]] | ٢٠٢٢–ئێستا |- |} == ڕێزلێنان == * [[پەڕگە:Coppa_Africa.svg|38x38پیکسڵ]] '''[[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]''' : پلەی دووەم (١):[[پەڕگە:Silver_medal_africa.svg|15x15پیکسڵ]] ١٩٧٦ === پاڵەوانێتی و جامی تر === : '''جامی ئەمیلکار کابرال''' : پاڵەوان (٥): ١٩٨١، ١٩٨٢، ١٩٨٧، ١٩٨٨، ٢٠٠٥ : پلەی دووەم (١): ١٩٨٩ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Guinea national football team}} * [https://www.cafonline.com/member-associations/gui/ گینێ] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/GUI گینێ] لە [[فیفا]] * [http://www.guineefoot.info/ گینێفۆت] * [http://www.feguifoot.com/ FEGUIFOOT] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] caqw0qhminxsxa93kexjghlty3mz7uw 0 247074 1706765 1623629 2026-11-11T01:38:50Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706765 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گینیا-بیساو''' ([[زمانی پورتوگالی|بە پورتوگالی]]: Seleção nacional de futebol da Guiné-Bissau) نوێنەرایەتی [[گینێ بیساو|گینیا-بیساو]] دەکات لە [[تۆپی پێ|تۆپی پێی یەکێتی]] نێودەوڵەتی پیاوان و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی گینێ بیساو کۆنتڕۆڵ دەکرێت، تیپەکە ھەرگیز نەیتوانیوە سەرکەوتن بۆ [[جامی جیھانیی فیفا|جیھانی فیفا جامی ئەفریقا]] بەڵام چوار جار سەرکەوت بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئایاری ٢٠١٧|سەردێڕ=PÉLE E EDDI GOMES SÃO NOVIDADES NOS DJURTUS PARA JOGO COM NAMÍBIA - Ogologb.com|ناونیشان=https://ogologb.com/2017/05/31/pele-e-eddi-gomes-sao-novidades-nos-djurtus-para-jogo-com-namibia/|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171007071637/http://ogologb.com/2017/05/31/pele-e-eddi-gomes-sao-novidades-nos-djurtus-para-jogo-com-namibia/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20171007071637/http://ogologb.com/2017/05/31/pele-e-eddi-gomes-sao-novidades-nos-djurtus-para-jogo-com-namibia/ |date= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی حوزەیرانی ١٩٩٦|سەردێڕ=CAF&nbsp;– 1998 FIFA WORLD CUP PRELIMINARIES|ناونیشان=http://www.allworldcup.narod.ru/1998/PROTOCOL/QUALIF/CAF/GUIVSGNB.HTM|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160703165314/http://www.allworldcup.narod.ru/1998/PROTOCOL/QUALIF/CAF/GUIVSGNB.HTM|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی تەممووزی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی نیسانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Allworldcup.narod.ru}}</ref>یەکەم یاری خۆی لە ساڵی ٢٠١٧ ئەنجامدا. ھەڵبژاردەکە ئەندامی ھەردوو یەکێتی تۆپی پێی [[فیفا]] و [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقایە]]. گینێ بیساو بە ئامانجی گەیشتن بە جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨ی فەرەنسا، بەشداری یارییەکانی پاڵەوتنەکانی کرد. لە قۆناغی یەکەمی پاڵاوتنەکانی ئەفریقا یاری چوون و ھاتنی بەرامبەر گینیا یاری کرد. لە یاری یەکەم لە یاریگای خۆی لە یاریگای ٢٤ دی سێتێمبرۆ لە شاری بیساو لە یەکی حوزەیرانی ١٩٩٦ بە ئامادەبوونی ١٥ ھەزار کەس بەڕێوەچوو. بە ئەنجامی ٣–٢ تەواو بوو. یاریی چوون لە دەرەوەی یاریگا خۆی لە ٢٨ی ئەیلوول لە شاری کۆناکری بەڕێوەچوو بە ئەنجامی ٥–٤ سەرکەوتنیان بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=CAF - 1998 FIFA WORLD CUP PRELIMINARIES|ناونیشان=http://www.allworldcup.narod.ru/1998/PROTOCOL/QUALIF/CAF/GUIVSGNB.HTM|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.allworldcup.narod.ru}}</ref>گینێ بیساو ھەرگیز لە قۆناغی یەکەمی پاڵاوتنەکان زیاتر سەرنەکەوتووە تا پاڵاوتنەکانی ٢٠٢٢ کە لە دوو یاریدا بە ئەنجامی ٣–١ لە ساو تۆمێ و پرینسیپی بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA World Cup qualification (CAF) 2022, football - table and standings, match results, schedule, stats, videos, news|ناونیشان=https://soccer365.me/competitions/736/2022/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=soccer365.me|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228184035/https://soccer365.me/competitions/736/2022/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Guinea-Bissau national association football team}} * {{فەیسبووک|ffgbissau/}} * [https://ffgb.gw/ Official football federeation] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240723015404/https://ffgb.gw/ |date=٢٣ی تەممووزی ٢٠٢٤ }} * [https://web.archive.org/web/20070621093657/http://www.fifa.com/associations/association=gnb/index.html Guinea-Bissau] – [[فیفا|FIFA]] profile (archived 2١ حوزەیران ٢٠٠٧) {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] l8ektp2fealqsd6rxfmhjxzmm8k5eih 0 247087 1706762 1546530 2026-11-11T01:38:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706762 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گامبیا'''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Gambia|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/GAM|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٢٣|وێبگە=[[FIFA]]}}</ref> نوێنەرایەتی [[گامبیا]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی پیاوان و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی گامبیا سەرپەرشتی دەکرێت. تا ساڵی ١٩٦٥ بە '''گامبیای بەریتانی''' ناسرابوون. ئەو تیپە ھەرگیز سەرکەوتنی بۆ [[جامی جیھانیی فیفا]] نەگەیشتووە. لە ساڵی ٢٠٢١ گامبیا بۆ یەکەمجار لە مێژوودا سەرکەوت بۆ یاری کۆتایی [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]. ھەڵبژاردەکە ئەندامی ھەردوو یەکێتی تۆپی پێی [[فیفا]] و یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقایە. لەژێر ناوی گامبیای بەریتانی، تیپەکە یەکەم یاری خۆی لە ٩ی شوباتی ١٩٥٣ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سیەرالیۆن|سییەرالیۆن]] ئەنجامدا، لە یارییەکی دۆستانەدا لە یاریگای خۆیدا بە ئەنجامی ٢–١ سەرکەوتنی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Football Elo Ratings: Gambia|ناونیشان=https://www.eloratings.net/Gambia|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181118205810/http://www.eloratings.net/Gambia|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=World Football Elo Rankings}}</ref> لە مانگی نیسانی ساڵی ١٩٦٣ تیمەکە بەشداری پاڵەوانێتی ''لامیتییە'' لە سەنیگال کرد، کە پێشبڕکێیەک بوو بە شێوەیەکی سەرەکی بۆ وڵاتانی فەرەنسی زمان بوو. لە ساڵی ١٩٧٥ گامبیا دەستی کرد بە یەکەم ھەڵمەتی پاڵاوتن بۆ ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٧٦ لە [[کەنەدا]]. لە یارییەکی پاڵاوتنەکاندا بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گینێ|گینیا]] یەکسان بوون، و لە یاری گەڕانەوەدا لە ٢٧ی نیسانی ١٩٧٥ لە یاریگای خۆیدا بە ئەنجامی ١–٠ دۆڕان. یاری گەڕانەوە لە ١ی حوزەیران لە گینیا بە ئەنجامی ٦–٠ دۆڕا، گینیا بە کۆی گشتی ٧–٠ سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە ساڵی ١٩٧٥ گامبیا دەستی کرد بە یەکەم ھەڵمەتی پاڵاوتن بۆ ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ساڵی ١٩٧٦ لە [[کەنەدا]]. یاریگای سەربەخۆیی لە شاری باکاو زۆربەی یارییەکەی ھەڵبژاردەکەی تێدا ئەنجامدەدرێت. لەگەڵ ئەوەش یاریگایەکی فرە مەبەستە و بۆ زۆر بواری دیکە وەک ئاھەنگ و بانگەشەی بۆنە سیاسییەکان و پێشانگای بازرگانی و ئاھەنگی نیشتمانیش بەکاردێت و جێگای ٣٠ ھەزار کەس دەبێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Gambia National Stadium|ناونیشان=http://www.gambiafa.com/the-gfa/gambia-national-stadium.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130923092048/http://gambiafa.com/the-gfa/gambia-national-stadium.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئابی ٢٠١٣}} {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20130923092048/http://gambiafa.com/the-gfa/gambia-national-stadium.html |date=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠١٣ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{وێبگەی فەرمی|https://www.gambiaff.org/}} * [https://www.cafonline.com/member-associations/gam/ Gambia] at [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/GAM Gambia] at [[فیفا|FIFA]] {{پۆلی کۆمنز|Gambia national association football team}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] c4vpbn4kwmksq47c2wezdxa4xn4lccr 0 247092 1706578 1409230 2026-11-10T19:34:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706578 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی''' '''ئیتیۆپیا''' ([[زمانی ئەمھەری|بە ئەمھاری]]: የአትዮጵያ ብሔራዊ እግር ኳስ ቡድን)، نازناوی '''والیای''' لێنراوە، نوێنەرایەتی [[ئیتیۆپیا]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی پیاوان و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی ئیتیۆپیا، دەستەی بەڕێوەبەری تۆپی پێی ئیتیۆپیا کۆنتڕۆڵ دەکرێت. لە ساڵی ١٩٤٣ەوە کە دامەزراوە، نوێنەرایەتی ئیتیۆپیا دەکات لە پێشبڕکێ ناوچەیی و کیشوەری و نێودەوڵەتییەکان<ref name="EFFIFA">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ethiopia Football Federation Information|ناونیشان=https://www.fifa.com/associations/association=eth/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070615041440/http://www.fifa.com/associations/association=eth/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=FIFA}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The FIFA/Coca-Cola World Ranking – African Zone|ناونیشان=https://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/caf.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20141102142122/http://www.fifa.com/fifa-world-ranking/ranking-table/men/caf.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=FIFA.com|زمان=en-GB}}</ref>ئیتیۆپیا یەکێک بوو لەو سێ یانەیە (لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر|میسر]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سودان|سودان]]) کە بەشدارییان لە یەکەمین [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] لە ساڵی ١٩٥٧ کرد. لەوێ پلەی دووەمی بەدەستھێنا.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=African Nations Cup 1957 – Details and Scorers|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tables/57a-det.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220929043155/https://rsssf.org/tables/57a-det.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=R.S.S.S.F}}</ref> لە ساڵی ١٩٦٢ توانی پێشبڕکێکە بباتەوە، لە ھەمان کاتدا میوانداری پێشبڕکێکە بوو. دوای ٣١ ساڵ دوورکەوتنەوە سەرکەوت بۆ جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٣.<ref name="EFFIFA"/> ئیتیۆپیا نەریتێکی دوور و درێژی تۆپی پێی ھەیە و لە پێشەنگەکانی ڕکابەرییە نێودەوڵەتییەکان بوو لە ئەفریقا، یەکەم یاری نێودەوڵەتی خۆی لە ساڵی ١٩٤٧ ئەنجامدا و بە ئەنجامی ٥–٠ لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جیبووتی|سۆمالیلەندی فەرەنسی]] بردەوە. لە ساڵی ١٩٥٢ پەیوەندی بە [[فیفا]] کرد،<ref name="EFFIFA"/> و یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقا لە ساڵی ١٩٥٧<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ethiopian Football Federation (EFF)|ناونیشان=http://www.cafonline.com/association/ethiopia/information|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130118065355/http://www.cafonline.com/association/ethiopia/information|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=CAF}}</ref><ref name=":0"/> لە ساڵی ١٩٥٩ ئیتیۆپیا بۆیەکەمجار بەشداری یارییەکانی پاڵاوتن بۆ گەیشتن بە جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢ کرد و لە قۆناغی دووەمدا ڕووبەڕووی ئیسرائیل بووەوە. تیپەکە لە ھەردوو یارییەکەدا دۆڕا؛ و بە کۆی گشتی ٢–٤ لە پێشبڕکێکە دەرکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Cup 1962 qualifications|ناونیشان=https://www.rsssf.org/tables/62qual.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220922024332/https://www.rsssf.org/tables/62qual.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=[[RSSSF]]}}</ref>گەورەترین دۆرانی ھەڵبژاردەکە لە مێژوودا بەرامبەر ھەڵبژاردەی عێراق بوو و لە ١٨ی ئابی ١٩٩٢ دوای ئەوەی یارییەکەیان بە ئەنجامی ١٣–٠ دۆڕاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Strack-Zimmermann|یەکەم=Benjamin|سەردێڕ=Iraq vs. Ethiopia|ناونیشان=https://www.national-football-teams.com/matches/report/30184/Iraq_Ethiopia.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.national-football-teams.com|زمان=en}}</ref> == نازناوەکان == : '''[[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] : .''' :: [[پەڕگە:Med_1.png]] پاڵەوانەکان (١): ١٩٦٢ :: [[پەڕگە:Med_2.png]] پلەی دووەم (١): ١٩٥٧ :: [[پەڕگە:Med_3.png]] پلەی سێیەم (١): ١٩٥٩ :: پلەی چوارەم (٢): ١٩٦٣, ١٩٦٨ : '''جامی سێکافا : .''' :: [[پەڕگە:Med_1.png]]پاڵەوانەکان (٤): ١٩٨٧، ٢٠٠١، ٢٠٠٤، ٢٠٠٥ :: [[پەڕگە:Med_3.png]] پلەی سێیەم (٢) ٢٠٠٠, ٢٠١٥ :: پلەی چوارەم (٢) ١٩٩٥, ٢٠١٠ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Ethiopia national association football team}} * {{وێبگەی فەرمی|http://theeff.org/en/}} * [https://www.cafonline.com/member-associations/eth/ Ethiopia] at [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/eth Ethiopia] at [[فیفا|FIFA]] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 1g6lugp2ix8jhoo55imfly0cx3duofx 0 247104 1706595 1372132 2026-11-10T19:37:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706595 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بوروندی''' نوێنەرایەتی [[بوروندی]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی بوروندییەوە سەرپەرشتی دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Burundi - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/burundi/startseite/verein/13943|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Burundi - Burundi - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/burundi/burundi/384/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=int.soccerway.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Strack-Zimmermann|یەکەم=Benjamin|سەردێڕ=Burundi (2023)|ناونیشان=https://www.national-football-teams.com/country/33/2023/Burundi.html|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.national-football-teams.com|زمان=en}}</ref>ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا]] بکات. پێشتر بوروندی زۆر نزیک بوو لە سەرکەوتن بۆ جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ساڵی ١٩٩٤، لە پلەی ئۆفدا تەنھا بە لێدانی سزا بە گینێ دۆڕا؛ بەڵام لە ساڵی ٢٠١٩، بۆ یەکەمجار سەرکەوت، و بەشداری [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] کرد لە لە کۆمەڵەی دووەم جێگیر بوو، بەڵام ھەموو یارییەکانی دۆڕاند و لە قۆناغی کۆمەڵەکان بەبێ ئەوەی یەک گۆڵی تۆمار بکات دەرکرا. بوروندی لە ساڵی ١٩٧١ لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی بوروندی دروست کراوە. یەکەم یاری پاڵاوتنەکانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا لە ساڵی ١٩٧٦ بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سۆماڵیا|سۆماڵیا]] بوو کە بە ئەنجامی ٢–٠ یارییەکەی دۆڕاند. دوای دۆڕاندنەکەی لە یاری گەڕانەوەدا بە ئەنجامی ١–٠، بوروندی سەرکەوت بۆ ئەوەی لە قۆناغی داھاتوودا ڕووبەڕووی میسر ببێتەوە و تێیدا بە کۆی گشتی بە ئەنجامی ٥–٠ دۆڕا و لە یاریگاکان دوورخرایەوە. حەڤدە ساڵ دەخایەنێت تا بوروندی یارییەکی تری پاڵاوتنەکانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا ئەنجام بدات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://ffb.bi/ فیدراسیۆنی تۆپی پێی بوروندی] * [https://www.cafonline.com/member-associations/bdi/ بوروندی] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|یاری CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/BDI بۆروندی] لە [[فیفا]] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] t340ma2mxlohmyrjf2u48go6hinnnkr 0 247107 1706708 1563343 2026-11-10T22:38:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706708 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مالی''' ([[زمانی فەڕەنسی|بە فەڕەنسی]]: ''Équipe de football du Mali'') نوێنەرایەتی [[مالی]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی پیاوان و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی مالییەوە سەرپەرشتی دەکرێت. ئەندامی ئەندامی ھەردوو ڕێکخراوی تۆپی پێی [[فیفا]] و [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقایە]] (CAF). لەکاتێکدا مالی ھێزێکی گەورەی تۆپی پێی لاوانە لە ھەردوو وڵاتی ئەفریقا و جیھان، بەڵام لە مێژوودا ھەرگیز ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بەشداری [[جامی جیھانیی فیفا]] بکات. لە ١٣ بۆنەدا سەرکەوتنیان بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]بەدەستھێناوە. مالی لە ١٧ی ئازاری ٢٠١٧ لەلایەن فیفاوە بەھۆی 'دەستوەردانەکانی حکوومەت' لە یەکێتیی تۆپی پێی نیشتمانی و ھەڵوەشاندنەوەی دەستەی کارگێڕی، ڕاگیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٧|سەردێڕ=FIFA Suspends Malian Football Association (FEMAFOOT)|ناونیشان=https://www.fifa.com/governance/news/y=2017/m=3/news=fifa-suspends-malian-football-association-femafoot-2876348.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170318172609/http://www.fifa.com/governance/news/y=2017/m=3/news=fifa-suspends-malian-football-association-femafoot-2876348.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٧ی نیسانی ٢٠١٧|بڵاوکەرەوە=FIFA}}</ref> بەڵام دوای ئەوەی دەستەی کارگێڕی لەلایەن حکوومەتی مالییەوە دووبارە ناسێندرایەوە، لە ٢٩ی نیسان لەلایەن فیفاوە جارێکی دیکە خرایەوە سەر کارەکانیان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Caf [''sic''] confirm Mali's suspension has been lifted by Fifa [''sic'']|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/39758233|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181124055330/https://www.bbc.com/sport/football/39758233|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=BBC Sport}}</ref>لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ساڵی ٢٠١٠ دا مالی بووە مانشێتی ڕۆژنامە جیھانییەکانی بەھۆی ئەوەی گەڕایەوە لە دۆڕانی ٤–٠ لەکاتێکدا یازدە خولەک ماوە بۆ یەکسانکردنی ٤–٤ لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەنگۆلا|ئەنگۆلا]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/8450491.stm|سەردێڕ=Angola 4–4 Mali|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220110130422/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/8450491.stm}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=Mali's miracle comeback leads to 4-4 draw with Angola in opening match|ناونیشان=https://www.france24.com/en/20100110-malis-miracle-comeback-leads-4-4-draw-with-angola-opening-match|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=France 24|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Africa Cup of Nations: Angola 4-4 Mali - as it happened {{!}} Tom Lutz|ناونیشان=http://www.theguardian.com/football/2010/jan/10/angola-mali-live-updates|newspaper=the Guardian|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|issn=0261-3077|زمان=en-GB|یەکەم=Tom|دوایین=Lutz}}</ref>ئەمەش وەک یەکێک لە بەرچاوترین گەڕانەوەکانی مێژووی تۆپی پێ دادەنرێت، شانبەشانی گەڕانەوەی بەناوبانگی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سوێد|سوێد]] بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەڵمانیا|ئەڵمانیا]] لە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی فیفا ٢٠١٤ بە ھەمان ئەنجام. == ڕێزلێنان == * '''[[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]]''' ** پلەی دووەم (١):[[پەڕگە:Silver_medal_africa.svg|15x15پیکسڵ]] ١٩٧٢ * '''پاڵەوانێتی نەتەوەکانی ئەفریقا''' ** پلەی دووەم (٢):[[پەڕگە:Silver_medal_africa.svg|15x15پیکسڵ]] ٢٠١٦, ٢٠٢٠ === پاڵەوانێتییەکانی تر === * '''جامی ئەمیلکار کابرال''' ** پاڵەوان (٣): ١٩٨٩، ١٩٩٧، ٢٠٠٧ ** پلەی دووەم (٤): – * '''پاڵەوانێتیی دۆستایەتی نێودەوڵەتی قەتەر''' ** پلەی سێیەم (١): ٢٠٠٩–١٠ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20200128113033/http://www.femafoot.ml/ Mali FF] (ئەرشیڤ کراوە لە ٢٨ی ژانویەی ٢٠٢٠) * [http://www.malifootball.com/ پۆرتاڵی تۆپی پێی مالی] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180826150218/http://malifootball.com/ |date=٢٦ی ئابی ٢٠١٨ }} * [https://www.cafonline.com/member-associations/mli/ مالی] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/MLI مالی] لە [[فیفا]] * کۆرتنی، باری. [https://www.rsssf.org/tablesm/mali-intres.html مالی – لیستی یارییە نێودەوڵەتییەکان] لە RSSSF.com (دواجار نوێکراوەتەوە: ١٩ی ئابی ٢٠١٠) {{پۆلی کۆمنز|Mali national association football team}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] hg72ipza5uusxtp77il20nnzu6tiy8y 0 247113 1706713 1394972 2026-11-10T22:39:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706713 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''هەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆریتانیا''' ( {{بە عەرەبی|منتخب مُورِيتَانْيَا لِكُرَةِ الْقَدَم}} )، نازناوی [[مورابیتەکان]]<nowiki/>لێنراوە لە ئاماژەدان بە [[مورابیتەکان|شانشینی]] [[مورابیتەکان]] ، نوێنەرایەتی [[مۆریتانیا]] دەکات لە [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] نێودەوڵەتی پیاوان. لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی کۆماری ئیسلامی مۆریتانیا سەرپەرشتی دەکرێت . <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mauritania - Club profile|ناونیشان=https://www.transfermarkt.com/mauretanien/startseite/verein/14238|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.transfermarkt.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mauritania - Mauritania - Results, fixtures, squad, statistics, photos, videos and news - Soccerway|ناونیشان=https://int.soccerway.com/teams/mauritania/mauritania/1456/|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=int.soccerway.com}}</ref>تا ئێستا هەڵبژاردەکە نەیتوانیوە بەشداری [[جامی جیهانیی فیفا]] بکات. بەڵام لە جامی ئەمیلکار کابرال کە پاڵەوانێتیەکی ناوچەییە بۆ ڕۆژئاوای ئەفریقا، مۆریتانیا لە ساڵی ١٩٨٠ پلەی چوارەمی بەدەستهێنا لەهەمان کاتدا میوانداری پاڵەوانێتییەکە بوو . دواتر هەڵبژاردەی نیشتمانی تۆپی پێی مۆریتانیا لە ساڵی 1995 پلەی دووەمی جامی ئەمیلکار کابرال بەدەستهێنا دوای ئەوەی یاریی کۆتایی بە ئەنجامی 0-0 بە لێدانی سزا بە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سیەرالیۆن|سیەرالیۆن]] دۆڕاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Mauritania seeks Amilcar Cabral Football Cup delay {{!}} Magharebia|ناونیشان=http://magharebia.com/en_GB/articles/awi/newsbriefs/sports/2009/10/20/newsbrief-02|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150118145240/http://magharebia.com/en_GB/articles/awi/newsbriefs/sports/2009/10/20/newsbrief-02|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Amilcar Cabral Cup|ناونیشان=https://www.international-football.net/competition-overview?compet-id=Amilcar%20Cabral%20Cup|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.international-football.net}}</ref>لە 18ی تشرینی دووەمی 2018، مۆریتانیا بۆ یەکەمجار لە مێژوودا سەرکەوت بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] ، دوای ئەوەی بە ئەنجامی 2-1 لە [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی بۆتسوانا|بۆتسوانا]] بردەوە گەیشتە پاڵەوانێتییەکە و لە قۆناغی کۆمەڵەکان دەرکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=AFCON 2019 Match Schedule & Results|ناونیشان=https://www.bbc.com/pidgin/sport-48617018|newspaper=BBC News Pidgin|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> {{Navboxes}} == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == * [https://www.cafonline.com/member-associations/mtn/ مۆریتانیا] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/MTN مۆریتانیا] لە [[فیفا]] * [http://www.national-football-teams.com/v2/country.php?id=232 مۆریتانیا] لە ماڵپەڕی National-Football-Teams.com * [http://www.ffrim.net فیدراسیۆنی تۆپی پێی مۆریتانیا] * [https://l450v.alamy.com/450v/2a9k8jt/rabat-morocco-15th-nov-2019-players-of-mauritanian-national-football-team-pose-for-photos-before-the-2021-africa-cup-of-nations-group-e-qualifying-football-match-between-morocco-and-mauritania-in-rabat-morocco-nov-15-2019-credit-chadixinhuaalamy-live-news-2a9k8jt.jpg وێنەی تیپی نیشتمانی تۆپی پێی مۆریتانیا] {{Football in Mauritania}} {{پۆلی کۆمنز|Mauritania national football team}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی عەرەبی]] [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] ptnfqvjewdcvyh5dwqlca3v3td8lg0y 0 247115 1706593 1563175 2026-11-10T19:37:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706593 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی باشووری سودان''' نوێنەرایەتی [[سوودانی باشوور|باشووری سودان]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی نێودەوڵەتی و لەلایەن یەکێتی تۆپی پێی باشووری سودان کە دەستەی بەڕێوەبەری تۆپی پێی [[سوودانی باشوور|باشووری سودان]] سەرپەرشتی دەکرێت. بڕیار بوو یەکەم یاری نێودەوڵەتی ھەڵبژاردەی باشووری سودان لە ١٠ی تەممووزی ٢٠١١ لە چوارچێوەی ئاھەنگی سەربەخۆیی وڵاتەکەدا بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کینیا|ھەڵبژاردەی کینیا]] ئەنجام بدرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.thejakartaglobe.com/basketball/worlds-newest-nation-set-to-step-into-sporting-arena/451201|سەردێڕ=World's Newest Nation Set to Step Into Sporting Arena|دوایین=Martell, Peter|ئیش=Jakarta Globe|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120927093457/http://www.thejakartaglobe.com/basketball/worlds-newest-nation-set-to-step-into-sporting-arena/451201}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠١١|سەردێڕ=Independent South Sudan play first football match|ناونیشان=http://www.kickoff.com/features/22897/independent-south-sudan-play-their-first-match-against-kenyas-tusker-fc.php|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150710160850/http://www.kickoff.com/features/22897/independent-south-sudan-play-their-first-match-against-kenyas-tusker-fc.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تەممووزی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|وێبگە=Kickoff.com}}</ref> باشووری سودان لە ١٠ی شوباتی ٢٠١٢ بە فەرمی وەک ئەندامی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا]] وەرگیرا، لە ٣٤ەمین کۆبوونەوەی گشتی ئاسایی CAF کە لە [[لیبرێڤیل]] لە [[گابۆن]] میوانداری کرا. سودانی باشوور لە ٢٥ی ئایاری ٢٠١٢ لە دووەم دانیشتنی ٦٢ەمین کۆنگرەی فیفا کە لە [[بوداپێست|شاری بووداپێست]] لە [[مەجارستان|ھەنگاریا]] بەڕێوەچوو وەک ئەندامی [[فیفا]] وەرگیرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=FIFA Congress fully backs reform process, appoints first woman to Executive; welcomes South Sudan as 209th FIFA member|ناونیشان=https://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/bodies/congress/news/newsid=1639773/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120527115747/http://www.fifa.com/aboutfifa/organisation/bodies/congress/news/newsid=1639773/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی حوزەیرانی ٢٠١٢|وێبگە=FIFA Congress}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Mensah|یەکەم=Kent|ڕێکەوت=٢٧ی ئایاری ٢٠١٢|سەردێڕ=South Sudan become Fifa's 209th member|ناونیشان=http://www.goal.com/en-india/news/143/africa/2012/05/27/3129200/south-sudan-become-fifas-209th-member|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131021101522/http://www.goal.com/en-india/news/143/africa/2012/05/27/3129200/south-sudan-become-fifas-209th-member|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی حوزەیرانی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Goal.com}}</ref>لە ١٠ی تەممووزی ٢٠١٢، سودان باشوور لە یەکەم یاری نێودەوڵەتی تەواودا بەشداری کرد، کە یارییەکی دۆستانە بوو بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئووگاندا|ئۆگاندا]] لە [[جووبا|جوبا]].<ref name="July 2012">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=South Sudan enter FIFA rankings|ناونیشان=http://uk.eurosport.yahoo.com/news/south-sudan-enter-fifa-rankings-091317288--sow.html|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئابی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=Reuters}}</ref> یارییەکە بە ئەنجامی ٢–٢ یەکسانبوو، جەیمس مۆگا و ڕیچارد جەستن لادۆ گۆڵەکانیان بۆ سودانی باشوور تۆمارکرد. ئەم یارییە بووە ھۆی ئەوەی سودانی باشوور لە سەرەتای مانگی ئابدا بە پلەی ١٩٩ بچێتە ڕیزبەندی فیفا.<ref name="July 2012"/>باشووری سودان لەلایەن فیفا بانگھێشت کرا بۆ بەشداریکردن لە [[جامی عەرەبی ٢٠٢١|جامی عەرەبی فیفای ساڵی ٢٠٢١]] وەک تاکە وڵاتی دەرەوەی [[کۆمکاری عەرەبی]]. بەڵام دوای ئەوەی چەند یاریزانێک تووشی [[نەخۆشیی ڤایرۆسی کۆرۆنای ٢٠١٩|کۆڤید-١٩]] بوون، بەشدارییان نەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|سەردێڕ=FIFA Arab Cup 2021 qualification match between Jordan and South Sudan forfeited|ناونیشان=https://www.fifa.com/arabcup/news/fifa-arab-cup-2021tm-qualification-match-between-jordan-and-south-sudan-forfeite|وێبگە=FIFA.com|بڵاوکەرەوە=Fédération Internationale de Football Association}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://www.ssfaonline.com/ ماڵپەڕی فەرمی یەکێتی تۆپی پێی باشووری سودان]{{بەستەری مردوو|url=https://www.ssfaonline.com/ |date=شوباتی ٢٠٢٦ }} * [https://www.cafonline.com/member-associations/ssd/ باشووری سودان] لە یاری [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/SSD باشووری سودان] لە [[فیفا]] * [https://www.rsssf.org/tablesz/zsoed-intres.html باشووری سودان – لیستی یارییە نێودەوڵەتییەکان] {{In lang|en}} {{پۆلی کۆمنز|South Sudan national association football team}} {{تووڵی دەروازە|دەیەی ٢٠١٠|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] 3b06a4mv9a9gsmm5c9wxgyerutontih 0 247116 1706738 1703912 2026-11-11T01:34:20Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706738 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی نەیجەر''' ([[زمانی فەڕەنسی|بە فەڕەنسی]]: ''Equipe de football du Niger'') نوێنەرایەتی [[نیجەر]] دەکات لە [[تۆپی پێ]]ی [[فیفا|نێودەوڵەتی]] لە ڕێگەی فیدراسیۆنی تۆپی پێی نەیجیرەوە کە ئەندامی [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|یەکێتی تۆپی پێی ئەفریقایە]] (CAF).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٩|سەردێڕ=CAN 2019: la liste du Niger contre l'Egypte sans Maazou|ناونیشان=https://www.afrik-foot.com/can-2019-la-liste-du-niger-contre-l-egypte-sans-maazou|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211115201339/https://www.afrik-foot.com/can-2019-la-liste-du-niger-contre-l-egypte-sans-maazou|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=Afrik-Foot}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Niger team of 2019|ناونیشان=https://www.national-football-teams.com/country/134/2019/Niger.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190330175508/https://www.national-football-teams.com/country/134/2019/Niger.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی ئازاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٩|وێبگە=national-football-teams.com|بڵاوکەرەوە=National Football Teams}}</ref> == مێژوو == ھەرچەندە نیجەر یەکێکە لەو ھەڵبژاردانەی کەمترین تۆماری سەرکەوتنی ھەیە لە بەرامبەر ھەڵبژاردەکانی ڕۆژاوای ئەفریقا، بەڵام لە پاڵاوتنەکاندا دوو ئەنجامی جێی سەرنجیان تۆمارکردووە یەکێک لە باشترین ئاستەکانیان لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢]] بوو کە تێیدا ھەڵبژاردەی [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی سۆماڵیا|سۆماڵیا]] و [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی تۆگۆ|تۆگۆی]] بە یاسای گۆڵکردن لە دەرەوەی یاریگا دەرکرد، بەڵام لە قۆناغی سێیەمدا بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جەزائیر|جەزائیر]] دۆڕان. لە ساڵی ١٩٩٠ بە ئەنجامێکی پێوانەی لە ھەڵبژاردەی [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆریتانیا|مۆریتانیا]] بردەوە بە ئەنجامی ٧–١ لە پاڵاوتنەکانی کیشوەری. لە پاڵاوتنەکانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقا لە ساڵی ٢٠٠٤، نیجەر ھەموو یارییەکانی لە یاریگای خۆیدا بردەوە (لەوانەش بردنەوەیەک لە [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی گینێ|گینێ]]) و بە ٩ خاڵ کۆتایی بە یارییەکە ھێنا و تەنھا سێ خاڵ لە پاڵاوتنەکان کەمتر بوو. لە ١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠، نیجەر لە پاڵاوتنەکانی جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٢ دا لە یاریگای خۆیدا بە ئەنجامی ١–٠ لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی میسر|میسر]] بردەوە. لە ٢٢ی ئایاری ٢٠١٤، نیجەر یارییەکی دۆستانە بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئوکراینا|ئوکراینا]] ئەنجامدا، کە یەکەم یاری بوو بەرامبەر وڵاتێکی ئەورووپی یارییەکە بە ئەنجامی ٢–١ کۆتاییھات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Страница не найдена|ناونیشان=https://shakhtar.com/404.html?item=%2fnews%2f31806&user=extranet%5cAnonymous&site=fcsd|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211115201339/https://shakhtar.com/404.html?item=/news/31806&user=extranet%5CAnonymous&site=fcsd|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=shakhtar.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Ukraine-Niger &#124; European Qualifiers|ناونیشان=http://www.uefa.com/friendlies/season=2014/matches/round=2000374/match=2014301/index.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140606230835/http://www.uefa.com/friendlies/season=2014/matches/round=2000374/match=2014301/index.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|2}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Niger national association football team|Niger national football team}} * [https://web.archive.org/web/20220114055538/https://fenifoot.football/index.html ماڵپەڕی فیدراسیۆنی تۆپی پێی نیجەر] * [https://www.cafonline.com/member-associations/nig/ نیجەر] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/NIG نیجەر] لە [[فیفا]] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} bx4kgwbvuaybyqwimj0p5dg66koef4s 0 247142 1706673 1624546 2026-11-10T22:03:31Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706673 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{زانیاریدانی ھونەرمەند|name=ئەبرەھام مینتچن|nationality=فەڕەنسی|style=دەربڕینگەرایی (دەروون دەربڕین لە ھونەردا)، [[کوبیزم]]|movement=قوتابخانەی پاریس|birth_date=٤ی نیسانی ١٨٩٨|death_date=٢٥ی نیسانی ١٩٣١|image=Abraham Mintchine - Portrait of the Artist as a Harlequin 1931.jpg|caption=|death_place=[[پاریس]]|education=کولێژی ھونەریی کیێڤ|known_for=پیرۆ و ھارلیکوین لە تابلۆکانیدا}} '''ئەبراھام مینتچن''' (٤ی نیسانی ١٨٩٨ &#x2013; ٢٥ی نیسانی ١٩٣١)یەکێک بوو لە نیگارکێشە سەرەکییەکانی پەیوەست بە «دەربڕینی دەروونی ھونەرمەندان» کە بە قوتابخانەی پاریس ناسراوە.<ref name="Roditi 1968 pp. 13–20">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Roditi|یەکەم=Eduard|ساڵ=١٩٦٨|سەردێڕ=The School of Paris|journal=European Judaism: A Journal for the New Europe|بڵاوکەرەوە=Berghahn Books|بەرگ=٣|issue=2|پەڕەکان=١٣–٢٠|issn=0014-3006|jstor=41442238|oclc=٦٧٣٣٥٨٠٦٩٣}}</ref> نیگارکێشێکی جوولەکە بوو، لە [[کیێڤ|شاری کیێڤ]] لەدایکبووە، لە ساڵی ١٩٢٥ ڕۆیشتووە بۆ پاریس،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mintchine Chagall Soutine, Peinture Montparnasse|ناونیشان=http://mintchine.com/|وێبگە=mintchine.com|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240221142926/http://mintchine.com/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کارە ھونەرییە ناسراوەکانی زیاتر لەکاتێکدا بەرھەم ھێنراون کە لە پاریس و لا گاردێ بووە، لە نێوان ساڵانی ١٩٢٦ بۆ ١٩٣١. بەناوبانگە بە تابلۆی زیندوو کە زۆرجار پەندیشی تێدا دەردەکەوێت. کارەکانی دەتوانرێت پەیوەندییان بە دەربڕینگەرایییەوە ھەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Mintchine, Abraham, 1898–1931 {{!}} Art UK|ناونیشان=https://artuk.org/discover/artists/mintchine-abraham-18981931|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=artuk.org|زمان=en|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231229111441/https://artuk.org/discover/artists/mintchine-abraham-18981931|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Abraham Mintchine - Overview|ناونیشان=https://benuri.org/artists/349-abraham-mintchine/overview/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Ben Uri Gallery and Museum|زمان=en}}</ref> == سەرەتای ژیان == [[پەڕگە:FilleLouiseManteau.jpg|alt=|وێنۆک| ''فیل دی لویس مانتۆ'' (زەیتی کانڤاس) ئەمە، چڕی کارە ھونەرییەکانی مینچن نیشان دەدات.]] مینتچن لە [[کیێڤ|شاری کیێڤ]] لەدایکبووە و لە تەمەنی ١٣ ساڵیدا شاگردی زێڕینگەرێک بووە. لە تەمەنی ١٦ ساڵییەوە دەستی بە نیگارکێشان کردووە و لە کۆلێژی ھونەری کیێڤ خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=Abraham MINTCHINE|ناونیشان=https://ecoledeparis.org/abraham-mintchine/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Bureau d’art Ecole de Paris|زمان=en-US}}</ref> دواتر لە ساڵی ١٩٢٣ [[ئوکراینا]]ی بەجێھێشت و بەرەو [[بەرلین]] دەڕوات. لە بەرلین دیزاینی سێت و جلوبەرگی بۆ شانۆی جوولەکەکان کردووە. لە کاتی یەکەم پێشانگایدا لە بەرلین کارە ھونەرییەکانی بە شێوازێکی نزیک لە کوبیزم نمایش کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Abraham Mintchine - Artisti|ناونیشان=https://www.galleriamichelangelo.it/en/artista/595/abraham-mintchine/bio|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=Galleria Michelangelo|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Abraham Mintchine - Artists - Beloosesky Gallery|ناونیشان=https://www.beloosesky.com/artists/abraham-mintchine|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.beloosesky.com|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Two Elegant Ladies - Abraham Mintchine (1898 - 1931) {{!}} Stern Pissarro Gallery|ناونیشان=https://www.pissarro.art/artworksdetails/809109/0/two-elegant-ladies|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.pissarro.art|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231229111441/https://www.pissarro.art/artworksdetails/809109/0/two-elegant-ladies|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.wikigallery.org/wiki/artist58144/Abraham-Mintchine/page-1 ئەبراھام مینتچین – WikiGallery.org] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20200920050134/https://www.wikigallery.org/wiki/artist58144/Abraham-Mintchine/page-1 |date=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٠ }} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ھونەر}} {{پۆلی کۆمنز|Abraham Mintchine}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{ھونەر-کۆلکە}} [[پۆل:مردووانی ١٩٣١]] [[پۆل:وێنەکێشانی پیاوی ڕووسی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٨٩٨]] dirbyqjvq3p7lkzsrul5bhqzagflovq 0 247185 1706596 1545563 2026-11-10T19:37:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706596 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''هەڵبژاردەی تۆپی پێی بورکینا فاسۆ''' ( {{بە فەڕەنسی|Équipe de football du Burkina Faso}} ) نوێنەرایەتی [[بورکینا فاسۆ]] دەکات لە [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] نێودەوڵەتی پیاوان و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی بورکینابییەوە سەرپەرشتی دەکرێت. تا ساڵی ١٩٨٤ بە هەڵبژاردەی تۆپی پێی ڤۆڵتای سەرەوە ناسرابوون، کاتێک ڤۆڵتایسەرەوە بوو بە بورکینافاسۆ. لە جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ساڵی [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ١٩٩٨|١٩٩٨]] پلەی چوارەمی بەدەستهێنا، کاتێک میوانداری پاڵەوانێتیەکەیان کرد. باشترین کۆتاییان لە پاڵەوانێتییەکەدا لە ساڵی [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠١٣|2013]] بوو و گەیشتنە یاری کۆتایی .یەکەم یاری نێودەوڵەتییان لە ١٣ی نیسانی ١٩٦٠ لە یاریگای جیۆس دی لا کۆمۆنۆت لە [[ماداگاسکار]] ئەنجامدرا و توانی بە ئەنجامی ٥-٤ لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی گابۆن|گابۆن]] بباتەوە.وڵاتەکە یەکەم یاری خۆی لە [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقا]] لە [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ١٩٧٨|ساڵی ١٩٧٨]] ئەنجامدا، بەڵام تا ساڵی [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ١٩٩٦|١٩٩٦]] نەگەڕایەوە پاڵەوانێتییەکە. دواتر لە نێوان ساڵانی [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ١٩٩٦|١٩٩٦]] و [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ٢٠٠٤|٢٠٠٤دا]] سەرکەوتن بۆ پێنج پاڵەوانێتی لەسەریەک، لە ژێر دەستی ڕاهێنەر فیلیپ ترۆسێر گەیشتنە قۆناغی پێش کۆتایی کاتێک پاڵەوانێتییەکە لە ساڵی [[جامی نەتەوەکانی ئەفریقای ١٩٩٨|١٩٩٨]] لەسەر خاکی خۆیان بەڕێوەچوو <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/3367555.stm|سەردێڕ=Burkina Faso fancy their chances|ئیش=BBC Sport|ڕێکەوت=١٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160306162359/http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/africa/3367555.stm}}</ref>بورکینا فاسۆ بۆ یەکەمجار لە پاڵاوتنەکانی ساڵی 1978 هاتە مۆندیال و لە قۆناغی سەرەتاییدا لە [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆریتانیا|مۆریتانیا]] بردەوە پێش ئەوەی بە ئەنجامی 1-3 بە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆتدیڤوار|کۆتدیڤوار]] دۆڕا .<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Cup Qualifiers (CAF) 1978 :: Edition profile :: playmakerstats.com|ناونیشان=https://www.playmakerstats.com/edition.php?id=2076|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.playmakerstats.com|زمان=en-GB}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.playmakerstats.com/edition.php?id=2076 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> دواتر لە ساڵی ١٩٩٠ چوونە ناو پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی فیفای و لە قۆناغی یەکەمدا بە ئەنجامی ٢-٣ بە [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی لیبیا|لیبیا]] دۆڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Cup 1990 African Qualifiers (CAF)|ناونیشان=https://athlet.org/football/world-cup/1990/qualifiers/caf|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=athlet.org}}</ref> بورکینا فاسۆ لە ساڵی 1994 کشایەوە بەڵام لە ساڵی 1998 گەڕایەوە و جارێکی دیکە [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆریتانیا|لە مۆریتانیا]] بردەوە و گەیشتە قۆناغی کۆتایی پاڵاوتنەکانی کۆمەڵەکان، بەڵام نەیانتوانی یەک خاڵ بەدەستبهێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=World Cup Qualifiers (CAF) 1998 :: Edition profile :: playmakerstats.com|ناونیشان=https://www.playmakerstats.com/edition.php?id=2064|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=www.playmakerstats.com|زمان=en-GB}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.playmakerstats.com/edition.php?id=2064 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ }}</ref> لە ساڵی ٢٠٠٢ لە [[هەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیتیۆپیا|ئیتیۆپیایان]] بردەوە بەڵام سەرکەوتنیان بەدەست نەهێنا و تەنها یەک یارییان بەرامبەر [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مالاوی|مالاوی]] بردەوە.تیپەکە لە هەڵمەتی پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ دا ئاستێکی بەهێزی هەبوو، گەیشتە قۆناغی کۆتایی پاڵاوتنەکان و لەوێ ڕووبەڕووی [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جەزائیر|جەزائیر]] بووەوە. لە ئۆاگادۆگۆ بە ئەنجامی 3-2 سەرکەوتنی بەدەستهێنا، بەڵام لە بلیدا بە ئەنجامی 1-0 دۆڕا. سەرەڕای کۆی گشتی 3-3، بورکینا فاسۆ بەهۆی یاسای گۆڵەکانی دەرەوەی یاریگای خۆیەوە بەشداری [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]] نەکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FIFA World Cup qualification (CAF) 2014, football - table and standings, match results, schedule, stats, videos, news|ناونیشان=https://soccer365.me/competitions/736/2014/|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=soccer365.me|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231228184101/https://soccer365.me/competitions/736/2014/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Burkina Faso national association football team}} * [https://www.burkina24.com/category/actualite-au-burkina-faso/sport/ L'actualité du Burkina] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20201009121657/https://www.burkina24.com/category/actualite-au-burkina-faso/sport/ |date= ٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠ }} Archived </link> * [https://www.cafonline.com/member-associations/bfa/ بورکینا فاسۆ] لە [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەفریقا|CAF]] * [https://www.fifa.com/about-fifa/associations/BFA بورکینا فاسۆ] لە [[فیفا]] {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەکانی تۆپی پێ]] ou2h69i9rh2gd41kapt714cf6p4c0rd 1 247235 1706674 1322178 2026-11-10T22:03:32Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706674 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەبراهام مینتچن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1183976 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200920050134/https://www.wikigallery.org/wiki/artist58144/Abraham-Mintchine/page-1 بۆ http://www.wikigallery.org/wiki/artist58144/Abraham-Mintchine/page-1 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠٣:٤٦، ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەبراهام مینتچن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1189140 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231229111441/https://www.pissarro.art/artworksdetails/809109/0/two-elegant-ladies بۆ https://www.pissarro.art/artworksdetails/809109/0/two-elegant-ladies زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏١١:٠١، ٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەبراھام مینتچن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1266543 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240221142926/http://mintchine.com/ بۆ http://mintchine.com/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:١٩، ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئەبراھام مینتچن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1322177 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240221142926/http://mintchine.com/ بۆ http://mintchine.com/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231229111441/https://www.pissarro.art/artworksdetails/809109/0/two-elegant-ladies بۆ https://www.pissarro.art/artworksdetails/809109/0/two-elegant-ladies زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢٣:٥٩، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەبراھام مینتچن]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706673 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231229111441/https://artuk.org/discover/artists/mintchine-abraham-18981931 بۆ https://artuk.org/discover/artists/mintchine-abraham-18981931 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٠٣، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) h636lr6z88x4gzxjtqiso3wvci87kz1 0 248278 1706447 1364000 2026-11-10T15:26:56Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706447 wikitext text/x-wiki [[File:CrossWalk (5465840138).jpg|250px|thumb| پیادەکان لە شوێنی تایبەت بە پەڕینەوە دەڕۆن، [[بوێنس ئایریس]]]] '''پیادە'''، '''پێڕەو''' یان '''پیادەڕێ''' کەسێکە کە بە [[پێ]]ی خۆی بڕوات{{تێبینی|ڕێ بکات{{ھن}}ڕێ ڕۆیشتن}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پیادە {{!}} Ferhengî Xall {{!}} VejînLex|ناونیشان=http://lex.vejin.net/en/def/xall/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%95|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=VejinLex|زمان=en}}</ref> لەسەر [[شەقام]]ێک یان شوێنی تایبەت بە ڕۆیشتنی [[مرۆڤ]]، یان ڕابکات لە پێشبڕکێی تایبەت بە ڕاکردن. لە [[زمانی ئینگلیزی]]دا مانای پیادە بە ped- (پێ) و ian- (تایبەتمەندی) پێکدێت. ئەم وشەیە لە زاراوەی لاتینی pedester (بە پێ) وەرگیراوە و بۆ یەکەمجار لە ماوەی سەدەی ١٨دا بەکارھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Definition of PEDESTRIAN|ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/pedestrian|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.merriam-webster.com|زمان=en}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مرۆڤناسی|ژیاننامە}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Pedestrians}} [[پۆل:پیادەڕۆیی]] [[پۆل:پێ]] [[پۆل:مرۆڤ]] [[پۆل:پیاسەکردن]] [[پۆل:گواستنەوە بەپێی جۆر]] 954z3c50em29r55gu7x057nz7js1khl 1706525 1706447 2026-11-10T17:01:52Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:نژیاروانی|نژیاروانی]] 1706525 wikitext text/x-wiki [[File:CrossWalk (5465840138).jpg|250px|thumb| پیادەکان لە شوێنی تایبەت بە پەڕینەوە دەڕۆن، [[بوێنس ئایریس]]]] '''پیادە'''، '''پێڕەو''' یان '''پیادەڕێ''' کەسێکە کە بە [[پێ]]ی خۆی بڕوات{{تێبینی|ڕێ بکات{{ھن}}ڕێ ڕۆیشتن}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=پیادە {{!}} Ferhengî Xall {{!}} VejînLex|ناونیشان=http://lex.vejin.net/en/def/xall/%D9%BE%DB%8C%D8%A7%D8%AF%DB%95|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=VejinLex|زمان=en}}</ref> لەسەر [[شەقام]]ێک یان شوێنی تایبەت بە ڕۆیشتنی [[مرۆڤ]]، یان ڕابکات لە پێشبڕکێی تایبەت بە ڕاکردن. لە [[زمانی ئینگلیزی]]دا مانای پیادە بە ped- (پێ) و ian- (تایبەتمەندی) پێکدێت. ئەم وشەیە لە زاراوەی لاتینی pedester (بە پێ) وەرگیراوە و بۆ یەکەمجار لە ماوەی سەدەی ١٨دا بەکارھاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Definition of PEDESTRIAN|ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/pedestrian|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.merriam-webster.com|زمان=en}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|مرۆڤناسی|ژیاننامە|نژیاروانی}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Pedestrians}} [[پۆل:پیادەڕۆیی]] [[پۆل:پێ]] [[پۆل:مرۆڤ]] [[پۆل:پیاسەکردن]] [[پۆل:گواستنەوە بەپێی جۆر]] py4kgwseu4siqalm691fsncx5o77yzo 0 248953 1706569 1618765 2026-11-10T19:11:35Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706569 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی | پێشگری ڕێزلێنان = | ناو = ئاسۆ جەواھیری | پاشگری ڕێزلێنان = | ناوی خۆماڵی = | زمانی ناوی خۆماڵی = | وێنە = | قەبارەی وێنە = | جێگری وێنە = | لێدوانی وێنە = | ناوی کاتی لەدایکبوون = | ڕێکەوتی لەدایکبوون = ١٩٨٧ | شوێنی لەدایکبوون =[[سنە]] | ڕێکەوتی ونبوون = | شوێنی ونبوون = | ڕەوشی ونبوون = | ڕێکەوتی مەرگ = | شوێنی مەرگ = | ھۆکاری مەرگ = | شوێنی تەرم = | شوێنی گۆڕ = | پۆتانەکانی گۆڕ = | مۆنیومێنتەکان = | نیشتەجێ = | نەتەوە = | ناوەکانی تر = | شارومەندێتی = | پەروەردە = <!-- ئاستی پەروردە، نم. بەکەلۆریۆس، دکتۆرا، ھتد. لەگەڵ بواری خوێندنەکەی --> | خوێندنگە = <!-- ئەو زانکۆ، قوتابخانە، یان پەیمانگایەی لێی خوێندووە --> | پیشە =[[دادوەری وەرزشی]] | ساڵانی چالاکی = | خاوەنکار = | ڕێکخراو = | وەکیل = | ناوبانگ = | کارە دیارەکان = | شێواز = | دارایی = | باڵا = | تەلەڤیزیۆن = | ئۆفیس = | وادە = | پێش = | پاش = | حیزب = | بزاڤ = | بەرامبەرەکان = | ئایین =[[ئیسلام]]، [[سوننە]] | تۆمەت = | سزا = | دۆخی دادوەری = | ھاوسەر = | یار = | مناڵەکان = | باوان = | دایک = | باوک = | خزمەکان = | خێزان = | خەڵاتەکان = | ڕێزلێنان = | واژوو = | جێگری واژوو = | قەبارەی واژوو = | ماڵپەڕ = | پەراوێزەکان = }} '''ئاسۆ جەواھیری''' لە ١٦ی [[ئازار (مانگ)|ئازاری]] ساڵی ١٩٨٧ لە شاری [[سنە]] لە دایکبووە، یاریزانی پێشووی فووتساڵ و [[دادوەری وەرزشی|دادوەری]] [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] ئافرەتانە، خەڵکی ئێرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالدخت {{!}} فوتبال زنان ایران|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241220030215/https://footballdokht.ir/referee/2-%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>http://ffiri.ir/fa/news/5298</ref> دەرچووی [[دکتۆرا|دکتۆرایە]] لە کۆمەڵناسی ئابووری و گەشەپێدان<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالدخت {{!}} فوتبال زنان ایران|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241220030215/https://footballdokht.ir/referee/2-%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ئەزموونی وانەوتنەوە لە زانکۆکەدا هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=#معرفی_چهره_ورزشی_موفق_بانو_کورد: سرکار خانم دکتر آسو ج� - @varzesh_kurd|ناونیشان=https://www.emirates-stadium.com/mediafile/B43OFnnhze1|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200302154917/https://www.emirates-stadium.com/mediafile/B43OFnnhze1|ڕەوشی ناونیشان=bot: unknown}}</ref>  ئاسۆ جەواهیری [[نووسەر]] و لێکۆڵەری زانستە کۆمەڵایەتییەکانە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالدخت {{!}} فوتبال زنان ایران|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241220030215/https://footballdokht.ir/referee/2-%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=جواهری|یەکەم=آسو|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://meidaan.com/archive/author/asoojavaheri|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=میدان|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240424113458/https://meidaan.com/archive/author/asoojavaheri|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=اسو جواهری|ناونیشان=https://elmnet.ir/author/%D8%A7%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=جویشگر علمی فارسی (علم نت)|زمان=fa}}</ref> == ژیانی وەرزشی == ئاسۆ جەواهیری لە تەمەنی ١٤ ساڵییەوە دەستی بە [[وەرزش]] کردووە. وەک یاریزانێکی فووتساڵ (تۆپی پێ ناو ساڵۆن) خاوەنی ژمارەی پێوانەیی وەک پاڵەوانێتی و جێگری پاڵەوانێتی وڵات لە ساڵانی ٢٠٠٧ و ٢٠٠٨<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=فوتبالدخت {{!}} فوتبال زنان ایران|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20241220030215/https://footballdokht.ir/referee/2-%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> پلەی [[دادوەری وەرزشی|دادوەری]] [[تۆپی پێ|تۆپی پێی]] لە ساڵی ٢٠٠٤ وەرگرتووە، بەڵام بە لەبەرچاوگرتنی ئەوەی کە لەو کاتەدا تۆپی پێی ئافرەتان هێشتا دەستی پێنەکردبوو ، لە هەمان کاتدا بە یاریکردن لە پاڵەوانێتییەکانی فوتساڵی ئافرەتان دەستی بە دادوەری کرد. دوای پێکان لە ئەژنۆیدا، وازی لە یاری فووتساڵی پیشەگەر هێنا و بە جددی چووە ناوبژیوانی تۆپی پێ. لە ساڵی ٢٠١٤ەوە وەک ناوبژیوانی نیشتمانی لە یارییەکانی تۆپی پێی ئافرەتان کاردەکات<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عملكرد موفقیت آمیز داوری بانوان در سطح بین الملل|ناونیشان=http://radiogoftogoo.ir/NewsDetails/?m=175112&n=435654|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250703003350/http://radiogoftogoo.ir/NewsDetails/?m=175112&n=435654|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تەممووزی ٢٠٢٥|url-status=dead}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=داورانی که پول نگرفتند و محروم شدند/ تقابل دپارتمان داوری فدراسیون و داوران زن لیگ برتر ادامه دارد|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-18/357138-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=اعتمادآنلاین|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=borna.news|ڕێکەوت=۱۶ی ۱۱ی ۱۳۹۸|سەردێڕ=اعلام داوران هفته شانزدهم لیگ برتر فوتبال بانوان|ناونیشان=https://borna.news/fa/news/960366/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D9%87%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%D8%A8%D8%B1%D8%AA%D8%B1-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%88%D8%A7%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=فدراسیون فوتبال داوران خانم ایرانی را تحریم خبری کرد!|ناونیشان=https://www.7sobh.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4%DB%8C-39/294202-%D9%81%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%85-%D8%A7%DB%8C|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=روزنامه هفت صبح|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=YJC|یەکەم=خبرگزاری باشگاه خبرنگاران {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}}|ڕێکەوت=۰۶ی ۰۴ی ۱۳۹۸|سەردێڕ=اعلام اسامی داوران دیدار ذوب آهن و شهرداری بم|ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/6982153/%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AF%DB%8C%D8%AF%D8%A7%D8%B1-%D8%B0%D9%88%D8%A8-%D8%A2%D9%87%D9%86-%D9%88-%D8%B4%D9%87%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%D8%A8%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=korand|سەردێڕ=پایگاه خبری ورزشی کرمان ساکر|ناونیشان=http://www.kermansoccer.ir/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=.::پایگاه خبری ورزشی کرمان ساکر::.|زمان=fa-IR}}{{بەستەری مردوو|url=http://www.kermansoccer.ir/ |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> هەروەها لە ساڵی ٢٠١٩ەوە کاندیدی ناوبژیوانی نێودەوڵەتییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=داور کاندیدای بین‌المللی فوتبال: فرمانبرداری، سرسپردگی و تسلیم، ویژگی‌های انسانی نیست|ناونیشان=https://www.iranintl.com/202209287991|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایران اینترنشنال|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=borna.news|ڕێکەوت=۱۳ی ۰۳ی ۱۴۰۱|سەردێڕ=بدون تاریخ بدون امضا / قسمت دهم برنامه هجده|ناونیشان=https://borna.news/fa/news/1335704/%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%A8%D8%AF%D9%88%D9%86-%D8%A7%D9%85%D8%B6%D8%A7-%D9%82%D8%B3%D9%85%D8%AA-%D8%AF%D9%87%D9%85-%D8%A8%D8%B1%D9%86%D8%A7%D9%85%D9%87-%D9%87%D8%AC%D8%AF%D9%87|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=fa|زمان=fa}}</ref> تا ئێستا دوو جار ناوبژیوانی یاری کۆتایی خولی ئافرەتانی [[ئێران|ئێرانی]] کردووە. هەروەها ئەزموونی ڕاهێنەرایەتی لە تۆپی پێی ئافرەتان هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=تیم فوتبال بانوان شهرداری سنندج مقتدرانه مجوز حضور در رقابتهای لیگ برتر فوتبال بانوان كشور را كسب كرد|ناونیشان=http://e-sanandaj.ir/fa-IR/DouranPortal/1/news/view/13881/3358/Staging|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=web.archive.org|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200302154920/http://e-sanandaj.ir/fa-IR/DouranPortal/1/news/view/13881/3358/Staging|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == تۆمارە نێودەوڵەتییەکان == دادوەری لە پێشبڕکێکانی کافای ساڵی ٢٠١٩ لە [[ئۆزبەکستان]] و [[تاجیکستان]] یەکێکە لە تۆمارە نێودەوڵەتییەکانی ئاسۆ جەواھیری لە بواری [[دادوەری وەرزشی|ناوبژیوانیدا]]. هەروەها لە یاری کۆتایی پاڵەوانێتی تۆپی پێی ئافرەتانی خوار ٢٣ ساڵانی کافا لە تاجیکستان سپارد.<ref>https://footballdokht.ir/news/308-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%8C%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-15-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%81%D8%A7.html{{بەستەری مردوو|url=https://footballdokht.ir/news/308-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%8C%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-15-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%81%D8%A7.html |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠١٩|سەردێڕ=پیروزی دختران ایران برابر تاجیکستان|ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/news/454876/%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=همشهری آنلاین|زمان=fa}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.hamshahrionline.ir/news/454876/%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref><ref>http://ffiri.ir/fa/news/3632</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=در ادامه برخوردهای قهرآمیز، فدراسیون فوتبال این بار داوران خانم ایرانی را تحریم خبری کرد!|ناونیشان=https://www.tarafdari.com/node/1476844|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=طرفداری|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220810192945/https://www.tarafdari.com/node/1476844|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == دوورخستنەوە لە دادوەری تۆپی پێ == لە ڕیزی ئەو ٣٠ [[دادوەری وەرزشی|دادوەر]] بوو کە لە ساڵی ٢٠١٩ بۆ وەرگرتنی پارەی پاشەکەوتیان مانیان گرت و بۆ ماوەی چەند هەفتەیەک لەلایەن هیدایەت مێمبینیەوە ڕاگیرا. یەکێک بوو لەو [[دادوەری وەرزشی|ناوبژیوانانەی]] کە زۆرترین قەدەغە کرابوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=داورانی که پول نگرفتند و محروم شدند/ تقابل دپارتمان داوری فدراسیون و داوران زن لیگ برتر ادامه دارد|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-18/357138-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%BE%D9%88%D9%84-%D9%86%DA%AF%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=اعتمادآنلاین|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=در ادامه برخوردهای قهرآمیز، فدراسیون فوتبال این بار داوران خانم ایرانی را تحریم خبری کرد!|ناونیشان=https://www.tarafdari.com/node/1476844|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=طرفداری|زمان=fa|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئابی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220810192945/https://www.tarafdari.com/node/1476844|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|سەردێڕ=پشت پرده کنار گذاشتن ۳۰ داور زن از قضاوت در لیگ چیست؟|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/98081206935/%D9%BE%D8%B4%D8%AA-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%D9%87-%DA%A9%D9%86%D8%A7%D8%B1-%DA%AF%D8%B0%D8%A7%D8%B4%D8%AA%D9%86-%DB%B3%DB%B0-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%B2%D9%86-%D8%A7%D8%B2-%D9%82%D8%B6%D8%A7%D9%88%D8%AA-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%DB%8C%DA%AF-%DA%86%DB%8C%D8%B3%D8%AA|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}</ref> تەنانەت ئامادەبوونی جەواهیری لە یارییەکانی کافا لە تاجیکستان لەلایەن فیدراسیۆنەوە ڕاگەیەندرا. دوای بڵاوبوونەوەی [[ڤایرۆسی کۆرۆنا]] لە [[ئێران]] و گیانلەدەستدانی ئیلھام شێخی یاریزانی فووتساڵی خەڵکی شاری [[قوم]]، ئاسۆ جەواهیری یەکێک بوو لە یەکەم ناوبژیوانەکان کە ناڕەزایەتی دەربڕی و بەهۆی پابەندنەبوون و پشتگوێخستنی مەرجە تەندروستییەکانی فیدراسیۆن و ڕێکخراوی خولەکە، بەڵام فیدراسیۆنەکە ئەو دژی داواکارییەکەی بوو. دوای ڕاگەیاندنی هەواڵی کۆچی دوایی ئیلھام شێخی، لە تۆڕی کۆمەڵایەتیی ([[ئینستاگرام]])ی خۆی، سەبارەت بە بێباکی بەرپرسانی فیدراسیۆن بەرامبەر بە تەندروستی وەرزشوانان نووسی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=مرگ الهام شیخی، بازیکن فوتسال، بر اثر ابتلا به ویروس کرونا|ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/iran-elham-sheikhi-female-footballer-died-with-coronavirus/30457756.html|newspaper=رادیو فردا|ڕێکەوت=٢٨ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=fa|یەکەم=رادیو|دوایین=فردا}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=شش قدم؛ کرونا، چه کسی نمی‌گذارد لیگ فوتبال ایران تعطیل شود؟|ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/sport-51691109|newspaper=BBC News فارسی|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|زمان=fa}}</ref> == دوورخستنەوە بەهۆی لێکۆڵینەوە == لە ساڵی ٢٠١٩ ڕاگەیەندرا کە لیژنەی ناوبژیوانان ئاسۆ جەواھیری دامەزراندووە بەهۆی ئەوەی، جگە لە ناوبژیوانی، لێکۆڵینەوەی لە هەڵاواردن و سنووردارکردنی ژنان لە وەرزشدا کردووە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=محرومیت عجیب داور زن فوتبال/ وقتی پژوهشگری جرم است!|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/99110402576/%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%B9%D8%AC%DB%8C%D8%A8-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D8%B2%D9%86-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D9%88%D9%82%D8%AA%DB%8C-%D9%BE%DA%98%D9%88%D9%87%D8%B4%DA%AF%D8%B1%DB%8C-%D8%AC%D8%B1%D9%85-%D8%A7%D8%B3%D8%AA|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئازاری ٢٠٢١|سەردێڕ=موهایت پسرانه است، اجازه‌ی بازی نداری! / آسو جواهری|ناونیشان=https://pecritique.com/2021/03/08/%d9%85%d9%88%d9%87%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d9%be%d8%b3%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%8c-%d8%a7%d8%ac%d8%a7%d8%b2%d9%87%e2%80%8c%db%8c-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=نقد اقتصاد سیاسی|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230608125448/https://pecritique.com/2021/03/08/%D9%85%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بەهۆی ڕەخنەکانی لە چی "ڕادەستکردنی تۆپی پێ بە گیرفانی کرێکاران"<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=آسو چه نوشت که فدراسیون ایران تهدید و محرومش کرد؟|ناونیشان=https://www.independentpersian.com/node/117491/%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4/%D8%A2%D8%B3%D9%88-%DA%86%D9%87-%D9%86%D9%88%D8%B4%D8%AA-%DA%A9%D9%87-%D9%81%D8%AF%D8%B1%D8%A7%D8%B3%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AA%D9%87%D8%AF%DB%8C%D8%AF-%D9%88-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85%D8%B4-%DA%A9%D8%B1%D8%AF%D8%9F|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایندیپندنت فارسی|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=باشگاه‌های فوتبال ایران سرگردان در مخروبه‌های دولتی – خصوصی / آسو جواهری|ناونیشان=https://pecritique.com/2020/04/11/%d8%a8%d8%a7%d8%b4%da%af%d8%a7%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%81%d9%88%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d9%84-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%b3%d8%b1%da%af%d8%b1%d8%af%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%ae/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=نقد اقتصاد سیاسی|زمان=fa-IR|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230608130746/https://pecritique.com/2020/04/11/%D8%A8%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AE/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> هەڕەشەی بێبەشکردنی ناوبرد و دواجار بێبەش کرا جەواهێری لە تێزی دکتۆراکەیدا بەدواداچوون بۆ ئابووری سیاسی تۆپی پێی ئێران کردووە و هەروەها لێکۆڵینەوە و لێکۆڵینەوەی لە بواری توێژینەوەی جێندەری و وەرزشی و هەڵاواردن و نایەکسانی ئەنجامداوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=آسو جواهری|ناونیشان=https://pecritique.com/tag/%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c/|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=نقد اقتصاد سیاسی|زمان=fa-IR}}</ref> وەرگێڕان و کۆکردنەوەی لەم بوارەدا هەیە، بەڵام ڕووبەڕووی توندی لیژنەی ناوبژیوانان. وەک چۆن داوای لێکرابوو "لە نێوان دادوەری و لێکۆڵینەوەدا هەڵبژێرێت".<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=آسو جواهری: دنبال حذف تدریجی‌ام هستند/ خیلی‌ها مجبور به سکوت شده‌اند|ناونیشان=https://www.isna.ir/news/99112518374/%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D9%86%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%AD%D8%B0%D9%81-%D8%AA%D8%AF%D8%B1%DB%8C%D8%AC%DB%8C-%D8%A7%D9%85-%D9%87%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF-%D8%AE%DB%8C%D9%84%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%85%D8%AC%D8%A8%D9%88%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%DA%A9%D9%88%D8%AA|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا|زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=محرومیت «آسو جواهری» پایان یافت؟|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%88%D8%B1%D8%B2%D8%B4-18/460980-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%AA-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DB%8C%D8%A7%D9%81|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=اعتمادآنلاین|زمان=fa}}</ref> == کشانەوە لە دادوەری == ئاسۆ جەواھیری دوای ناڕەزایەتییەکان لەدژی کۆچی دوایی [[ژینا ئەمینی|مەھسا ئەمینی]]، یەکێک بوو لە یەکەم کەسەکان کە بە بڵاوکردنەوەی بەیاننامەیەک لە دوای ناڕەزایەتییەکان و ڕاپەڕینی جەماوەری دەستی لە کاری وەرزشی خۆی کێشایەوە. جەواهیری لە بەیاننامەکەیدا نووسیویەتی، "بەم شێوەیە بوون، لە خاکێکدا کە ڕۆژ لە دوای ڕۆژ سنووردارتر دەبێت، تەنیا سوودی بۆ میکانیزمی هەژموون و چەوساندنەوە هەیە". ئێستا "ژینا" ناوی کۆد و یەکێتی ئێمەیە." هەرچەندە دەیتوانی بۆ چەند ساڵێکی دیکە دادوەری بکات، بەڵام ماڵاوایی لە پیشەکە کرد، چونکە نەیدەویست لەگەڵ ئەو پیشەیەدا بڕوات کە ناوی لێنابوو "ئامێری سەرکوتکردن".<ref>https://iranwire.com/fa/features/107683-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AD%D9%82%D9%82-%D9%81%D8%B9%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-%D8%AE%D8%AF%D8%A7%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A7%D8%B3%D9%85-%D8%B1%D9%85%D8%B2-%DA%98%DB%8C%D9%86%D8%A7/</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|وەرزش|تۆپی پێ|کوردستان|ئێران}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:خەڵکی سنە]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:یاریزانانی تۆپی پێی ئێرانی]] [[پۆل:وەرزشکارانی کورد]] g4weyj0awg7o9dxrb2srpug9c7xfnax 0 250297 1706431 1527119 2026-11-10T15:17:58Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706431 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ بێن-ڤیکتۆر''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Ben-Victor}}) ئەکتەرێکی ئەمریکییە، و بەشداری لەچەندین [[ھۆڵیوود|فیلمی ئەمریکیدا]] کردووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٠ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|تەلەڤیزیۆن}}{{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] bbbe9svflzv4zwx1fb8lggzphxagpnv 0 251186 1706484 1703915 2026-11-10T16:34:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تورکیا-کۆلکە) 1706484 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن | ناو_ھەڵبژاردن = ھەڵبژاردنی ناوچەیی باکووری کوردستان و تورکیا | وڵات = تورکیا | جۆر = ھەڵبژاردنی ناوخۆیی (پەرلەمانی) | بەردەوامی = نەخێر | وێنە_نەخشە = 2024 Mahali İdareler Seçimleri.png | سەرناو_نەخشە = ئەنجامەکان بۆ ھەر [[پارێزگاکانی تورکیا|پارێزگایەک]] و ھەر ناوچەیەکی تورکیا | ناو_پارت = no | ڕێژە_بەشداری = ٪٧٥.٥٣ | ڕۆژ_ھەڵبژاردن = ٣١ی ئازاری ٢٠٢٤ }} ھەڵبژاردنی ناوچەیی لە [[باکووری کوردستان]] و [[تورکیا]] لە ٣١ی ئازاری ٢٠٢٤ لە سەرانسەری ٨١ [[پارێزگاکانی تورکیا|پارێزگای]] وڵاتەکەدا ئەنجامدرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Alper Coşkun|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Erdoğan's Next Fight|ناونیشان=https://carnegieendowment.org/2023/06/01/erdo-s-next-fight-pub-89873|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230604131527/https://carnegieendowment.org/2023/06/01/erdo-s-next-fight-pub-89873|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|وێبگە=[[Carnegie Endowment for International Peace]]}}</ref> بەگشتی ٣٠ سەرۆکی شارەوانی شارە گەورەکان و ١٫٣٦٣ شارەوانی ناوچەیی، شانبەشانی ١٢٨٢ ئەنجومەنی پارێزگا و ٢١٫٠٠١ ئەنجومەنی شارەوانی ھەڵبژێردران، جگە لە چەندین پۆستی ناوخۆیی بێلایەنی وەک نوێنەرانی موختارەکان و ئەنجومەنی پیران. ھەڵبژاردنەکان دوای ١٠ مانگ لە [[ھەڵبژاردنی گشتیی تورکیا (٢٠٢٣)|ھەڵبژاردنی پەرلەمان و سەرۆکایەتی ساڵی ٢٠٢٣]] ئەنجامدرا کە ھاوپەیمانی نەتەوەیی ئۆپۆزسیۆن تووشی شکستێکی چاوەڕواننەکراو بوو بەرامبەر بە حوکمڕانی ھاوپەیمانی گەلی سەرۆککۆماری [[ڕەجەب تەییب ئەردۆغان|ئەردۆغان]]. ئەمەش سەرەڕای قەیرانی ئابووری بەردەوام و بەرزبوونەوەی خێرای ھەڵاوسان بوو. دوای شکستەکە، ھاوپەیمانی شەش حزبی ئۆپۆزسیۆن ھەڵوەشایەوە و پارتە سەرەکییەکانی ئۆپۆزسیۆن [[پارتی کۆماریی گەل]] (جەھەپە) و پارتی باش (ئییە پارتی) کاندیدی جیاوازیان بۆ سەرجەم پۆستەکانی سەرۆکایەتی شارەوانی بە شێوەیەکی کاریگەر ڕاگەیاند. ئەمە یەکەم ھەڵبژاردنی سەرتاسەری بوو کە ئۆزگور ئۆزێل سەرۆکی نوێی جەھەپە بەشداریی تێدا کرد، کە لە تشرینی دووەمی ٢٠٢٣دا سەرکەوت بەسەر [[کەمال کلچدارئۆغلو]]ی پێش خۆی بۆ ئەو پۆستە. [[پارتی یەکسانی و دیموکراسیی گەلان]] (دەم پارتی) کە شوێنی [[پارتی دیموکراتی گەلان]] (ھەدەپە) وەک پارتی سەرەکی کوردەکانی تورکیا گرتەوە، لە زۆرێک لە شارە گەورەکانی ڕۆژاوا کاندیدەکانی خۆی ڕاگەیاند، سەرەڕای ئەوەی پێشتر بۆ پارتە ھاوپەیمانەکانی تر کاندیدەکانی کشاندەوە. == ئەنجامەکان == === نەخشە === {{Image label begin|image=2024 Turkish local elections.svg|width={{{width|700}}}|float={{{float|centre}}}}} {{Image label small|x=0.342|y=0.188|scale={{{width|700}}}|text=[[ئەنقەرە]]}} {{Image label small|x=0.1|y=0.066|scale={{{width|700}}}|text=کرکلارەری}} {{Image label small|x=0.030|y=0.095|scale={{{width|700}}}|text=ئێدرنە}} {{Image label small|x=0.076|y=0.11|scale={{{width|700}}}|text=تاکرداغ}} {{Image label small|x=0.024|y=0.180|scale={{{width|700}}}|text=چاناکاڵە}} {{Image label small|x=0.104|y=0.206|scale={{{width|700}}}|text=بالکەسر}} {{Image label small|x=0.152|y=0.172|scale={{{width|700}}}|text=بوورسا}} {{Image label small|x=0.158|y=0.14|scale={{{width|700}}}|text=یالۆڤا}} {{Image label small|x=0.172|y=0.094|scale={{{width|700}}}|text=[[ئەستەمبوڵ]]}} {{Image label small|x=0.198|y=0.124|scale={{{width|700}}}|text=کۆجایلی}} {{Image label small|x=0.228|y=0.144|scale={{{width|700}}}|text=ساکاریا}} {{Image label small|x=0.266|y=0.122|scale={{{width|700}}}|text=دوزجە}} {{Image label small|x=0.278|y=0.1|scale={{{width|700}}}|text=زۆنگولداک}} {{Image label small|x=0.306|y=0.158|scale={{{width|700}}}|text=بۆلو}} {{Image label small|x=0.218|y=0.18|scale={{{width|700}}}|text=بلەجیک}} {{Image label small|x=0.258|y=0.216|scale={{{width|700}}}|text=ئەسکیشەھر}} {{Image label small|x=0.182|y=0.23|scale={{{width|700}}}|text=کوتاھیا}} {{Image label small|x=0.1|y=0.256|scale={{{width|700}}}|text=مانیسا}} {{Image label small|x=0.067|y=0.29|scale={{{width|700}}}|text=ئیزمیر}} {{Image label small|x=0.098|y=0.33|scale={{{width|700}}}|text=ئایدن}} {{Image label small|x=0.115|y=0.375|scale={{{width|700}}}|text=موغلا}} {{Image label small|x=0.156|y=0.33|scale={{{width|700}}}|text=دێنیزلی}} {{Image label small|x=0.208|y=0.356|scale={{{width|700}}}|text=بوردور}} {{Image label small|x=0.17|y=0.282|scale={{{width|700}}}|text=وشاک}} {{Image label small|x=0.244|y=0.274|scale={{{width|700}}}|text=ئافیۆن}} {{Image label small|x=0.252|y=0.33|scale={{{width|700}}}|text=ئیسپارتا}} {{Image label small|x=0.236|y=0.392|scale={{{width|700}}}|text=ئانتاڵیا}} {{Image label small|x=0.33|y=0.32|scale={{{width|700}}}|text=کۆنیا}} {{Image label small|x=0.404|y=0.412|scale={{{width|700}}}|text=مێرسین}} {{Image label small|x=0.366|y=0.378|scale={{{width|700}}}|text=کارامان}} {{Image label small|x=0.404|y=0.308|scale={{{width|700}}}|text=ئاکسارای}} {{Image label small|x=0.412|y=0.242|scale={{{width|700}}}|text=کیرشەھر}} {{Image label small|x=0.394|y=0.215|scale={{{width|700}}}|text=کریکاڵە}} {{Image label small|x=0.382|y=0.148|scale={{{width|700}}}|text=چانکیری}} {{Image label small|x=0.336|y=0.118|scale={{{width|700}}}|text=کارابوک}} {{Image label small|x=0.35|y=0.072|scale={{{width|700}}}|text=بارتن}} {{Image label small|x=0.388|y=0.096|scale={{{width|700}}}|text=کاستامۆنوو}} {{Image label small|x=0.474|y=0.080|scale={{{width|700}}}|text=سنۆپ}} {{Image label small|x=0.448|y=0.166|scale={{{width|700}}}|text=چۆرووم}} {{Image label small|x=0.478|y=0.224|scale={{{width|700}}}|text=یۆزگەت}} {{Image label small|x=0.438|y=0.276|scale={{{width|700}}}|text=نەڤشەھر}} {{Image label small|x=0.448|y=0.338|scale={{{width|700}}}|text=نیگدە}} {{Image label small|x=0.484|y=0.394|scale={{{width|700}}}|text=ئەدەنە}} {{Image label small|x=0.534|y=0.444|scale={{{width|700}}}|text=ھاتای}} {{Image label small|x=0.51|y=0.364|scale={{{width|700}}}|text=عوسمانیە}} {{Image label small|x=0.554|y=0.324|scale={{{width|700}}}|text=مەرەش}} {{Image label small|x=0.504|y=0.294|scale={{{width|700}}}|text=کایسەری}} {{Image label small|x=0.58|y=0.224|scale={{{width|700}}}|text=سیڤاس}} {{Image label small|x=0.542|y=0.176|scale={{{width|700}}}|text=تۆکات}} {{Image label small|x=0.5|y=0.144|scale={{{width|700}}}|text=ئەماسیە}} {{Image label small|x=0.522|y=0.116|scale={{{width|700}}}|text=سامسون}} {{Image label small|x=0.588|y=0.136|scale={{{width|700}}}|text=ئۆردوو}} {{Image label small|x=0.63|y=0.14|scale={{{width|700}}}|text=گرەسون}} {{Image label small|x=0.672|y=0.216|scale={{{width|700}}}|text=ئەرزنجان}} {{Image label small|x=0.618|y=0.296|scale={{{width|700}}}|text=ماڵاتیا}} {{Image label small|x=0.572|y=0.388|scale={{{width|700}}}|text=غازی عەنتاب}} {{Image label small|x=0.58|y=0.414|scale={{{width|700}}}|text=کلس}} {{Image label small|x=0.666|y=0.384|scale={{{width|700}}}|text=سانلیورفا}} {{Image label small|x=0.612|y=0.344|scale={{{width|700}}}|text=ئادیامان}} {{Image label small|x=0.67|y=0.16|scale={{{width|700}}}|text=گوموشھانە}} {{Image label small|x=0.698|y=0.132|scale={{{width|700}}}|text=ترابزۆن}} {{Image label small|x=0.756|y=0.116|scale={{{width|700}}}|text=ڕیزە}} {{Image label small|x=0.73|y=0.178|scale={{{width|700}}}|text=بایبورت}} {{Image label small|x=0.79|y=0.196|scale={{{width|700}}}|text=ئەرزڕوم}} {{Image label small|x=0.806|y=0.104|scale={{{width|700}}}|text=ئەرتڤین}} {{Image label small|x=0.862|y=0.114|scale={{{width|700}}}|text=ئەردەھان}} {{Image label small|x=0.874|y=0.156|scale={{{width|700}}}|text=قەرس}} {{Image label small|x=0.884|y=0.206|scale={{{width|700}}}|text=ئاگری}} {{Image label small|x=0.926|y=0.186|scale={{{width|700}}}|text=ئێگدر}} {{Image label small|x=0.694|y=0.248|scale={{{width|700}}}|text=تونجەلی}} {{Image label small|x=0.67|y=0.282|scale={{{width|700}}}|text=ئێلەزیغ}} {{Image label small|x=0.72|y=0.324|scale={{{width|700}}}|text=ئامەد}} {{Image label small|x=0.766|y=0.372|scale={{{width|700}}}|text=ماردین}} {{Image label small|x=0.778|y=0.298|scale={{{width|700}}}|text=باتمان}} {{Image label small|x=0.842|y=0.328|scale={{{width|700}}}|text=سەرت}} {{Image label small|x=0.864|y=0.354|scale={{{width|700}}}|text=شرناخ}} {{Image label small|x=0.848|y=0.294|scale={{{width|700}}}|text=بەتلیس}} {{Image label small|x=0.764|y=0.254|scale={{{width|700}}}|text=بنگۆل}} {{Image label small|x=0.822|y=0.256|scale={{{width|700}}}|text=موش}} {{Image label small|x=0.928|y=0.284|scale={{{width|700}}}|text=وان}} {{Image label small|x=0.948|y=0.348|scale={{{width|700}}}|text=حەکاری}} {{Image label |x=0.320|y=0.499|scale={{{width|700}}}|text=پوختەی ئەنجامەکان بەپێی گەورەشار و پارێزگاکانی تورکیا و باکووری کوردستان}} {{Image label end}} === بەراوردی ئەنجامەکان === {| | style="vertical-align:top" | {| class="wikitable" !پوختە |- !حیزب: |- !پێشتر: |- !بەدەستھێنان (ئێستا): |- !گۆڕان: |} |&nbsp; | style="vertical-align:top" | {| class="wikitable" ! colspan="6" |سەرجەم حیزبە سەرەکییەکان |- ! style="background:#FE9055; text-align:center;" |ئاک پارتی ! style="background:#FF4545; text-align:center;" |جەھەپە ! style="background:#D43D3D; text-align:center;" |مەھەپە ! style="background:#F761FF; text-align:center;" |دەم پارتی ! style="background:#919196; text-align:center;" |ڕەفای نوێ !ئەوانی تر |- |{{right|٣٩}} |{{right|٢٢}} |{{right|١١}} |{{right|٨{{تێبینی|وەک [[پارتی دیموکراتی گەلان|ھەدەپە]]}}}} |{{right|٠}} |{{right|١}} |- |{{right|٢٤}} |{{right|٣٥}} |{{right|٨}} |{{right|١٠}} |{{right|٢}} |{{right|٢}} |- |{{right|-١٥}} |{{right|+١٣}} |{{right|-٣}} |{{right|+٢}} |{{right|+٢}} |{{right|+١}} |} |&nbsp; | style="vertical-align:top" | |} == کاردانەوەکان == ئەردۆغان دانی بە زیانەکانی ئاکەپەدا نا لە ھەڵبژاردنەکاندا بەڵام ڕای گەیاند کە ئەوە «کۆتایی نییە بۆ ئێمە بەڵکو خاڵی وەرچەرخانە»، ئاماژەی بەوەشکرد، ڕێز لە ئەنجامەکە دەگرێت و «ھەڵەکانمان چاک دەکەینەوە و کەموکوڕییەکانمان لادەبەین». ئۆزگور ئۆزێل، سەرۆکی جەھەپە، ستایشی دەنگدەرانی کرد و ڕای گەیاند، ئەوان «ئەزموونی نوێی سیاسییان» لە تورکیا دامەزراندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Turkish local elections: Opposition stuns Erdogan with historic victory|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-68704375|ئیش=BBC|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240401082116/https://www.bbc.com/news/world-europe-68704375}}</ref><ref name="apresult">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=In setback to Turkey's Erdogan, opposition makes huge gains in local election|ناونیشان=https://apnews.com/article/turkey-local-elections-erdogan-popularity-test-8adc4df56cdbce24f78900e1d142ff21|ئیش=Associated Press|ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی نیسانی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240401124501/https://apnews.com/article/turkey-local-elections-erdogan-popularity-test-8adc4df56cdbce24f78900e1d142ff21}}</ref> [[مەرال ئاکشەنەر]]، ڕێبەری ئییە پارتی، داوای کۆنگرەی نائاسایی حیزبی کرد، لەکاتێکدا داوای دەست لەکارکێشانەوەی کرابوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Ağır hezimet sonrası Meral Akşener'den kongre kararı|ناونیشان=https://www.sozcu.com.tr/agir-hezimet-sonrasi-meral-aksener-den-ilk-aciklama-p36536|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240402120311/https://www.sozcu.com.tr/agir-hezimet-sonrasi-meral-aksener-den-ilk-aciklama-p36536|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=Sozcu.com.tr|زمان=tr}}</ref> == شیکاری == ئەمە یەکەم ھەڵبژاردن بوو لە دوای دامەزراندنی [[پارتی داد و گەشەپێدان (تورکیا)|پارتی داد و گەشەپێدانی]] حوکمڕان لە ساڵی ٢٠٠١ەوە کە لە ھەڵبژاردنێکی نیشتمانیدا پلەی یەکەمی بەدەست نەھێنابێت، جەھەپە ٣٧٫٨٪ی دەنگەکانی مسۆگەر کرد لەکاتێکدا ئاکەپە ٣٥٫٥٪ی دەنگەکانی بەدەستھێنا. ئەوە یەکەم ھەڵبژاردنی سەرتاسەری بوو لە ساڵی ١٩٧٧ەوە کە جەھەپە پلەی یەکەمی تێدا ھێنابێت. شرۆڤەکاران دەنگدانەکەیان بەراورد کرد بە ھەڵبژاردنە ناوخۆیییەکانی ساڵی ١٩٨٩، کە ئۆپۆزسیۆنی چەپی ناوەڕاست لەو کاتەدا سەرکەوتنی بەرچاوی لە بەرامبەر حکوومەتی ڕاستڕە بەدەستھێنا بوو و لە دەنگی گشتیدا پلەی یەکەمی بەدەستھێنا.<ref name="secaa">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Seçim 2024|ناونیشان=https://secim.aa.com.tr/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230514223153/https://secim.aa.com.tr//|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Anadolu Agency]]}}{{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230514223153/https://secim.aa.com.tr// |date=١٤ی ئایاری ٢٠٢٣ }}</ref> == بەتاڵکردنەوەی ھەڵبژێردراوان == لە ٢ی نیساندا دەسەڵاتداران سەرکەوتنی [[عەبدوڵڵا زەیدان]]، ئەندامی دەم پارتی ھەڵوەشاندەوە، کە زیاتر لە ٥٥٪ی دەنگەکانی لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی شارەوانی لە [[وان|شاری وان]] بەدەستھێنا و ڕکابەرەکەی، عەبدوڵڵا ئارواس لە ئاک پارتی، بە براوە ڕاگەیاندرا سەرەڕای ئەوەی تەنھا ٢٧٪ی دەنگەکانی بەدەستھێنا بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Turkey replaces Kurdish mayor with government candidate two days after vote|ناونیشان=https://www.euractiv.com/section/global-europe/news/turkey-replaces-kurdish-mayor-with-government-candidate-two-days-after-vote/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240403054311/https://www.euractiv.com/section/global-europe/news/turkey-replaces-kurdish-mayor-with-government-candidate-two-days-after-vote/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=Euractiv}}</ref> ئەم بڕیارە بووە ھۆی ناڕەزایەتی دژ بە حکوومەت لە وان و [[ئەستەمبوڵ]]، ھەروەھا گردبوونەوەیەک لە [[ئەنقەرە]] ڕێکخرا. جەھەپە بۆ پشتیوانی، ئەندامانی نارد بۆ شاری وان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Clashes After Turkey Annuls Pro-Kurdish Mayoral Candidate's Win|ناونیشان=https://www.barrons.com/news/turkish-election-board-annuls-pro-kurdish-mayoral-candidate-s-win-93375c6e|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240402190420/https://www.barrons.com/news/turkish-election-board-annuls-pro-kurdish-mayoral-candidate-s-win-93375c6e|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Barron's]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Turkey denies newly elected pro-Kurdish mayor the right to hold office in country's east|ناونیشان=https://apnews.com/article/turkey-prokurdish-mayor-denied-office-9daf8f28e7205f1c4e2ce1fb32e77562|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240403050638/https://apnews.com/article/turkey-prokurdish-mayor-denied-office-9daf8f28e7205f1c4e2ce1fb32e77562|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Associated Press]]}}</ref> ڕۆژی دواتر دەستەی باڵای ھەڵبژاردنەکان گوێی لە تانەکەی زەیدان گرت و وەک براوە زەیدانی ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Turkey’s top election authority restores newly elected pro-Kurdish mayor’s right to hold office|ناونیشان=https://apnews.com/article/turkey-prokurdish-mayor-mandate-664beac0ea24911a8b5f8af4dd1e6361|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Associated Press]]}}</ref> == تێبینییەکان == {{تێبینییەکان}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|تورکیا}} {{پۆلی کۆمنز|Turkish local elections, 2024}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:تورکیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان]] dojw1j5h1bclgh5mrwr3awqiyujdiov 0 251973 1706638 1706237 2026-11-10T20:12:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706638 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''گرووپی سەلەفییە موحتەسیبەکان'''، یان '''گرووپی ئەھلی حەدیس'''، کە بە جوھەیمانییەت یان گرووپی جوھەیمان ناسراون، گرووپێکە بە مەبەستی بانگەوازکردن لە پێناو گرنگیدان بە مەنھەجی [[سەلەف]] و بەرەنگاربوونەوەی [[بیدعە]] و مونکەرەکان، لە [[مەدینە]]وە دەستی پێکرد بە سیفەتێکی ئاشکرا و ئیحتیسابانە، بە وتار و وانە و ئەنجومەنێکی شورایان ھەبوو کە بە نھێنی کۆدەبوونەوە و گفتوگۆیان دەکرد. گرووپەکە بە ئاشکرا کاری کرد و پشتیوانییان لە پیاوانی ئایینییەوە وەرگرت، بە سەرۆکایەتی [[عەبدولعەزیز کوڕی باز|بن باز]] و شێخ ئەبوبەکر جەزائیری گرووپەکە بە چەندین قۆناغدا تێپەڕی کە بە لادانی [[جوھەیمان عوتەیبی]] لە ڕژێمی دەسەڵاتدار و جیابوونەوەی لە بن باز دەستیپێکرد. تا چیرۆکی گرووپەکە بە ڕووداوی داگیرکردنی [[مزگەوتی حەرام]]ی مەککە لەلایەن جوھەیمان و ھاوڕێکانییەوە لە ٢٠ی تشرینی دووەمی ١٩٧٩ کۆتایی ھات.<ref group="معلومة">كما أسماها [[عبد العزيز بن باز]]</ref> <ref group="معلومة">كما أطلقوا على أنفسهم رسمياً</ref> <ref group="معلومة">كانت هي تسميتهم في وسائل الإعلام وأيدهم بها مفكرو السياسة وأجهزة المخابرات</ref> <ref name="الحوار الإسلامي">[http://al7ewar.maktoobblog.com/1621907/%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%85%D8%A7%D8%B9%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%85%D8%AD%D8%AA%D8%B3%D8%A8%D8%A9-%D8%A3%D9%8A%D8%B9%D9%8A%D8%AF-%D8%A7%D9%84%D8%AA%D8%A7%D8%B1%D9%8A%D8%AE-%D9%86%D9%81%D8%B3%D9%87-%D8%9F/ الجماعة المحتسبة أيعيد التاريخ نفسه ؟!]{{بەستەری مردوو|date=مايو 2020}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عەرەبستانی سعوودی|دەیەی ١٩٦٠|ئیسلامی سیاسی}} {{عەرەبستانی سعوودی-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} ipmk51e12uc8rv97kgzhjqvw5kw1079 0 252507 1706502 1578826 2026-11-10T16:38:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، یاسا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706502 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Reagan_1980_campaign.jpg|وێنۆک|300x300پیکسڵ| ئاھەنگی ھەڵبژاردنی [[ڕۆناڵد ڕەیگن|ڕۆناڵد ڕیگان]]]] {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[فیدراڵیزم|فیدراسیۆنێکە]] کە بەرپرسەکانی لەسەر ئاستی فیدراڵی (نیشتیمانی) و ویلایەتی و ناوخۆیی لەلایەن ھاووڵاتیانی ئەم وڵاتە ھەڵدەبژێردرێن. لەسەر ئاستی نیشتمانی [[سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرۆک]] بە شێوەیەکی ناڕاستەوخۆ لەلایەن خەڵکەوە لە ڕێگەی کۆلێژی ھەڵبژاردنەکانەوە ھەڵدەبژێردرێت. ئەمڕۆ زۆرجار ئەندامانی ئەم مەجلیسانە بەپێی دەنگی جەماوەری دەوڵەتەکەیان دەنگ دەدەن. ھەموو ئەندامانی ئەنجومەنی یاسادانانی نیشتمانی ([[کۆنگرەی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆنگرێس]]) ڕاستەوخۆ ھەڵدەبژێردرێن. ھەروەھا لەسەر ئاستی ویلایەتەکان چەندین نووسینگەی ھەڵبژێردراو ھەن و ھەر ویلایەتێک پارێزگارێکی ھەڵبژێردراو و دەسەڵاتێکی یاسادانانی ھەیە. '''سیستەمی ھەڵبژاردن لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا''' پرۆسەیەکە نزیکەی ساڵێک دەخایەنێت. ھەروەھا پۆستی ھەڵبژاردە لە ئاستی ناوخۆیی وەک شار و شارۆچکەکاندا ھەیە. بەپێی لێکۆڵینەوەکانی جێنیفر لاولێس، مامۆستای زانستە سیاسییە ئەمریکییەکان، ئەمریکا لە ساڵی ٢٠١٢دا ٥١٩ ھەزار و ٦٨٢ بەرپرسی ھەڵبژێردراوی ھەبووە.<ref>Lawless, Jennifer. ''Becoming a Candidate.'' Table 3.1 http://images.dailykos.com/images/134822/large/Elected_officials.png?1426881549 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20150331045111/http://images.dailykos.com/images/134822/large/Elected_officials.png?1426881549 |date=٣١ی ئازاری ٢٠١٥ }}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|یاسا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Elections in the United States}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{یاسا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} mlk2vkxjyu8cfeqej3ub37buum802ha 0 252579 1706503 1540806 2026-11-10T16:38:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، یاسا-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706503 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} {{سیاسەتەکانی ئەمریکا}} [[واشینگتن دی سی|ناوچەی کۆڵۆمبیا]] (بەشێکی سیاسی ھاوتەریب لەگەڵ واشینگتن دی سی) ھەر دوو ساڵ جارێک ھەڵبژاردنی گشتی ئەنجام دەدات بۆ پڕکردنەوەی ئۆفیسە جیاوازەکانی حکوومەتی دی سی، لەوانە سەرۆکی شارەوانی، داواکاری گشتی، ئەندامانی ئەنجومەنی دی سی، ئەندامانی دەستەی پەروەردەی ویلایەتی دی سی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =٥ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|یاسا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|Elections in the District of Columbia}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{یاسا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} a6b25uvt2dsqg80txyx9x89shae3awz 0 253012 1706641 1706234 2026-11-10T20:13:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706641 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Cabot Tower, St. John's, Newfoundland, South facing side.jpg|وێنۆک|دیمەنی گردەکە]] '''گردی سیگناڵ''' ({{بە ئینگلیزی|Signal Hill}}) گردێکە کە ڕووی لە بەندەر و شاری [[سانت جۆنز|سانت جۆن، نیوفاوندلاند و لابرادۆر]] ، کەنەدایە. زۆربەی گردی سیگناڵ، لەنێویاندا تاوەری کابۆت ، وەک شوێنێکی مێژوویی نیشتمانی دیاری کراوە. بەرزترین خاڵ {{Cvt|167|m}} خاڵە بەرزە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان =١٣ی ئایاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|کەنەدا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|جوگرافیا }} {{پۆلی کۆمنز|Signal Hill, Newfoundland and Labrador}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} e2e8zxe8nop7olupjuy881ksk78ve5d 0 253120 1706634 1706267 2026-11-10T20:10:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706634 wikitext text/x-wiki {{ھەنووکەیی|date=May 2024}}{{داتابۆکس}} لە ١٥ی ئایاری ٢٠٢٤، سەرۆکوەزیرانی سلۆڤاکیا [[ڕۆبەرت فیکۆ]] لە تەقەکردنێکدا لە شارۆچکەی ھاندلۆڤا لە [[سلۆڤاکیا]] لەنێو ئاپۆرای خەڵک تەقەی لێکرا و بە سەختی بریندار بوو<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bushard|یەکەم=Brian|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Slovakia’s Prime Minister Robert Fico: In ‘Life-Threatening’ Condition After Possible Politically Motivated Assassination (Live Updates)|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/brianbushard/2024/05/15/slovakias-prime-minister-robert-fico-shot/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://archive.today/20240515200819/https://www.forbes.com/sites/brianbushard/2024/05/15/slovakias-prime-minister-robert-fico-shot/?sh=17bf03b16905|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=[[Forbes]]}}</ref><ref name="NewsdayShooting">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Slovakia's prime minister injured in shooting|ناونیشان=https://www.newsday.com/news/nation/Slovakia-Prime-Minister-shooting-Robert-Fico-Handlova-p79624|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=Newsday}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Slovakia's prime minister Robert Fico 'shot' – live updates|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/world-news/2024/05/15/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|ئیش=[[The Daily Telegraph]]}}</ref> و دواتر گەیەندرایە نەخۆشخانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Slovak PM Fico in hospital after shooting|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cg6761ggxz1o|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=[[BBC]]}}</ref> پۆلیس کەسێک بە تۆمەتی تەقەکردنەکە دەستگیر دەکەن.<ref name="NewsdayShooting"/> بەپێی زانیارییەکان، فیکۆ لە حاڵەتێکی مەترسیداردایە و نەشتەرگەری بۆ دەکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=JOCHECOVÁ|یەکەم=KETRIN|دوایین٢=BUSVINE|یەکەم٢=DOUGLAS|ڕێکەوت=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Slovak Prime Minister Robert Fico shot|ناونیشان=https://www.politico.eu/article/slovakia-prime-minister-robert-fico-shot-head-chest/|وێبگە=Politico}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Slovak PM Robert Fico in hospital after shooting|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/cg6761ggxz1o|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|بڵاوکەرەوە=BBC}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gadzo|یەکەم=Mersiha|دوایین٢=Pietromarchi|یەکەم٢=Virginia|سەردێڕ=Slovakia PM Robert Fico critically wounded after being shot multiple times|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/liveblog/2024/5/15/robert-fico-shooting-live-news-slovakia-pm-wounded-taken-to-hospital|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢٤|وێبگە=Al Jazeera|زمان=en}}</ref> == گومانلێکراو == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|سلۆڤاکیا|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|Robert Fico}} {{سلۆڤاکیا-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} 8y35w27ws1bhrit1r8dl18xnoqaos9i 0 253123 1706934 1647683 2026-11-11T10:39:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706934 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یاروەلی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| یارولي}}<br>{{lang-en| Yārwalī }}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = قەزای کەرکووک.png{{!}} | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی [[قەزای کەرکووک]] و ناحیە و گوندەکانی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 35.52821| 44.42383}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یاروەلی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.52821| 44.42383 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٤١٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یاروەلی''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شاری [[کەرکووک]] بە دووری (٥کم).<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی یاروەلی ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[کۆچەکی گەورە]]. * لە باشوورەوە شاری [[کەرکووک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[زەوی ڕەشید]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[سێکانیان، کەرکووک|سێکانیان]].<ref>https://www.openstreetmap.org/node/7613008335#map=15/35.5286/44.4287</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. بەڵام ئەم گوندە لە جێگا کۆنەکەی خۆی ئاوەدان نەکرایەوە بە دووری (١کم) لە خوارووی کەلاوەکۆنەکانی گوندەکە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٢٥٠) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشوری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٧١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی ناوەندی قەزای کەرکووک]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] nkkmja36vabvrr5dr2q9xnkfqm8vd4d 0 253179 1706497 1540745 2026-11-10T16:36:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1706497 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ھەڵبژاردنی گشتی لە [[سینگاپوور|سەنگافورە]] لە ڕۆژی ھەینی ١٠ی تەممووزی ٢٠٢٠ بەڕێوەچوو بۆ ھەڵبژاردنی ٩٣ ئەندام بۆ پەرلەمانی سەنگافورە لە سەرانسەری ٣١ بازنەی ھەڵبژاردن. پەرلەمان ھەڵوەشایەوە و ھەڵبژاردنی گشتی لەلایەن سەرۆک [[حەلیمە یەعقووب|حەلیمە یاکۆبەوە]] لە ٢٣ی حوزەیران بانگھێشتکرا، لەسەر ئامۆژگاری سەرۆکوەزیران لی ھسین لۆنگ.<ref name="ELD Press Release">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Elections Department|ڕێکەوت=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Press Release on General Election 2020|ناونیشان=https://www.eld.gov.sg/press/2020/Press_Release_on_General_Election_2020.pdf|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200625013818/https://www.eld.gov.sg/press/2020/Press_Release_on_General_Election_2020.pdf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> لە دوای سەربەخۆیی سەنگافورە لە ساڵی ١٩٦٥ەوە ئەندامانی پەرلەمانی بۆ ١٤ھەمین پەرلەمانی سەنگافورە ھەڵبژارد، بە بەکارھێنانی سیستەمی ھەڵبژاردنی یەکەم تێپەڕین لە پۆست.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sugam Pokharel|دوایین٢=Nectar Gan|ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=Singapore's ruling party stays in power, but support has waned|ناونیشان=https://www.cnn.com/2020/07/11/asia/singapore-election-intl-hnk/index.html|وێبگە=CNN}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠|زانستی سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Singaporean general election, 2020}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} g00u9xa0vjnljpia0kd25oec3apiffy 0 254093 1706936 1436060 2026-11-11T10:40:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە، تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، کۆمپیوتەر-کۆلکە) 1706936 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Minetest_high-res_texture_pack_2.png|وێنۆک| وێنەی شاشەی یاریزانێک کە لە یاری [[ماینکرافت]] بزوێنەر دروست دەکات]] '''یاری خۆڵەپەتانێ''' یان '''کایەی خۆڵەپەتانێ''' ({{بە ئینگلیزی|Sandbox}}؛ '''کایەی ساندبۆکس''') [[کایەی ڤیدیۆیی|یارییەکی ڤیدیۆیییە]] کە توخمێکی یاریکردنی تێدایە [[داھێنەری]]ی بۆ یاریزانەکان دابین دەکات بۆ ئەوەی کارلێک لەگەڵیدا بکەن، بەزۆری بەبێ ھیچ ئامانجێکی پێشوەختە و دیاریکراو، یان بریکارییەک بە ئامانجێک کە یاریزانەکان بۆ خۆیان دادەنێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Definition of SANDBOX|ناونیشان=https://www.merriam-webster.com/dictionary/sandbox|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=www.merriam-webster.com|زمان=en}}</ref> لەوانەیە ئەم جۆرە یارییانە ھیچ ئامانجێکیان نەبێت، و ھەندێکجار بە یاری نایاری یان یاری نەرمەکاڵا ناودەبرێن. زۆرجار یارییەکانی خۆڵەپەتانێ پەیوەستن بە چەمکێکی [[جیھانی کراوە]] کە ئازادی جووڵە و پێشکەوتن بە یاریزانەکان دەدات لە جیھانی یارییەکەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی ئابی ٢٠٢٢|سەردێڕ=An Introduction to Open World Games|ناونیشان=https://www.gameopedia.com/introduction-to-open-world-games/|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=Gameopedia|زمان=en-US}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.gameopedia.com/introduction-to-open-world-games/ |date=نیسانی ٢٠٢٥ }}</ref> زاراوەی "خۆڵەپەتانێ" لە سندوقی خۆڵەوە سەرچاوەی گرتووە کە ڕێگە بە مرۆڤەکان دەدات نزیکەی ھەر شتێک کە بیانەوێت لەناو ئەو سندوقەدا دروست بکەن و بەرھەمی بھێنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=What Is a Sandbox Environment? Meaning & Setup {{!}} Proofpoint US|ناونیشان=https://www.proofpoint.com/us/threat-reference/sandbox|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|وێبگە=Proofpoint|زمان=en-us}}</ref> == یاریکردن == شێوازی خۆڵەپەتانێ دەتوانێت چەندین میکانیک و پێکھاتەی یاری جیاواز لەخۆ بگرێت، لەوانە [[جیھانی کراوە|جیھانە کراوەکان]]، چیرۆکگێڕانی ناھێڵی، ڕەفتارە سەرھەڵداوەکان، و [[زیرەکی دەستکرد (کایەی ڤیدیۆیی)|خۆکارکردنیی]] بریکارە باوەڕپێکراوەکان و زۆریی تر.<ref name="gamedevelopertheory2">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Breslin|یەکەم=Steve|ڕێکەوت=١٦ی تەممووزی ٢٠٠٩|سەردێڕ=The History and Theory of Sandbox Gameplay|ناونیشان=https://www.gamedeveloper.com/design/the-history-and-theory-of-sandbox-gameplay|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=GameDeveloper}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Good Game Stories - Backwards Compatible - History of Sandbox Games|ناونیشان=https://www.abc.net.au/tv/goodgame/stories/s2389739.htm|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠٢٠|وێبگە=www.abc.net.au}}</ref> نوێنەرایەتی گۆڕانکارییەک دەکات لە دوورکەوتنەوە لە یاریکردنی ھێڵی چیرۆکی.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Stuart|یەکەم=Keith|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Users are now the game developers|زمان=en-GB|ئیش=The Guardian|ناونیشان=https://www.theguardian.com/technology/2008/sep/11/1|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠٢٠|issn=0261-3077}}</ref><ref name="The Contradiction Of Linearity">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٠|سەردێڕ=The Contradiction Of Linearity|ناونیشان=https://www.gamedeveloper.com/design/the-contradiction-of-linearity|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=www.gamedeveloper.com|زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|کایەی ڤیدیۆیی|تەکنۆلۆژیا|کۆمپیوتەر}} {{کایەی ڤیدیۆیی-کۆلکە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{کۆمپیوتەر-کۆلکە}} [[پۆل:ژانرەکانی یاری ڤیدیۆیی]] [[پۆل:کایە ڤیدیۆییەکان]] [[پۆل:یاری ڤیدیۆیی جیھانی کراوە]] 6a7aoy0p1aoa9i29rohssjempr49lmo 0 254330 1706912 1541148 2026-11-11T10:36:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەلەڤیزیۆن-کۆلکە، فیلم-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706912 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} [[پەڕگە:Memento poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم]] '''''یادگاری ''''' ({{بە ئینگلیزی|Memento}}) [[ھەستبزوێنی دەروونی|فیلمێکی ھەستبزوێنی دەروونی]] [[نیۆ نوار|نھێنی نیۆ نواری]] ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٠ لە نووسین و دەرھێنانی [[کریستۆفەر نۆلان|کریستۆڤەر نۆلان]]، لەسەر بنەمای کورتەچیرۆکی " Memento Mori " دروست کراوە کە لەلایەن جۆناتان نۆلانی برایەوە کە دواتر لە ساڵی ٢٠٠١ بڵاوکرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Memento (2000)|ناونیشان=https://www.allmovie.com/movie/v220920|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220122001206/https://www.allmovie.com/movie/v220920|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=[[AllMovie]]}}</ref> لە ڕۆڵی سەرەکیدا [[گای پیرس]] و کاری ئان مۆس و [[جۆ پانتۆلیانۆ|جۆ پانتۆلیانو]] دەبینرێن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کریستۆفەر نۆڵان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} {{پۆلی کۆمنز|Memento (2000 film)}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ئەمریکا بۆ تۆمارکردنی فیلمی نەتەوەیی]] [[پۆل:فیلمەکانی سامیت ئینتەرتەیمێنت]] [[پۆل:خەڵاتی ڕۆحی سەربەخۆ بۆ براوەی باشترین فیلم]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ڕوانگەی کەسی یەکەمەوە وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکان لە لۆس ئەنجلۆس دانراون]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی لەبیرچوونەوە]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە دەروونییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە چیرۆکییە ناھێڵییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە سەربەخۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە تاوانکارییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٠]] ttxnl4etdoblnsb35ndlc1rbj0goh2e 0 254340 1706534 1706302 2026-11-10T17:05:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1706534 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Dark knight rises poster.jpg|وێنۆک|پۆستەری فەرمیی فیلم]] '''''ھەستانەوەی سوارچاکی تاریکی''''' ({{بە ئینگلیزی|The Dark Knight Rises}}) [[فیلمی گەورەپاڵەوان|فیلمێکی سووپەرھیرۆیە]] لە ساڵی ٢٠١٢ لە دەرھێنانی [[کریستۆفەر نۆلان]] کە لەگەڵ جۆناتان نۆلان برای سیناریۆی فیلمەکەی نووسیوە و چیرۆکەکەی لەگەڵ [[دەیڤد گۆیەر|دەیڤید ئێس گۆیەر]] داڕێژاوە.<ref name="Dark Knight">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Dark Knight Rises|ناونیشان=http://www.tcm.com/tcmdb/title/869427/Dark-Knight-Rises-The/full-credits.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180702175707/http://www.tcm.com/tcmdb/title/869427/Dark-Knight-Rises-The/full-credits.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تەممووزی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٨|وێبگە=[[Turner Classic Movies]]|بڵاوکەرەوە=[[Turner Broadcasting System]]|شوێن=United States}}</ref> لەسەر بنەمای کارەکتەری [[کۆمیکەکانی دی سی|دی سی کۆمیکس]] [[باتمان]] داندراوە، کۆتا قۆناغە لە [[باتمان لە فیلم|سێبەری ''سوارچاکی تاریکی'']] نۆلان، و درێژەی ''[[سوارچاکی تاریکی (فیلم)|سوارچاکی تاریکی]]'' (٢٠٠٨). لەم فیلمەدا [[کریستیان بێڵ|کریستیان بەیل]] ڕۆڵی [[بڕووس وەین (سێیەمین سوارچاکی تاریکی)|بروس واین / باتمان]] دەگێڕێت و شانبەشانی [[ئان ھاتوەی]] و [[گاری ئۆڵدمن|گاری ئۆڵدمان]] و [[تۆم ھاردی]] و [[مۆرگن فریمن|مۆرگان فریمان]] و [[ماریۆن کۆتیار|ماریون کۆتییارد]] و جۆزێف گۆردۆن-لیڤیت و [[مایکڵ کەین|مایکل کەین]]. دوای ھەشت ساڵ لە ڕووداوەکانی فیلمی ''سوارچاکی تاریکی'', تیرۆریست بەین بروس واین ناچار دەکات ڕۆڵی خۆی وەک باتمان دەستپێبکاتەوە و [[شاری گۆتام]] لە لەناوچوونی ئەتۆمی ڕزگار بکات. فیلمەکە بە یەکێک لە باشترینەکانی ئەم دەیە و ھەموو سەردەمێک دادەنرێت.<ref> https://web.archive.org/web/20240815184633/https://www.telegraph.co.uk/films/0/best-movies-all-time-greatest-films-2021/ </ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کریستۆفەر نۆڵان}} {{تووڵی دەروازە|فیلم|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|دەیەی ٢٠١٠|ئاسیا|شانشینی یەکگرتوو|کۆمیک|خەیاڵی زانستی}} {{پۆلی کۆمنز|The Dark Knight Rises}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{شانشینی یەکگرتوو-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمەکانی وارنەر برۆس]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە گەورەپاڵەوانەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی لێجندەری پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکانی ئایماکس]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆی جۆناسان نۆلان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە نیویۆرک وێنەیگیراون]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە نیوجیرسی وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لەندەن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی کە لە شاری گلاسکۆ وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە زیندانەکان داندراون]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن ھانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی تیرۆر]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە کۆمەڵگە نھێنییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی شەڕی ناوەکی و چەکەکان]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی کودەتا]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە پاشکۆیە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان دەربارەی تۆڵەسەندنەوە]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠١٢]] [[پۆل:فیلمە سووپەرھێرۆکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی ئینگلیزی لە دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە بەڕیتانییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووە ھەمیشەیییەکان]] [[پۆل:ھەموو وتارەکان بە بەستەرە دەرەکییە مردووەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لەلایەن هانس زیمەر تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:فیلمە سووپەرھیرۆ ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشن و ھەستبزوێنە بەریتانییەکان]] [[پۆل:فیلمە دانراوەکان لە ساڵی ٢٠١٦]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی دانراون لە ٢٠١٧]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە ستۆدیۆکانی وارنەر برۆس لە شاری لیڤسدن وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمە لایڤ ئەکشنەکان لەسەر بنەمای دی-سی کۆمیکس]] 3ch4cdt1fk2xgmu7a817oow0i8ev185 0 254368 1706721 1546544 2026-11-10T22:40:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706721 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Football_at_the_1912_Summer_Olympics_-_Hungary_squad.JPG|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەجارستان لە ئۆلۆمپیادی ھاوینەی ١٩١٢]] '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەجارستان''' نوێنەرایەتی [[مەجارستان]] لە تۆپی پێی نێودەوڵەتیدا دەکات، و لەلایەن فیدراسیۆنی تۆپی پێی مەجارستانەوە سەرپەرشتی دەکرێت. ھەڵبژاردەکە نۆ جار بەشدارییان لە لە [[جامی جیھانیی فیفا|جامی جیھانیی فیفادا]] کردووە، و پێنج جار بەشدارییان لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] کردووە. [[یاریگای پووشکاش]] کە دەکەوێتە [[بوداپێست]] یاریگای سەرەکی ھەڵبژاردەکەیە و لە تشرینی دووەمی ٢٠١٩ دامەزراوە. مەجارستان لە ماوەی دەیەی ١٩٥٠ گۆڕانکاریێکی بەرچاویان ھەبوو لە [[تۆپی پێ|تۆپی پێدا]]. تیپەکەیان نازناوی تیپی زێڕینیان ھەبوو، و بە سەرکردایەتی [[پوشکاش|فێرێنک پوشکاش]] یارییان دەکرد، کە بە یەکێک لە ھەرە باشترین گۆڵکارەکانی سەدەی بیستەم دەناسرێت.<ref name="FIFA benefit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|سەردێڕ=FIFA President: FIFA to help the Galloping Major|ناونیشان=https://www.fifa.com/en/organisation/president/index/0,4095,110412,00.html?articleid=110412|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20061007122035/http://www.fifa.com/en/organisation/president/index/0%2C4095%2C110412%2C00.html?articleid=110412|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[FIFA]]}}</ref><ref name="Spanish obit">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Coronel Puskas, el zurdo de oro|ناونیشان=http://www.as.com/articulo/Futbol/Coronel/Puskas/zurdo/oro/dasftb/20061117dasdasftb_2/Tes/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080724064913/http://www.as.com/articulo/Futbol/Coronel/Puskas/zurdo/oro/dasftb/20061117dasdasftb_2/Tes/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تەممووزی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=[[Diario AS|AS]]|زمان=es}}</ref><ref name="Puskás auction">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://sport.guardian.co.uk/golf/story/0,10069,1590809,00.html|دوایین=Mackay|یەکەم=Duncan|بڵاوکەرەوە=[[TheGuardian.com]]|سەردێڕ=Lineker tees up another nice little earner|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٦|شوێن=London|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080422141540/http://sport.guardian.co.uk/golf/story/0,10069,1590809,00.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> تیپەکە بۆ چوار ساڵی دوا بە دوای یەک شکستیان نەھێنا، لەوانە ٣١ یاری و لەوانە «یاریی سەدەی» دژ بە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئینگلتەرا|ھەڵبژاردەی ئینگلتەرا]] کە بە ئەنجامی ٦–٣ لە بەرژەوەندی مەجارستان کۆتایی ھات. == جلوبەرگ == {| class="wikitable" !کۆمپانیا !ماوە |- |{{flagicon|West Germany}} ئەدیداس |١٩٧٦–١٩٨٩ ١٩٩٤-ئێستا |- |{{flagicon|United Kingdom}} ئومبرۆ |١٩٩٠–١٩٩٤ |} == ئامارەکان == === گۆڵکارەکان === {| class="wikitable sortable" ! پێگە !! ناو !! گۆڵ !! ژمارەی یارییەکان !! ڕێژە !! ماوە |- |١ |[[پووشکاش]] |٨٤ |٨٥ |٠٫٩٩ |١٩٤٥–١٩٥٦ |- |٢ |ساندۆر کۆکسیس |٧٥ |٦٨ |١٫١ |١٩٤٨–١٩٥٦ |- |٣ |ئیمری شلۆسەر |٥٩ |٦٨ |٠٫٨٧ |١٩٠٦–١٩٢٧ |- |٤ |لاژۆس تیکی |٥١ |٧٢ |٠٫٧١ |١٩٥٥–١٩٧١ |- |٥ |گیۆرجی سارۆسی |٤٢ |٦٢ |٠٫٦٨ |١٩٣١–١٩٤٣ |- |٦ |ناندۆر ھیدێگکوتی |٣٩ |٦٩ |٠٫٥٧ |١٩٤٥–١٩٥٨ |- |٧ |فێرێنک بێنێ |٣٦ |٧٦ |٠٫٤٧ |١٩٦٢–١٩٧٩ |- | rowspan="2" |٨ |گیولا زێنگێلەر |٣٢ |٣٩ |٠٫٨٢ |١٩٣٦–١٩٤٧ |- |تیبۆرت نییلاسی |٣٢ |٧٠ |٠٫٤٦ |١٩٧٥–١٩٨٥ |- |١٠ |فلۆریان ئالبێرت |٣١ |٧٤ |٠٫٤٢ |١٩٥٩–١٩٧٤ |} === کاپتنەکان === {| class="wikitable sortable" !ناو !! ماوەکان !! پاڵەوانێتییە سەرەکییەکان |- |تیبۆر نییلاسی |١٩٨١–١٩٨٥ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢]] |- |ئانتال ناگی |١٩٨٥–١٩٨٦ |[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٦]] |- |ئیمری گارابا |١٩٨٦–١٩٩١ | |- |لاژۆس دێتاری |١٩٩١–١٩٩٤ | |- |ئیستڤان کۆزما |١٩٩٥ | |- |یانۆس بانفی |١٩٩٦–١٩٩٧ | |- |بێلا ئیلێس |١٩٩٨–٢٠٠١ | |- |گابۆر کیرالی |٢٠٠٢–٢٠٠٣ | |- |زۆلتان گێرا |٢٠٠٤–٢٠٠٥ | |- |پال داردای |٢٠٠٦ | |- |زۆلتان گێرا |٢٠٠٧–٢٠١٣ | |- |بالاز زودزاک |٢٠١٤–٢٠١٩ |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦]] |- |ئادەم زالای |٢٠٢٠–٢٠٢٢ |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] |- |دۆمینیک سۆبۆزلای |٢٠٢٢- |[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] |} == دەستکەوتەکان == === پاڵەوانێتییە سەرەکییەکان === * '''جامی جیھانیی فیفا''' ** پلەی دووەم: [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٨|١٩٣٨]]، [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٤|١٩٥٤]] * '''جامی نەتەوەکانی فیفا''' * پلەی سێیەم: [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٦٤|١٩٦٤]] * '''یارییەکانی ئۆلۆمپیاد''' * مەدالیای زێڕین: ١٩٥٢، ١٩٦٤، ١٩٦٨ * مەدالیای زیو: ١٩٧٢ * مەدایلیای بڕۆنز: ١٩٦٠ == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Hungary national association football team}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} tbkvar8w3y5qwd03a18frgdb4ct25er 0 260570 1706687 1548246 2026-11-10T22:34:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، سلۆڤاکیا-کۆلکە) 1706687 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سلۆڤاکیا''' ({{بە ئینگلیزی|Slovakia national football team}}) نوێنەرایەتی [[سلۆڤاکیا]] دەکات لە تۆپی پێی نێودەوڵەتیدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|فیفا|سلۆڤاکیا|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Slovakia national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{سلۆڤاکیا-کۆلکە}} [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی سلۆڤاکی]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} tites7icdh4i02jlqmk6r5mrrno19n7 0 260579 1706707 1546554 2026-11-10T22:38:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە) 1706707 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لیتوانیا''' ({{بە ئینگلیزی |Lithuania national football team}}) نوێنەرایەتی [[لیتوانیا]] دەکات لە تۆپی پێی نێودەوڵەتیدا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|لیتوانیا|تۆپی پێ|فیفا}} {{پۆلی کۆمنز|Lithuania national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:وەرزشی لیتوانیا]] ea2fkim7iorqmwffhpcycyfzq2hr68c 0 263133 1706446 1544708 2026-11-10T15:26:13Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706446 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پی جەی بایرن''' ({{بە ئینگلیزی|P. J. Byrne}}؛ لەدایکبووی ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٤ لە [[مەیپڵوود، مینیسۆتا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ٢٠٠١ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمەکانی [[بابل (فیلمی ٢٠٢٢)|بابل]] و [[کتێبی سەوز (فیلم)|کتێبی سەوز]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0126260}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|P. J. Byrne}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٤]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیتالی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] nuoj7xwrcvlfco02cvlu8by71srikpz 0 263235 1706443 1527234 2026-11-10T15:23:46Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706443 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ کاڵدێرۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Calderón}}؛ لەدایکبووی ١٠ی حوزەیرانی ١٩٥٩ لە [[پۆرتۆ ڕیکۆ]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٨٥ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0129538}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|شانۆ}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی دەیەی ١٩٥٠]] f6lnknfjw7usriq0f0qlnpphwxqdaba 0 263250 1706436 1544723 2026-11-10T15:20:54Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706436 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ فیگ''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Feig}}؛ لەدایکبووی ١٧ی ئەیلوولی ١٩٦٢ لە [[ماونت کلیمێنس، میشیگان]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٨٦ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[مامۆستای خراپ (فیلم)|مامۆستای خراپ]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0082450}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Paul Feig}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٢]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی کۆمیدی]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی گیڵد ئۆف ئەمریکا]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم لە میشیگن]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی میشیگن]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی شۆرتی]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی میشیگان]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە میشیگن]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:دەرچووانی قوتابخانەی ھونەرە جوانەکانی زانکۆی یو ئێس سی]] nwo131x0lixo6cgyxxnxl995ldere14 0 263266 1706445 1527254 2026-11-10T15:24:31Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706445 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ ھێنرید''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Henreid}}؛ ١٠ی کانوونی دووەمی ١٩٠٨ لە [[تریێست]] – ٢٩ی ئازاری ١٩٩٢ لە [[سانتا مۆنیکا، کالیفۆرنیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٣٣ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[کازابلانکا (فیلم)|کازابلانکا]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0002134}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Paul Henreid}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٠٨]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:جولەکەکانی ئەشکەنازی ئەمریکی]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەمسا-جولەکە]] [[پۆل:پێرستی ڕەشی ھۆلیوود]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] spjlwoqrb5tkdfdps8ahbshm1jir9na 0 263274 1706432 1527125 2026-11-10T15:18:33Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706432 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ جۆھانسۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Johansson}}؛ لەدایکبووی ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٦٤ لە [[سپۆکەین، واشینگتن]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٨٩ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[ئەلفا دۆگ]] و زنجیرەکانی [[ماد مان]]، [[ڕۆژێک لە ڕۆژان]] و [[زەینی تاوانباران]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0424035}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Paul Johansson}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە کەنەدییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرە تەلەفزیۆنییە پیاوەکانی کەنەدا]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیستەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی کەنەدا لە سەدەی بیست و یەک]] b3c4jel0aumwvvh890xh0025akiyypg 0 263292 1706437 1527179 2026-11-10T15:21:20Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706437 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ ماریون''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Marion}}؛ ١٢ی ئەیلوولی ١٩١٥ لە [[دە بڕۆنکس]] – ٨ی ئەیلوولی ٢٠١١ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0548001}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩١٥]] [[پۆل:مردووانی ٢٠١١]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک نەمسا-جولەکە]] jgkrthmxdku63dimqdgdlv5u3900b6p 0 263294 1706438 1544720 2026-11-10T15:21:30Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی پۆل:زیندووان، چونکە وتارەکە لە پۆل:مردووانی ٢٠٢٤ دایە 1706438 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ ماسلانسکی''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Maslansky}}؛ لەدایکبووی ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩٣٣ لە [[کوینز]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0556487}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Paul Maslansky}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] 2me8vf1ewatil3zegieo16d8d1a7bj6 1706627 1706438 2026-11-10T20:06:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی یەک سەرچاوە|ژکزی یەک سەرچاوە]]}} 1706627 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ ماسلانسکی''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Maslansky}}؛ لەدایکبووی ٢٣ی تشرینی دووەمی ١٩٣٣ لە [[کوینز]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0556487}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Paul Maslansky}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٣]] [[پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] bcny849kh6tebun4gxsawgi747b7oem 0 263297 1706439 1527193 2026-11-10T15:21:50Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706439 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ مەککرێن''' ({{بە ئینگلیزی|Paul McCrane}}؛ لەدایکبووی ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٦١ لە [[فیلادێلفیا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٧٩ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[ڕزگاربوون لە شاوشانک]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0005204}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦١]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی شاری فیلادلفیا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی پیاوی ئەمریکی]] m9yitzgaxul4lvxqzhextz31mctbmbf 0 263308 1706440 1527202 2026-11-10T15:22:20Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706440 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ نیومان''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Newman}}؛ ٢٦ی کانوونی دووەمی ١٩٢٥ لە [[شاکەر ھایتس، ئۆھایۆ]] – ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ لە [[وێستپۆرت، کۆنێتیکت]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٥٤ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ٢٠٠٨ بەردەوام بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0000056}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Paul Newman}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٥]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٨]] [[پۆل:بازرگانانی ئەمریکی لە سەدەی بیست و یەکەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:وەرگری خەڵاتی ڕێزلێنانی ئەکادیمیا]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:گەلی ئەمریکی بە ڕەچەڵەک ھەنگاری-جولەکە]] [[پۆل:خەڵکە ئەمریکییە بە ڕەچەڵەک سلۆڤاکییەکان]] [[پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئۆسکاری باشترین ئەکتەر]] [[پۆل:براوەی باشترین دەرھێنەری گۆڵدن گڵۆب]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی باشترین ئەکتەری بیانیی بافتا]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی فێستیڤاڵی فیلمی کان بۆ باشترین ئەکتەر]] [[پۆل:براوەکانی دەیڤد دی دۆناتێلۆ]] [[پۆل:جووە ئەمریکییەکان لە سەربازی]] [[پۆل:وەرزشوانانی ئەمریکی جولەکە]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە وێستێرنەکان]] [[پۆل:ڕێبازەکانی ئەکتەران]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئێمی پرایم تایم بۆ نمایشێکی نایاب لەلایەن ئەکتەری پاڵپشتەوە لە کورتەزنجیرە یان فیلمێک]] [[پۆل:خەڵاتی دەستکەوتی ژیانی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە]] [[پۆل:براوەکانی ورچی زیوین بۆ باشترین ئەکتەر]] [[پۆل:جولەکەکانی ئەشکەنازی ئەمریکی]] bafh1ento9khrmt7k33tuz2zz7q8yoe 0 263318 1706442 1544714 2026-11-10T15:23:13Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706442 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ ڕوبێنس''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Reubens}}؛ ٢٧ی ئابی ١٩٥٢ لە [[پیکسکیل، نیویۆرک]] – ٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٣ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو. لە ١٩٧٧ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ٢٠٢٣ بەردەوام بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0000607}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|کۆمیدیا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Paul Reubens}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٣]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئەمریکی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:جولەکەکانی سەدەی بیست و یەکی ئەمریکی]] [[پۆل:کۆمیدیاکارە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:کوڕە نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دەرھێنەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:نووسەرە تەلەڤیزیۆنییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسە جولەکەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:سیناریۆنووسەکانی کالیفۆرنیا]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:ناشتنەکان لە گۆڕستانی ھۆڵیوود فۆرێڤەر]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلمە ئێڵ جی بی تییەکان]] [[پۆل:خەڵکە ئێڵ جی بی تییەکانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] 7yfl1iydxf765l0yiscahk511uc9rv9 0 263324 1706434 1544729 2026-11-10T15:19:52Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706434 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ ساتەرفیڵد''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Satterfield}}؛ لەدایکبووی ١٩ی ئابی ١٩٦٠ لە [[نەشڤیل]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٨٦ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0766403}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] [[پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی ویلایەتی تێنێسی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] 1823n10bt67w2id3z9ihqrwzenlcvkt 0 263339 1706435 1527150 2026-11-10T15:20:12Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706435 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ سپێرەر''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Sparer}}؛ ١٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٢٣ لە [[بۆستن]] – ١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٩ لە [[نیویۆرک]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0816926}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٣]] [[پۆل:مردووانی ١٩٩٩]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی ھارڤارد]] bvk087ehiiy5stgcy2skvwvzzuno09z 0 263357 1706441 1527207 2026-11-10T15:22:37Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706441 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ ویلسۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Willson}}؛ لەدایکبووی ٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٤٥ لە [[فێرمۆنت، مینیسۆتا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٧٠ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ئێستا بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0932750}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٥]] 81hkg8uhck43u21ddxgjsj89yyh6ovs 0 263358 1706433 1527141 2026-11-10T15:19:32Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706433 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆڵ زالوم''' ({{بە ئینگلیزی|Paul Zaloom}}؛ لەدایکبووی ١٤ی کانوونی یەکەمی ١٩٥١ لە [[گاردن سیتی، نیویۆرک]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0952464}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Paul Zaloom}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە سوورییەکان]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] afrehma5bht7534sylzindr59f5q7in 0 263390 1706453 1544683 2026-11-10T15:32:53Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706453 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیت پلۆسێک''' ({{بە ئینگلیزی|Pete Ploszek}}؛ لەدایکبووی ٢٠ی کانوونی دووەمی ١٩٨٧ لە [[ھینسدەیل، ئیلینۆیس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ٢٠١٢ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمی [[کاپتن مارڤڵ (فیلم)|کاپتن مارڤڵ]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|5293935}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٧]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی پرینستۆن]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] bn37izun8wn79ffccace4wgt7mxry3x 0 263392 1706456 1527397 2026-11-10T15:35:38Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706456 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر بەیرد''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Baird}}؛ ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٥١ لە [[نیویۆرک]] – ١٦ی تەممووزی ٢٠٠٤) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0047911}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥١]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٤]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٢]] isfnvygzwe67zs3eodb2dctgpyxbvm9 0 263403 1706462 1527487 2026-11-10T15:40:23Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706462 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر کامبۆر''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Cambor}}؛ لەدایکبووی ٢٨ی ئەیلوولی ١٩٧٨ لە [[ھیووستن]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1186775}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Cambor}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٨]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] kp0yykuuobegf2i4wq2uxk0258fvrl7 0 263407 1706464 1545824 2026-11-10T15:40:44Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706464 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پیتەر کرەیگ''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Craig}}؛ لەدایکبووی ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٦٩ لە [[لۆس ئانجلەس]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0185976}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|وێژە}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Craig}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی ئیمی پرایم تایم]] hsdd99kxxipflcqz6nr6mq9u21okvbp 0 263413 1706455 1544679 2026-11-10T15:34:43Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706455 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر ئێمشویلەر''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Emshwiller}}؛ لەدایکبووی ٥ی شوباتی ١٩٥٩ لە [[لێڤیتاون، نیویۆرک]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٦٣ دەستی بە چالاکی کردووە و تا ئێستا بەردەوامە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0256681}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:نووسەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:نووسەرە ناخەیاڵییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی ئەمریکیی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:شاعیرانی ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ڕۆماننووسانی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:شاعیرە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسە کوڕە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:نووسەرانی خەیاڵی زانستیی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:دەستکاریکەرە خەیاڵییە زانستییەکان]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] q8qut9wsz2hh9vff08b960848rls33k 0 263427 1706466 1527498 2026-11-10T15:41:16Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان؛ ھەروەھا لابردنی پۆل:زیندووان (ناکۆکە لەگەڵ پۆل:مردووانی ٢٠٢٥) 1706466 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر گرین''' ({{بە ئینگلیزی|Pedro Castillo}}؛ لەدایکبووی ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٥ لە [[مۆنتکلێر، نیوجێرزی]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٠ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0338886}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Greene}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی شاری فیلادلفیا]] nyzx9xrrjqxskyifuxjhq4txv5ph6a5 1706622 1706466 2026-11-10T20:04:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی یەک سەرچاوە|ژکزی یەک سەرچاوە]]}} 1706622 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر گرین''' ({{بە ئینگلیزی|Pedro Castillo}}؛ لەدایکبووی ٨ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٥ لە [[مۆنتکلێر، نیوجێرزی]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٠ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0338886}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Greene}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٥]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٥]] [[پۆل:ئەکتەرانی نێر لە ویلایەتی نیویۆرک]] [[پۆل:ئەکتەرە نێرەکانی شاری فیلادلفیا]] 3mapbee22xgmka7ecngu7wyidcbhkfr 0 263431 1706467 1544640 2026-11-10T15:41:40Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706467 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر ھۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Ho}}؛ لەدایکبووی ١٣ی ئەیلوولی ١٩٧٥ لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٩٤ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0387363}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Ho}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی خەڵکی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی لۆس ئانجلەس]] [[پۆل:ئەکتەرانی پیاو لە تۆرۆنتۆوە]] [[پۆل:دوور لە وڵاتانی ئەمریکی لە کەنەدا]] h28o21n9bsjiweoegm4a19q10nx6gjx 0 263437 1706458 1527407 2026-11-10T15:36:29Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706458 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر جەیمس براینت''' ({{بە ئینگلیزی|Peter James Bryant}}؛ لەدایکبووی ١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٠ لە [[سیدنی]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. بەشداریی لە زنجیرەی [[ڕۆژێک لە ڕۆژان]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0117206}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئوسترالی]] [[پۆل:ئەکتەرە ڕەسەنەکانی ئوسترالیا]] 01q4ziwtsylhqq7gxf5drmv2igytwit 0 263458 1706460 1527450 2026-11-10T15:38:25Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی پۆل:زیندووان، چونکە وتارەکە لە پۆل:مردووانی ٢٠٢٤ دایە 1706460 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر مارشال''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Marshall}}؛ لەدایکبووی ٣٠ی ئازاری ١٩٢٦ لە [[ھەنتینگتۆن، ڤیرجینیای ڕۆژاوا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٥٠ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0551102}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Marshall}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] ogjkt6muu9p6a6ex6s1cb8vhf8duqx8 1706626 1706460 2026-11-10T20:06:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ژکزی یەک سەرچاوە|ژکزی یەک سەرچاوە]]}} 1706626 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر مارشال''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Marshall}}؛ لەدایکبووی ٣٠ی ئازاری ١٩٢٦ لە [[ھەنتینگتۆن، ڤیرجینیای ڕۆژاوا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٥٠ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0551102}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن|مۆسیقا}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Marshall}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٦]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] oegqzjsw4abzqwex40okx8o7yej39od 0 263473 1706461 1544651 2026-11-10T15:40:13Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی پۆل:زیندووان، چونکە وتارەکە لە پۆل:مردووانی ٢٠٢٤ دایە 1706461 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر ڕێنادای''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Renaday}}؛ لەدایکبووی ٩ی حوزەیرانی ١٩٣٥ لە [[نیو ئیبێریا، لویزیانا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٦١ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0719115}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ڕادیۆی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] o66ejqbzfnk3m4yyvqsdtbu0wjhpdcb 1706625 1706461 2026-11-10T20:05:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}}؛ لابردنی تاگەکانی {{[[داڕێژە:ژکزی یەک سەرچاوە|ژکزی یەک سەرچاوە]]}} و {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1706625 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''پیتەر ڕێنادای''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Renaday}}؛ لەدایکبووی ٩ی حوزەیرانی ١٩٣٥ لە [[نیو ئیبێریا، لویزیانا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٦١ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0719115}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ڕادیۆی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٣٥]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٢٤]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] 0sib36q6owndwpp9bmm941tkynzxd0x 0 263479 1706459 1527424 2026-11-10T15:37:15Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706459 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر سیمۆن''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Simon}}؛ لەدایکبووی ٢٧ی ئەیلوولی ١٩٤٣ لە [[نیویۆرک]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0800335}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٤٣]] [[پۆل:ئەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرانی ویلایەتی نیویۆرک (ویلایەت)]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی شانۆی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] 3ly0p8qu5nk9iud7cb88ywlf9dsjk6u 0 263494 1706454 1527372 2026-11-10T15:34:03Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706454 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتی پابلۆ''' ({{بە ئینگلیزی|Petey Pablo}}؛ لەدایکبووی ٢٢ی تەممووزی ١٩٧٣ لە [[گرینڤیل، کارۆلینای باکوور]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٨٨ دەستی بە چالاکی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|1294140}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٣]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی پیاوی ئەمریکی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ڕاپەڕە نێرە ئەفریقی-ئەمریکییەکان]] [[پۆل:مۆسیقاژەنانی ھیپ ھۆپی کەناری ڕۆژھەڵات]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:گۆرانیبێژانی ڕاپی نیویۆرکی]] [[پۆل:ڕاپەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] m7p1xxdqaqdozne5iud463zg677s406 0 263557 1706471 1544334 2026-11-10T15:50:13Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706471 wikitext text/x-wiki {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پیێرس برۆسنان''' ({{بە ئینگلیزی|Pierce Brosnan}}؛ لەدایکبووی ١٦ی ئایاری ١٩٥٣ لە [[درۆگێدا]]) [[ئەکتەر]]ێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکی]]یە. لە ١٩٦٦ دەستی بە چالاکی کردووە. بەشداریی لە فیلمەکانی [[پیاوی تشرینی دووەم]] و [[دەرنەچوون (فیلم)|دەرنەچوون]]دا کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تەممووزی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|0000112}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھۆڵیوود|فیلم|ئەکتەران|ژیاننامە|ھونەرەکان|تەلەڤیزیۆن}} {{ئەکتەر-کۆلکە}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Pierce Brosnan}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٣]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی پیاوی ئەمریکیی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی فیلمە پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەکتەرەکانی تەلەڤیزیۆنی پیاوی ئەمریکی]] [[پۆل:ئەکتەرانی دەنگیی پیاوە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:ئەمریکییەکانی بە ڕەگەز ئیری]] [[پۆل:خێرخوازە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەرھەمھێنەرانی فیلم لە کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:ئەفسەرە فەخرییەکانی نیشانی ئیمپڕاتۆریەتی بەڕیتانی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئەمریکییەکانی کایەی ڤیدیۆیی]] [[پۆل:نیگارکێشە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] ilj1gyjjk9dw44718kpg85ejgdw7egv 102 266305 1706898 1580795 2026-11-11T09:16:25Z Shaween 18477 /* ناچالاک یان خانەنشینەکان */ 1706898 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {{سەرپەڕەی کۆمەڵە وتارەکان}} == ئەندامەکان == ئەوانەی <s>ھێڵیان بە ناودا ھاتووە</s>، ناچالاکن و/یان [[ویکیپیدیا:خانەنشین|خانەنشینن]]. '''تۆخەکان''' ئەندامانی ئێستای پڕۆژەکەن و چالاک یان نیمچەچالاکن. === بەکارھێنەران === ئەگەر دەتەوێت بەشداری بکەیت، ئەوا ناوی ھەژمارەکەت (بەپێی ئەلفوبێ) بەم پێڕستەی خوارەوە زیاد بکە: ==== چالاکەکان ==== * '''[[بەکارھێنەر:Hivja|Hivja]]''' * '''[[بەکارھێنەر:Tessla|Tessla]]''' * [[بەکارھێنەر:Aram|Aram]] * [[بەکارھێنەر:Paraw|Paraw]] * [[بەکارھێنەر:مامۆستا|مامۆستا]] ==== ناچالاک یان خانەنشینەکان ==== * <s>[[بەکارھێنەر:Ahrir|Ahrir]]</s> * <s>[[بەکارھێنەر:Aro Salar|Aro Salar]]</s> * <s>[[بەکارھێنەر:Danial2703kurdistan|Danial2703kurdistan]]</s> * <s>[[بەکارھێنەر:Khabat4545|Khabat4545]]</s> * <s>[[بەکارھێنەر:Nskoalj|Nskoalj]]</s> * [[بەکارھێنەر:Arya sarhan|Arya sarhan]] * [[بەکارھێنەر:Kurd2021|Kurd2021]] * [[بەکارھێنەر:Kushared|Kushared]] * [[بەکارھێنەر:Sakura emad|Sakura emad]] * [[بەکارھێنەر:Serchia|Serchia]] * [[بەکارھێنەر:Shaween|Shaween]] * [[بەکارھێنەر:Ravan|Ravan]] === بۆتەکان === ئەگەر دەتەوێت بەشداری بە بۆتەکەت بکەیت، ئەوا ناوی بۆتەکەت (بەپێی ئەلفوبێ) بەم پێڕستەی خوارەوە زیاد بکە: * '''[[بەکارھێنەر:AramBot|AramBot]]''' * <s>[[بەکارھێنەر:TesslaBot|TesslaBot]]</s> {{End tab}} l3n2n8atba3zny6zltcb9ur17xezkwf 0 266498 1706406 1410338 2026-11-10T13:40:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706406 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ٢٠٢٤ی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا''' ({{بە ئینگلیزی|2024 United States presidential election}}) ٦٠ەمین [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھەڵبژاردن]]ی چوار ساڵەی سەرۆکایەتیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بوو، کە لە ڕۆژی سێشەممەی ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ بەڕێوە چوو. لە ھەر ھەڵبژاردنێکدا دەنگدەرانی ھەر [[ویلایەتەکانی ئەمریکا|ویلایەتێک]] و [[ھەڵبژاردنەکان لە بەشی کۆلومبیا|بەشی کۆڵۆمبیا]] کۆمەڵێک ھەڵبژێری کۆلێژ لە ھەڵبژاردنەکانی ئەمریکا ھەڵدەبژێرن، کە دواتر سەرۆک کۆمار و جێگری سەرۆک کۆمار بۆ ماوەی چوار ساڵ ھەڵدەبژێردرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|سەردێڕ=A simple guide to the US 2024 presidential election|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-us-canada-67285325|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=BBC News|زمان=en-GB}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Voting and elections {{!}} USAGov|ناونیشان=https://www.usa.gov/voting-and-elections|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.usa.gov|زمان=en}}</ref> [[دۆناڵد ترامپ]] نوێنەری [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارییەکان]] و [[کامڵا ھاریس]] نوێنەری [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکان]] لە ئەم ھەڵبژاردنەیە، ئەمەش لە کاتێکدایە [[جۆ بایدن]]، [[سەرۆک کۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرۆک کۆماری ئەمریکا]] و نوێنەری پێشتری دیموکراتەکان لە بەشداریکردنەوەی لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی [[کشانەوەی جۆ بایدن لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ٢٠٢٤ی ویلایەتە یەکگرتووەکان|کشایەوە]].<ref name="BidenKamala">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Shear|یەکەم=Michael D.|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Live Updates: Biden Drops Out of Presidential Race, Endorses Harris|ناونیشان=https://www.nytimes.com/live/2024/07/21/us/trump-biden-election|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٤|ئیش=The New York Times|issn=0362-4331|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240721180115/https://www.nytimes.com/live/2024/07/21/us/trump-biden-election}}</ref> لە ئەنجامدا دۆناڵد ترامپ بووە براوەی ٦٠ەمین ھەڵبژاردنی ویلایەتە یەکگرتووەکان و لە ٢٠ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥دا، وەک ٤٧ەمین سەرۆک کۆماری ئەمریکا دەستبەکار بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 2024}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٢٠}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دۆناڵد ترامپ]] [[پۆل:جۆ بایدن]] [[پۆل:سەرۆکایەتیی جۆ بایدن]] rf01sg9crqazrb7qqqb3s2x0tt0p0fy 0 266824 1706405 1540653 2026-11-10T13:40:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706405 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠١٦،''' ٥٨ەمین ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا بوو کە لە ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦ ڕوویدا. [[دۆناڵد ترامپ|دۆناڵد ترەمپ،]] بازرگان و [[مایک پێنس]]، پارێزگاری ویلایەتی ئیندیانا، بە بلیتی پارتی کۆمارییەکان، لە [[ھیلاری کڵینتن|ھیلاری کلینتۆن،]] وەزیری پێشووی دەرەوەی ئەمریکا و تیم کەین، سیناتۆری ویلایەتی ڤێرجینیایان بردەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=In major upset, Donald Trump wins the presidency|ناونیشان=http://www.cbsnews.com/news/in-a-surpising-upset-donald-trump-wins-the-presidency/|وێبگە=[[CBS News]]}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 2016}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:دۆناڵد ترامپ]] [[پۆل:ھیلاری کلینتۆن]] [[پۆل:سەرۆکایەتیی دۆناڵد ترامپ]] gm4t75ivinfdiu8whhlhxu536sb0jd6 0 266826 1706404 1540652 2026-11-10T13:39:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706404 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا''' '''لە ساڵی ٢٠١٢''' لە ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢ ڕوویدا. [[باراک ئۆباما]]، سەرۆکی پێشووتر و کاندیدی دیموکراتەکان، سەرکەوتنی بەدەستھێنا. ئەو لە [[میت ڕۆمنی]] کاندیدی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارییەکان]] کە حاکمی پێشووی ویلایەتی ماساشوستس بوو، بردەوە. ھەروەھا ھەڵبژاردن بۆ [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|ئەنجومەنی پیرانی]] ئەمریکا و ئەنجومەنی نوێنەرانی ئەمریکا ئەنجامدرا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سیاسەت|دەیەی ٢٠١٠}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 2012}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:جۆ بایدن]] [[پۆل:میت ڕۆمنی]] 6n2hdcixvv2env10mh6998w247f884k 0 266837 1706395 1540641 2026-11-10T13:38:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706395 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٧٦''' لە ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٧٦ ڕوویدا. [[جیمی کارتەر]]، کاندیدی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکان]] و پارێزگاری پێشووی جۆرجیا، سەرکەوتنی بەدەستھێنا. ئەو لە سەرۆک [[گێرالد فۆرد|جیراڵد فۆرد]] کە [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆماریخواز]] بوو، بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|سیاسەت }} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1976}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 8v6w23d6w69cr42ju4810pbuwrhxk11 0 266838 1706403 1540651 2026-11-10T13:39:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706403 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا''' '''لە ساڵی ٢٠٠٨''' لە ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨ ڕوویدا. [[باراک ئۆباما]] کاندیدی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکان]] و سیناتۆری بچووکی ئەمریکا لە [[ئیلینۆی|ویلایەتی ئیلینۆیس]] لە ھەڵبژاردنەکاندا سەرکەوتنی بەدەستھێنا. ئەو لە جۆن مەککەین ی کاندیدی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارییەکانی]] بردەوە کە سیناتۆری باڵای ئەمریکا بوو لە ویلایەتی ئەریزۆنا. سەرکەوتنی ئۆباما لەم ھەڵبژاردنەدا بووە ھۆی ئەوەی ببێتە یەکەم سەرۆکی [[ئەمریکییە ئەفریقییەکان|ئەفریقی-ئەمریکی]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 2008}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:جۆ بایدن]] 79i8aj9bvh58uj61x93l7wxz2neo5hm 0 266839 1706402 1540650 2026-11-10T13:39:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706402 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٤''' لە ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٤ ڕوویدا. [[جۆرج دەبلیوو بوش|جۆرج بوش]]، کاندیدی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارییەکان]]، سەرکەوتنی بەدەستھێنا. ئەو لە [[جۆن کێری]] کاندیدی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکانی]] بردەوە کە [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|سیناتۆری بچووکی ئەمریکا]] بوو لە [[ماساچووسیتس|ویلایەتی ماساشوستس]]. [[سیاسەتی دەرەکی]] گەورەترین پرس بوو لە کاتی ھەڵبژاردنەکاندا بە شێوەیەکی سەرەکی بەھۆی [[شەڕی تیرۆر]] و [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 2004}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:جۆن کێری]] [[پۆل:جۆرج دەبلیوو بوش]] evd2hwr1kx5qsoge6pjeyotmm7rs2nj 0 266840 1706387 1448786 2026-11-10T13:37:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706387 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٤٤دا''' ٤٠ھەمین ھەڵبژاردن بوو لە [[مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژووی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکادا]]. لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٤٤ ڕوویدا. [[سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرۆکی]] [[لەپۆستدابوون|لەپۆستدابوونی ئەمریکا]] [[فرانکلین ڕۆزڤێڵت|فرانکلین دی ڕۆزڤێڵت]] (FDR) لە ھەڵبژاردنی گشتیدا سەرکەوتنی بەسەر تۆماس ئی دیوی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆماریخوازدا]] بەدەستھێنا. لە [[کۆلێژی ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆلێژی ھەڵبژاردنەکاندا]]، ڕۆزڤێڵت ٤٣٢ دەنگی بەدەستھێنا لەکاتێکدا دیوی ٩٩ دەنگی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Election of 1944|ناونیشان=http://www.presidency.ucsb.edu/showelection.php?year=1944|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=The American Presidency Project|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081208181556/http://www.presidency.ucsb.edu/showelection.php?year=1944|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ڕۆزڤێڵتی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکرات]]، خولی چوارەمی نەبینراوی سەرۆکایەتی بەدەستھێنا.<ref name="History">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=FDR wins unprecedented fourth term|ناونیشان=http://www.history.com/this-day-in-history/fdr-wins-unprecedented-fourth-term|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=History/ A&E Television Networks, LLC}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1944}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فرانکلین ڕۆزڤێڵت]] 76a0twjx7m4esk3o4h9cvqk5blnmwpv 0 266842 1706400 1540647 2026-11-10T13:39:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706400 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٩٦''' لە ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦ ڕوویدا. [[بیڵ کڵینتن|بیل کلینتۆن]]، کاندیدی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکان]]، سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە بۆب دۆل کاندیدی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارییەکان]] کە [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|سیناتۆری]] پێشووی [[کانزاس]] بوو بۆ سەرۆکایەتی ئەمریکا و ڕۆس پێرۆت کاندیدی پارتی چاکسازی کە بازرگان بوو، بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1996}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:بیل کلینتۆن]] hgu1dnc268uuzq948wpp81rjc9xvekg 0 266843 1706401 1540649 2026-11-10T13:39:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706401 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ٢٠٠٠''' لە ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠ ڕوویدا. [[جۆرج دەبلیوو بوش|جۆرج بوش]]، کاندیدی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارییەکان]] کە پارێزگاری ویلایەتی تێکساس بوو و کوڕە گەورەکەی ٤١ھەمین سەرۆکی ویلایەتی تەکساس بوو، [[جۆرج ئێچ دەبلیوو بوش|جۆرج ئێچ دبلیو بوش]]، سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە کاندیدی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکان]]، [[ئەل گۆر]] کە [[جێگری سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|جێگری سەرۆک]] بوو، بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ٢٠٠٠}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 2000}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:جۆرج دەبلیوو بوش]] c4vni0xa8pzmorcuevoo3bu01iyrqiu 0 266846 1706399 1540646 2026-11-10T13:39:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706399 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٩٢''' لە ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٩٢ ڕوویدا. [[بیڵ کڵینتن|بیل کلینتۆن]]، کاندیدی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکان]] و پارێزگاری ویلایەتی ئەرکانساس، سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە [[جۆرج ئێچ دەبلیوو بوش|جۆرج ئێچ دبلیو بوش]] کە [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆماری]] بوو و ڕۆس پیرۆت کاندیدی [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆی]] بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1992}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:بیل کلینتۆن]] lkspc6s53s6atw1j9qex6cdcibdywio 0 266847 1706397 1540644 2026-11-10T13:38:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706397 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٨٤''' لە ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٤ ڕوویدا. [[ڕۆناڵد ڕەیگن|ڕۆناڵد ڕیگان]]، سەرۆکی لەپۆستدابوو و کاندیدی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارییەکان]]، سەرکەوتنی بەدەستھێنا. ئەو لە واڵتەر مۆندەیلی کاندیدی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکان]] کە جێگری سەرۆکی [[جیمی کارتەر]] بوو، بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1984}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} mqo22f05r7t7nlvowu85zg7gxekv2ov 0 266867 1706393 1540639 2026-11-10T13:38:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706393 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٦٨،''' ٤٦ەمین [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھەڵبژاردنی چوار ساڵەی سەرۆکایەتی]] بوو، کە لە سێشەممە ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٦٨ بەڕێوەچوو. کاندیدی کۆمارییەکان، [[جێگری سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|جێگری پێشووی سەرۆکی]] ئەمریکا، [[ڕیچارد نیکسۆن]]، لە ھەردوو کاندیدی دیموکراتەکان، جێگری سەرۆکی لەپۆستدابووی ئەمریکا، ھوبێرت ھامفری و کاندیدی پارتی سەربەخۆی ئەمریکا، جۆرج واڵاس، پارێزگاری پێشووی ویلایەتی ئەلابامای بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1968}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} ijq394eu2ddwjbg14skx9b5m6yvt8tv 0 266869 1706398 1540645 2026-11-10T13:38:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706398 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٨٨''' لە ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٨٨ ڕوویدا. [[جۆرج ئێچ دەبلیوو بوش|جۆرج ئێچ دبلیو بوش]] کاندیدی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارییەکان]] و [[جێگری سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|جێگری سەرۆکی ئەمریکا]] سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە کاندیدی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکان]]، مایکل دوکاکیس، پارێزگاری ویلایەتی [[ماساچووسیتس|ماساشوستسی]] بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1988}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} au8dymu0bdrb98hd5liay2vn5blp52w 0 266870 1706386 1370138 2026-11-10T13:36:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706386 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٤٠دا''' ٣٩ھەمین ھەڵبژاردن بوو لە [[مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژووی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکادا]]. لە ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٤٠ ڕوویدا. [[فرانکلین ڕۆزڤێڵت|فرانکلین دی ڕۆزڤێڵت]] سەرۆکی لەپۆستدابووی ئەمریکا سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە کاندیدی کۆمارییەکان، وێندێل ویلکی بردەوە. ئەمە تاکە جار بوو تا ئێستا کەسێک بۆ خولی سێیەم وەک سەرۆکی ئەمریکا ھەڵبژێردرابێت.<ref name="Stat">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Share of electoral college* and popular votes** in the 39th US presidential election in 1940|ناونیشان=https://www.statista.com/statistics/1056563/distribution-votes-1940-us-presidential-election/|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Statista}}</ref><ref name="Arch">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=1940 Electoral College Results|ناونیشان=https://www.archives.gov/electoral-college/1940|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=National Archives}}</ref> ئەوە ٣٩ھەمین ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی بوو لە مێژووی ئەمریکادا و دوا ھەڵبژاردن بوو پێش ئەوەی [[جەنگی جیھانیی دووەم|جەنگی جیھانی دووەم]] ڕووبدات. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1940}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فرانکلین ڕۆزڤێڵت]] [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٤٠]] 9vfyp3xohzq5ssjc86erautljxk3dw5 0 266871 1706396 1540642 2026-11-10T13:38:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706396 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٨٠''' لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٨٠ ڕوویدا. [[ڕۆناڵد ڕەیگن|ڕۆناڵد ڕیگان]] کاندیدی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارییەکان]] و [[پارێزگاری کالیفۆرنیا|پارێزگاری پێشووی ویلایەتی کالیفۆرنیا]] سەرکەوتنی بەدەستھێنا. ئەو لە سەرۆکی لەپۆستدابوو [[جیمی کارتەر]] کە [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکرات]] بوو و جۆن بی ئەندەرسۆن کە کاندیدی لایەنی سێیەمی دیار بوو کە [[سیاسەتوانی سەربەخۆ|سەربەخۆ]] بوو، بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1980}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 478852c82bf9ppu1e5p1yhby0c6p5lm 0 266872 1706391 1540637 2026-11-10T13:37:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706391 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٦٠''' لە ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٦٠ ڕوویدا. ئەم ھەڵبژاردنە لە نێوان سیناتۆر [[جان ئێف. کێنیدی|جۆن ئێف کێنێدی]] و جێگری سەرۆک [[ڕیچارد نیکسۆن]] بوو، کە کێنێدی بە شێوەیەک سەرکەوتنی بەدەستھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1960}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە ١٩٦٠]] qtqnufhd26vbc01cn9bu8184fffi18o 0 266873 1706384 1540632 2026-11-10T13:36:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706384 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٣٢دا''' ٣٧ەمین ھەڵبژاردن بوو لە [[مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژووی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکادا]]. لە ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٣٢ ڕوویدا. [[فرانکلین ڕۆزڤێڵت|فرانکلین دی ڕۆزڤێڵت]]، کاندیدی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکان]] کە پارێزگاری نیویۆرک بوو، سەرکەوتنی بەدەستھێنا و لە سەرۆکی لەپۆستدابووی کۆمارییەکان، [[ھێربێرت ھۆڤەر|ھێربێرت ھوڤەری]] بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1932}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فرانکلین ڕۆزڤێڵت]] qvbzg9wqm1n44mkanuejjxl2xjfea5g 0 266874 1706388 1540634 2026-11-10T13:37:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706388 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٤٨''' لە ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٤٨ ڕوویدا. ئەم ھەڵبژاردنە لە نێوان [[ھاری تروومەن|ھاری ئێس ترومان]] ([[سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرۆکی]] ئەو کاتە) و تۆماس ئی دیوی (حاکمی نیویۆرک) بوو. ترومان بە ٣٠٣ دەنگی ھەڵبژاردن سەرکەوتنی بەدەستھێنا. دیوی ١٨٩ دەنگی ھەڵبژاردنەکانی بەدەستھێنا. تۆرمۆند ٣٩ دەنگی ھەڵبژاردنی بەدەستھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1948}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} s3217tdjfanru90ctz1aw2dfa7kd64x 0 266875 1706394 1540640 2026-11-10T13:38:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706394 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٧٢''' لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٧٢ ڕوویدا. سەرۆک [[ڕیچارد نیکسۆن]] بۆ خولی دووەم ھەڵبژێردرایەوە. ئەو لە کاندیدی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکان]]، سیناتۆر جۆرج مەکگۆڤەرن لە [[داکۆتای باشوور]]ی بردەوە. نیکسۆن بە زەبری گەورە لە ھەڵبژاردنەکاندا سەرکەوتنی بەدەستھێنا (٤٩ لە کۆی ٥٠ ویلایەتی بردەوە) و ٥٢٠ دەنگی ھەڵبژاردنەکانی بەدەستھێنا. مەکگۆڤەرن ١٧ دەنگی ھەڵبژاردنی بەدەستھێنا. جۆن ھۆسپێرس یەک دەنگی ھەڵبژاردنی لەلایەن دەنگدەرێکی [[ڤیرجینیا|ڤێرجینیا]] بەدەستھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1972}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:١٩٧٢ لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] 5zqolwxd3hf2an2pzmrj8u9dwucrwh1 0 266877 1706392 1540638 2026-11-10T13:37:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706392 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٦٤''' لە ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٦٤ ڕوویدا. لە نێوان [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکرات]] [[لیندۆن بی جۆنسۆن|لیندۆن جۆنسۆن]] سەرۆکی ئەمریکا و ھاوڕێی کاندیدەکەی ھوبێرت ھامفری لە ویلایەتی مینیسوتا بوو لە بەرامبەر باری گۆڵد واتەری [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆماریخواز]] کە [[ئەنجومەنی پیران|سیناتۆری]] ویلایەتی [[ئەریزۆنا]] و ھاوڕێی کاندیدەکەی، ئەندامی کۆنگرێس ویلیام میلەر لە نیویۆرک. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1964}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 7wkifkkyqikjo3fjlz9s8r8mooa6ldt 0 266880 1706376 1540624 2026-11-10T13:35:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706376 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٠٠''' ٢٩ھەمین ھەڵبژاردن بوو لە [[مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژووی ئەمریکادا]]. لە ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٠٠ ڕوویدا. ویلیام مەکینلی، سەرۆکی لەپۆستدابووی ئەمریکا، سەرکەوتنی بەدەستھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1900}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} f8tlaukppe13y1k70lrc29x88b5s5f3 0 266881 1706390 1540636 2026-11-10T13:37:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706390 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٥٦''' لە ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٥٦ ڕوویدا. سەرۆک [[دوایت د. ئایزێنھاوەر|دوایت دی ئایزنھاوەر]] سەرکەوتنی بەدەستھێنا بۆ دووبارە ھەڵبژاردنەوە بۆ خولی دووەم. لە ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ساڵی ١٩٥٢ دا لە ئادلای ستیڤنسۆنی حاکمی پێشووی ویلایەتی ئیلینۆیس بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1956}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 5m5et8bvvxs9hugce85bmtlo1tbdzjo 0 266882 1706371 1540619 2026-11-10T13:34:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706371 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٨٠دا''' ٢٤ەمین ھەڵبژاردن بوو لە [[مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژووی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکادا]]. لە ٢ی تشرینی دووەمی ١٨٨٠ ڕوویدا. ئەم ھەڵبژاردنە لە نێوان ئەندامی کۆنگرێس [[جەیمس ئەی گارفیلد|جەیمس ئەی گارفیڵد]] لە [[ئۆھایۆ]] و جەنەڕاڵ مەیجر وینفیڵد ئێس ھانکۆکی ویلایەتی [[پێنسیلڤانیا]] بوو. گارفیڵد بە ٢٤٤ دەنگی ھەڵبژاردن سەرکەوتنی بەدەستھێنا و ھانکۆک تەنھا ١٥٥ دەنگی ھەڵبژاردنی بەدەستھێنا؛ بەڵام گارفیڵد لە ساڵی یەکەمی پۆستەکەیدا لە ئەیلوولی ١٨٨١ تیرۆرکرا و جێگری سەرۆکەکەی [[چێستەر ئەی ئارتور|چێستەر ئەی ئارسەر]] شوێنی دەگرێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1880}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٨٨٠]] [[پۆل:١٨٨٠]] 468ojh8l9doj8zfcmjwg6c0vjc014s0 0 266883 1706372 1540620 2026-11-10T13:34:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706372 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٨٤دا''' ٢٥ەمین ھەڵبژاردن بوو لە [[مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژووی ئەمریکادا]]. لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٨٨٤ ڕوویدا. ئەم ھەڵبژاردنە لە نێوان حاکم [[گرۆڤەر کلیڤلاند]] لە [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆرک]] و [[سکرتێری ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|وەزیری پێشووی دەرەوەی ئەمریکا]] [[جەیمس جەی بلاین|جەیمس جی بلەین]] لە [[مەین|ویلایەتی مەین]] بوو. کلیڤلاند بە ٢١٩ دەنگی ھەڵبژاردن سەرکەوتنی بەدەستھێنا. بلەین تەنھا ١٨٢ دەنگی ھەڵبژاردنی بەدەستھێناوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1884}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٨٨٠]] [[پۆل:١٨٨٤]] 663xfonv2sr8odmn61t2bzw0fedv1ob 0 266961 1706382 1540630 2026-11-10T13:36:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706382 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٢٤''' لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٢٤ ڕوویدا. ئەوە ٣٥ەمین ھەڵبژاردن بوو لە مێژووی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکادا]]. ھەڵبژاردنەکە لەلایەن [[کالڤین کولیج]] سەرۆکی [[لەپۆستدابوون|لەپۆستدابووی ئەمریکاوە]] سەرکەوتنی بەدەستھێنا کە لە دوای مردنی [[وارن جی ھاردینگ]] لە ساڵی ١٩٢٣ەوە سەرۆک بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1924}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 0075lm61oqvyakrtynj9nlg6jj050gg 0 266962 1706370 1540618 2026-11-10T13:34:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706370 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٧٦دا''' ٢٤ەمین ھەڵبژاردن بوو لە [[مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژووی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکادا]]. لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٨٧٦ ڕوویدا. ئەم ھەڵبژاردنە لە نێوان حاکم [[ڕۆدەرفۆرد بی ھایس|ڕەزەرفۆرد بی ھایس]] لە [[ئۆھایۆ]] و حاکم ساموێل جەی تیلدن لە [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆرک]] بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1876}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:١٨٧٦]] 2bxyneylaggsmoyx1ze5kyzdur11byx 0 266964 1706379 1540627 2026-11-10T13:35:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706379 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩١٢دا''' ٣٣ھەمین ھەڵبژاردن بوو لە [[مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژووی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکادا]]. لە ٥ی تشرینی دووەمی ١٩١٢ ڕوویدا. ئەم ھەڵبژاردنە پێشبڕکێیەکی ٤ لایەنە بوو لە نێوان پارێزگاری [[نیوجێرزی|نیوجرسی]] ودرو ویلسۆن، سەرۆکی پێشووی نیویۆرک، [[تیۆدور ڕۆزڤێڵت|تیۆدۆر ڕۆزڤێڵت]] سەرۆکی پێشووی [[نیویۆرک (ویلایەت)|ویلایەتی نیویۆرک]]، [[ویلیام ھۆوارد تافت|ویلیام ھاوارد تافت]] سەرۆکی ئێستای [[ئۆھایۆ]] و ئەندامی پێشووی کۆنگرێس یوجین ڤی دێبس لە [[ئیندیانا]]. ویڵسن بە ٤٣٥ دەنگی ھەڵبژاردن سەرکەوتنی بەدەستھێنا، لەکاتێکدا ڕۆزڤێڵت ٨٨ دەنگی ھەڵبژاردنی بەدەستھێنا، تافت ٨ دەنگی ھەڵبژاردنی بەدەستھێنا، دێبس ٠ دەنگی ھەڵبژاردنی بەدەستھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1912}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:١٩١٢]] [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩١٠]] n7kwm8akxg9jnsx3tmhwu4zwnp9ugdb 0 266965 1706480 1700194 2026-11-10T16:34:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706480 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} سێشەممە ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠، ھەڵبژاردنی [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا (٢٠٢٠)|سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا بۆ ساڵی ٢٠٢٠]] '''لە ویلایەتی پێنسیلڤانیا''' بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.independent.co.uk/news/world/americas/us-elections-key-dates-midterms-2020-presidential-house-congress-senate-a8472821.html|سەردێڕ=US elections key dates: When are the 2018 midterms and the 2020 presidential campaign?|دوایین=Kelly|یەکەم=Ben|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠١٨|ئیش=[[The Independent]]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩}}</ref> ویلایەتی پێنسیلڤانیا ٢٠ دەنگی ھەڵبژاردنی لە [[کۆلێژی ھەڵبژاردنەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کۆلێژی ھەڵبژاردنەکاندا]] ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Distribution of Electoral Votes|ناونیشان=https://www.archives.gov/federal-register/electoral-college/allocation.html|ڕێکەوتی سەردان=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|وێبگە=[[National Archives and Records Administration]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190109144218/https://www.archives.gov/federal-register/electoral-college/allocation.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election in Pennsylvania, 2020}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} ocmuuo1cd6iizsxqc62btejz19i6jme 0 266966 1706375 1540623 2026-11-10T13:35:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706375 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٩٦''' ٢٨ەمین [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بوو. لە سێشەممە ٣ی تشرینی دووەمی ١٨٩٦ ڕوویدا. [[ولیام ماکینلی|ویلیام مەکینلی]]، پارێزگاری پێشووی ئەمریکا، کاندیدی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارییەکان]]، لە ویلیام جێنینگز برایانی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکانی]] بردەوە. ھەڵمەتی ساڵی ١٨٩٦ لە کاتی خەمۆکییەکی ئابووریدا ڕوویدا کە پێی دەگوترا ترس و دڵەڕاوکێی ساڵی ١٨٩٣. ھەڵبژاردنەکە بە دیاریکردنی گۆڕانکاری لە «سیستەمی حزبی سێیەم»ەوە بۆ «سیستەمی حزبی چوارەم» دادەنرێت.<ref>Williams (2010)</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1896}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:١٨٩٦]] [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٨٩٠]] 6gci07l4zqt47dfxkykmjdvcwbu8k24 0 266967 1706385 1540633 2026-11-10T13:36:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706385 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٣٦''' ٣٨ەمین [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا]] بوو. لە سێشەممە ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٣٦ بەڕێوەچوو. کاندیدەکان بریتی بوون لە [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکرات]] [[فرانکلین ڕۆزڤێڵت|فرانکلین دی ڕۆزڤێڵت]] و ھاوڕێی کاندیدەکەی جۆن نانس گارنەر و [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆماریخواز]] ئەلف لاندۆن لە [[کانزاس]] و ھاوڕێی کاندیدەکەی فرانک نۆکس. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1936}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٩٣٠]] [[پۆل:فرانکلین ڕۆزڤێڵت]] rq557oklvvjuueov4mqjooeb40y9pvg 0 266969 1706369 1540615 2026-11-10T13:34:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706369 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٦٤دا''' بیستەمین [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھەڵبژاردنی چوار ساڵەی سەرۆکایەتی]] بوو. لە سێشەممە ٨ی تشرینی دووەمی ١٨٦٤ بەڕێوەچوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1864}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:سیاسەتەکانی شەڕی نێوخۆیی ئەمریکا]] [[پۆل:ئەبراھام لینکۆڵن]] 86zbwkb1f0wo9830m18h6x9bsmvtpc2 0 266970 1706389 1540635 2026-11-10T13:37:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706389 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٥٢''' لە ٤ی تشرینی دووەمی ١٩٥٢ ڕوویدا. ئەم ھەڵبژاردنە لە نێوان حاکمی ویلایەتی ئیلینۆیس ئادلای ستیڤنسۆن و ژەنەڕاڵ [[دوایت د. ئایزێنھاوەر|دوایت دی ئایزنھاوەر]] بوو. ئایزنھاوەر بە ٤٤٢ دەنگی ھەڵبژاردن سەرکەوتنی بەدەستھێنا. ئادلای ستیڤنسۆن تەنھا ٨٩ دەنگی ھەڵبژاردنی بەدەستھێنا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1952}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:١٩٥٢]] tgcreqnc7sn1d21ufnlmjasqq9x18wg 0 266971 1706381 1540629 2026-11-10T13:36:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706381 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٢٠دا''' ٣٤ەمین ھەڵبژاردن بوو لە [[مێژووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مێژووی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکادا]]. لە ٢ی تشرینی دووەمی ١٩٢٠ ڕوویدا. ئەم ھەڵبژاردنە لە نێوان جەیمس ئێم کۆکس حاکمی [[ئۆھایۆ]] و [[ئەنجومەنی پیرانی ئەمریکا|سیناتۆری ئەمریکا]] لە [[ئۆھایۆ]] [[وارن جی ھاردینگ]] بوو. ھاردینگ بە ٤٠٤ دەنگی ھەڵبژاردن سەرکەوتنی بەدەستھێنا. جەیمس ئێم کۆکس تەنھا ١٢٧ دەنگی ھەڵبژاردنی بەدەستھێناوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1920}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فرانکلین ڕۆزڤێڵت]] j5cya9xfm9a1pa2s8t6usqpcm03g9jb 0 266974 1706374 1540622 2026-11-10T13:34:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706374 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٩٢''' ٢٧ەمین [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] بوو. لە ٨ی تشرینی دووەمی ١٨٩٢ ڕوویدا. [[گرۆڤەر کلیڤلاند]] کاندیدی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکان]] و [[سەرۆککۆماری ویلایەتە یەکگرتووەکان|سەرۆکی پێشووی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] سەرکەوتنی بەدەستھێنا. ئەو لە سەرۆکی لەپۆستدابووی ئەمریکا، [[بنیامین ھاریسۆن]] و کاندیدی پارتی سێیەمی جەیمس بی ویڤەر، ئەندامی پێشووی کۆنگرێس لە [[ئایۆوا|ویلایەتی ئایۆوا]]، کە وەک ئەندامی پارتی پۆپۆلیستی کاندید بوو، بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1892}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:ویلایەتە یەکگرتووەکان لە دەیەی ١٨٩٠]] [[پۆل:١٨٩٢]] 46pb4h74k4ow4n7tiuitd5wdbxyyooz 0 266979 1706377 1540625 2026-11-10T13:35:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706377 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٠٤،''' ٣٠ەمین [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھەڵبژاردنی چوار ساڵەی سەرۆکایەتی]] بوو، کە لە سێشەممە ٨ی تشرینی دووەمی ١٩٠٤ بەڕێوەچوو. [[تیۆدور ڕۆزڤێڵت|تیۆدۆر ڕۆزڤێڵت]] سەرۆکی لەپۆستدابووی کۆمارییەکان، لە ئاڵتۆن بی پارکەری کاندیدی دیموکراتەکانی بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1904}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} sgteevmz1mx9k9olljhew9b2upx98e9 0 266982 1706373 1540621 2026-11-10T13:34:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706373 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٨٨٨دا''' ٢٦ەمین [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھەڵبژاردنی چوار ساڵەی سەرۆکایەتی]] بوو، کە لە سێشەممە ٦ی تشرینی دووەمی ١٨٨٨ بەڕێوەچوو. [[بنیامین ھاریسۆن]] کاندیدی [[پارتی کۆماری (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|کۆمارییەکان]] کە سیناتۆری پێشووی ئەمریکا بووە و خەڵکی [[ئیندیانا|ویلایەتی ئیندیانا]] بووە، لە [[گرۆڤەر کلیڤلاند]] سەرۆکی لەپۆستدابووی [[پارتی دیموکرات (ویلایەتە یەکگرتووەکان)|دیموکراتەکانی]] [[نیویۆرک (ویلایەت)|نیویۆرک]] بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1888}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} tk4hrwlihgg8znvxbdyik642dr74c6o 0 266983 1706378 1540626 2026-11-10T13:35:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706378 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٠٨دا''' ٣١ەمین [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھەڵبژاردنی چوار ساڵەی سەرۆکایەتی]] بوو، کە لە سێشەممە ٣ی تشرینی دووەمی ١٩٠٨ بەڕێوەچوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1908}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} mr0or9eft2g10br0ulqy9r5dvzd95xm 0 266985 1706380 1540628 2026-11-10T13:35:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706380 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ساڵی ١٩١٦دا''' ٣٣یەمین [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھەڵبژاردنی چوار ساڵەی سەرۆکایەتی]] بوو، کە لە سێشەممە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩١٦ بەڕێوەچوو. سەرۆکی لەپۆستدابووی دیموکراتەکان [[ودرۆ ویلسۆن|ودرو ویلسۆن]] بە شێوەیەک لە چارڵز ئیڤانس ھیوز، کاندیدی کۆمارییەکان، دادوەری پێشووی یاریدەدەری دادگای باڵای بردەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1916}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} m9xeww7p6cfqhecij935q2zzaeitma3 0 266986 1706383 1540631 2026-11-10T13:36:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706383 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی ئەمریکا لە ساڵی ١٩٢٨،''' ٣٦ەمین [[ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ھەڵبژاردنی چوار ساڵەی سەرۆکایەتی]] بوو، کە لە سێشەممە ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٢٨ بەڕێوەچوو. [[ھێربێرت ھۆڤەر|ھێربێرت ھوڤەر،]] وەزیری پێشووی بازرگانی کۆمارییەکان، لە کاندیدی دیموکراتەکان، پارێزگار ئەل سمیی بردەوە.<ref name="The Presidential Vote 1932, pg. 24">The Presidential Vote, 1896–1932, Edgar E. Robinson, pg. 24</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential election, 1928}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} fkffq1ob0dinr9edm1sfj55ez6rjuay 0 267047 1706408 1540657 2026-11-10T13:40:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706408 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} ''' ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئاڵاباما'''، ھەموو ئەو ھەڵبژاردنانە دەگرێتەوە کە لە ویلایەتی [[ئاڵاباما]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] ئەنجامدراون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential elections in Alabama}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} 8uak3qovqri13t5ufvx45lq9c2m99e4 0 267049 1706407 1540656 2026-11-10T13:40:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە) 1706407 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} ''' ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا لە ئالاسکا'''، ھەموو ئەو ھەڵبژاردنانە دەگرێتەوە کە لە ویلایەتی [[ئالاسکا]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] ئەنجامدراون. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{ھەڵبژاردنەکانی سەرۆکایەتیی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{پۆلی کۆمنز|United States presidential elections in Alaska}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} sntx3idpo1i6f1igy51pbh52k0vh8if 0 267465 1706853 1542465 2026-11-11T07:35:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە، ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1706853 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵۆی سەرسپی''' (''ناوی [[زمانی لاتینی|لاتینی]]: Haliaeetus leucocephalus'') باڵندەیەکی نێچیرە و لە [[ئەمریکای باکوور]] دەژی. [[مەل|باڵندەی]] [[نەتەوە|نیشتمانی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکایە]]. ھەڵۆی سەرسپی جۆرێکە لە ھەڵۆی دەریایی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|گیانلەبەران|باڵندەکان|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکای باکوور|ژینناسی|کەنەدا}} {{پۆلی کۆمنز|Haliaeetus leucocephalus}} {{ژینناسی-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:وتارە باشەکانی ویکیپیدیا]] [[پۆل:تاکسۆنەکانی ناونراو لە لایەن کارل لینایۆسەوە]] [[پۆل:مەلەکانی کەنەدا]] [[پۆل:مەلەکانی مەکسیک]] [[پۆل:مەلەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:ھەڵۆکان]] dfiqocxqmlhbekixby56vg3l78xlvy9 0 267466 1706850 1541096 2026-11-11T07:34:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1706850 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵۆی دەریایی''' باڵندەیەکی نێچیرە لە جۆری '''''Haliaeetus'''''. بەزۆری ھەر ماسی دەخۆن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٨ی ئازاری ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ئاو|گیانلەبەران|باڵندەکان|ژینناسی}} {{پۆلی کۆمنز|Haliaeetus}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ژینناسی-کۆلکە}} k0fzdj3xpq8h5e8j2otlvyyzgcmetbs 0 267885 1706826 1703529 2026-11-11T05:46:22Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706826 wikitext text/x-wiki {{Infobox ethnic group|caption=|group=گەلی دراڤیدی|image=|pop=نزیکەی ``245 ملیۆن''|languages=[[زمانە دراڤیدییەکان]]|religions=زۆرتر [[ھیندۆسی]]، و ئەوانی تر: [[جاینیزم]]، [[بوودایی]]، [[ئیسلام]]، [[مەسیحیەت]]، [[جوولەکە]].|related=}} '''دراڤیدی''' ئاماژەیە بۆ خەڵکی باشووری ڕۆژاوای کیشوەری ھیندستان. ئەوان بە چەند زمانێک قسە دەکەن کە ھەموویان لە یەک بنەماڵەی زمانی دراڤیدیدان. [[زمانی تامیلی|زمانی تامیل]] گرنگترین زمانە لەم زمانانە. ڕۆبێرت کاڵدوێڵ یەکەم کەس بوو کە وشەی دراڤیدی وەک ناوی بنەماڵەی زمان بەکارھێنا. ئەم وشەیە لە وشەی [[زمانی سانسکریت|سانسکریت]]ی drāviḍa وەرگیراوە کە لە ڕابردووەوە بۆ ناسینەوەی ئەو کەسانە بەکارھاتووە کە بە زمانی تامیل قسەیان کردووە و لە باشووری ھیندستان دەژیا<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The Dravidian languages {{!}} WorldCat.org |ناونیشان=https://search.worldcat.org/title/57417931 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=search.worldcat.org |زمان=en}}</ref> بەپێی لێکۆڵینەوەکان، بنەچەیان ناوچەکانی ڕۆژاوای ئێرانە و باشووری قەوقاز بریتییە لە… سنووری ئازەربایجان لە باکوور و باشووری شاخەکانی زاگرۆس لە ئێرانی ئێستادا، کە نزیکەی ١٠ ھەزار ساڵ لەمەوبەر کۆچیان کردووە بۆ ھیندستان<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Kanthimathi|یەکەم١=S.|دوایین٢=Vijaya|یەکەم٢=M.|دوایین٣=Ramesh|یەکەم٣=A.|ڕێکەوت=ئابی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Genetic study of Dravidian castes of Tamil Nadu|ناونیشان=https://www.ias.ac.in/article/fulltext/jgen/087/02/0175-0179|journal=Journal of Genetics|بەرگ=٨٧|issue=2|پەڕەکان=١٧٥–١٧٩|doi=10.1007/s12041-008-0027-1|pmid=١٨٧٧٦٦٤٨|s2cid=31562710}}</ref>جووتیارانی ناوچەکانی ڕۆژاوای ئێران، وەک ئازەربایجان و ئیلام و ناوچەکانی دیکەی باکوور و باشوور لە زاگرۆسەکان، کۆچیان کرد بۆ ھیندستان و پاکستان ئەم ھۆزانە بوونە ھۆی سەرھەڵدانی دراڤیدییەکان و شارستانییەتی دۆڵی ئیندوس<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Broushaki |یەکەم=Farnaz |دوایین٢=Thomas |یەکەم٢=Mark G. |دوایین٣=Link |یەکەم٣=Vivian |دوایین٤=López |یەکەم٤=Saioa |دوایین٥=van Dorp |یەکەم٥=Lucy |دوایین٦=Kirsanow |یەکەم٦=Karola |دوایین٧=Hofmanová |یەکەم٧=Zuzana |دوایین٨=Diekmann |یەکەم٨=Yoan |دوایین٩=Cassidy |یەکەم٩=Lara M. |دوایین١٠=Díez-del-Molino |یەکەم١٠=David |دوایین١١=Kousathanas |یەکەم١١=Athanasios |دوایین١٢=Sell |یەکەم١٢=Christian |دوایین١٣=Robson |یەکەم١٣=Harry K. |دوایین١٤=Martiniano |یەکەم١٤=Rui |دوایین١٥=Blöcher |یەکەم١٥=Jens |ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٦|سەردێڕ=Early Neolithic genomes from the eastern Fertile Crescent |ناونیشان=https://www.science.org/doi/10.1126/science.aaf7943?__cf_chl_tk=q8hBGngRUYYfRssffaJSt5MMV.QsFktlya2RGMiVjZM-1689837244-0-gaNycGzNDBA |journal=Science |بەرگ=٣٥٣|issue=6298 |پەڕەکان=٤٩٩–٥٠٣|doi=10.1126/science.aaf7943}}</ref> لە ڕووی بۆماوەیییەوە زۆربەی نەوەکانی دراڤیدییەکانی ھیندستان دەگەڕێنەوە بۆ خەڵکی ڕەسەنی ناوچەکانی ڕۆژاوا و باکووری ڕۆژاوای ئێران، کە لە شاخەکانی زاگرۆسەوە سەرچاوە دەگرن.<ref name="Sylvester 175–180">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Sylvester|یەکەم=Charles|دوایین٢=Krishna|یەکەم٢=Mysore Siddaiah|دوایین٣=Rao|یەکەم٣=Jaya Sankar|دوایین٤=Chandrasekar|یەکەم٤=Adimoolam|ڕێکەوت=2019-03|سەردێڕ=Maternal genetic link of a south Dravidian tribe with native Iranians indicating bidirectional migration|ناونیشان=https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30909755/|journal=Annals of Human Biology|بەرگ=٤٦|issue=2|پەڕەکان=١٧٥–١٨٠|doi=10.1080/03014460.2019.1599067|issn=1464-5033|pmid=٣٠٩٠٩٧٥٥}}</ref><ref name="ncbi.nlm.nih.gov">{{یادکرد وب|نشانی=https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC5113750/|عنوان=Neolithic and zagrosian ancestry in dravidan speaking people of south asia}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Prehistoric genomes from the world's first farmers in the Zagros mountains reveal different Neolithic ancestry for Europeans and South Asians |ناونیشان=https://www.sciencedaily.com/releases/2016/07/160714151201.htm |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=ScienceDaily |زمان=en}}</ref> ئەمڕۆ ئەو کەسانەی سەر بەم ڕەگەزەن نزیکەی چارەکێکی دانیشتووانی [[ھیندستان]] پێکدەھێنن و زۆربەیان لە باشووری ھیندستان دەژین. [[سریلانکا]]، [[پاکستان]]، [[نیپال|نیپاڵ]] و [[ماڵدیڤ]] ئەو وڵاتانەی دیکەن کە دراڤیدییەکان کەمینەیەکی بەرچاو پێکدەھێنن. بێگومان دوای کۆچی [[ئارییەکان]] بۆ کیشوەری ھیندستان نزیکەی سێ بۆ چوار ھەزار ساڵ لەمەوبەر، لە ناوچەیەکی گەورەی ھیندستاندا زاوزێیەکی بەرفراوان لە نێوان ئارییە پێست سووکەکان و دراڤیدییە پێست ڕەشەکاندا ڕوویدا و ئەمڕۆ زۆربەی ھیندییەکان بە ڕەچەڵەک تێکەڵاون لە… ئەم دوو ڕەگەزە. دراڤیدییەکان نەوەی شاری سوتاوو و جیرۆفت کە سەرەتا بەدرێژایی ڕووباری ئیندوس لە [[پاکستان]] نیشتەجێ بوون و شارستانییەتی ئیندوسیان بنیاتنا، پاشان وردە وردە چوونەتە ناو کیشوەری ھیندستانەوە. دراڤیدییەکان نزیکەی شەش ھەزار ساڵ لەمەوبەر لە باکوورەوە چوونەتە ناو کیشوەری ھیندستانەوە. پێش ئەوەی بچنە باشوور، لقێکیان بەرەو ڕۆژاوا ڕۆیشتن. ئەم خەڵکە چەند ھەزار ساڵ لەمەوبەر لە ڕۆژاوای ئێرانەوە کۆچیان کردووە بۆ ھیندستان و ڕەچەڵەکیشیان دەگەڕێتەوە بۆ جووتیارانی ئێرانی<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Ansumali Mukhopadhyay|یەکەم=Bahata|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢١|سەردێڕ=Ancestral Dravidian languages in Indus Civilization: ultraconserved Dravidian tooth-word reveals deep linguistic ancestry and supports genetics|ناونیشان=https://www.nature.com/articles/s41599-021-00868-w|journal=Humanities and Social Sciences Communications|زمان=en|بەرگ=٨|issue=1|پەڕەکان=١–١٤|doi=10.1057/s41599-021-00868-w|issn=2662-9992}}</ref>(پێش ئارییەکان) کە لە ڕۆژاوای ئێران دەژیا، وەک گردی حەسەنلوی ئازەربایجان ئەوان تێکەڵ بە خەڵکی ڕەسەنی دراڤیدی ڕەش پێست بوون<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠١٣|سەردێڕ=Genetics Proves Indian Population Mixture {{!}} Harvard Medical School |ناونیشان=https://hms.harvard.edu/news/genetics-proves-indian-population-mixture |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئازاری ٢٠٢٥|وێبگە=hms.harvard.edu |زمان=en}}</ref> و گرووپێکی نەتەوەیی بە ڕەچەڵەک تێکەڵاویان پێکھێنا<ref name=":0"/> کە پێیان دەگوترا [[ھیندستان]] و [[پاکستان]]، و دراڤیدییەکان و شارستانییەتی دۆڵی ئیندوسیان لێکەوتەوە.<ref name="Sylvester 175–180"/><ref name="ncbi.nlm.nih.gov"/><ref name=":1"/> زمانناسان بۆ ئەوەی بتوانن دەربارەی کولتوری دراڤیدی بزانن، لێکۆڵینەوەیان لەو کۆمەڵە وشانە کردووە کە لە زمانەکانی دراڤیدیدا بەکارھێنراون بۆ ناونانی شت و چەمکە جیاوازەکان و بۆیان دەرکەوتووە کە لە کولتوری دراڤیدیدا پاشا یان ئاغا ھەبوون کە فەرمانڕەوایی خەڵکیان کردووە. ئەوان لە کۆشکەکاندا دەژیان کە تاوەر و دیوار و سیاجیان تێدابوو و لە دەوری ئەم کۆشکانە کانییەکی پڕ لە ئاو ھەبوو. خەڵک دەبوو باج یان باج بدەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=محمدرضا|یەکەم=عدلی،|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=سرچشمه‌های فرهنگ هندی: نگاهی به تمدن پیشاآریایی و آریایی نخستین|ناونیشان=http://jrs.srbiau.ac.ir/article_8084.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو|journal=پژوهشنامه ادیان|بەرگ=٩|issue=1|issn=2008-0476|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180822145605/http://jrs.srbiau.ac.ir/article_8084.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=۲۲ اوت ۲۰۱۸}}</ref> زمانی براھویی ئەمڕۆ لە ھەندێک ناوچەی بەلوچستان، ئێران و پاکستان قسە دەکرێت. لە ئێران گەلی براھوی بە ڕا میتۆڤان ناسراون. == گریمانەی ڕەگەزی دراڤیدی == پێویستە ئاماژە بەوە بکرێت کە دراڤیدییەکان خەڵکی ھیندی پێست ڕەشن و تێکەڵ بە ڕەسەنەکانی [[ئوسترالیا]] بوون و ھەر بۆیە ئەوانەی لە [[ئێران]] بوون دراڤیدی نەبوون (چونکە دراڤیدییەکان دواتر دەرکەوتن، لە باشووری ھیندستان و پێش ئەوە نەبوو)، ئەوانەی لە… ئێران ھەمان نەوەی ئەوانەن ھەندێکیان چوونە ھیندستان و دواتر ڕەگەزی دراڤیدییان دروست کرد. بە شێوەیەکی باو لەلایەن مرۆڤناسەکانەوە وەک کۆمەڵێک قەوقازی پۆلێن دەکرێن (و بە شێوەیەکی سروشتی وەک مرۆڤی سپی پێست، وەک خەڵکی سینھالی کە بە کۆمەڵێک ھیندۆ-ئاریایی و ڕەگەزی سپی پێست دادەنرێت).<ref>[[:en:Historical definitions of races in India]]</ref><ref>[[:en:Sinhalese people]]</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Dravidian peoples}} {{تووڵی دەروازە|ھیندستان}} {{ھیندستان-کۆلکە}} plgypghaicpck1120pg8e0wn3xbjuoi 0 268786 1706424 1526961 2026-11-10T15:05:06Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706424 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس-شار}} {{Coord|31.2625|32.306111|type:city|display=title}} '''پۆرت سەعید''' ([[عەرەبی]]: بورسعيد؛ [[فەڕەنسی]]: Port-Saïd) شاری گرنگی بەندەری وڵاتی [[میسر|میسرە]]. پۆرت سەعید لە ٢٠٠ کیلۆمەتریی باکووری [[قاھیرە|قاھیرەوە]]. لە ١٨٥٩ دامەزراوە. ئەمڕۆ ژمارەی دانیشتووانی بە ٦٨٠ هەزار و ٣٧٥ کەس مەزەندە دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Port Said}} [[پۆل:پۆرت سەعید]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی میسر]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٥٩]] [[پۆل:شارەکانی میسر]] [[پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی میسر]] qkiprh4jbloosg624f77walk2ww2sor 1706526 1706424 2026-11-10T17:02:15Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:جوگرافیا|جوگرافیا]] و [[دەروازە:میسر|میسر]] 1706526 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس-شار}} {{Coord|31.2625|32.306111|type:city|display=title}} '''پۆرت سەعید''' ([[عەرەبی]]: بورسعيد؛ [[فەڕەنسی]]: Port-Saïd) شاری گرنگی بەندەری وڵاتی [[میسر|میسرە]]. پۆرت سەعید لە ٢٠٠ کیلۆمەتریی باکووری [[قاھیرە|قاھیرەوە]]. لە ١٨٥٩ دامەزراوە. ئەمڕۆ ژمارەی دانیشتووانی بە ٦٨٠ هەزار و ٣٧٥ کەس مەزەندە دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Port Said}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|میسر}} [[پۆل:پۆرت سەعید]] [[پۆل:ناوچە شارییەکانی میسر]] [[پۆل:دامەزرانەکانی ١٨٥٩]] [[پۆل:شارەکانی میسر]] [[پۆل:پێگە شوێنەوارییەکانی میسر]] 3clvw3cgnu7u5ijz94tt38qjl8g5034 0 268933 1706501 1540787 2026-11-10T16:37:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706501 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''یەکەم ھەڵبژاردنی یاسادانانی ئێران''' کە لە مانگی تەممووزی ساڵی ١٩٠٦ دوای [[شۆڕشی دەستووری ئێران]] بە ڕستەیەکی [[موزەفەرەدین شا|موزەفەر ئەددین شا قاجار]] بەڕێوەچوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٥ی ئابی ٢٠٢٤}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|سیاسەت}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} ragsslhb09p954o96zukw8fre72si2c 0 269073 1706567 1618399 2026-11-10T19:04:53Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706567 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} ئارمان زاهیدی( به [[زمانی فارسی|فارسی]]: آرمان زاهدی‎؛ لە دایکبووی شاری [[سەقز]]١٩٨٦ ٢٤ [[تەممووز|تەمموز]] ، پەیامنێر<ref>https://www.youtube.com/watch?v=jPMW36oZM2Y-ئارمان زاهیدی، پەیامنێری خولی نایابی فوتساڵی ئێران</ref>، ڕۆژنامەنووسی<ref>ماڵی چاپەمەنی پارێزگای ئەلبۆرز - ئەندامی هەمیشەیی ئارمان زاهیدی-https://khanehmatbooat.ir/Membership/24591 {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20240107091840/https://khanehmatbooat.ir/Membership/24591 |date= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤ }}</ref> وەرزشی، بێژەر و ڕۆژنامەنووسی وەرزشی خەڵکی ئێرانە، یەکێکە لە پەیامنێرە دیارەکانی بواری فوتساڵ. ئارمان زاهیدی یەکێکە لە پەیامنێرە کوردەکان لە ئێران. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|تەلەڤیزیۆن}} {{پۆلی کۆمنز|Arman Zahedi}} {{فیلم-کۆلکە}} {{تەلەڤیزیۆن-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] [[پۆل:ڕۆژنامەوانانی ئێرانی]] [[پۆل:وەرگێڕە ئێرانییەکان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٦]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی سه قز]] [[پۆل:کوردەکانی ڕۆژھەڵاتی کوردستان]] 4gdc9o2c4wkol1x44ewwykxf7v8rmuz 0 269104 1706451 1527347 2026-11-10T15:32:02Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706451 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیاوە مووشەکییەکە''' ({{بە ئینگلیزی|The Rocket Man}}) فیلمێکی [[کۆمیدیا]]ی [[خەیاڵی زانستی]]یە ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٥٤. تێچووی فیلمەکە نەزانراوە، و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نەزانراوە. لە ڕێکەوتی (١ی نیسانی ١٩٥٤) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٧٩ خولەکە. چیرۆکی فیلمەکە باس لە کوڕێکی گەنج دەکات کە دەستی بە جلێکی مووشەکی دەگات و دەتوانێت بفڕێت. ئەو ئەم توانایییە بەکاردێنێت بۆ یارمەتیدانی خەڵکی شارەکەی و بەرەنگاربوونەوەی گەندەڵی. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٥٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٥٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٥٤]] [[پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی توێنتیت سێنچوری فۆکس]] 3c2w0nup9cc8ku0smbwzbh7qj7pzhe0 0 269867 1706824 1538610 2026-11-11T05:46:02Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1706824 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەلموورتی | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|گلمورتی}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = ISS047-E-105058 - View of Earth.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری گەلموورتی | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری گەلموورتی''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی گەلموورتی لە [[ئێران]]دا##جێگەی گەلموورتی لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|27|28|31|N|59|28|18|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان|سیستان و بەلۆچستان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی دەلگان|دەلگان]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٣٧٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گەلموورتی''' ({{بە فارسی|گلمورتی}}) شارێکە لە [[پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای سیستان و بەلۆچستان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Galmurti}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای سیستان و بەلۆچستان]] hakln301tqb5tsz07vvu7joqkh6qjrz 0 269868 1706827 1538621 2026-11-11T05:46:32Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1706827 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەلەدار | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|گله‌دار}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری گەلەدار | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری گەلەدار''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی گەلەدار لە [[ئێران]]دا##جێگەی گەلەدار لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|27|39|34|N|52|39|27|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای فارس|فارس]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی مۆھر|مۆھر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٤٥٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = {{ناونیشان|http://www.galehdar.com}} | پەراوێزەکان = }} '''گەلەدار''' ({{بە فارسی|گله‌دار}}) شارێکە لە [[پارێزگای فارس]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای فارس]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای فارس}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای فارس]] 591myc067qvf0tkyn3uzgxgnr23bfay 0 269870 1706831 1538658 2026-11-11T05:47:12Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1706831 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەندومان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|گندمان}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Gandoman, Iran.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری گەندومان | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری گەندومان''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی گەندومان لە [[ئێران]]دا##جێگەی گەندومان لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|31|51|54|N|51|09|18|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بۆرووجن|بۆرووجن]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٢٢٣٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گەندومان''' ({{بە فارسی|گندمان}}) شارێکە لە [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] f321e6f26p1ps1tra1jre5jizzgp0wf 0 269871 1706837 1548638 2026-11-11T05:48:12Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1706837 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەھروو | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|گهرو}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری گەھروو | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری گەھروو''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی گەھروو لە [[ئێران]]دا##جێگەی گەھروو لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|32|00|11|N|50|53|08|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری|چوارمەحاڵ و بەختیاری]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی کییار|کییار]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گەھروو''' ({{بە فارسی|گهرو}}) شارێکە لە [[پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Gahru}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای چوارمەحاڵ و بەختیاری]] tpb7mr64bicfl72a70padle6f7tkwlc 0 269872 1706834 1538692 2026-11-11T05:47:42Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1706834 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = گەوھەران، ھورمزگان | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|fa|گوهران}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی ئێران|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنی شاری گەوھەران، ھورمزگان | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری گەوھەران، ھورمزگان''' | دەرزیی_نەخشە = Iran#Asia | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی گەوھەران، ھورمزگان لە [[ئێران]]دا##جێگەی گەوھەران، ھورمزگان لە [[ئاسیا]]دا | پۆتانەکان = {{coord|26|35|42|N|57|53|48|E|region:IR|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|ئێران}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[پارێزگاکانی ئێران|پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو١ = [[پارێزگای ھورمزگان|ھورمزگان]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[شارستانەکانی ئێران|شارستان]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[شارستانی بەشاگەرد|بەشاگەرد]] | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[دەسەڵاتی شارەوان–ئەنجومەن|شارەوان–ئەنجومەن]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} | دانیشتووان_لە = {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}} | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٣:٣٠|+٣:٣٠]] ([[کاتی فەرمیی ئێران|کاتی ئێران]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''گەوھەران، ھورمزگان''' ({{بە فارسی|گوهران}}) شارێکە لە [[پارێزگای ھورمزگان]]، [[ئێران]].{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|normal+|P1082}}|{{ئەگەر||{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| بەپێی ئاماری {{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}،}} ژمارەی دانیشتووانی {{#invoke:wd|property|normal+|P1082}} کەسە{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|references|P1540}}| {{#invoke:wd|property|references|P1540}} نێر و {{#invoke:wd|property|references|P1539}} مێن}}.{{#invoke:wd|references|P1082|10026773}}}}{{ئەگەر||{{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}{{#invoke:wd|qualifier|normal+|single|P1082|P585}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}} و چڕیی دانیشتووانی {{چڕیی دانیشتووان لە ویکیدراوە ٢}} کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.|{{ئەگەر|| {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}| ڕووبەری شارەکە {{#invoke:wd|property|qualifier|normal+|P2046}}یە.}}}}<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی فارسی | سەردان = ٢٧ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی ئێران]] * [[پێڕستی شارەکانی پارێزگای ھورمزگان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پارێزگای ھورمزگان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی پارێزگای ھورمزگان]] lrpggfclkyiyx0fyb3xfn54vwvkflce 0 270825 1706533 1706303 2026-11-10T17:05:04Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:خەیاڵی زانستی|خەیاڵی زانستی]] 1706533 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەسارەی گەنجینە''' ({{بە ئینگلیزی|Treasure Planet}}) فیلمێکی [[فیلمی ئەنیمەیشن|ئەنیمەیشن]]ی ئەمریکییە لە ساڵی ٢٠٠٢. تێچووی فیلمەکە نزیکەی ١٤٠ ملیۆن دۆلار بووە و داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] نزیکەی ١٠٩ ملیۆن دۆلار بووە. لە ڕێکەوتی (٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٢) لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٩٥ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == کورتەی چیرۆک == جیم ھاوکینز، لاوێکی سەرکێش، بەشداری گەشتێکی فەزایی دەبێت بۆ دۆزینەوەی گەنجینەیەکی ئەفسانەیی لە ھەسارەیەکی دوور. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دیزنی|ئەنیمەیشن|فیلم|دەیەی ٢٠٠٠|خەیاڵی زانستی}} {{فیلم-کۆلکە}} {{ویلایەتە یەکگرتووەکان-کۆلکە}} [[پۆل:فیلمی ئەنیمەیشنی ئەمریکی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ٢٠٠٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٢]] [[پۆل:فیلمە فانتازیا ئەنیمەیشنە منداڵە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەنیمەیشنەکان سەبارەت بە ڕۆبۆتەکان]] [[پۆل:خەیاڵ سەبارەت بە کونەڕەشەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی جۆن مەسکەر]] [[پۆل:فیلمەکان لە دەرھێنانی ڕۆن کلێمێنتس]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جەیمس نیوتن ھاواردەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆکانی جۆن مەسکەر]] [[پۆل:فیلمەکان بە سیناریۆکانی ڕۆن کلێمێنتس]] [[پۆل:فیلمەکانی واڵت دیزنی ئەنیمەیشن ستۆدیۆز]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنە خەیاڵییە زانستییە ئینگلیزییەکان]] skns5xrs5bty3dkngqr3w3v6b3k70gw 1 273556 1706570 1598388 2026-11-10T19:11:37Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706570 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاسۆ جەواھیری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1321446 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20200302154920/http://e-sanandaj.ir/fa-IR/DouranPortal/1/news/view/13881/3358/Staging بۆ http://e-sanandaj.ir/fa-IR/DouranPortal/1/news/view/13881/3358/Staging زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٢١:٥٨، ٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاسۆ جەواھیری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1381606 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240424113458/https://meidaan.com/archive/author/asoojavaheri بۆ https://meidaan.com/archive/author/asoojavaheri زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٥٥، ٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئاسۆ جەواھیری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1414872 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230608125448/https://pecritique.com/2021/03/08/%D9%85%D9%88%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D9%BE%D8%B3%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA%D8%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%A7%D8%B2%D9%87%E2%80%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C-%D9%86%D8%AF%D8%A7%D8%B1%DB%8C/ بۆ https://pecritique.com/2021/03/08/%d9%85%d9%88%d9%87%d8%a7%db%8c%d8%aa-%d9%be%d8%b3%d8%b1%d8%a7%d9%86%d9%87-%d8%a7%d8%b3%d8%aa%d8%8c-%d8%a7%d8%ac%d8%a7%d8%b2%d9%87%e2%80%8c%db%8c-%d8%a8%d8%a7%d8%b2%db%8c-%d9%86%d8%af%d8%a7%d8%b1%db%8c/ زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230608130746/https://pecritique.com/2020/04/11/%D8%A8%D8%A7%D8%B4%DA%AF%D8%A7%D9%87%E2%80%8C%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%D9%88%D8%AA%D8%A8%D8%A7%D9%84-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%AE/ بۆ https://pecritique.com/2020/04/11/%d8%a8%d8%a7%d8%b4%da%af%d8%a7%d9%87%e2%80%8c%d9%87%d8%a7%db%8c-%d9%81%d9%88%d8%aa%d8%a8%d8%a7%d9%84-%d8%a7%db%8c%d8%b1%d8%a7%d9%86-%d8%b3%d8%b1%da%af%d8%b1%d8%af%d8%a7%d9%86-%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%ae/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٤:١٦، ٦ی شوباتی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٣ بەستەری دەرەکیی [[ئاسۆ جەواھیری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1578867 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241220030215/https://footballdokht.ir/referee/2-%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c.html بۆ https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241220030215/https://footballdokht.ir/referee/2-%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c.html بۆ https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html زیاد کرا *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://radiogoftogoo.ir/NewsDetails/?m=175112&n=435654 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ http://www.kermansoccer.ir/ *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://footballdokht.ir/news/308-%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C%D8%8C%D8%AD%D8%A8%DB%8C%D8%A8%D9%87-%D8%B1%D8%A8%D9%88%DB%8C-%D9%88-%D9%85%D8%B9%D8%B5%D9%88%D9%85%D9%87-%D8%B4%DA%A9%D9%88%D8%B1%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%A8%D9%82%D8%A7%D8%AA-%D8%B2%DB%8C%D8%B1-15-%D8%B3%D8%A7%D9%84-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%DA%A9%D8%A7%D9%81%D8%A7.html *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.hamshahrionline.ir/news/454876/%D9%BE%DB%8C%D8%B1%D9%88%D8%B2%DB%8C-%D8%AF%D8%AE%D8%AA%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D8%A8%D8%B1-%D8%AA%D8%A7%D8%AC%DB%8C%DA%A9%D8%B3%D8%AA%D8%A7%D9%86 *{{دا|بەستەری مردوو}} زیاد کرا بۆ https://www.tarafdari.com/node/1476844 *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220810192945/https://www.tarafdari.com/node/1476844 بۆ https://www.tarafdari.com/node/1476844 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٠١، ٢٩ی نیسانی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاسۆ جەواھیری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1587303 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220810192945/https://www.tarafdari.com/node/1476844 بۆ https://www.tarafdari.com/node/1476844 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٢١، ٢٧ی ئایاری ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ٢ بەستەری دەرەکیی [[ئاسۆ جەواھیری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1598387 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241220030215/https://footballdokht.ir/referee/2-%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c.html بۆ https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html زیاد کرا *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241220030215/https://footballdokht.ir/referee/2-%d8%a2%d8%b3%d9%88-%d8%ac%d9%88%d8%a7%d9%87%d8%b1%db%8c.html بۆ https://footballdokht.ir/referee/2-%D8%A2%D8%B3%D9%88-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%87%D8%B1%DB%8C.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٧:٤٢، ٤ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاسۆ جەواھیری]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706569 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250703003350/http://radiogoftogoo.ir/NewsDetails/?m=175112&n=435654 بۆ http://radiogoftogoo.ir/NewsDetails/?m=175112&n=435654 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:١١، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) 51354pckfflc4lcb8q7ev8quapsb250 0 273809 1706457 1527399 2026-11-10T15:36:09Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706457 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ژکزی یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیتەر تیل''' ({{بە ئینگلیزی|Peter Thiel}}) وەبەرھێنەر و دامەزرێنەری تەکنەلۆژیای ئەمریکییە، یەکێک بوو لە دامەزرێنەرانی پەیپاڵ و یەکەم وەبەرھێنەری دەرەکی فەیسبووک.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{پۆلی کۆمنز|Peter Thiel}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئەڵمانیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|مافەکانی مرۆڤ|کۆمپانیا|نیوزیلاند}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٧]] [[پۆل:بازرگانە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:چالاکوانانی کالیفۆڕنیا]] [[پۆل:میلیاردێرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:وەبەرھێنەرە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:بەڕێوەبەرانی جێبەجێکاریی تەکنەلۆژیای ئەمریکی]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ھاووڵاتییە سروشتییەکانی ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] [[پۆل:کەسایەتییە ئێڵ جی بی تییە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خەڵکە ئێڵ جی بی تییەکانی کالیفۆڕنیا]] 3i12vadnfe0h4ur3qa4hsb6cv8a3lgi 0 273876 1706426 1527008 2026-11-10T15:08:47Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706426 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پۆستی سێ ڕەھەندی فەیسبووک''' ({{بە ئینگلیزی|Facebook 3D Posts}}) تایبەتمەندییەکە کە ڕێگە بە بەکارھێنەران دەدات وێنە و مۆدێلی سێ ڕەھەندی لە فەیسبووکدا بڵاوبکەنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} [[پۆل:فەیسبووک]] [[پۆل:نەرمامێرەکانی فەیسبووک]] 8npoi9v0sl910bc6bi0czmkzsy9h004 0 275077 1706839 1538792 2026-11-11T05:48:32Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1706839 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ڵایڤ''' ({{بە ئینگلیزی|Live television}}) شێوازێکی پەخشکردنی تەلەفزیۆنییە کە بەرنامەکان ڕاستەوخۆ و بێ دواکەوتن پەخش دەکرێن. ئەم جۆرە پەخشکردنە بۆ ڕووداوە [[وەرزش]]ییەکان، کۆنسێرتەکان، [[ھەواڵ]]ەکان و بەرنامە تایبەتەکان بەکاردێت. ڵایڤی تەلەڤیزیۆنی هەستێک دروست دەکات و بینەران هەست دەکەن بەشێکن لە ڕووداوەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|تەلەڤیزیۆن|ڕادیۆ}} [[پۆل:مێژووی تەلەڤیزیۆن]] [[پۆل:زاراوەکانی تەلەڤیزیۆن]] 0y70wuq4pyr9n8f4hjygmz4e1nhh8le 0 276068 1706786 1556280 2026-11-11T04:35:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706786 wikitext text/x-wiki '''شەڕی ڕەواندز''' یان '''گەمارۆدانی ڕەواندز ١٩٦٣''' ھەڵمەتێکی سەربازی عێراقییە کە لەلایەن ھێزە عێراقییەکان لە فیرقەی چوارەوە بە سەرۆکایەتی فەریق جەنەڕاڵ [[خەلیل دەباغ]]، بە پاڵپشتی ھێزەکانی [[جاش]] لە [[کوردستانی عێراق]]، بۆ شکاندنی گەمارۆی [[پێشمەرگە]] ئەنجام دەدرێت لە شارۆچکەی [[ڕەواندز]]<ref>Arabs at War: Military Effectiveness, 1948-1991, By Kenneth Michael Pollack Page 161</ref> بە تایبەتی لە چوارچێوەی [[شۆڕشی ئەیلوول]]. == ھۆکارەکانی ھەڵمەتەکە == لە ناوەڕاستی ساڵی ١٩٦٣، لە کاتێکدا ھەموو ھێزەکانی سوپای عێراق سەرقاڵی ھەڵمەتی سەربازی عێراق بوون لە باکوور، ھێزی [[پێشمەرگە]]ی کوردستان بە سەرۆکایەتیی [[مەلا مستەفا بارزانی]] و [[عومەر مستەفا]] گەمارۆی لیوای ٥ی پیادەی سوپای عێراقی بە سەرۆکایەتی [[سەعید حەمۆ]]ی دا بۆ ماوەی ماوەیەکی زۆرە لە شاری [[ڕەواندز]]، ھەوڵەکانی ئەم ھێزە شکستی ھێنا بۆ ئەوەی لەو گەمارۆ توندە ھێزەکانی پێشمەرگە ڕزگاریان ببێت، ھەروەھا ھەموو ئۆپەراسیۆنە فریاگوزارییە ئاسمانییەکانی حکوومەتی عێراق شکستی ھێنا بۆیە ھێزێکی عێراقی بە پاڵپشتی جاشەکان بە سەرۆکایەتی خەلیل جاسم ئەلدەباغ نێردرا بۆ ئەوەی گەمارۆی سەر لیوای پێنج بشکێنن، دوای ئەوەی نزیک بوو خۆی ڕادەست بکات.<ref>مذكرات امر لواء مشاة، سعيد حمو</ref><ref>اوراق خليل جاسم، اللواء خليل جاسم الدباغ 2015</ref> == ئەنجامی ھەڵمەتەکە == ھێزە عێراقییەکان بە پاڵپشتی سەربازەکان توانیان بۆ ماوەیەکی کورت گەمارۆی ڕەواندز بشکێنن، ئەمەش ڕێگەی بە لیوای پێنج دا بکشێتەوە و لە تەسلیمبوون ڕزگاری بکات، سەرەڕای سەرکەوتنی ھەڵمەتەکە، بووە ھۆی وەستاندنی ھێرشی سەرەکی لەلایەن ھێزەکانی عێراق کاتێک سەرقاڵی ڕزگارکردنی لیوای گەمارۆدراو بوون دوای ئەوەی زیاتر لە ھەشت ھەفتەی خایاند بۆ پاراستنی ڕێگای کەرکووک-سلێمانی و پاشان ڕەواندز. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|شەڕ|کوردستان|عێراق|دەیەی ١٩٦٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} md3uh691bapntmhjndfkhe6r9ahkuxm 0 276075 1706833 1703666 2026-11-11T05:47:32Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706833 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''گەورەمامۆستا''' ({{بە ئینگلیزی|GrandMaster}}) نازناوێکە کە لەلایەن ڕێکخراوی شەترەنجی جیھانی (ئێف ئای دی ئی) بە یاریزانانی [[شەتڕەنج]] دەبەخشرێت. جگە لە [[پاڵەوانێتی جیھانیی شەتڕەنج|پاڵەوانی جیھان]]، گەورەمامۆستا بەرزترین نازناوە کە یاریزانی شەترەنج دەتوانێت بەدەستی بھێنێت. کاتێک بەدەست دەھێنرێت، نازناوەکە بۆ ھەتاھەتایە دەمێنێتەوە، ھەرچەندە لە حاڵەتی نائاساییدا دەکرێت نازناوەکە بەھۆی ساختەکارییەوە لێ بسەنرێتەوە. نازناوی گەورەمامۆستا، لەگەڵ نازناوە کەمترەکانی ئێف ئای دی ئی وەک مامۆستای نێودەوڵەتی (IM)، مامۆستای FIDE (FM)، و مامۆستای کاندید (CM)، کراوەیە بۆ ھەموو یاریزانان بەبێ جیاوازی ڕەگەز. زۆرینەی زۆری گەورەمامۆستایان پیاون، بەڵام تا ساڵی ٢٠٢٤، ٤٢ ژن نازناوی گەورەمامۆستا-یان پێ بەخشراوە، لە کۆی نزیکەی ٢٠٠٠ گەورەمامۆستا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://ratings.fide.com/top_lists.phtml|سەردێڕ=FIDE Ratings|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211201124056/https://ratings.fide.com/top_lists.phtml|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ھەروەھا نازناوی گەورەمامۆستای ژنان ھەیە کە پێداویستی کەمتری ھەیە و تەنھا بە ژنان دەبەخشرێت. ھەروەھا نازناوی گەورەمامۆستا ھەیە بۆ داڕێژەران و چارەسەرکەرانی کێشەکانی شەترەنج، کە لەلایەن فیدراسیۆنی جیھانی بۆ داڕشتنی شەترەنج دەبەخشرێت. فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی شەترەنجی نامەیی (ICCF) نازناوی گەورەمامۆستای نێودەوڵەتی شەترەنجی نامەیی (ICCGM) دەبەخشێت. ھەردوو ئەم دەستەیە ئێستا سەربەخۆن لە ئێف ئای دی ئی، بەڵام لە ھاوکاریدا لەگەڵیدا کار دەکەن. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chess grandmasters}} {{تووڵی دەروازە|شەتڕەنج}} {{شەتڕەنج-کۆلکە}} ezvbw1o2w2cq0ynh3ox9z1hbva05zhz 0 276136 1706791 1541069 2026-11-11T04:36:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706791 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵمەتی سەربازیی عێراق لە ساڵی ١٩٦١''' کە ھەڵمەتێکی سەربازیی [[عێراق]] بوو دژی مۆڵگەکانی [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە [[باشووری کوردستان]]، بە فەرمانی سەرکردایەتی سەربازی عێراق لەو سەردەمەدا، بە سەرۆکایەتی [[عەبدولکەریم قاسم]]، بەتایبەتی دوای تێکچوونی پەیوەندی نێوان ھەردووکیان، کە لە دوای شەڕی زاویتە گەیشتە لوتکە ناسراو بە [[شەڕی زاویتە (١٩٦١)]] و سەرەتای [[شۆڕشی ئەیلوول]]، ئەو ھەڵمەتە بووە ھۆی زیانگەیاندن لەنێو ھێزی [[پێشمەرگە]] و کشانەوەیان بۆ شاخ و زیانی کەمتر لەنێو ھێزە عێراقییەکان.<ref>مذكرات المناضل متي توما, اوراق توما توماس , 07/05/2012</ref><ref>كتاب سنوات المحنة في كردستان - شكيب عقراوي - أربيل سنة 2007 .</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان|دەیەی ١٩٦٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} hkjci80gphhvszs5jjlodfdw4r6fcei 0 276180 1706788 1541067 2026-11-11T04:35:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706788 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ھەڵمەتی سەربازی عێراق لە دژی ئەلقۆش ١٩٦٣''' یان '''شەڕی چیای ئەلقۆش''' ھەڵمەتێکی سەربازی عێراقە لە چوارچێوەی [[شۆڕشی ئەیلوول]] کە لەلایەن ھێزەکانی [[جاش]]، بە سەرۆکایەتی سەرکردە خەلیل جاسم ئەلدەباغ ئەنجامدرا بۆ گەڕاندنەوەی کۆنترۆڵی حکوومەتی ناوەندی [[عێراق]] بەسەر چیای ئەلقۆش و شارۆچکەی [[ئەلقۆش]] لە [[باشووری کوردستان]]، لە [[پارێزگای نەینەوا]] بە تایبەتی، [[کۆمۆنیزم|شیووعییەکان]] و سوپای ئەنسار کە ھاوپەیمانی [[پێشمەرگە]] بوون، لە ٧ی تەممووزی ١٩٦٣ دوای کشانەوەی یەکەم ھەڵمەت لە ٣٠ی حوزەیرانی ١٩٦٣ لە [[ئەلقۆش]]. ئەو ھێزە لە سوپای برێڤیکان پێکھاتبوو کە شارەزا بوون لە ھونەری جەنگی شاخدا کە زۆربەیان کورد و مەسیحی نارووا و ڕێکان بوون. لەکاتی خۆراوابووندا ئەم ھێزانە توانییان بەرەو لوتکەی چیای ئەلقۆش پێشڕەوی بکەن و سوپای ئەنسار گەمارۆ بدەن و لەناویان ببەن و دوای شەڕێکی توند ناوچەکە پاک بکەنەوە. == ئەنجامی شەڕ == شارۆچکەی ئەلقۆش لە توخمە چەکدارە کۆمۆنیستەکان پاککرایەوە و ژمارەیەکی زۆر لە کۆمۆنیستە چەکدارەکانی کە ھەڵھاتن دەستگیرکران و ھەندێکیان دوای بەرگریکردن کوژران، ھاوکات تۆما تۆماس و ھەندێک لە ئەندامانی دیکەی چەکداری سوپای ئەنسار بەرەو باکوور ھەڵھاتن بۆ ئەوەی بچنە ناو کوردە چەکدارەکانەوە تا ناوەڕاستی حەفتاکان. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|عێراق|سەدەی ٢٠ەم}} {{بیرخستنەوەی ویکیی عەرەبی | سەردان = ١۱ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} h6pc78qahqbgwahrvg0berrk2y2iqe5 0 276377 1706448 1527316 2026-11-10T15:29:04Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706448 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''پیاوی ئایس کریم''' ({{بە ئینگلیزی|Ice Cream Man}}) فیلمێکی ترسناکی ئەمریکییە لە ساڵی ١٩٩٥. داھاتی فیلمەکە لە [[بۆکس ئۆفیس]] بەردەست نییە. لە ڕێکەوتی "٢٢ی شوباتی ١٩٩٥" لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] بڵاوکرایەوە، و ماوەی فیلمەکە ٨٤ خولەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|دەیەی ١٩٩٠|فیلم|ھۆڵیوود|تەلەڤیزیۆن}} {{کۆلکە}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:فیلمەکانی دەیەی ١٩٩٠ کە بە زمانی ئینگلیزین]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییەکانی ١٩٩٥]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٩٥]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییە ڕاستەوخۆییەکان بۆ ڤیدیۆ]] [[پۆل:فیلمە ترسناکە دەروونییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە دەروونییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە ڕفاندنی منداڵ لە ئەمریکا]] [[پۆل:فیلمەکان سەبارەت بە خاوەن خانووەکان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە کالیفۆرنیا دانراون]] [[پۆل:ئایسکرێم]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی مناڵان]] [[پۆل:ئەو فیلمانەی لە لۆس ئەنجلۆس وێنەگیراون]] dm60lazvk99y4xqrdqyzlo9fdki33vc 1 277877 1706727 1561770 2026-11-10T22:51:20Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706727 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەمیر ئاغایی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1377884 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20220703094709/https://www.nayrika.com/entertainment/biography/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7/ بۆ https://www.nayrika.com/entertainment/biography/%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ‏٠١:٣٩، ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەمیر ئاغایی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1478511 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20241211150245/https://www.rimoj.com/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ بۆ https://www.rimoj.com/%D8%A2%D8%B4%D9%86%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٣١، ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەمیر ئاغایی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1561769 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20231205192808/https://namnak.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C.p65146 بۆ https://namnak.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C.p65146 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٧:٤٧، ١١ی شوباتی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەمیر ئاغایی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706726 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20230408110330/https://www.delgarm.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4.a288184 بۆ https://www.delgarm.com/%D8%A7%D9%85%DB%8C%D8%B1-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1%D8%B4.a288184 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:٥١، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) sq7pq57yakcz8e1gjqjrqp80o0bcuie 0 279290 1706870 1647702 2026-11-11T07:38:05Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706870 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەیبە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.54916| 44.57918}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەیبە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.54916| 44.57918 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٧٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەیبە''' (''{{lang-ar| ھەیبة}})، ({{lang-en| Haiba }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی قەرەھەنجیر]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[قەرەھەنجیر]] بە دووری (١٦)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''ھەیبە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[پیرجان]]. * لە باشوورەوە گوندی [[چیمەنی بچووک]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[ساتی]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[شۆڕجە، قەرەھەنجیر|شۆڕجە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = ھەیبە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/7846008948 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٤٢٨) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە(٤١٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی قەرەھەنجیر]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] gi4n0ouysiqlvwouitfs1apa8n4l2u5 0 279430 1706925 1647691 2026-11-11T10:38:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706925 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارمجە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.30853| 44.44028}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یارمجە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.30853| 44.44028 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی لەیلان]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارمجە''' (''{{lang-ar| یارمجة}})، ({{lang-en| Yarmja }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی لەیلان]]، [[قەزای کەرکووک]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارەدێی [[لەیلان]] بە دووری (٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''یارمجە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ڕزگاری، لەیلان|ڕزگاری]]. * لە باشوورەوە گوندی [[مەتارەی کۆن]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە شارەدێی [[لەیلان]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[زندانە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یارمجە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/way/806549680#map=13/35.31176/44.43060 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == * لە پاش [[شاڵاوی ئەنفال]] ئەم گوندە خاپوورکرا، لەدوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣]]دا ئەم گوندە ئاوەدان کرایەوە. == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە سەرجەمیان [[کورد]]ن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٤٨٦) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٣٦٩) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی لەیلان]] * [[قەزای کەرکووک]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای کەرکووک}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] ad96uzqios9a5hqzaarnuj7nwfe764i 0 279699 1706470 1527598 2026-11-10T15:48:03Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706470 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox automobile | name = دۆج ڕام / پیکابی | image = 2017 Ram 1500 Express Crew Cab, front left, 09-02-2022.jpg | caption = ڕام ١٥٠٠ ئێکسپرێس ٢٠١٧ | manufacturer = دۆج/ڕام ترەکس (گواسترایەوە بۆ مارکەی ڕام لە ٢٠١٠) | model_years = ١٩٨١-ئێستا | production = تشرینی یەکەمی ١٩٨٠ - ئێستا | assembly = | class = پیکابی قەبارە گەورە{{ھن}}پیکابی قورس{{ھن}}ئۆتۆمبێلی شاسی کابینی ناوەند (تەنھا لە مەکسیک، لەوانەیە ١٩٩٨–٢٠٠٢) | layout = بزوێنەر لە پێشەوە، پاڵنەری دواوە / چوار تایە | predecessor = دۆج سیریزی دی }} '''پیکاپی ڕام''' (کە تا ساڵی ٢٠١٠ وەک دۆج ڕام بازاڕی پێدەکرا، پێش ئەوەی ڕام لە [[دۆج]] جیا ببێتەوە، بە [[ئینگلیزی]]: Ram Pickup) ئۆتۆمبێلێکی [[پیکاب]]ی گەورەیە کە لەلایەن کۆمپانیای [[کرایسلەر|ستێلانتیس باکووری ئەمریکا]] (کە پێشتر بە کرایسلەر گرووپ و ئێف سی ئەی ناسرابوو) بەرھەم دەھێنرێت و لە ساڵی ٢٠١٠ەوە لەژێر ناوی براندی ڕام تراکس بازاڕی پێدەکرێت. نەوەی پێنجەمی ئێستای ڕام لە پێشانگای نێودەوڵەتی ئۆتۆمبێلی باکووری ئەمریکا لە [[دێترۆیت]]ی میشیگان لە مانگی کانوونی دووەمی ھەمان ساڵدا نمایش کرا. پێشتر، ڕام بەشێک بوو لە ھێڵی بەرھەمھێنانی پیکەپە سووکەکانی [[دۆج]]. ناوی ڕام لە تشرینی یەکەمی ١٩٨٠ بۆ [[ساڵی مۆدێل|مۆدێلی ساڵی]] ١٩٨١ دانرا، کاتێک پیکەپەکانی زنجیرەی دۆج دی و ڤانەکانی زنجیرەی بی ناویان گۆڕدرا، ھەرچەندە کۆمپانیاکە پێشتر لە ساڵی ١٩٣٣ەوە نیشانەی سەری بەرانی لەسەر ھەندێک لە پیکەپەکانی بەکارھێنابوو. پیکەپەکانی ڕام ھەشت جار خەڵاتی باشترین پیکەپی ساڵی گۆڤاری مۆتۆر ترێندیان بەدەستھێناوە؛ نەوەی دووەمی ڕام لە ساڵی ١٩٩٤، نەوەی سێیەمی ڕامی قورس لە ساڵی ٢٠٠٣، نەوەی چوارەمی ڕامی قورس لە ساڵی ٢٠١٠ و نەوەی چوارەمی ڕام ١٥٠٠ لە ساڵەکانی ٢٠١٣ و ٢٠١٤ ئەم خەڵاتەیان بردەوە. نەوەی پێنجەمی ئێستای پیکەپی ڕام بوو بە یەکەم پیکەپ لە مێژوودا کە چوار جار ئەم خەڵاتەی بەدەست ھێنا، لە ساڵەکانی ٢٠١٩، ٢٠٢٠، ٢٠٢١ و دواجار لە ٢٠٢٥. {{Infobox automobile | name = نەوەی یەکەم | image = 89DodgeRam F34.jpg | caption = دۆدج ڕام دی١٠٠ ١٩٨٩ | production = تشرینی یەکەمی ١٩٨٠ – جوولای ١٩٩٣ | model_years = ١٩٨١–١٩٩٣ | platform = پلاتفۆرمی کرایسلەر ئەی دی | body_style = کابینەی ئاسایی ٢-دەرگا{{ھن}}کابینەی درێژکراو ٢-دەرگا{{ھن}}کابینەی کرو ٤-دەرگا | wheelbase = کابینەی ئاسایی/سندوقی ٦٫٥ پێ:{{ھن}}١١٥ ئینج{{ھن}}کابینەی ئاسایی/سندوقی ٨ پێ:{{ھن}}١٣١ ئینج{{ھن}}کابینەی کلەب/سندوقی ٦٫٥ پێ:{{ھن}}١٣٣ ئینج{{ھن}}کابینەی کلەب/سندوقی ٨ پێ:{{ھن}}١٤٩ ئینج{{ھن}}کابینەی کرو/سندوقی ٨ پێ:{{ھن}}١٦٥ ئینج | length = ١٩٠٫٨ ئینج{{ھن}}٢١٠٫٨ ئینج | width = ٧٩٫٥ ئینج | height = ٧٦ ئینج{{ھن}}٧٣ ئینج | engine = ٢٢٥ ئینج سێجا بزوێنەری شەش-سلندەری لار{{ھن}}٢٣٩ ئینج سێجا بزوێنەری ڤی٦ ئێڵ ئەی{{ھن}}٣١٨ ئینج سێجا بزوێنەری ڤی٨ ئێڵ ئەی{{ھن}}٣٦٠ ئینج سێجا بزوێنەری ڤی٨ ئێڵ ئەی{{ھن}}٥٫٩ لیتر بزوێنەری دیزڵی کەمنز شەش-سلندەر | transmission = ٣ یان ٤ خێرایی تۆرکفلایت ئۆتۆماتیک{{ھن}}٤ یان ٥ خێرایی مانواڵ | related = دۆدج ڕامچارجەر }} == نەوەی یەکەم (١٩٨١؛ دی/دەبلیو) == پیکەپ و ڤانەکانی نەوەی یەکەمی دۆج ڕام کە لە تشرینی یەکەمی ١٩٨٠ نمایش کران، نیشانەی بەرانێکیان لەسەر کاپووەتەکەیان ھەبوو کە یەکەمجار لە ساڵی ١٩٣٢ تا ١٩٥٤ لەسەر ئۆتۆمبێلەکانی دۆج بەکارھاتبوو.<ref name="ED-DRG">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=DiPietro |یەکەم=John |سەردێڕ=Dodge Ram - Generations |ناونیشان=http://www.edmunds.com/insideline/do/Features/articleId=46028 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080801102809/http://www.edmunds.com/insideline/do/Features/articleId%3D46028 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئابی ٢٠٠٨|وێبگە=Edmunds.com}}</ref> ھەموو پیکەپەکانی نەوەی یەکەم ئەم نیشانەیەیان نەبوو و زیاتر لەسەر مۆدێلە چوار تایەرەکان دەبینرا. دۆج ناونانی نەوەی پێشووی بەکارھێنایەوە: دی یان ڕام بۆ دوو تایەر، دەبلیو یان پاوەر ڕام بۆ چوار تایەر. ھەروەک زنجیرەی ئێف فۆرد، دۆج "١٥٠"ی بۆ پیکەپی نیو تەن، ٢٥٠ بۆ سێ چارەکە تەن و ٣٥٠ بۆ یەک تەن بەکاردەھێنا. مۆدێلەکانی پیکەپەکە بە کابینەی ئاسایی، کابینەی درێژکراوەی "کڵەب" و کابینەی کرو بەردەست بوون. ھەروەھا لەگەڵ درێژی سندوقی ٦٫٥ فوت (٢٫٠ مەتر) و ٨ فوت (٢٫٤ مەتر) و شێوازەکانی "یوتیلاین" و "سوێپتلاین" لەگەڵ سندوقی ئاساییدا بەردەست بوون. لە دەرەوە، ڕامەکانی نەوەی یەکەم وەرژنێکی نوێکراوەی پیکەپەکانی نەوەی پێشووی زنجیرەی دۆج دی بوون کە لە ساڵی ١٩٧٢ نمایش کرابوون. مۆدێلە نوێیەکە گڵۆپی دواوەی گەورەتری دەورسووڕ، گڵۆپی پێشەوەی لاکێشەیی دووانە و ھێڵی لاشەی چوارگۆشەی ھەبوو. ھەڵبژاردەکانی بزوێنەر کەم کرانەوە بۆ سلانت-٦ی ٢٢٥ و ڤی٨ی ٣١٨ و ٣٦٠. ناوەوەی نوێ کرایەوە، کورسی تەختی نوێ، داشبۆردێکی تەواو نوێ و پانێڵی ئامێرێکی لەگەڵ دیزاینێکی ئیختیاری سێ-خانەیی - خێراپێوێک لە ناوەڕاست، لەگەڵ دوو خانەی لاوەکی کە ئەمپێرپێوێکی لە سەرەوەی لای چەپ، پێوەری گەرمی لە خوارەوەی لای چەپ، پێوەری سووتەمەنی لە سەرەوەی لای ڕاست و پێوەری فشاری ڕۆن لە خوارەوەی لای ڕاست. مۆدێلەکانی بێ پاکێجی پێوەری تەواو تەنھا گڵۆپی نیشاندەریان لە شوێنی پێوەری گەرمی و فشاری ڕۆن ھەبوو. لە نێو ئۆپشنەکانی ڕام پارێزەری بەمپەری پێشەوە، پەنجەرەی دواوەی خلیسکێنەر، ساردکەرەوە، کۆنترۆڵی خێرایی، ستوونی ستیرینی لارکراوە، قفڵی دەرگا و پەنجەرەی کارەبایی، ستیریۆی ئەی ئێم/ئێف ئێم لەگەڵ کاسێت، تایەی ڕێگای ستایلدار، تایەی ئەلەمنیۆمی شێوە تۆربینی، پاکێجی بۆیە و ھێڵی تایبەت، بۆیەی دوو-ڕەنگ و پاکێجی بەفرماڵە بۆ مۆدێلە چوار تایەرەکان (کە پێی دەوترا "سنۆ کۆماندەر") ھەبوون. «کڵەب کاب» دوای ساڵی ١٩٨٢ لە لیستی بەرھەمەکان لابرا، بەڵام دۆج ئامرازەکانی ھێشتەوە و نزیکەی دەیەیەک دواتر لە مۆدێلەکانی ١٩٩٠ دووبارە ھێنایەوە. کابینەی چوار دەرگا و سندوقی یوتیلاین دوای مۆدێلی ١٩٨٥ نەمان، بۆ ئەوەی شوێن لەسەر ھێڵی مۆنتاج بۆ دۆج داکۆتای ٢٠١٧ چۆڵ بکەن کە لەو کاتەدا بەڕێوە بوو، و ھەرگیز لەم نەوەیەدا دووبارە نەھێنرانەوە. مۆدێلە بنەڕەتییەکانی ڕام ١٠٠ بۆ ساڵی ١٩٨٤ دووبارە ھێنرانەوە، لە جیاتی ئاستی "مایسەر"ی پێشوو کە لەسەر ڕام ١٥٠ بەردەست بوو. گێڕبۆکسی "ڕام-تراک"ی گۆڕینی ھێز لەکاتی لێخوڕیندا بۆ پاوەر ڕامەکانی ١٩٨٥ زیاد کرا، و ھەردوو کابینەی کرو و وەرژنی سندوقی فراوانکراوی یوتیلاین بۆ ساڵی ١٩٨٦ وەستێنران، کە دواییان ھەرگیز لەسەر ھیچ پیکەپێکی کرایسلەر نەگەڕایەوە. لە ساڵی ١٩٨٨، بزوێنەری سلانت-٦ بە بزوێنەری ڤی٦ی ٣٫٩ لیتری (٢٤٠ ئینج سێجا) سووتەمەنی-دەرزیکراو جێگۆڕکێی پێکرا کە یەکەمجار لەگەڵ دۆج داکۆتا نمایش کرابوو. بزوێنەری ٥٫٢ لیتری (٣١٨ ئینج سێجا)، کە بزوێنەری ڤی٦ی ٣٫٩ لیتر لەسەری دروست کراوە، لە ١٩٨٨ دەرزیکردنی سووتەمەنی ئەلیکترۆنی وەرگرت. بەھۆی سیستەمی نوێی دەرزیکردنی سووتەمەنی کۆنترۆڵکراو بە کۆمپیوتەر، داگیرسان و سیستەمی ئەی بی ئێس، زانیاری زیاتری ئۆتۆمبێل پێویست بوو لە ڕێگەی گڵۆپی ئاگادارکردنەوە نیشان بدرێت؛ بۆیە لەناو کابینەکە لەو شوێنەی کە پێشتر بەشێکی بچووک لەسەر داشبۆرد ھەبوو، "سەنتەری پەیام"ێکی نوێ بە چوار خانەی گڵۆپی بچووکی لاکێشەیی، گڵۆپی پشکنینی بزوێنەر و گڵۆپی تری نیشاندەری لەخۆگرتبوو لەوانە یەکێک بۆ برێکی دەستی و ئەی بی ئێس ئەگەر پیکەپەکە پێی ڕێکخرابوو. سەنتەری پەیام دواتر گڵۆپی "چاوەڕێی دەستپێکردن بکە" و "ئاو لە سووتەمەنی" لە مۆدێلە دیزڵەکان لەخۆگرت. کۆدەکانی ھەڵەی دیاگنۆستیک لە بیرەوەری کۆمپیوتەرەکە خەزن دەکران، و سووڕاندنی کلیلی سویچ سێ جار ڕێگەی بە کۆمپیوتەر دەدا کۆدەکانی کێشەکان لە ڕێگەی گڵۆپی پشکنینی بزوێنەرەوە بۆ دیاریکردنی ھەندێک کێشە بدرەوشێنێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Retrieving fault codes |ناونیشان=http://www.allpar.com/fix/80s-codes.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Allpar}}</ref> ئەی بی ئێسی دواوە لە ساڵی ١٩٨٩ بوو بە ئامرازی ستاندارد. ناونانی مۆدێلی ڕام ١٠٠ لابرا و ئەم مۆدێلانە بۆ ساڵی ١٩٩٠ خرانەوە ناو ڕیزی ١٥٠، بەھۆی نمایشکردن و سەرکەوتنی فرۆشتنی پیکەپی دۆج داکۆتا. زیاد لەوەش، پانێڵی ئامێرەکان کەمێک گۆڕانکاری بەسەردا ھات؛ ئەمپێرپێو بە ڤۆڵتپێو گۆڕدرا لەکاتێکدا ڕێکخستنی سێ-خانەیی خێراپێو و پێوەرەکان پارێزرا. ھەروەھا بۆ ساڵی ١٩٩٠، دۆج دووبارە کڵەب کابی ھێنایەوە، کە بە کورسی ھەڵدراوەی بازدان بۆ مۆدێلەکانی ١٩٩١–١٩٩٣ ڕێکخرابوو. چوونەژوورەوە لە ڕێگەی دەرگای سەرنشین یان شۆفێرەوە دەکرا چونکە ھیچ دەرگایەکی دواوە بۆ ئەم ڕێکخستنە نەبوو. بۆ ساڵی ١٩٩١، ھەموو وەرژنەکان برێکی دژە-داخستنی تایەی دواوەی ستانداردیان وەرگرت.<ref name="SSiegel">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|دوایین=Siegel |یەکەم=Stewart |ڕێکەوت=تەممووزی ١٩٩٠|سەردێڕ=The New Models for 1991: Light Trucks |magazine=Fleet Owner |بڵاوکەرەوە=FM Business Publications |بەرگ=٨٥|پەڕە=٦٠|ژمارە=٧}}</ref> ئەم پیکەپانە، ھەرچەندە لای کۆمپانیاکان خۆشەویست بوون، بە بەراورد لەگەڵ زنجیرەی فۆرد ئێف و پیکەپەکانی جەنەراڵ مۆتۆرس سی/کەی، فرۆشتنیان کەم بوو، بە فرۆشتنێک کە بە دەگمەن لە زۆربەی ساڵەکانی بەرھەمھێنانیاندا لە ١٠٠٬٠٠٠ یەکە تێدەپەڕی. بەشێک لەمە بەھۆی دیزاینی کۆنی کابینە و شاسییەوە بوو کە لە ساڵی ١٩٧٢ەوە لە بەرھەمھێناندا بوو، نەبوونی بژاردەی بزوێنەری دیزڵی بەھێز تا ١٩٨٩، و نەبوونی بژاردەی بزوێنەری ڤی٨ی بلۆک-گەورە. زیاد لەوەش، ناوەوە نوێکردنەوەی کەمی بەسەردا ھاتبوو لەو کاتەوەی لە تشرینی یەکەمی ١٩٨٠ خراب == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Dodge Ram}} * {{وێبگەی فەرمی|https://www.ramtrucks.com/}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئۆتۆمۆبیل|دەیەی ١٩٩٠|دەیەی ٢٠٠٠|دەیەی ٢٠١٠}} [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ١٩٩٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠٠٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی دەیەی ٢٠١٠]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی ئوسترالیا]] [[پۆل:ئۆتۆمۆبیلەکانی مەکسیک]] phw30saobmh6dtdc30dpz8bjxy7gf0g 0 280767 1706368 1706173 2026-11-10T12:56:45Z مامۆستا 39489 1706368 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''دەستووری مەدینە''': یەکەم دەستووری مەدەنییە لە مێژووی دەوڵەتی ئیسلامیدا. ڕاستەوخۆ دوای [[کۆچی مسوڵمانان]] لەلایەن [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]] نووسراوە بۆ [[مەدینە]]، و [[مێژووناس|مێژوونووسان]] و ڕۆژھەڵاتناسان بە درێژایی [[مێژووی ئیسلام]]ی ستایشیان کردووە، و زۆربەیان بە یەکێک لە شکۆمەندییەکانی شارستانییەتی ئیسلامی دەزانن، و ھێمایەکی شکۆمەندی سیاسی و مرۆیییەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.islamonline.net/?p=9442|سەردێڕ=دستور المدينة .. مفخرة الحضارة الإسلامية |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181120095628/https://archive.islamonline.net/?p=9442 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=archive.islamonline.net |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.usycso.org/node/دستور-المدینة-أرقی-وثیقة-مدنیة/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181006083049/http://www.usycso.org:80/node/دستور-المدینة-أرقی-وثیقة-مدنیة/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=www.usycso.org |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/2004/12/22/صحیفة-المدینة|سەردێڕ=صحیفة المدینة|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190528075826/https://www.aljazeera.net/specialfiles/pages/016e38d5-7ef4-4930-ab50-d4ff4a49b867|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hrlibrary.umn.edu/arab/IS-1.html|سەردێڕ=صحيفة المدينة (1 هجرية) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180912190648/http://hrlibrary.umn.edu/arab/IS-1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=hrlibrary.umn.edu}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/ملحق/%C2«ÙˆØ«ÙŠÙ‚Ø©-المدينة%C2»-تأسيس-لمفهوم-التسامح|سەردێڕ= «وثیقة المدینة».. تأسیس لمفھوم التسامح|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181120095509/http://www.alkhaleej.ae/mob/detailed/8c37a268-3d08-4f8d-9faa-5247089ac47b/11d14633-90a6-4179-a709-64df476403cf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> == دەقی دەستووری مەدینە == <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/260170/المیثاق-الذی-وضعھ-النبی-صلی-اللھ-علیھ-وسلم-للمسلمین-بالمدینة|سەردێڕ=الميثاق الذي وضعه النبي صلى الله عليه وسلم للمسلمين بالمدينة |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200927145557/https://www.islamweb.net/ar/fatwa/260170/المیثاق-الذی-وضعھ-النبی-صلی-اللھ-علیھ-وسلم-للمسلمین-بالمدینة |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> ١-بەندەکانی تایبەت بە موسڵمانەکان:- ئەم دەستوورە نوسراوێکە لەپێغەمبەر لەنێوان ئیمانداران و موسڵمانانی قورەیش و یەسریب و ئەوانەشی شوێنیان کەوتوون، گەیشتون پێیان جیھادیان لەگەڵ کردوون ھەموویان یەک ئومەتن. # کۆچکەرانی قورەیش لەسەر ماڵی خۆیان دەبن خوێنی یەکتری دەدەن، دیلی خۆیان ددەکڕنەوە و بەدادپەروەری و چاکەکاری لەنێوان باوەڕداران. # پێویستە لەسەر موسڵمانان ھەر کەسێکی قەرزارو خاوەن مناڵیان لەناو خۆیدا بینی، دەبێ ھەموویان یارمەتی بدەن بەچاکە. # ھیچ موسڵمانی موسڵمانێکی تر ناکوژێ لە تۆڵەی بێباوەڕێکدا. # نابێت موسڵمان پشتیوانی بێباوەڕێک بکات و دژی موسڵمانێک. # ئاشتی موسڵمانەکان یەک ئاشتییە، نابێت موسڵمانێک ئاشتی بکات، و ئەوەی دی نەیکات، لەکاتی شەڕنەکردنیش لەپێناوی خودا ھەمان شتە، مەگەر بەیەکەوە بەدادپەروەرانە لەنێوان ھەموو لایەکدا ئەنجامی بدەن. # موسڵمانەکان لە ھەر شتێکدا ناکۆکی کەوتە نێوانیان، دەبێ بۆ چارەسەری بگەڕێنەوە بۆ لای خودا و پێغەمبەرەکەی محمد. # موسڵمانان یەکسانن سەبارەت بەوەی کە لەسەریان دادێت لەپێناو خودا. # ھەر کەسێک بەناڕەوا و بێ گوناح موسڵمانێک بکوژێت، دەکوژرێتەوە و ئەگەر کەسوکاری کوژراوەکە ڕازی بن، بەڕێککەوتن لێی خۆش بن. # ناوەوەی یپریب قەدەغەیە لەسەر ئەوانەی پەیوەندیان ھەیە بەم دەستوورەوە. # ھەر موسڵمانێک دان بنێت بەوەی لەم دەستوورە ھاتووە، باوەڕی ھەبێت بەخواو ڕۆژی دوای، ڕەوانییە بۆی پەنای کەسێک بدات تاوانباربێت، پشتگیری لێ بکات، کەوا نەفرینی خودای گەورە لەسەر تا ڕۆژی قیامەت، ھیچ چاکەو دادگەرییەکی لێ وەرناگرێت. # موسڵمانەکان خەرجیان لەسەر خۆیانە، جوولەکەکانیش خەرجیان لەسەر خۆیانە، پشتگیریکردنیش ھەیە لەنێوانیاندا لەدژی کەسێک دژایەتی ئەم دەستوورە بکات. # نابێت ھیچ موشریکێک ماڵو سامانێک یان کەسێکی قورەیشی پەنابدات، نابێت ڕێ بکرێت لە موسڵمانێک. # لەنێوان موسڵمانان و جوولەکە ئامۆژگاری و ڕێگەدانان بەچاکە ھەیە نابێ خراپەیان لەنێوان ھەبێ. # ھەر کەسێ ھێرشی ھێنا بۆ سەر مەدینە، دەبێ موسڵمان و جوولەکە بەیەکەوە بیپارێزین # ھەر کەسێ لە جوولکە و موسڵمان لەمەدینە دەرچوو یان مایەوە بەر لەخۆی دڵنیابێت و دەست درێژی ناکرێتە سەر مەگەر ستەم بکات و دەکات خۆی و ماڵ و منداڵی تێدادەچێ. # لەم دەستوورە داھاتووە گەلی موسڵمان گەلێکی یەکگرتووە و یەکسانن بەپێی گەورەو بچووکی یان بەھێزی و بێ ھێزی تیرەکان و بەم شێوەیە سەرجەم [[ھۆز]] و تیرەکان، ملکەچ بوونە کە بەرژەوەندی ئیسلام لەپێش بەرژەوەندی سەرجەم ھۆزو تیرەکانە. # ھەر جوولەکەیەک شوێنی موسڵمان بکەوێت پشتگیری لێ دەکرێت و ستەمی لێناکرێت و پشتگیری کەس ناکرێ لەدژی. # بەھیچ جۆری موسڵمانی خواناس زۆرداری ناکات، ھەر کەسێ ستەم بکات، لەنێوان موسڵمانان دا خۆی بە گەورە بزانێ و ستەم و دروست بکات، ھەموویان دەبێت دژی بوەستن، ئەگەر کوڕی یەکێکیش بێت لەخۆیان. # پەنای خوای گەورە یەک پەنایە، بۆ ھەموو موسڵمانان وەکو یەک، سادەترین یان دەتوانێت گەورەترین پەنا بدات، موسڵمانان لەنێوان خۆیاندا دۆستایەتی دەنوێنن. # ئەگەر بانگبکرێت بۆ بەشدار یکردن لەئاشتی و ڕێکەوێت لەم ژیانە بەشداری بکەن، ھەمان ئەو مافەشیان ھەیە لەسەر باوەڕداران مەگەر کەسێکیان دژایەتی ئایینی خوا بکات، ئەوە بانگێشتی جێبەجێ ناکرێت. # بەندەکانی تایبەت بەجولکە:- # جوولەکەکانی (بنی عوف) ئومەتێکن لەگەڵ باوەڕداران. # جوولەکە خەرجی خۆیان لەسەر خۆیانە، موسڵمانەکانیش، خەرجی لەسەر خۆیانە. # جوولەکەکان ئایینی خۆیان ھەیە، موسڵمانەکانیش ئایینی خۆیان ھەیە. # ھەموویان پشتگیری یەکتری دەکەن، دژ بە ھەر کەسێک دژایەتی ئەو پەیماننامەیە بکات # لەنێوان جوولەکە و موسڵمانان ئامۆژگاری ھەیە بەچاکە، نابێ خراپەیان لەنێوان ھەبێ. # بەنو عەوف لەسەر حاڵی خۆیانن، وەکو کاتی ھاتنی ئیسلام ھاوکاری یەکتری دەکەن، خوێن لەجیاتی یەکتری دەدەن، دیلەکانی خۆیان ئازاد دەکەن بەخوێنەوەو بەچاکە، دادگەری لەنێوان باوڕداران. # ھەروەھا بەنو حاریس کوڕی [[خەزرەج]]- بەنو ساعیدە، بەنو جوشەم- بەنو نەجار- بەنو عمری کوڕی عەوف- بەنو نەیین، بە ھەمان شێوەی بەنو عەوف، لەسەر حاڵی خۆیانن وەکو کاتی ھاتنی ئیسلام و ھاوکاری یەکتری دەکەن، خوێن لەجیاتی یەکتری دەدەن، دیلەکانی خۆیان ئازاد دەکەن بە کونیەوە بەچاکەو دادگەری لەنێوان خاوەن باوەڕداران. # جوولەکەی بەنی عەوف و ئەوانەی لەگەڵیان وەکو مەوالی مەگەر کەسێک ستەم لەخۆی بکات، تاوان ئەنجام بدات لەو حاڵەتە دا تەنھا خۆی خێزانەکەی خۆی لەناو دەبات. # جوولەکەی بەنو نەججار- بەنی حاریس- بەنی ساعیدە- بەنی جوشەم- بەنی ئەوس- بەنی سەعلەبەش ھەمان مافی جوولەکەی بەنی عەوفیان ھەیە، مەگەر کەسێک ستەم بکات و تاوانبار بێت، ئەوانە تەنھا خۆی و کەسوکارەکەی لەناو دەبات. # دۆست و ھەوادارانی ھۆزی سەعلەبە وەکو خودی ھۆزی سەعلەبە وان، ئەوانەی لەنێو ھەناوی ھۆزی جوولەکەکان وان وەکو ھۆزی جوولەکەکان وان کەس لەوان بۆی نییە دەربچن بەرێگە پێدانی پێغەمبەر نەبێت. # زەوی ناو شاری [[یەسریب]] حەرامە لەپێناو بەرقەرارکردنی ئەم پەیماننامەیەدا. # ھیچ قورەیشییەک و ھاوپەیمانێکیان نابێ لەمەدینە پەنابدرێت. # ھەموویان دەبێت پشتوانی یەکتری بن، دژ بەوانەی کە ھێرش دەکەنە سەر یەسرب، ھەر کەسە بەگوێرەی توانای خۆی. # ئەم پەیماننامەیە چاوپۆشی ناکات لە ستەم و تاوانبار. # جوولەکەکان ھاوکاری موسڵمانان دەکەن و یەک دەنگ دەبن لەگەڵیان، چەند جەنگیان لەگەڵ دابکرێت، و ھاوکاری موسڵمانان دەکەن لە خەرجکردندا. # ھەرچییەک ڕووبدات لەنێوانیان، لەشەڕ و دەمەقاڵێ کە ترسی لێکەوتنەوەی خراپی لێ بکرێت، ئەوا پێویستە بگەڕێتەوە بۆ لای خواو پێغەمبەر بۆ چارەسەرکردنی. # بەنی شوتەیبە ھەمان مافی بەنی عەوفیان ھەیە. # بەندەکانی تایبەت بەسەرجەم پێکھاتەی کۆمەڵایەتی مەدینە:- # ئەم دەستوورە نوسراوێکە لە پێغەمبەر کە لەنێوان ئیمانداران و موسڵمانانی قورەیش و یەسرب و ئەوانەشی شوێنیان کەوتوون گەیشتوون و جیھادیان لەگەڵ کردوون ھەموویان یەک ئومەتن. # کۆچکەرانی قوڕەیش لەسەر ماڵی خۆیان دەبن، خوێنی یەکتری دەدەن، دیلی خۆیان دەکڕنەوە بە دادپەروەری چاکە لەنێوان باوڕداران. # جوولەکەکانی نبی عوف ئومەتێکن لەگەڵ ئیمانداران. # بەنی عەوف لەسەر حاڵی خۆیانن وەکو کاتی ھاتنی ئیسلام، ھاوکاری یەکتری دەکەن، خوێن لە جیاتی یەکتری دەدەن، دیلەکانی خۆیان ئازاد دەکەن بە کڕینەوە بە چاکەو دادگەری لەنێوان خاوەن باوەڕداران. # ھەروەھا بەنو حاریسی کوڕی خەزرەج – بەنو ساعیدە- بەنوو جەشەم بەنو نەجار- بەنو عمری کوڕی عەوف- بەنو نەبیت- بەنو ئەوس بەھەمان شێوەی بەنو عەوف، لەسەر حاڵی خۆیانن وەکو وکاتی ھاتنی ئیسلام، ھاوکاری یەکتری دەکەن، خوێن لە جیاتی یەکتری دەدەن، دیلەکانی خۆیان ئازاد دەکەن بەکڕینەوە و چاکەو دادگەری لەنێوان خاوەن باوڕداران. # جوولەکەی بەنی عەوف و ئەوانەی لەگەڵیانان وەکو [[والی]]، مەگەر کەسێک ستەم لەخۆی بکات، تاوان ئەنجام بدات لەو حاڵەتە دا تەنھا خۆی و خێزانەکەی خۆی لەناو دەبات. # جوولەکەی بەنی نەججار- بەنی حاریس- بەنی ساعیدە- بەنی جوشەم- بەنی ئەوس- بەنی سەعلەبەش ھەمان ماڵی جوولەکەی بەنی عەوفیان ھەیە، مەگەر کەسێک ستەم بکات و تاوانبار بێت، ئەوانە تەنھا خۆی و کەسوکاری لەناو دەبات. # دۆست و ھەواداری ھۆزی سەعلەبە، وەکو خودی ھۆزی سەعلەبە وان، ئەوانەی لەنێو ناوی جوولەکەدان وەکو ھۆزی جوولەکەوان کەس لەوان بۆی نییە، دەربچێت بەرێگە پێدانی پێغەمبەر نەبێت. # بەنی شوتەیبە ھەمان مافی بەنی عەوفیان ھەیە. تەوەری سێیەم ڕەھەندە سیاسی و سەربازی و کۆمەڵایەتییەکانی بەندەکانی دەستووری مەدینە ١- ڕەھەندە سیاسییەکانی بەندەکانی دەستووری مەدینە:- دەتوانین بڵین پێغەمبەر ئەم دەستووری داڕێژت بۆ ڕێکخستنی بارودۆخی مەدینە بوو، لەقۆناغە سەرەتایییەکانیدا، لەبواری ئایینی و سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابوورییەوە، و پێکھاتنی یەک ئومەتی جیا لەگەڵ خەڵەکانی تر. ئەوەی تێبینی دەکرێت لەسەرەتای دەستوورەکەدا ھاتووە کە ئەمە نوسراوێکە لە پێغەمبەر بۆ باوەڕداران و موسڵمانانی قوڕەیش و [[یەسریب]] و ئەوانەی شوێنیان کەوتوون کە گەیشتوون پێیان جیھادیان لەگەڵ کردوون، ڕایدەگەیەنم کە ھەموویان یەک ئومەتن. لەم دەقە دا بۆمان دەردەکەوێت کە تەنیا ئایینی ئیسلام دەتوانێ یەکێتی بخاتە نێو موسڵمانانەوە، ھەر ئیسلام دەتوانی بیانکاتە یەک نەتەوە، ھەموو جیاوازی نێوانیان دەتوێتەوە لە چوار چێوەی ئەم یەکێتییەدا. بەپێی گێڕانەوەی (ابن اسحاق) لەخاڵێکی تری دەستوورەکەدا ھاتووە جوولەکەکانی بەنی عەوف ئومەتێکن لەگەڵ باوەڕداران. دەکرێ بوترێ کۆچکەران و پشتیوانان توخمی سەرەکی ئەم ئوممەتەبوون، کە ھەوڵی یان دەدا بۆ بەدەستھێنانی ئامانجەکانی و خەبات و تێکۆشان دەکرد لەپێناو خودا، لەھەمان کاتدا چاوەڕوانی ئەوەی دەکرد لەچین و توێژەکانی تری شارەکە، بەبێ باوەڕو جوولەکەکان تا ڕۆڵیان ھەبێت لەپشتگیری و ھاوکاری کردنی موسڵمانەکان بەپێی بەندەکان بەپێی بەندەکانی ئەم دەستوورە. ئەم دەستوورە جوولەکەکانی بەبەشێک لە ھاووڵاتی دەوڵەتی ئیسلام داناوە، ھەروەھا مافی پاراستن و دادپەروەری و یەکسانی بۆ دابین کردبوون، وەکو لە دەقێکی دەستوورەکەدا ھاتووە ھەر کەس لە جوولەکەکان لەگەڵ ئێمە دابن، پشتیوانیان لێ دەکرێت بەبێ ئەوەی ستەمیان لێبکرێت. پێغەمبەر توانی باوەڕ بەھۆز و تیرە جیاوازانە بھێنێت، لەسەر ئاستێکی فراوانتر بیربکەنەوە کە یەک نەتەوەن، و پێغەمبەر دوای کۆچکردنی بۆ مەدینە، توانی برایەتی لەنێوان کۆچکەران و پشتیوانان دروست بکات، و پەیمانی لەنێوان خۆی و جوولەکەکان بەست، بەمەش بناغەی دەوڵەتی ئیسلامی دامەزراند. جێی سەرەنجە شاری مەدینە ئومەت پێکھاتبوو لە باوەڕداران و موسڵمانانی قوڕەیش و [[یەسریب]] واتە کۆچکەران و پشتیوانان. ئەو ئومەتە تازە پێکھاتووەی مەدینە بریتی بوو لە قەوارەیەکی سیاسی و جیاواز لە خێڵ، چونکە خێڵ لە بەرژەوەندی خزمایەتی نێوان تاکەکان دروست دەبێت، بەڵام ئومەت سنووری پەیوەندی خێڵایەتی تێدەپەڕێنێت و چەندین خێڵ و ھۆز لەخۆ دەگرێت. ھەروەھا ئەم دەستوورە بێ باوەڕەکانی ھەردوو ھۆزی ئەوس و خەزرەجیشی بە ئومەت داناوە، جوولەکەکانی بەنی عەوف و جوولەکەکانی تری ھاوپەیمان لەگەڵ ئەوس و خەزرەج ئومەتێکن لەگەڵ باوەڕداران، چونکە ھەموو ئەمانە ڕەزامەند بوون، بە بنەماکانی ئەم دەستوورە، وەک چوارچێوەی ئەم ئومەتەشدا بژین. ٢- ڕەھەندە سەربازی و ئاساییشییەکانی بەندەکانی دەستووری مەدینە:- ئەوەی بۆمان دەردەکەوێ لەیەکێک لە خەڵەکانی ئەم دەستوورەدا ھاتووە ھەموویان دەبێت پشتیوانی یەکتری بکەن دژ بەوانەی کە ھێرش دەکەنە سەر [[یەسریب]]، ھەر کەسەو بەپێی توانای خۆی. پێغەمبەر ئامانجی بوو لە ڕێگای ئەم دەستوورە ئاشتی و ئاسایش لەناو چین و توێژەکانی مەدینە بڵاوبکاتەوە، بۆ دروستکردنی دەسەڵاتێک کار بکات، بۆ بەدیھێنانی ئەو ئامانجە وەکو لە دەقێکی دەستوورەکەدا ھاتووە زەوی ناوشاری یەسریب ڕێگە پێنەدراوە لەپێناو بەقەرار بردنی ئەم دەستوورە، واتە ڕێگە بەھیچ کەسێک نەدراوە زەوی ناو شاری یەسریب بەکار بھێنێ بۆ بەرژەوەندی خۆی. بەم جۆرە پرسی ئاستی لەمەدینە مۆرکی ئایینی وەرگرت، وەکو چۆن شاری [[مەککە]] مزگەوتی حەرامی تێدایە، نابێت شەڕو کوشتار و خوێن ڕێژی تێیدا ڕووبدات، ھەروەھا شاری یەسریبیش بوو بەشاری پێغەمبەر دەبێت ئاشتی تێدا بەرقەراربێت. دەتوانین بڵێین دەسەڵاتەکانی پێغەمبەر فراوان بوو بۆ کاروبارەکانی تریش بەتایبەتی لایەنی سەربازی، چونکە ئەم ئوممەتە لەسەرەتای پێکھاتنیدایە، زۆر پێویستی بەھێزێکی سەربازی ڕێکخراو ھەبوو، بۆیە بەرگریکردن لەخۆیان و ڕاوەستان بەرووی دوژمنان لە دەقێکدا جەخت دەکاتەوە لەسەر یەکگرتووی ھەموو خەڵکی مەدینە لەئاشتی و شەڕدا ئاشتی و ئاسایشی باوەڕداران یەکێکە و نابێت باوەڕدارێک ئاشتی بکات بەوەی دی نەیکات، لەکاتی شەڕکردنیش لەپێناو خودا بە ھەمان شێوە دەبێت، مەگەر بەیەکەوە بەدادپەروەرانە لەنێوان ھەموو لایەکدا ئەنجامی بدەن، باوەڕداران وەکو یەکن لەوەدا خوێنیان ڕەشتووە لەپێناو خودا. بەم شێوەیە دەبینین زۆربەی ئەو ئەرکانەی لەسەر و جوولەکە دانرابوو، ئەو ئەرکانە بوون کە پەیوەندی بەیارمەتیدانی موسڵمانانەوە ھەبوو، سەبارەت بە پشتگیریکردن لەکاتی جەنگ دا وەکو لە دەقێکی تری دەستوورکە ئاماژە بەوە دەکات کە پێویستە جوولەکەکان پشتیوانی موسڵمانان بن لەکاتی جەنگ و جوولەکە لەگەڵ باوەڕداران یەک دەنگ بن، چەند جەنگیان لەگەڵدا بکرێت. بۆ نموونە:- الواقدی” باس لەوە دەکات کاتێک پێغەمبەر گەیشتە مەدینە، لەگەڵ جوولەکە ڕێکەوت، چەند مەرجێکی لەسەردانان، یەکێک لەو مەرجانە ئەوەبوو، کە پشتیوانی نەکەن لە دوژمنانی پێغەمبەر بەڵام پاش ڕوودانی جەنگی (بەدر) گەڕانەوە پێغەمبەر بۆ مەدینە جوولەکەکان پەیمانیان لەگەڵ پێغەمبەر ھەڵوەشاندەوە، پەیمانەکەیان نەبردە سەر و یارمەتی موسڵمانەکانیان نەدا، بەڵکو دژی وموسڵمانەکان دەستیان لەگەڵ عەرەبە بت پەرستەکان تێکەڵ کرد، و جوولەکەی بەنی قینقاع” یەکەم ھۆز بوو پێغەمبەر لەمەدینە دەری کردن. ھەروەھا لە دەستوورەکەدا ھاتووە فەرمانی ڕاگەیاندنی جەنگ یاخود پەیماننامەی ئاشتی کردە، یەکێک لەدەسەڵاتەکانی پێغەمبەر لە دەقێک دا ئەوەی دووپات کردووەتەوە بۆ ھیچ کەسێک نییە لە جوولەکەکان بەبێ ڕەزامەندی پێغەمبەر لەمەدینە دەربچن بۆ شەڕکردن لەگەڵ ھەر کەسێک دا، ھیچ کەسێک لەوانە نابێت بەبێ ڕەزامەندی پێغەمبەر لە مەدینە بچێتە دەرەوە. لەکۆتاییشدا دەستوورەکە ئەم دەقەی لەخۆ گرتووە، زامنکردنی پاراستن و دابینکردنی ئاسایشی بۆ ھەر کەسێک چاکەکار و پابەندبێت لەمۆرکەرانی ئە دەستوورە خوای گەورە پەنای ھەر ھەر کەسێکە کە چاکە کارو دوور لەخراپە بێت، ھەروەھا پێغەمبەرەکەشی محمدە. ٣- ڕەھەندە کۆمەڵایەتییەکانی بەندەکانی دەستووری مەدینە:- دەتوانین بڵین لە دەقێکی ئەم دەستووردا ھاتوە ھەر کەسێک بەناڕەوا و بێ گوناح، موسڵمانێک بکوژێت، دەکورێژتەوە، مەگەر کەسوکاری کوژراوەکە ڕازی بن بەرێککەوتن لێی خۆش بن. سەرچاوەی فەرمانڕەوایی کردن و یاسادانان شەریعەتی ئیسلام بێ کە لە دەقێکدا ھاتووە کە لە ھەر شتێک ناکۆکی و کێشەیان بۆ دروست بوو، دەبێ بۆ چارەسەرکردنی بگەڕێنەوە بۆ لای خودا و پێغەمبەرەکەی (محمد د. خ) و ئەم دەقە بووە ھۆی ئاسانکارییەکی زۆر بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی نێوان خەڵک، چونکە پێویست بوو لەسەر ھەموو تاکێکی کۆمەڵگا، ملکەچی ھەموو فەرمانەکانی وقورئان و فەرموودەکانی پێغەمبەر بن. ھەروەھا نابێت موسڵمانێک پشتیوانی بێباوەڕێک بکات لەدژی موسڵمانێک. جێی سەرنجە ھەر موسڵمانێک دان بنێت بەوەی لەم دەستوورە ھاتووە باوەڕی ھەبێت بەخواو ڕۆژی دوایی، ڕەوا نییە بۆی پەنای کەسێک بدات توانباربێت پشتگیری لێ بکات، ئەوا نەفرینی خودای گەورە لەسەرە تا ڕۆژی قیامەت و ھیچ چاکەو دادگەرییەکی لێ وەرناگیرێت. لەگەل ئەوەشدا ئەوەی لەم دەستوورەدا ھاتووە سەبارەت بە جەخت دەکاتەوە لەسەر ئەوەی گەر جوولەکەیەک تاوانێک ئەنجام بدات یان دەست درێژی بکاتە سەر کەسێک ئەوە بەتەنھا خودی ئەو کەسە بەرپرسە لەو تاوانە، وەکو ھاتووە ئەگەر کەسێک ستەمێک یان تاوانێک بکات ئەوا بەتەنھا خۆی خێزانەکەی بەرەو لەناوچون دەبات. دەتوانین بڵین لەدەستورەکەدا ھاتووە پەنای خوای گەورە یەک پەنایە، بۆ ھەموو موسڵمانان وەکو یەکە، سادەترین یان دەتوانین گەورەترینیان پەنا بدات، موسڵمانان لەنێوان خۆیاندا دۆستایەتی دەنوێنن. لەگەڵ ئەوەشدا لەسەر موسڵمانەکان پێویست بوو کە پارێزگاری لەکەمینە نەتەوەکان بکەن کە ئەوانەی لەسەر ئایینی ئیسلام نەبوون بەتایبەتی کاربەدەستان و دەسەڵاتدارانی موسڵمانان لەدەرەوەو ناوەوەی مەدینە. پێکەوە ژیان لەنێوان ھۆزو تیرەکان و ھەروەھا موسڵمانەکان ھەڵدەستان بە ئامۆژگاریکردن بۆ کاری خێرو چاکە، لە ڕاستیدا پەیوەندی لەنێوان ھەموو ھۆزەکانی مەدینە ھەبوو، ھەرچەندە بیروبۆچوونیان جیاواز بوو، بەڵام ئامۆژگاری یەکتریان دەکرد بۆ کاری خێرو چاکە لەنێوان خۆیاندا. ٤- ڕەھەندە ئایینییەکان و ئازادییەکانی بیروباوەڕ:- تێبینی دەکرێت پێغەمبەر لە چەند دەقێکی دەستوورەکە خەڵک چۆن ماف و ئازادییەکانیان بۆ دابین دەکەین، وەکو جوولەکەکانی بەنی عەوف ئومەتێکن سەربەخۆی لەگەڵ موسڵمانان. ئازادی بیورباوەڕو پەییڕەوکردنی داب و نەریتی خۆیان بۆ نموونە موسڵمانەکان ئایینی خۆیان ھەیە، جوولەکەکانیش دەیانتوانی لەسەر ئایینی خۆیان بمێننەوە، و مافی موڵکدارییەتی و بازرگانی و بەردەوامیدان بە ژیانی ئاسایی خۆیان ھەبوو وەکو موسڵمانان. پێویستە لەسەر موسڵمانان ھەر کەسێکی قەرزارو خاوەن منداڵیان لەناوەخۆیاندا بینی دەبێ ھەموویان یارمەتی بدەن بەچاکە؛ و لەم دەقەدا ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت گرنگترین نیشانەکانی کۆمەڵگای ئیسلامی دەرکەوتن و گەشەکردنی گیانی ھەماھەنگی و یارمەتیدانە لەنێوان موسڵمانان دا بە جوانرترین شێواز کە ئەوان ھەموویان بەرپرسیارن بەرامبەر بەیەکتری لەکاروباری دونیاو قیامەت. ھەموو ھۆزەکان ئازادبوون لەبەستنی ھەر ھاوپەیمانییەک بەمەرجێک لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی دەوڵەت دابێت، و ھەموو لایەکی پابەند دەکرد بەسەرخستنی ستەم لێکراوان لەگەڵ ئەوەشدا لەم دەستوورەدا ھاتووە ھەر کەسێک شتێک بکات تەنھا ژیانی بۆ خۆی ھەیە، کەس بەتوانی کەسەوە سزا نادرێ، و باوەڕداران لەدژی ھەر کەسێکن لەنێوان خۆیاندا ستەمکاربن، یان بییەوێت بەرگری بۆ خۆی بەدەست بھێنێت، ستەم یان گوناح و دوژمنایەتی و خراپە لەنێوان خاوەن باوەڕداران دروست بکات، ھەموویان دەبێت دژی بوەستن با کوڕی ھەر کەسێکیش بێ. شایەنی باسە لە دەقێکی تری ئەم دەستوورە ھاتووە کە ھەر کەسێ لە جوولەکەو موسڵمان لەمەدینە دەرچوو یان مایەوە، با لەخۆی دڵنیابێت، و دەست درێژی ناکرێتە سەر مەگەر ستەم بکات، ئەوکات خۆی و ماڵ و منداڵی تێدا دەچێ. ھەروەھا ئەم دەستوورە جەخت دەکاتەوە لەسەر ڕێزگرتنی مافەکانی لایەنگیری و پشتیوانی کە دەڵێن نابێت ھیچ باوەڕدارێک ھاوپەیمانی کەسێکی باوەڕداری تر بکات بەبێ ئاگاداری خاوەنەکەی، ئەم دەستوورە چاوپۆشی ناکات لە زوڵم و تاوانبار. شایەنی باسە لە دەقێکی تری ئەم دەستوورە ھاتووە کە ھەر کەسێ لە جوولەکە و موسڵمان لەمەدینە دەرچوو یان مایەوە، با لەخۆی دەڵینابێت، و دەست درێژی ناکرێتەسەر، مەگەر ستەم بکات ئەو کات خۆی و ماڵ و منداڵی تێدا دەچێت. بڕواداران یەکسانن سەبارەت بەوەی لەسەریان دادەنێت لەپێناو خودا و بنەمای یەکسانی یەکێکە لەو بنەمایانەی ئیسلام دانی پێداناوە، چونکە بەشداری دەکات لەدروست کردنی کۆمەڵگای موسڵمان. دەتوانین بڵین لەم دەستوورەدا مافی ھاووڵاتی بوون دابین کرابوو، کە ھەموو تاکێکی بەئازادی دەژیاو، سەرو ماڵیان پارێزراو بوو. لەکۆتاییدا ئەوەمان بۆ ڕوون دەبێتەوە ئەم دەستوورە نموونەیەکی زۆر زیندوی ئیسلام و شارستانییەی ئیسلامە، کاری سەرەکی پێغەمبەر بەرجەستەکردن و دابینکردنی ئازادی تاکە کەس و ھاووڵاتی بوون و مافی ژیانێکی یەکسان و لێبوردەی بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Constitution of Medina}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|مێژوو|مێژووی ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی|محەممەد}} [[پۆل:ڕێککەوتنەکانی محەممەد]] [[پۆل:محەممەد لە مەدینە]] [[پۆل:مێژووی جوولەکە لە نیمچەدوورگەی عەرەبی]] [[پۆل:ئیسلام و دینەکانی تر]] ssdz03c07smi0p4udlv3y8hgmn7weos 1706528 1706368 2026-11-10T17:03:07Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:مەدینە|مەدینە]] 1706528 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}}'''دەستووری مەدینە''': یەکەم دەستووری مەدەنییە لە مێژووی دەوڵەتی ئیسلامیدا. ڕاستەوخۆ دوای [[کۆچی مسوڵمانان]] لەلایەن [[محەممەد|پێغەمبەر محەممەد]] نووسراوە بۆ [[مەدینە]]، و [[مێژووناس|مێژوونووسان]] و ڕۆژھەڵاتناسان بە درێژایی [[مێژووی ئیسلام]]ی ستایشیان کردووە، و زۆربەیان بە یەکێک لە شکۆمەندییەکانی شارستانییەتی ئیسلامی دەزانن، و ھێمایەکی شکۆمەندی سیاسی و مرۆیییەکەی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archive.islamonline.net/?p=9442|سەردێڕ=دستور المدينة .. مفخرة الحضارة الإسلامية |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181120095628/https://archive.islamonline.net/?p=9442 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=archive.islamonline.net |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.usycso.org/node/دستور-المدینة-أرقی-وثیقة-مدنیة/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181006083049/http://www.usycso.org:80/node/دستور-المدینة-أرقی-وثیقة-مدنیة/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=www.usycso.org |زمان=ar}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/2004/12/22/صحیفة-المدینة|سەردێڕ=صحیفة المدینة|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190528075826/https://www.aljazeera.net/specialfiles/pages/016e38d5-7ef4-4930-ab50-d4ff4a49b867|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠١٩}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://hrlibrary.umn.edu/arab/IS-1.html|سەردێڕ=صحيفة المدينة (1 هجرية) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180912190648/http://hrlibrary.umn.edu/arab/IS-1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|وێبگە=hrlibrary.umn.edu}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.alkhaleej.ae/ملحق/%C2«ÙˆØ«ÙŠÙ‚Ø©-المدينة%C2»-تأسيس-لمفهوم-التسامح|سەردێڕ= «وثیقة المدینة».. تأسیس لمفھوم التسامح|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181120095509/http://www.alkhaleej.ae/mob/detailed/8c37a268-3d08-4f8d-9faa-5247089ac47b/11d14633-90a6-4179-a709-64df476403cf|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref> == دەقی دەستووری مەدینە == <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.islamweb.net/ar/fatwa/260170/المیثاق-الذی-وضعھ-النبی-صلی-اللھ-علیھ-وسلم-للمسلمین-بالمدینة|سەردێڕ=الميثاق الذي وضعه النبي صلى الله عليه وسلم للمسلمين بالمدينة |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200927145557/https://www.islamweb.net/ar/fatwa/260170/المیثاق-الذی-وضعھ-النبی-صلی-اللھ-علیھ-وسلم-للمسلمین-بالمدینة |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.islamweb.net}}</ref> ١-بەندەکانی تایبەت بە موسڵمانەکان:- ئەم دەستوورە نوسراوێکە لەپێغەمبەر لەنێوان ئیمانداران و موسڵمانانی قورەیش و یەسریب و ئەوانەشی شوێنیان کەوتوون، گەیشتون پێیان جیھادیان لەگەڵ کردوون ھەموویان یەک ئومەتن. # کۆچکەرانی قورەیش لەسەر ماڵی خۆیان دەبن خوێنی یەکتری دەدەن، دیلی خۆیان ددەکڕنەوە و بەدادپەروەری و چاکەکاری لەنێوان باوەڕداران. # پێویستە لەسەر موسڵمانان ھەر کەسێکی قەرزارو خاوەن مناڵیان لەناو خۆیدا بینی، دەبێ ھەموویان یارمەتی بدەن بەچاکە. # ھیچ موسڵمانی موسڵمانێکی تر ناکوژێ لە تۆڵەی بێباوەڕێکدا. # نابێت موسڵمان پشتیوانی بێباوەڕێک بکات و دژی موسڵمانێک. # ئاشتی موسڵمانەکان یەک ئاشتییە، نابێت موسڵمانێک ئاشتی بکات، و ئەوەی دی نەیکات، لەکاتی شەڕنەکردنیش لەپێناوی خودا ھەمان شتە، مەگەر بەیەکەوە بەدادپەروەرانە لەنێوان ھەموو لایەکدا ئەنجامی بدەن. # موسڵمانەکان لە ھەر شتێکدا ناکۆکی کەوتە نێوانیان، دەبێ بۆ چارەسەری بگەڕێنەوە بۆ لای خودا و پێغەمبەرەکەی محمد. # موسڵمانان یەکسانن سەبارەت بەوەی کە لەسەریان دادێت لەپێناو خودا. # ھەر کەسێک بەناڕەوا و بێ گوناح موسڵمانێک بکوژێت، دەکوژرێتەوە و ئەگەر کەسوکاری کوژراوەکە ڕازی بن، بەڕێککەوتن لێی خۆش بن. # ناوەوەی یپریب قەدەغەیە لەسەر ئەوانەی پەیوەندیان ھەیە بەم دەستوورەوە. # ھەر موسڵمانێک دان بنێت بەوەی لەم دەستوورە ھاتووە، باوەڕی ھەبێت بەخواو ڕۆژی دوای، ڕەوانییە بۆی پەنای کەسێک بدات تاوانباربێت، پشتگیری لێ بکات، کەوا نەفرینی خودای گەورە لەسەر تا ڕۆژی قیامەت، ھیچ چاکەو دادگەرییەکی لێ وەرناگرێت. # موسڵمانەکان خەرجیان لەسەر خۆیانە، جوولەکەکانیش خەرجیان لەسەر خۆیانە، پشتگیریکردنیش ھەیە لەنێوانیاندا لەدژی کەسێک دژایەتی ئەم دەستوورە بکات. # نابێت ھیچ موشریکێک ماڵو سامانێک یان کەسێکی قورەیشی پەنابدات، نابێت ڕێ بکرێت لە موسڵمانێک. # لەنێوان موسڵمانان و جوولەکە ئامۆژگاری و ڕێگەدانان بەچاکە ھەیە نابێ خراپەیان لەنێوان ھەبێ. # ھەر کەسێ ھێرشی ھێنا بۆ سەر مەدینە، دەبێ موسڵمان و جوولەکە بەیەکەوە بیپارێزین # ھەر کەسێ لە جوولکە و موسڵمان لەمەدینە دەرچوو یان مایەوە بەر لەخۆی دڵنیابێت و دەست درێژی ناکرێتە سەر مەگەر ستەم بکات و دەکات خۆی و ماڵ و منداڵی تێدادەچێ. # لەم دەستوورە داھاتووە گەلی موسڵمان گەلێکی یەکگرتووە و یەکسانن بەپێی گەورەو بچووکی یان بەھێزی و بێ ھێزی تیرەکان و بەم شێوەیە سەرجەم [[ھۆز]] و تیرەکان، ملکەچ بوونە کە بەرژەوەندی ئیسلام لەپێش بەرژەوەندی سەرجەم ھۆزو تیرەکانە. # ھەر جوولەکەیەک شوێنی موسڵمان بکەوێت پشتگیری لێ دەکرێت و ستەمی لێناکرێت و پشتگیری کەس ناکرێ لەدژی. # بەھیچ جۆری موسڵمانی خواناس زۆرداری ناکات، ھەر کەسێ ستەم بکات، لەنێوان موسڵمانان دا خۆی بە گەورە بزانێ و ستەم و دروست بکات، ھەموویان دەبێت دژی بوەستن، ئەگەر کوڕی یەکێکیش بێت لەخۆیان. # پەنای خوای گەورە یەک پەنایە، بۆ ھەموو موسڵمانان وەکو یەک، سادەترین یان دەتوانێت گەورەترین پەنا بدات، موسڵمانان لەنێوان خۆیاندا دۆستایەتی دەنوێنن. # ئەگەر بانگبکرێت بۆ بەشدار یکردن لەئاشتی و ڕێکەوێت لەم ژیانە بەشداری بکەن، ھەمان ئەو مافەشیان ھەیە لەسەر باوەڕداران مەگەر کەسێکیان دژایەتی ئایینی خوا بکات، ئەوە بانگێشتی جێبەجێ ناکرێت. # بەندەکانی تایبەت بەجولکە:- # جوولەکەکانی (بنی عوف) ئومەتێکن لەگەڵ باوەڕداران. # جوولەکە خەرجی خۆیان لەسەر خۆیانە، موسڵمانەکانیش، خەرجی لەسەر خۆیانە. # جوولەکەکان ئایینی خۆیان ھەیە، موسڵمانەکانیش ئایینی خۆیان ھەیە. # ھەموویان پشتگیری یەکتری دەکەن، دژ بە ھەر کەسێک دژایەتی ئەو پەیماننامەیە بکات # لەنێوان جوولەکە و موسڵمانان ئامۆژگاری ھەیە بەچاکە، نابێ خراپەیان لەنێوان ھەبێ. # بەنو عەوف لەسەر حاڵی خۆیانن، وەکو کاتی ھاتنی ئیسلام ھاوکاری یەکتری دەکەن، خوێن لەجیاتی یەکتری دەدەن، دیلەکانی خۆیان ئازاد دەکەن بەخوێنەوەو بەچاکە، دادگەری لەنێوان باوڕداران. # ھەروەھا بەنو حاریس کوڕی [[خەزرەج]]- بەنو ساعیدە، بەنو جوشەم- بەنو نەجار- بەنو عمری کوڕی عەوف- بەنو نەیین، بە ھەمان شێوەی بەنو عەوف، لەسەر حاڵی خۆیانن وەکو کاتی ھاتنی ئیسلام و ھاوکاری یەکتری دەکەن، خوێن لەجیاتی یەکتری دەدەن، دیلەکانی خۆیان ئازاد دەکەن بە کونیەوە بەچاکەو دادگەری لەنێوان خاوەن باوەڕداران. # جوولەکەی بەنی عەوف و ئەوانەی لەگەڵیان وەکو مەوالی مەگەر کەسێک ستەم لەخۆی بکات، تاوان ئەنجام بدات لەو حاڵەتە دا تەنھا خۆی خێزانەکەی خۆی لەناو دەبات. # جوولەکەی بەنو نەججار- بەنی حاریس- بەنی ساعیدە- بەنی جوشەم- بەنی ئەوس- بەنی سەعلەبەش ھەمان مافی جوولەکەی بەنی عەوفیان ھەیە، مەگەر کەسێک ستەم بکات و تاوانبار بێت، ئەوانە تەنھا خۆی و کەسوکارەکەی لەناو دەبات. # دۆست و ھەوادارانی ھۆزی سەعلەبە وەکو خودی ھۆزی سەعلەبە وان، ئەوانەی لەنێو ھەناوی ھۆزی جوولەکەکان وان وەکو ھۆزی جوولەکەکان وان کەس لەوان بۆی نییە دەربچن بەرێگە پێدانی پێغەمبەر نەبێت. # زەوی ناو شاری [[یەسریب]] حەرامە لەپێناو بەرقەرارکردنی ئەم پەیماننامەیەدا. # ھیچ قورەیشییەک و ھاوپەیمانێکیان نابێ لەمەدینە پەنابدرێت. # ھەموویان دەبێت پشتوانی یەکتری بن، دژ بەوانەی کە ھێرش دەکەنە سەر یەسرب، ھەر کەسە بەگوێرەی توانای خۆی. # ئەم پەیماننامەیە چاوپۆشی ناکات لە ستەم و تاوانبار. # جوولەکەکان ھاوکاری موسڵمانان دەکەن و یەک دەنگ دەبن لەگەڵیان، چەند جەنگیان لەگەڵ دابکرێت، و ھاوکاری موسڵمانان دەکەن لە خەرجکردندا. # ھەرچییەک ڕووبدات لەنێوانیان، لەشەڕ و دەمەقاڵێ کە ترسی لێکەوتنەوەی خراپی لێ بکرێت، ئەوا پێویستە بگەڕێتەوە بۆ لای خواو پێغەمبەر بۆ چارەسەرکردنی. # بەنی شوتەیبە ھەمان مافی بەنی عەوفیان ھەیە. # بەندەکانی تایبەت بەسەرجەم پێکھاتەی کۆمەڵایەتی مەدینە:- # ئەم دەستوورە نوسراوێکە لە پێغەمبەر کە لەنێوان ئیمانداران و موسڵمانانی قورەیش و یەسرب و ئەوانەشی شوێنیان کەوتوون گەیشتوون و جیھادیان لەگەڵ کردوون ھەموویان یەک ئومەتن. # کۆچکەرانی قوڕەیش لەسەر ماڵی خۆیان دەبن، خوێنی یەکتری دەدەن، دیلی خۆیان دەکڕنەوە بە دادپەروەری چاکە لەنێوان باوڕداران. # جوولەکەکانی نبی عوف ئومەتێکن لەگەڵ ئیمانداران. # بەنی عەوف لەسەر حاڵی خۆیانن وەکو کاتی ھاتنی ئیسلام، ھاوکاری یەکتری دەکەن، خوێن لە جیاتی یەکتری دەدەن، دیلەکانی خۆیان ئازاد دەکەن بە کڕینەوە بە چاکەو دادگەری لەنێوان خاوەن باوەڕداران. # ھەروەھا بەنو حاریسی کوڕی خەزرەج – بەنو ساعیدە- بەنوو جەشەم بەنو نەجار- بەنو عمری کوڕی عەوف- بەنو نەبیت- بەنو ئەوس بەھەمان شێوەی بەنو عەوف، لەسەر حاڵی خۆیانن وەکو وکاتی ھاتنی ئیسلام، ھاوکاری یەکتری دەکەن، خوێن لە جیاتی یەکتری دەدەن، دیلەکانی خۆیان ئازاد دەکەن بەکڕینەوە و چاکەو دادگەری لەنێوان خاوەن باوڕداران. # جوولەکەی بەنی عەوف و ئەوانەی لەگەڵیانان وەکو [[والی]]، مەگەر کەسێک ستەم لەخۆی بکات، تاوان ئەنجام بدات لەو حاڵەتە دا تەنھا خۆی و خێزانەکەی خۆی لەناو دەبات. # جوولەکەی بەنی نەججار- بەنی حاریس- بەنی ساعیدە- بەنی جوشەم- بەنی ئەوس- بەنی سەعلەبەش ھەمان ماڵی جوولەکەی بەنی عەوفیان ھەیە، مەگەر کەسێک ستەم بکات و تاوانبار بێت، ئەوانە تەنھا خۆی و کەسوکاری لەناو دەبات. # دۆست و ھەواداری ھۆزی سەعلەبە، وەکو خودی ھۆزی سەعلەبە وان، ئەوانەی لەنێو ناوی جوولەکەدان وەکو ھۆزی جوولەکەوان کەس لەوان بۆی نییە، دەربچێت بەرێگە پێدانی پێغەمبەر نەبێت. # بەنی شوتەیبە ھەمان مافی بەنی عەوفیان ھەیە. تەوەری سێیەم ڕەھەندە سیاسی و سەربازی و کۆمەڵایەتییەکانی بەندەکانی دەستووری مەدینە ١- ڕەھەندە سیاسییەکانی بەندەکانی دەستووری مەدینە:- دەتوانین بڵین پێغەمبەر ئەم دەستووری داڕێژت بۆ ڕێکخستنی بارودۆخی مەدینە بوو، لەقۆناغە سەرەتایییەکانیدا، لەبواری ئایینی و سیاسی و کۆمەڵایەتی و ئابوورییەوە، و پێکھاتنی یەک ئومەتی جیا لەگەڵ خەڵەکانی تر. ئەوەی تێبینی دەکرێت لەسەرەتای دەستوورەکەدا ھاتووە کە ئەمە نوسراوێکە لە پێغەمبەر بۆ باوەڕداران و موسڵمانانی قوڕەیش و [[یەسریب]] و ئەوانەی شوێنیان کەوتوون کە گەیشتوون پێیان جیھادیان لەگەڵ کردوون، ڕایدەگەیەنم کە ھەموویان یەک ئومەتن. لەم دەقە دا بۆمان دەردەکەوێت کە تەنیا ئایینی ئیسلام دەتوانێ یەکێتی بخاتە نێو موسڵمانانەوە، ھەر ئیسلام دەتوانی بیانکاتە یەک نەتەوە، ھەموو جیاوازی نێوانیان دەتوێتەوە لە چوار چێوەی ئەم یەکێتییەدا. بەپێی گێڕانەوەی (ابن اسحاق) لەخاڵێکی تری دەستوورەکەدا ھاتووە جوولەکەکانی بەنی عەوف ئومەتێکن لەگەڵ باوەڕداران. دەکرێ بوترێ کۆچکەران و پشتیوانان توخمی سەرەکی ئەم ئوممەتەبوون، کە ھەوڵی یان دەدا بۆ بەدەستھێنانی ئامانجەکانی و خەبات و تێکۆشان دەکرد لەپێناو خودا، لەھەمان کاتدا چاوەڕوانی ئەوەی دەکرد لەچین و توێژەکانی تری شارەکە، بەبێ باوەڕو جوولەکەکان تا ڕۆڵیان ھەبێت لەپشتگیری و ھاوکاری کردنی موسڵمانەکان بەپێی بەندەکان بەپێی بەندەکانی ئەم دەستوورە. ئەم دەستوورە جوولەکەکانی بەبەشێک لە ھاووڵاتی دەوڵەتی ئیسلام داناوە، ھەروەھا مافی پاراستن و دادپەروەری و یەکسانی بۆ دابین کردبوون، وەکو لە دەقێکی دەستوورەکەدا ھاتووە ھەر کەس لە جوولەکەکان لەگەڵ ئێمە دابن، پشتیوانیان لێ دەکرێت بەبێ ئەوەی ستەمیان لێبکرێت. پێغەمبەر توانی باوەڕ بەھۆز و تیرە جیاوازانە بھێنێت، لەسەر ئاستێکی فراوانتر بیربکەنەوە کە یەک نەتەوەن، و پێغەمبەر دوای کۆچکردنی بۆ مەدینە، توانی برایەتی لەنێوان کۆچکەران و پشتیوانان دروست بکات، و پەیمانی لەنێوان خۆی و جوولەکەکان بەست، بەمەش بناغەی دەوڵەتی ئیسلامی دامەزراند. جێی سەرەنجە شاری مەدینە ئومەت پێکھاتبوو لە باوەڕداران و موسڵمانانی قوڕەیش و [[یەسریب]] واتە کۆچکەران و پشتیوانان. ئەو ئومەتە تازە پێکھاتووەی مەدینە بریتی بوو لە قەوارەیەکی سیاسی و جیاواز لە خێڵ، چونکە خێڵ لە بەرژەوەندی خزمایەتی نێوان تاکەکان دروست دەبێت، بەڵام ئومەت سنووری پەیوەندی خێڵایەتی تێدەپەڕێنێت و چەندین خێڵ و ھۆز لەخۆ دەگرێت. ھەروەھا ئەم دەستوورە بێ باوەڕەکانی ھەردوو ھۆزی ئەوس و خەزرەجیشی بە ئومەت داناوە، جوولەکەکانی بەنی عەوف و جوولەکەکانی تری ھاوپەیمان لەگەڵ ئەوس و خەزرەج ئومەتێکن لەگەڵ باوەڕداران، چونکە ھەموو ئەمانە ڕەزامەند بوون، بە بنەماکانی ئەم دەستوورە، وەک چوارچێوەی ئەم ئومەتەشدا بژین. ٢- ڕەھەندە سەربازی و ئاساییشییەکانی بەندەکانی دەستووری مەدینە:- ئەوەی بۆمان دەردەکەوێ لەیەکێک لە خەڵەکانی ئەم دەستوورەدا ھاتووە ھەموویان دەبێت پشتیوانی یەکتری بکەن دژ بەوانەی کە ھێرش دەکەنە سەر [[یەسریب]]، ھەر کەسەو بەپێی توانای خۆی. پێغەمبەر ئامانجی بوو لە ڕێگای ئەم دەستوورە ئاشتی و ئاسایش لەناو چین و توێژەکانی مەدینە بڵاوبکاتەوە، بۆ دروستکردنی دەسەڵاتێک کار بکات، بۆ بەدیھێنانی ئەو ئامانجە وەکو لە دەقێکی دەستوورەکەدا ھاتووە زەوی ناوشاری یەسریب ڕێگە پێنەدراوە لەپێناو بەقەرار بردنی ئەم دەستوورە، واتە ڕێگە بەھیچ کەسێک نەدراوە زەوی ناو شاری یەسریب بەکار بھێنێ بۆ بەرژەوەندی خۆی. بەم جۆرە پرسی ئاستی لەمەدینە مۆرکی ئایینی وەرگرت، وەکو چۆن شاری [[مەککە]] مزگەوتی حەرامی تێدایە، نابێت شەڕو کوشتار و خوێن ڕێژی تێیدا ڕووبدات، ھەروەھا شاری یەسریبیش بوو بەشاری پێغەمبەر دەبێت ئاشتی تێدا بەرقەراربێت. دەتوانین بڵێین دەسەڵاتەکانی پێغەمبەر فراوان بوو بۆ کاروبارەکانی تریش بەتایبەتی لایەنی سەربازی، چونکە ئەم ئوممەتە لەسەرەتای پێکھاتنیدایە، زۆر پێویستی بەھێزێکی سەربازی ڕێکخراو ھەبوو، بۆیە بەرگریکردن لەخۆیان و ڕاوەستان بەرووی دوژمنان لە دەقێکدا جەخت دەکاتەوە لەسەر یەکگرتووی ھەموو خەڵکی مەدینە لەئاشتی و شەڕدا ئاشتی و ئاسایشی باوەڕداران یەکێکە و نابێت باوەڕدارێک ئاشتی بکات بەوەی دی نەیکات، لەکاتی شەڕکردنیش لەپێناو خودا بە ھەمان شێوە دەبێت، مەگەر بەیەکەوە بەدادپەروەرانە لەنێوان ھەموو لایەکدا ئەنجامی بدەن، باوەڕداران وەکو یەکن لەوەدا خوێنیان ڕەشتووە لەپێناو خودا. بەم شێوەیە دەبینین زۆربەی ئەو ئەرکانەی لەسەر و جوولەکە دانرابوو، ئەو ئەرکانە بوون کە پەیوەندی بەیارمەتیدانی موسڵمانانەوە ھەبوو، سەبارەت بە پشتگیریکردن لەکاتی جەنگ دا وەکو لە دەقێکی تری دەستوورکە ئاماژە بەوە دەکات کە پێویستە جوولەکەکان پشتیوانی موسڵمانان بن لەکاتی جەنگ و جوولەکە لەگەڵ باوەڕداران یەک دەنگ بن، چەند جەنگیان لەگەڵدا بکرێت. بۆ نموونە:- الواقدی” باس لەوە دەکات کاتێک پێغەمبەر گەیشتە مەدینە، لەگەڵ جوولەکە ڕێکەوت، چەند مەرجێکی لەسەردانان، یەکێک لەو مەرجانە ئەوەبوو، کە پشتیوانی نەکەن لە دوژمنانی پێغەمبەر بەڵام پاش ڕوودانی جەنگی (بەدر) گەڕانەوە پێغەمبەر بۆ مەدینە جوولەکەکان پەیمانیان لەگەڵ پێغەمبەر ھەڵوەشاندەوە، پەیمانەکەیان نەبردە سەر و یارمەتی موسڵمانەکانیان نەدا، بەڵکو دژی وموسڵمانەکان دەستیان لەگەڵ عەرەبە بت پەرستەکان تێکەڵ کرد، و جوولەکەی بەنی قینقاع” یەکەم ھۆز بوو پێغەمبەر لەمەدینە دەری کردن. ھەروەھا لە دەستوورەکەدا ھاتووە فەرمانی ڕاگەیاندنی جەنگ یاخود پەیماننامەی ئاشتی کردە، یەکێک لەدەسەڵاتەکانی پێغەمبەر لە دەقێک دا ئەوەی دووپات کردووەتەوە بۆ ھیچ کەسێک نییە لە جوولەکەکان بەبێ ڕەزامەندی پێغەمبەر لەمەدینە دەربچن بۆ شەڕکردن لەگەڵ ھەر کەسێک دا، ھیچ کەسێک لەوانە نابێت بەبێ ڕەزامەندی پێغەمبەر لە مەدینە بچێتە دەرەوە. لەکۆتاییشدا دەستوورەکە ئەم دەقەی لەخۆ گرتووە، زامنکردنی پاراستن و دابینکردنی ئاسایشی بۆ ھەر کەسێک چاکەکار و پابەندبێت لەمۆرکەرانی ئە دەستوورە خوای گەورە پەنای ھەر ھەر کەسێکە کە چاکە کارو دوور لەخراپە بێت، ھەروەھا پێغەمبەرەکەشی محمدە. ٣- ڕەھەندە کۆمەڵایەتییەکانی بەندەکانی دەستووری مەدینە:- دەتوانین بڵین لە دەقێکی ئەم دەستووردا ھاتوە ھەر کەسێک بەناڕەوا و بێ گوناح، موسڵمانێک بکوژێت، دەکورێژتەوە، مەگەر کەسوکاری کوژراوەکە ڕازی بن بەرێککەوتن لێی خۆش بن. سەرچاوەی فەرمانڕەوایی کردن و یاسادانان شەریعەتی ئیسلام بێ کە لە دەقێکدا ھاتووە کە لە ھەر شتێک ناکۆکی و کێشەیان بۆ دروست بوو، دەبێ بۆ چارەسەرکردنی بگەڕێنەوە بۆ لای خودا و پێغەمبەرەکەی (محمد د. خ) و ئەم دەقە بووە ھۆی ئاسانکارییەکی زۆر بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکییەکانی نێوان خەڵک، چونکە پێویست بوو لەسەر ھەموو تاکێکی کۆمەڵگا، ملکەچی ھەموو فەرمانەکانی وقورئان و فەرموودەکانی پێغەمبەر بن. ھەروەھا نابێت موسڵمانێک پشتیوانی بێباوەڕێک بکات لەدژی موسڵمانێک. جێی سەرنجە ھەر موسڵمانێک دان بنێت بەوەی لەم دەستوورە ھاتووە باوەڕی ھەبێت بەخواو ڕۆژی دوایی، ڕەوا نییە بۆی پەنای کەسێک بدات توانباربێت پشتگیری لێ بکات، ئەوا نەفرینی خودای گەورە لەسەرە تا ڕۆژی قیامەت و ھیچ چاکەو دادگەرییەکی لێ وەرناگیرێت. لەگەل ئەوەشدا ئەوەی لەم دەستوورەدا ھاتووە سەبارەت بە جەخت دەکاتەوە لەسەر ئەوەی گەر جوولەکەیەک تاوانێک ئەنجام بدات یان دەست درێژی بکاتە سەر کەسێک ئەوە بەتەنھا خودی ئەو کەسە بەرپرسە لەو تاوانە، وەکو ھاتووە ئەگەر کەسێک ستەمێک یان تاوانێک بکات ئەوا بەتەنھا خۆی خێزانەکەی بەرەو لەناوچون دەبات. دەتوانین بڵین لەدەستورەکەدا ھاتووە پەنای خوای گەورە یەک پەنایە، بۆ ھەموو موسڵمانان وەکو یەکە، سادەترین یان دەتوانین گەورەترینیان پەنا بدات، موسڵمانان لەنێوان خۆیاندا دۆستایەتی دەنوێنن. لەگەڵ ئەوەشدا لەسەر موسڵمانەکان پێویست بوو کە پارێزگاری لەکەمینە نەتەوەکان بکەن کە ئەوانەی لەسەر ئایینی ئیسلام نەبوون بەتایبەتی کاربەدەستان و دەسەڵاتدارانی موسڵمانان لەدەرەوەو ناوەوەی مەدینە. پێکەوە ژیان لەنێوان ھۆزو تیرەکان و ھەروەھا موسڵمانەکان ھەڵدەستان بە ئامۆژگاریکردن بۆ کاری خێرو چاکە، لە ڕاستیدا پەیوەندی لەنێوان ھەموو ھۆزەکانی مەدینە ھەبوو، ھەرچەندە بیروبۆچوونیان جیاواز بوو، بەڵام ئامۆژگاری یەکتریان دەکرد بۆ کاری خێرو چاکە لەنێوان خۆیاندا. ٤- ڕەھەندە ئایینییەکان و ئازادییەکانی بیروباوەڕ:- تێبینی دەکرێت پێغەمبەر لە چەند دەقێکی دەستوورەکە خەڵک چۆن ماف و ئازادییەکانیان بۆ دابین دەکەین، وەکو جوولەکەکانی بەنی عەوف ئومەتێکن سەربەخۆی لەگەڵ موسڵمانان. ئازادی بیورباوەڕو پەییڕەوکردنی داب و نەریتی خۆیان بۆ نموونە موسڵمانەکان ئایینی خۆیان ھەیە، جوولەکەکانیش دەیانتوانی لەسەر ئایینی خۆیان بمێننەوە، و مافی موڵکدارییەتی و بازرگانی و بەردەوامیدان بە ژیانی ئاسایی خۆیان ھەبوو وەکو موسڵمانان. پێویستە لەسەر موسڵمانان ھەر کەسێکی قەرزارو خاوەن منداڵیان لەناوەخۆیاندا بینی دەبێ ھەموویان یارمەتی بدەن بەچاکە؛ و لەم دەقەدا ئەوەمان بۆ دەردەکەوێت گرنگترین نیشانەکانی کۆمەڵگای ئیسلامی دەرکەوتن و گەشەکردنی گیانی ھەماھەنگی و یارمەتیدانە لەنێوان موسڵمانان دا بە جوانرترین شێواز کە ئەوان ھەموویان بەرپرسیارن بەرامبەر بەیەکتری لەکاروباری دونیاو قیامەت. ھەموو ھۆزەکان ئازادبوون لەبەستنی ھەر ھاوپەیمانییەک بەمەرجێک لەگەڵ بەرژەوەندییەکانی دەوڵەت دابێت، و ھەموو لایەکی پابەند دەکرد بەسەرخستنی ستەم لێکراوان لەگەڵ ئەوەشدا لەم دەستوورەدا ھاتووە ھەر کەسێک شتێک بکات تەنھا ژیانی بۆ خۆی ھەیە، کەس بەتوانی کەسەوە سزا نادرێ، و باوەڕداران لەدژی ھەر کەسێکن لەنێوان خۆیاندا ستەمکاربن، یان بییەوێت بەرگری بۆ خۆی بەدەست بھێنێت، ستەم یان گوناح و دوژمنایەتی و خراپە لەنێوان خاوەن باوەڕداران دروست بکات، ھەموویان دەبێت دژی بوەستن با کوڕی ھەر کەسێکیش بێ. شایەنی باسە لە دەقێکی تری ئەم دەستوورە ھاتووە کە ھەر کەسێ لە جوولەکەو موسڵمان لەمەدینە دەرچوو یان مایەوە، با لەخۆی دڵنیابێت، و دەست درێژی ناکرێتە سەر مەگەر ستەم بکات، ئەوکات خۆی و ماڵ و منداڵی تێدا دەچێ. ھەروەھا ئەم دەستوورە جەخت دەکاتەوە لەسەر ڕێزگرتنی مافەکانی لایەنگیری و پشتیوانی کە دەڵێن نابێت ھیچ باوەڕدارێک ھاوپەیمانی کەسێکی باوەڕداری تر بکات بەبێ ئاگاداری خاوەنەکەی، ئەم دەستوورە چاوپۆشی ناکات لە زوڵم و تاوانبار. شایەنی باسە لە دەقێکی تری ئەم دەستوورە ھاتووە کە ھەر کەسێ لە جوولەکە و موسڵمان لەمەدینە دەرچوو یان مایەوە، با لەخۆی دەڵینابێت، و دەست درێژی ناکرێتەسەر، مەگەر ستەم بکات ئەو کات خۆی و ماڵ و منداڵی تێدا دەچێت. بڕواداران یەکسانن سەبارەت بەوەی لەسەریان دادەنێت لەپێناو خودا و بنەمای یەکسانی یەکێکە لەو بنەمایانەی ئیسلام دانی پێداناوە، چونکە بەشداری دەکات لەدروست کردنی کۆمەڵگای موسڵمان. دەتوانین بڵین لەم دەستوورەدا مافی ھاووڵاتی بوون دابین کرابوو، کە ھەموو تاکێکی بەئازادی دەژیاو، سەرو ماڵیان پارێزراو بوو. لەکۆتاییدا ئەوەمان بۆ ڕوون دەبێتەوە ئەم دەستوورە نموونەیەکی زۆر زیندوی ئیسلام و شارستانییەی ئیسلامە، کاری سەرەکی پێغەمبەر بەرجەستەکردن و دابینکردنی ئازادی تاکە کەس و ھاووڵاتی بوون و مافی ژیانێکی یەکسان و لێبوردەی بووە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Constitution of Medina}} {{تووڵی دەروازە|ئیسلام|مێژوو|مێژووی ئیسلام|عەرەبستانی سعوودی|محەممەد|مەدینە}} [[پۆل:ڕێککەوتنەکانی محەممەد]] [[پۆل:محەممەد لە مەدینە]] [[پۆل:مێژووی جوولەکە لە نیمچەدوورگەی عەرەبی]] [[پۆل:ئیسلام و دینەکانی تر]] mz2flj71gvo9axmzj3epbunx46vvt7g 0 281226 1706865 1417843 2026-11-11T07:37:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە) 1706865 wikitext text/x-wiki '''ھەڵەکاری''' ({{بە ئینگلیزی|Wrongdoing}})<ref name="oed">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Oxford English Dictionary Second Edition on CD-ROM|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ساڵ=٢٠٠٩|شوێن=Oxford|chapter=crime}}</ref> کارێکە کە نایاسایی یان بێ ڕەوشتانەیە.<ref name="oxdic">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Elizabeth A. Martin|سەردێڕ=Oxford Dictionary of Law|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٠-١٩-٨٦٠٧٥٦-٣|edition=7|شوێن=Oxford}}</ref> ھەڵەکاریی یاسایی بەزۆری لە یاسای وڵاتێک یان دەسەڵاتی دادوەریدا بە ڕوونی پێناسە کراون. دەتوانرێت لە وڵاتانی [[ڕێسای گشتی]]دا دابەش بکرێن بەسەر ھەڵە مەدەنییەکان و [[تاوان]]ەکان (یان ''تاوانکارییەکان'')،<ref name="oxdic"/> ھەروەھا وڵاتانی ڕێسای مەدەنی زیاتر ھەندێک پۆلی زیادەیان ھەیە، وەک سەرپێچی. '''ھەڵەی ڕەوشتی''' چەمکێکی بنەڕەتییە بۆ ھەڵەی یاسایی. ھەندێک ھەڵەی ڕەوشتی بە یاسا سزا دەدرێن، بۆ نموونە [[دەستدرێژیی سێکسی|دەستدرێژی]] یان کوشتن.<ref name="oxdic">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Elizabeth A. Martin|سەردێڕ=Oxford Dictionary of Law|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ساڵ=٢٠٠٣|ژپنک=٠-١٩-٨٦٠٧٥٦-٣|edition=7|شوێن=Oxford}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true" id="CITEREFElizabeth_A._Martin2003">Elizabeth A. Martin (2003). ''Oxford Dictionary of Law'' (7&nbsp;ed.). Oxford: Oxford University Press. [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ISBN]]&nbsp;[[Special:BookSources/0198607563|<bdi>0198607563</bdi>]].</cite></ref> ھەڵە ڕەوشتییەکانی تر ھیچ پەیوەندییەکیان بە یاساوە نییە بەڵکو پەیوەندییان بە کردارە ناڕەوشتییەکانەوە ھەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Krystallis |یەکەم=Ilias |دوایین٢=Locatelli |یەکەم٢=Giorgio |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|سەردێڕ=Normalizing White-Collar Wrongdoing in Professional Service Firms |ناونیشان=https://ascelibrary.org/doi/10.1061/(ASCE)ME.1943-5479.0001079 |journal=Journal of Management in Engineering |زمان=EN |بەرگ=٣٨|issue=5 |پەڕەکان=٠٤٠٢٢٠٤٩|doi=10.1061/(ASCE)ME.1943-5479.0001079 |issn=1943-5479 |s2cid=250326876 |hdl-access=free}}</ref> لە لایەکی دیکەوە، ھەندێک ھەڵەی یاسایی، وەک زۆر جۆری تاوانی وەستانی ئۆتۆمبێل، بەزەحمەت دەتوانرێت وەک ھەڵەی ڕەوشتی پۆلێن بکرێن.<ref name="oxdic"/> == ئەمانەش ببینە == * [[خراپە]] * [[دادپەروەری]] * [[مافی یاسایی و سروشتی]] * [[ماف]]ەکان == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Crime}} {{تووڵی دەروازە|فەلسەفە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:یاسای تاوانی]] 5estvan93waaq8tx54t3z34d3hcpofd 0 281820 1706857 1698096 2026-11-11T07:35:55Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فیزیک-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1706857 wikitext text/x-wiki '''ھەڵە''' (یان '''ئیرەر'''، {{بە لاتینی|errāre}}، {{ودق|سەرگەردانی}}<ref name=":0">Oxford English Dictionary, s.v. “error (n.), Etymology,” September 2023, {{Doi|10.1093/OED/3627921224}}.</ref>) کردار، بیرکردنەوە، یان بڕیاردانێکی نادروست یان ناڕاستە.<ref name=":0"/> لە [[ئامار]]دا، «ھەڵە» ئاماژەیە بۆ جیاوازی نێوان ئەو بەھایەی کە لە ھەژمارکەدا یەکناگرێتەوە لەگەڵ بەھای دروست.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.abs.gov.au/websitedbs/a3121120.nsf/home/statistical+language+-+types+of+error|سەردێڕ=Statistical terms and concepts {{!}} Australian Bureau of Statistics |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٨}}</ref> ھەڵە دەکرێ ببێتە ھۆی شکست یان لادان لە ئەنجامدان یان ھەڵسوکەوتی مەبەست.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=European Committee for Electrotechnical Standardization (CENELEC) – EN 50128|بڵاوکەرەوە=CENELEC|ساڵ=٢٠١١}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20110514041509/http://www.accuracyproject.org/cbe-errors-books.html ھەڵەکانی ناو پەڕتووکی ئاماژە – پڕۆژەی وردبینی ئینتەرنێت] {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Errors}} {{تووڵی دەروازە|فیزیک|فەلسەفە|کۆمەڵگا}} {{فیزیک-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:پێوان]] [[پۆل:پەیوەندیی مرۆیی]] [[پۆل:ھەڵە]] rid6no8i6sei6nhrngadjdj7uzm13fo 0 281886 1706422 1589793 2026-11-10T14:50:29Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706422 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پشیلەکە دەخشێت'''، فیلمێکی ترسناکی ئەمریکییە. لە ڕێکەوتی ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٣٠ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن ڕوپێرت جوولیان بۆ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> ==بەرھەمھێنان== کاتێک [[یونێڤەرساڵ پیکچەرز|یونێڤەرساڵ ستۆدیۆز]] پلانی دانا بۆ دووبارە بەرھەمھێنانەوەی فیلمە بێدەنگەکەی «[[پشیلەکە و کەنارییەکە (فیلمی ١٩٢٧)|پشیلەکە و کەنارییەکە]]»، ستۆدیۆکە ھەوڵی دا نواندنکارەکەی [[لۆرا لا پلانتی]] دووبارە دابمەزرێنێتەوە بۆ ئەنجامدانی ئەو ڕۆڵە سەرەکییەی لەو فیلمەدا ھەیبوو.{{sfn|Pitts|2018|p=43}} لا پلانتی بۆ ئەو ڕۆڵە بەردەست نەبوو، و دواتر درا بە [[ھێلین توێڵڤتریز]]، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی ناونیشانی فیلمەکە بۆ «پشیلەکە دەخزێت» بگۆڕدرێت.{{sfn|Pitts|2018|p=43}} وەشانێکی [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]] بە ناونیشانی «[[ویستی مردووەکە]]» بە نواندنی [[لووپیتا تۆڤار]] و دەرھێنانی [[جۆرج مێلفۆرد]]، لە شەودا لە ھەمان شوێنی وێنەگرتنی «پشیلەکە دەخزێت» وێنەگیرا.{{sfn|Pitts|2018|p=47}}{{sfn|Erickson}}{{sfn|American Film Institute|2025a}} ==بڵاوکردنەوە== «پشیلەکە دەخزێت» لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٣٠ لە نیویۆرک نمایشکرا.{{sfn|American Film Institute|2025b}} «[[ویستی مردووەکە]]» لە تشرینی دووەمی ١٩٣٠ بڵاوکرایەوە.{{sfn|American Film Institute|2025a}} فیلمەکە وەک [[فیلمی ونبوو]] ھەژمار دەکرا تا ساڵی ٢٠٢٥، لەکاتێکدا ساوندتراکەکەی و دوو خولەک لە دیمەنەکانی دەزانرا کە وەک بەشێک لە فیلمی کورتی یونێڤەرساڵ لە ساڵی ١٩٣٢ بە ناوی «[[بوو! (فیلمی ١٩٣٢)|بوو!]]» ماوەتەوە.{{sfn|Pitts|2018|p=43}}{{sfn|Stewart|2025}} دیمەنی زیاتر لە [[زانکۆی ئیندیانا بلوومینگتۆن]] لە ساڵی ٢٠٢٥ [[فیلمی دووبارە دۆزراوە|دووبارە دۆزرایەوە]].{{sfn|Stewart|2025}} ===دووبارە بەرھەمھێنانەوەکان=== «پشیلەکە دەخزێت» لە ساڵی ١٩٣٩ بە ناونیشانی «[[پشیلەکە و کەنارییەکە (فیلمی ١٩٣٩)|پشیلەکە و کەنارییەکە]]» لەگەڵ [[بۆب ھۆپ]] و [[پۆلێت گۆدارد]] بە شێوازێکی کۆمیدیتر دووبارە بەرھەمھێنرایەوە.{{sfn|Pitts|2018|p=47}} ئەلیزابێس پاتەرسۆن ڕۆڵەکەی خۆی لە فیلمەکەدا وەک پوورە سوزان دووبارە کردەوە.{{sfn|Pitts|2018|p=47}} فیلمەکە جارێکی تر لە کۆتایییەکانی ١٩٧٠کان وەک «پشیلەکە و کەنارییەکە» لە شانشینی یەکگرتوو وەک فیلمێکی زیاتر ترسناک دووبارە بەرھەمھێنرایەوە.{{sfn|Pitts|2018|p=47}}{{sfn|Pitts|2018|p=48}} لە ساڵی ١٩٤٦، یونێڤەرساڵ دووەم فیلمی بە ناونیشانی «[[پشیلەکە دەخزێت (فیلمی ١٩٤٦)|پشیلەکە دەخزێت]]» بڵاوکردەوە کە پەیوەندیی بە چیرۆکە ڕەسەنەکەوە نییە و زیاتر لە فیلمی ساڵی ١٩٤٠ی «[[دوورگەی ترسناک]]» وەرگیراوە.{{sfn|Pitts|2018|p=48}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} ‏ {{پۆلی کۆمنز|The Cat Creeps}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٣٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٣٠]] [[پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان کە لەسەر بنەمای شانۆنامە دروستکراون]] [[پۆل:فیلمە فرە زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دووبارە دروستکردنەوەی فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییە دووبارە دۆزراوەکان]] h0f1ppokwddqn2h5wgoe48ieay95e7b 1706628 1706422 2026-11-10T20:07:25Z AramBot 39807 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:یەک سەرچاوە|یەک سەرچاوە]]}} 1706628 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''پشیلەکە دەخشێت'''، فیلمێکی ترسناکی ئەمریکییە. لە ڕێکەوتی ١٠ی تشرینی دووەمی ١٩٣٠ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن ڕوپێرت جوولیان بۆ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> ==بەرھەمھێنان== کاتێک [[یونێڤەرساڵ پیکچەرز|یونێڤەرساڵ ستۆدیۆز]] پلانی دانا بۆ دووبارە بەرھەمھێنانەوەی فیلمە بێدەنگەکەی «[[پشیلەکە و کەنارییەکە (فیلمی ١٩٢٧)|پشیلەکە و کەنارییەکە]]»، ستۆدیۆکە ھەوڵی دا نواندنکارەکەی [[لۆرا لا پلانتی]] دووبارە دابمەزرێنێتەوە بۆ ئەنجامدانی ئەو ڕۆڵە سەرەکییەی لەو فیلمەدا ھەیبوو.{{sfn|Pitts|2018|p=43}} لا پلانتی بۆ ئەو ڕۆڵە بەردەست نەبوو، و دواتر درا بە [[ھێلین توێڵڤتریز]]، ئەمەش بووە ھۆی ئەوەی ناونیشانی فیلمەکە بۆ «پشیلەکە دەخزێت» بگۆڕدرێت.{{sfn|Pitts|2018|p=43}} وەشانێکی [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]] بە ناونیشانی «[[ویستی مردووەکە]]» بە نواندنی [[لووپیتا تۆڤار]] و دەرھێنانی [[جۆرج مێلفۆرد]]، لە شەودا لە ھەمان شوێنی وێنەگرتنی «پشیلەکە دەخزێت» وێنەگیرا.{{sfn|Pitts|2018|p=47}}{{sfn|Erickson}}{{sfn|American Film Institute|2025a}} ==بڵاوکردنەوە== «پشیلەکە دەخزێت» لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٣٠ لە نیویۆرک نمایشکرا.{{sfn|American Film Institute|2025b}} «[[ویستی مردووەکە]]» لە تشرینی دووەمی ١٩٣٠ بڵاوکرایەوە.{{sfn|American Film Institute|2025a}} فیلمەکە وەک [[فیلمی ونبوو]] ھەژمار دەکرا تا ساڵی ٢٠٢٥، لەکاتێکدا ساوندتراکەکەی و دوو خولەک لە دیمەنەکانی دەزانرا کە وەک بەشێک لە فیلمی کورتی یونێڤەرساڵ لە ساڵی ١٩٣٢ بە ناوی «[[بوو! (فیلمی ١٩٣٢)|بوو!]]» ماوەتەوە.{{sfn|Pitts|2018|p=43}}{{sfn|Stewart|2025}} دیمەنی زیاتر لە [[زانکۆی ئیندیانا بلوومینگتۆن]] لە ساڵی ٢٠٢٥ [[فیلمی دووبارە دۆزراوە|دووبارە دۆزرایەوە]].{{sfn|Stewart|2025}} ===دووبارە بەرھەمھێنانەوەکان=== «پشیلەکە دەخزێت» لە ساڵی ١٩٣٩ بە ناونیشانی «[[پشیلەکە و کەنارییەکە (فیلمی ١٩٣٩)|پشیلەکە و کەنارییەکە]]» لەگەڵ [[بۆب ھۆپ]] و [[پۆلێت گۆدارد]] بە شێوازێکی کۆمیدیتر دووبارە بەرھەمھێنرایەوە.{{sfn|Pitts|2018|p=47}} ئەلیزابێس پاتەرسۆن ڕۆڵەکەی خۆی لە فیلمەکەدا وەک پوورە سوزان دووبارە کردەوە.{{sfn|Pitts|2018|p=47}} فیلمەکە جارێکی تر لە کۆتایییەکانی ١٩٧٠کان وەک «پشیلەکە و کەنارییەکە» لە شانشینی یەکگرتوو وەک فیلمێکی زیاتر ترسناک دووبارە بەرھەمھێنرایەوە.{{sfn|Pitts|2018|p=47}}{{sfn|Pitts|2018|p=48}} لە ساڵی ١٩٤٦، یونێڤەرساڵ دووەم فیلمی بە ناونیشانی «[[پشیلەکە دەخزێت (فیلمی ١٩٤٦)|پشیلەکە دەخزێت]]» بڵاوکردەوە کە پەیوەندیی بە چیرۆکە ڕەسەنەکەوە نییە و زیاتر لە فیلمی ساڵی ١٩٤٠ی «[[دوورگەی ترسناک]]» وەرگیراوە.{{sfn|Pitts|2018|p=48}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} ‏ {{پۆلی کۆمنز|The Cat Creeps}} [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٣٠]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٣٠]] [[پۆل:فیلمە ڕەش و سپییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکان کە لەسەر بنەمای شانۆنامە دروستکراون]] [[پۆل:فیلمە فرە زمانە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:دووبارە دروستکردنەوەی فیلمە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمە ئەمریکییە دووبارە دۆزراوەکان]] r3dxcnu28p4qpwnjvv9a5czjji1nkg5 0 281997 1706469 1527579 2026-11-10T15:45:56Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706469 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیلانی خێزانی'''، فیلمێکی تاوانکاریی ئەمریکییە. لە ڕێکەوتی ٩ی نیسانی ١٩٧٦ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن ئەلفرێد ھیچکۆک بۆ کراوە. داھاتی فیلمەکە بریتییە لە ١٣٫٥ ملیۆن دۆلار.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|ھۆڵیوود|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|فیلم|کۆمیدیا}} {{پۆلی کۆمنز|Family Plot}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:فیلمە ئینگلیزییەکانی دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:فیلمە دەروونییە ھەستبزوێنەکانی دەیەی ١٩٧٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ١٩٧٦]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمە ھەستبزوێنە دەروونییە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان لەسەر بنەمای ڕۆمانە بەڕیتانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لەلایەن جۆن ویلیامزەوە تۆمارکراون]] [[پۆل:فیلمەکانی یوونیڤەرساڵ پیکچەرز]] [[پۆل:فیلمەکان دەربارەی ھێزە دەروونییەکان]] h3iiotb1bujna3ruxm775m5njqlrjgj 0 282217 1706450 1544691 2026-11-10T15:31:02Z SakuraBot 51806 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706450 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} {{داتابۆکس}} '''پیاوی ڕووداو: پشووی بکوژی بەکرێگیراو'''، فیلمێکی کارداری ئەمریکییە. لە ڕێکەوتی ١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢ لە ئەمریکا بڵاوکراوەتەوە، و کاری دەرھێنانی لەلایەن جۆرج کیربی بۆ کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٤ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{کۆلکە}} {{تووڵی دەروازە|شانشینی یەکگرتوو|فیلم|دەیەی ٢٠١٠|کۆمیدیا}} [[پۆل:فیلمە ئەمریکییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە بەریتانییەکانی دەیەی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠ بە زمانی ئینگلیزی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنەکانی ساڵی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٢]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدیی ئەکشنی ئەمریکی]] [[پۆل:فیلمە ئەکشنییە ھەستبزوێنە ئەمریکییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان کە لە ماڵتا وێنەیان گیراوە]] [[پۆل:فیلمەکانی لایڤ ئەکشن لەسەر بنەمای کۆمیکەکان]] [[پۆل:فیلمە کۆمیدییە ئاکشنە ئینگلیزییەکان]] [[پۆل:فیلمە وروژێنەرە ئاکشنە ئینگلیزی-زمانەکان]] [[پۆل:فیلمە ئەکشن و ھەستبزوێنە بەریتانییەکان]] 7j7aec1hzl8usevxuw53rxr0lxjrby7 0 282737 1706801 1424144 2026-11-11T04:37:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە) 1706801 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵگری دووچەرخە''' ('''پاسکیل''')، کە بە '''ڕەفەی دووچەرخەش''' ناسراوە،<ref name="Brown">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://sheldonbrown.com/gloss_ra-e.html#rack |سەردێڕ= Sheldon Brown Glossary: Rack |ڕێکەوتی سەردان= ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|دوایین=Brown |یەکەم=Sheldon |authorlink=Sheldon Brown (bicycle mechanic) |بڵاوکەرەوە=Sheldon Brown|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20071218192215/http://www.sheldonbrown.com/gloss_ra-e.html#radial|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="TreeHugger">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان= http://www.treehugger.com/files/2006/10/gm_tries_integratedbike_racks.php |سەردێڕ= TreeHugger: GM Tries Integrated Bike Racks on Euro Models |ڕێکەوتی سەردان= ٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20080104185044/http://www.treehugger.com/files/2006/10/gm_tries_integratedbike_racks.php|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name="Yakima">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.yakima.com/RackBasics.aspx |سەردێڕ=Yakima Rack Basics |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071221224815/http://www.yakima.com/RackBasics.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئامێرێکە کە بە ئۆتۆمبێلەوە دەبەسترێت بۆ گواستنەوەی [[دووچەرخە]]. == ئۆتۆمبێل == ھەڵگری پاسکیلی تایبەت بە ئۆتۆمبێل دەکرێت لە سەربان، سندوقی دواوە، یان [[ئامێری پێکەوەگرێدان|قولاپی]] دواوەی ئۆتۆمبێلەکە ببەسترێت، ئەمەش بەپێی جۆری ئۆتۆمبێلەکە دەگۆڕێت. ھەڵگری تایبەتیش بۆ پشتی [[پیکاب]]ەکان دروست کراوە کە دەکرێت لە سندوقی پیکابەکە یان لە لای تەنیشتییەوە ببەسترێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|وەرزش}} {{پۆلی کۆمنز|Transport of bicycles by bus}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:گواستنەوەى گشتى]] 0l4sbxr9r5uax2mb2k2vcavy7zfl612 0 282813 1706929 1647687 2026-11-11T10:39:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706929 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارمجەی کۆن | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.68781| 44.28039}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یارمجەی کۆن''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.68781| 44.28039 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣١٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارمجەی کۆن''' (''{{lang-ar| یارمجة القدیم}})، ({{lang-en| Old Yarmja }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٨)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''یارمجەی کۆن''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[قادرباغر]]. * لە باشوورەوە گوندی [[بیبانی گچکە]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[زەردک، پردێ|زەردک]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[نەبیاوای تازە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یارمجەی کۆن | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9935441247#map=13/35.68561/44.28383 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٥١) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (٢٨٤) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] 7r46ruaplhophfmsg0ow1sbnmj9foou 0 282814 1706928 1647688 2026-11-11T10:38:54Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706928 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارمجەی تازە | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord= {{Coord| 35.67421| 44.25973}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یارمجەی تازە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[باشووری کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.67421| 44.25973 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێم]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا| کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای کەرکووک]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای دووبز]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی پردێ]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٠٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = | دانیشتووان_لە = | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارمجەی تازە''' (''{{lang-ar| یارمجة الجدیدة}})، ({{lang-en| New Yarmja }}'') یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی پردێ]]، [[قەزای دووبز]]، [[پارێزگای کەرکووک]]، [[باشووری کوردستان]]، لە [[عێراق]]([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غفور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250124052556/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19922.PDF?ver=129815958210000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = کوردستان دابەشی کارگێری و ترێتۆری 1927-1997 | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082807/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014033100400797421&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ماددەی ١٤٠ | ناونیشان = http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240509082804/http://www.com140.com/pdf/karkok%20morahalin.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دەکەوێتە باکووری شارۆچکەی [[پردێ]] بە دووری (١٥)کم.<ref>https://www.geonames.org/99237/republic-of-iraq.html</ref> == ناو == == جوگرافیا == گوندی '''یارمجەی تازە''' ھاوسنوورە لەگەڵ: * لە باکوورەوە گوندی [[ڕۆژبەیانی]]. * لە باشوورەوە گوندی [[قەزنەفەر]]. * لە ڕۆژھەڵاتەوە گوندی [[زەردک، پردێ|زەردک]]. * لە ڕۆژئاواوە گوندی [[نەبیاوای کۆن]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = یارمجەی تازە | ناونیشان = https://www.openstreetmap.org/node/9669522675#map=13/35.67445/44.25842 |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٣| نووسەر = openstreetmap |زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref> == مێژوو == == دانیشتوان == دانیشتوانی ئەم گوندە لە نەتەوەی [[کورد]] پێکهاتووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = پێکھاتەی نەتەوەیی دانیشتوان لە باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٩ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20240809161721/https://www.kurdipedia.org/files/books/2010/19861.PDF?ver=129816712610000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٥٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٥٧، | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * لە سەرژمێری دانیشتوانی ساڵی ١٩٧٧ی عێراقدا ژمارەی دانیشتوانی ئەم گوندە (-) کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = گوندەکانی باشووری کوردستان لە سەرژمێری دانیشتوانی عێڕاقدا - ١٩٧٧ | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 | ڕێکەوتی سەردان = ١ی ئایاری ٢٠٢٤ | نووسەر = دکتۆر عبدوڵڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[ناحیەی پردێ]] * [[قەزای دووبز]] * [[پارێزگای کەرکووک]] * [[پێڕستی گوندەکانی پارێزگای کەرکووک]] == سەرچاوەکان == {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|عێراق|کوردستان}} {{گوندەکانی قەزای دووبز}} {{سەرچاوەکان}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]] bede0jlmsrymao6aavy1m51fhoomsd4 0 282822 1706785 1541064 2026-11-11T04:35:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1706785 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵمەتی سیاسی''' ھەوڵێکی ڕێکخراوە کە مەبەستی کارکردنە لەسەر پرۆسەی بڕیاردان لە ناو گرووپێکی دیاریکراودا. لە سیستەمە دیموکراسییەکاندا، ھەڵمەتی سیاسی زۆربەی کات ئاماژە بە ھەڵمەتە ھەڵبژاردنەکان دەکات، کە لە ڕێگەیەوە نوێنەران ھەڵدەبژێردرێن یان بڕیار لەسەر ڕاپرسییەکان دەدرێت. لە سیاسەتی ھاوچەرخدا، بەرچاوترین ھەڵمەتە سیاسییەکان جەخت دەکەنە سەر ھەڵبژاردنە گشتییەکان و پاڵێوراوەکان بۆ سەرۆکی دەوڵەت یان سەرۆکی حکوومەت، کە زۆربەی کات سەرۆک یان سەرۆک وەزیرانە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٩ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|ڕۆژنامەوانی|سیاسەت}} {{پۆلی کۆمنز|Political campaigns}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} liutvxk7sibr7fy56xlmnrhyh9dnzsn 0 283155 1706483 1703916 2026-11-10T16:34:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئەڵمانیا-کۆلکە) 1706483 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} ھەڵبژاردنێکی فیدراڵی لە ٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥ لە [[ئەڵمانیا]] بەڕێوەچوو بۆ ھەڵبژاردنی ٦٣٠ ئەندامی [[بووندێستاگ]]ی بیست و یەکەم. ئەمە چوارەمین<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |دوایین١=Hasan |یەکەم١=Aryabin |سەردێڕ=Ten National Elections to Watch in 2025: Key Contests That Could Reshape Regions |ناونیشان=https://diplomatist.com/2025/01/15/ten-national-elections-to-watch-in-2025-key-contests-that-could-reshape-regions/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |agency=diplomatist.com |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250117234043/https://diplomatist.com/2025/01/15/ten-national-elections-to-watch-in-2025-key-contests-that-could-reshape-regions/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھەڵبژاردنی لەناکاوە لە مێژووی کۆماری فیدراڵی ئەڵمانیای دوای جەنگ، دوای ھەڵبژاردنەکانی ١٩٧٢، ١٩٨٣ و ٢٠٠٥. ھەڵبژاردنەکە لە سەرەتادا بۆ ٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ دیاریکرابوو، بەڵام بەھۆی ھەڵوەشانەوەی ھاوپەیمانێتی حکوومەت لە ماوەی قەیرانی حکوومەتی ئەڵمانیا لە ٢٠٢٤، پێشخرا. ڕاپرسییەکانی دەرچوون پیشانیان دا کە یەکێتی سی دی یو/سی ئێس یو لە پێشەوە بوو، ھەرچەندە بە دووەم خراپترین ئەنجامیان. [[ئەڵتەرناتیڤ بۆ ئەڵمانیا|ئەی ئێف دی]] لە پلەی دووەم ھات و ئەنجامێکی مێژوویی بەرزی بەدەستھێنا. [[پارتی سۆسیال دیموکراتی ئەڵمانیا|ئێس پی دی]] دابەزی بۆ پلەی سێیەم و بۆ یەکەمجار لە ١٩٣٣ەوە کەمتر لە ٢٠٪ی دەنگەکانی بەدەستھێنا، کە خراپترین ئەنجامی دەنگدانی بوو لە ھەڵبژاردنی فیدراڵی ١٨٨٧ەوە کە لە [[ئیمپراتۆریەتیی ئەڵمانی|ئیمپراتۆرییەتی ئەڵمانیا]] بەڕێوەچوو. ئەمەش یەکەم ھەڵبژاردن بوو دوای [[جەنگی جیھانیی دووەم]] کە حزبێکی جگە لە یەکێتی سی دی یو/سی ئێس یو یان ئێس پی دی لە پلەی دووەم بێت. سەوزەکان دابەزین لە ڕێژەی دەنگەکانیان لەکاتێکدا دی لینکە گەیشتە پلەی پێنجەم. نە [[حیزبی ئازادی دیموکرات (ئەڵمانیا)|ئێف دی پی]] و نە بی ئێس دەبلیو نەیانتوانی سنووری ٥٪ی پێویست بۆ نوێنەرایەتی پەرلەمانی تێپەڕێنن. ڕێژەی بەشداریکردن لە دەنگدان گەیشتە ٨٢٫٥٪، کە بەرزترین ڕێژەیە لە دوای یەکگرتنەوەی ئەڵمانیاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |سەردێڕ=Voter turnout jumps to 83% after pivotal German election |ناونیشان=https://www.yahoo.com/news/voter-turnout-jumps-83-pivotal-171844765.html. |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |agency=DPA |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250224081925/https://www.yahoo.com/news/voter-turnout-jumps-83-pivotal-171844765.html. |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|2025 Germany Bundestagswahl}} {{تووڵی دەروازە|ئەڵمانیا|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئەڵمانیا-کۆلکە}} 10a87c8grj4nm0l2b0bt83akj3yqhfb 0 283719 1706794 1541075 2026-11-11T04:36:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئوکراینا-کۆلکە، مێژوو-کۆلکە، سیاسەت-کۆلکە) 1706794 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت''' ئاماژەیە بۆ کۆتایی ھاتنی بوونی یاسایی [[یەکێتیی سۆڤیەت|یەکێتیی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەت]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.universalis.fr/encyclopedie/eclatement-de-l-u-r-s-s/|سەردێڕ=ÉCLATEMENT DE L'U.R.S.S. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190725084903/https://www.universalis.fr/encyclopedie/eclatement-de-l-u-r-s-s/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> ئەم ھەڵوەشانەوەیە لە [[٢٦ی کانوونی یەکەم|٢٦ی کانوونی یەکەمی]] [[١٩٩١]] ڕوویدا. دوابەدوای دەرکردنی بەیاننامەی ژمارە (ئێچ-١٤٢) لەلایەن سۆڤیەتی باڵای یەکێتیی سۆڤیەت، کە تێیدا دان بە سەربەخۆیی کۆمارەکانی سۆڤیەتی پێشوودا ڕاگەیەندرا، و دامەزراندنی [[دەوڵەتانی سەربەخۆی ھاوقازانج|کۆمۆنوێڵتی دەوڵەتە سەربەخۆکان]] بۆ جێگرتنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت دامەزرا. ڕۆژێک پێش ئەو ڕاگەیاندنە. لە [[٢٥ی کانوونی یەکەم|٢٥ی کانوونی یەکەمی]] [[١٩٩١]] ، دوایین سەرۆکی یەکێتیی سۆڤیەت و ھەشتەمین فەرمانڕەوای یەکێتی سۆڤیەت لە دوای دامەزراندنییەوە، [[میخائیل گۆرباچۆڤ]]، لە وتارێکدا کە لە تەلەڤیزیۆنی فەرمیی سۆڤیەت ئاراستەی گەلی سۆڤیەت کردبوو، دەستلەکارکێشانەوەی خۆی ڕاگەیاند.لە وتارەکەدا ئاماژەی بەوەدا کە نووسینگەی سەرۆکی یەکێتی سۆڤیەت ھەڵوەشاوەتەوە. ناوبراو گواستنەوەی ھەموو دەسەڵاتە دەستوورییەکانی خۆی، لەوانەش دەسەڵاتی بەسەر [[چەکی ناوکی|چەکی ئەتۆمی]] ڕووسیا، بۆ سەرۆکی ڕووسیا [[بۆریس یێڵتسین|بۆریس یەڵسین]] ڕاگەیاند. دوای قسەکانی گۆرباچۆف لە ژێر پەردەی تاریکیدا کرێملینی بەجێھێشت. کاتژمێر ٠٧:٣٢ خولەکی شەو بەکاتی [[مۆسکۆ]]، بۆ دواجار لە مێژوودا ئاڵای سووری سۆڤیەت لە بینای کرێملین دابەزێندرا. لە شوێنی ئەو ئاڵای سێ ڕەنگی ڕووسیا بەرزکرایەوە. پێش ھەڵوەشاندنەوەی فەرمیی یەکێتییەکە، لە ماوەی [[ئاب|مانگی ئابی]] [[١٩٩١]] تا [[کانوونی یەکەم|کانوونی یەکەمی]] [[١٩٩١]]، ھەموو کۆمارە پێکھێنەرەکانی یەکێتییەکە، بە خودی [[ڕووسیا|ڕووسیاشەوە]]، جیابوونەوەی خۆیان لە یەکێتییەکە بە تاکەکەسی ڕاگەیاند. ھەفتەیەک پێش ھەڵوەشاندنەوەی فەرمیی یەکێتییەکە، نوێنەرانی ئەو ١١ دەوڵەتەی کە یەکێتیی سۆڤیەتیان پێکھێناوە - جگە لە [[وڵاتانی باڵتیک|دەوڵەتانی باڵتیک]] [[گورجستان|و جۆرجیا]] - کۆبوونەوە و پرۆتۆکۆڵی ئەلما ئاتایان واژووکرد، کە [[دەوڵەتانی سەربەخۆی ھاوقازانج|کۆمۆنوێڵتی دەوڵەتە سەربەخۆکانی]] دروستکرد. لە پرۆتۆکۆلەکەدا بە ڕاشکاوی ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی کۆماری سۆسیالیستی سۆڤیەتی ڕاگەیاند و ڕای گەیاندبوو کە یەکێتیی سۆڤیەت لە ڕووی یاساییەوە وەک دەوڵەت بوونی نەماوە. لە ئاستی نێونەتەوەییدا ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت کۆتایی ھاتنی [[شەڕی سارد|جەنگی سارد]] بوو. شۆڕشەکانی ساڵی ١٩٨٩ و ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت یارمەتیدەر بوو بۆ کۆتاییھێنان بە دوژمنایەتی دەیان ساڵەی نێوان [[ناتۆ]] [[پەیمانی وارشۆ|و پەیمانی وارشۆ]] کە پێشتر نیشانەی جەنگی سارد بوو. لەسەر ئاستی ناوخۆیی دەوڵەتانی سۆڤیەتی پێشوو، کۆمارەکانی سۆڤیەتی پێشوو پەیوەندییەکی نزیکیان لەگەڵ [[ڕووسیا|فیدراسیۆنی ڕووسیادا]] پاراست کە نوێنەرایەتی جێنشینی سیاسی یەکێتیی دەکات. ڕووسیا و کۆمارەکانی پێشووی سۆڤیەت چەندین ڕێکخراوی ھاوبەشیان پێکھێناوە وەک کۆمەڵگەی ئابووری ئۆراسیا, دەوڵەتی یەکێتیی [[ڕووسیا]]-[[بیلاڕووس|بێلاڕووس]]، یەکێتی گومرگی ئۆراسیا، و کۆمەڵگەی ئابووری ئۆراسیا بۆ پێشخستنی ھاوکاری ئابووری و ئەمنی. ھەروەھا ھەندێک دەوڵەتی سۆڤیەتی پێشوو بچنە نێو [[ناتۆ]]، بۆ بەرزکردنەوەی سەربەخۆیی سەربازی و ئابووری لە [[ڕووسیا]]. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Collapse of the Soviet Union}} {{تووڵی دەروازە|ئازەربایجان|ئەرمەنستان|ئوکراینا|مێژوو|شەڕ|شەڕی سارد|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ڕووسیا|بیلاڕووس|تاجیکستان|دەیەی ١٩٩٠}} {{ئوکراینا-کۆلکە}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ١٩٩١]] [[پۆل:سیاسەت لە ١٩٩١]] [[پۆل:پەیوەندییەکانی چین و ڕووسیا]] g1ekm98ihie1bxrscomp45neg914p3x 0 284097 1706481 1700193 2026-11-10T16:34:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، کەنەدا-کۆلکە) 1706481 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{داتابۆکس}} لە ٢٦ی شوبات بۆ ٩ی ئازاری ٢٠٢٥،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.cbc.ca/news/politics/liberal-leadership-vote-opens-how-to-1.7468902|سەردێڕ=Voting for the new Liberal leader has begun. Here's how the process works|بڵاوکەرەوە=CBC|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٥}}</ref><ref name="votingbegins">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.thecanadianpressnews.ca/national/in-the-news-today-liberals-advance-voting-begins-mark-carney-still-frontrunner/article_3207e8d2-a9a6-592f-90cd-a22b6608205c.html|سەردێڕ=In the news today: Liberals advance voting begins, Mark Carney still frontrunner|بڵاوکەرەوە=The Canadian Press|ڕێکەوت=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی شوباتی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250226135108/https://www.thecanadianpressnews.ca/national/in-the-news-today-liberals-advance-voting-begins-mark-carney-still-frontrunner/article_3207e8d2-a9a6-592f-90cd-a22b6608205c.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ئەندامانی پارتی لیبراڵی کەنەدا دەنگیاندا بۆ جێنشینی [[جەستن تروودۆو]] دوای ئەوەی مەبەستی خۆی بۆ دەستلەکارکێشانەوە وەک سەرکردەی پارت و [[سەرۆک وەزیرانی کەنەدا]] ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Fife |یەکەم١=Robert |بەستەری نووسەر١=Robert Fife |دوایین٢=Walsh |یەکەم٢=Merieke |ڕێکەوت=٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Trudeau expected to announce exit as party leader before national caucus meeting Wednesday |ناونیشان=https://www.theglobeandmail.com/politics/article-trudeau-expected-to-announce-resignation-before-national-caucus/ |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=limited |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250106112155/https://www.theglobeandmail.com/politics/article-trudeau-expected-to-announce-resignation-before-national-caucus/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=[[The Globe and Mail]] |زمان=en-CA}}</ref><ref name="TR">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Tunney |یەکەم١=Catharine |دوایین٢=Cochrane |یەکەم٢=David |بەستەری نووسەر٢=David Cochrane (journalist) |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Trudeau resigning as Liberal leader |ناونیشان=https://www.cbc.ca/news/politics/trudeau-news-conference-1.7423680 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250106160857/https://www.cbc.ca/news/politics/trudeau-news-conference-1.7423680 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|وێبگە=[[CBC News]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Cotten |یەکەم١=Amadha |ڕێکەوت=٢٣ی شوباتی ٢٠٢٥|سەردێڕ=Who is next after Justin Trudeau? |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/2025/01/09/canada-justin-trudeau-replacement/ |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|newspaper=[[The Washington Post]]}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Murphy |یەکەم١=Jessica |دوایین٢=Yousif |یەکەم٢=Nadine |سەردێڕ=Who might replace Trudeau as Liberal Party leader? |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/articles/c3904r98lnlo |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250106171156/https://www.bbc.com/news/articles/c3904r98lnlo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥|ئیش=[[BBC News]]}}</ref> بەپێی ئەنجامەکان، [[مارک کارنی]] وەک سەرۆکی [[پارتی لیبراڵی کەنەدا]] و [[سەرۆک وەزیرانی کەنەدا]] دەستبەکار بوو. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠|کەنەدا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{کەنەدا-کۆلکە}} 830qwayf1qmi1p89e9cnhiw6icp0gp4 0 284328 1706790 1556025 2026-11-11T04:36:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706790 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ئۆپراسیۆنی دیجلە''' یان '''ھەڵمەتی سەربازیی عێراق لە باشووری کوردستان''' ھەڵمەتێکی سەربازییە بە سەرکردایەتی [[ھێزە چەکدارەکانی عێراق|سوپای عێراق]] لە دژی پێگەکانی [[پێشمەرگە]] لە باکوور لە ٩ی حوزەیرانی ١٩٦٣، دوای شکستی دانوستانەکانی نێوان [[بەغدا]] و مەلا [[مەلا مستەفا|مستەفا بارزانی]] بەھۆی ڕەتکردنەوەی [[حکوومەتی عێراق]] بۆ داواکارییەکەی بارزانی بۆ زیادکردنی [[کەرکووک]] بۆ ئەو ناوچە خۆسەریانەی کە مەبەست لێی پێکھێنانی کەرکووک بوو دوای [[شۆڕشی ڕەمەزان|بزووتنەوەی ٨ی شوباتی ١٩٦٣]]، لە چوارچێوەی [[شۆڕشی ئەیلوول]] (١٩٦١–١٩٧٠).<ref>A Modern history of the kurds, by David Mcdowall</ref> == ھێزە کوردییەکان == ھێزە کوردییەکان پێکھاتبوون لە ھێزی پێشمەرگە بە سەرۆکایەتیی مەلا مستەفا بارزانی و حەسۆ میرخان و ھێزەکانی سوپای ئەنسار بە سەرۆکایەتی [[تۆما تۆماس]] و کەسانی دیکە، جگە لە چەندین ئەفسەری شیووعیی کە لە دوای بزووتنەوەی ٨ی شوباتی ١٩٦٣ و بزووتنەوەی فایدەی ساڵی ١٩٦٣ لە سوپای عێراق ھەڵاتبوون، ئەمە جگە لە پاڵپشتی لۆجستی و ھەواڵگریی [[ئێران]] و [[ئیسرائیل]]. == ئەنجامی ھەڵمەتەکە == ئەم ھەڵمەتە تا مانگی شوباتی ساڵی ١٩٦٤ بەردەوام بوو، سەرەڕای سەرکەوتنە سەرەتاییەکان، بەڵام دوای شەڕی جەبەل مەتین، کە پێشمەرگە دوای ٤٥ ڕۆژ لە شەڕ لەگەڵ ھێزەکانی حکوومەت گرتییە دەست دوای [[ھەڵمەتی سەربازی عێراق بۆ سەر ڕەواندز|شەڕی ڕەواندز]]، سەرۆک [[عەبدولسەلام عارف]] ئاگربەستی ڕاگەیاند، کە لە لایەن مەلا مستەفا بارزانییەوە قبوڵکرا بەڵام ھەڵمەتە بووە ھۆی لێکترازان لە نێوان فراکسیۆنە کوردییەکان، لەگەڵ ھێزی پێشمەرگەی دڵسۆز بۆ [[مەلا مستەفا بارزانی]] لە لایەک و کوردە توندڕەوەکان، لایەنگرانی [[جەلال تاڵەبانی]] و مەکتەبی سیاسی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]]، بە سەرۆکایەتی [[ئیبراھیم ئەحمەد]]، کە لەلایەن [[ئێران]]ەوە پاڵپشتی کران و ئاواتەخوازی بەردەوام بوون لە شەڕ و پێکدادانەکان لە ھەردوولا.<ref>Arabs at War: Military Effectiveness, 1948-1991 By Kenneth Michael Pollack,Page 161</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} shqbtn3mc54hhe6p9utya7f4uo1wwxr 0 284397 1706487 1676936 2026-11-10T16:35:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە، ئەرمەنستان-کۆلکە) 1706487 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{Databox}}ھەڵبژاردنی پێشوەختەی پەرلەمانی [[ئەرمەنستان|ئەرمینیا]] لە ٢٠ی حوزەیرانی ٢٠٢١ بەڕێوەچوو. سەرەتا بڕیار بوو ھەڵبژاردنەکان لە ٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣ ئەنجام بدرێت، بەڵام بەھۆی بەردەوامی قەیرانی سیاسی دوای [[دووەمین شەڕی ناگۆرنۆ-قەرەباغ|شەڕی قەرەباغی ٢٠٢٠]] و ھەوڵی کودەتاکەی شوباتی ٢٠٢١ بۆ کاتێکی تر بانگھیشت کرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.aljazeera.com/news/2021/3/1/armenia-pm-says-ready-for-early-elections-to-end-crisis|سەردێڕ=Armenia PM says open to early elections to end crisis |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210413123737/https://www.aljazeera.com/news/2021/3/1/armenia-pm-says-ready-for-early-elections-to-end-crisis |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئازاری ٢٠٢١|وێبگە=www.aljazeera.com |زمان=en}}</ref> [[نیکۆڵ پاشینیان]] لە ساڵی ٢٠١٨ەوە سەرۆکوەزیرانی ئەرمینیا بوو، لە نیسانی ٢٠٢١ دەستی لە پۆستەکەی کێشایەوە و دواتر لە ١٠ی ئایاردا حەوتەمین ئەنجومەنی نیشتمانی ئەرمینیا ھەڵوەشایەوە <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.parliament.am/news.php?cat_id=2&NewsID=14492&year=2021&month=05&day=10&lang=eng|سەردێڕ=National Assembly of the Republic of Armenia {{!}} Official Web Site {{!}} parliament.am |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210519102657/http://www.parliament.am/news.php?cat_id=2&NewsID=14492&year=2021&month=05&day=10&lang=eng |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=www.parliament.am |زمان=en}}</ref> پاشینیان تا ئەنجامدانی ھەڵژاردن بەوەکالەت وەک سەرۆک وەزیران بەردەوام بوو. پارتی گرێبەستی مەدەنی دەسەڵاتداری پاشینیان ٥٣.٩٧٪ دەنگەکان و ٧٢ کورسی بەدەستھێناوە، کە زۆرینەی پەرلەمانە. گرووپی ئۆپۆزسیۆنی ھاوپەیمانی ئەرمینیا بە ٢٧ کورسی پلەی دووەمی بەدەستھێنا، ھاوپەیمانی «من شەرەفم ھەیە» شەش کورسی بەدەستھێنا.<ref name="factorarm">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://factor.am/385179.html|سەردێڕ=Ովքե՞ր են ԱԺ-ում հայտնված նոր պատգամավորները․ նախնական տվյալներ|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ئیش=factor.arm|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|زمان=hy|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210627200058/https://factor.am/385179.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> ھیچ پارت و ھاوپەیمانییەکی دیکە نەگەیشتە بەربەستی دەنگەکانی پێویست بۆ بەدەستھێنانی کورسییەک. ئۆپۆزسیۆن لە کاتی ھەڵبژاردنەکاندا ساختەکاری ھەڵبژاردنەکانی ڕاگەیاند، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-europe-57549208|سەردێڕ=Armenia election: PM Nikol Pashinyan wins post-war poll |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210623112423/https://www.bbc.com/news/world-europe-57549208 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=BBC |زمان=en}}</ref> لە کاتێکدا ڕێکخراوی ئاسایش و ھاوکاری لە ئەورووپا ھەڵبژاردنەکانی بە "بەھۆی قسە و باسی ورووژاندنی زیاترەوە تێکچووە" بەڵام "بەگشتی ئەرێنییە".<ref name="osce">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.osce.org/odihr/elections/490364|سەردێڕ=Armenia’s early parliamentary elections were competitive and well run, but polarized and marred by aggressive rhetoric, international observers say |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210622150045/https://www.osce.org/odihr/elections/490364 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|وێبگە=www.osce.org |زمان=en}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Armenian parliamentary election, 2021}} {{تووڵی دەروازە|ئەرمەنستان|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{سیاسەت-کۆلکە}} {{ئەرمەنستان-کۆلکە}} ml17ijwmhyacwir8qb5task702w5b81 0 284439 1706906 1541139 2026-11-11T10:35:14Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (فەلسەفە-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1706906 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''یاخیبوونی کرۆنشتاد''' ({{بە ڕووسی| Кронштатское восстание}}) یاخیبوونی دەریاوانان و سەربازان و خەڵکی مەدەنی سۆڤیەت بوو لە شاری بەندەری کرۆنشتاد دژی حکوومەتی بەلشەفیکی کۆماری سۆسیالیستی فیدراڵی سۆڤیەتی ڕووسیا. دوایین ڕاپەڕینی گەورە دژی [[شۆڕشی بۆلشێڤیکەکان|ڕژێمی بەلشەفیک]] لە خاکەکانی ڕووسیا لە کاتی [[شەڕی ناوخۆییی ڕووسیا|شەڕی ناوخۆیی ڕووسیا]] ڕوویدا کە وڵاتەکەی وێران کرد. یاخیبوونەکە لە [[١ی ئازار|یەکی ئازاری]] ساڵی ١٩٢١ لە قەڵای دەریایی شارەکە دەستیپێکرد کە دەکەوێتە دوورگەی کۆتلین لە کەنداوی [[فینلاند]]. کرۆنشتاد بە شێوەیەکی نەریتی بنکەی بەلەمی باڵتیکی ڕووسیا بوو، و وەک بەرگرییەک لە بەرامبەر نزیکبوونەوەکانی پترۆگراد کاری دەکرد، کە نزیکەی ٥٥ کم (٣٤ میل) لە دوورگەکەوە دوور بوو. بۆ ماوەی شانزە ڕۆژ، یاخیبووان دژی حکوومەتی سۆڤیەت ڕاپەڕین، کە پێشتر یارمەتی چەسپاندنی دەسەڵاتەکەیان دابوو. لە ژێر سەرکردایەتی ستێپان پێتریچێنکۆ، <ref name="Guttridge2006">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Leonard F. Guttridge|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=Hk9-IMRGtbcC&pg=PA174|سەردێڕ=Mutiny: A History of Naval Insurrection|ڕێکەوت=١ی ئابی ٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Naval Institute Press|ژپنک=٩٧٨-١-٥٩١١٤-٣٤٨-٢|پەڕە=١٧٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200430191000/https://books.google.com/books?id=Hk9-IMRGtbcC&pg=PA174|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> یاخیبووان لە نێویاندا زۆرێک لە کۆمۆنیستەکان بێھیوا بوون لە ئاراستەی حکوومەتی بەلشەفییەکان، داوای زنجیرەیەک چاکسازییان دەکرد، وەک ھەڵبژاردنی حکوومەتێکی نوێی سۆڤیەت، بەشداریکردنی پارتە سۆسیالیستەکان و گرووپە ئەنارکیستەکان لە حکوومەتی نوێی سۆڤیەت، کۆتایی ھاتنی قۆرخکاریی بەلشەفییەکان لەسەر دەسەڵات، ئازادی ئابووری بۆ جووتیاران و کرێکاران، ھەڵوەشاندنەوەی حوکمڕانی بیرۆکراتی کە لە کاتی شەڕی ناوخۆدا دروست بوون، و گەڕاندنەوەی مافە مەدەنییەکان بۆ چینی کرێکار. سەرەڕای کاریگەری ھەندێک لایەنی ئۆپۆزسیۆن، دەریاوانەکان بە تایبەتی پشتیوانی ھیچیان نەدەکرد. دەریاوانەکانی کرۆنشتاد بە بڕوا بە جەماوەریی ئەو چاکسازیانەی کە خەباتیان بۆ دەکرد (و کە بەشێکیان ھەوڵیان دابوو لە کاتی شۆڕشدا جێبەجێی بکەن)، بێھودە چاوەڕێی پشتیوانی دانیشتوانی باقی وڵات بوون و یارمەتی کۆچبەرەکانیان ڕەتکردەوە. ھەرچەندە ئەنجومەنی ئەفسەران داوای ستراتیژی ھێرشبەرانەتریان کرد، بەڵام یاخیبووان بە ھەڵوێستێکی نەرێنی مانەوە و چاوەڕێی ئەوە بوون حکوومەت ھەنگاوی یەکەم لە دانوستانەکاندا بنێت، ئەمەش دواجار بووە ھۆی گۆشەگیرکردنی ھێزەکانی کیشوەری. لە بەرامبەردا دەسەڵاتداران ھەڵوێستێکی توندیان گرتەبەر و کۆتا ئاگادارکردنەوەیان پێشکەش کرد و داوای خۆبەدەستەوەدانی بێ مەرجیان کرد لە ٥ی ئازاردا. کاتێک ماوەی خۆبەدەستەوەدان کۆتایی ھات، بەلشەفییەکان زنجیرەیەک ھەڵمەتی سەربازییان بۆ سەر دوورگەکە دەستپێکرد، بە سەرکەوتوویی ڕاپەڕینەکەیان لە ١٧ی ئازاردا سەرکوت کرد و لە ئەنجامدا چەند ھەزار ھاووڵاتی گیانیان لەدەستدا. ئەو یاخیبووانە لەلایەن لایەنگرانیانەوە بە شەھیدی شۆڕشگێڕ دادەنران، لەلایەن دەسەڵاتدارانیشەوە بە «بریکاری ڕێککەوتنی سێیی و دژە شۆڕش» وەسف دەکران. وەڵامی بەلشەفییەکان بۆ شۆڕشەکە زۆر مشتومڕاوی بوو و زۆرێک لە لایەنگرانی ئەو ڕژێمەی کە لەلایەن بەلشەفییەکانەوە دامەزرابوو، وەک [[ئێما گۆڵدمان|ئیما گۆڵدمان]] بێھیوا کرد. بەڵام سەرەڕای سەرکوتکردنی شۆڕش و جێبەجێنەکردنی داواکارییە سیاسییەکانی یاخیبووان، ئەمەش بووە ھۆی خێراتربوونی جێبەجێکردنی سیاسەتی ئابووریی نوێ، کە جێگەی "کۆمۆنیزمی جەنگ"ی گرتەوە. <ref name="Phillips2000">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Steve Phillips|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_na0zfdhKQMC&pg=PA56|سەردێڕ=Lenin and the Russian Revolution|بڵاوکەرەوە=Heinemann|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٤٣٥-٣٢٧١٩-٤|پەڕە=٥٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200430191005/https://books.google.com/books?id=_na0zfdhKQMC&pg=PA56|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> <ref name="the new cambridge modern history. volume xii">{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=LLg8AAAAIAAJ&pg=PA448|سەردێڕ=The New Cambridge Modern History. volume xii|بڵاوکەرەوە=CUP Archive|پەڕە=٤٤٨|id=GGKEY:Q5W2KNWHCQB|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200430191012/https://books.google.com/books?id=LLg8AAAAIAAJ&pg=PA448|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی نیسانی ٢٠٢٠}}</ref> بە بڕوای لینین، ئەو قەیرانە جددیترین شت بوو کە ڕژێم لەو کاتەدا ڕووبەڕووی بووەوە، «بێ گومان لەوەی مەترسیدارترە لە دێنیکین و یودنیچ و کۆلچاک پێکەوە».<ref name="Geoffrey Hosking 2006">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hosking|یەکەم=Geoffrey|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=CDMVMqDvp4QC&pg=PA58|سەردێڕ=Rulers and Victims: The Russians in the Soviet Union|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press|ساڵ=٢٠٠٦|ژپنک=٩٧٨٠٦٧٤٠٢١٧٨٥|پەڕە=٩١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200322090041/https://books.google.com/books?id=CDMVMqDvp4QC|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئازاری ٢٠٢٠}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Kronstadt rebellion}} {{تووڵی دەروازە|سۆشیالیزم|شەڕ|ڕووسیا|فەلسەفە}} {{سەرچاوەکان}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:سەربزێوییەکانی سەدەی ٢٠ەم]] fgvioxh7tsueo14zt2cqcli179940z9 0 284964 1706905 1586942 2026-11-11T10:35:04Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تورکیا-کۆلکە) 1706905 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Databox}}'''یاخیبوونی زەیتوون''' یان '''بەرخۆدانی دووەمی زەیتوون''' (بە [[زمانی تورکی|تورکی]]: ''Zeyt'uni yerkrord goyamartĕ'') لە زستانی ١٨٩٥–١٨٩٦، لە کاتی [[کۆمەڵکوژییەکانی حەمیدییە|کۆمەڵکوژییەکانی حەمیدییەدا]] ڕوویدا، کاتێک [[ئەرمەنییەکان|ئەرمەنییەکانی]] زەیتون چەکیان ھەڵگرت بۆ بەرگریکردن لە خۆیان، لە ترسی ئەگەری کۆمەڵکوژی لەلایەن ھێزەکانی عوسمانییەوە.<ref name="Badmoutioun Hayots, Volume III">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Kurdoghlian|یەکەم=Mihran|سەردێڕ=Պատմութիւն Հայոց (History of Armenia), Volume III|بڵاوکەرەوە=Council of National Education Publishing|ساڵ=١٩٩٦|شوێن=Athens, Greece|پەڕەکان=٢٨–٢٩}}</ref> == بەرگرییکردن == ھاووڵاتییانی ئەرمەنی زەیتوون، لەژێر دەستی پارتی ھونچاکدا، گوێیان لە کۆمەڵکوژییەکانی ناوچەکانی دەوروبەری بوو و بەم شێوەیە خۆیان بۆ بەرخۆدانی چەکداری ئامادە کرد. لە نێوان ١٥٠٠ بۆ ٦٠٠٠ پیاو کە بە تفەنگی فلینتلۆک و تفەنگی مارتینی-ھێنری چەکدار بوون ڕەوانەی بەرەکانی شەڕ کران و شانزە ئەرمەنی ھەڵبژێردران بۆ سەرۆکایەتیکردنی دەستەیەکی ئیداری لە کاتی گەمارۆدانەکەدا. لەژێر ڕۆشنایی ئەمەشدا فەرماندەیەکی سەربازی عوسمانیی نامەیەکی بۆ سوڵتان [[عەبدولحەمیدی دووەم]] نارد و ئاگاداری کردبووەوە کە [[ئەرمەنییەکان]] ڕاپەڕینیان دەستپێکردووە و پێشڕەوی دەکەن بۆ ئەنجامدانی کۆمەڵکوژی دژی [[موسڵمان|موسڵمانان]]. ھێزەکانی عوسمانی خاوەنی سوودێکی سەرسەختی ژمارەیی و تەکنەلۆژی بوون: تەواوی ھێزەکە لە ٢٤ کەتیبە (٢٠ ھەزار پیاو) و دوانزە تۆپ و ٨ ھەزار پیاوی فیرقەی زێبەکەکانی [[ئیزمیر]] و ھەروەھا ٣٠ ھەزار ناڕێکخراوی [[کورد]] و [[چەرکەس]]ی پێکھاتبوو. ئەرمەنییەکان دەستیان کرد بە ھێرشکردنە سەر سەربازگەی عوسمانی کە نزیک بوو، ٦٠٠ سەرباز و ئەفسەری عوسمانییان گرت و خستیانە ژێر چاودێری ژنە ئەرمەنییەکان. زیندانییەکان ھەوڵیان دا ھەڵبێن، بەڵام شکستیان ھێنا و کوژران. ھێزەکانی عوسمانی لە تێکھەڵچوونەکانیان لەگەڵ میلیشیا ئەرمەنییەکان چەندین جار شکستیان ھێنا. لە میانەی ئەو دانوستانانەی کە دواتر بووە ھۆی یەکلایی کردنەوەی ململانێکان، فەرماندەی سوپای عوسمانی سەرسامی خۆی بۆ ئاغاسی، یەکێک لە سەرکردەکانی بەرخۆدان دەربڕی، ئەمەش لە سایەی تەقەکردنی وردی ئەرمەنییەکان و خۆڕاگرییان لە بەرخۆدانەکەیاندا.<ref>Dadrian. History of the Armenian Genocide, p. 128.</ref><ref>Dadrian. History of the Armenian Genocide, p. 130.</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئەرمەنستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|تورکیا}} {{تورکیا-کۆلکە}} [[پۆل:سەربزێوییەکانی سەدەی ١٩یەم]] n769bwe75iabphc0ner7y70b1cuocpz 0 286340 1706783 1590777 2026-11-11T04:34:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706783 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=[[تێکھەڵچوونی نێوان عێراق و کوردەکان]]، [[شۆڕشی ئەیلوول]]|image=Hazhar (Hajar), Mullah Mustafa Barzani, Ahmad Tofiq, Jalal Talabani in the era Iraqi–Kurdish War (about 1960-70 years).png|caption=|date=١٩٦٠ - ١٩٦٢|place=[[باشووری کوردستان]]، [[عێراق]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=ھێزە کوردییەکان دهۆک و زاخۆ لەگەل ناوچەکانی دەورووبەریان دەگرن|result=سەرکەوتنی پارتی * هەڵاتنی جاشەکان بۆ [[تورکیا]] و [[ئێران]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Schmidt |یەکەم=Dana |سەردێڕ=Journey Among Brave Men |ساڵ=١٩٦١|پەڕە=٨١|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=LWBtAAAAMAAJ&q=1961+jash+surchi&dq=1961+jash+surchi&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwiWu6Ke5u-PAxUB0AIHHZuxB0kQ6AF6BAgHEAM#1961%20jash%20surchi}}</ref>|status=|combatants_header=|combatant1={{tree list}} * {{flagicon image|Former Flag of KDP.svg}} [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پ.د.ک]] ** {{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[پێشمەرگە]] ** هۆزی نەروە|combatant2={{tree list}} *{{flagicon image|Flag of Iraq (1959–1963).svg}} [[یەکەمین کۆماری عێراق|کۆماری یەکەم]] **{{flagicon image|Flag of Iraq (1959–1963).svg}} [[جاش|خێڵە جاشەکان]] ***[[برادۆست]] ***زێباری ***[[سورچی]] ***[[خۆشناو]] ***[[هەرکی]] ***لاولان|combatant3=|commander1={{flagicon image|Former Flag of KDP.svg}}[[مستەفا بارزانی]]{{ھن}}{{flagicon image|Former Flag of KDP.svg}} [[ئیبراھیم ئەحمەد]]{{POW}}|commander2={{flagicon image|Flag of Iraq (1959–1963).svg}} ئەحمەد ئاغا{{Assassinated|bold=no}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1959–1963).svg}} سادق میران{{Executed}}{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1959–1963).svg}} شێخ ڕەشیدی لاولان{{هن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1959–1963).svg}} مەحموود زێباری{{هن}}{{flagicon image|Flag of Iraq (1959–1963).svg}} [[عەبدولکەریم قاسم]]|commander3=|units1=|units2=|units3=|strength1=|strength2=|strength3=|casualties1=نەزانراو|casualties2=٥٠ سەربازی عێراقی کوژران<br>١٥٠ کەس بریندار بوون<br>٣٠٠٠ جاش کوژرا (بەپێی [[مستەفا بارزانی]])|casualties3=|notes=|campaignbox= }} '''ھەڵمەتی بارزانی دژ بە جاشەکان''' ھەڵمەتێک بوو دژی گرووپە خێڵەکییە پشتیوانکراوەکانی عێراق لە ماوەی ساڵانی ١٩٦٠-١٩٦٢، کە بە شێوەیەکی گشتی بە "[[جاش]]" لە [[ھەرێمی کوردستان|ھەرێمی کوردستانی]] [[عێراق]] ناسراوە. ھێزەکانی [[مەلا مستەفا|مستەفا بارزانی]] شەڕیان لەگەڵ ھۆزە کوردییە ڕکابەرەکان کرد کە لەلایەن حکوومەتی عێراقەوە چەکدار و پاڵپشتی دەکران. قاسم چەکی بۆ سەرکردەکانی جاش دابین کرد یەکێکیان شێخ ڕەشید بوو لە هۆزی لاولان.<ref name=":8">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Pride and Power: A Modern History of Iraq|دوایین=Franzén|یەکەم=Johan|ناونیشان=https://www.google.com/books/edition/Pride_and_Power/YK8SEAAAQBAJ?hl=en&gbpv=0|ڕێکەوت=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-١-٧٨٧٣٨-٣٩٥-١|پەڕەکان=١٧٢-١٧٣|زمان=en}}</ref> بۆ لاوازکردنی بارزانی، عەبدولکەریم قاسم سەرکردەی عێراق ھاوپەیمانیی لەگەڵ دووژمنە خێڵەکییەکانی بارزانی کرد و پڕ چەکیانی کرد، لەوانە زێباری،<ref name=":4" /><ref name=":7">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ahram|یەکەم=Ariel I.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=d0SCDwAAQBAJ&pg=PA137&dq=bradost+1961+barzani&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&sa=X&ved=2ahUKEwiKka6Ni_KPAxXk9LsIHfnsMxkQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=bradost%201961%20barzani&f=false|سەردێڕ=Break all the Borders: Separatism and the Reshaping of the Middle East|ڕێکەوت=٩ی کانوونی دووەمی ٢٠١٩|بڵاوکەرەوە=Oxford University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٠٩١٧٣٩-٥|پەڕەکان=١٣٧|زمان=en}}</ref><ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Donabed|یەکەم=Sargon|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=bwLdCQAAQBAJ&pg=PT79&dq=surchi+1961+barzani&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjf4firq_GPAxV-gf0HHekWAEsQ6AF6BAgJEAM#v=onepage&q=surchi%201961%20barzani&f=false|سەردێڕ=Reforging a Forgotten History: Iraq and the Assyrians in the Twentieth Century|ڕێکەوت=١ی شوباتی ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Edinburgh University Press|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٤٨٦-٨٦٠٥-٦|زمان=en}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Reisinezhad|یەکەم=Arash|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=lkpjDwAAQBAJ&pg=PA83&dq=pizhdar+iran+attack&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjl2rKw2--PAxUY1AIHHenLPMEQ6AF6BAgQEAM#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=The Shah of Iran, the Iraqi Kurds, and the Lebanese Shia|ڕێکەوت=٦ی تەممووزی ٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Springer|ژپنک=٩٧٨-٣-٣١٩-٨٩٩٤٧-٣|پەڕەکان=٨٣|زمان=en}}</ref><ref name=":9">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Voller|یەکەم=Yaniv|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=ZGtYEAAAQBAJ&pg=PA111&dq=jash+1961+barzani&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwi24s3e-_WPAxXngv0HHYWbEK0Q6AF6BAgKEAM#v=onepage&q=jash%201961%20barzani&f=false|سەردێڕ=Second-Generation Liberation Wars|ڕێکەوت=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٢|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ژپنک=٩٧٨-١-٣١٦-٥١٣١٣-٢|پەڕەکان=١١١|زمان=en}}</ref><ref name=":10">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Oron|یەکەم=Yitzhak|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=vzZ71Eh5QvMC&redir_esc=y|سەردێڕ=Middle East Record Volume 2, 1961|ڕێکەوت=١٩٦١|بڵاوکەرەوە=The Moshe Dayan Center|زمان=en}}</ref> [[سوورچی]]،<ref name=":4" /><ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":10" /><ref name=":5">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Abdulla|یەکەم=Jamal Jalal|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=usQ2i-P7oPIC&pg=PA113&dq=pizhdar+iran+attack&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjl2rKw2--PAxUY1AIHHenLPMEQ6AF6BAgIEAM#v=onepage&q&f=false|سەردێڕ=The Kurds: A Nation on the Way to Statehood|ڕێکەوت=٧ی شوباتی ٢٠١٢|بڵاوکەرەوە=AuthorHouse|ژپنک=٩٧٨-١-٤٦٧٨-٧٩٧٢-٩|پەڕەکان=١١٣|زمان=en}}</ref> [[ھەرکی]]،<ref name=":4" /><ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":5" /> [[برادۆست|برادۆستی]]،<ref name=":4" /><ref name=":7" /><ref name=":0" /><ref name=":9" /><ref name=":5" /> لاولان،<ref name=":8" /><ref name=":7" /><ref name=":0" /> [[خۆشناو]] و ئەوانی دیکە.<ref name=":4" /><ref name="KurdishSources">*Sarkees, Meredith Reid; Dixon, William R. ''A Guide to Intra-state Wars: An Examination of Civil, Regional, and Intercommunal Wars, 1816–2014''. CQ Press, 2016. ISBN 978-1-4833-8447-4. *{{cite report|title=Iraq's Final Offensive: A Staff Report to the Committee on Foreign Relations, United States Senate|year=1988|publisher=U.S. Government Printing Office|location=Washington, D.C.}} </ref> بارزانی وەڵامی دایەوە و ئەم ھۆزە ڕکابەرانەی کردە ئامانج و دووژمنە سەرەکییەکانی وەک ئەحمەد محەممەد ئاغا، سەرۆکی عەشیرەتی زێباری لەناوبرد و شەڕی توندی لەدژی عەشیرەتەکانی ھەرکی و سوورچی و برادۆست ئەنجامدا. بارزانی بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە زیاتر لە ٣٠٠٠ مەرگی بەسەر دووژمنەکانیدا سەپاندووە، زیانەکان بە قورس ھەژمار دەکران.<ref name="lolz">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Ballance|یەکەم=Edgar|ناونیشان=http://archive.org/details/kurdishrevolt1960000obal|سەردێڕ=The Kurdish revolt: 1961-1970|ڕێکەوت=١٩٧٣|بڵاوکەرەوە=[Hamden, Conn.] Archon Books|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٠٨-٠١٣٩٥-٨|پەڕەکان=٨١}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=O'Ballance|یەکەم=Edgar|ناونیشان=http://archive.org/details/kurdishstruggle100obal|سەردێڕ=The Kurdish struggle, 1920-94|ڕێکەوت=١٩٩٦|بڵاوکەرەوە=Macmillan Press|ئەوانی تر=Internet Archive|ژپنک=٩٧٨-٠-٣٣٣-٦٤٤٧٨-٢|پەڕەکان=٥٠-٥١}}</ref> لە سەرەتای ساڵی ١٩٦١ ھێزەکانی بارزانی ناوچە ستراتیژییەکانیان کۆنترۆڵکردەوە لەوانە زاخۆ،<ref name=":10" /> بەمەش کۆنتڕۆڵی کورد فراوانتر بوو.<ref>Dabrowska, Karen & Hann, Geoff.</ref> ئەو عەشیرەتانەی شانبەشانی حکوومەتی عێراق شەڕیان دەکرد، کە لەلایەن زۆرێک لە کوردەکانەوە بە "جاش" ناسراون، بە شێوەیەکی بەرفراوان بە [[خیانەتکار]] سووکایەتییان پێدەکرا.<ref>Seddon, David.</ref><ref name=":0" /> ململانێکان دوای ئەوەی ھەوڵەکانی حکوومەت بۆ سەپاندنی چاکسازیی زەوی و باج لە ناوچە کوردستانییەکان لەلایەن سەرکردە عەشیرەتەکانەوە ڕەتکرایەوە و یاخیبوونێکی فراوانتری لێکەوتەوە.<ref name=":2">Degli Esposti, Nicola.</ref><ref name=":3">Marr, Phebe.</ref> لە بەھاری ساڵی ١٩٦١ ھێزەکانی بارزانی پێشڕەویی بەرچاویان کرد و ھۆزەکانی ڕکابەریان گۆشەگر کرد و ھاوپەیمانێتییەکانیان تێکشکا.<ref name=":2" /> چەسپاندنی دەسەڵاتی بارزانی بووە ھۆی بەرزبوونەوەی گرژی لەگەڵ عەبدولکەریم قاسم، کە بە ئاشکرا بێڕێزی بە بارزانی و ناسیۆنالیزمی کوردی دەکرد.<ref name=":1" /> ئەو ململانێیە شەڕی بە وەکالەت لە نێوان ھێزە ناسیۆنالیستە کوردییەکان و حکوومەتی عێراقدا بوو، کە ھۆزە کوردە ڕکابەرەکانیان وەک وەکیل بەکارھێنا.<ref name=":1" /> == تیرۆرکردنەکان == لەو ماوەیەدا تیرۆرە سەرەکییەکان ڕوویانداوە، لەوانە کوشتنی ئەحمەد محەممەد ئاغا<ref name=":5" /> و کوشتنی سادق میرانی خۆشناو،<ref name=":8" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Farouk-Sluglett|یەکەم=Marion|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=YA6MDwAAQBAJ&pg=PA81&dq=surchi+1961+barzani&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjf4firq_GPAxV-gf0HHekWAEsQ6AF6BAgNEAM#v=onepage&q=surchi%201961%20barzani&f=false|سەردێڕ=Iraq Since 1958: From Revolution to Dictatorship|دوایین٢=Sluglett|یەکەم٢=Peter|ڕێکەوت=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧١-٣٧٣-٥|پەڕەکان=٨١|زمان=en}}</ref><ref name=":6">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Entessar|یەکەم=Nader|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=1ig7vi3Oc9QC&pg=PA81&dq=surchi+1961+barzani&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwjf4firq_GPAxV-gf0HHekWAEsQ6AF6BAgPEAM#v=onepage&q=surchi%201961%20barzani&f=false|سەردێڕ=Kurdish Politics in the Middle East|ڕێکەوت=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٠|بڵاوکەرەوە=Rowman & Littlefield|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٣٩١-٤٠٣٩-٠|پەڕەکان=٨١|زمان=en}}</ref> کە [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] تاوانبار بوو،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Asadi|یەکەم=Awat|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=KJbXNA76tewC&pg=PA174&dq=1961+khoshnaw+barzani&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwius9LIi_WPAxVchf0HHcvXCHIQ6AF6BAgLEAM#v=onepage&q=1961%20khoshnaw%20barzani&f=false|سەردێڕ=Der Kurdistan-Irak-Konflikt: der Weg zur Autonomie seit dem Ersten Weltkrieg|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Verlag Hans Schiler|ژپنک=٩٧٨-٣-٨٩٩٣٠-٠٢٣-٩|پەڕەکان=١٧٤|زمان=de}}</ref> لە ئەنجامدا ئیبراھیم ئەحمەد دەستگیرکرا و دواتر ئازادکرا.<ref name=":8" /><ref name=":6" /><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pelletiere|یەکەم=Stephen C.|ناونیشان=https://books.google.iq/books?id=e19tAAAAMAAJ&q=1961+khoshnaw+barzani&dq=1961+khoshnaw+barzani&hl=en&newbks=1&newbks_redir=0&source=gb_mobile_search&ovdme=1&sa=X&ved=2ahUKEwius9LIi_WPAxVchf0HHcvXCHIQ6AF6BAgMEAM#1961%20khoshnaw%20barzani|سەردێڕ=The Kurds: An Unstable Element In The Gulf|ڕێکەوت=١٦ی ئایاری ١٩٨٤|بڵاوکەرەوە=Avalon Publishing|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٩١٥٨-٦٨٩-٠|پەڕەکان=١٢٧|زمان=en}}</ref> لە ١٩٦١ بارزانی بەرپرسانی حکوومەتی لە ناوچە کوردستانییەکان دەرکرد و ئاگادارکردنەوەی کۆتاییی بۆ بەغدا دەرکرد و داوای ئۆتۆنۆمی کوردیی کرد.<ref>Ibp Inc. Kurdistan Business Law Handbook, 2012, p. 14</ref><ref name=":3" /> == پەرەسەندن بۆ ململانێی ڕاستەوخۆ لەگەڵ عێراق == لە ھاوینی ١٩٦١، بارزانی لە نزیکەوە لەگەڵ یاخیبووانی خێڵەکی لە باکووردا کاری دەکرد لە کاتێکدا ھێرشەکانی بۆ سەر ھێزەکانی جاش زیاد دەکرد کە دڵسۆز بوون بە بەغدا. لە مانگی ئەیلوولدا شەڕەکان توندتر بوون کاتێک ھۆزێکی ناوخۆیی (ئەرکۆ) ھێرشیان کردە سەر ستوونی سووپای عێراق، ئەمەش بووە ھۆی وەڵامدانەوەی ڕاستەوخۆی حکوومەت. عەبدولکەریم قاسم فەرمانی ھێرشی ئاسمانی بۆ سەر سەنگەرەکانی بارزانی دەرکرد، پاڵنەرەکەی لە نزیک سنوور ڕاگرت.<ref>Fadel, Kamaran Palani.</ref><ref name=":4">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=McDowall|یەکەم=David|ناونیشان=https://books.google.iq/books/about/A_Modern_History_of_the_Kurds.html?id=PT8sEAAAQBAJ&source=kp_book_description&redir_esc=y|سەردێڕ=A Modern History of the Kurds|ڕێکەوت=٢٢ی نیسانی ٢٠٢١|بڵاوکەرەوە=Bloomsbury Academic|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٥٦-٠٠٧٥-٥|پەڕەکان=٣١٢|زمان=en}}</ref> ئەوەی وەک گرژیی ناڕاستەوخۆ دەستی پێکرد، گۆڕا بۆ ململانێی ئاشکرا و سەرەتای [[شۆڕشی ئەیلوول|شەڕی یەکەمی عێراق-کورد]] (شۆڕشی ئەیلوول) بوو. == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|کوردستان|عێراق}} {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:عێراق لە دەیەی ١٩٦٠]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:زاخۆ]] [[پۆل:ململانێی کورد و عێراق]] [[پۆل:یاخیبوونی کوردان لە عێراق]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩٦١]] [[پۆل:١٩٦١ لە عێراق]] [[پۆل:سەربزێوییەکانی عێراق]] [[پۆل:شەڕەکان بە بەشداریی پێشمەرگە]] [[پۆل:شەڕەکان]] [[پۆل:باشووری کوردستان]] [[پۆل:مێژووی باشووری کوردستان]] 1vbamoznkm50fbcmnzjxofokn3figrx 0 286757 1706901 1456029 2026-11-11T10:34:24Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە، زمان-کۆلکە) 1706901 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Arabic_letter_ve.png|چەپ|وێنۆک|170x170پیکسڵ]] '''واوی سێگۆشەیی (ۋ)''' پیتێکی زیادەی نووسینی عەرەبییە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=AG |یەکەم=Compart |سەردێڕ=Find all Unicode Characters from Hieroglyphs to Dingbats – Unicode Compart |ناونیشان=https://www.compart.com/en/unicode/U+06CB |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=https://www.compart.com/en/unicode/U+06CB |زمان=en}}</ref>، نوێنەرایەتیی دەنگ دەکات لە زمانەکانی [[زمانی قرغیزی|قیرغیزی]]، ئویغور، تەتاریی کۆن و لە کازاخستانیش، بە تایبەتی دەنگی (ڤ، /v/)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Unicodes |ناونیشان=https://unicodes.jessetane.com/%DB%8B |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=unicodes.jessetane.com}}</ref> لەو زمانانەدا. ھەروەھا پێشتر لە [[نۆگای|زمانی نۆگای]] بەکارھاتووە، کە زمانێکی [[زمانە تورکییەکان|تورکییە]] و قسەی پێدەکرێ لە [[ڕووسیا]] و ئاسیای نێوەڕاست، بەڵام لە ئێستادا ئەم پیتە بەکارنایەت لەم زمانەدا. ھەروەھا پیتی (ۋ) لە [[زمانی کوردی|زمانی کوردیشدا]] بەکاردێت، بەتایبەتی لە شێوەزاری [[ھەورامی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=‎⁨ھەورامی ٢٠٢٣⁩ {{!}} PDF |ناونیشان=https://www.scribd.com/document/653285127/%D9%87%DB%95%D9%88%D8%B1%D8%A7%D9%85%DB%8C-%D9%A2%D9%A0%D9%A2%D9%A3 |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|وێبگە=Scribd |زمان=en}}</ref> == نووسین == {{پیتی کوردی|ۋ}} == سەرچاوەکان == <references />{{تووڵی دەروازە|نووسین|وێژە|زمانی کوردی|زمانی عەرەبی|زمان}} {{زمانی کوردی}}{{پۆلی کۆمنز}} {{وێژە-کۆلکە}} {{زمان-کۆلکە}} [[پۆل:نووسینی عەرەبی]] [[پۆل:نووسینی کوردی]] [[پۆل:ئەلفوبێی کوردی]] [[پۆل:پیتە عەرەبییەکان]] 1of07rcevkod6hhidfc8vf157l1r8nk 0 286804 1706784 1462689 2026-11-11T04:35:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (مێژوو-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، ئێران-کۆلکە) 1706784 wikitext text/x-wiki {{Infobox military conflict|conflict=|width=|partof=ھەڵمەتەکانی فارس (جەنگی جیھانیی یەکەم)|image=Assyrian Malik of Tkhuma with his retinue 1913.jpg|caption=|date=٢١ی ئایاری ١٩١٦ - ٢٩ی حوزەیرانی ١٩١٦|place=[[حەکاری (ناوچەی مێژوویی)|حەکاری]]، [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]|coordinates=|map_type=|map_relief=|latitude=|longitude=|map_size=|map_marksize=|map_caption=|map_label=|territory=|result=|status=|combatants_header=|combatant1={{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).png}} [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} [[ھۆزە کوردەکان]]ی [[حەکاری (ناوچەی مێژوویی)|حەکاری]]|combatant2={{tree list}} * [[File:Flag of the Assyrian Volunteers.svg|border|20px]] [[خۆبەخشە ئاشوورییەکان]] ** [[تیاری]] ** [[باز (خێڵ)|باز]]|combatant3=|commander1={{flagicon image|Flag of the Ottoman Empire (1844–1922).png}} [[ئەنوەر پاشا]]{{ھن}}{{flagicon image|Flag of Kurdistan.svg}} ئاغا کوردەکان|commander2=[[File:Flag of the Assyrian Volunteers.svg|border|20px]] [[مەلیک خوشابا]]{{ھن}}[[File:Flag of the Assyrian Volunteers.svg|border|20px]] [[داوود مارشەمعوون]]{{ھن}}[[File:Flag of the Assyrian Volunteers.svg|border|20px]] [[ئاغا پەتڕۆس]]{{ھن}}[[File:Flag of the Assyrian Volunteers.svg|border|20px]] [[مەلیک ئیسماعیلی دووەم]]{{ھن}}[[File:Flag of the Assyrian Volunteers.svg|border|20px]] مەلیک خاموو{{ھن}}[[File:Flag of the Assyrian Volunteers.svg|border|20px]] مەلیک شامیزدین|commander3=|units1=|units2=|units3=|strength1=|strength2=|strength3=|casualties1=|casualties2=|casualties3=|notes=|campaignbox= }} '''ھەڵمەتی حەکاریی ساڵی ١٩١٦''' (٢١ی ئایار-٢٩ی حوزەیرانی ١٩١٦) یان '''ڕەخسەی حەکاریی ١٩١٦''' کۆمەڵێک ھەڵمەت بوو لە کاتی [[جەنگی جیھانیی یەکەم|جەنگی جیھانیی یەکەمدا]] کە لەلایەن [[خۆبەخشە ئاشوورییەکان|خۆبەخشە ئاشوورییەکانەوە]] ئەنجامدرابوون دژی [[ھۆزە کوردەکان|خێڵە کوردییە]] ناوخۆیییەکانی [[حەکاری (ناوچەی مێژوویی)|حەکاری]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stafford|یەکەم=R.S.|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=x83FBQAAQBAJ|سەردێڕ=The Tragedy of the Assyrian Minority in Iraq|ڕێکەوت=٢٠١٣|بڵاوکەرەوە=Taylor & Francis|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٦-١٩٦١٩-٥|پەڕەکان=|زمان=en}}</ref><ref>https://www.researchgate.net/publication/368233668</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Burrell|یەکەم=Robert Michael|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=c9htAAAAMAAJ|سەردێڕ=Iran: 1921-1923|دوایین٢=Jarman|یەکەم٢=Robert L.|ڕێکەوت=١٩٩٧|بڵاوکەرەوە=Archive Editions|ژپنک=٩٧٨-١-٨٥٢٠٧-٧١٠-٥|زمان=en}}</ref> کە ساڵێک پێشتر بە ھاوکاریی ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی ئاشوورییەکانیان لە ھەکاری دەرکرد، لە ئەنجامدا نیشتەجێبوون لە [[ورمێ]] و دەوروبەری کە لەلایەن [[ئیمپراتۆریەتیی ڕووسی|ڕووسیا]] کۆنترۆڵکرابوو. == ئامادەکاری بۆ ھەڵمەتەکە == لە ٢١ی ئایار، مەلیک ئیسماعیلی دووەم و [[مەلیک خوشابا]] لەگەڵ شەڕڤانەکانیان لە [[ورمێ]] و شارۆچکەکانی دەوروبەری بەرەو [[سەڵماس]] بەڕێکەوتن، ڕۆژی دواتر گەیشتنە ئەوێ و لە نێو سەرۆک عەشیرەتەکانی دیکە و چەکدارەکانیان کە چاوەڕێی ھاتنی ئیسماعیل و خوشابا بوون، چاویان بە داوود مار شەمعوون و مەلیک شامیزدین کەوت. لە ٢٣ی ئایاردا بەرەو [[ئەلباک]] بەڕێکەوتن و لە ٢٧ی ئایاردا گەیشتنە قۆچانس و تەنیا ھەزار کۆزاکیان بینی کە پاسەوانییان دەکرد.<ref name="ismael63">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ismail|یەکەم=Yaqo|سەردێڕ=Assyrians and Two World Wars: Assyrians from 1914 to 1945|پەڕەکان=٦٣}}</ref> == شەڕەکان لە چیاکانی حەکاری == لە قۆچانسەوە ئاشوورییەکان دابەش بوون بۆ دوو لق یەکەمیان بە سەرکردایەتیی مەلیک ئیسماعیل دەچنە دارەوا لەوێ چاوی بە [[تیاری|تیارییەکان]] کەوت کە لە گوندەکانی پێشوویان خۆیان جێگیر کردبووەوە و لقی دووەمیان لە ژێر سەرکردایەتیی داوود مار شەمعووندا دەچنە سەر ڕێگای [[جۆلەمێرگ|جۆڵەمێرگ]]، گەیشتنە تخوما و بینییان کە وێران و چۆڵ بووە. لە تخوما ھەردوو ھێزەکە یەکتریان بینییەوە و دوای چەندین شەڕی توند، چەندین قەڵا و کۆشکە کوردییەکان وێران بوون.<ref name="ismael63">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Ismail|یەکەم=Yaqo|سەردێڕ=Assyrians and Two World Wars: Assyrians from 1914 to 1945|پەڕەکان=٦٣}}<cite class="citation book cs1" data-ve-ignore="true">Ismail, Yaqo. </cite></ref> ھەر زوو دوای گەڕانەوەی سوپا بۆ چال، کە قەڵاکەیان لە زەوییەکی زۆر شاخاویدا بوو، بەڵام دوای ئەوەی ئاشوورییەکان خۆیان دابەش کرد بەسەر سێ گرووپدا (یەکەمیان بە سەرۆکایەتیی مەلیک ئیسماعیل، دووەمیان بە سەرۆکایەتیی مەلیک خامۆی [[باز (خێڵ)|خێڵی باز]] و سێیەمیان بە سەرۆکایەتیی مەلیک شەمیزدین)، ئاشوورییەکان ھێرشیان کردە سەر ھەموو گوندەکانی دەوروبەر و چەندین مەڕ و ماڵاتیان تاڵان کرد. داوود مار شەمعوون چاوەڕێی کرد تا ھەموو ھێزی ئاشووری کشایەوە و غەنیمەتی تاڵانکردنەکەیان دابەش کرد. == گەڕانەوەی ئاشوورییەکان بۆ ورمێ == پێش ڕۆشتنی مەلیک ئیسماعیل بە تیارییەکان کە خۆیان لە ماڵەکانیاندا جێگیر کردبۆوە گوت کە سوپای ڕووسیا لە قۆچانسەوە گەڕاونەتەوە بۆ [[ئەلباک]] و ئەو ئاشوورییانەی کە گەڕاونەتەوە حەکاری بە تەنیا بەرگەی عوسمانییەکان و [[کورد|کوردەکان]] ناگرن و باشترە بۆ ئەوان بچنە ناو ئاشوورییەکان لە [[ورمێ]] و [[سەڵماس]]. لە ٢٩ی حوزەیران ھەموو ئەو چەکدارە ئاشوورییانەی کە بەشدارییان لەو ھەڵمەتەدا کردبوو، گەڕانەوە بۆ [[ئێرانی قاجاڕی|ئێرانی]] داگیرکراوی ڕووسیا. == سەرچاوەکان == {{مێژوو-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ھۆزە کوردییەکان]] [[پۆل:ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای ھەکاری]] <references />{{تووڵی دەروازە|مێژوو|شەڕ|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|کوردستان|ئێران|مێژووی ئیسلام}} [[پۆل:ئاشوورییەکان]] [[پۆل:ئاشوورییەکانی عوسمانی]] [[پۆل:ئاشوورییەکانی باکووری کوردستان]] [[پۆل:ئاشوورییەکانی تورکیا]] [[پۆل:ھەڵمەتە سەربازییەکان]] [[پۆل:مێژووی ئاشوورییەکان]] [[پۆل:مێژووی کورد]] [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:ململانێکانی ١٩١٦]] ecm7fuv3rwnlppquz4d97bzt4u2df0g 0 286904 1706488 1692946 2026-11-10T16:35:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە) 1706488 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ھەڵبژاردنی پەرلەمانی عێراق''' یەکەم ھەڵبژاردنی پەرلەمانییە لە دوای کشانەوەی [[ئەمریکا]] لە [[عێراق]] لە [[٢٠١١|ساڵی ٢٠١١ی]] زایینی،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=بي بي سي|ناونیشان=http://www.bbc.co.uk/arabic/middleeast/2014/04/140430_iraqi_elections_live_page.shtml|سەردێڕ=العراقيون يدلون بأصواتهم في أول انتخابات تشريعية بعد الانسحاب الأمريكي|ڕێکەوتی سەردان=2 مايو 2014|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140819175545/http://www.bbc.co.uk/arabic/middleeast/2014/04/140430_iraqi_elections_live_page.shtml|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> و چوارەمین ھەڵبژاردنە لە دوای [[داگیرکردنی عێراق لە ساڵی ٢٠٠٣|داگیرکردنی عێراقی ئەمریکا]] لە [[٢٠٠٣|ساڵی ٢٠٠٣ی زایینی]]. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=موسوعة العراق|ناونیشان=http://www.eremnews.com/?id=38911|سەردێڕ=العراقيون يشاركون بكثافة في ثالث انتخابات تشريعية|ڕێکەوتی سەردان=2 مايو 2014|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140502234752/http://www.eremnews.com/?id=38911|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> زیاتر لە ٢٧٧ حیزب و بزووتنەوەی عێراق کێبڕکێیان کرد بۆ بەدەستھێنانی ٣٢٨ کورسی [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق|پەرلەمانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=المستقبل|ناونیشان=http://mustaqbalweb.com/v4/article.aspx?Type=NP&ArticleID=613450|سەردێڕ=العراق: 9040 مرشحاً ضمن 277 كياناً منضوياً في 36 ائتلافاً للتنافس على 328 مقعداً في البرلمان|ڕێکەوتی سەردان=2 مايو 2014|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160309023954/http://www.almustaqbal.com/v4/article.aspx?Type=NP&ArticleID=613450|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئازاری ٢٠١٦}}</ref> ھەڵبژاردنەکان لە ٣٠ی نیسانی ٢٠١٤ لە ١٨ پارێزگای عێراق بەڕێوەچوو، لەنێویاندا [[پارێزگای ئەنبار|ئەنبار،]] کە شاھیدی پەرەسەندنی شەپۆلی شەڕی نێوان ھێزەکانی حکوومەتی عێراق و یاخیبووانی ھۆزەکانی ئەنبار بوو. پارێزگای [[فەلووجە|فەللووجە]] و شاری ئەلکەرمە لە ئەنجامدانی ھەڵبژاردن دوورخرانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=الجزيرة نت|ناونیشان=https://www.aljazeera.net/news/pages/3da8c4da-ef0c-4368-96e0-47d1b8311637|سەردێڕ=60% نسبة التصويت بالإنتخابات وسط تفجيرات|ڕێکەوتی سەردان=2 مايو 2014|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140515002804/http://www.aljazeera.net/news/pages/3da8c4da-ef0c-4368-96e0-47d1b8311637|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> لەم ھەڵبژاردنانەدا زیاتر لە ٢٢ ملیۆن [[خەڵکی عێراق|عێراقی]] مافی دەنگدانیان ھەبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=الشرق الأوسط|ناونیشان=https://aawsat.com/home/article/87431|سەردێڕ=غداة صمت الحملة الانتخابية.. 21 مليون عراقي يستعدون اليوم لانتخابات المصير|ڕێکەوتی سەردان=2 مايو 2014|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140502232503/http://beta.aawsat.com/home/article/87431|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی ئایاری ٢٠١٤}}</ref> ڕێژەی بەشداریی دەنگدەران لە ھەڵبژاردنەکاندا ٦٠٪ی تێپەڕاند، کە زیاتر لە ١٢ ملیۆن کەسی شایستەی دەنگدانن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشان=https://www.alarabiya.net/arab-and-world/iraq-elections/2014/05/01/نسبة-المشاركة-في-انتخابات-العراق-وصلت-إلى-60-|سەردێڕ=نسبة المشاركة في انتخابات العراق وصلت إلى 60% |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210515000517/https://www.alarabiya.net/arab-and-world/iraq-elections/2014/05/01/نسبة-المشاركة-في-انتخابات-العراق-وصلت-إلى-60- |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تەممووزی ٢٠٢٣|وێبگە=العربية |زمان=ar}}</ref> ئەنجامی کۆتایی ھەڵبژاردنەکان لە [[١٩ی ئایار|١٩ی ئایاری]] [[٢٠١٤]] ڕاگەیەندرا.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=الحرة|ناونیشان=https://www.alhurra.com/archive/news/3/80/80.html?id=248682|سەردێڕ=إعلان نتائج الانتخابات العراقية في غضون أقل من شهر|ڕێکەوتی سەردان=2 مايو 2014|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150623191459/http://www.alhurra.com/archive/news/3/80/80.html?id=248682|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١٥}}</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|عێراق|دەیەی ٢٠١٠}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{عێراق-کۆلکە}} 25cvq2jo917fu7m8j5qwhq3jw580f5q 0 287014 1706587 1457680 2026-11-10T19:36:22Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە) 1706587 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = ئەلبانیا | Nickname = {{unbulleted list|''Kuqezinjtë'' (سوور و ڕەشەکان)|''Shqiponjat'' (ھەڵۆکان)}} | Badge = Albania National Football Team crest.png | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەلبانیا]] (FSHF) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = [[سیلڤینیۆ]] | Captain = [[بێرات دیمسیتی]] | Most caps = [[لۆریک سانا]] (٩٣) | Top scorer = [[ئەرماندۆ سادیکو]] (١٢) | Home Stadium = [[یاریگای ئارێنا کۆمبێتارە]] | FIFA Trigramme = ALB | pattern_la1 = _alb25h | pattern_b1 = _alb25h | pattern_ra1 = _alb25h | pattern_sh1 = _alb25h | pattern_so1 = _alb24hl | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = 000000 | socks1 = 000000 | pattern_la2 = _alb25a | pattern_b2 = _alb25a | pattern_ra2 = _alb25a | pattern_sh2 = _alb25a | pattern_so2 = _alb24al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _alb25t | pattern_b3 = _alb25t | pattern_ra3 = _alb25t | pattern_sh3 = _alb25h | pattern_so3 = _alb24hl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 rightarm2 = FFFFFF | FIFA Rank = ٦٥ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/ALB|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Albania|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٢٢ | FIFA max date = ئابی ٢٠١٥ | FIFA min = ١٢٤ | FIFA min date = ئابی ١٩٩٧ | First game = {{fb|ALB|1946}} ٢–٣ {{fb-rt|YUG}} <br> ([[تیرانا]]، ئەلبانیا؛ ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٦) | Largest win = {{fb|ALB|1946}} ٦–١ {{fb-rt|CYP}}<br>([[تیرانا]]، ئەلبانیا؛ ١٢ی ئابی ٢٠٠٩)<br>{{fb|SMR}} ٠–٥ {{fb-rt|ALB|1946}}<br>([[سێراڤالێ]]، سان مارینۆ؛ ١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨) | Largest loss = {{fb|HUN|1949}} ١٢–٠ {{fb-rt|ALB|1946}}<br>([[بۆداپێست]]، ھەنگاریا؛ ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٥٠) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٢ | Regional cup first = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦|٢٠١٦]] | Regional cup best = قۆناغی کۆمەڵەکان (٢٠١٦، ٢٠٢٤) }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەلبانیا''' (بە ئەلبانی: ''Kombëtarja e futbollit të Shqipërisë'')، کە بە نازناوەکانی '''سوور و ڕەشەکان''' (Kuqezinjtë) و '''ھەڵۆکان''' (Shqiponjat) ناسراوە، نوێنەرایەتی وڵاتی [[ئەلبانیا]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی ئەلبانیا]] (FSHF) سەرپەرشتی دەکرێت. ھەرچەندە ھەڵبژاردەکە مێژوویەکی درێژی ھەیە، بەڵام بۆ یەکەمجار لە مێژووی خۆیدا لە ساڵی ٢٠١٦ سەرکەوت بۆ پاڵەوانێتییەکی گەورە، کە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦]] بوو. دواتر سەرکەوتنەکەیان بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] دووبارە کردەوە. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتا و سەردەمی گۆشەگیری === یەکێتیی تۆپی پێی ئەلبانیا لە ساڵی ١٩٣٠ دامەزرا و لە ساڵی ١٩٣٢ بووە ئەندامی [[فیفا]]. یەکەم یاریی نێودەوڵەتیی ھەڵبژاردەکە لە ٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٤٦ بوو بەرامبەر [[یوگۆسلاڤیا]]. لە ھەمان ساڵدا، ئەلبانیا توانی تاکە نازناوی نێودەوڵەتیی خۆی بەدەست بھێنێت، کە بردنەوەی [[جامی تۆپی پێی بەڵکان]] بوو. لە سەردەمی ڕژێمی کۆمۆنیستیدا (١٩٤٦-١٩٩١)، ئەلبانیا لە گۆشەگیرییەکی سیاسیدا بوو کە کاریگەریی ڕاستەوخۆی لەسەر ئاستی وەرزشی وڵاتەکە ھەبوو. سەرەڕای ئەمەش، ھەڵبژاردەکە چەند ئەنجامێکی بەرچاوی تۆمار کرد، وەک بردنەوەی مێژوویی بەرامبەر ئەڵمانیای ڕۆژاوا لە ساڵی ١٩٦٧ کە بووە ھۆی دەرکردنیان لە پاڵاوتنەکانی جامی نەتەوەکانی ئەورووپا.<ref name="Germany1967">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuro/history/news/0253-0d7b2f0a174c-47ea798e980a-1000--when-albania-ruined-west-germany-s-euro-1968-hopes/|سەردێڕ=When Albania ruined West Germany's EURO '68 hopes|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> === سەردەمی نوێ و سەرکەوتن بۆ یۆرۆ === دوای ڕووخانی کۆمۆنیزم، یاریزانە ئەلبانییەکان دەستیان کرد بە یاریکردن لە خولە ئەورووپییەکاندا، کە بووە ھۆی بەرزبوونەوەی ئاستی ھەڵبژاردەکە. لەژێر سەرکردایەتیی ڕاھێنەری ئیتاڵی، جیانی دی بیازی، و بە بوونی یاریزانی وەک کاپتن [[لۆریک سانا]]، ئەلبانیا گەیشتە لوتکەی مێژووی خۆی. لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦]]، ھەڵبژاردەکە بە بردنەوەی یارییەکی مێژوویی لە دەرەوەی یاریگای خۆی بەرامبەر [[پورتوگال]]، دەستپێکی کرد. دوای زنجیرەیەک ئەنجامی باش و ڕووداوی مشتومڕاوی (وەک یارییەکەی سڕبیا)، ئەلبانیا بۆ یەکەمجار لە مێژوویدا سەرکەوت بۆ پاڵەوانێتییەکی گەورە. لە یۆرۆی ٢٠١٦، ھەرچەندە لە قۆناغی کۆمەڵەکان دەرکرا، بەڵام یەکەم سەرکەوتنی خۆی لە پاڵەوانێتییەکەدا تۆمار کرد کاتێک بە ئەنجامی ١-٠ لە [[ڕۆمانیا]]ی بردەوە. گۆڵە مێژووییەکە لەلایەن [[ئەرماندۆ سادیکو]]وە تۆمار کرا. [[پەڕگە:U21 Austria vs. Albania 2014-03-05 04.jpg|وێنۆک|ڤاسیل شکورتای لە یاریی ھەڵبژاردەی ژێر ٢١ ساڵانی ئەلبانیا دژی نەمسا لە یاریگای یو پی سی ئارێنا لە گراتس، ٥ی ئازاری ٢٠١٤. دانیێل ئۆفێنباخەر و ماریۆ مۆرینا لە لای ڕاستەوەن.]] ئەم سەرکەوتنە دووبارە بووەوە کاتێک لەژێر ڕاھێنەرایەتیی بەرازیلی، [[سیلڤینیۆ]]، ھەڵبژاردەی ئەلبانیا وەک یەکەمی گرووپەکەی سەرکەوت بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]. == یاریگا == [[پەڕگە:Arena Kombëtare, Tiranë.jpg|وێنۆک|یاریگای ئارێنا کۆمبێتارە لە کاتی یاریی نێوان تیرانا و پارتیزانی (٢٨ی شوباتی ٢٠٢٠).]] یاریگای سەرەکیی ھەڵبژاردەی ئەلبانیا، '''[[یاریگای ئارێنا کۆمبێتارە]]''' (Arena Kombëtare)یە لە [[تیрана]]ی پایتەخت، کە لە ساڵی ٢٠١٩ کرایەوە و جێگەی نزیکەی ٢٢,٥٠٠ ھاندەر دەبێتەوە. پێشتر، یاریگای سەرەکی، یاریگای قەمال ستافا بوو. == ڕکابەرییەکان == * **[[کۆسۆڤۆ]]:** زیاتر وەک "دێربیی برایانە" سەیر دەکرێت بەھۆی پەیوەندییە کولتووری و مێژووییە نزیکەکەوە. * **[[سویس]]:** بەھۆی بوونی ژمارەیەکی زۆر یاریزانی بە ڕەچەڵەک ئەلبانی و کۆسۆڤۆیی لە ھەڵبژاردەی سویسرا (وەک [[گڕانیت جاکا]] و [[جێردان شاکیری|جەردان شاکیری]])، یارییەکانی نێوانیان ھەستیاریی تایبەتی ھەیە. * **[[یۆنان]] و [[سڕبیا]]:** بەھۆی ھۆکاری سیاسی و مێژووییەوە، یارییەکانی نێوان ئەلبانیا و ئەم دوو وڵاتە ھەمیشە توند و پڕ لە بارگاویبوونن. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[لۆریک سانا]] | ٢٠٠٢–٢٠١٦ | ٩٣ | ١ |- | ٢ | '''[[ئێلسید ھیسای]]''' | ٢٠١٣–ئێستا | ٨٤ | ٢ |- | ٣ | [[ئاندی لیلا]] | ٢٠٠٧–٢٠١٩ | ٧٠ | ٠ |- | ٤ | '''[[ئێтрит بێریشا]]''' | ٢٠١٢–ئێستا | ٨١ | ٠ |- | ٥ | [[ئەرجون بۆگدانی]] | ١٩٩٦–٢٠١٣ | ٧٥ | ١٨ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[ئەرماندۆ سادیکو]] | ٢٠١٢–٢٠٢٣ | ١٢ | ٣٩ |- | ٢ | [[ئەرجون بۆگدانی]] | ١٩٩٦–٢٠١٣ | ١٨ | ٧٥ |- | ٢ | '''[[سۆکۆڵ سیکالێشی]]''' | ٢٠١٤–ئێستا | ١٢ | ٥٩ |- | ٤ | [[ئەڵبان بووشی]] | ١٩٩٥–٢٠٠٧ | ١٤ | ٦٧ |- | ٥ | [[ئێرجۆن بۆگدانی]] | ١٩٩٦–٢٠١٣ | ٧ | ٤٩ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Albania_national_football_team?wprov=sfla1 ئینگلیزی]، [https://sq.wikipedia.org/wiki/Komb%C3%ABtarja_shqiptare_e_futbollit?wprov=sfla1 ئەلبانی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ئەلبانیا|وەرزش|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Albania national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئەلبانیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە ئەلبانیا]] c6qw5kxl7q1tlu1ckdhwrfi8cswps9d 0 287015 1706516 1540975 2026-11-10T16:40:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، ئازەربایجان-کۆلکە) 1706516 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national football team | Name = ئازەربایجان | Nickname = {{unbulleted list|''Milli'' (تیمی نیشتمانی)|''Odlar Yurdu komandası'' (تیمی خاکی ئاگر)}} | Badge = Soccer Azerbaijan.png | Badge_size = 100px | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی ئازەربایجان]] (AFFA) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = عاریف ئەسەدۆڤ (کاتی) | Captain = ئەمین مەحموودۆڤ | Most caps = مەکسیم مێدڤێدێڤ (٨١) | Top scorer = قوربان قوربانۆڤ (١٤) | Home Stadium = [[یاریگای ئۆڵۆمپیی باکوو]] | FIFA Trigramme = AZE | pattern_la1 = _nikestrike3gr | pattern_b1 = _nikevapor3grn | pattern_ra1 = _nikestrike3gr | pattern_sh1 = _nikevapor3gr | pattern_so1 = | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = | pattern_b2 = _nikepark7w | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _nikestrike3ur | pattern_b3 = _nikevapor3ur | pattern_ra3 = _nikestrike3ur | pattern_sh3 = _nikevapor3ur | pattern_so3 = | leftarm3 = FF0000 | body3 = FF0000 | rightarm3 = FF0000 | shorts3 = FF0000 | socks3 = FF0000 | FIFA Rank = ١١٤ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/AZE|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Azerbaijan|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٧٣ | FIFA max date = تەممووزی ٢٠١٤ | FIFA min = ١٧٠ | FIFA min date = حوزەیرانی ١٩٩٤ | First game = {{fb|GEO}} ٦–٣ {{fb-rt|AZE}}<br>([[گورجانی]]، [[جۆرجیا]]؛ ١٧ی ئەیلوولی ١٩٩٢) | Largest win = {{fb|AZE}} ٥–١ {{fb-rt|SMR}}<br>([[باکوو]]، ئازەربایجان؛ ٤ی ئەیلوولی ٢٠١٧) | Largest loss = {{fb|FRA}} ١٠–٠ {{fb-rt|AZE}}<br>([[ئۆکسێر]]، [[فەڕەنسا]]؛ ٦ی ئەیلوولی ١٩٩٥) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئازەربایجان''' (بە ئازەربایجانی: ''Azərbaycan milli futbol komandası'')، نوێنەرایەتی وڵاتی [[ئازەربایجان]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی ئازەربایجان]] (AFFA) سەرپەرشتی دەکرێت. ئەم ھەڵبژاردەیە دوای سەربەخۆیی ئازەربایجان لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە ساڵی ١٩٩٢ دامەزرا. ھەڵبژاردەکە بە نازناوی "میلی" (Milli)، واتە "تیمی نیشتمانی"، و "تیمی خاکی ئاگر" (Odlar Yurdu komandası) ناسراوە، کە ئاماژەیە بۆ نازناوی مێژوویی وڵاتی ئازەربایجان. تا ئێستا ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە سەرکەوێت بۆ ھیچ پاڵەوانێتییەکی گەورەی وەک [[جامی جیھانیی فیفا]] یان [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتا (١٩٩٢-٢٠٠٠) === [[پەڕگە:Iceland-Azerbaijan.JPG|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئازەربایجان ٢٠٠٨]] دوای ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت، ھەڵبژاردەی ئازەربایجان یەکەم یاریی نافەرمی خۆی لە ١٧ی ئەیلوولی ١٩٩٢ بەرامبەر [[جۆرجیا]] ئەنجام دا. لە ساڵی ١٩٩٤، یەکێتیی تۆپی پێی ئازەربایجان بووە ئەندامی فەرمی لە [[فیفا]] و [[یوفا]]. یەکەم بەشداریی فەرمییان لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٦]] بوو. لەم قۆناغەدا، ھەڵبژاردەکە وەک تیمێکی نوێپێگەیشتوو، ئەنجامەکانی زۆر لاواز بوون و زۆربەی یارییەکانیان بە ئەنجامی گەورە دەدۆڕاند، دیارترینیان دۆڕانی ١٠-٠ بوو بەرامبەر [[فەڕەنسا]]. === سەردەمی ڕاھێنەرە بیانییەکان === لە سەرەتای ٢٠٠٠ەکانەوە، یەکێتیی تۆپی پێی ئازەربایجان دەستی کرد بە ھێنانی ڕاھێنەری بەناوبانگی بیانی بۆ بەرزکردنەوەی ئاستی ھەڵبژاردەکە. لە ساڵی ٢٠٠٤، ئەفسانەی بەرازیلی، [[کارلۆس ئەلبێرتۆ تۆرێس]]، بووە ڕاھێنەر. دوای ئەو، لە ساڵی ٢٠٠٨، ڕاھێنەری ئەڵمانی، [[بێرتی ڤۆگتس]]، ئەرکی ڕاھێنەرایەتیی گرتە ئەستۆ و بۆ ماوەی شەش ساڵ بەردەوام بوو. لە سەردەمی ڤۆگتسدا، ھەرچەندە ئەنجامەکان گۆڕانکاریی گەورەیان بەسەردا نەھات، بەڵام ھەڵبژاردەکە لە ڕووی تاکتیکی و ڕێکخستنەوە پێشکەوتنی بەخۆیەوە بینی. لە ساڵی ٢٠١٤، [[ڕۆبێرت پرۆسینێچکی]]، ئەستێرەی پێشووی کرواتیا، بووە ڕاھێنەر و شێوازێکی یاریکردنی ھێرشبەرانەتری ھێنایە ئاراوە. لە سەردەمی ئەودا، ئازەربایجان چەند ئەنجامێکی بەرچاوی بەدەستھێنا، وەک یەکسانبوون لەگەڵ کرواتیا و بردنەوە لە نەرویج. لە ساڵانی دواییدا، [[جیانی دی بیازی]]، ڕاھێنەری پێشووی ئەلبانیا، ئەرکی ڕاھێنەرایەتی گرتە ئەستۆ و زیاتر گرنگی بە لایەنی بەرگری دەدا. == یاریگا == ھەڵبژاردەی ئازەربایجان یارییەکانی خۆی لە چەند یاریگایەکدا ئەنجام دەدات، بەڵام یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی یانەکە بریتییە لە '''[[یاریگای ئۆڵۆمپیی باکوو]]'''، کە یەکێکە لە یاریگا مۆدێرنەکانی ئەورووپا و جێگەی نزیکەی ٦٩،٨٧٠ ھاندەر دەبێتەوە. پێشتر، یاریگای کۆماریی تۆفیق بەھرامۆڤ یاریگای سەرەکیی ھەڵبژاردەکە بوو. == یاریزانەکان == [[پەڕگە:Rashad Sadygov15.JPG|وێنۆک|ڕەشاد سادیقۆڤ یاریزانی خاوەن زۆرترین بەشدارییە لە ھەڵبژاردەی ئازەربایجاندا بە ١١١ یاری.]] === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | مەکسیم مێدڤێدێڤ | ٢٠٠٩–٢٠٢٣ | ٨١ | ٤ |- | ٢ | [[ڕەشاد سادیقۆڤ]] | ٢٠٠١–٢٠١٧ | ١١١ | ٥ |- | ٣ | [[ئەسڵان کێریمۆڤ]] | ١٩٩٤–٢٠٠٨ | ٨٠ | ١ |- | ٤ | کامران ئاغایێڤ | ٢٠٠٨–٢٠١٨ | ٧٩ | ٠ |- | ٥ | '''[[ئەمین مەحموودۆڤ]]''' | ٢٠١٦–ئێستا | ٤٧ | ٤ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[قوربان قوربانۆڤ]] | ١٩٩٢–٢٠٠٥ | ١٤ | ٦٨ |- | ٢ | '''[[ڕامیل شێیدایێڤ]]''' | ٢٠١٦–ئێستا | ١٠ | ٦٥ |- | ٢ | '''[[ئەمین مەحموودۆڤ]]''' | ٢٠١٦–ئێستا | ١٠ | ٤٧ |- | ٤ | [[ڤاگیف جەوادۆڤ]] | ٢٠٠٦–٢٠١٤ | ٩ | ٥٨ |- | ٥ | دیمیتری نەزەرۆڤ | ٢٠١٤–٢٠٢٢ | ٨ | ٤٧ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [[:en:Azerbaijan_national_football_team|ئینگلیزی]]، [[:az:Azərbaycan_milli_futbol_komandası|ئازەربایجانی]] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|ئازەربایجان|وەرزش|ئەورووپا|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Azerbaijan national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ئازەربایجان-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئازەربایجان]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە ئازەربایجان]] ekl3qpfcf1m9y3pd17kluh9re338eop 0 287017 1706600 1457698 2026-11-10T19:38:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تۆپی پێ-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، ڕووسیا-کۆلکە) 1706600 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = بیلاڕووس | Nickname = ''Белыя крылы'' (باڵە سپییەکان) | Badge = Coat of arms of Belarus (2020–present).svg | Badge_size = 100px | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی بیلاڕووس]] (BFF) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = کارلۆس ئالۆس فێرێر | Captain = سێرگی پالیتسێڤیچ | Most caps = [[ئەلیاکساندر کولچی]] (١٠٢) | Top scorer = [[مەکسیم ڕۆماشچێنکۆ]] (٢٠) | Home Stadium = [[یاریگای دینامۆ (مینسک)]] | FIFA Trigramme = BLR | pattern_la1 = _blr24h | pattern_b1 = _blr24h | pattern_ra1 = _blr24h | pattern_sh1 = _blr24h | pattern_so1 = | leftarm1 = 810000 | body1 = 810000 | rightarm1 = 810000 | shorts1 = 810000 | socks1 = 810000 | pattern_la2 = _blr24a | pattern_b2 = _blr24a | pattern_ra2 = _blr24a | pattern_sh2 = _blr24a | pattern_so2 = | leftarm2 = 80FFD5 | body2 = 80FFD5 | rightarm2 = 80FFD5 | shorts2 = 80FFD5 | socks2 = 80FFD5 | FIFA Rank = ٩٨ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/BLR|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Belarus|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٣٦ | FIFA max date = ئابی ٢٠١١ | FIFA min = ١٤٢ | FIFA min date = ئازاری ١٩٩٤ | First game = {{fb|LTU}} ١–١ {{fb-rt|BLR}}<br>([[ڤیلنیوس]]، [[لیتوانیا]]؛ ٢٠ی تەممووزی ١٩٩٢) | Largest win = {{fb|BLR}} ٥–٠ {{fb-rt|LTU}}<br>([[مینسک]]، بیلاڕووس؛ ٧ی حوزەیرانی ١٩٩٨)<br>{{fb|BLR}} ٥–٠ {{fb-rt|SMR}}<br>([[مینسک]]، بیلاڕووس؛ ٨ی ئەیلوولی ٢٠١٨) | Largest loss = {{fb|AUT}} ٥–٠ {{fb-rt|BLR}}<br>([[ئینسبرووک]]، نەمسا؛ ١١ی حوزەیرانی ٢٠٠٣) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بیلاڕووس''' (بە بیلاڕووسی: ''Зборная Беларусі па футболе'')، نوێنەرایەتی وڵاتی [[بیلاڕووس]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی بیلاڕووس]]ەوە سەرپەرشتی دەکرێت. ئەم ھەڵبژاردەیە دوای سەربەخۆیی بیلاڕووس و ھەڵوەشاندنەوەی [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە ساڵی ١٩٩٢ دامەزرا. نازناوی ھەڵبژاردەکە "باڵە سپییەکان" (Белыя крылы)ـە. تا ئێستا، بیلاڕووس نەیتوانیوە سەرکەوێت بۆ ھیچ پاڵەوانێتییەکی گەورەی وەک [[جامی جیھانیی فیفا]] یان [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتا === ھەڵبژاردەی بیلاڕووس یەکەم یاریی خۆی لە ٢٠ی تەممووزی ١٩٩٢ بەرامبەر [[لیتوانیا]] ئەنجام دا، کە بە یەکسانبوونی ١-١ کۆتایی ھات. لە ساڵی ١٩٩٢ بوونە ئەندامی [[فیفا]] و لە ساڵی ١٩٩٣ بوونە ئەندامی [[یوفا]]. یەکەم بەشدارییان لە پاڵاوتنەکاندا بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٦]] بوو. لەو پاڵاوتنانەدا، بیلاڕووس ئەنجامێکی مێژوویی تۆمار کرد کاتێک لە ٧ی حوزەیرانی ١٩٩٥ بە ئەنجامی ١-٠ لە [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ھۆڵەندا|ھۆڵەندا]]ی پاڵپشتی کراوی بردەوە. باشترین ئەنجامی ھەڵبژاردەکە لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]] بوو، کاتێک لە گرووپەکەیاندا پلەی سێیەمیان بەدەستھێنا و تەنھا لە دوای پۆڵەندا و ئوکرایناوە بوون، بەڵام نەیانتوانی بگەنە قۆناغی پلەی ئۆف. === ساڵانی دواتر و دۆخی ئێستا === لە ساڵانی دواتردا، ئاستی ھەڵبژاردەکە جێگیر نەبوو و زۆربەی کات لە پاڵاوتنەکاندا لە پلەکانی خوارەوەی گرووپەکانیان دەمانەوە. یەکێک لە دیارترین یاریزانەکانی مێژووی بیلاڕووس، [[ئەلیاکساندر ھلیب]]ە کە بۆ یانەکانی وەک [[ئارسناڵ]] و [[بارسێلۆنا]] یاری کردووە. بەھۆی بەشداریکردنی بیلاڕووس لە [[داگیرکاریی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا (٢٠٢٢)|داگیرکاریی ڕووسیا بۆ سەر ئوکراینا]]، یوفا سزای ھەڵبژاردەکەی داوە. لە ساڵی ٢٠٢٢ەوە، بیلاڕووس ناچارە یارییەکانی ماڵی خۆی لە یاریگای بێلایەن و بەبێ ئامادەبوونی ھاندەر ئەنجام بدات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/insideuefa/mediaservices/mediareleases/news/0273-14979313437a-47cf3e789647-1000--belarusian-clubs-and-national-teams-to-play-their-home-matche/|سەردێڕ=Belarusian clubs and national teams to play their home matches at neutral venues|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=٣ی ئازاری ٢٠٢٢}}</ref> [[پەڕگە:Belarus NT 2012.jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بیلاڕووس پێش یاریی پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی ٢٠١٤ بەرامبەر ئیسپانیا.]] == یاریگا == یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی بیلاڕووس بریتییە لە **[[یاریگای دینامۆ (مینسک)]]** لە پایتەختی وڵات، [[مینسک]]. یاریگاکە لە ساڵی ٢٠١٨دا نۆژەن کرایەوە و جێگەی نزیکەی ٢٢،٠٠٠ ھاندەر دەبێتەوە. ھەروەھا ھەڵبژاردەکە یاریی لە یاریگاکانی تری وڵاتەکەشدا کردووە، وەک بۆریسۆڤ ئارێنا. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[ئەلیاکساندر کولچی]] | ١٩٩٦–٢٠١٢ | ١٠٢ | ٥ |- | ٢ | [[ئەلیاکساندر ھلیب]] | ٢٠٠١–٢٠١٩ | ٨٠ | ٦ |- | ٢ | [[ئەلێکساندەر مارتینۆڤیچ]] | ٢٠٠٩–٢٠٢٠ | ٧٥ | ٢ |- | ٤ | [[سێرگی گۆرێنکۆ]] | ١٩٩٤–٢٠٠٩ | ٨٠ | ١ |- | ٥ | [[تیمۆفی کالاچۆڤ]] | ٢٠٠٤–٢٠١٦ | ٧٦ | ١٠ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[مەکسیم ڕۆماشچێنکۆ]] | ١٩٩٨–٢٠٠٨ | ٢٠ | ٦٤ |- | ٢ | [[سێرگی کۆرنیلێنکۆ]] | ٢٠٠٣–٢٠١٦ | ١٧ | ٧٨ |- | ٣ | [[ڤیتاڵ кутуzۆڤ]] | ٢٠٠٢–٢٠١١ | ١٣ | ٥٢ |- | ٤ | [[ڤیاچێسلاڤ ھلیب]] | ٢٠٠٤–٢٠١١ | ١٢ | ٤٥ |- | ٥ | [[ستانیسلاڤ دراھون]] | ٢٠١١–٢٠٢٠ | ١١ | ٦٨ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Belarus_national_football_team?wprov=sfla1 ئینگلیزی]، [https://ru.wikipedia.org/wiki/%D0%A1%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D0%B8_%D0%BF%D0%BE_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D1%83?wprov=sfla1 ڕووسی]، [https://be.wikipedia.org/wiki/%D0%97%D0%B1%D0%BE%D1%80%D0%BD%D0%B0%D1%8F_%D0%91%D0%B5%D0%BB%D0%B0%D1%80%D1%83%D1%81%D1%96_%D0%BF%D0%B0_%D1%84%D1%83%D1%82%D0%B1%D0%BE%D0%BB%D0%B5?wprov=sfla1 بیلاڕووسی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|تۆپی پێ|بیلاڕووس|وەرزش|ئەورووپا|ڕووسیا}} {{پۆلی کۆمنز|Belarus national association football team}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{ڕووسیا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بیلاڕووس]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە بیلاڕووس]] d3qcmtkhllhprpombr84x4ee5417toy 0 287018 1706599 1540995 2026-11-10T19:38:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706599 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national football team | Name = بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا | Nickname = {{unbulleted list|''Zmajevi'' (ئەژدیھاکان)|''Zlatni ljiljani'' (زەنبەقە زێڕینەکان)}} | Badge = Soccer Bosnia and Herzegovina.png | Badge_size = 110px | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا]] (N/FSBiH) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = سێرگی باربارێز | Captain = [[ئێدین جێکۆ]] | Most caps = [[ئێدین جێکۆ]] (١٣٩) | Top scorer = [[ئێدین جێکۆ]] (٦٧) | Home Stadium = [[یاریگای بیلینۆ پۆلیە]] | FIFA Trigramme = BIH |FIFA min = ١٧٣ |FIFA min date = ئەیلوولی ١٩٩٦ |pattern_la1 = _bih23h |pattern_b1 = _bih23h |pattern_ra1 = _bih23h |pattern_sh1 = _bih23h |pattern_so1 = |leftarm1 = 003FBF |body1 = 003FBF |rightarm1 = 003FBF |shorts1 = 003FBF |socks1 = 003FBF |pattern_la2 = _bih23a |pattern_b2 = _bih23a |pattern_ra2 = _bih23a |pattern_sh2 = _bih23a |pattern_so2 = |leftarm2 = FFFFFF |body2 = FFFFFF |rightarm2 = FFFFFF |shorts2 = FFFFFF |socks2 = FFFFFF |First game = {{fb|ALB|1946}} ٢–٠ {{fb-rt|BIH}}<br>([[تیرانا]]، [[ئەلبانیا]]؛ ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥) | FIFA max = ١٣ | FIFA max date = ئابی ٢٠١٣ | Largest win = {{fb|BIH}} ٨–١ {{fb-rt|EST}}<br>([[زێنیکا]]، بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا؛ ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨) | Largest loss = {{fb|ARG}} ٥–٠ {{fb-rt|BIH}}<br>([[کۆردۆبا]]، [[ئەرژەنتین]]؛ ١٤ی ئایاری ١٩٩٨) | World cup apps = ١ | World cup first = [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤|٢٠١٤]] | World cup best = قۆناغی کۆمەڵەکان (٢٠١٤) | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا''' (بە بۆسنی: ''Nogometna/Fudbalska reprezentacija Bosne i Hercegovine'')، کە بە نازناوی '''ئەژدیھاکان''' (Zmajevi) ناسراوە، نوێنەرایەتی وڵاتی [[بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا]]وە سەرپەرشتی دەکرێت. ھەڵبژاردەکە دوای سەربەخۆیی وڵاتەکە و ھەڵوەشاندنەوەی [[یوگۆسلاڤیا]] دامەزرا. گەورەترین دەستکەوتی مێژوویی بریتییە لە سەرکەوتنی بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]] لە بەڕازیل، کە یەکەم و تەنھا بەشداریی بووە لە پاڵەوانێتییەکی گەورەدا. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتا و دوای جەنگ === [[پەڕگە:Bosnia and Herzegovina national football team in 2002.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی بەکۆمەڵی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە ساڵی ٢٠٠٢، پێش دەستپێکردنی پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ٢٠٠٤.]] دوای کۆتایی ھاتنی [[جەنگی بۆسنە]]، ھەڵبژاردەی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا یەکەم یاریی فەرمیی خۆی لە ٣٠ی تشرینی دووەمی ١٩٩٥ بەرامبەر [[ئەلبانیا]] ئەنجام دا. لە ساڵانی سەرەتادا، ھەڵبژاردەکە بەھۆی دۆخی ناجێگیری وڵاتەکەوە، ڕووبەڕووی کێشەی زۆر بووەوە. یەکەم بەشداریی لە پاڵاوتنەکاندا بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨]] بوو. === نەوەی زێڕین و سەرکەوتن بۆ جامی جیھانی === سەرەتای دەرکەوتنی "نەوەی زێڕین"ی ھەڵبژاردەکە بە ھاتنی یاریزانانی وەک [[ئێدین جێکۆ]]، [[میرالیم پیانیچ]]، [[زڤیێزدان میسیمۆڤیچ]] و [[ئەمیر سپاھیچ]] دەستی پێکرد. ئەم نەوەیە ئاستی ھەڵبژاردەکەیان بۆ پلەیەکی زۆر بەرزتر برد. پێш سەرکەوتنە مێژووییەکەیان، بۆسنیا دوو جار لەسەریەک لە گەیشتن بە پاڵەوانێتییە گەورەکان بێبەش بوو، کاتێک لە قۆناغی پلەی ئۆفی پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠]] و [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢]]دا، لە ھەردوو جارەکەدا بەرامبەر [[پورتوگال]] دۆڕا.<ref name="playoffs">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0254-0d7b2e947d1a-f71694f56f10-1000--portugal-hold-off-bosnia-and-herzegovina/|سەردێڕ=Portugal hold off Bosnia and Herzegovina|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> لوتکەی سەرکەوتنی ئەم نەوەیە لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]] بوو. لەژێر سەرپەرشتیی ڕاھێنەر [[سەفەت سوشیچ]]، ھەڵبژاردەکە بە شێوازێکی ھێرشبەریی نایاب یاریی دەکرد و وەک یەکەمی گرووپەکەی، بۆ یەکەمجار لە مێژووی خۆیدا، ڕاستەوخۆ سەرکەوت بۆ جامی جیھانی. [[پەڕگە:Bosnia and Herzegovina national football team, BiH-Poland, 2020.09.07 (cropped).jpg|وێنۆک|یاریی خولی نەتەوەکان لە نێوان بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا و پۆڵەندا، لە زێنیکا.]] لە جامی جیھانیی ٢٠١٤ لە بەڕازیل، بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا لە یەکەم یاریدا بەرامبەر [[ئەرژەنتین]] بە ئەنجامی ٢-١ دۆڕا، کە یەکەم گۆڵی مێژووییان لەلایەن [[ڤیداد ئیبیشێڤیچ]]ەوە تۆمار کرا. دوای دۆڕانێکی مشتومڕاوی بەرامبەر [[نێجیریا]]، لە دوا یاریدا بە ئەنجامی ٣-١ لە [[ئێران]]یان بردەوە، کە یەکەم سەرکەوتنیان بوو لە مێژووی جامی جیھانیدا. == یاریگا == یاریگای سەرەکیی ھەڵبژاردەکە، **[[یاریگای بیلینۆ پۆلیە]]**یە لە شاری [[زێنیکا]]. ئەم یاریگایە بەوە ناسراوە کە شوێنێکی ترسناکە بۆ ھەڵبژاردە میوانەکان بەھۆی بچووکی و نزیکیی ھاندەران لە یاریگاکە و کەشوھەوا پڕ حەماسەتەکەیەوە. ھەروەھا، یاریگای [[ئاسیم فەرھاتۆڤیچ ھاسە]] لە [[سەرایێڤۆ]]ش بۆ ھەندێک یاری بەکارھاتووە. == ھاندەران == ھاندەرانی ھەڵبژاردەکە بە دڵسۆزی و پەرۆشییەکی زۆرەوە ناسراون. ناسراوترین گرووپی ھاندەرانیان ناوی **BHFanaticos**ە. ئەوان بە شێوەیەکی بەرفراوان گەشت دەکەن بۆ پاڵپشتیکردنی ھەڵبژاردەکەیان لە یارییەکانی دەرەوەی وڵاتدا. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | '''[[ئێدین جێکۆ]]''' | ٢٠٠٧–ئێستا | ١٣٩ | ٦٧ |- | ٢ | '''[[میرالیم پیانیچ]]''' | ٢٠٠٨–ئێستا | ١١٥ | ١٨ |- | ٣ | [[ئەمیر سپاھیچ]] | ٢٠٠٣–٢٠١٨ | ٩٤ | ٦ |- | ٤ | [[زڤیێزدان میسیمۆڤیچ]] | ٢٠٠٤–٢٠١٤ | ٨٥ | ٢٥ |- | ٥ | [[ڤیداد ئیبیشێڤیچ]] | ٢٠٠٧–٢٠١٨ | ٨٣ | ٢٨ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | '''[[ئێدین جێکۆ]]''' | ٢٠٠٧–ئێستا | ٦٧ | ١٣٩ |- | ٢ | [[ڤیداد ئیبیشێڤیچ]] | ٢٠٠٧–٢٠١٨ | ٢٨ | ٨٣ |- | ٣ | [[زڤیێزدان میسیمۆڤیچ]] | ٢٠٠٤–٢٠١٤ | ٢٥ | ٨٥ |- | ٤ | '''[[میرالیم پیانیچ]]''' | ٢٠٠٨–ئێستا | ١٨ | ١١٥ |- | ٥ | [[ئێلڤیر بۆلیچ]] | ١٩٩٦–٢٠٠٦ | ٢٢ | ٥١ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Bosnia_and_Herzegovina_national_football_team?wprov=sfla1 ئینگلیزی]، [https://bs.wikipedia.org/wiki/Nogometna_reprezentacija_Bosne_i_Hercegovine?wprov=sfla1 بۆسنی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Bosnia and Herzegovina national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینا]] epke41ds6gah8vrgbre4n8zc3vllj9p 0 287019 1706597 1457684 2026-11-10T19:37:42Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، بولگاریا-کۆلکە) 1706597 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = بولگاریا | Nickname = ''Лъвовете'' (شێرەکان) | Badge = Soccer Bulgaria.png | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی بولگاریا]] (BFU) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = ئیلیان ئیلیێڤ | Captain = کیریل دیسپۆدۆڤ | Most caps = [[ستیلییان پترۆڤ]] (١٠٥) | Top scorer = {{unbulleted list|[[دیمیتار بێرباتۆڤ]] (٤٨)|[[ھریستۆ بۆنێڤ]] (٤٨)}} | Home Stadium = [[یاریگای نیشتمانیی ڤاسیل لێڤسکی]] | FIFA Trigramme = BUL | pattern_la1 =_bul25h| pattern_b1 = _bul25h | pattern_ra1 = _bul25h | pattern_sh1 = _bul25h | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 008800 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _macronwyverneco24rw | pattern_b2 = _macronwyverneco24rw | pattern_ra2 = _macronwyverneco24rw | pattern_sh2 = _macronshedeco2425wr | pattern_so2 = | leftarm2 = ff0000 | body2 = ff0000 | rightarm2 = ff0000 | shorts2 = | socks2 = | FIFA Rank = ٨٣ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/BUL|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Bulgaria|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٨ | FIFA max date = حوزەیرانی ١٩٩٥ | FIFA min = ٩٦ | FIFA min date = ئابی ٢٠١١ | First game = {{fb|AUT}} ٦–٠ {{fb-rt|BUL}}<br>([[ڤیێنا]]، [[نەمسا]]؛ ٢١ی ئایاری ١٩٢٤) | Largest win = {{fb|BUL}} ٧–٠ {{fb-rt|NOR}}<br>([[سۆفیا]]، بولگاریا؛ ٥ی تشرینی دووەمی ١٩٥٧) | Largest loss = {{fb|HUN|1949}} ١٢–٠ {{fb-rt|BUL}}<br>([[بۆداپێست]]، ھەنگاریا؛ ٢٤ی ئەیلوولی ١٩٥٠) | World cup apps = ٧ | World cup first = [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢|١٩٦٢]] | World cup best = پلەی چوارەم ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]]) | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٢ | Regional cup first = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٦|١٩٩٦]] | Regional cup best = قۆناغی کۆمەڵەکان (١٩٩٦، ٢٠٠٤) }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بولگاریا''' (بە بولگاری: ''Национален отбор по футбол на България'')، کە بە نازناوی '''شێرەکان''' (Лъвовете) ناسراوە، نوێنەرایەتی وڵاتی [[بولگاریا]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی بولگاریا]]وە سەرپەرشتی دەکرێت. گەورەترین دەستکەوتی مێژوویی ھەڵبژاردەکە بریتییە لە گەیشتنیان بە قۆناغی پێش کۆتایی و بەدەستھێنانی پلەی چوارەمی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتا === [[پەڕگە:România-Bulgaria 1948.jpg|وێنۆک|یاریی نێوان ڕۆمانیا-بولگاریا ٣-٢. کۆستیکا مارینێسکو (١)، ئاندرێ ڕادولێسکو (٢)، میکی میھایلێسکو (٣)، باراتکی — ڕاھێنەر (٤)، گیکا پترێسکو (٥)، تودۆر ڤاسیلێ — سەرپەرشتیار (٦)، میھای فلامارۆپۆل (٧)، مۆیسێ ڤاس (٨)، یولیۆ فارکاش (٩)، یۆسیف ڕیتەر (١٠)، ترایان یۆنێسکو (١١)، دومیترێسکووی سێیەم (١٢)، یۆرداکێ (١٣).]] ھەڵبژاردەی بولگاریا یەکەم یاریی خۆی لە ساڵی ١٩٢٤ ئەنجام دا. بۆ ماوەیەکی درێژ وەک یەکێک لە ھەڵبژاردە مامناوەندەکانی ئەورووپا مایەوە. چوار جار لەسەریەک (١٩٦٢، ١٩٦٦، ١٩٧٠، ١٩٧٤) سەرکەوتن بۆ [[جامی جیھانیی فیفا]]، بەڵام لە ھیچ کام لەو چوار پاڵەوانێتییەدا نەیانتوانی ھیچ یارییەک ببەنەوە. === نەوەی زێڕین و جامی جیھانی ١٩٩٤ === سەردەمی زێڕینی تۆپی پێی بولگاریا لە سەرەتای نەوەدەکانی سەدەی بیستەم دەستی پێکرد، بە دەرکەوتنی نەوەیەکی ناوازە لە یاریزانان کە لەلایەن ئەفسانە، [[ھریستۆ ستۆیچکۆڤ]]ەوە، سەرکردایەتی دەکران. پاڵەوانێتییەکە بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو دەستی پێکرد کاتێک بە ئەنجامی ٣-٠ بە [[نێجیریا]] دۆڕان. بەڵام دواتر بە ئەنجامی ٤-٠ لە [[یۆنان]] و ٢-٠ لە [[ئەرژەنتین]]یان بردەوە و سەرکەوتن بۆ قۆناغی دووەم. [[پەڕگە:Bulgarian national football team.JPG|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بولگاریا. وێنەکە پێش یاریی پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ٢٠١٢ بەرامبەر ھەڵبژاردەی سویسرا گیراوە، ٢٦ی ئازاری ٢٠١١، لە یاریگای نیشتمانیی ڤاسیل لێڤسکی، سۆفیا، بولگاریا.]] لە قۆناغی ١٦دا، دوای یەکسانبوون لەگەڵ [[مەکسیک]]، بە لێدانی یەکلاکەرەوەی سزاوە سەرکەوتن. لە قۆناغی چارەکی کۆتاییدا، ڕووبەڕووی پاڵەوانی جیھان، [[ئەڵمانیا]]، بوونەوە. لە یارییەکی مێژووییدا، بە گۆڵەکانی ستۆیچکۆڤ و گۆڵێکی سەری نایابی [[یۆردان لێچکۆڤ]]، بە ئەنجامی ٢-١ سەرکەوتن و گەیشتنە قۆناغی پێش کۆتایی.<ref name="Germany1994">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1994usa/news/the-bulgarian-bombshell-that-shook-the-world|سەردێڕ=The Bulgarian bombshell that shook the world|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوت=١٠ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> لە قۆناغی پێش کۆتاییدا بە ئەنجامی ٢-١ بە [[ئیتاڵیا]] دۆڕان و لە یاریی دیاریکردنی پلەی سێیەمیشدا بە ٤-٠ بە [[سوێد]] دۆڕان و پلەی چوارەمیان بەدەستھێنا. ھریستۆ ستۆیچکۆڤ بە تۆمارکردنی ٦ گۆڵ، بووە گۆڵکاری پاڵەوانێتییەکە. === ساڵانی دوای ١٩٩٤ === [[پەڕگە:Hristo_Stoichkov_with_EC_cup_2016.jpg|وێنۆک|ئەفسانەی بولگاری، ھریستۆ ستۆیچکۆڤ، شانازی بە یەکەمین جامی پاڵەوانەکانی ئەورووپاوە دەکات کە یانەی بارسێلۆنا لە مێژوویدا بەدەستیھێنا. نازناوەکە لە ساڵی ١٩٩٢ لە یاریگای وێمبڵی و دوای بردنەوە لە یانەی سامپدۆریا بەدەستھات. ستۆیچکۆڤ یەکێک بوو لە ئەستێرە سەرەکییەکانی ئەو پێکھاتەیە کە بە "تیمی خەونەکان" (Dream Team) ناسرابوو. وێنەکە لە ساڵی ٢٠١٦ گیراوە.]] دوای ئەم دەستکەوتە مێژووییە، بولگاریا سەرکەوت بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٦]] و [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٨]]، بەڵام نەیتوانی سەرکەوتنەکانی دووبارە بکاتەوە. دوا بەشدارییان لە پاڵەوانێتییەکی گەورەدا لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٤]] بوو. لەو کاتەوە، ھەڵبژاردەکە تووشی دابەزینێکی بەرچاو بووەتەوە و نەیتوانیوە بگەڕێتەوە بۆ ئاستی پێشووی. == یاریگا == یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی بولگاریا بریتییە لە **[[یاریگای نیشتمانیی ڤاسیل لێڤسکی]]** لە پایتەختی وڵات، [[سۆفیا]]. یاریگاکە جێگەی نزیکەی ٤٣,٢٣٠ ھاندەر دەبێتەوە. == ڕکابەرییەکان == ھەڵبژاردەی بولگاریا ڕکابەرییەکی مێژوویی ھەیە لەگەڵ وڵاتانی دراوسێی لە ناوچەی بەڵکان، بەتایبەتی لەگەڵ **[[ڕۆمانیا]]**، **[[یۆنان]]** و **[[سڕبیا]]**. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[ستیلییان پترۆڤ]] | ١٩٩٨–٢٠١١ | ١٠٥ | ٨ |- | ٢ | [[بۆریسلاڤ میھایلۆڤ]] | ١٩٨٣–١٩٩٨ | ١٠٢ | ٠ |- | ٣ | [[ھریستۆ بۆنێڤ]] | ١٩٦٧–١٩٧٩ | ٩٦ | ٤٨ |- | ٤ | [[کراسیمیر بالاکۆڤ]] | ١٩٨٨–٢٠٠٣ | ٩٢ | ١٦ |- | ٥ | [[دیمیتار بێرباتۆڤ]] | ١٩٩٩–٢٠١٠ | ٧٨ | ٤٨ |} === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[دیمیتار بێرباتۆڤ]] | ١٩٩٩–٢٠١٠ | ٤٨ | ٧٨ |- | ١ | [[ھریستۆ بۆنێڤ]] | ١٩٦٧–١٩٧٩ | ٤٨ | ٩٦ |- | ٣ | [[ھریستۆ ستۆیچکۆڤ]] | ١٩٨٧–١٩٩٩ | ٣٧ | ٨٣ |- | ٤ | [[ئێمیل کۆستادینۆڤ]] | ١٩٨٨–١٩٩٨ | ٢٧ | ٧٠ |- | ٥ | [[پێتار ژێکۆڤ]] | ١٩٦٣–١٩٧٢ | ٢٥ | ٤٤ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Bulgaria_national_football_team ئینگلیزی]، [https://bg.wikipedia.org/wiki/Национален_отбор_по_футбол_на_България بولگاری] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|بولگاریا|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Bulgaria national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{بولگاریا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی بولگاریا]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە بولگاریا]] bin26zsoonprk5ue1yayl4eq66y5qg1 0 287047 1706701 1460649 2026-11-10T22:37:07Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، قوبرس-کۆلکە) 1706701 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = قوبرس | Nickname = ''Γαλανόλευκοι'' (شین و سپییەکان) | Badge = Soccer Cyprus.png | Badge_size = 110px | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی قوبرس]] (CFA) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = تێمور کێتسبایا | Captain = پیێرۆس سۆتیریۆ | Most caps = [[یۆئانیس ئۆکاس]] (١٠٣) | Top scorer = [[میخالیس کۆنستانتینۆ]] (٣٢) | Home Stadium = [[یاریگای ئەلفامێگا]] | FIFA Trigramme = CYP | pattern_la1 = _cyp24h | pattern_b1 = _cyp24h | pattern_ra1 = _cyp24h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 0000FF | socks1 = 0000FF | pattern_la2 = _cyp24a | pattern_b2 = _cyp24a | pattern_ra2 = _cyp24a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | FIFA Rank = ١٢٥ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/CYP|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Cyprus|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٤٣ | FIFA max date = ئەیلوولی ٢٠١٠ | FIFA min = ١٤٢ | FIFA min date = حوزەیرانی ١٩٩٧ | First game = {{fb|ISR}} ١–١ {{fb-rt|CYP}}<br>([[تێل ئەڤیڤ]]، [[ئیسرائیل]]؛ ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٦٠) | Largest win = {{fb|CYP}} ٥–٠ {{fb-rt|AND}}<br>([[لیماسۆل]]، قوبرس؛ ١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٠)<br>{{fb|CYP}} ٥–٠ {{fb-rt|SMR}}<br>([[نیکۆسیا]]، قوبرس؛ ٢١ی ئازاری ٢٠١٩) | Largest loss = {{fb|FRG}} ١٢–٠ {{fb-rt|CYP}}<br>([[ئێسن]]، [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]]؛ ٢١ی ئایاری ١٩٦٩) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قوبرس''' (بە یۆنانی: ''Εθνική ομάδα ποδοσφαίρου της Κύπρου'')، نوێنەرایەتی وڵاتی [[قوبرس]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی قوبرس]]ەوە سەرپەرشتی دەکرێت. نازناوی ھەڵبژاردەکە "شین و سپییەکان" (Γαλανόλευκοι)ـە. سەرەڕای ئەوەی تا ئێستا ھەڵبژاردەکە نەیتوانیوە سەرکەوێت بۆ ھیچ پاڵەوانێتییەکی گەورەی وەک [[جامی جیھانیی فیفا]] یان [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]، بەڵام بەوە ناسراوە کە چەندین جار ئەنجامی چاوەڕواننەکراوی بەرامبەر ھەڵبژاردە گەورەکان بەدەستھێناوە. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتا === [[پەڕگە:Cyprus national football team 2012.jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قوبرس، ١٥ی ئابی ٢٠١٢، لە سۆفیا، بولگاریا.]] یەکێتیی تۆپی پێی قوبرس لە ساڵی ١٩٣٤ دامەزرا، بەڵام تا ساڵی ١٩٤٨ نەبووە ئەندامی [[فیفا]]. یەکەم یاریی فەرمیی ھەڵبژاردەکە دوای وەرگرتنی ئەندامێتیی تەواو لە فیفا، لە ١٣ی تشرینی دووەمی ١٩٦٠ بوو بەرامبەر [[ئیسرائیل]] لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٦٢]]، کە بە یەکسانبوونی ١-١ کۆتایی ھات. === ناوبانگی "تێکدەری گەورەکان" (Giant-killers) === قوبرس لە مێژووی خۆیدا چەندین ئەنجامی گەورە و سوپرایزی بەرامبەر ھەڵبژاردە بەھێزەکانی ئەورووپا تۆمار کردووە، کە ناوبانگێکی تایبەتیان پێ بەخشیوە: * **١٩٧٤:** لە پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ١٩٧٦، بە ئەنجامی ١-١ لەگەڵ [[ئەڵمانیای ڕۆژاوا]]ی پاڵەوانی جیھان یەکسان بوون. * **١٩٨٩:** لە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانی ١٩٩٠، بە ئەنجامی ١-١ لەگەڵ [[فەڕەنسا]]ی پاڵەوانی ئەورووپا یەکسان بوون. * **١٩٩٨:** گەورەترین سەرکەوتنی مێژوویی خۆیان تۆمار کرد کاتێک لە پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ٢٠٠٠، بە ئەنجامی ٣-٢ لە [[ئیسپانیا]]یان بردەوە. ئەم ئەنجامە بووە ھۆی دەستلەکارکێشانەوەی خاڤیێر کلێمێنتێی ڕاھێنەری ئیسپانیا.<ref name="Spain1998">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/history/news/0253-0d7b21235ec7-be3b7654a83b-1000--when-cyprus-stunned-spain/|سەردێڕ=When Cyprus stunned Spain|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref> * **٢٠٠٦:** لە پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ٢٠٠٨، بە ئەنجامێکی گەورەی ٥-٢ لە کۆماری ئێرلەندایان بردەوە. * **٢٠١٧:** لە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانی ٢٠١٨، بە ئەنجامی ٣-٢ لە بۆسنیا و ھەرزەگۆڤینایان بردەوە. === ساڵانی دوایی === [[پەڕگە:Interland Nederland tegen Cyprus 4-0, zonder publiek in Ajaxstadion elftallen t, Bestanddeelnr 934-1473.jpg|وێنۆک|ھەردوو ھەڵبژاردەی ھۆڵەندا و قوبرس لە کاتی لێدانی سروودی نیشتمانییاندا پێش یارییەکەیان لە ٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٧. یارییەکە کە لە یاریگای ئایاکس و بەبێ ئامادەبوونی ھاندەر بەڕێوەچوو، بە ئەنجامی ٤-٠ لە بەرژەوەندیی ھۆڵەندا کۆتایی ھات. وێنەکە لە کۆکراوەی ئاژانسی ئانفۆیە و لەلایەن ڕۆب بۆگارتسەوە گیراوە.]] لە ساڵانی دواییدا و بەھۆی دامەزراندنی [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا]]، قوبرس لە ئاستی Cی پاڵەوانێتییەکەدا یاری دەکات، کە ئەمەش دەرفەتی زیاتری پێداون بۆ ڕکابەریکردن لەگەڵ ھەڵبژاردە ھاوئاستەکانی خۆیان. == یاریگا == لە ئێستادا، ھەڵبژاردەی قوبرس یارییەکانی خۆی لە دوو یاریگای سەرەکیدا ئەنجام دەدات: * **[[یاریگای ئەلفامێگا]]** لە شاری [[لیماسۆل]]. * **یاریگای AEK Arena – Georgios Karapatakis** لە شاری [[لارناکا]]. پێشتر، [[یاریگای GSP]] لە [[نیکۆسیا]]ی پایتەخت، یاریگای سەرەکیی ھەڵبژاردەکە بوو بۆ ماوەیەکی درێژ. == ڕکابەرییەکان == ڕکابەریی سەرەکیی قوبرس لەگەڵ **[[یۆنان]]**ە. یارییەکانی نێوانیان بە "دێربیی ھێلینۆ-قوبرسی" ناسراوە، کە زیاتر ڕەھەندێکی برایانەی ھەیە بەھۆی ھاوبەشیی کولتوور و زمانەوە، بەڵام لەناو یاریگادا ڕکابەرییەکی توندیان ھەیە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[یۆئانیس ئۆکاس]] | ١٩٩٧–٢٠١٢ | ١٠٣ | ٢٧ |- | ٢ | [[کۆنستانتینۆس خاراڵامبیدیس]] | ٢٠٠٣–٢٠١٧ | ٩٣ | ١٢ |- | ٣ | [[میخالیس کۆنستانتینۆ]] | ١٩٩٧–٢٠١٢ | ٨٤ | ٣٢ |- | ٤ | پامبۆس پیتاس | ١٩٨٧–١٩٩٩ | ٨٢ | ٧ |- | ٥ | کۆنستانتینۆس ماکریدیس | ٢٠٠٤–٢٠١٦ | ٧٧ | ٥ |} === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[میخالیس کۆنستانتینۆ]] | ١٩٩٧–٢٠١٢ | ٣٢ | ٨٤ |- | ٢ | [[یۆئانیس ئۆکاس]] | ١٩٩٧–٢٠١٢ | ٢٧ | ١٠٣ |- | ٣ | [[کۆنستانتینۆس خاراڵامبیدیس]] | ٢٠٠٣–٢٠١٧ | ١٢ | ٩٣ |- | ٤ | '''[[پیێرۆس سۆتیریۆ]]''' | ٢٠١٢–ئێستا | ١٢ | ٦٤ |- | ٥ | میلێنکۆ شپۆلیاریچ | ١٩٩٧–٢٠٠١ | ٨ | ٢١ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Cyprus_national_football_team ئینگلیزی]، [https://el.wikipedia.org/wiki/Εθνική_ομάδα_ποδοσφαίρου_Κύπρου یۆنانی]{{بەستەری مردوو|url=https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CE%B8%CE%BD%CE%B9%CE%BA%CE%AE_%CE%BF%CE%BC%CE%AC%CE%B4%CE%B1_%CF%80%CE%BF%CE%B4%CE%BF%CF%83%CF%86%CE%B1%CE%AF%CF%81%CE%BF%CF%85_%CE%9A%CF%8D%CF%80%CF%81%CE%BF%CF%85 |date=تەممووزی ٢٠٢٥ }} و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|قوبرس|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Cyprus national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{قوبرس-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی قوبرس]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە قوبرس]] s8wy0su1o4f1yzn64kqp8iay1zp2kgq 0 287049 1706579 1457846 2026-11-10T19:35:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ئیستۆنیا-کۆلکە) 1706579 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = ئیستۆنیا | Nickname = ''Sinisärgid'' (بلوزە شینەکان) | Badge = Soccer Estonia.png | Badge_size = 110px | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی ئیستۆنیا]] (EJL) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = یورگن ھێن (کاتی) | Captain = کارۆل مێتس | Most caps = [[کۆنستانتین ڤاسیلیێڤ]] (١٥٨) | Top scorer = [[ئاندرێس ئۆپەر]] (٣٨) | Home Stadium = [[ئەی. لێ کۆک ئارێنا]] | FIFA Trigramme = EST | pattern_la1 = _nikechallenge5grw | pattern_b1 = _nikechallenge5grw | pattern_ra1 = _nikechallenge5grw | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = 0000FF | body1 = 0000FF | rightarm1 = 0000FF | shorts1 = 000000 | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _nikechallenge5wb | pattern_b2 = _nikechallenge5wb | pattern_ra2 = _nikechallenge5wb | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | FIFA Rank = ١٢٣ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/EST|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Estonia|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٤٧ | FIFA max date = ئازاری ٢٠١٢ | FIFA min = ١٧٣ | FIFA min date = تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ | First game = {{fb|FIN}} ٦–٠ {{fb-rt|EST}}<br>([[ھێلسینکی]]، [[فینلاند]]؛ ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٠) | Largest win = {{fb|EST}} ٦–٠ {{fb-rt|LTU}}<br>([[ڤالگا]]، ئیستۆنیا؛ ٢٦ی تەممووزی ١٩٢٨)<br>{{fb|EST}} ٦–٠ {{fb-rt|GIB}}<br>([[تاڵین]]، ئیستۆنیا؛ ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧) | Largest loss = {{fb|FIN}} ١٠–٢ {{fb-rt|EST}}<br>([[ھێلسینکی]]، [[فینلاند]]؛ ١١ی ئابی ١٩٢٢) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیستۆنیا''' (بە ئیستۆنی: ''Eesti jalgpallikoondis'')، کە بە نازناوی '''بلوزە شینەکان''' (Sinisärgid) ناسراوە، نوێنەرایەتی وڵاتی [[ئیستۆنیا]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی ئیستۆنیا]]وە سەرپەرشتی دەکرێت. گەورەترین دەستکەوتی مێژوویی ھەڵبژاردەکە بریتییە لە گەیشتنیان بە قۆناغی پلەی ئۆفی پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢]]. == مێژوو == === قۆناغی یەکەم (١٩٢٠-١٩٤٠) === [[پەڕگە:Estonia v. Finland 1934.jpg|وێنۆک|یاریی نێودەوڵەتیی تۆپی پێ لە نێوان ئیستۆنیا و فینلاند (١-١) لە یاریگای کادریۆرۆ، تاڵین، ١٩٣٤. لاوری تایپاڵ (چەپ) گۆڵ بۆ فینلاند تۆمار دەکات و ئیڤاڵد تیپنەر، گۆڵپارێزی ئیستۆنیا، لە ناوەڕاستدایە.]] ھەڵبژاردەی ئیستۆنیا یەکەم یاریی نێودەوڵەتیی خۆی لە ١٧ی تشرینی یەکەمی ١٩٢٠ بەرامبەر [[فینلاند]] ئەنجام دا. لە ساڵی ١٩٢٤، ئیستۆنیا بەشداری لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٢٤]] لە پاریس کرد، کە تاکە بەشداریی بوو لە پاڵەوانێتییەکی گەورەدا. لە ساڵانی دواتردا، ئیستۆنیا یەکێک بوو لە ھەڵبژاردە بەھێزەکانی ناوچەی باڵتیک و سێ جار [[جامی باڵتیک]]ی بەدەستھێنا. لە ساڵی ١٩٤٠، دوای داگیرکاریی یەکێتیی سۆڤیەت، ھەڵبژاردەکە ھەڵوەشێنرایەوە. === قۆناغی دووەم (١٩٩١-ئێستا) === دوای بەدەستھێنانەوەی سەربەخۆیی لە ساڵی ١٩٩١، ھەڵبژاردەی ئیستۆنیا دووبارە دامەزرایەوە و یەکەم یاریی خۆی لە ٣ی حوزەیرانی ١٩٩٢ بەرامبەر [[سلۆڤێنیا]] ئەنجام دا. ساڵانی سەرەتا زۆر قورس بوون و ھەڵبژاردەکە چەندین دۆڕانی گەورەی تۆمار کرد. لوتکەی سەرکەوتنی ھەڵبژاردەکە لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢]] بوو. لەژێر سەرکردایەتیی نەوەیەکی زێڕین کە یاریزانانی وەک [[مارت پۆم]]، [[ئاندرێس ئۆپەر]] و [[کۆنستانتین ڤاسیلیێڤ]]ی لەخۆگرتبوو، ئیستۆنیا بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو پلەی دووەمی لە گرووپەکەیدا بەدەستھێنا و سەرکەوت بۆ قۆناغی پلەی ئۆف. ئەمە بە گەورەترین دەستکەوتی مێژوویی تۆپی پێی ئیستۆنیا دادەنرێت.<ref name="Euro2012">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0254-0d7b2de1b559-994c50a1b635-1000--ireland-clinch-play-off-berth-in-estonia/|سەردێڕ=Ireland clinch play-off berth in Estonia|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> لە قۆناغی پلەی ئۆفدا، بەرامبەر کۆماری ئێرلەندا یارییان کرد و بە ئەنجامی گشتی ٥-١ دۆڕان. [[پەڕگە:Estonia vs Portugal.IMG 4824.JPG|وێنۆک|یاریی تۆپی پێ لە نێوان ئیستۆنیا و پورتوگال.]] == یاریگا == یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی ئیستۆنیا بریتییە لە **[[ئەی. لێ کۆک ئارێنا]]** (A. Le Coq Arena) لە پایتەختی وڵات، [[تاڵین]]. یاریگاکە جێگەی نزیکەی ١٤،٣٣٦ ھاندەر دەبێتەوە. == ڕکابەرییەکان == ڕکابەریی سەرەکیی ئیستۆنیا لەگەڵ دراوسێکانیەتی لە ناوچەی باڵتیک، واتە **[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لاتڤیا|لاتڤیا]]** و **[[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لیتوانیا|لیتوانیا]]**. ئەم سێ ھەڵبژاردەیە ساڵانە لە [[جامی باڵتیک]]دا ڕکابەری دەکەن، کە یەکێکە لە کۆنترین پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی جیھان. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | '''[[کۆنستانتین ڤاسیلیێڤ]]''' | ٢٠٠٦–ئێستا | ١٥٨ | ٢٦ |- | ٢ | [[مارتین ڕیم]] | ١٩٩٢–٢٠٠٩ | ١٥٧ | ١٤ |- | ٣ | [[مارکۆ کریستاڵ]] | ١٩٩٢–٢٠٠٥ | ١٤٣ | ٩ |- | ٤ | [[ئاندرێس ئۆپەر]] | ١٩٩٥–٢٠١٤ | ١٣٤ | ٣٨ |- | ٥ | [[ئێنار یاگەر]] | ٢٠٠٢–٢٠١٧ | ١٢٦ | ٠ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[ئاندرێس ئۆپەر]] | ١٩٩٥–٢٠١٤ | ٣٨ | ١٣٤ |- | ٢ | '''[[ڕاونۆ ساپینێن]]''' | ٢٠١٥–ئێستا | ١٢ | ٥٨ |- | ٢ | '''[[ھێنری ئەنیەر]]''' | ٢٠١١–ئێستا | ٢٢ | ٩٤ |- | ٤ | [[ئیندێک زێلینسکی]] | ١٩٩٤–٢٠١٠ | ٢٩ | ١٠٣ |- | ٥ | [[کۆنستانتین ڤاسیلیێڤ]] | ٢٠٠٦–ئێستا | ٢٦ | ١٥٨ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Estonia_national_football_team ئینگلیزی]، [https://et.wikipedia.org/wiki/Eesti_jalgpallikoondis ئیستۆنی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئیستۆنیا|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Estonia national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئیستۆنیا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئیستۆنیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە ئیستۆنیا]] 78sbjrar470hrmi6owg7mmgz9at1tai 0 287050 1706684 1541006 2026-11-10T22:34:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706684 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national football team | Name = دوورگەکانی فارۆ | Nickname = ''Landslidið'' (تیمی نیشتمانی) | Badge = Faroe Islands Football Association logo.svg | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی دوورگەکانی فارۆ]] (FSF) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = ھۆکان ئەریکسۆن | Captain = ڤیلیۆرمور داڤیدسن | Most caps = [[فرۆدی بێنیامینسن]] (٩٥) | Top scorer = [[ڕۆگڤی یاکۆبسن]] (١٠) | Home Stadium = [[یاریگای تۆرشوڤڵور]] | FIFA Trigramme = FRO | pattern_la1 = _fro24h | pattern_b1 = _fro24h | pattern_ra1 = _fro24h | pattern_sh1 = _fro24h | pattern_so1 = _fro24hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 0000FF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _fro24a | pattern_b2 = _fro24a | pattern_ra2 = _fro24a | pattern_sh2 = _fro24a | pattern_so2 = _fro24al | leftarm2 = 0000FF | body2 = 0000FF | rightarm2 = 0000FF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = 0000FF | pattern_la3 = _fro24t | pattern_b3 = _fro24t | pattern_ra3 = _fro24t | pattern_sh3 = _fro24t | pattern_so3 = _fro24tl | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | FIFA Rank = ١٣٥ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/FRO|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Faroe Islands|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٧٤ | FIFA max date = تەممووزی ٢٠١٥ | FIFA min = ١٩٨ | FIFA min date = ئەیلوولی ٢٠٠٨ | | First game = {{fb|FRO}} 1–0 {{fb-rt|CAN}}<br/>([[Tórshavn]], [[Faroe Islands]]; 2 July 1988) | Largest win = {{fb|FRO}} 5–1 {{fb-rt|LIE}}<br/>([[Tórshavn]], [[Faroe Islands]]; 7 June 2021)<br/> {{fb|FRO}} 4–0 {{fb-rt|LIE}}<br/>([[Marbella]], [[Spain]]; 22 March 2024) | Largest loss = ''{{!}}نافەرمی''<br/>{{fb|ISL}} 9–0 {{fb-rt|FRO}}<br/>([[Keflavík]], [[Iceland]]; 10 July 1985)<br/>''فەرمی''<br/>{{fb|YUG}} 7–0 {{fb-rt|FRO}}<br/>([[Belgrade]], [[Socialist Federal Republic of Yugoslavia|Yugoslavia]]; 16 May 1991)<br/>{{fb|ROU}} 7–0 {{fb-rt|FRO}}<br/>([[Bucharest]], [[Romania]]; 6 May 1992) <br/>{{fb|FRO}} 0–7 {{fb-rt|NOR}}<br/>([[Toftir]], [[Faroe Islands]]; 11 August 1993)<br/>{{fb|FRO}} 1–8 {{fb-rt|FRY}}<br/>([[Toftir]], [[Faroe Islands]]; 6 October 1996) | Regional name = [[جامی باڵتیک (football)|Baltic Cup]] | Regional cup apps = ١ | Regional cup first = [[2024 Baltic Cup|٢٠٢٤]] | Regional cup best = پلەی چوارەم ([[٢٠٢٤ جامی باڵتیک{{!}}]]) | 2ndRegional name = [[Football at the Island Games|یارییەکانی ئایسلەند]] | 2ndRegional cup first = [[1989 یارییەکانی ئایسلەند ١٩٨٩]] | 2ndRegional cup apps = ٢ | 2ndRegional cup best = '''پاڵەوان''' ([[١٩٨٩ Island Games|1989]], [[1991 Island Games|١٩٩١]]) | 3rdRegional cup apps = ٣ | 3rdRegional name = [[جامی گرینلاند]] | 3rdRegional cup first = [[Greenland_Cup#1980|١٩٨٠]] | 3rdRegional cup best = '''پاڵەوان''' ([[Greenland_Cup#1983|١٩٨٣]], [[Greenland_Cup#١٩٨٤|١٩٨٤]]) | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دوورگەکانی فارۆ''' (بە فارۆیی: ''Føroyska fótbóltsmanslandsliðið'')، نوێنەرایەتی [[دوورگەکانی فارۆ]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا. ھەرچەندە دوورگەکانی فارۆ وڵاتێکی سەربەخۆ نییە و بەشێکە لە شانشینی [[دانمارک]]، بەڵام وەک ئەندامێکی سەربەخۆ لەلایەن [[فیفا]] و [[یوفا]]وە دانی پێدانراوە. ھەڵبژاردەکە بەوە ناسراوە کە نموونەی "ئەندەردۆگ" (underdog)ـێکی سەرکەوتووە و چەندین جار ئەنجامی چاوەڕواننەکراوی بەرامبەر ھەڵبژاردە گەورەکان بەدەستھێناوە. گەورەترین و بەناوبانگترین دەستکەوتیان، بردنەوە مێژووییەکەیان بوو لە [[نەمسا]] لە یەکەم یاریی فەرمییاندا لە ساڵی ١٩٩٠. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتا و موعجیزەکەی لاندسکرۆنا === [[پەڕگە:First photo of a football match in the Faroe Islands 1909.jpg|وێنۆک|یەکەم وێنەی تۆمارکراوی یارییەکی تۆپی پێ لە دوورگەکانی فارۆ، ساڵی ١٩٠٩.]] دوورگەکانی فارۆ لە ساڵی ١٩٨٨ بووە ئەندامی فیفا و لە ساڵی ١٩٩٠ بووە ئەندامی یوفا. یەکەم یاریی فەرمیی ھەڵبژاردەکە لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٢]] لە ١٢ی ئەیلوولی ١٩٩٠ بوو بەرامبەر ھەڵبژاردەی بەھێزی [[نەمسا]]. بەھۆی نەبوونی یاریگای چیمەنی گونجاو لە دوورگەکەدا، یارییەکە لە شاری لاندسکرۆنا لە [[سوێد]] بەڕێوەچوو. لە یەکێک لە گەورەترین سوپرایزەکانی مێژووی تۆپی پێدا، ھەڵبژاردە نیمچە-پیشەگەرەکەی دوورگەکانی فارۆ بە ئەنجامی ١-٠ لە نەمسا-ی بردەوە. تاکە گۆڵی یارییەکە لەلایەن ''تۆرکیل نیلسن''ەوە تۆمار کرا، کە لە پیشەدا فرۆشیاری دار بوو. ئەم سەرکەوتنە بە "موعجیزەی لاندسکرۆنا" ناسرا و وەک یەکێک لە داستانە گەورەکانی تۆپی پێ لە یادەوەریدا ماوەتەوە.<ref name="Austria1990">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0253-0d7b27568c07-28d8ed27389a-1000--faroe-islands-v-austria-12-september-1990-the-story-of-the-g/|سەردێڕ=The story of the greatest-ever shock in EURO history|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠١٩}}</ref> === ساڵانی دواتر === [[پەڕگە:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Faroe Islands 2013-03-22 (01).jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دوورگەکانی فارۆ لە ٢٢ی ئازاری ٢٠١٣ پێش یارییەکەیان بەرامبەر ھەڵبژاردەی نەمسا (کە بە ٠-٦ کۆتایی ھات) لە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی ٢٠١٤ (گرووپی C)، لە یاریگای ئێرنست-ھاپڵ لە ڤیێنا.]] لە ساڵانی دواتردا، دوورگەکانی فارۆ بەردەوام بوو لە بەدەستھێنانی ئەنجامی بەرچاو. لە پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ٢٠١٦دا، دوو جار بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو لە [[یۆنان]]یان بردەوە (١-٠ لە دەرەوەی یاریگا و ٢-١ لە ماڵی خۆیان)، کە بووە ھۆی دەرکردنی کلاودیۆ ڕانیێری، ڕاھێنەری یۆنان. == یاریگا == یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی دوورگەکانی فارۆ بریتییە لە **[[یاریگای تۆرشوڤڵور]]** (Tórsvøllur) لە پایتەختی وڵات، [[تۆرشەڤن]]. یاریگاکە جێگەی نزیکەی ٦،٠٠٠ ھاندەر دەبێتەوە و چیمەنی دەستکردی ھەیە بەھۆی کەشوھەوای سەختی ناوچەکەوە. پێشتر، یاریگای ''سڤانگاسکارð'' (Svangaskarð) لە گوندی تۆفتیر، یاریگای سەرەکیی ھەڵبژاردەکە بوو. == ڕکابەرییەکان == ڕکابەریی سەرەکیی دوورگەکانی فارۆ لەگەڵ **[[ئایسلەند]]**ە. یارییەکانی نێوانیان بە "جەنگی باکووری ئەتڵەسی" ناسراوە و ھەردوو وڵات پەیوەندیی کولتووری و مێژوویی قووڵیان ھەیە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[فرۆدی بێنیامینسن]] | ١٩٩٩–٢٠١٧ | ٩٥ | ٦ |- | ٢ | [[ئۆلی یۆھانسن]] | ١٩٩٢–٢٠٠٧ | ٨٣ | ١ |- | ٣ | [[یێنس مارتن کنودسن]] | ١٩٨٨–٢٠٠٦ | ٦٥ | ٠ |- | ٤ | [[یولیان یۆنشن]] | ١٩٩٥–٢٠١١ | ٦٢ | ٤ |- | ٥ | [[یاکوب ئا بۆرگ]] | ١٩٩٢–٢٠٠٧ | ٦٠ | ٢ |} === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە | یاریزان | ماوە | گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[ڕۆگڤی یاکۆبسن]] | ١٩٩٩–٢٠١٠ | ١٠ | ٥٣ |- | ٢ | [[یۆن ئێدموندسن]] | ٢٠٠٩–٢٠٢٠ | ٨ | ٥٥ |- | ٢ | [[تۆدی یۆنشن]] | ١٩٩٥–٢٠٠٥ | ٩ | ٤٥ |- | ٤ | [[ئونی ئارگێ]] | ١٩٩٢–٢٠٠٢ | ٨ | ٣٧ |- | ٥ | '''[[کلیمێنت ئۆلسن]]''' | ٢٠١٢–ئێستا | ١٠ | ٥٧ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Faroe_Islands_national_football_team ئینگلیزی]، [https://fo.wikipedia.org/wiki/F%C3%B8royska_f%C3%B3tb%C3%B3ltsmanslandsli%C3%B0i%C3%B0 فارۆیی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|دوورگەکانی فارۆ|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Faroe Islands national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی دوورگەکانی فارۆ]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە دوورگەکانی فارۆ]] 6rtqxcrgjh6quyn5kx263wmfa3p7xgf 0 287057 1706612 1461061 2026-11-10T19:40:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706612 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = جیبراڵتار | Nickname = ''Team 54'' (تیپی ٥٤) | Badge = GFA pillar box 2.jpg | Badge_size = 110px | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی جیبراڵتار]] (GFA) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = خولیۆ سێزار ڕیباس | Captain = ڕۆی چیپۆلینا | Most caps = لیام واکەر (٨١) | Top scorer = {{unbulleted list|لی کاسکیارۆ (٣)|لیام واکەر (٣)|تیجەی دی بار (٣)|ڕۆی چیپۆلینا (٣)}} | Home Stadium = یاریگای یۆرۆپا سپۆرتس پارک | FIFA Trigramme = GIB | pattern_la1 = _gib24h | pattern_b1 = _gib24h | pattern_ra1 = _gib24h | pattern_sh1 = _adidaswhite | pattern_so1 = _3_stripes_white | leftarm1 = DD0000 | body1 = DD0000 | rightarm1 = DD0000 | shorts1 = DD0000 | socks1 = DD0000 | pattern_la2 = _gib22a | pattern_b2 = _gib22a | pattern_ra2 = _gib22a | pattern_sh2 = _gib22h | pattern_so2 = _gib22a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = | pattern_b3 = | pattern_ra3 = | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = | body3 = | rightarm3 = | shorts3 = | socks3 = | FIFA Rank = ١٩٨ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/GIB|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Gibraltar|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ١٩٠ | FIFA max date = تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ | FIFA min = ٢٠٨ | FIFA min date = نیسانی ٢٠١٧ | First game = {{fb|GIB}} ٠–٠ {{fb-rt|SVK}}<br>([[فارۆ]]، [[پورتوگال]]؛ ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣) | Largest win = {{fb|GIB}} ٤–٠ {{fb-rt|LIE}}<br>([[جیبراڵتار]]؛ ٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٤) | Largest loss = {{fb|FRA}} ١٤–٠ {{fb-rt|GIB}}<br>([[نیس]]، [[فەڕەنسا]]؛ ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جیبراڵتار''' نوێنەرایەتی [[جیبراڵتار]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی جیبراڵتار]]ەوە سەرپەرشتی دەکرێت. جیبراڵتار یەکێکە لە نوێترین ئەندامەکانی [[یوفا]] و [[فیفا]]. ھەڵبژاردەکە بە نازناوی "تیپی ٥٤" (Team 54) ناسراوە، چونکە بووە ٥٤ەمین ئەندامی یەکێتیی تۆپی پێی ئەورووپا. == مێژوو == === خەبات بۆ بەدەستھێنانی دانپێدانان === [[پەڕگە:Gibraltar Football Club Merchants Cup Winners 1895.jpg|وێنۆک|تیپی براوەی جامی بازرگانانی ساڵی ١٨٩٥ی یانەی تۆپی پێی جیبراڵتار.]] یەکێتیی تۆپی پێی جیبراڵتار لە ساڵی ١٩٩٧ داواکاریی پێشکەش بە فیفا کرد بۆ بوونە ئەندام، بەڵام بەھۆی دژایەتیی توندی [[ئیسپانیا]]وە، داواکارییەکەیان بۆ ماوەیەکی زۆر ڕەتکرایەوە. دوای خەباتێکی درێژی یاسایی و بردنەوەی دۆسیەکەیان لە دادگای وەرزشیی نێودەوڵەتی (CAS)، جیبراڵتار لە ساڵی ٢٠١٣ وەک ئەندامی ٥٤ەمینی یوفا وەرگیرا. دواتر لە ساڵی ٢٠١٦، بووە ٢١١ەمین ئەندامی فیفا.<ref name="UEFA">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/insideuefa/member-associations/gib/|سەردێڕ=Gibraltar - UEFA Member Association|بڵاوکەرەوە=UEFA.com}}</ref> [[پەڕگە:GFA pillar box 2.jpg|وێنۆک|سندووقێکی پۆستە لە جیبراڵتار کە وەک ڕێزلێنانێک بۆ سەرکەوتنی یەکێتیی تۆپی پێی جیبراڵتار (GFA) بۆяغ کراوە، دوای ئەوەی لە ٢٤ی ئایاری ٢٠١٣ بووە ئەندامی تەواوی یوفا. وێنەگر: تۆمی فینلەیسن.]] === یەکەم یاری و یەکەم سەرکەوتن === [[پەڕگە:Gibraltar national football team 5 March 2014.jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جیبراڵتار خەریکە یارییەکی دۆستانەی تۆپی پێ بەرامبەر ئیستۆنیا لە یاریگای ڤیکتۆریا لە ٥ی ئازاری ٢٠١٤ ئەنجام دەدات.]] یەکەم یاریی فەرمیی جیبراڵتار دوای بوونە ئەندامی یوفا، لە ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ بوو بەرامبەر [[سلۆڤاکیا]]، کە بە ئەنجامێکی سەرسوڕھێنەری ٠-٠ کۆتایی ھات. یەکەم سەرکەوتنی مێژوویی ھەڵبژاردەکە لە یارییەکی فەرمیدا لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨ بوو، کاتێک لە [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا]]دا بە ئەنجامی ١-٠ لە [[ئەرمەنستان]]یان بردەوە لە دەرەوەی یاریگای خۆیان. سێ ڕۆژ دواتر، دووەم سەرکەوتنیان تۆمار کرد کاتێک بە ئەنجامی ٢-١ لە لیختنشتاینیان بردەوە.<ref name="ArmeniaWin">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/45853298|سەردێڕ=Nations League: Gibraltar win first-ever competitive match|بڵاوکەرەوە=BBC Sport|ڕێکەوت=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٨}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.bbc.com/sport/football/45853298 |date=تەممووزی ٢٠٢٥ }}</ref> === دۆڕانە مێژووییەکە === لە ١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣، لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]، جیبراڵتار گەورەترین دۆڕانی مێژوویی خۆی و یەکێک لە گەورەترین دۆڕانەکانی مێژووی پاڵاوتنەکانی یۆرۆی تۆمار کرد کاتێک بە ئەنجامی ١٤-٠ بە [[فەڕەنسا]] دۆڕا. == یاریگا == یاریگای سەرەکی و مێژوویی ھەڵبژاردەی جیبراڵتار بریتی بوو لە **یاریگای ڤیکتۆریا**. بەڵام بەھۆی ئەوەی ئەم یاریگایە ستانداردەکانی یوفای تێدا نەبوو، ھەڵبژاردەکە بۆ ماوەیەک یارییەکانی لە پورتوگال ئەنجام دەدا. لە ئێستادا، یاریگای نوێی **یۆرۆپا سپۆرتس پارک** بووەتە یاریگای سەرەکیی ھەڵبژاردەکە، کە ستانداردەکانی یوفای تێدایە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | '''لیام واکەر''' | ٢٠١٣–ئێستا | ٨١ | ٣ |- | ٢ | '''ڕۆی چیپۆلینا''' | ٢٠١٣–ئێستا | ٧٧ | ٥ |- | ٣ | [[جۆزێف چیپۆلینا]] | ٢٠١٣–٢٠٢٣ | ٥٨ | ٢ |- | ٤ | [[جەیی بۆسۆ]] | ٢٠١٣–٢٠٢٢ | ٥٥ | ٠ |- | ٥ | '''لی کاسکیارۆ''' | ٢٠١٤–ئێستا | ٥٤ | ٣ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | '''ڕۆی چیپۆلینا''' | ٢٠١٣–ئێستا | ٥ | ٧٧ |- | ٢ | '''لی کاسکیارۆ''' | ٢٠١٤–ئێستا | ٣ | ٥٤ |- | ٢ | '''لیام واکەر''' | ٢٠١٣–ئێستا | ٣ | ٨١ |- | ٢ | '''تیجەی دی بار''' | ٢٠١٨–ئێستا | ٣ | ٤٤ |- | ٥ | [[جەیک گۆسلینگ]] | ٢٠١٤–٢٠١٨ | ٢ | ١٢ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Gibraltar_national_football_team ئینگلیزی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|جیبراڵتار|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Gibraltar national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جیبراڵتار]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە جیبراڵتار]] ijfwt5zkhdpuntetyxljwp5zdq2zqpk 0 287059 1706611 1541004 2026-11-10T19:40:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706611 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national football team | Name = جۆرجیا | Nickname = ''ჯვაროსნები'' (Jvarosnebi - خاچپەرستەکان) | Badge = Soccer Georgia.png | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی جۆرجیا]] (GFF) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = [[ویلی سانیۆل]] | Captain = [[گورام کاشیا]] | Most caps = [[گورام کاشیا]] (١١٧) | Top scorer = [[شۆتا ئارڤێلادزێ]] (٢٦) | Home Stadium = [[یاریگای بۆریس پایچادزێ دینامۆ ئارێنا]] | FIFA Trigramme = GEO | pattern_la1 = _geo25h | pattern_b1 = _geo25h | pattern_ra1 = _geo25h | pattern_sh1 = _geo25h | pattern_so1 = _geo25hl | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _geo25a | pattern_b2 = _geo25a | pattern_ra2 = _geo25a | pattern_sh2 = _geo25a | pattern_so2 = _geo25al | leftarm2 = 000000 | body2 = 000000 | rightarm2 = 000000 | shorts2 = 000000 | socks2 = 000000 <!-- | pattern_la3 = _geo22t | pattern_b3 = _geo22t | pattern_ra3 = _geo22t | pattern_sh3 = _geo22t | pattern_so3 = _redtop | leftarm3 = 000000 | body3 = 000000 | rightarm3 = 000000 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000--> | FIFA Rank = ٧٤ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/GEO|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Georgia|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٤٢ | FIFA max date = ئەیلوولی ١٩٩٨ | FIFA min = ١٥٦ | FIFA min date = ئازاری ١٩٩٤ | First game = {{fb|GEO}} ٢–٢ {{fb-rt|LTU}}<br>([[تبلیس]]، جۆرجیا؛ ٢٧ی ئایاری ١٩٩٠) | Largest win = {{fb|GEO}} ٧–٠ {{fb-rt|ARM}}<br>([[تبلیس]]، جۆرجیا؛ ٣٠ی ئازاری ١٩٩٧) | Largest loss = {{fb|DEN}} ٦–١ {{fb-rt|GEO}}<br>([[کۆپنھاگن]]، [[دانمارک]]؛ ٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٥)<br>{{fb|ROM}} ٥–٠ {{fb-rt|GEO}}<br>([[بوخارێست]]، [[ڕۆمانیا]]؛ ٢٤ی نیسانی ١٩٩٦) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ١ | Regional cup first = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤|٢٠٢٤]] | Regional cup best = قۆناغی ١٦ (٢٠٢٤) }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جۆرجیا''' (بە جۆرجی: ''საქართველოს ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები'')، کە بە نازناوی '''خاچپەرستەکان''' (ჯვაროსნები) ناسراوە، نوێنەرایەتی وڵاتی [[جۆرجیا]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی جۆرجیا]] سەرپەرشتی دەکرێت. ھەڵبژاردەکە دوای سەربەخۆیی وڵاتەکە لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]] دامەزرا. گەورەترین دەستکەوتی مێژوویی بریتییە لە یەکەم سەرکەوتنیان بۆ پاڵەوانێتییەکی گەورە، کە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] بوو. == مێژوو == [[پەڕگە:1907 Georgia Tech football team.jpg|وێنۆک|وێنەیەکی بەکۆمەڵی تیپی تۆپی پێی جۆرجیا تێک (Georgia Tech) لە ساڵی ١٩٠٧.]] === ساڵانی سەرەتا و نەوەی یەکەم (١٩٩٠-٢٠٠٠) === دوای ھەڵوەشاندنەوەی یەکێتیی سۆڤیەت، جۆرجیا یەکەم یاریی فەرمیی خۆی لە ٢٧ی ئایاری ١٩٩٠ بەرامبەر [[لیتوانیا]] ئەنجام دا. لە ساڵانی نەوەدەکاندا، "نەوەی زێڕین"ی یەکەمی ھەڵبژاردەکە دەرکەوتن، کە یاریزانانی بەناوبانگی وەک [[تێموور کیتسبایا]]، [[شۆتا ئارڤێلادزێ]]، و [[جیۆرجی کینکلادزێ]]ی لەخۆدەگرت. لەو ماوەیەدا، ھەڵبژاردەکە چەند ئەنجامێکی بەرچاوی بەدەستھێنا، وەک بردنەوەی ٥-٠ بەرامبەر [[وێڵز]] لە ساڵی ١٩٩٤. سەرەڕای بوونی ئەم یاریزانە بەھرەمەندانە، ھەڵبژاردەکە نەیتوانی بگاتە ھیچ پاڵەوانێتییەکی گەورە. === سەردەمی سانیۆل و سەرکەوتنی مێژوویی (٢٠٢١-ئێستا) === [[پەڕگە:Geo Team.jpg|وێنۆک|وێنەی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جۆرجیا.]] لە ساڵی ٢٠٢١، ئەستێرەی پێشووی فەڕەنسا، [[ویلی سانیۆل]]، بووە ڕاھێنەری ھەڵبژاردەکە. لەژێر سەرکردایەتیی ئەودا و بە بوونی ئەستێرەی نوێ، [[خڤیچا کڤاراتسخێلیا]]، ھەڵبژاردەکە پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی. ڕێگای سەرکەوتنیان بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]] لە ڕێگەی [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا]]وە بوو. دوای ئەوەی وەک یەکەمی گرووپەکەیان لە ئاستی C سەرکەوتن، گەیشتنە قۆناغی پلەی ئۆفی پاڵاوتنەکان. لە یاریی پێш کۆتاییدا بە ئەنجامی ٢-٠ لە لۆکسمبۆرگیان بردەوە. لە ٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤، لە یاریی کۆتایی پلەی ئۆفدا لە تبلیسی، ڕووبەڕووی [[یۆنان]] بوونەوە. دوای یەکسانبوونێکی بێ گۆڵ لە کاتی ئاسایی و زیادکراودا، جۆرجیا بە لێدانی یەکلاکەرەوەی سزاوە بە ئەنجامی ٤-٢ سەرکەوت و بۆ یەکەمجار لە مێژووی خۆیدا گەیشتە پاڵەوانێتییەکی گەورە. ئەم ڕۆژە بووە ڕۆژێکی مێژوویی و جەژنێکی نیشتمانی لە جۆرجیا.<ref name="Euro2024">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/028b-1a8813205166-281b67b1a03f-1000--georgia-vs-greece-uefa-euro-2024-play-off-final-preview/|سەردێڕ=Georgia vs Greece: UEFA EURO 2024 play-off final preview|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=٢٦ی ئازاری ٢٠٢٤}}</ref> [[پەڕگە:Croatia-Georgia Split 2011 4.jpg|وێنۆک|داریۆ سرنا لە کاتی جێبەجێکردنی لێدانێکی ڕاستەوخۆدا لە یاریی نێوان کرواتیا و جۆرجیا، لە چوارچێوەی پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ٢٠١٢ (سپلیت، کرواتیا؛ ٣ی حوزەیرانی ٢٠١١).]] لە یۆرۆی ٢٠٢٤، جۆرجیا بووە سوپرایزی پاڵەوانێتییەکە کاتێک لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا بە بردنەوەیەکی مێژوویی بە ئەنجامی ٢-٠ لە [[پورتوگال]]، سەرکەوت بۆ قۆناغی ١٦ و لەو قۆناغەدا بە ئەنجامی ٤-١ بە ئیسپانیا دۆڕا. == یاریگا == یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی جۆرجیا بریتییە لە **[[یاریگای بۆریس پایچادزێ دینامۆ ئارێنا]]** لە پایتەختی وڵات، [[تبلیس]]. یاریگاکە جێگەی نزیکەی ٥٤،٢٠٢ ھاندەر دەبێتەوە. == ڕکابەرییەکان == بەھۆی ھۆکاری سیاسی و مێژووییەوە، ھەڵبژاردەی جۆرجیا ڕکابەرییەکی توندی ھەیە لەگەڵ **[[ڕووسیا]]**. ھەروەھا، ڕکابەری لەگەڵ وڵاتانی دراوسێی قەوقاز، وەک **[[ئەرمەنستان]]** و **[[ئازەربایجان]]**، ھەیە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | '''[[گورام کاشیا]]''' | ٢٠٠٩–ئێستا | ١١٧ | ٣ |- | ٢ | [[جابا کانکاڤا]] | ٢٠٠٤–٢٠٢٤ | ١٠١ | ١٠ |- | ٣ | [[لێڤان کۆبیاشڤیلی]] | ١٩٩٦–٢٠١١ | ١٠٠ | ١٢ |- | ٤ | [[زوراب خیزانیشڤیلی]] | ١٩٩٩–٢٠١٥ | ٩٢ | ١ |- | ٥ | [[کاکا کالادزێ]] | ١٩٩٦–٢٠١١ | ٨٣ | ١ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[شۆتا ئارڤێلادزێ]] | ١٩٩٢–٢٠٠٧ | ٢٦ | ٦١ |- | ٢ | [[تێموور کیتسبایا]] | ١٩٩٢–٢٠٠٣ | ١٧ | ٤٩ |- | ٣ | [[ئەلێکساندەر یاشڤیلی]] | ١٩٩٦–٢٠١١ | ١٥ | ٦٧ |- | ٤ | '''[[خڤیچا کڤاراتسخێلیا]]''' | ٢٠١٩–ئێستا | ١٥ | ٣٥ |- | ٥ | [[جیۆرجیس دێمێترادزێ]] | ١٩٩٦–٢٠٠٦ | ١٢ | ٥٦ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Georgia_national_football_team ئینگلیزی]، [https://ka.wikipedia.org/wiki/საქართველოს_ეროვნული_საფეხბურთო_ნაკრები جۆرجی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|جۆرجیا|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Georgia national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جۆرجیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە جۆرجیا]] rwl51c1p1f1ptuhxrf5o4ixd5z15ln9 0 287061 1706519 1461053 2026-11-10T16:40:56Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ئایسلەند-کۆلکە) 1706519 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = ئایسلەند | Nickname = ''Strákarnir okkar'' (کوڕەکانمان) | Badge = Soccer Iceland.png | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی ئایسلەند]] (KSÍ) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = ئۆگە ھارییدە | Captain = [[ئارۆن گونارسۆن]] | Most caps = [[بیرکیر بیارناسن]] (١١٣) | Top scorer = [[کۆلبین سیگپۆرسۆن]] (٢٦) | Home Stadium = [[یاریگای لاوگاردالسڤۆلور]] | FIFA Trigramme = ISL| pattern_la1 = _isl24h | pattern_b1 = _isl24h | pattern_ra1 = _isl24h | pattern_sh1 = _isl24h | pattern_so1 = | leftarm1 = 0044FF | body1 = 0044FF | rightarm1 = 0044FF | shorts1 = 0044FF | socks1 = 0044FF | pattern_la2 = _isl24a | pattern_b2 = _isl24a | pattern_ra2 = _isl24a | pattern_sh2 = _isl24a | pattern_so2 = | leftarm2 = cac8cd | body2 = cac8cd | rightarm2 = cac8cd | shorts2 = cac8cd | socks2 = cac8cdrightarm2 = FFFFFF | FIFA Rank = ٧٢ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/ISL|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Iceland|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ١٨ | FIFA max date = شوباتی ٢٠١٨ | FIFA min = ١٣١ | FIFA min date = ئەیلوولی ٢٠١٢ | First game = {{fb|ISL}} ٠–٣ {{fb-rt|DEN}}<br>([[ڕێیکیاڤیک]]، ئایسلەند؛ ١٧ی تەممووزی ١٩٤٦) | Largest win = {{fb|MLT}} ٠–٥ {{fb-rt|ISL}}<br>([[تا کالی]]، [[ماڵتا]]؛ ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٧) | Largest loss = {{fb|DEN}} ١٤–٢ {{fb-rt|ISL}}<br>([[کۆپنھاگن]]، [[دانمارک]]؛ ٢٣ی ئابی ١٩٦٧) | World cup apps = ١ | World cup first = [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨|٢٠١٨]] | World cup best = قۆناغی کۆمەڵەکان (٢٠١٨) | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ١ | Regional cup first = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦|٢٠١٦]] | Regional cup best = قۆناغی چارەکی کۆتایی (٢٠١٦) }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی پیاوانی ئایسلەند''' (بە ئایسلەندی: ''Íslenska karlalandsliðið í knattspyrnu'')، کە بە نازناوی '''کوڕەکانمان''' (Strákarnir okkar) ناسراوە، نوێنەرایەتی وڵاتی [[ئایسلەند]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی ئایسلەند]]ەوە سەرپەرشتی دەکرێت. ھەڵبژاردەکە بە دوو دەستکەوتی مێژوویی گەورە ناسراوە: یەکەمیان گەیشتنیان بوو بە قۆناغی چارەکی کۆتایی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦]]، و دووەمیان بوون بە بچووکترین وڵات لە مێژوودا لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە کە سەرکەوتووە بۆ [[جامی جیھانیی فیفا]] لە ساڵی ٢٠١٨. == مێژوو == [[پەڕگە:Thorgrimur Thrainsson, Iceland's National Team.jpg|وێنۆک|پۆرگریمور پراینسۆن، لەگەڵ ھەڵبژاردەی نیشتمانیی ئایسلەند.]] === ساڵانی سەرەتا === ھەڵبژاردەی ئایسلەند یەکەم یاریی فەرمیی خۆی لە ساڵی ١٩٤٦ ئەنجام دا. بۆ ماوەی دەیان ساڵ، وەک یەکێک لە ھەڵبژاردە لاوازەکانی ئەورووپا مایەوە و نەیتوانی بگاتە ھیچ پاڵەوانێتییەکی گەورە. === سەرھەڵدانی نەوەی زێڕین و موعجیزەی یۆرۆی ٢٠١٦ === لە ساڵانی ٢٠١٠ەکاندا، شۆڕشێک لە تۆپی پێی ئایسلەنددا ڕوویدا بەھۆی وەبەرھێنان لە ژێرخانی وەرزشی (دروستکردنی یاریگای داپۆشراو) و دەرکەوتنی نەوەیەکی بەھرەمەندی نوێ. یەکەم نیشانەی ئەم پێشکەوتنە لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤]] بوو، کاتێک گەیشتنە قۆناغی پلەی ئۆف، بەڵام بە کرواتیا دۆڕان. لوتکەی سەرکەوتنیان لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦]] بوو. بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو، توانیان دوو جار لە ھەڵبژاردەی بەھێزی [[ھۆڵەندا]] ببەنەوە و بۆ یەکەمجار لە مێژووی خۆیاندا سەرکەون بۆ پاڵەوانێتییەکی گەورە. لە یۆرۆی ٢٠١٦، ئایسلەند جیھانی تووشی شۆک کرد. لە قۆناغی کۆمەڵەکاندا، دوای یەکسانبوون لەگەڵ [[پورتوگال]] و [[ھەنگاریا]] و بردنەوە لە [[نەمسا]]، سەرکەوتن بۆ قۆناغی ١٦. لەو قۆناغەدا، لە یەکێک لە گەورەترین سوپرایزەکانی مێژووی یۆرۆدا، بە ئەنجامی ٢-١ لە [[ئینگلتەرا]]یان بردەوە.<ref name="England2016">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuro-2016/news/0257-0e9aa2f5f65c-30b1156525f2-1000--england-1-2-iceland-a-shock-for-the-ages/|سەردێڕ=England 1-2 Iceland: A shock for the ages|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=٢٧ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> ھەرچەندە لە قۆناغی چارەکی کۆتاییدا بە [[فەڕەنسا]] دۆڕان، بەڵام وەک پاڵەوان گەڕانەوە وڵاتەکەیان. === جامی جیھانیی ٢٠١٨ === [[پەڕگە:Iceland national football team World Cup 2018.jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی ئایسلەند دوای دۆڕانیان بە کرواتیا و ماڵئاواییکردنیان لە جامی جیھانیی ٢٠١٨.]] دوای سەرکەوتنە مێژووییەکەیان لە یۆرۆ، ئایسلەند بەردەوام بوو لەسەر دەستکەوتەکانی و توانی وەک یەکەمی گرووپەکەی، لەپێш کرواتیاوە، ڕاستەوخۆ سەرکەوێت بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]]. بەمەش بووە بچووکترین وڵات لە مێژوودا کە گەیشتبێتە جامی جیھانی. لە یەکەم یارییاندا، بە شێوەیەکی سەرسوڕھێنەر لەگەڵ [[ئەرژەنتین]] بە ئەنجامی ١-١ یەکسان بوون، کە تێیدا گۆڵپارێز، ھانس پۆر ھالدرسۆن، لێدانێکی سزای لە [[لیۆنێل مێسی]] گەڕاندەوە. == ھاندەران و چەپڵەی ڤایکینگ == [[پەڕگە:ISL-HRV (16).jpg|وێنۆک|یاریی نێوان ئایسلەند و کرواتیا لە جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨، ٢٦ی حوزەیرانی ٢٠١٨.]] ھاندەرانی ئایسلەند بە دڵسۆزی و شێوازی ھاندانی ناوازەیان ناسراون. دیارترین شێوازیان بریتییە لە "چەپڵەی ڤایکینگ" (Viking Thunder Clap)، کە بریتییە لە چەپڵەلێدانێکی ڕیتمیی ھێواش کە وردە وردە خێرا دەبێت لەگەڵ وتنەوەی دەنگی "ھوو!". ئەم شێوازە لە یۆرۆی ٢٠١٦ ناوبانگێکی جیھانیی پەیدا کرد و بووە سیمبۆلی ڕۆحیەتی تیمی ئایسلەند. == یاریگا == [[پەڕگە:Laugardalsvöllur, Iceland's national football stadium.jpg|وێنۆک|لاوگاردالسڤۆلور، یاریگای نیشتمانیی تۆپی پێی ئایسلەند.]] یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی ئایسلەند بریتییە لە **[[یاریگای لاوگاردالسڤۆلور]]** (Laugardalsvöllur) لە پایتەختی وڵات، [[ڕێیکیاڤیک]]. یاریگاکە جێگەی نزیکەی ١٥،٠٠٠ ھاندەر دەبێتەوە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[بیرکیر بیارناسن]] | ٢٠١٠–٢٠٢٣ | ١١٣ | ١٥ |- | ٢ | [[ڕونار کریستینسن]] | ١٩٨٧–٢٠٠٤ | ١٠٤ | ٣ |- | ٣ | '''[[ئارۆن گونارسۆن]]''' | ٢٠٠٨–ئێستا | ١٠٤ | ٥ |- | ٤ | [[کاری ئارناسن]] | ٢٠٠٥–٢٠٢١ | ٩٠ | ٦ |- | ٥ | [[ھێرمان ھرێدارسن]] | ١٩٩٦–٢٠١١ | ٨٩ | ٥ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[کۆلبین سیگپۆرسۆن]] | ٢٠١٠–٢٠٢١ | ٢٦ | ٦٤ |- | ١ | [[گیلفی سیگوردسن]] | ٢٠١٠–٢٠٢٣ | ٢٦ | ٨٠ |- | ٣ | [[ئەیدور گودیانسن]] | ١٩٩٦–٢٠١٦ | ٢٦ | ٨٨ |- | ٤ | [[ڕیکاردور یۆنسن]] | ١٩٤٧–١٩٦٥ | ١٧ | ٣٣ |- | ٥ | [[ئالفرێد فینبۆگاسۆن]] | ٢٠١٠–٢٠٢٣ | ١٦ | ٧٣ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Iceland_men%27s_national_football_team ئینگلیزی]، [https://is.wikipedia.org/wiki/Islenska_karlalandsli%C3%B0i%C3%B0_%C3%AD_knattspyrnu ئایسلەندی]{{بەستەری مردوو|url=https://is.wikipedia.org/wiki/Islenska_karlalandsli%C3%B0i%C3%B0_%C3%AD_knattspyrnu |date=تەممووزی ٢٠٢٥ }} و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئایسلەند|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Iceland national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ئایسلەند-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئایسلەند]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە ئایسلەند]] 1sikzddp6p55la4cp1jr766mr23fugw 0 287075 1706755 1469589 2026-11-11T01:37:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706755 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری ئایرلەند | Nickname = ''The Boys in Green'' (کوڕانی سەوزپۆش) | Badge = Soccer Ireland.png | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەند]] (FAI) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = جۆن ئۆشێی (کاتی) | Captain = شێیموس کۆڵمان | Most caps = [[ڕۆبی کین]] (١٤٦) | Top scorer = [[ڕۆبی کین]] (٦٨) | Home Stadium = [[یاریگای ئاڤیڤا]] | FIFA Trigramme = IRL | pattern_la1 = _ire24h | pattern_b1 = _ire24h | pattern_ra1 = _ire24h | pattern_sh1 = _ire24h | pattern_so1 = _ire24hl | leftarm1 = 109240 | body1 = 109240 | rightarm1 = 109240 | shorts1 = FFFFFF | socks1 = 109240 | pattern_la2 =_ire24a | pattern_b2 =_ire24a | pattern_ra2 =_ire24a | pattern_sh2 =_ire24a | pattern_so2 =_ire24al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = 109240 | socks2 = FFFFFF | FIFA Rank = ٦٠ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/IRL|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Republic of Ireland|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٦ | FIFA max date = ئابی ١٩٩٣ | FIFA min = ٧٠ | FIFA min date = حوزەیرانی ٢٠١٤ | First game = {{fb|ITA|1861}} ٣–٠ {{fb-rt|IRL}}<br>([[تۆرین]]، [[ئیتاڵیا]]؛ ٢١ی ئازاری ١٩٢٦) | Largest win = {{fb|IRL}} ٨–٠ {{fb-rt|MLT}}<br>([[دوبلین]]، ئایرلەندا؛ ١٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨٣) | Largest loss = {{fb|BRA}} ٧–٠ {{fb-rt|IRL}}<br>([[ئوبەرلاندیا]]، [[بەڕازیل]]؛ ٢٧ی ئایاری ١٩٨٢) | World cup apps = ٣ | World cup first = [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]] | World cup best = قۆناغی چارەکی کۆتایی ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٠|١٩٩٠]]) | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٣ | Regional cup first = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٨٨|١٩٨٨]] | Regional cup best = قۆناغی ١٦ ([[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦|٢٠١٦]]) }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری ئایرلەند''' (بە ئینگلیزی: ''Republic of Ireland national football team'')، کە بە نازناوی '''کوڕانی سەوزپۆش''' (The Boys in Green) ناسراوە، نوێنەرایەتی [[کۆماری ئایرلەند|کۆماری ئایرلەند]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا و لەلایەن [[یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەندا]]وە (FAI) سەرپەرشتی دەکرێت. سەردەمی زێڕینی ھەڵبژاردەکە لە کۆتایی ھەشتاکان و سەرەتای نەوەدەکانی سەدەی بیستەم بوو، کاتێک لەژێر سەرکردایەتیی ڕاھێنەر [[جاک چاڵتۆن]]، بۆ یەکەمجار سەرکەوتن بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] لە ١٩٨٨ و دوو [[جامی جیھانیی فیفا]] لە ١٩٩٠ و ١٩٩٤. == مێژوو == [[پەڕگە:Labeled group photo of the Ireland national association football team in 1898.png|وێنۆک|وێنەیەکی بەکۆمەڵی ناونیشانکراوی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئایرلەندا لە ساڵی ١٨٩٨.]] === ساڵانی سەرەتا و سەردەمی جاک چاڵتۆن === دوای دابەشبوونی ئایرلەندا، ھەڵبژاردەکە یەکەم یاریی فەرمیی خۆی لە ساڵی ١٩٢٦ ئەنجام دا. بۆ ماوەیەکی درێژ، ھەڵبژاردەکە نەیتوانی بگاتە ھیچ پاڵەوانێتییەکی گەورە. لە ساڵی ١٩٨٦، [[جاک چاڵتۆن]]ی ئینگلیزی بووە ڕاھێنەر و شۆڕشێکی لە شێوازی یاریکردن و ڕۆحیەتی تیمەکەدا دروست کرد. یۆرۆی ١٩٨٨: ئایرلەند بۆ یەکەمجار لە مێژووی خۆیدا گەیشتە پاڵەوانێتییەکی گەورە. لە یەکەم یاریدا، بە بردنەوەیەکی مێژوویی ١-٠ لە ڕکابەری دێرینیان، [[ئینگلتەرا]]، جیھانیان تووشی شۆک کرد. جامی جیھانی ١٩٩٠: ئایرلەند بەردەوام بوو لەسەر سەرکەوتنەکانی و گەیشتە جامی جیھانی لە ئیتاڵیا. دوای یەکسانبوون لە سێ یاریی قۆناغی کۆمەڵەکاندا، لە قۆناغی ١٦دا بە لێدانی یەکلاکەرەوەی سزا لە [[ڕۆمانیا]]یان بردەوە و گەیشتنە قۆناغی چارەکی کۆتایی، کە تێیدا بە ئەنجامی ١-٠ بە ئیتاڵیای میواندار دۆڕان. جامی جیھانی ١٩٩٤: جارێکی تر سەرکەوتن بۆ جامی جیھانی لە ئەمریکا. لە یەکەم یاریدا، بە بردنەوەیەکی تری مێژوویی ١-٠ تۆڵەیان لە [[ئیتاڵیا]] کردەوە. === ساڵی ٢٠٠٢ و ڕووداوەکەی سایپان === لەژێر سەرکردایەتیی ڕاھێنەر [[میک مەکارتی]]، ئایرلەند سەرکەوت بۆ [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]]. بەڵام پێш دەستپێکردنی پاڵەوانێتییەکە، ڕووداوێکی گەورە ڕوویدا کە بە "ڕووداوی سایپان" ناسراوە. [[ڕۆی کین]]ی کاپتن، بەھۆی ناڕەزایەتی لە شێوازی ئامادەکاری و کەرەستەکانی مەشق، لەگەڵ مەکارتی بووە دەمەقاڵێیەکی توندی و لە ھەڵبژاردەکە دوورخرایەوە. سەرەڕای ئەمەش، ئایرلەند ئاستێکی بەرزی پێشکەش کرد و گەیشتە قۆناغی ١٦، کە بە لێدانی یەکلاکەرەوەی سزا بە [[ئیسپانیا]] دۆڕا. [[پەڕگە:FIFA WC-qualification 2014 - Austria vs Ireland 2013-09-10 - Republic of Ireland national football team.jpg|وێنۆک|یاریی پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٤ (یوفا)، گرووپی C: ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری ئایرلەندا لە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠١٣ پێш یارییەکەیان بەرامբەر ھەڵبژاردەی نەمسا (٠-١) لە یاریگای ئێرنست-ھاپڵ لە ڤیێنا.]] === دەستی تیێری ھێنری === لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠]]، ئایرلەند گەیشتە قۆناغی پلەی ئۆف بەرامبەر [[فەڕەنسا]]. لە یاریی گەڕانەوەدا لە پاریس، لە کاتی زیادکراودا، [[تیێری ھێنری]] بە ئاشکرا تۆپەکەی بە دەست کۆنترۆڵ کرد و پاسێکی دایە ویلیام گالاس کە گۆڵی سەرکەوتنی تۆمار کرد. ئەم ڕووداوە بووە ھۆی ناڕەزایەتییەکی گەورەی جیھانی و یەکێکە لە مشتومڕاویترین ساتەکانی مێژووی تۆپی پێ.<ref name="HenryHandball">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.theguardian.com/football/2009/nov/18/thierry-henry-handball-france-ireland|سەردێڕ=Thierry Henry's handball gets France to World Cup over Ireland|بڵاوکەرەوە=The Guardian|ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩}}</ref> == یاریگا == [[پەڕگە:Aviva Stadium(Dublin Arena).JPG|وێنۆک|یاریگای ئاڤیڤا (دوبلین ئارێنا) لەگەڵ ڕووباری دۆدەر لە پێшەوە. وێنەکە لە فیتزویلیام کی وەرگیراوە.]] یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی کۆماری ئایرلەند بریتییە لە [[یاریگای ئاڤیڤا]] لە [[دوبلین]]ی پایتەخت. یاریگاکە لە ساڵی ٢٠١٠ کرایەوە لەسەر شوێنی یاریگای مێژوویی "لانسداون ڕۆد" و جێگەی نزیکەی ٥١،٧٠٠ ھاندەر دەبێتەوە. == ھاندەران == ھاندەرانی ھەڵبژاردەی ئایرلەند بە "سوپای سەوز" (The Green Army) ناسراون. ئەوان بە دڵسۆزی، پەرۆشی و ھەڵسوکەوتی نموونەییان لە پاڵەوانێتییە گەورەکاندا ناوبانگیان دەرکردووە و چەندین جار خەڵاتی "باشترین ھاندەر"یان لەلایەن فیفا و یوفاوە پێ بەخشراوە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[ڕۆبی کین]] | ١٩٩٨–٢٠١6 | ١٤٦ | ٦٨ |- | ٢ | [[شەی گیڤن]] | ١٩٩٦–٢٠١٦ | ١٣٤ | ٠ |- | ٣ | [[جۆن ئۆشێی]] | ٢٠٠١–٢٠١٨ | ١١٨ | ٣ |- | ٤ | [[کێڤن کیلباین]] | ١٩٩٧–٢٠١١ | ١١٠ | ٨ |- | ٥ | '''[[جەیمس مکلین]]''' | ٢٠١٢–ئێستا | ١٠٥ | ١١ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[ڕۆبی کین]] | ١٩٩٨–٢٠١٦ | ٦٨ | ١٤٦ |- | ٢ | [[نایال کوین]] | ١٩٨٦–٢٠٠٢ | ٢١ | ٩١ |- | ٣ | [[فرانک ستەیپڵتۆن]] | ١٩٧٦–١٩٩٠ | ٢٠ | ٧١ |- | ٤ | [[دۆن گیڤنز]] | ١٩٦٩–١٩٨١ | ١٩ | ٥٦ |- | ٥ | [[جۆن ئاڵدریج]] | ١٩٨٦–١٩٩٧ | ١٩ | ٦٩ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Republic_of_Ireland_national_football_team ئینگلیزی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|کۆماری ئایرلەند|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Republic of Ireland national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی کۆماری ئایرلەند]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە ئایرلەند]] 4w0980b8hhv4x40nb3ucgoonvbcyv99 0 287080 1706688 1458587 2026-11-10T22:34:57Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، سلۆڤێنیا-کۆلکە) 1706688 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = سلۆڤێنیا | Nickname = ''Fantje'' (کوڕەکان) | Badge = Soccer Slovenia.png | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی سلۆڤێنیا]] (NZS) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = ماتیاژ کێک | Captain = [[یان ئۆبلاک]] | Most caps = [[بۆشتیان سێزار]] (١٠١) | Top scorer = [[زلاتکۆ زاھۆڤیچ]] (٣٥) | Home Stadium = [[یاریگای ستۆژیتسە]] | FIFA Trigramme = SVN | pattern_la1 = _nikevapor4w | pattern_b1 = _svn24h | pattern_ra1 = _nikevapor4w | pattern_sh1 = _nikevapor4w | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FFFFFF | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _nikevapor4gr | pattern_b2 = _svn24a | pattern_ra2 = _nikevapor4gr | pattern_sh2 = _nikevapor4gr | pattern_so2 = | leftarm2 = | body2 = | rightarm2 = | shorts2 = | socks2 = 0000FF| FIFA Rank = ٥٥ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/SVN|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Slovenia|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ١٥ | FIFA max date = تشرینی یەکەمی ٢٠١٠ | FIFA min = ١٣٤ | FIFA min date = کانوونی یەکەمی ١٩٩٣ | First game = {{fb|EST}} ١–١ {{fb-rt|SLO}}<br>([[تاڵین]]، [[ئیستۆنیا]]؛ ٣ی حوزەیرانی ١٩٩٢) | Largest win = {{fb|OMA}} ٠–٧ {{fb-rt|SLO}}<br>([[مەسقەت]]، [[عومان]]؛ ٨ی شوباتی ١٩٩٩) | Largest loss = {{fb|FRA}} ٥–٠ {{fb-rt|SLO}}<br>([[پاریس]]، [[فەڕەنسا]]؛ ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢) | World cup apps = ٢ | World cup first = [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢|٢٠٠٢]] | World cup best = قۆناغی کۆمەڵەکان (٢٠٠٢، ٢٠١٠) | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٢ | Regional cup first = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠|٢٠٠٠]] | Regional cup best = قۆناغی کۆمەڵەکان (٢٠٠٠، ٢٠٢٤) }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سلۆڤێنیا''' (بە سلۆڤێنی: ''Slovenska nogometna reprezentanca'')، کە بە نازناوی '''کوڕەکان''' (Fantje) ناسراوە، نوێنەرایەتی وڵاتی [[سلۆڤێنیا]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا. ھەڵبژاردەکە دوای جیابوونەوەی وڵاتەکە لە [[یوگۆسلاڤیا]] لە ساڵی ١٩٩٢ دامەزرا. سەرەڕای ئەوەی وڵاتێکی بچووکە، سلۆڤێنیا توانیویەتی چوار جار سەرکەوێت بۆ پاڵەوانێتییە گەورەکان: [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]]، [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠]]، و [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]. == مێژوو == === نەوەی زێڕین (١٩٩٨-٢٠٠٢) === یەکەم سەردەمی زێڕینی تۆپی پێی سلۆڤێنیا لەژێر سەرکردایەتیی ڕاھێنەر سرێچکۆ کاتانێتس و بە بوونی یاریزانانی وەک [[زلاتکۆ زاھۆڤیچ]]، ئالێش چێە، و دژۆنی نۆڤاک دەستی پێکرد. * **یۆرۆی ٢٠٠٠:** سلۆڤێنیا بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو گەیشتە قۆناغی پلەی ئۆف و بە بردنەوەیەکی دراماتیکی لە [[ئوکراینا]]، بۆ یەکەمجار لە مێژوویدا سەرکەوت بۆ پاڵەوانێتییەکی گەورە. لە یۆرۆی ٢٠٠٠، یارییەکی مێژووییان بەرامبەر یوگۆسلاڤیا ئەنجام دا، کە تێیدا ٣-٠ لە پێш بوون، بەڵام یارییەکە بە ٣-٣ کۆتایی ھات.<ref name="Yugo2000">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuro-2000/match/64860--yugoslavia-vs-slovenia/|سەردێڕ=Yugoslavia 3-3 Slovenia: Ten-man hosts stage remarkable comeback|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣}}</ref> * **جامی جیھانی ٢٠٠٢:** دوای دوو ساڵ، ھەمان نەوە سەرکەوتنێکی تری مێژووییان تۆمار کرد و بە بردنەوە لە ڕۆمانیا لە قۆناغی پلەی ئۆف، گەیشتنە [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٠٢]]. === جامی جیھانی ٢٠١٠ === دووەم نەوەی سەرکەوتووی ھەڵبژاردەکە لەژێر سەرکردایەتیی ڕاھێنەر ماتیاژ کێک دەرکەوتن. لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٠]]، سلۆڤێنیا پلەی دووەمی لە گرووپەکەیدا بەدەستھێنا و لە قۆناغی پلەی ئۆفدا، بە شێوەیەکی سەرسوڕھێنەر لە [[ڕووسیا]]یان بردەوە و بۆ دووەمجار گەیشتنە جامی جیھانی. لە جامی جیھانی ٢٠١٠، یەکەم سەرکەوتنی مێژوویی خۆیان لە پاڵەوانێتییەکەدا تۆمار کرد کاتێک بە ئەنجامی ١-٠ لە [[جەزائیر]]یان بردەوە. === گەڕانەوە بۆ یۆرۆ ٢٠٢٤ === [[پەڕگە:Slovenia national under-21 football team 2015.jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی ژێر ٢١ ساڵانی سلۆڤێنیا لە یاریی کۆتایی پاڵەوانێتیی یادەوەریی ڤالێری لۆبانۆڤسکی ٢٠١٥.]] دوای چاوەڕوانییەکی درێژ، سلۆڤێنیا جارێکی تر لەژێر ڕاھێنەرایەتی ماتیاژ کێک و بە بوونی ئەستێرەی نوێ وەک [[یان ئۆبلاک]] و [[بێنیامین شێشکۆ]]، توانی سەرکەوێت بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]. == یاریگا == [[پەڕگە:Stožice (31296599020).jpg|وێنۆک|یاریگای ستۆژیتسە.]] یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی سلۆڤێنیا بریتییە لە **[[یاریگای ستۆژیتسە]]** (Stadion Stožice) لە پایتەختی وڵات، [[لیوبلیانا]]. یاریگاکە جێگەی نزیکەی ١٦،٠٣٨ ھاندەر دەبێتەوە. ھەروەھا، **یاریگای لیودسکی ڤرت** لە [[ماریبۆر]] و **ئارێنا پترۆڵ** لە [[تسێلیێ]]ش بۆ ھەندێک یاری بەکارھاتوون. == ڕکابەرییەکان == ڕکابەریی سەرەکیی سلۆڤێنیا لەگەڵ **[[کرواتیا]]**یە. بەھۆی دراوسێیەتی و مێژووی ھاوبەش لە یوگۆسلاڤیا، یارییەکانی نێوانیان ھەمیشە ھەستیاریی تایبەتی ھەیە. ھەروەھا، ڕکابەری لەگەڵ وڵاتانی تری یوگۆسلاڤیای پێشوو، وەک **[[سڕبیا]]**، ھەیە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[بۆشتیان سێزار]] | ٢٠٠٣–٢٠١٨ | ١٠١ | ١٠ |- | ٢ | [[بۆیان یۆکیچ]] | ٢٠٠٦–٢٠١٩ | ١٠٠ | ١ |- | ٣ | [[ڤاڵتەر بیرسا]] | ٢٠٠٦–٢٠١٨ | ٩٠ | ٧ |- | ٤ | [[یاسمین ھاندانۆڤیچ]] | ٢٠٠٨–٢٠١٩ | ٧٩ | ٠ |- | ٥ | [[میلیڤۆیێ نۆڤاکۆڤیچ]] | ٢٠٠٦–٢٠١٧ | ٨٠ | ٣٢ |} === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریzan ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[زلاتکۆ زاھۆڤیچ]] | ١٩٩٢–٢٠٠٤ | ٣٥ | ٨٠ |- | ٢ | [[میلیڤۆیێ نۆڤاکۆڤیچ]] | ٢٠٠٦–٢٠١٧ | ٣٢ | ٨٠ |- | ٣ | [[ساشۆ ئودۆڤیچ]] | ١٩٩٣–٢٠٠٠ | ١٦ | ٤٢ |- | ٤ | [[ئێرمین شیلاک]] | ١٩٩٤–٢٠٠٥ | ١٤ | ٤٨ |- | ٥ | [[میلنکۆ ئاچیمۆڤیچ]] | ١٩٩٨–٢٠٠٧ | ١٣ | ٧٤ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Slovenia_national_football_team ئینگلیزی]، [https://sl.wikipedia.org/wiki/Slovenska_nogometna_reprezentanca سلۆڤێنی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|سلۆڤێنیا|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Slovenia national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{سلۆڤێنیا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سلۆڤێنیا]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە سلۆڤێنیا]] r0fe476mdo646t415ebh0p2fc9es26b 0 287082 1706686 1460647 2026-11-10T22:34:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706686 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = سان مارینۆ | Nickname = ''La Serenissima'' (ئارامترین) | Badge = San-marino-logo.png | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی سان مارینۆ]] (FSGC) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = ڕۆبێرتۆ چێڤۆلی | Captain = ماتیۆ ڤیتایۆلی | Most caps = ماتیۆ ڤیتایۆلی (٩٥) | Top scorer = ئاندی سێلڤا (٨) | Home Stadium = یاریگای سان مارینۆ | FIFA Trigramme = SMR | pattern_la1 = _smr24h | pattern_b1 = _smr24h | pattern_ra1 = _smr24h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _smr24h | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FFFFFF | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = 6CC6F0 | socks1 = 6CC6F0 | pattern_la2 = _smr24a | pattern_b2 = _smr24a | pattern_ra2 = _smr24a | pattern_sh2 = _smr24a | pattern_so2 = _smr24a | leftarm2 = 000054 | body2 = 000054 | rightarm2 = 000054 | shorts2 = 000054 | socks2 = 000054 | FIFA Rank = ٢١٠ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/SMR|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - San Marino|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ١١٨ | FIFA max date = ئەیلوولی ١٩٩٣ | FIFA min = ٢١١ | FIFA min date = تشرینی دووەمی ٢٠٢٣ | First game = '''نافەرمی:''' {{fb|SMR}} ٠–١ کەنەدا (ئۆڵۆمپی) {{flagicon|CAN}}<br>([[سێراڤالێ]]، سان مارینۆ؛ ٢٨ی ئازاری ١٩٨٦)<br>'''فەرمی:''' {{fb|SUI}} ٤–٠ {{fb-rt|SMR}}<br>([[سێراڤالێ]]، سان مارینۆ؛ ١٤ی تشرینی دووەمی ١٩٩٠) | Largest win = {{fb|SMR}} ١–٠ {{fb-rt|LIE}}<br>([[سێراڤالێ]]، سان مارینۆ؛ ٢٨ی نیسانی ٢٠٠٤)<br>{{fb|SMR}} ١–٠ {{fb-rt|LIE}}<br>([[سێراڤالێ]]، سان مارینۆ؛ ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤) | Largest loss = {{fb|GER}} ١٣–٠ {{fb-rt|SMR}}<br>([[سێراڤالێ]]، سان مارینۆ؛ ٦ی ئەیلوولی ٢٠٠٦) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سان مارینۆ''' (بە ئیتاڵی: ''Nazionale di calcio di San Marino'') نوێنەرایەتی وڵاتی [[سان مارینۆ]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا. بەھۆی ئەوەی بچووکترین ئەندامی [[یوفا]]یە لە ڕووی ژمارەی دانیشتووانەوە، ھەڵبژاردەکە بە یەکێک لە لاوازترین ھەڵبژاردەکانی جیھان دادەنرێت و لە مێژووی خۆیدا تەنھا دوو یاریی بردووەتەوە. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتا و گۆڵە ١٠ چرکەییەکە === یەکەم یاریی فەرمیی سان مارینۆ لە پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ١٩٩٢ بوو بەرامبەر سویسرا. بەڵام بەناوبانگترین سات لە مێژووی سەرەتایاندا لە ١٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٣ بوو لە یارییەکدا بەرامبەر [[ئینگلتەرا]]. ھێرشبەر، داڤیدێ گوالتیێری، دوای تەنھا **٨.٣ چرکە** لە دەستپێکی یارییەکە گۆڵێکی تۆمار کرد، کە بۆ ماوەیەکی زۆر وەک خێراترین گۆڵی مێژووی پاڵاوتنەکانی جامی جیھانی مایەوە. ھەرچەندە یارییەکەیان بە ٧-١ دۆڕاند، بەڵام ئەو گۆڵە بووە ساتێکی ئەفسانەیی. === یەکەم سەرکەوتن (٢٠٠٤) === دوای چاوەڕوانییەکی درێژ، لە ٢٨ی نیسانی ٢٠٠٤، سان مارینۆ یەکەم سەرکەوتنی مێژوویی خۆی تۆمار کرد کاتێک لە یارییەکی دۆستانەدا بە ئەنجامی ١-٠ لە [[لیختنشتاین]]ی بردەوە. تاکە گۆڵی یارییەکە لەلایەن ئەفسانەی وڵاتەکە، ئاندی سێلڤا، تۆمار کرا.<ref name="FirstWin2004">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0254-0d7b32a22538-23253b75c8a3-1000--selva-the-hero-for-san-marino/|سەردێڕ=Selva the hero for San Marino|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=٢٨ی نیسانی ٢٠٠٤}}</ref> === خاڵی مێژوویی و دووەم سەرکەوتن (٢٠٢٠-٢٠٢٤) === [[پەڕگە:SVK vs. SMR 2024 San Marino Team Picture (1).jpg|وێنۆک|وێنەی تیپی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سان مارینۆ پێш یارییەکەیان بەرامبەر سلۆڤاکیا (٢٠٢٤).]] لە وەرزی ٢٠٢٠-٢٠٢١ی [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا]]، سان مارینۆ یەکەم خاڵی مێژوویی خۆی لە یارییەکی فەرمیدا بەدەستھێنا کاتێک بە ئەنجامی ٠-٠ لەگەڵ [[ھەڵبژاردەی تۆپی پێی جیبراڵتار|جیبراڵتار]] یەکسان بوو. لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤، دوای ٢٠ ساڵ چاوەڕوانی، سان مارینۆ دووەم سەرکەوتنی مێژوویی و یەکەم سەرکەوتنی خۆی لە یارییەکی فەرمیدا تۆمار کرد کاتێک لە خولی نەتەوەکانی ئەورووپادا، دیسانەوە بە ئەنجامی ١-٠ لە لیختنشتاینی بردەوە. ئەم سەرکەوتنە بووە جێی خۆشحاڵییەکی گەورە لە جیھانی تۆپی پێدا.<ref name="SecondWin2024">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4g0612g3ejo|سەردێڕ=San Marino win first competitive match|بڵاوکەرەوە=BBC Sport|ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}{{بەستەری مردوو|url=https://www.bbc.com/sport/football/articles/c4g0612g3ejo |date=تەممووزی ٢٠٢٥ }}</ref> == یاریگا == [[پەڕگە:Stadio_Olimpico_(Serravalle).jpg|alt=Stadio_Olimpico_(Serravalle)|وێنۆک]] یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی سان مارینۆ بریتییە لە **یاریگای سان مارینۆ** (پێشتر بە یاریگای ئۆڵۆمپی ناسرابوو) لە شاری [[سێراڤالێ]]. یاریگاکە جێگەی نزیکەی ٦،٦٦٤ ھاندەر دەبێتەوە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | '''ماتیۆ ڤیتایۆلی''' | ٢٠٠٧–ئێستا | ٩٥ | ١ |- | ٢ | ئاندی سێلڤا | ١٩٩٨–٢٠١٦ | ٧٣ | ٨ |- | ٣ | دامیانۆ ڤاننوچی | ١٩٩٦–٢٠١٢ | ٦٩ | ٠ |- | ٤ | سیمۆنێ بڕۆنچینی | ١٩٩٧–٢٠١١ | ٦١ | ٠ |- | ٥ | میرکۆ پاڵاتزی | ٢٠٠٥–٢٠٢٣ | ٧٤ | ١ |} ''یاریzanە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریzan ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | ئاندی سێلڤا | ١٩٩٨–٢٠١٦ | ٨ | ٧٣ |- | ٢ | '''فیلیپۆ بێراردی''' | ٢٠١٦–ئێستا | ٣ | ٢٧ |- | ٣ | مانوێل مارتسانی | ٢٠٠٣–٢٠١٣ | ٢ | ٤٢ |- | ٤ | ١٣ یاریzan | - | ١ | - |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/San_Marino_national_football_team ئینگلیزی]، [https://it.wikipedia.org/wiki/Nazionale_di_calcio_di_San_Marino ئیتاڵی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|سان مارینۆ|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|San Marino national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی سان مارینۆ]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە سان مارینۆ]] bl7nmtt28mvpscrx10uhrdvojcth3kg 0 287115 1706748 1462563 2026-11-11T01:36:00Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ڕۆمانیا-کۆلکە) 1706748 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team|Name=ڕۆمانیا|Nickname=''Tricolorii'' (سێ ڕەنگەکان)|Badge=Soccer Romania.png|Association=[[یەکێتیی تۆپی پێی ڕۆمانیا]] (FRF)|Confederation=[[یوفا]] (ئەورووپا)|Coach=ئێدوارد یۆردانێسکو|Captain=نیکۆلای ستانچیو|Most caps=دۆرینێل مونتیانو (١٣٤)|Top scorer={{unbulleted list|[[گۆرگی ھاجی]] (٣٥)|[[ئەدریان موتو]] (٣٥)}}|Home Stadium=[[ئارێنا ناسیۆنالە]]|FIFA Trigramme=ROU|pattern_la1=_romania_yellow_shoulders|pattern_b1=_romania_yellow_shoulders|pattern_ra1=_romania_yellow_shoulders|pattern_sh1=|pattern_so1=_3_thin_white_stripes|leftarm1=FFEA00|body1=FFEA00|rightarm1=FFEA00|shorts1=FFEA00|socks1=FFEA00|pattern_la2=_romania_red_shoulders|pattern_b2=_romania_red_shoulders|pattern_ra2=_romania_red_shoulders|pattern_sh2=|pattern_so2=_3_thin_white_stripes|leftarm2=D20A0A|body2=D20A0A|rightarm2=D20A0A|shorts2=D20A0A|socks2=D20A0A|pattern_la3=_romania_blue_shoulders|pattern_b3=_romania_blue_shoulders|pattern_ra3=_romania_blue_shoulders|pattern_sh3=|pattern_so3=_3_thin_white_stripes|leftarm3=003B91|body3=003B91|rightarm3=003B91|shorts3=003B91|socks3=003B91|FIFA Rank=٤٨ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/ROU|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Romania|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref>|FIFA max=٣|FIFA max date=ئەیلوولی ١٩٩٧|FIFA min=٥٧|FIFA min date=شوباتی ٢٠١١|First game=[[File:Flag of the Kingdom of Yugoslavia.svg|22x20px|border]] [[شانشینی یوگۆسلاڤیا|یوگۆسلاڤیا]] ١–٢ {{fb-rt|ROU}}<br>([[بێلگراد]]، شانشینی یوگۆسلاڤیا؛ ٨ی حوزەیرانی ١٩٢٢)|Largest win={{fb|ROU}} ٩–٠ {{fb-rt|FIN}}<br>([[بوخارێست]]، ڕۆمانیا؛ ١٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٣)|Largest loss={{Fb|HUN|1946}} 9–0 {{fb-rt|ROM|1948}}<br />([[Budapest]], Hungary; 6 June 1948)|World cup apps=٧|World cup first=[[جامی جیھانیی فیفای ١٩٣٠|١٩٣٠]]|World cup best=قۆناغی چارەکی کۆتایی ([[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤|١٩٩٤]])|Regional name=[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]|Regional cup apps=٧|Regional cup first=[[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٨٤|١٩٨٤]]|Regional cup best=قۆناغی چارەکی کۆتایی ([[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠|٢٠٠٠]])}} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕۆمانیا''' (بە ڕۆمانی: ''Echipa națională de fotbal a României'')، کە بە نازناوی '''سێ ڕەنگەکان''' (Tricolorii) ناسراوە، نوێنەرایەتی وڵاتی [[ڕۆمانیا]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا. ڕۆمانیا یەکێکە لەو چوار ھەڵبژاردە ئەورووپییەی کە بەشدارییان لە یەکەمین [[جامی جیھانیی فیفا]] لە ساڵی ١٩٣٠ کرد. گەورەترین دەستکەوتی مێژوویی ھەڵبژاردەکە بریتییە لە گەیشتنیان بە قۆناغی چارەکی کۆتایی [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]]. == مێژوو == [[پەڕگە:România-Bulgaria 1948.jpg|وێنۆک|یاریی نێوان ڕۆمانیا-بولگاریا ٣-٢. کۆستیکا مارینێسکو (١)، ئاندرێ ڕادولێسکو (٢)، میکی میھایلێسکو (٣)، باراتکی — ڕاھێنەر (٤)، گیکا پترێسکو (٥)، تودۆر ڤاسیلێ — سەرپەرشتیار (٦)، میھای فلامارۆپۆل (٧)، مۆیسێ ڤاس (٨)، یولیۆ فارکاش (٩)، یۆسیف ڕیتەر (١٠)، ترایان یۆنێسکو (١١)، دومیترێسکووی سێیەم (١٢)، یۆرداکێ (١٣).]] === ساڵانی سەرەتا و یەکەم جامی جیھانی === ھەڵبژاردەی ڕۆمانیا یەکەم یاریی فەرمیی خۆی لە ساڵی ١٩٢٢ ئەنجام دا. لە ساڵی ١٩٣٠، لەسەر بانگھێشتی شا کارۆلی دووەم، ھەڵبژاردەکە بەشداری لە یەکەمین جامی جیھانی لە ئوروگوای کرد و بووە یەکێک لە دامەزرێنەرانی ئەو پاڵەوانێتییە. === نەوەی زێڕین و جامی جیھانی ١٩٩٤ === [[پەڕگە:Algérie-Roumanie - 20140604 - Equipe de Roumanie.jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی ڕۆمانیا پێش یارییەکەیان بەرامبەر جەزائیر لە ٤ی حوزەیرانی ٢٠١٤.]] سەردەمی زێڕینی تۆپی پێی ڕۆمانیا لە ساڵانی نەوەدەکانی سەدەی بیستەم بوو، بە دەرکەوتنی نەوەیەکی ناوازە لە یاریزانان کە لەلایەن ئەفسانەی گەورە، [[گۆرگی ھاجی|گۆرگی ھاجییەوە]]، سەرکردایەتی دەکران. لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٩٤]] لە ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا، ڕۆمانیا جیھانی بە ئاستە بەرزەکەی سەرسام کرد. دوای سەرکەوتن لە قۆناغی کۆمەڵەکان، لە قۆناغی ١٦دا ڕووبەڕووی [[ئەرژەنتین|ئەرژەنتینی]] پێشوو بوونەوە. لە یارییەکی مێژووییدا، بە ئاستێکی نایابی گۆرگی ھاجی و ئیلی دومیترێسکو، بە ئەنجامی ٣-٢ سەرکەوتن.<ref name="Argentina1994">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.fifa.com/tournaments/mens/worldcup/1994usa/news/hagi-and-the-romanian-rollercoaster|سەردێڕ=Hagi and the Romanian rollercoaster|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوت=٣ی تەممووزی ٢٠١٩}}</ref> لە قۆناغی چارەکی کۆتاییدا، دوای یەکسانبوونێکی دراماتیکی لەگەڵ [[سوێد]]، بە لێدانی یەکلاکەرەوەی سزاوە ماڵئاواییان لە پاڵەوانێتییەکە کرد. === جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٠٠ === باشترین ئەنجامی ڕۆمانیا لە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] لە ساڵی ٢٠٠٠ بوو. لە "گرووپی مەرگ"دا لەگەڵ پورتوگال، ئەڵمانیا، و ئینگلتەرا، لە دوا خولەکەکانی یاریی کۆتاییدا بە لێدانێکی سزای یۆنێل گانیا، بە ئەنجامی ٣-٢ لە [[ئینگلتەرا|ئینگلتەرایان]] بردەوە و سەرکەوتن بۆ قۆناغی چارەکی کۆتایی، کە تێیدا بە [[ئیتاڵیا]] دۆڕان. == یاریگا == [[پەڕگە:Bucharest National Arena.jpg|وێنۆک|ئارێنا ناسیۆنالە یاریگایەکی تۆپی پێیە و سەقفەکەی دەکرێتەوە و دادەخرێت لە بوخارێست، ڕۆمانیا. لە ساڵی ٢٠١١ لەسەر شوێنی یاریگای نیشتمانیی پێشوو کرایەوە، کە لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٧ و ٢٠٠٨دا ڕووخێنرا.]] یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی ڕۆمانیا بریتییە لە **[[ئارێنا ناسیۆنالە]]** (Arena Națională) لە پایتەختی وڵات، [[بوخارێست]]. یاریگاکە لە ساڵی ٢٠١١ کرایەوە و جێگەی نزیکەی ٥٥،٦٣٤ ھاندەر دەبێتەوە. == ڕکابەرییەکان == ڕکابەریی سەرەکی و مێژوویی ڕۆمانیا لەگەڵ **[[ھەنگاریا]]**یە. ئەم ڕکابەرییە ڕەھەندێکی قووڵی سیاسی و مێژوویی ھەیە کە دەگەڕێتەوە بۆ کێشەی ناوچەی ترانسیلڤانیا. یارییەکانی نێوانیان ھەمیشە پڕ لە گرژی و حەماسەتە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !پلە !یاریزان !ماوە !یاری !گۆڵ |- |١ |[[دۆرینێل مونتیانو]] |١٩٩١–٢٠٠٧ |١٣٤ |١٦ |- |٢ |[[گۆرگی ھاجی]] |١٩٨٣–٢٠٠٠ |١٢٥ |٣٥ |- |٣ |[[گۆرگی پۆپێسکو]] |١٩٨٨–٢٠٠٣ |١١٥ |١٦ |- |٤ |[[ڕەزڤان ڕاتس]] |٢٠٠٢–٢٠١٦ |١١٣ |٢ |- |٥ |[[لادیسلاو بۆلۆنی]] |١٩٧٥–١٩٨٨ |١٠٢ |٢٣ |} === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" !پلە !یاریزان !ماوە !گۆڵ !یاری |- |١ |[[گۆرگی ھاجی]] |١٩٨٣–٢٠٠٠ |٣٥ |١٢٥ |- |١ |[[ئەدریان موتو]] |٢٠٠٠–٢٠١٣ |٣٥ |٧٧ |- |٣ |[[یولیۆ بۆدۆلا]] |١٩٣١–١٩٣٩ |٣١ |٤٨ |- |٤ |[[چیپریان ماریکا]] |٢٠٠٣–٢٠١٤ |٢٥ |٧٢ |- |٥ |[[ڤیۆرێل مۆڵدۆڤان]] |١٩٩٣–٢٠٠٥ |٢٥ |٧٠ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [[:en:Romania_national_football_team|ئینگلیزی]]، [[:ro:Echipa_națională_de_fotbal_a_României|ڕۆمانی]] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ڕۆمانیا|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Romania national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ڕۆمانیا-کۆلکە}} [[پۆل:هەڵبژاردەی تۆپی پێی ڕۆمانیا]] [[پۆل:هەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە ڕۆمانیا]] [[پۆل:تۆپی پێ لە ڕۆمانیا]] 7pnu1qcfseps45u6nr6srmdqkvocsrw 0 287117 1706518 1540977 2026-11-10T16:40:46Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706518 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national football team | Name = ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئایرلەندای باکوور | Nickname = ''Green and White Army'' (سوپای سەوز و سپی) | Badge = Flag of Northern Ireland (1953–1972).svg | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەندا]] (IFA) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = مایکڵ ئۆنیڵ | Captain = جۆنی ئێڤانس | Most caps = [[ستیڤن دەیڤس]] (١٤٠) | Top scorer = [[دەیڤد ھیلی]] (٣٦) | Home Stadium = [[ویندسۆر پارک]] | FIFA Trigramme = NIR | pattern_la1 = _nir24h | pattern_b1 = _nir24h | pattern_ra1 = _nir24h | pattern_sh1 = _nir24h | pattern_so1 =_nir24hl | leftarm1 = 008000 | body1 = 008000 | rightarm1 = 008000 | shorts1 = 22913C | socks1 = FFFFFF | pattern_la2 = _nir24a | pattern_b2 = _nir24a | pattern_ra2 = _nir24a | pattern_sh2 = _nir24a | pattern_so2 =_nir24al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | FIFA Rank = ٧٢ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/NIR|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Northern Ireland|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٢٠ | FIFA max date = ئەیلوولی ٢٠١٧ | FIFA min = ١٢٩ | FIFA min date = ئەیلوولی ٢٠١٢ | First game = {{fb|NIR}} ٠–١٣ {{fb-rt|ENG}}<br>([[بێڵفاست]]، ئایرلەندا؛ ١٨ی شوباتی ١٨٨٢) | Largest win = {{fb|NIR}} ٧–٠ {{fb-rt|SMR}}<br>([[سێراڤالێ]]، [[سان مارینۆ]]؛ ٧ی شوباتی ٢٠٠٧) | Largest loss = {{fb|NIR}} ٠–١٣ {{fb-rt|ENG}}<br>([[بێڵفاست]]، ئایرلەندا؛ ١٨ی شوباتی ١٨٨٢) | World cup apps = ٣ | World cup first = [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨|١٩٥٨]] | World cup best = قۆناغی چارەکی کۆتایی (١٩٥٨) | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ١ | Regional cup first = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٦|٢٠١٦]] | Regional cup best = قۆناغی ١٦ (٢٠١٦) }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئایرلەندای باکوور''' (بە ئینگلیزی: ''Northern Ireland national football team'') نوێنەرایەتی [[ئایرلەندای باکوور]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا. ھەڵبژاردەکە سێ جار بەشداری لە [[جامی جیھانیی فیفا]]دا کردووە و لە یەکەم بەشدارییدا لە ساڵی ١٩٥٨ گەیشتە قۆناغی چارەکی کۆتایی. ھەروەھا، لە ساڵی ٢٠١٦ بۆ یەکەمجار سەرکەوت بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]. == مێژوو == [[پەڕگە:Northern Ireland vs Czechoslovakia FIFA World Cup 1958.jpg|وێنۆک|ھالمستاد، ٨ی حوزەیرانی ١٩٥٨. یاریی نێوان ئایرلەندای باکوور و چیکۆسلۆڤاکیا لە یاریگای ئۆریانس ڤاڵ لە ھالمستاد (جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨). ویلبور کوش-ی ئایرلەندای باکوور تاکە گۆڵی یارییەکەی لە خولەکی ٢٠دا تۆمار کرد.]] === ساڵانی سەرەتا و دابەشبوون === ھەڵبژاردەی ئایرلەندای باکوور لە بنەڕەتدا وەک ھەڵبژاردەی «ئایرلەندا» لە ساڵی ١٨٨٢ دامەزرا، کە چوارەم کۆنترین ھەڵبژاردەی نیشتمانییە لە جیھاندا. دوای دابەشبوونی ئایرلەندا لە ساڵی ١٩٢١، [[یەکێتیی تۆپی پێی ئایرلەندا]] (FAI) لە باشوور دامەزرا. بۆ ماوەیەک، ھەردوو یەکێتییەکە (IFA و FAI) بانگەشەی نوێنەرایەتیکردنی تەواوی ئایرلەندایان دەکرد، بەڵام لە ساڵی ١٩٥٤دا، فیفا بڕیاری دا کە ھیچ کام لە ھەڵبژاردەکان ناتوانن بە ناوی «ئایرلەندا» یاری بکەن و ناوی فەرمییان بووە «ئایرلەندای باکوور» و «کۆماری ئایرلەندا». === جامی جیھانی ١٩٥٨ === یەکەم سەردەمی زێڕینی ھەڵبژاردەکە لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٥٨]] بوو. لەژێر سەرکردایەتیی ڕاھێنەر پیتەر دۆھێرتی و کاپتن دانی بلانچفلاوەر، و بە بوونی گۆڵپارێزی ئەفسانەیی [[ھاری گرێگ]]، ئایرلەندای باکوور سەرکەوت بۆ قۆناغی چارەکی کۆتایی و بووە بچووکترین وڵات کە گەیشتبێتە ئەو قۆناغە، ڕیکۆردێک کە تا ساڵی ٢٠١٨ مایەوە. === سەردەمی بیلی بینگام (١٩٨٢ و ١٩٨٦) === لەژێر سەرکردایەتیی ڕاھێنەر بیلی بینگام، ئایرلەندای باکوور دوو جار لەسەریەک سەرکەوت بۆ جامی جیھانی. لە [[جامی جیھانیی فیفای ١٩٨٢]]، بە بردنەوەیەکی مێژوویی ١-٠ لە ئیسپانیای میواندار، جیھانیان تووشی شۆک کرد و وەک یەکەمی گرووپەکەیان سەرکەوتن. === سەرکەوتن بۆ یۆرۆی ٢٠١٦ === [[پەڕگە:Northern Ireland national football team in 2021.jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئایرلەندای باکوور، پێش یارییەکەیان لەگەڵ بولگاریا، سۆفیا، ١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١.]] دوای چەندین ساڵ لە چاوەڕوانی، لەژێر ڕاھێنەرایەتی مایکڵ ئۆنیڵ، ئایرلەندای باکوور بۆ یەکەمجار لە مێژووی خۆیدا سەرکەوت بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] لە ساڵی ٢٠١٦. لەو پاڵەوانێتییەدا، بە بردنەوە لە ئوکراینا، وەک یەکێک لە باشترین ھەڵبژاردەکانی پلەی سێیەم، گەیشتنە قۆناغی ١٦.<ref name="Euro2016">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuro-2016/news/0257-0e9b0682a84d-2a8d5cb5f778-1000--northern-ireland-reach-last-16-after-turkey-beat-czechs/|سەردێڕ=Northern Ireland reach last 16|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=٢١ی حوزەیرانی ٢٠١٦}}</ref> == یاریگا == [[پەڕگە:Windsor Park redevelopment .jpg|وێنۆک|دیمەنێکی ناوەوەی پڕۆژەی نۆژەنکردنەوەی یاریگای ویندسۆر پارک لە کاتێکدا نزیکە لە تەواوبوون.]] یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی ئایرلەندای باکوور بریتییە لە [[ویندسۆر پارک]] (Windsor Park) لە پایتەختی وڵات، [[بێڵفاست]]. یاریگاکە جێگەی نزیکەی ١٨،٥٠٠ ھاندەر دەبێتەوە. == ھاندەران == ھاندەرانی ھەڵبژاردەکە بە "سوپای سەوز و سپی" (Green and White Army - GAWA) ناسراون. ئەوان بە دڵسۆزی و پەرۆشی و ھەڵسوکەوتی نموونەییان ناسراون و چەندین جار خەڵاتی "باشترین ھاندەر"یان لەلایەن یوفاوە پێ بەخشراوە. سروودی "Will Grigg's on Fire" لە یۆرۆی ٢٠١٦ ناوبانگێکی جیھانیی پەیدا کرد. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[ستیڤن دەیڤس]] | ٢٠٠٥–٢٠٢٣ | ١٤٠ | ١٣ |- | ٢ | [[پات جێنینگز]] | ١٩٦٤–١٩٨٦ | ١١٩ | ٠ |- | ٣ | [[ئارۆن ھیوز]] | ١٩٩٨–٢٠١٨ | ١١٢ | ١ |- | ٤ | '''[[جۆنی ئێڤانس]]''' | ٢٠٠٦–ئێستا | ١٠٧ | ٦ |- | ٥ | [[دەیڤد ھیلی]] | ٢٠٠٠–٢٠١٣ | ٩٥ | ٣٦ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[دەیڤد ھیلی]] | ٢٠٠٠–٢٠١٣ | ٣٦ | ٩٥ |- | ٢ | [[کایڵ لافێرتی]] | ٢٠٠٦–٢٠٢٢ | ٢٠ | ٨٩ |- | ٣ | [[بیلی گیلسپی]] | ١٩١٣–١٩٣٢ | ١٣ | ٢٥ |- | ٣ | [[کۆڵین کلارک]] | ١٩٨٦–١٩٩٣ | ١٣ | ٣٨ |- | ٥ | [[ستیڤن دەیڤس]] | ٢٠٠٥–٢٠٢٣ | ١٣ | ١٤٠ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Northern_Ireland_national_football_team ئینگلیزی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ئایرلەندای باکوور|شانشینی یەکگرتوو|ئەورووپا|ژیاننامە}} {{پۆلی کۆمنز|Northern Ireland national association football team}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ئایرلەندای باکوور]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە ئایرلەندای باکوور]] 6ui96s63xvbo52xmoo1xxk5x1i7vw9p 0 287127 1706722 1462559 2026-11-10T22:40:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706722 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = مەقدوونیای باکوور | Nickname = ''Рисови'' (Risovi - شێڕەپڵنگەکان) | Badge = Soccer North Macedonia.png | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی مەقدوونیای باکوور]] (FFM) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = بلاگۆیا میلێڤسکی | Captain = ئێنیس باردی | Most caps = [[گۆران پاندێڤ]] (١٢٢) | Top scorer = [[گۆران پاندێڤ]] (٣٨) | Home Stadium = [[تۆشێ پرۆیسکی ئارێنا]] | FIFA Trigramme = MKD | pattern_la1 = _mkd23h | pattern_b1 = _mkd23h | pattern_ra1 = _mkd23h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _mkd23a | pattern_b2 = _mkd23a | pattern_ra2 = _mkd23a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | pattern_la3 = _mkd23t | pattern_b3 = _mkd23t | pattern_ra3 = _mkd23t | pattern_sh3 = | pattern_so3 = | leftarm3 = 898987 | body3 = 000000 | rightarm3 = 898987 | shorts3 = 000000 | socks3 = 000000 | FIFA Rank = ٦٨ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/MKD|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - North Macedonia|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٤٦ | FIFA max date = تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ | FIFA min = ١٦٦ | FIFA min date = ئازاری ٢٠١٧ | First game = {{fb|SLO}} ١–٤ {{fb-rt|MKD}}<br>([[کرانی]]، [[سلۆڤێنیا]]؛ ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣) | Largest win = {{fb|LIE}} ١–١١ {{fb-rt|MKD}}<br>([[ئێشن]]، [[لیختنشتاین]]؛ ٩ی تشرینی دووەمی ١٩٩٦) | Largest loss = {{fb|ENG}} ٧–٠ {{fb-rt|MKD}}<br>([[مانچستەر]]، [[ئینگلتەرا]]؛ ١٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٣) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ١ | Regional cup first = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠|٢٠٢٠]] | Regional cup best = قۆناغی کۆمەڵەکان (٢٠٢٠) }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەقدوونیای باکوور''' (بە مەقدۆنی: ''Фудбалска репрезентација на Северна Македонија'')، کە بە نازناوی '''شێڕەپڵنگەکان''' (Рисови) ناسراوە، نوێنەرایەتی وڵاتی [[مەقدوونیای باکوور]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا. ھەڵبژاردەکە دوای جیابوونەوەی وڵاتەکە لە [[یوگۆسلاڤیا]] دامەزرا. گەورەترین دەستکەوتی مێژوویی بریتییە لە یەکەم سەرکەوتنیان بۆ پاڵەوانێتییەکی گەورە، کە [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] بوو. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتا === ھەڵبژاردەی مەقدوونیای باکوور یەکەم یاریی فەرمیی خۆی لە ١٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٩٣ بەرامبەر [[سلۆڤێنیا]] ئەنجام دا و بە ئەنجامێکی بەرچاوی ٤-١ سەرکەوتنی بەدەستھێنا. لە ساڵانی سەرەتادا، ھەڵبژاردەکە وەک یەکێک لە ھەڵبژاردە مامناوەندەکانی ئەورووپا مایەوە و نەیتوانی بگاتە ھیچ پاڵەوانێتییەکی گەورە، سەرەڕای بوونی یاریزانی بەھرەمەندی وەک دارکۆ پانچێڤ. === سەردەمی پاندێڤ و سەرکەوتن بۆ یۆرۆی ٢٠٢٠ === [[پەڕگە:Ukro-Maki (12).jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەقدوونیای باکوور]] سەردەمی زێڕینی ھەڵبژاردەکە بە دەرکەوتنی ئەفسانەی وڵاتەکە، [[گۆران پاندێڤ]]، دەستی پێکرد. لەژێر سەرکردایەتیی ئەو و نەوەیەکی نوێی یاریزانان، ھەڵبژاردەکە پێشکەوتنێکی گەورەی بەخۆیەوە بینی. ڕێگای سەرکەوتنیان بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٠]] لە ڕێگەی [[خولی نەتەوەکانی ئەورووپا]]وە بوو. دوای ئەوەی لە گرووپەکەیان لە ئاستی D سەرکەوتن، گەیشتنە قۆناغی پلەی ئۆف. لە یاریی پێш کۆتاییدا بە ئەنجامی ٢-١ لە کۆسۆڤۆیان بردەوە. لە ١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠، لە یاریی کۆتایی پلەی ئۆفدا لە تبلیسی، ڕووبەڕووی [[جۆرجیا]] بوونەوە. گۆران پاندێڤ تاکە گۆڵی یارییەکەی تۆمار کرد و بۆ یەکەمجار لە مێژووی خۆیاندا، وڵاتەکەی گەیاندە پاڵەوانێتییەکی گەورە.<ref name="Euro2020">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuro-2020/news/0263-10d2495b584f-7f726a760f33-1000--north-macedonia-qualify-for-euro-2020/|سەردێڕ=North Macedonia qualify for EURO 2020: Their full story|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠}}</ref> لە یۆرۆی ٢٠٢٠، ھەرچەندە ھەرسێ یارییەکەیان دۆڕاند، بەڵام گۆران پاندێڤ یەکەم گۆڵی مێژوویی وڵاتەکەی لە پاڵەوانێتییەکی گەورەدا تۆمار کرد. === بردنەوە مێژووییەکە لە ئەڵمانیا === لە ٣١ی ئازاری ٢٠٢١، لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠٢٢]]، مەقدوونیای باکوور یەکێک لە گەورەترین سوپرایزەکانی مێژووی تۆپی پێی تۆمار کرد کاتێک بە ئەنجامی ٢-١ لە [[ئەڵمانیا]]ی بردەوە لە شاری دویسبورگ. ئەمە یەکەم دۆڕانی ئەڵمانیا بوو لە پاڵاوتنەکانی جامی جیھانیدا لە ماوەی ٢٠ ساڵدا. == یاریگا == [[پەڕگە:Toše Proeski Arena 2.jpg|وێنۆک|تۆشێ پرۆیسکی ئارێنا]]] یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی مەقدوونیای باکوور بریتییە لە **[[تۆشێ پرۆیسکی ئارێنا]]** (Toše Proeski Arena) لە پایتەختی وڵات، [[سکۆپیێ]]. یاریگاکە بە ناوی گۆرانیبێژی بەناوبانگی وڵاتەکە، تۆشێ پرۆیسکی، ناونراوە و جێگەی نزیکەی ٣٣،٤٦٠ ھاندەر دەبێتەوە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[گۆران پاندێڤ]] | ٢٠٠١–٢٠٢١ | ١٢٢ | ٣٨ |- | ٢ | گۆسێ سێدلۆسکی | ١٩٩٦–٢٠١٠ | ١٠٠ | ٨ |- | ٣ | ڤێلیچێ شومولیکۆسکی | ٢٠٠٢–٢٠١٣ | ٨٤ | ١ |- | ٤ | ئارتیم شاکیری | ١٩٩٦–٢٠٠٦ | ٧٣ | ١٥ |- | ٥ | ئیگۆر میترێسکی | ٢٠٠١–٢٠١١ | ٧٠ | ١ |} === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە | یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[گۆران پاندێڤ]] | ٢٠٠١–٢٠٢١ | ٣٨ | ١٢٢ |- | ٢ | گیۆرگی ھریستۆڤ | ١٩٩٥–٢٠٠٣ | ١٦ | ٤٨ |- | ٣ | ئارتیم شاکیری | ١٩٩٦–٢٠٠٦ | ١٥ | ٧٣ |- | ٤ | '''[[ئەلێکساندەر تڕایکۆڤسکی]]''' | ٢٠١١–ئێستا | ٢١ | ٩١ |- | ٥ | گۆران مازنۆڤ | ٢٠٠١–٢٠٠٩ | ١٠ | ٤٥ |} ''یاریzanە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/North_Macedonia_national_football_team ئینگلیزی]، [https://mk.wikipedia.org/wiki/Македонска_фудбалска_репрезентација مەقدۆنی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|مەقدوونیای باکوور|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|North Macedonia national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مەقدوونیای باکوور]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە مەقدوونیای باکوور]] mtfu3q6igslpiiwp1xjw2e91tf18wyn 0 287128 1706715 1462560 2026-11-10T22:39:27Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706715 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = مۆنتینیگرۆ | Nickname = ''Hrabri sokoli'' (بازە ئازاکان) | Badge = Soccer Montenegro.png | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی مۆنتینیگرۆ]] (FSCG) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = [[ڕۆبێرت پرۆسینێچکی]] | Captain = [[ستێڤان یۆڤێتیچ]] | Most caps = [[فاتۆس بێچیرای]] (٨٦) | Top scorer = [[ستێڤان یۆڤێتیچ]] (٣٦) | Home Stadium = [[یاریگای شار، پۆدگۆریتسا]] | FIFA Trigramme = MNE | pattern_la1 = _mne24h | pattern_b1 = _mne24h | pattern_ra1 = _mne24h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _mne24hl | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _mne24a | pattern_b2 = _mne24a | pattern_ra2 = _mne24a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _mne24al | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | FIFA Rank = ٧٠ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/MNE|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Montenegro|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ١٦ | FIFA max date = حوزەیرانی ٢٠١١ | FIFA min = ١٩٩ | FIFA min date = حوزەیرانی ٢٠٠٧ | First game = {{fb|MNE}} ٢–١ {{fb-rt|HUN}}<br>([[پۆدگۆریتسا]]، مۆنتینیگرۆ؛ ٢٤ی ئازاری ٢٠٠٧) | Largest win = {{fb|MNE}} ٦–٠ {{fb-rt|SMR}}<br>([[پۆدگۆریتسا]]، مۆنتینیگرۆ؛ ١١ی ئەیلوولی ٢٠١٢) | Largest loss = {{fb|ENG}} ٧–٠ {{fb-rt|MNE}}<br>([[لەندەن]]، [[ئینگلتەرا]]؛ ١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆنتینیگرۆ''' (بە سڕبی: ''Фудбалска репрезентација Црне Горе'')، کە بە نازناوی '''بازە ئازاکان''' (Hrabri sokoli) ناسراوە، نوێنەرایەتی وڵاتی [[مۆنتینیگرۆ]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا. ھەڵبژاردەکە دوای جیابوونەوەی مۆنتینیگرۆ لە [[سڕبیا و مۆنتینیگرۆ]] لە ساڵی ٢٠٠٦ دامەزرا. گەورەترین دەستکەوتی مێژووییان گەیشتنیان بوو بە قۆناغی پلەی ئۆفی پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢]]. == مێژوو == === دامەزراندن و یەکەم یاری === پێш سەربەخۆیی لە ساڵی ٢٠٠٦، یاریزانانی مۆنتینیگرۆ لە چوارچێوەی ھەڵبژاردەکانی [[یوگۆسلاڤیا]] و دواتر [[سڕبیا و مۆنتینیگرۆ]] یارییان دەکرد. دوای ڕیفراندۆمی سەربەخۆیی، یەکێتیی تۆپی پێی مۆنتینیگرۆ دامەزرا و لە ساڵی ٢٠٠٧ بووە ئەندامی فەرمی لە [[فیفا]] و [[یوفا]]. یەکەم یاریی فەرمیی ھەڵبژاردەکە لە ٢٤ی ئازاری ٢٠٠٧ بوو بەرامبەر [[ھەنگاریا]] لە پایتەختی وڵات، [[پۆدگۆریتسا]]. لە کەشوھەوایەکی مێژوویی و پڕ لە حەماسەتدا، مۆنتینیگرۆ بە ئەنجامی ٢-١ یارییەکەی بردەوە. [[میرکۆ ڤوچینیچ]] یەکەم گۆڵی لە مێژووی ھەڵبژاردەکەدا لە ڕێگەی لێدانی سزاوە تۆمار کرد. === سەردەمی زێڕین و پلەی ئۆفی یۆرۆی ٢٠١٢ === باشترین قۆناغی مێژووی ھەڵبژاردەکە لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠١٢]] بوو. لەژێر سەرکردایەتیی ڕاھێنەر زلاتکۆ کرانچار و بە بوونی یاریزانانی وەک [[میرکۆ ڤوچینیچ]]، [[ستێڤان یۆڤێتیچ]] و [[سیمۆن ڤوکچێڤیچ]]، مۆنتینیگرۆ ئاستێکی نایابی پێشکەش کرد. ئەوان پلەی دووەمی گرووپەکەیان بەدەستھێنا، لەپێш سویسرا و وێڵزەوە، و تەنھا لە دوای [[ئینگلتەرا]]وە بوون. یەکێک لە دیارترین یارییەکانیان، یەکسانبوونێکی مێژوویی بوو بەرامبەر ئینگلتەرا لە پۆدگۆریتسا، کە تێیدا لە دۆڕانی ٢-٠ەوە گەڕانەوە و یارییەکەیان بە ٢-٢ یەکسان کردەوە. [[پەڕگە:Montenegro line-up, Czech Rp.-Montenegro EURO 2020 QR 10-06-2019.jpg|وێنۆک|پێکھاتەی یاریزانانی ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆنتینیگرۆ لە قۆناغی پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ٢٠٢٠ بەرامبەر کۆماری چێک (١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩، یاریگای ئاندەر، ئۆلۆمۆتس).]] بەم ئەنجامانە، گەیشتنە قۆناغی پلەی ئۆف، بەڵام بە کۆماری چێک دۆڕان و لە گەیشتن بە یەکەم پاڵەوانێتیی گەورەی خۆیان بێبەش بوون.<ref name="Euro2012">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/uefaeuro-2012/news/0257-0e9aa255b85a-ec3aa101d2b8-1000--czechs-hold-on-to-reach-poland-and-ukraine/|سەردێڕ=Czechs hold on to reach Poland and Ukraine|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=١٥ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> == یاریگا == [[پەڕگە:MontenegrinFans2.jpg|وێنۆک|یاریگای شار، پۆدگۆریتسا]] یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی مۆنتینیگرۆ بریتییە لە **[[یاریگای شار، پۆدگۆریتسا]]** (Stadion pod Goricom) لە [[پۆدگۆریتسا]]ی پایتەخت. یاریگاکە جێگەی نزیکەی ١٥،٢٣٠ ھاندەر دەبێتەوە و بە "قەڵای بازەکان" ناسراوە. == ڕکابەرییەکان == ڕکابەریی سەرەکیی مۆنتینیگرۆ لەگەڵ **[[سڕبیا]]**یە. یارییەکانی نێوانیان بە "دێربیی براکان" (Братски дерби) ناسراوە، کە زیاتر ڕەھەندێکی برایانەی ھەیە بەھۆی مێژووی ھاوبەشیانەوە، بەڵام لەناو یاریگادا ڕکابەرییەکی توندیان ھەیە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[فاتۆس بێچیرای]] | ٢٠٠٩–٢٠٢٢ | ٨٦ | ١٦ |- | ٢ | '''[[ستێڤان یۆڤێتیچ]]''' | ٢٠٠٧–ئێستا | ٧٨ | ٣٦ |- | ٣ | '''[[ستێفان ساڤیچ]]''' | ٢٠١٠–ئێستا | ٧٣ | ٩ |- | ٤ | [[ژارکۆ تۆماشێڤیچ]] | ٢٠١٠–٢٠٢٣ | ٦٢ | ٥ |- | ٥ | [[ئێلساد زڤێرۆتیچ]] | ٢٠٠٨–٢٠١٧ | ٦١ | ٥ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | '''[[ستێڤان یۆڤێتیچ]]''' | ٢٠٠٧–ئێستا | ٣٦ | ٧٨ |- | ٢ | [[میرکۆ ڤوچینیچ]] | ٢٠٠٧–٢٠١٧ | ١٧ | ٤٦ |- | ٣ | [[فاتۆس بێچیرای]] | ٢٠٠٩–٢٠٢٢ | ١٦ | ٨٦ |- | ٤ | '''[[ستێفان موگۆشا]]''' | ٢٠١٥–ئێستا | ١٥ | ٥٨ |- | ٥ | [[دەیان دامیانۆڤیچ]] | ٢٠٠٨–٢٠١٥ | ٨ | ٣٠ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Montenegro_national_football_team ئینگلیزی]، [https://sr.wikipedia.org/wiki/Фудбалска_репрезентација_Црне_Горе سڕبی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|مۆنتینیگرۆ|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Montenegro national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆنتینیگرۆ]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە مۆنتینیگرۆ]] ilqxozy43h9tqtfqrc6oj284urse6ut 0 287130 1706714 1541019 2026-11-10T22:39:17Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706714 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national football team | Name = مۆناکۆ | Nickname = ''Les Rouges et Blancs'' (سوور و سپییەکان) | Badge = Flag of Monaco (bordered).svg | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی مۆناکۆ]] (FMF) | Confederation = ھیچیان (نائەندام لە فیفا و یوفا) | Sub-confederation = [[کۆنیفا]] | Coach = | Captain = | Most caps = ئۆلیڤیێ لێکنەر (٦٢) | Top scorer = ئۆلیڤیێ لێکنەر (١٧) | Home Stadium = [[یاریگای لویسی دووەم]] | FIFA Trigramme = | pattern_la1 = _white_stripes_thin1 | pattern_b1 = _almeria1819h | pattern_ra1 = _white_stripes_thin1 | pattern_sh1 = | pattern_so1 = | leftarm1 = FFFFFF | body1 = FF0000 | rightarm1 = FFFFFF | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _NT2015 | pattern_b2 = _NT2015 | pattern_ra2 = | pattern_sh2 = _adidasred | pattern_so2 = _adidasred | leftarm 2 = FF0000 | body2 = FF0000 | rightarm2 = | shorts2 = FF0000 | socks2 = FF0000 | FIFA Rank = | FIFA max = | FIFA min = | First game = {{fb|GIB}} 5–0 {{fb-rt|MCO}}<br/>([[Gibraltar]]; 11 June 2000) | Largest win = {{fb|MCO}} 13–1 {{fb-rt|Chechnya}}<br />([[Cap-d'Ail]], [[France]]; 18 February 2006) | Largest loss = {{fb|Sápmi}} 21–1 {{fb-rt|MCO}}<br /> ([[Hyères]], [[France]]; 24 November 2006) | World cup apps = ٠ | Regional name = | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆناکۆ''' (بە فەڕەنسی: ''Équipe de Monaco de football'') نوێنەرایەتی میرنشینی [[مۆناکۆ]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا. گرنگترین تایبەتمەندیی ئەم ھەڵبژاردەیە ئەوەیە کە **ئەندامی [[فیفا]] و [[یوفا]] نییە**، بۆیە مافی بەشداریکردنی لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفا]] و [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]دا نییە. لەبری ئەوە، ھەڵبژاردەکە لە پاڵەوانێتییەکانی تایبەت بە ھەرێم و قەوارە نائەندامەکان لە فیفا، وەک [[کۆنیفا]]، بەشداری دەکات. == مێژوو و ھۆکاری نائەندامێتی لە فیفا == یەکێتیی تۆپی پێی مۆناکۆ لە ساڵی ٢٠٠٠ دامەزرا و ھەوڵیدا ببێتە ئەندامی فیفا و یوفا. بەڵام داواکارییەکەیان ڕەتکرایەوە. ھۆکاری سەرەکیی ئەم ڕەتکردنەوەیە ئەوە بوو کە مۆناکۆ خاوەنی خولێکی نیشتمانیی سەربەخۆ نییە؛ یانەکانی مۆناکۆ، لەنێویاندا یانە بەناوبانگەکەی [[یانەی تۆپی پێی مۆناکۆ|AS Monaco]]، لە سیستەمی خولەکانی فەڕەنسادا یاری دەکەن. ھەروەھا، لە ساڵانی دواییدا، یوفا یاساکانی خۆی توندتر کرد و داوای ئەندامێتی لە [[نەتەوە یەکگرتووەکان]]ی دەکرد، کە مۆناکۆ ئەندامە، بەڵام بڕیارێکی ساڵی ٢٠١٤ی یوفا، وڵاتانی زۆر بچووکی وەک مۆناکۆی لە ئەندامێتیی نوێ دوورخستەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/insideuefa/about-uefa/news/0253-0d7b2750e302-6047c87c02b2-1000--congress-in-astana/|سەردێڕ=UEFA Congress in Astana|بڵاوکەرەوە=UEFA.com}}</ref> === جامی جیھانیی VIVA ٢٠٠٦ === گەورەترین دەستکەوتی ھەڵبژاردەی مۆناکۆ لە مێژوویدا، گەیشتنیان بوو بە یاریی کۆتایی یەکەمین **جامی جیھانیی VIVA** لە ساڵی ٢٠٠٦، کە پاڵەوانێتییەک بوو بۆ ئەو نەتەوانەی ئەندامی فیفا نەبوون. لەو پاڵەوانێتییەدا، مۆناکۆ ئاستێکی بەرزی پێشکەش کرد و پلەی دووەمی بەدەستھێنا، دوای ئەوەی لە یاریی کۆتاییدا بە ئەنجامێکی گەورەی ٢١-١ بە ھەڵبژاردەی سامی (Sápmi) دۆڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.rsssf.com/tablesv/vivacup06.html|سەردێڕ=VIVA World Cup 2006|بڵاوکەرەوە=RSSSF}}</ref> == جیاوازی لەگەڵ یانەی AS Monaco == زۆرجار ھەڵە تێگەیشتن لە نێوان **ھەڵبژاردەی نیشتمانیی مۆناکۆ** و **یانەی تۆپی پێی AS Monaco** دروست دەبێت. * **یانەی AS Monaco:** یانەیەکی پیشەگەری زۆر بەناوبانگە کە لە [[خولی فەڕەنسا]] (Ligue 1) یاری دەکات و یەکێکە لە یانە سەرکەوتووەکانی فەڕەنسا. * **ھەڵبژاردەی مۆناکۆ:** ھەڵبژاردەیەکی نیشتمانییە کە نوێنەرایەتی میرنشینەکە دەکات و لە یاریزانی نیمچە-پیشەگەر پێکدێت و لە دەرەوەی چوارچێوەی فیفادایە. == یاریگا == [[پەڕگە:Monaco Stade Louis-II 1.jpg|وێنۆک|یاریگای لویسی دووەم]] ھەڵبژاردەی نیشتمانیی مۆناکۆ یارییەکانی خۆی لە **[[یاریگای لویسی دووەم]]** (Stade Louis II) ئەنجام دەدات، کە ھەمان یاریگای یانەی AS Monacoـیە و جێگەی نزیکەی ١٨،٥٢٣ ھاندەر دەبێتەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Monaco_national_football_team ئینگلیزی]، [https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89quipe_de_Monaco_de_football فەڕەنسی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|مۆناکۆ|ئەورووپا}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆناکۆ]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە مۆناکۆ]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییە نافیفاکان]] [[پۆل:تۆپی پێ لە مۆناکۆ]] s7m5o1via9t86ubw3au9odq5vwfaarb 0 287133 1706716 1541020 2026-11-10T22:39:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706716 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national football team | Name = مۆڵدۆڤا | Nickname = ''Băieții noștri'' (کوڕەکانمان) | Badge = Soccer Moldova.png | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی مۆڵدۆڤا]] (FMF) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = سێرگی کلێشچێنکۆ | Captain = ڤادیم ڕاتسا | Most caps = [[ئەلێکساندرۆ ئێپوریانو]] (١٠٠) | Top scorer = سێرگی کلێشچێنکۆ (١١) | Home Stadium = [[یاریگای زیمبرو]] | FIFA Trigramme = MDA | pattern_la1 = _mda22h | pattern_b1 = _mda22h | pattern_ra1 = _mda22h | pattern_sh1 = _mda22h | pattern_so1 = _mda22h | leftarm1 = 0000DD | body1 = 0000DD | rightarm1 = 0000DD | shorts1 = 0000DD | socks1 = 0000DD | pattern_la2 = _mda22a | pattern_b2 = _mda22a | pattern_ra2 = _mda22a | pattern_sh2 = _mda22a | pattern_so2 = _mda22a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFBB00 | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFBB00 | socks2 = FFBB00 | pattern_la3 = _mda22t | pattern_b3 = _mda22t | pattern_ra3 = _mda22t | pattern_sh3 = _mda22t | pattern_so3 = _mda22t | leftarm3 = FF0000 | body3 = FF0000 | rightarm3 = FF0000 | shorts3 = FF0000 | socks3 = FF0000 | FIFA Rank = ١٥٣ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/MDA|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Moldova|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٣٧ | FIFA max date = نیسانی ٢٠٠٨ | FIFA min = ١٨١ | FIFA min date = تشرینی دووەمی ٢٠٢٠ | First game = {{fb|MDA|1991}} ٢–٤ {{fb-rt|GEO}}<br>([[کیشیناو]]، مۆڵدۆڤا؛ ٢ی تەممووزی ١٩٩١) | Largest win = {{fb|PAK}} ٠–٥ {{fb-rt|MDA|1991}}<br>([[عەممان]]، [[ئوردن]]؛ ١٨ی ئابی ١٩٩٢) | Largest loss = {{fb|SWE}} ٦–٠ {{fb-rt|MDA|1991}}<br>([[گۆتەنبێرگ]]، [[سوێد]]؛ ٦ی حوزەیرانی ٢٠٠١)<br>{{fb|DEN}} ٨–٠ {{fb-rt|MDA|1991}}<br>([[ھێرنینگ]]، [[دانمارک]]؛ ٢٨ی ئازاری ٢٠٢١) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆڵدۆڤا''' (بە ڕۆمانی: ''Echipa națională de fotbal a Moldovei'') نوێنەرایەتی وڵاتی [[مۆڵدۆڤا]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا. ئەم ھەڵبژاردەیە دوای سەربەخۆیی مۆڵدۆڤا لە [[یەکێتیی سۆڤیەت]] لە ساڵی ١٩٩١ دامەزرا. تا ئێستا، مۆڵدۆڤا نەیتوانیوە سەرکەوێت بۆ ھیچ پاڵەوانێتییەکی گەورەی وەک [[جامی جیھانیی فیفا]] یان [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]]. بەڵام لە ساڵانی دواییدا، ئاستی ھەڵبژاردەکە پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتا === ھەڵبژاردەی مۆڵدۆڤا یەکەم یاریی نافەرمی خۆی لە ٢ی تەممووزی ١٩٩١ بەرامبەر [[جۆرجیا]] ئەنجام دا. یەکەم بەشدارییان لە پاڵاوتنەکاندا بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٩٦]] بوو. لەو پاڵاوتنانەدا، مۆڵدۆڤا ئەنجامێکی مێژوویی تۆمار کرد کاتێک لە ٧ی ئەیلوولی ١٩٩٤ بە ئەنجامی ٣-٢ لە [[نەمسا]]ی بردەوە. === ساڵانی ٢٠٠٠ و ٢٠١٠ === لە دەیەکانی دواتردا، مۆڵدۆڤا وەک یەکێک لە ھەڵبژاردە لاوازەکانی ئەورووپا مایەوە، ھەرچەندە جاروبار ئەنجامی بەرچاوی تۆمار دەکرد، وەک یەکسانبوون لەگەڵ تورکیا لە ساڵی ٢٠٠٧ و بردنەوە لە فینلاند لە ساڵی ٢٠١٠. === پێشکەوتنی ئەم دواییانە === [[پەڕگە:AUT vs. MDA 2015-09-05 (004).jpg|وێنۆک|تیپی ھەڵبژاردەی مۆڵدۆڤا پێش یارییەکەیان بەرامبەر نەمسا لە چوارچێوەی پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ٢٠١٦ (گرووپی G)، لە ٥ی ئەیلوولی ٢٠١٥ لە یاریگای ئێرنست-ھاپڵ لە ڤیێنا. یاریزانەکان لە چەپەوە بۆ ڕاست: <br> ڕیزی یەکەم: Ilie Cebanu, Victor Golovatenco, Eugeniu Cebotaru, Nicolae Milinceanu, Igor Armaş. <br> ڕیزی دووەم: Alexandru Dedov, Artur Patraş, Andrei Cojocari, Iulian Erhan, Ion Jardan و Gheorghe Andronic.]] لەژێر سەرکردایەتیی ڕاھێنەری ئێستا و گۆڵکاری مێژوویی ھەڵبژاردەکە، سێرگی کلێشچێنکۆ، مۆڵدۆڤا لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]دا ئاستێکی نایابی پێشکەش کرد. ئەوان توانیان لە یاریگای خۆیاندا بە ئەنجامی ٣-٢ لە پۆڵەندای خاوەن [[ڕۆبێرت لێڤاندۆفسکی]] ببەنەوە، دوای ئەوەی بە دوو گۆڵ لە دواوە بوون. ھەروەھا، لەگەڵ کۆماری چێکیش یەکسان بوون. تا دوا یاریی پاڵاوتنەکان، مۆڵدۆڤا چانسی سەرکەوتنی ھەبوو، بەڵام بە دۆڕان بەرامبەر کۆماری چێک، لە گەیشتن بە یەکەم پاڵەوانێتیی گەورەی خۆی بێبەش بوو.<ref name="Euro2024">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/0287-1981d798cd69-3738cfb403de-1000--czechia-3-0-moldova-hosts-reach-euro-2024-at-visitors-exp/|سەردێڕ=Czechia 3-0 Moldova: Hosts reach EURO 2024 at visitors' expense|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣}}</ref> == یاریگا == [[پەڕگە:Zimbru Stadium.JPG|وێنۆک|یاریگای زیمبرو]] یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی مۆڵدۆڤا بریتییە لە **[[یاریگای زیمبرو]]** (Stadionul Zimbru) لە پایتەختی وڵات، [[کیشیناو]]. یاریگاکە جێگەی نزیکەی ١٠،٤٠٠ ھاندەر دەبێتەوە. == ڕکابەرییەکان == ڕکابەریی سەرەکیی مۆڵدۆڤا لەگەڵ **[[ڕۆمانیا]]**یە. ئەم ڕکابەرییە زیاتر ڕەھەندێکی کولتووری و مێژوویی ھەیە بەھۆی ھاوبەشیی زمان و مێژووی نێوانیانەوە. یارییەکانی نێوانیان بە "دێربیی سێ ڕەنگەکان" (Derbiul Tricolor) ناسراوە، چونکە ئاڵای ھەردوو وڵات لە ھەمان سێ ڕەنگ پێکدێت. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[ئەلێکساندرۆ ئێپوریانو]] | ٢٠٠٦–٢٠٢١ | ١٠٠ | ٧ |- | ٢ | [[ڤیکتۆر گۆلۆڤاتێنکۆ]] | ٢٠٠٤–٢٠١٧ | ٧٩ | ٣ |- | ٣ | [[ڕادوو ڕێبێجا]] | ١٩٩١–٢٠٠٨ | ٧٤ | ٧ |- | ٤ | [[سێرگی کلێشچێنکۆ]] | ١٩٩١–٢٠٠٦ | ٦٩ | ١١ |- | ٥ | '''[[ئارتور یۆنیتسا]]''' | ٢٠٠٩–ئێستا | ٦٨ | ٣ |} ''یاریzanە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | سێرگی کلێشچێنکۆ | ١٩٩١–٢٠٠٦ | ١١ | ٦٩ |- | ٢ | [[سێرگی ڕۆگاچیۆڤ]] | ١٩٩٦–٢٠٠٧ | ٩ | ٥٢ |- | ٣ | '''[[یۆن نیکۆلایێسکۆ]]''' | ٢٠١٨–ئێستا | ٩ | ٤٤ |- | ٤ | [[ڤیۆرێل فرونزا]] | ٢٠٠٢–٢٠١٥ | ٧ | ٣٧ |- | ٤ | [[ڕادوو ڕێبێجا]] | ١٩٩١–٢٠٠٨ | ٧ | ٧٤ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Moldova_national_football_team ئینگلیزی]، [https://ro.wikipedia.org/wiki/Echipa_na%C8%9Bional%C4%83_de_fotbal_a_Moldovei ڕۆمانی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|مۆڵدۆڤا|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Moldova national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی مۆڵدۆڤا]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە مۆڵدۆڤا]] skyctsqwoc4y08svjwyiibm9xze0r5y 0 287134 1706711 1458818 2026-11-10T22:38:47Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە، ماڵتا-کۆلکە) 1706711 wikitext text/x-wiki {{Infobox national football team | Name = ماڵتا | Nickname = ''Il-Kavallieri'' (سوورچاکەکان - The Knights) | Badge = Malta national football team crest.svg | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی ماڵتا]] (MFA) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = داڤیدێ ماززۆنتا | Captain = ستیڤ بۆرگ | Most caps = [[مایکڵ میفسود]] (١٤٣) | Top scorer = [[مایکڵ میفسود]] (٤٢) | Home Stadium = [[یاریگای نیشتمانی (تا کالی)|یاریگای نیشتمانی]] | FIFA Trigramme = MLT | pattern_la1 = _mlt22h | pattern_b1 = _mlt22h | pattern_ra1 = _mlt22h | pattern_sh1 = _mlt22h | pattern_so1 = _mlt22h | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _mlt22a | pattern_b2 = _mlt22a | pattern_ra2 = _mlt22a | pattern_sh2 = _mlt22a | pattern_so2 = _mlt22a | leftarm2 = FFFFFF | body2 = FFFFFF | rightarm2 = FFFFFF | shorts2 = FFFFFF | socks2 = FFFFFF | FIFA Rank = ١٧١ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/MLT|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Malta|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٦٦ | FIFA max date = ئەیلوولی ١٩٩٥ | FIFA min = ١٩١ | FIFA min date = تەممووزی ٢٠١٧ | First game = {{fb|MLT}} ٢–٣ {{fb-rt|AUT}}<br>([[گزیرا]]، ماڵتا؛ ٢٤ی شوباتی ١٩٥٧) | Largest win = {{fb|MLT}} ٧–١ {{fb-rt|LIE}}<br>([[تا کالی]]، ماڵتا؛ ٢٦ی ئازاری ٢٠٠٨) | Largest loss = {{fb|ESP}} ١٢–١ {{fb-rt|MLT}}<br>([[سێڤیلیا]]، [[ئیسپانیا]]؛ ٢١ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٣) | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ماڵتا''' (بە ماڵتی: ''Tim nazzjonali tal-futbol ta' Malta'') نوێنەرایەتی وڵاتی دوورگەیی [[ماڵتا]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا. وەک یەکێک لە بچووکترین وڵاتانی ئەندام لە [[یوفا]]، ھەڵبژاردەکە بە شێوەیەکی سەرەکی لە یاریزانی خولی ناوخۆیی پێکدێت. سەرەڕای ئەوەی تا ئێستا نەیتوانیوە سەرکەوێت بۆ ھیچ پاڵەوانێتییەکی گەورە، بەڵام چەندین جار ئەنجامی بەرچاوی تۆمار کردووە و بەوە ناسراوە کە ڕکابەرێکی سەختە لە یاریگای خۆیدا. == مێژوو == === ساڵانی سەرەتا === ھەڵبژاردەی ماڵتا یەکەم یاریی فەرمیی خۆی لە ٢٤ی شوباتی ١٩٥٧ ئەنجام دا، کە یارییەکی دۆستانە بوو بەرامبەر [[نەمسا]] و بە ئەنجامی ٣-٢ دۆڕا. یەکێتیی تۆپی پێی ماڵتا لە ساڵی ١٩٥٩ بووە ئەندامی [[فیفا]] و لە ساڵی ١٩٦٠ بووە ئەندامی یوفا. یەکەم بەشدارییان لە پاڵاوتنەکاندا بۆ [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٦٤]] بوو. === یارییە مێژووییەکان === * **یەکەم سەرکەوتنی فەرمی (١٩٧٥):** لە ٢٣ی شوباتی ١٩٧٥، ماڵتا یەکەم سەرکەوتنی خۆی لە یارییەکی فەرمیدا بەدەستھێنا کاتێک لە پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ١٩٧٦ بە ئەنجامی ٢-٠ لە [[یۆنان]]ی بردەوە. * **یارییە مشتومڕاوییەکەی ئیسپانیا (١٩٨٣):** یەکێک لە بەناوبانگترین یارییەکانی مێژووی ھەڵبژاردەکە، یاریی کۆتایی پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ١٩٨٤ بوو بەرامبەر [[ئیسپانیا]]. ئیسپانیا پێویستی بە بردنەوە بوو بە جیاوازی ١١ گۆڵ بۆ ئەوەی سەرکەوێت. بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو، یارییەکە بە ئەنجامی ١٢-١ لە بەرژەوەندیی ئیسپانیا کۆتایی ھات، کە بووە ھۆی دروستبوونی گومان و مشتومڕێکی زۆر لەسەر ئەنجامەکە.<ref name="Spain1983">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.marca.com/en/football/spanish-football/2018/12/20/5c1b527b22601d29028b45a6.html|سەردێڕ=The mystery of Spain's 12-1 win over Malta|بڵاوکەرەوە=Marca|ڕێکەوت=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨}}</ref> * **سەرکەوتنە بەرچاوەکان:** لە ساڵی ٢٠٠٦، ماڵتا سەرکەوتنێکی مێژوویی تۆمار کرد کاتێک بە ئەنجامی ٢-١ لە [[ھەنگاریا]]ی بردەوە. ھەروەھا، لە ساڵی ٢٠٠٨ گەورەترین سەرکەوتنی مێژوویی خۆی تۆمار کرد کاتێک بە ئەنجامی ٧-١ لە [[لیختنشتاین]]ی بردەوە. [[پەڕگە:Paul-mbong-malta-2021.png|وێنۆک|پاوڵ مبۆنگ لە کاتی یاریکردن بۆ ماڵتا لە ساڵی ٢٠٢١.]] == یاریگا == [[پەڕگە:Ta' Qali National Stadium Main Tribune.jpg|وێنۆک|یاریگای نیشتمانی (تا کالی)]] یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی ماڵتا بریتییە لە **[[یاریگای نیشتمانی (تا کالی)|یاریگای نیشتمانی]]** (بە ماڵتی: Grawnd Nazzjonali) لە ناوچەی تا کالی (Ta' Qali). یاریگاکە جێگەی نزیکەی ١٧،٧٩٧ ھاندەر دەبێتەوە و گەورەترین یاریگایە لە وڵاتەکەدا. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | [[مایکڵ میفسود]] | ٢٠٠٠–٢٠٢٠ | ١٤٣ | ٤٢ |- | ٢ | داڤید کارابۆت | ١٩٨٧–٢٠٠١ | ١٢٢ | ١٢ |- | ٣ | کارمێل بوزوتیل | ١٩٨٢–٢٠٠١ | ١١٣ | ٢٣ |- | ٤ | جۆ بریسنات | ١٩٨٤–٢٠٠١ | ١٠١ | ١ |- | ٥ | '''[[ئاندرێ ئاگیوس]]''' | ٢٠٠٦–ئێستا | ١٠٣ | ٦ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | [[مایکڵ میفسود]] | ٢٠٠٠–٢٠٢٠ | ٤٢ | ١٤٣ |- | ٢ | کارمێل بوزوتیل | ١٩٨٢–٢٠٠١ | ٢٣ | ١١٣ |- | ٣ | داڤید کارابۆت | ١٩٨٧–٢٠٠١ | ١٢ | ١٢٢ |- | ٤ | ھوبێرت سۆدا | ١٩٨٨–١٩٩٩ | ٨ | ٥٠ |- | ٥ | ڕایمۆند زوت | ١٩٧٣–١٩٨٥ | ٨ | ٥٥ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Malta_national_football_team ئینگلیزی]، [https://mt.wikipedia.org/wiki/Tim_nazzjonali_tal-futbol_ta%27_Malta ماڵتی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|ماڵتا|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Malta national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} {{ماڵتا-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی ماڵتا]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە ماڵتا]] 4kn4650m98jr6cavydr3xg3co5r3qtb 0 287135 1706704 1541016 2026-11-10T22:37:37Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە، تۆپی پێ-کۆلکە) 1706704 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox national football team | Name = لۆکسمبۆرگ | Nickname = ''D'Roud Léiwen'' (شێرە سوورەکان) | Badge = Soccer Luxembourg.png | Badge_size = 110px | Association = [[یەکێتیی تۆپی پێی لۆکسمبۆرگ]] (FLF) | Confederation = [[یوفا]] (ئەورووپا) | Coach = لوک ھۆڵتز | Captain = لۆران یانس | Most caps = ماریۆ موتچ (١٠٢) | Top scorer = جێرسۆن ڕۆدریگز (٢١) | Home Stadium = یاریگای لۆکسمبۆرگ | FIFA Trigramme = LUX | pattern_la1 = _lux24h | pattern_b1 = _lux24h | pattern_ra1 = _lux24h | pattern_sh1 = | pattern_so1 = _lux24l | leftarm1 = FF0000 | body1 = FF0000 | rightarm1 = FF0000 | shorts1 = FF0000 | socks1 = FF0000 | pattern_la2 = _lux24a | pattern_b2 = _lux24a | pattern_ra2 = _lux24a | pattern_sh2 = | pattern_so2 = _lux24l | leftarm2 = 00004F | body2 = 00004F | rightarm2 = 00004F | shorts2 = 00004F | socks2 = 00004F | pattern_la3 = _lux24t | pattern_b3 = _lux24t | pattern_ra3 = _lux24t | pattern_sh3 = | pattern_so3 = _lux24l | leftarm3 = FFFFFF | body3 = FFFFFF | rightarm3 = FFFFFF | shorts3 = FFFFFF | socks3 = FFFFFF | FIFA Rank = ٨٧ (تا ٤ی نیسانی ٢٠٢٤)<ref name="FIFA Rank">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://inside.fifa.com/fifa-world-ranking/LUX|سەردێڕ=FIFA Men's Ranking - Luxembourg|بڵاوکەرەوە=FIFA|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٣}}</ref> | FIFA max = ٨٢ | FIFA max date = ئەیلوولی ٢٠١٨ | FIFA min = ١٩٥ | FIFA min date = ئابی ٢٠٠٦ | First game = {{fb|LUX}} ١–٤ {{fb|FRA}}<br>([[لۆکسمبۆرگ (شار)|لۆکسمبۆرگ]]، لۆکسمبۆرگ؛ ٢٩ی تشرینی یەکەمی ١٩١١) | Largest win = {{fb|AFG}} ٠–٦ {{fb-rt|LUX}}<br>([[لۆکسمبۆرگ]]، لۆکسمبۆرگ؛ ٨ی ئابی ١٩٤٨) | Largest loss = {{unbulleted list|{{fb|GER}} ٩–٠ {{fb-rt|LUX}}<br>([[بەرلین]]، [[ئەڵمانیا]]؛ ٤ی ئابی ١٩٣٦)|{{fb|ENG}} ٩–٠ {{fb-rt|LUX}}<br>([[لۆکسمبۆرگ]]، لۆکسمبۆرگ؛ ١٩ی تشرینی یەکەمی ١٩٦٠)|{{fb|ENG}} ٩–٠ {{fb-rt|LUX}}<br>([[لەندەن]]، [[ئینگلتەرا]]؛ ١٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٨٢)}} | World cup apps = ٠ | Regional name = [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپا]] | Regional cup apps = ٠ }} '''ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لۆکسمبۆرگ''' (بە لۆکسمبۆرگی: ''Lëtzebuergesch Foussballnationalekipp'')، کە بە نازناوی '''شێرە سوورەکان''' (D'Roud Léiwen) ناسراوە، نوێنەرایەتی میرنشینی [[لۆکسمبۆرگ]] دەکات لە پاڵەوانێتییە نێودەوڵەتییەکانی تۆپی پێدا. بۆ ماوەیەکی درێژ، لۆکسمبۆرگ بە یەکێک لە لاوازترین ھەڵبژاردەکانی جیھان دادەنرا و زۆرجار بە ئاسانی یارییەکانی دەدۆڕاند. بەڵام لە ساڵانی دواییدا، ھەڵبژاردەکە پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینیوە و بووەتە ڕکابەرێکی سەختتر. == مێژوو == [[پەڕگە:Luxembourg National Football Team 11 November 1924.jpg|وێنۆک|ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لۆکسمبۆرگ لە ١١ی تشرینی دووەمی ١٩٢٤، ئەو ڕۆژەی کە لە یاریگای ستاد بێرژێر لە پاریس بەرامبەر فەڕەنسا (تیپی B) یارییان کرد. ئەنجامی کۆتایی ٣-٣ بوو.]] === ساڵانی سەرەتا و سوپرایزی ١٩٦٤ === لۆکسمبۆرگ یەکەم یاریی خۆی لە ساڵی ١٩١١ ئەنجام دا. لە دەیان ساڵی سەرەتادا، ئەنجامەکانیان زۆر لاواز بوو. بەڵام گەورەترین و درەوشاوەترین دەستکەوتی مێژووییان لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ١٩٦٤]] بوو. لە قۆناغی دووەمی پاڵاوتنەکاندا، ڕووبەڕووی ھەڵبژاردەی بەھێزی [[ھۆڵەندا]] بوونەوە. دوای یەکسانبوون لە یاریی چووندا، لە یاریی گەڕانەوەدا لە [[ڕۆتەردام]]، لۆکسمبۆرگ بە شێوەیەکی چاوەڕواننەکراو بە ئەنجامی ٢-١ سەرکەوت و ھۆڵەندای لە پاڵەوانێتییەکە دەرکرد، کە بە یەکێک لە گەورەترین سوپرایزەکانی مێژووی تۆپی پێ دادەنرێت. بەمەش گەیشتنە قۆناغی چارەکی کۆتایی. لەو قۆناغەدا، دوای دوو یاریی یەکسانبوون بەرامبەر [[دانمارک]]، لە یاریی سێیەمی یەکلاکەرەوەدا بە ئەنجامی ١-٠ دۆڕان و لە گەیشتن بە قۆناغی پێш کۆتایی بێبەش بوون.<ref name="Euro1964">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.uefa.com/european-qualifiers/history/news/0253-0d7b27529424-645396556487-1000--when-luxembourg-shook-the-world/|سەردێڕ=When Luxembourg shook the world against the Netherlands|بڵاوکەرەوە=UEFA|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> === سەردەمی تاریکی و پێشکەوتنی نوێ === دوای دەستکەوتەکەی ١٩٦٤، لۆکسمبۆرگ گەڕایەوە بۆ دۆخی پێشووی و بۆ ماوەی دەیان ساڵ ئەنجامەکانی زۆر خراپ بوون. لە نێوان ساڵانی ١٩٩٥ بۆ ٢٠٠٧، ھەڵبژاردەکە ھیچ یارییەکی فەرمیی نەبردەوە. لە ساڵی ٢٠١٠ەوە، بە ھاتنی ڕاھێنەر لوک ھۆڵتز و دەرکەوتنی نەوەیەکی نوێی یاریزانی پیشەگەر، ھەڵبژاردەکە پێشکەوتنێکی بەرچاوی بەخۆیەوە بینی. دیارترین ئەنجامی ئەم قۆناغە، یەکسانبوونێکی مێژوویی بوو بە ئەنجامی ٠-٠ لەگەڵ [[فەڕەنسا]]ی финалиستی یۆرۆ لە پاریس لە پاڵاوتنەکانی [[جامی جیھانیی فیفای ٢٠١٨]]. [[پەڕگە:Luxembourg - Ukraine 2015 (1).jpg|وێنۆک|یاریی نێوان ئوکراینا و لۆکسمبۆرگ لە ١٤ی حوزەیرانی ٢٠١٥، لە چوارچێوەی پاڵاوتنەکانی یۆرۆی ٢٠١٦ی یوفا - گرووپی C.]] لە پاڵاوتنەکانی [[جامی نەتەوەکانی ئەورووپای ٢٠٢٤]]، لۆکسمبۆرگ باشترین ئەنجامی مێژوویی خۆی لە پاڵاوتنەکاندا بەدەستھێنا و بە کۆکردنەوەی ١٧ خاڵ، پلەی سێیەمی گرووپەکەی بەدەستھێنا و گەیشتە قۆناغی پلەی ئۆف، بەڵام بە [[جۆرجیا]] دۆڕا. == یاریگا == [[پەڕگە:Stade de Luxembourg, Luxembourg vs Azebaidjan 2021-09-01 (103).jpg|وێنۆک|یاریگای لۆکسمبۆرگ]] یاریگای سەرەکی و نیشتمانیی ھەڵبژاردەی لۆکسمبۆرگ بریتییە لە **یاریگای لۆکسمبۆرگ** (Stade de Luxembourg) لە پایتەختی وڵات، [[لۆکسمبۆرگ (شار)|شاری لۆکسمبۆرگ]]. یاریگاکە لە ساڵی ٢٠٢١ کرایەوە و جێگەی نزیکەی ٩،٣٨٦ ھاندەر دەبێتەوە و شوێنی یاریگای مێژوویی "یۆزی بارتێل"ی گرتەوە. == یاریزانەکان == === زۆرترین بەشداری === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! یاری ! گۆڵ |- | ١ | ماریۆ موتچ | ٢٠٠٥–٢٠١٩ | ١٠٢ | ٤ |- | ٢ | دانیێل دا مۆتا | ٢٠٠٧–٢٠٢١ | ١٠١ | ٧ |- | ٣ | '''[[لۆران یانس]]''' | ٢٠١٢–ئێستا | ١٠٠ | ١ |- | ٤ | جێف شتراسەر | ١٩٩٣–٢٠١٠ | ٩٨ | ٧ |- | ٥ | ڕێنێ پیتەرز | ٢٠٠٠–٢٠١٣ | ٩٢ | ٤ |} ''یاریزانە '''تۆخەکان''' ھێشتا یاری دەکەن.'' === گۆڵکاران === {| class="wikitable" style="text-align:center;" ! پلە ! یاریزان ! ماوە ! گۆڵ ! یاری |- | ١ | '''[[جێرسۆن ڕۆدریگز]]''' | ٢٠١٧–ئێستا | ٢١ | ٦٦ |- | ٢ | لیۆن ماخنس | ١٩٢٤–١٩٤٥ | ١٦ | ٢٤ |- | ٣ | '''[[دانێل سینانی]]''' | ٢٠١٧–ئێستا | ١٢ | ٦٨ |- | ٤ | ئۆرێلیەن یواکیم | ٢٠٠٥–٢٠١٩ | ١٥ | ٨٠ |- | ٥ | گوستاڤ گێمپ | ١٩٣٦–١٩٤٥ | ١٥ | ٢٠ |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [https://en.wikipedia.org/wiki/Luxembourg_national_football_team ئینگلیزی]، [https://lb.wikipedia.org/wiki/Lëtzebuergesch_Foussballnationalekipp لۆکسمبۆرگی] و سەرچاوەی فەرمیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|وەرزش|تۆپی پێ|لۆکسمبۆرگ|ئەورووپا}} {{پۆلی کۆمنز|Luxembourg national association football team}} {{وەرزش-کۆلکە}} {{تۆپی پێ-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردەی تۆپی پێی لۆکسمبۆرگ]] [[پۆل:ھەڵبژاردە نیشتمانییەکانی ئەورووپا]] [[پۆل:وەرزش لە لۆکسمبۆرگ]] tbz8tdntnizutq9eq9qnx4v3sh00ifh 0 287770 1706921 1541160 2026-11-11T10:37:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژیاننامە-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706921 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox royalty|name=''یارلاگاندا''{{ھن}}𒅀𒊏𒂵𒁕|title=[[پێڕستی پادشاکانی سۆمەری|پادشای سۆمەر]]|reign=کۆتاییی ھەزارەی سێیەمی پێش زایین|predecessor=''[[پوزور-سین]]''|successor=''[[سیوم]]''|royal house=''[[فەرمانڕەواییی گۆتییەکان لە میزۆپۆتامیا|شانشینی گۆتییەکان لە میزۆپۆتامیا]]''|image=[[File:Hittite UllikummiA CUNEIFORM SIGN I A U+12140 MesZL 260.svg|Hittite UllikummiA CUNEIFORM SIGN I A U+12140 MesZL 260|45px]]{{ھن}}[[File:Sumero-Akkadian cuneiform U1228F MesZL 511.svg|Sumero-Akkadian cuneiform sign MesZL 511 (U+1228F)|45px]]{{ھن}}[[File:Sumero-Akkadian cuneiform U120B5 MesZL 491.svg|Sumero-Akkadian cuneiform sign MesZL 491 (U+120B5)|45px]]{{ھن}}[[File:Sumero-Akkadian cuneiform U12055 MesZL 561.svg|Sumero-Akkadian cuneiform sign MesZL 561 (U+12055)|45px]]}}'''یارلاگاندا''' (𒅀𒊏𒂵𒁕 <small>(دڵنیا نییە)</small>، کۆتاییی ھەزارەی سێیەمی پێش زایین) ١٧ھەمین فەرمانڕەوای [[گۆتی|گۆتییەکان]] بوو لە [[فەرمانڕەواییی گۆتییەکان لە میزۆپۆتامیا|شانشینی گوتیانی]] [[سۆمەر]] کە لە " ''[[پێڕستی پادشاکانی سۆمەری|لیستی پادشای سۆمەری]]''" (''SKL'')دا باسی لێوە کراوە.<ref>The Sumerian King List, The Electronic Text Corpus of Sumerian Literature, Oxford University,</ref> بەپێی ''SKL'': یارلاگاندا جێنشینی [[پوزور-سین]] بووە. پاشان [[سیوم]] شوێنی یارلاگاندای گرتەوە (بە ھەمان شێوە بەپێی ''SKL'').{{S-start}} {{S-reg}} {{S-bef|rows=2|before=[[پوزور-سین]]}} {{S-ttl|title=[[پادشاکانی سۆمەری|پادشای سۆمەر]]|years=کۆتاییی ھەزارەی سێیەمی پێش زایین}} {{S-aft|after=[[سیوم]]|rows=2}} |- {{S-end}} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}{{شریتی دەروازە|ژیاننامە|مێژوو|کوردستان|عێراق|ئاسیا}} {{ژیاننامە-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:پاشاکان]] [[پۆل:سوومەر]] r15ltps6yain30pv3cpavluvrkcfqfw 0 287783 1706855 1541100 2026-11-11T07:35:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ژینناسی-کۆلکە) 1706855 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ھەڵۆی ماسیگری ئەفریقی''' (بە ئینگلیزی: African fish eagle، ناوی زانستی: Haliaeetus vocifer) جۆرێکە لە ھەڵۆ گەورەکان کە لە زۆربەی ناوچەکانی باشووری بیابانی ئەفریقا، لە نزیک سەرچاوە ئاوییە گەورەکاندا دەژی. ئەم باڵندەیە باڵندەی نیشتمانیی [[زیمبابوی]]، زامبیا، و باشووری سوودانە. بەھۆی دەرکەوتنە سەرنجڕاکێشەکەی و بانگە جیاکەرەوەکەیەوە، کە زۆرجار بە "دەنگی ئەفریقا" ناودەبرێت، بووەتە یەکێک لە ناسراوترین باڵندە ڕاوکەرەکانی کیشوەرەکە. {{زانیاریدانی تاکسۆنۆمی|ناو=ھەڵۆی ماسیگری ئەفریقی|وێنە=African fish eagle (Haliaeetus vocifer) Ethiopia.jpg|لێدوانی_وێنە=ھەڵۆیەکی ماسیگری ئەفریقیی پێگەیشتوو لەسەر لقێک|دۆخی_پاراستن=LC|شانشین=[[ئاژەڵ]] (Animalia)|فایلەم=[[مازەداران]] (Chordata)|پۆل=[[باڵندەکان]] (Aves)|تۆرەمە=[[ھەڵۆئاساکان]] (Accipitriformes)|خێزان=[[داڵاشەکان]] (Accipitridae)|ڕەگەز=''[[ھەڵۆی دەریا]]'' (Haliaeetus)|جۆر=''H. vocifer''|ناوی_دوانی=Haliaeetus vocifer|نووسەری_دوانی=(Daudin, 1800)}} == وەسف و تایبەتمەندییەکان == ھەڵۆی ماسیگری ئەفریقی باڵندەیەکی گەورەیە. مێینەکان بە شێوەیەکی بەرچاو لە نێرەکان گەورەترن (جیاوازیی ڕەگەزی)، کێشیان لە نێوان ٣.٢ بۆ ٣.٦ کگم دەبێت، لە کاتێکدا نێرەکان کێشیان لە نێوان ٢ بۆ ٢.٥ کگم دایە. درێژیی باڵەکانیان لە نێوان ٢ بۆ ٢.٤ مەتردایە. جەستەیان بە شێوەیەکی سەرەکی قاوەیییە، باڵەکانیان ڕەشن و بەشی سەرەوەی جەستەیان، وەک سەر، مل، و سنگیان، بە تەواوی سپییە. کلکیان کورتی سپییە و دەنووکە زەردەکەیان نووکێکی ڕەشی تیژی ھەیە. ئەم ڕەنگبەندییە وا دەکات کە لە دوورەوە لە خزمی ئەمریکیی خۆی، ھەڵۆی سەرسپی (Bald eagle)، بچێت. == ژینگە و بڵاوبوونەوە == ئەم ھەڵۆیە لە زۆربەی وڵاتانی باشووری سەحرای ئەفریقا بوونی ھەیە. ژینگەی سەرەکیی بریتییە لە ھەر شوێنێک کە سەرچاوەی ئاوی کراوە و گەورەی لێبێت، وەک دەریاچە، ڕووبار، زองکاو، و کەناراوەکان، بە مەرجێک ماسیی تێدا بێت و داری بەرزی لێبێت بۆ ھێلانەکردن و چاودێریکردن. == ڕەفتار و خۆراک == === خۆراک و ڕاوکردن === خۆراکی سەرەکیی ئەم باڵندەیە، وەک لە ناوەکەیەوە دیارە، بریتییە لە ماسی. زۆربەی کات لەسەر لقێکی بڵندی دارێکەوە چاودێریی ئاوەکە دەکات. کاتێک ماسییەک لە نزیک ڕووی ئاوەکەوە دەبینێت، بە خێرایی بەسەریدا دادەدات و بە چنگە بەھێز و تیژەکانی ماسییەکە لەناو ئاوەکە دەردەھێنێت. * سەرەڕای ماسی، خۆراکی تریشی دەخوات، لەوانە: * باڵندەی ئاوی (وەک مراوی و قاز) * خشۆکە بچووکەکان (وەک کیسەڵ و تیمساحی بچووک) * شیردەرە بچووکەکان * کەلاک (ئاژەڵی مردوو) یەکێک لە ڕەفتارە ناسراوەکانی بریتییە لە دزینی خۆراک (kleptoparasitism)، واتە زۆرجار ھێرش دەکاتە سەر باڵندەکانی تری وەک ماسیخۆرە و خواردنەکەیان لێ دەدزێت.<ref name="az-animals">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://a-z-animals.com/animals/african-fish-eagle/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣|وێبگە=A-Z Animals |سەردێڕ=African Fish Eagle}}</ref> [[پەڕگە:African fish eagle just caught fish.jpg|وێنۆک|ھەڵۆی ماسیگری ئەفریقی ماسییەکی ڕاوکردووە.]] === بانگ (دەنگ) === بانگی ھەڵۆی ماسیگری ئەفریقی یەکێکە لە دەنگە ھەرە ناسراوەکانی سروشتی ئەفریقا. دەنگێکی تیژ و زوڵاڵی ھەیە کە بە شێوەی "کوا-کوا-کوا"ـی دووبارە دەبیسترێت. ناوی زانستییەکەشی، vocifer، لە زمانی لاتینییەوە وەرگیراوە و بە واتای "دەنگ بەرز" یان "قیژێنەر" دێت، کە ئاماژەیە بۆ ئەم دەنگە تایبەتەی. زۆرجار جووتە ھەڵۆکان پێکەوە وەک دوێتێک ئەم بانگە دەکەن. == زاوزێ == ھەڵۆی ماسیگری ئەفریقی باڵندەیەکی یەکھاوسەرە (monogamous) و زۆربەی کات بۆ ھەموو ژیانی لەگەڵ ھەمان جووتدا دەمێنێتەوە. ئەوان ھێلانەیەکی زۆر گەورە لەسەر دارە بەرزەکان دروست دەکەن، کە ساڵ دوای ساڵ دووبارە بەکاریدەھێننەوە و گەورەتری دەکەن، تا دەگاتە ٢ مەتر پان و ١.٢ مەتر قووڵ. مێینە لە نێوان یەک بۆ سێ ھێلکەی سپی دەکات. نێرە و مێینە بە نۆرە لەسەر ھێلکەکان کڕ دەکەون، کە ماوەی نزیکەی ٤٢ بۆ ٤٥ ڕۆژ دەخایەنێت. زۆرجار تەنھا بەھێزترین بێچوو دەتوانێت بژی، چونکە بێچووە گەورەکان بچووکەکان دەکوژن. [[پەڕگە:African_fish_eagle_(Haliaeetus_vocifer)_on_nest.jpg|وێنۆک|ھەڵۆی ماسیگری ئەفریقی (Haliaeetus vocifer) لەسەر ھێلانەکەی، دەریاچەی بارینگۆ، کینیا.]] == دۆخی پاراستن == بەپێی یەکێتیی نێونەتەوەیی بۆ پاراستنی سروشت (IUCN)، ئەم جۆرە وەک "کەمترین نیگەرانی" (Least Concern) پۆلێن کراوە. ئەمەش بەھۆی ژمارە زۆر و بڵاوبوونەوەی بەرفراوانییەوەیە. سەرەڕای ئەمەش، ھەڕەشەکانی وەک لەناوچوونی ژینگە، [[پیسبوونی ئاو]]، و زیادەڕەوی لە ڕاوکردنی ماسی دەتوانن کاریگەریی نەرێنییان لەسەر ژمارەیان ھەبێت لە داھاتوودا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}}لەسەر بنەمای وتارەکانی ویکیپیدیای [[:en:African_fish_eagle|ئینگلیزی]] و سەرچاوەی دەرەکیی ترەوە وەرگیراوە، بە داڕشتنێکی جیاواز و فراوانتر نەک وەرگێڕانی وشەبەوشە. {{تووڵی دەروازە|باڵندەکان|ئاژەڵ|ژینناسی|گیانلەبەران|ئەفریقا}} {{پۆلی کۆمنز|Haliaeetus vocifer}} {{ژینناسی-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵۆکان]] k672u2ekre47ne9jm0db8nj221uvoxa 0 289032 1706352 1706325 2026-11-10T12:02:52Z AramBot 39807 بۆت: پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706352 wikitext text/x-wiki ھەڵبژاردنی ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق ٢٠٢٥ ھەڵبژاردنێکی پەرلەمانیە، لە ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ ڕوویدا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iraq sets November 11 for parliamentary election |ناونیشان=https://www.reuters.com/world/middle-east/iraq-sets-november-11-parliamentary-election-2025-04-09/ |وێبگە=Reuters |زمان=En}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Voting closes in Iraq's parliamentary elections |ناونیشان=https://www.aa.com.tr/en/middle-east/voting-closes-in-iraqs-parliamentary-elections/3741117 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=www.aa.com.tr |زمان=En}}</ref> کە تێیدا ٣٢٩ نوێنەر بۆ [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] ھەڵدەبژێردرێت. نوێنەرانی ھەڵبژێردراو [[سەرۆک کۆماری عێراق]] ھەڵدەبژێرن و متمانە بە کارنامەی [[سەرۆک وەزیرانی عێراق|سەرۆک وەزیران]]ی دەستنیشانکراو دەبەخشن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Nearly 30 million Iraqis eligible to vote in 2025 elections |ناونیشان=https://shafaq.com/en/Iraq/Nearly-30-million-Iraqis-eligible-to-vote-in-2025-elections |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دوەەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=Shafaq News |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Iraqi Parliament 2025: New Map for Shiite Seats, Sudani Set to Win Sizable Share |ناونیشان=https://english.aawsat.com/node/4857601 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دوەەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=english.aawsat.com |زمان=en}}</ref> ==یاسا و سیستەمی ھەڵبژاردن == == ڕێکار و ڕێنماییەکانی ھەڵبژاردن == == بازنەکانی ھەڵبژاردن == == تۆمارکردن و پەسەندکردنی قەوارە و پاڵێوراوان == == ئامێرەکانی دەنگدان و ھەژمارکردنی دەنگەکان == == بانگەشەی ھەڵبژاردن == == بەڕێوەچوونی ھەڵبژاردن == == ئەنجامی ھەڵبژاردن == ===پارتی دیموکراتی کوردستان=== بەپێی کوردستان 24، [[مەسروور بارزانی]] جێگری سەرۆکی [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] ڕایگەیاندووە کە پارتەکە لە ھەڵبژاردنەکانی پەرلەمانی عێراقدا ١،٠٥٥،٧٨٧ دەنگی تێپەڕاندووە، ئەمەش سەرکەوتنی ھەڵمەتی «یەک ملیۆن دەنگ»ی بوو. و ئەو دەستکەوتە وەک بڕگەیەکی مێژووییە بۆ سیاسەتی کوردی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ |سەردێڕ=KDP VP Masrour Barzani Celebrates KDP’s One Million Vote Milestone in Iraqi Elections |ناونیشان=https://www.kurdistan24.net/en/story/874936/slug |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=Kurdistan24 |زمان=en}}</ref> ئەنجامە سەرەتاییەکان کە لەلایەن شەفەق نیوزەوە بڵاوکراونەتەوە پشتڕاستی دەکەنەوە کە [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] یەک ملیۆن دەنگی تێپەڕاندووە لە سەرانسەری چەند پارێزگایەکدا، لەنێویاندا نزیکەی ٣٨٣ ھەزار لە [[پارێزگای دھۆک]]، ٣٤١ هەزار دەنگ لە [[پارێزگای ھەولێر]]، و ١٢٥ هەزار دەنگ لە [[پارێزگای نەینەوا]] ([[پارێزگای مووسڵ]])، کە باڵادەستی حیزب لە قەڵغە نەریتییەکانیدا چەسپاندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Preliminary results: KDP surpasses one million votes in the Region |ناونیشان=https://shafaq.com/en/Kurdistan/Preliminary-results-KDP-surpasses-one-million-votes-in-the-Region |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥ |وێبگە=Shafaq News |زمان=en}}</ref> ==کاردانەوەکانی پاش ھەڵبژاردن == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|عێراق|دەیەی ٢٠٢٠}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە عێراق]] 7kdp7rh4d1n1tgphkpb2chl1ek70m4i 0 291056 1706830 1703613 2026-11-11T05:47:02Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706830 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{Infobox military conflict | conflict = | width = | partof = | image = | image_size = | image_upright = | alt = | caption = | date = | place =مووسڵ | coordinates = <!--Use the {{coord}} template --> | map_type = | map_relief = | map_size = | map_marksize = | map_caption = | map_label = | mapframe = <!-- See [[#Mapframe maps]] for more information --> | territory = | result =سەرکەوتنی عوسمانی | status = | combatants_header = | combatant1 ={{flagicon image|Ottoman red flag.svg}} [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی]]{{ھن}}{{flagicon image|Ottoman red flag.svg}} عێڕاقی مەمالوک{{ھن}}[[پەڕگە:Flag of Êzîdxan.svg|26px|border]] ئێزییەکان | combatant2 = [[ئەفشارییەکان]] | combatant3 = | commander1 ={{flagicon image|Ottoman red flag.svg}} ئەحممەد پاشا {{ھن}} {{flagicon image|Ottoman red flag.svg}} حوسێن پاشای جەلالی {{ھن}} [[پەڕگە:Flag of Êzîdxan.svg|26px|border]] عەلی خان | commander2 = [[نادر شا]] | commander3 = | units1 = | units2 = | units3 = | strength1 = | strength2 = | strength3 = | casualties1 = | casualties2 = | casualties3 = | notes = | campaignbox = }} '''گەمارۆدانی مووسڵ'''، گەمارۆدانی شاری مووسڵ بوو لە باکووری عێراق لەلایەن سوپای نادر شا لە کاتی لەشکرکێشی فارسەکان بۆ سەر ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی لە ساڵی ١٧٤٣.لەلایەن هێزەکانی پیرشانۆ کە پێکهاتبو لە کوردانی ئێزدی بەناوی پیرو پیرانی سەرکوتکرا. == دەستپێکردنی گەمارۆدان == شەمەندەفەری گەمارۆدانی [[فارسەکان]] لە دوای ھەڵمەتەکانی پێشووی [[نادر شا]] وەک ژەنەراڵێکی [[سەفەوییەکان]] زۆر باشتر و زیادکرابوو و سەدان تۆپ و ھاوەنی قورس لەخۆدەگرت. پرد لە سەرەوە و خوارەوەی شار دروست دەکرا. کاتێک لە شوێنی خۆیان بوون، تۆپبارانە [[فارسەکان]] بۆ ماوەی ھەشت ڕۆژ [[مووسڵ|موسڵیان]] بۆردومان کرد، ھاوەنەکان تەقەیان دەستپێکرد و زیانێکی ترسناکیان لە ناوەوەی شارەکە گەیاند. دانیشتووانی شارەکە کە لە خەڵکی ڕەسەن و پەنابەر پێکھاتبوون،<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Axworthy|یەکەم=Michael|سەردێڕ=The sword of Persia: Nader Shah, from tribal warrior to conquering tyrant|ڕێکەوت=٢٠٠٩|بڵاوکەرەوە=I.B. Tauris|ژپنک=٩٧٨-١-٨٤٥١١-٩٨٢-٩|edition=First edition|شوێن=London New York}}</ref> [[ئیسلام|موسڵمانان]]، [[مەسیحی]] و [[ئێزیدییەکان]] ھەموویان بە جۆش و خرۆشەوە بەشدارییان کرد لە بەرگریکردن لە شارەکە؛ کە بووە ھۆی مردنی ھەزاران [[ئێزیدییەکان|ئێزیدی]]<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Understanding Religious Violence: Radicalism and Terrorism in Religion Explored via Six Case Studies|ڕێکەوت=٢٠١٨|بڵاوکەرەوە=Springer International Publishing: Imprint: Palgrave Macmillan|ژپنک=٩٧٨-٣-٠٣٠-٠٠٢٨٤-٨|editor-last=Dingley|editor-first=James|edition=1st ed. 2018|شوێن=Cham|editor-last2=Mollica|editor-first2=Marcello}}</ref><ref name=":1">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Weingärtner|یەکەم=Jörn|سەردێڕ=The arts as a weapon of war: Britain and the shaping of the national morale in the Second World War|ڕێکەوت=٢٠٠٦|بڵاوکەرەوە=Tauris Academic Studies|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٥٧٧٢-٠٦١-٠|زنجیرە=International library of war studies|شوێن=London}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Guest|یەکەم=John S.|سەردێڕ=Survival among the Kurds: a history of the Yezidis|ڕێکەوت=١٩٩٣|بڵاوکەرەوە=Kegan Paul international|ژپنک=٩٧٨-٠-٧١٠٣-٠٤٥٦-٨|edition=New ed. of "The Yezidis", 1987|شوێن=London New York}}</ref> و گرتنی و کوشتنی سەرکردەکەیان لەلایەن [[نادر شا]].<ref name=":1"/><ref name=":2"/> لە کۆتاییدا تەقەی تۆپخانە سەرکەوتوو بوو لە زیانگەیاندن بە تاوەرێک و دروستکردنی پێشێلکاری؛ بەڵام بەرگریکارەکان بە ئیلھام وەرگرتن لە فەرماندەکەیان، بە پەرۆشەوە کاریان کرد و سەرکەوتوو بوون لە چاککردنەوەی زیانەکان. ھەروەھا [[فارسەکان]] دەستیان کرد بە ھەڵکەندنی مین لەژێر دیوارەکانی شارەکەدا بەڵام ئەو ئۆپەراسیۆنانە سەرکەوتنێکی کەمیان بەدەستھێنا. ھێرشێکی گەورەی دیکە ئەنجامدرا، لەلایەن ھەزاران سەربازەوە، کە ١٧٠٠ پلیکانەی پێوانەیان ھەڵگرتبوو. ھێرشەکە شکستی ھێنا و نادر زیاتر لە ٥ ھەزار پیاوی لەدەستدا. [[فارسەکان]] لەم قۆناغەدا ھەوڵیان دا دانوستان بکەنەوە، بەڵام فەرماندەی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عوسمانی]] سەرپێچیکار بوو و بەرگریکاران ھەموو ھەوڵێکیان دا بۆ ئەوەی ناوەوەی شارەکە تا دەتوانرا بۆ نێردراوەکانی نادر ئاسایی دەربکەوێت، بەجۆرێک کە کاتێک داوای کاریگەرییەکانیان لەسەر دۆخی شارەکە و ئیرادەی گەلەکەی بۆ بەرەنگاربوونەوە لێکردن، وەڵامەکان نائومێدکەر بوون. [[نادر شا]] داوای لە لایەنی عوسمانی کرد پێشنیاری ئاشتی بخاتەڕوو، ئەوانیش ڕازی بوون. دواتر [[فارسەکان]] دەستخۆشییان لە بەرگریکارانی [[مووسڵ]] کرد لەسەر ئازایەتییان.<ref name=":0"/> == ئەنجام == ئەیلوولی ساڵی ١٧٤٣ ھێزەلانی نادر شا دەستیان کرد بە تۆپباران کردنی شاری مووسڵ تا تشرینی یەکەم، بەڵام جەلالییکانی عێراق توشی شکست نەبوون. نادر شا بە بەھۆی بەربەرەکانێ لە نێوان فەرماندەکانی و ناکۆکی لە ئێران بە ناچاری پاشەکشەی کرد لە گەمارۆدایەکە،<ref name=":3">The Seven Years' War: Global Views. ھۆلەندا, Brill, ٢٠١٢. لاپەڕە ١٨٩ [[ژمارەی پێوانەییی نێونەتەوەییی کتێب|ژپنک]]: ٩٧٨٩٠٠٤٢٣٦٤٤٨، ٩٠٠٤٢٣٦٤٤٩</ref> ھێزی مووسڵییەکان بە پاڵەوان لە نێو دانیشتوانی شارەکە دانران.<ref name=":3" /> بە سەرکردایەتیی حوسێن پاشا ئەلجەلیلی لەشکرکێشی سوپای [[نادر شا]]<nowiki/>یان تێکشکاندا. ئەم ڕووداوە بە یەکێک لە گرنگترین ڕووداوەکانی مێژووی سەدەی ١٨ی ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست ناوزەد کراوە،<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Lambton |یەکەم=Ann K. S. |ڕێکەوت=1977-06 |سەردێڕ=Robert W. Olson: The siege of Mosul and Ottoman-Persian relations, 1718–1743: a study of rebellion in the capital and war in the provinces of the Ottoman empire. (Indiana University Publications. Uralic and Altaic Series, Vol. 124.) xviii, 237 pp. Bloomington: Indiana University, [1975]. $16. |ناونیشان=https://www.cambridge.org/core/journals/bulletin-of-the-school-of-oriental-and-african-studies/article/abs/robert-w-olson-the-siege-of-mosul-and-ottomanpersian-relations-17181743-a-study-of-rebellion-in-the-capital-and-war-in-the-provinces-of-the-ottoman-empire-indiana-university-publications-uralic-and-altaic-series-vol-124-xviii-237-pp-bloomington-indiana-university-1975-16/A4E6AD46720CF3E5EA36DF6DADADF0EB |journal=Bulletin of SOAS |زمان=en |بەرگ=٤٠|issue=2 |doi=10.1017/S0041977X00044827 |issn=1474-0699}}</ref> نەک ھەر بەھۆی پێگەی تاکە پاشەکشەی فەتحکەری گەورەی فارس لەسەر دەستی نەیارەکانی عوسمانی، بەڵکو وەک شکستێک کە نەک لەشکرێکی ئیمپراتۆری عوسمانی کە فەرماندەیی جەنەڕاڵێکی عوسمانی بوو، بەڵکو لەلایەن ھێزەکانی پارێزگاکانەوە تووشی بوو. سوپای فارس گەمارۆی [[مووسڵ]]ی ھەڵگرت، ھەرچەندە گەمارۆدانی بەسرە لە باشوور سەرەڕای ئەوەش بەردەوام بوو. سەرکەوتنی حسێن پاشا ئەلجەلیلی لە بەرپەرچدانەوەی ھێزەکانی نادر شا لە ساڵی ١٧٤٣ یارمەتیدەر بوو بۆ کۆتایی ھاتنی دەستپێشخەرییەکەی [[نادر شا]] بۆ داگیرکردنی عێراق.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین=Al-Tikriti |یەکەم=Nabil |ڕێکەوت=٢٠٠٧|سەردێڕ=Ottoman Iraq |ناونیشان=https://onlinelibrary.wiley.com/doi/abs/10.1111/j.1540-5923.2007.00214.x |journal=Journal of The Historical Society |زمان=en |بەرگ=٧|issue=2 |پەڕەکان=٢٠١–٢١١|doi=10.1111/j.1540-5923.2007.00214.x |issn=1540-5923}}</ref> پەیمانی ئاشتی لەلایەن ھەردوولاوە بە دانوستان و واژوو کرا؛ بەڵام [[مەحموودی یەکەم]]، سوڵتانی [[ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|ئیمپراتۆرییەتی عوسمانی]]، دواتر لە مەرجەکانی ڕێککەوتنەکە پاشگەز بووەوە و دەستی بە شەڕکردن کردەوە. لە ئەنجامدا نادر گەمارۆی کارسی دا و دوای ماوەیەکی کەم سوپای عوسمانی لە شەڕی قەرس لە ساڵی ١٧٤٥دا لەناوبرد.<ref name=":0"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{شریتی دەروازە|شەڕ|ئێران|کوردستان|ئیمپراتۆریەتیی عوسمانی|عێراق}} {{عێراق-کۆلکە}} psa8rgz5h6rzlshaum6zooqlzwgpcct 0 291440 1706504 1555124 2026-11-10T16:38:36Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706504 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٥}} }} '''ھەڵبژاردنی پارێزگای کەرکووک''' لە ساڵی ٢٠٠٩ لە [[پارێزگای کەرکووک]] بەڕێوەچوو بۆ جێگرتنەوەی ئەنجومەنی پارێزگا کە لە [[ھەڵبژاردن]]ی ٢٠٠٥ [[پارێزگاکانی عێراق|ی پارێزگاکانی عێراق]] ھەڵبژێردرابوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/09/24/Iraq.main/|سەردێڕ=Stage being set for Iraqi elections as violence flares - CNN.com|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231108165454/http://www.cnn.com/2008/WORLD/meast/09/24/Iraq.main/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پارێزگاکانی دیکەی دەرەوەی [[باشووری کوردستان|کوردستانی عێراق]] لە ٣١ی کانوونی دووەم [[ھەڵبژاردن|ھەڵبژاردنیان]] ئەنجامدا. == دواخستن == لە ڕەشنووسی ڕەسەندا پێشنیازی دواخستنی ھەڵبژاردنی [[پارێزگای کەرکووک]] بۆ دوای ئەنجامدانی گشتپرسی بۆ دیاریکردنی دۆخی وردی پارێزگای کەرکووک؛ بەڵام کۆمەڵێک پەرلەمانتاری [[تورکمان]] و [[عەرەب| عەرەب]] پێشنیازی بڕگەیەکی دابەشکردنی دەسەڵاتیان کرد، کە ئەنجومەنی پارێزگایەک پێکبھێنرێت کە لە دە کورد و دە عەرەب و دە تورکمان و دوو ئاشووری پێکھاتبێت. ئەم بڕگەیە لە ڕەشنووسی [[یاسای ھەڵبژاردن|یاسای ھەڵبژاردنەکاندا]] ھاتە ئاراوە کە لە مانگی تەممووزی ٢٠٠٨دا پێشکەشی [[ئەنجومەنی نوێنەرانی عێراق]] کرا، ئەمەش وای کرد کە لایەنە کوردستانییەکان وەک ناڕەزایەتییەک دەست لەکاربکێشنەوە، کە گلەیی ئەوەیان ھەبوو، "ئەگەر پێشتر کورسییەکانتان پێش ھەڵبژاردنەکان ھەڵبژاردووە، کەوایە بۆچی دەنگ دەدەن؟" سەرەڕای ئەوەش یاساکە لە ٢٢ی تەممووزی ٢٠٠٨ پەسەندکرا بەڵام [[جەلال تاڵەبانی|جەلال تاڵەبانی سەرۆککۆمار]] کە [[کورد|کوردە]] و [[عادل عەبدولمەھدی|عادل عەبدولمەھدی جێگری سەرۆککۆمار عادل عەبدولمەھدی]] [[عەرەب]]ی [[شیعە]] ڕێککەوتن لەسەر ڕەتکردنەوەی پڕۆژە یاساکە و گەڕاندنەوەی بۆ ئەنجومەنی نوێنەران بۆ ئەوەی سەرلەنوێ لێی بڕوانرێتەوە. پشووی ھاوینەی پەرلەمان لە ٣٠ی تەممووزی ٢٠٠٨ دەستیپێکرد، بەڵام لە ٣ی ئابی ٢٠٠٨ دانیشتنێکی تایبەت بۆ دۆزینەوەی چارەسەر بۆ پرسی [[کەرکووک]] ئەنجامدرا. لەو کۆبوونەوەیەدا نەگەیشتە ھیچ چارەسەرێک؛ لە کۆبوونەوەیەکی دیکەدا لە ٤ی ئابی ٢٠٠٨، یاسادانەران دانیشتنەکەیان دواخست بۆ ٥ی ئابی ٢٠٠٨، و پاشان بۆ ٦ی ئابی، و پاشان بۆ ٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٨، لەگەڵ لیژنەیەک کە کار لەسەر سازانێک دەکات تا ئەو کاتە. لەو دانیشتنەدا نەگەیشتە ھیچ چارەسەرێک و دانوستانەکان لە ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ بەردەوام بوون، لە شێوەی لیژنەیەکی تایبەتی شەش کەسی کە بۆ ئەم مەبەستە پێکھێنرا. لە کۆتاییدا یاساکە لە ٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٠٨ پەسەند کرا و چاوەڕوان دەکرا تا ٣١ی ١ی ٢٠٠٩ ھەڵبژاردن ئەنجام بدرێت؛ سازشەکە ئەوە بوو کە کەرکووک بە جیا مامەڵەی لەگەڵدا بکرێت، ھەروەھا ھەڵبژاردن لە کەرکووک و سێ پارێزگا سەربەخۆی [[کورد]] لە یەک کاتدا ئەنجام بدرێت. بڕیار بوو لیژنەیەکی تایبەت کار لەسەر چارەسەرێک بکات سەبارەت بە کەرکووک و تا ٣١ی ئازاری ٢٠٠٩ ڕاپۆرتێک پێشکەش بکات. ستافان دی میستورا نوێنەری تایبەتی [[نەتەوە یەکگرتووەکان]] لە [[عێراق]] پێشنیازی کرد جگە لە کەرکووک ھەڵبژاردن لە ھەموو پارێزگاکان ئەنجام بدرێت و ھەڵبژاردنی کەرکووک بۆ ماوەی شەش مانگ دوابخرێت بۆ ئەوەی ڕێگە بدرێت سازش بکرێت. ڕەشنووسی یاسایەک لەسەر بنەمای ئەم پێشنیازە لە ٦ی ئابدا گفتوگۆی لەسەر کرا و ھاوپەیمانی کوردستانی پەسەندی کرد، بەڵام لەلایەن بەرەی تورکمانی عێراقی و بەرەی ڕێککەوتنی عێراقی و ڕەوتی سەدری دژایەتی کرا، کە ناڕەزایەتیان دەربڕی بەرامبەر بە ئاماژەکردنی ڕەشنووسی یاساکە بۆ [[گشتپرسی]] لەسەر پێگەی کەرکووک و پێداگرییان لەسەر دواخستنی سەرجەم ھەڵبژاردنەکان تا ئەو کاتەی چارەسەرێک دەدۆزرێتەوە. لیژنەکە بۆ ماوەی دوو مانگ درێژکردنەوەی وادەی دیاریکراو تا ٣١ی ئایار، و دواتر بۆ ماوەی یەک ھەفتەی دیکە تا ٦ی حوزەیران درێژکرایەوە. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|سیاسەت|عێراق|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|کوردستان}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:کەرکووک]] [[پۆل:کوردستان]] [[پۆل:پارێزگاکانی عێراق]] [[پۆل:مێژووی پارێزگای کەرکووک]] [[پۆل:٢٠٠٩ لە باشووری کوردستان]] o0dr8ufirkp77ejl9pus4nqlngzgzjp 0 291490 1706797 1555375 2026-11-11T04:37:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1706797 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} '''دەستگیرکردنی دیپلۆماتکارانی ئێرانی لەلایەن ئەمریکاوە لە ھەولێر''' ئاماژەیە بۆ ئەو ڕووداوەی کە تێدا پێنج دیپلۆماتکاری [[ئێران]]ی لە [[ھەولێر]] لە [[کوردستان|ھەرێمی کوردستان]] دەستبەسەر کران. لە کاتژمێرەکانی سەرەتای بەرەبەیانی ١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٧ ھێزەکانی ئەمریکا ھەڵمەتێکی لەناکاویان بۆ سەر نوێنەرانی ئێران لە ھەولێر دەستپێکرد.<ref name="iran-20070119">{{Citation |title=Letter dated 19 January 2007 from the Chargé d’affaires a.i. of the Permanent Mission of the Islamic Republic of Iran to the United Nations addressed to the Secretary-General |date=22 January 2007 |url=http://www.securitycouncilreport.org/atf/cf/%7B65BFCF9B-6D27-4E9C-8CD3-CF6E4FF96FF9%7D/Iran%20S200728.pdf |access-date=2008-05-05 |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303170308/http://www.securitycouncilreport.org/atf/cf/{65BFCF9B-6D27-4E9C-8CD3-CF6E4FF96FF9}/Iran%20S200728.pdf |archive-date=3 مارس 2016 |publisher=[[الأمم المتحدة]] |id=A/61/706–S/2007/28}}</ref> حکوومەتی ئەمریکا بانگەشەی ئەوەی کرد کە ئەو نووسینگەیە لەلایەن [[سوپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی|سوپای پاسدارانی ئێرانەوە]] وەک بارەگایەکی ناوخۆیی بەکاردەھێنرێت؛ بەڵام ھەردوو بەرپرسانی ئێران و کورد پێیان وابوو کە ئەو کەسانە لە ئەرکێکی دیپلۆماسیدان. دوو لەو دیپلۆماتکارانە دوای ٣٠٥ ڕۆژ لە ٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧ ئازاد کران، لە کاتێکدا سێ دیپلۆماتکارەکەی دیکە دوای نزیکەی ٣٠ مانگ لە ٩ی تەممووزی ٢٠٠٩ ئازاد کران.<ref name="CNN">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://edition.cnn.com/2009/WORLD/meast/07/09/iraq.iranians.released/index.html|سەردێڕ=Iranians held in Iraq since 2007 released - CNN.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171011033901/http://edition.cnn.com/2009/WORLD/meast/07/09/iraq.iranians.released/index.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تەممووزی ٢٠١٧}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئێران|سیاسەت|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:٢٠٠٧ لە باشووری کوردستان]] [[پۆل:پەیوەندییە نێونەتەوەیییەکان لە ٢٠٠٧]] [[پۆل:ھەولێر]] [[پۆل:عێراق لە ٢٠٠٧]] igrmqkevcqvw2m3jss7dad61lybtc3j 0 291566 1706787 1555901 2026-11-11T04:35:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706787 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} '''ھەڵمەتی سەربازیی عێراق لە ساڵی ١٩٦٥ بۆ سەر ئامێدی''' [[ھەڵمەتی سەربازی|ئۆپەراسیۆنێکی سەربازی]] گەورە بوو کە لەلایەن ھێزە عێراقییەکانەوە لە فیرقەی ٤ی شاخاوییەوە دەستیپێکرد، بە سەرۆکایەتی ژەنەراڵ [[خەلیل جاسم ئەلدەباغ]]، کە لەلایەن ھێزەکانی [[جاش]]ەوە بەھێزکرابوون، دژی ھێزەکانی [[پێشمەرگە]] لەژێر فەرماندەیی مەلا [[مەلا مستەفا|مستەفا بارزانی]] کە لە ٩ی ئەیلوولی ١٩٥٦دا لە [[ئامێدی]] و ناوچەکانی دەوروبەر خۆی قاییم کردبوو. ئەمە بەشێک بوو لە [[شۆڕشی ئەیلوول]] (١٩٦١–١٩٧٠). ئەم ھەڵمەتە بووە ھۆی ئەوەی ھێزەکانی حکوومەتی عێراق کۆنترۆڵکردنەوەی [[ئامێدی]] و ئاوارەبوونی ھێزی [[پێشمەرگە]] لە شارەکە و دەوروبەری. لەم شەڕەدا تۆپخانەی قورس لەلایەن ھێزە عێراقییەکانەوە بەکارھێنرا و سەدان [[کورد]]ی دڵسۆز بۆ بزووتنەوەی کورد، لەنێویاندا بەشێک لە خەڵکی مەدەنی دەستگیرکران. شەڕەکە بە سەرکەوتنێکی سەربازیی عێراق کۆتایی ھات، زیانەکان لەناو ھێزی [[پێشمەرگە]] زیاتر بوو و لە نێو ھێزەکانی عێراق کەمتر.<ref>مذكرات السيد فخري محمد طه ال باشا</ref><ref>أهم الحروب التي خاضها أهالي العمادية (ئاميدي), جريدة باخرة الكرد المستقلة، 23 حزيران/يونيو 2013</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق|کوردستان}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە عێراق]] [[پۆل:جیاییخوازی لە عێراق]] cp1vsx0qmu27x9wb3xz66i3ic47ae08 0 291594 1706789 1556126 2026-11-11T04:35:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706789 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥}} }} '''شەڕی چیای مەقلووب''' [[ھەڵمەتی سەربازی|ھەڵمەتێکی سەربازی]] [[عێراق]]ی بوو کە لەلایەن ھێزە عێراقییەکان لە فیرقەی ٤ی شاخەوە دەستیپێکرد، بە فەرماندەیی [[یوونس عەتتار باشی]] و [[خەلیل دەباغ|خەلیل جاسم دەباغ]]، و لیوای پێنج، بە فەرماندەیی فەرماندەی ئامر لیوا [[سەعید حەمۆ]]، لەگەڵ فەوجە سووکەکانی فیرقەی ٤، بۆ پاککردنەوەی چیای مەقلوب لە ھێزەکانی [[پێشمەرگە]] و شیوعییەکان کە سوپای ئەنسار بوون، لە ٢٦ی حوزەیرانی ١٩٦٣، لەکاتی [[شۆڕشی ئەیلوول]]). ھێزە عێراقییەکان توانیان دەست بەسەر دەشتی [[شێخان]] و ئەو ڕێگایانەدا بگرن کە ڕەنگە پێشمەرگە بۆ گەیشتن بە دەشتەکە بەکاری بھێنن، ھێزی [[پێشمەرگە]]ی بە سەرۆکایەتی حەسۆ میرخان ناچار کرد بەرەو ناوچەی [[شەمکان]] لە بناری [[چیای بێ خێر]] بکشێتەوە.<ref>مذكرات المناضل متي توما, اوراق توما توماس , 07/05/2012</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|عێراق|کوردستان}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:مێژووی کوردستان]] [[پۆل:مێژووی عێراق]] [[پۆل:سەدەی ٢٠ەم لە عێراق]] [[پۆل:جیاییخوازی لە عێراق]] h49vavqc9xxz7o1cpqzw2lqcw6b5r6z 0 291832 1706860 1647708 2026-11-11T07:36:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706860 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەڵەجەی گچکە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| حەلجە صغير}}<br>{{lang-en| Little Halaja}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord|36.05538| 44.1908}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەڵەجەی گچکە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.05538| 44.1908 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو، ھەولێر|ناحیەی دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٣٩ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٨٠ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەڵەجەی گچکە''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو، ھەولێر|ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بنەسڵاوە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بنەسڵاوە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆیە]] ev1pesw9rp5fn6ok06lu9we2rgakl06 0 291833 1706861 1647707 2026-11-11T07:36:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706861 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەڵەجەی گەورە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| حەلجە كبير}}<br>{{lang-en| Great Halaja}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord|36.04703| 44.1532}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەڵەجەی گەورە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.04703| 44.1532 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی دارەتوو، ھەولێر|ناحیەی دارەتوو]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٤٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٢١٣ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەڵەجەی گەورە''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی دارەتوو، ھەولێر|ناحیەی دارەتوو]] لە [[قەزای بنەسڵاوە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بنەسڵاوە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:کۆیە]] 8pagzlz9b7g8boeyahcdddi31u9c78w 0 292004 1706537 1706242 2026-11-10T17:06:24Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەی [[دەروازە:ئاسیا|ئاسیا]] 1706537 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''گرێ خورما''' (بە [[زمانی سوریانی|سوریانی]] : ܬܠ ܬܡܪ؛ بە [[عەرەبی]]: تل تمر) شارۆچکەیەکە و ناوەندی ناوچەی گرێ خورمایە لە ناوچەی حەسیچە لە [[پارێزگای حەسیچە]] لە [[مێزۆپۆتامیای سەروو|ناوچەی جزیرە]]. لە شارۆچکەیەک و ١٣٣ گوند پێکدێت. دەکەوێتە دووری ٤٠ کم لە شاری [[حەسیچە]] و ٣٥ کم لە شاری [[سەری کانی، پارێزگای حەسیچە|کۆبانی]]، لە کەناری ڕووباری [[خابوور (فورات)|خابوور]] کە نزیکەی یەک کم درێژ دەبێتەوە. لە ڕۆژھەڵاتەوە بەو ڕێگایەی کە حەسیچە و کۆبانی بەیەکەوە دەبەستێتەوە ھاوسنوورە، لە باشووریشەوە بە ڕێگای خێرا ئێم ٥ کە [[حەلەب]] و [[قامیشلۆ]] بەیەکەوە دەبەستێتەوە. == دانیشتووان == بەپێی سەرژمێری ساڵی ٢٠٠٤ ژمارەی دانیشتووانی شارۆچکەکە ٧٢٨٥ کەس بووە و ژمارەی دانیشتووانی قەزاکە ٥٠،٩٨٢ کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.cbssyr.sy/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB08-2-2004.htm|سەردێڕ=http://www.cbssyr.sy/new%2520web%2520site/General_census/census_2004/NH/TAB08-2-2004.htm |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171010110215/http://www.cbssyr.sy/new%20web%20site/General_census/census_2004/NH/TAB08-2-2004.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧}}</ref> زۆربەی دانیشتووانەکەی [[ئاشوورییەکان|ئاشووری]] سەر بە [[کڵێسای ئاشووریی ڕۆژھەڵات|کڵێسای ئاشووری ڕۆژھەڵاتن]]. {{Sfn|Fernandez|1998}} [[عەرەب]] و کۆچبەرانی [[مەھەلمی|مەحلەمی]] لە [[مێردین|مێردینیشەوە]] لەم شارۆچکەیە نیشتەجێن. گرێ خورما بەدەست کۆچکردنەوە دەناڵێنێت بۆ دەرەوەی وڵات (بۆ وڵاتانی [[ئەورووپا]])، بەتایبەتی لەنێو ئاشوورییەکان. گوندەکە کڵێسایەکی تێدایە کە بە «قدیسە» ناسراوە، کە لە ساڵی ١٩٨٦ بە شێوازێکی تەلارسازی مۆدێرن دروستکراوە. == پێشانگە == <gallery> پەڕگە:Assyrian_woman_cooking.jpg|link=ملف:Assyrian_woman_cooking.jpg پەڕگە:Assyrian_woman_spins_wool.jpg|link=ملف:Assyrian_woman_spins_wool.jpg پەڕگە:Group_of_Assyrian_men.jpg|link=ملف:Group_of_Assyrian_men.jpg پەڕگە:Tell_Tammar_on_the_Khabur.jpg|link=ملف:Tell_Tammar_on_the_Khabur.jpg </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Tell Tamer}} {{شریتی دەروازە|سووریا|ئاسیا}} [[پۆل:شارەکانی سووریا]] [[پۆل:شارۆچکەکانی سووریا]] [[پۆل:میزۆپۆتامیای سەروو]] kzrn6297wkvou3uh455923ertn3jnso 0 292120 1706872 1647701 2026-11-11T07:38:25Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706872 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەیتە کوژە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| ھیتةکوزة}}<br>{{lang-en| Haitakuzha }} ''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12|coord= {{Coord|35.97210| 44.26048}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەیتە کوژە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 35.97210| 44.26048 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای بنەسڵاوە|بنەسڵاوە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی بێستانە]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٥٩٥ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەیتە کوژە''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی بێستانە]] لە [[قەزای بنەسڵاوە]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای بنەسڵاوە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] 8dpmxk5is8c8hbvoe1xlvw3axwn88os 0 292266 1706926 1647690 2026-11-11T10:38:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706926 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارمجە محەمەد باوە | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| یارمجة محمد باوة}}<br>{{lang-en| Yarmja Muhamad Bawa}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 36.13367| 43.83103}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یارمجە محەمەد باوە''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.13367| 43.83103 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شەمامک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٢٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٦١ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارمجە محەمەد باوە''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی شەمامک]] لە [[قەزای ھەولێر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. == ئەمانەش ببینە == * [[قەزای ھەولێر]] * [[ناحیەی شەمامک]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای ھەولێر}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] bvlc9tqcs7cqh140kwk6xhrndffinf9 0 292267 1706927 1647689 2026-11-11T10:38:44Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (جوگرافیا-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە، عێراق-کۆلکە) 1706927 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یارمجە ھەرکی | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar| یارمجة هرکي}}<br>{{lang-en| Yarmja Harki}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = Arbil Districs.png | شرۆڤەی_وێنە = نەخشەی کارگێڕی قەزاکانی([[قەزای ھەولێر|ھەولێر]]، [[قەزای عەنکاوە|عەنکاوە]]، [[قەزای بەحرکە|بەحرکە]]، [[قەزای خەبات|خەبات]]، [[قەزای قوشتەپە|قوشتەپە]] و [[ناحیە]]کانیان و [[دێ|گوند]]ەکانیان). | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe|zoom=12 |coord={{Coord| 36.11928| 43.82873}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یارمجە ھەرکی''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.11928| 43.82873 |region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/kagb/|سەردێڕ= دەستەی گشتی ناوچە کوردستانییەکانی دەرەوەی ھەرێم|بڵاوکەرەوە=KRG |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٣}}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای ھەولێر|ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی شەمامک]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = قایمقام | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٣٢٤ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = - کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو |ڕێکەوتی سەردان= ٣ی شوباتی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250922210517/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[١٩٧٧]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]]([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]]([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = [[بنەمای پەرەسەندنی مرۆڤی|ب پ م]](٢٠١٧) | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = ٠٬٧٥٨<ref name="GlobalDataLab">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://hdi.globaldatalab.org/areadata/shdi/|سەردێڕ=Sub-national HDI - Area Database - Global Data Lab|وێبگە=hdi.globaldatalab.org|زمان=en|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٨}}</ref><br/>{{color|#0c0|بەرز}} · ٢٦مین <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٣٠ | کاتناوچە١_DST = [[ھاوین]] | جیاوازی١_لە_DST = +٤:٣٠ <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یارمجە ھەرکی''' یەکێکە لە کوندەکانی [[ناحیەی شەمامک]] لە [[قەزای ھەولێر]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref> https://www.hawlergov.org/app/node/393</ref><ref>‎{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = جوگرافیای کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 | نووسەر = د. عەبدوڵڵا غەفوور | زمان = کوردی | ڕێکەوتی سەردان = ١٦ی نیسانی ٢٠٢١ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20210613052421/https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2010122702075619922&lng=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>زانیارینامەی سەرھێڵی [http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1&q=20151016205816127552 کورد پیدیا] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20131207090912/http://www.kurdipedia.org/default.aspx?lng=1 |date= ٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣ }}</ref>. == ئەمانەش ببینە == * [[قەزای ھەولێر]] * [[ناحیەی شەمامک]] ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای ھەولێر}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان|جوگرافیا|عێراق}} {{جوگرافیا-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} {{عێراق-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:شارەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:ھەولێر]] 8d9pd923qfdt658mkcptqbsgy3orvc4 0 292331 1706856 1561542 2026-11-11T07:35:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وێژە-کۆلکە، فەلسەفە-کۆلکە) 1706856 wikitext text/x-wiki '''ھەڵیتوپەڵیت''' بە قسەی پووچ و بێمانا دەوترێ.<ref>[[فەرھەنگی زانستگای کوردستان]]</ref><ref>[[ھەنبانە بۆرینە]]</ref> ھەر جۆرە ڕاگەیاندن و ھاوپەیوەندییەک، جا چ بە وتن بێ یا بە نووسین یا بە ھەر شێوەیەکی تر، کە بێبەری بێت لە ناوەرۆک و [[واتا|مانای]] ڕێکوپێک و، ئینسان نەتوانێ لێی تێبگەیێ، بە ھەڵیتوپەڵیت حیساب دەکرێ. زۆرێ لە [[شاعیر|شاعیران]] و [[ڕۆماننووس|ڕۆماننووسان]] و [[گۆرانینووس|گۆرانینووسان]] بۆ خولقاندنی بەرھەمی تیزاوی و پێکەنیناوی یا بۆ ئامۆژگاری و ڕێنوێنی کەڵکیان لە قسەی ھەڵیتوپەڵیت وەرگرتووە. [[فەلسەفەی زمان]] و [[فەلسەفەی زانست]] ھەڵیتوپەڵیت لە بەرانبەر «قسەی مانادار»ەوە دادەنێن و ھەوڵ دەدەن میتۆدێک بدۆزنەوە بۆ جیاکردنەوەیان. لە [[کریپتۆگرافی|کریپتۆگرافیشدا]] گرنگیی پێ دەدرێ بۆ جیاکردنەوەی [[سیگناڵی دیجیتاڵ|سیگناڵ]] لە [[نۆیز]].<ref>[[:en:Nonsense|Nonsense]] (enwiki)</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[واتابزر]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Nonsense}} {{شریتی دەروازە|وێژە|زمانی عەرەبی|فەلسەفە}} {{وێژە-کۆلکە}} {{فەلسەفە-کۆلکە}} [[پۆل:ڕاگەیێنی]] [[پۆل:فەلسەفەی زمان]] [[پۆل:مەتەڵ]] isdjbs1p3mln7dkci8fo6zd44jm4w69 0 292795 1706836 1578748 2026-11-11T05:48:02Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706836 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=شوباتی ٢٠٢٦}} '''گەڕەکی سەرچنار''' یەکێکە لە گەڕەکە کوردییەکانی شاری [[کەرکووک]]. ئەم گەڕەکە دەکەوێتە نێوان هەردوو گەڕەکی [[ڕەحیماوا]] و [[بارووتخانە]]، و وەک پردێک وایە کە ئەمبەری ڕەحیماوا بە ئەوبەری بارووتخانەوە دەبەستێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=باخچەی سەرچناری کەرکووک / حديقة سرجنار كركوك؛ آدرس، تلفن، ساعت کاری، تصاویر و نظرات کاربران |ناونیشان=https://balad.ir/p/%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DA%86%DB%95%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%95%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%88%DA%A9-%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D9%82%D8%A9-%D8%B3%D8%B1%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%B1-%D9%83%D8%B1%D9%83%D9%88%D9%83_botanical-garden-4IKkG9X4leWtfB |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦ |وێبگە=نقشه و مسیریاب بلد |زمان=fa }}{{بەستەری مردوو|url=https://balad.ir/p/%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DA%86%DB%95%DB%8C-%D8%B3%DB%95%D8%B1%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1%DB%8C-%DA%A9%DB%95%D8%B1%DA%A9%D9%88%D9%88%DA%A9-%D8%AD%D8%AF%D9%8A%D9%82%D8%A9-%D8%B3%D8%B1%D8%AC%D9%86%D8%A7%D8%B1-%D9%83%D8%B1%D9%83%D9%88%D9%83_botanical-garden-4IKkG9X4leWtfB |date=نیسانی ٢٠٢٦ }}</ref> == مێژوو و جوگرافیا == پێشتر ئەم ناوچەیە وەک بەشێک لە گەڕەکی ڕەحیماوا ئەژمار دەکرا، بەڵام لە ساڵی ٢٠٠٥ [[کەرکووک|بەدواوە]] بەهۆی زیادبوونی ژمارەی دانیشتووان و فراوانبوونی ڕووبەری جوگرافییەکەی، وەک گەڕەکێکی سەربەخۆ ناسێنرا. ناوی گەڕەکەکە (سەرچنار) لەوەوە هاتووە کە شوێنەکەی بەرزە و دەڕوانێت بەسەر دەوروبەریدا.<ref>سەرچاوەکە لەلایەن خۆمەوە ، بەهۆی گەڕان و وردبینیم لە زانیاریەکانی گەڕەکی سەرچنار</ref> == دانیشتووان == زۆرینەی ڕەهای دانیشتووانی ئەم گەڕەکە کوردن، کە ڕێژەکەیان دەگاتە نزیکەی '''٩٠٪'''ی کۆی دانیشتووانەکە. بەگشتی ٥ تاکوو ٧ هەزار دانیشتووی هەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Google Search |ناونیشان=https://www.google.com/search?sca_esv=ebb5432a0b54a5d4&hl=en&gl=iq&output=search&kgmid=/g/11r90jqcx&q=Sarchnar+Park+%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DA%86%DB%95%DB%8C+%D8%B3%DB%95%D8%B1%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1&shem=epsd1,shrtsdl&shndl=30&source=sh/x/loc/act/m1/2&kgs=868e22e63faccd2a&utm_source=epsd1,shrtsdl,sh/x/loc/act/m1/2 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=www.google.com}}</ref> == کەسایەتییە ناسراوەکان == گەڕەکی سەرچنار شوێنی نیشتەجێبوونی چەندین کەسایەتی ناسراو بووە، لەوانە:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Google Search |ناونیشان=https://www.google.com/search?sca_esv=ebb5432a0b54a5d4&hl=en&gl=iq&output=search&kgmid=/g/11r90jqcx&q=Sarchnar+Park+%D8%A8%D8%A7%D8%AE%DA%86%DB%95%DB%8C+%D8%B3%DB%95%D8%B1%DA%86%D9%86%D8%A7%D8%B1&shem=epsd1,shrtsdl&shndl=30&source=sh/x/loc/act/m1/2&kgs=868e22e63faccd2a&utm_source=epsd1,shrtsdl,sh/x/loc/act/m1/2 |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی شوباتی ٢٠٢٦|وێبگە=www.google.com}}</ref> [[کوێخا نادر]] [[ئەنجام شەوالی]] [[مام خالید]] [[مامۆستا بەڵێن]] == شوێنە ئایینی و گشتییەکان == لە گرنگترین مزگەوت و پێگە ناسراوەکانی ئەم گەڕەکە بریتین <ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Astarjian|یەکەم=Henry D.|سەردێڕ=The struggle for Kirkuk: the rise of Hussein, oil, and the death of tolerance in Iraq|ڕێکەوت=٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Praeger Security International|ژپنک=٩٧٨-٠-٢٧٥-٩٩٥٨٩-٨|شوێن=Westport, Conn|پەڕەکان=Kirkuk}}</ref> مزگەوتی ئەبوبەکری سدیق مزگەوتی سەرچنار مزگەوتی سەعید تۆماری فلکەی سەرچنار == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} cl936m1yy9dybs7xv9mcn9i3oxkqdbp 0 292946 1706493 1579985 2026-11-10T16:36:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1706493 wikitext text/x-wiki کۆبوونەوەکان بۆ ھەڵبژاردنی سێیەمین [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران]] لە ٣ ھەتا ٨ی ئازاری ٢٠٢٦ لەلایەن [[ئەنجومەنی شارەزایانی ڕێبەری]]یەوە ئەنجام درا و لە ئەنجامدا [[موجتەبا خامنەیی]]، کوڕی [[عەلی خامنەیی]] وەک جێگرەوەی باوکی ھەڵبژێردرا. ئەمەش دوای [[تیرۆرکردنی عەلی خامنەیی]] لە ٢٨ی شوباتی ٢٠٢٦، لە یەکەم ڕۆژی [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران]]. پێش کوژرانی خامنەیی، ھیچ جێنشینێک و بەربژێرێکی فەرمی ڕانەگەیەندرا، ھەرچەندە سەرچاوە جیاوازەکان، وەک [[ڕۆیتەرز]] و [[بی بی سی نیووز]] ڕاپۆرتیان لەسەر کاندیدە ئەگەرییەکان بڵاو کردەوە.<ref name="Reuters1">{{بیرخستنەوە|دوایین=Sharafedin |یەکەم=Bozorgmehr |سەردێڕ=Iran's possible next Supreme Leader being examined: Rafsanjani |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ئیش=Reuters |editor-last=Williams |ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-iran-election-leader-idUSKBN0TW0OV20151213 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151216032752/http://www.reuters.com/article/us-iran-election-leader-idUSKBN0TW0OV20151213 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref><ref name="BBC5">{{بیرخستنەوە|دوایین=Sharafedin |یەکەم=Bozorgmehr |سەردێڕ=Who will be Iran's next Supreme Leader? |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ئیش=BBC |ناونیشان=https://www.bbc.com/news/world-middle-east-29685856 |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160203144115/http://www.bbc.com/news/world-middle-east-29685856 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠١٦}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٤ ڕاپۆرتەکان ئاماژەیان بەوە کرد کە پرسی جێنشینی خامنەیی یەکلایی بووەتەوە، بەڵام ئەمە بە ئاشکرا ئاشکرا نەکرا.<ref name="Reuters1"/><ref name="Guardian">{{بیرخستنەوە|دوایین=Kamali Dehghan |یەکەم=Saeed |سەردێڕ=When the time comes, who will succeed Iran's Ayatollah Ali Khamenei? |ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٤|ئیش=The Guardian |ناونیشان=https://www.theguardian.com/world/2014/oct/31/iran-ayatollah-ali-khamenei-succession-supreme-leader |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151220054301/http://www.theguardian.com/world/2014/oct/31/iran-ayatollah-ali-khamenei-succession-supreme-leader |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥}}</ref> خامنەیی پێش مردنی باسی پرسی جێنشینەکەی نەکرد.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.radiozamaneh.com/511344/|سەردێڕ=چه کسی راست می‌گوید؟ − نگاهی به «بحران جانشینی» |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240806123450/https://www.radiozamaneh.com/511344/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Radio Zamaneh]] |زمان=fa-IR}}</ref> لە ڕووی [[دەستووری کۆماری ئیسلامیی ئێران|دەستووری]]یەوە، [[ئەنجومەنی شارەزایانی ڕێبەری|ئەنجومەنی شارەزایان]] ئەرکی ھەڵبژاردنی ڕێبەری داھاتووی پێ سپێردراوە. ئەم ئەنجومەنە پێداچوونەوەی نھێنی بە بەربژێرەکانی ئەگەری ئەنجام دەدات و ئامۆژگاری ڕێبەری ئەوکات دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.afintl.com/202311286530|سەردێڕ=عضو مجلس خبرگان ایران: کار برای انتخاب جانشین رهبر ایران به طور «کاملا مخفی» جریان دارد|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240829123627/https://www.afintl.com/202311286530|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=[[Afghanistan International]]|زمان=fa|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.etemadonline.com/بخش-سیاسی-9/642747-ماجرای-دهه-اعلام-آیت-الله-منتظری-قائم-مقام-رهبری|سەردێڕ=ماجرای صحبت‌های آیت‌الله توکل درباره انتخاب قائم‌مقام رهبری چه بود؟ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240806123425/https://www.etemadonline.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D8%A7%D8%B3%DB%8C-9/642747-%D9%85%D8%A7%D8%AC%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D9%87-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D9%85%D9%86%D8%AA%D8%B8%D8%B1%DB%8C-%D9%82%D8%A7%D8%A6%D9%85-%D9%85%D9%82%D8%A7%D9%85-%D8%B1%D9%87%D8%A8%D8%B1%DB%8C |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=اعتمادآنلاین |زمان=fa}}</ref> خولی شەشەم و ئێستای ئەنجومەنەکە دوای ھەڵبژاردنەکان لە ساڵی ٢٠٢٤ دەستی پێکردووە و بڕیارە ھەتا ساڵی ٢٠٣٢ بۆ ماوەی ٨ ساڵ بەردەوام بێت. ئەو بەربژێرانەی کە ئەگەریان ھەبوو بۆ جێگرتنەوەی [[عەلی خامنەیی]]، بریتی بوون لە کوڕەکەی، [[موجتەبا خامنەیی]] و یاریدەدەرە نزیکەکانی بەناوەکانی [[ئەسغەر حیجازی]]، [[عەلی لاریجانی]]، [[سادق لاریجانی]]، [[عەلیڕەزا ئیعرافی]]، [[محەممەد میرباقری]]، [[موحسن ئەراکی]] و ھەروەھا [[حەسەن خومەینی]]، نەوەی [[ڕووحوڵڵا خومەینی]]ی دامەزرێنەری کۆماری ئیسلامی. [[ئیبراھیم ڕەئیسی]] پێش مردنی بەھۆی [[کەوتنەخوارەوەی فڕۆکەکەی ئیبراھیم ڕەئیسی|کەوتنەخوارەوەی ھەلیکۆپتەر]]ەکەی لە ئایاری ٢٠٢٤، بەربژێرێکی ناسراو بۆ ئەو پۆستە بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی گۆڤار |ڕێکەوت=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ=Who Will Lead Iran After President Raisi's Death? |ناونیشان=https://time.com/6980028/iran-raisi-death-next-president-supreme-leader/ |journal=TIME |زمان=en |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240520130755/https://time.com/6980028/iran-raisi-death-next-president-supreme-leader/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئایاری ٢٠٢٤}}</ref><ref name="The Washington Post">{{بیرخستنەوە|دوایین=Cunningham |یەکەم=Erin |سەردێڕ=Clues to the identity of Iran's next supreme leader in the back alleys of a holy city |ڕێکەوت=٢١ی ئازاری ٢٠١٩|ئیش=The Washington Post |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/world/clues-to-the-identity-of-irans-next-supreme-leader-in-the-back-alleys-of-a-holy-city/2019/03/20/a96f857e-2a2d-11e9-906e-9d55b6451eb4_story.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201108001129/https://www.washingtonpost.com/world/clues-to-the-identity-of-irans-next-supreme-leader-in-the-back-alleys-of-a-holy-city/2019/03/20/a96f857e-2a2d-11e9-906e-9d55b6451eb4_story.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|دوایین٢=Salim |یەکەم٢=Mustafa}}</ref> == سەرچاوەکان == == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئێران|سیاسەت|فەلەستین}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{ئێران-کۆلکە}} 8n0de6kdfbwq99ykzuh5kzgyg9f7wjg 0 293512 1706883 1568707 2026-11-11T07:40:15Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1706883 wikitext text/x-wiki {{Databox}}'''ھەینیی ڕەش''' ({{بە فارسی|جمعهٔ سیاه}}) ئەو ناوەیە کە بە [[٨ی ئەیلوول|٨ی ئەیلوولی]] [[١٩٧٨]] (١٧ [[خەرمانان]]ی ١٣٥٧ لە [[ڕۆژژمێری ئێرانی|ڕۆژژمێری ئێران]]) دراوە کاتێک تەقە لە گۆڕەپانی ژاڵە ({{بە فارسی|میدان ژاله}}) ڕوویداوە لە [[تاران]] لە [[ئێران]] . کوژراوان و کاردانەوەی وروژێنەریان وەک ڕووداوێکی سەرەکی لە ڕەوتی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامی ئێران]] وەسف کراون، کاتێک ھەر «ھیوایەک بە یەکلاکردنەوە» لە نێوان بزووتنەوەی ناڕەزایەتی و ڕژێمی شادا کوژایەوە.<ref>Abrahamian, Ervand, History of Modern Iran, Cambridge University Press, 2008, pp. 160–1</ref> ==پێشینەی مێژوویی و کۆمەڵکوژیی== لەگەڵ بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان دژی دەسەڵاتی [[محەممەدڕەزا پەھلەوی|شا]] لە بەھار و ھاوینی ساڵی ١٩٧٨دا، [[ئێرانی پەھلەوی|حکوومەتی ئێران]] باری نائاسایی (حوکمی عورفی) ڕاگەیاند. لە ٨ی ئەیلوولدا، بە ھەزاران کەس لە [[گۆڕەپانی ژاڵە]]ی [[تاران]] بۆ خۆپێشاندانێکی ئاینی کۆبوونەوە، سەرەڕای ئەوەی حکوومەت ڕۆژی پێشتر باری نائاسایی ڕاگەیاندبوو. سەربازەکان داوایان لە خەڵکەکە کرد بڵاوەی لێ بکەن، بەڵام ئەوان گوێیان بەمە نەدا. لە سەرەتادا، خۆپێشاندەران باوەڕیان نەدەکرد کە تەنھا بەھۆی ئەمەوە یان بەھۆی بەردەوامیی پاڵنانیان بەرەو ھێزەکانی سوپا، سوپا تەقەیان لێ بکات، کە ئەوەش بووە ھۆی کوژران و برینداربوونی ژمارەیەکی زۆر لە خەڵک.<ref>Afkhami, R. Gholam (2009) The life and times of the Shah University of California Press, p. 463-466, ISBN 0-520-25328-0</ref><ref>Nahavandi, Houshang (2003) Carnets Secrets: Chute et mort du Shah Editions Osmondes, p. 139, ISBN 2-915036-02-0</ref><ref>Davani, Ali (?) Nehzat-e ruhaniyun-e-Iran ?, Volume 10, ISBN 0-000-00000-0</ref><ref>Bonyad-e Farhang-e Emam Reza (1998) Bonyad-e- Farhang-e Emam Reza ?, Volume 7, pp. 231-32, ISBN 0-000-00000-0</ref> بەڵام ڕاپۆرتە نوێیەکان دەریانخستووە کە ڕووماڵی میدیایی و ڕاپۆرتەکانی [[ئۆپۆزسیۆن]] نادروست بوون. بەپێی بەڵگە و ڕاپۆرتە نوێیەکان، خۆپێشاندەران لەلایەن ئاژاوەگێڕی پیشەگەرەوە کوژراون کە لە کەمپەکانی [[فەلەستین]] و [[لیبیا]] مەشقیان کردبوو. لەکاتی ئەم تەقەکردنەدا، ژمارەیەک سەرباز و پۆلیسی ئێرانیش کوژران. ھەندێک سەربازی بیانی جلی سەربازیی ئێرانییان پۆشیبوو و تەقەیان لە خۆپێشاندەران و سوپا دەکرد، بە مەبەستی دروستکردنی پشێوی و ڕق لێبوونی شا، ھەروەھا بۆ ئەوەی وەھا لە سوپا بگەیەنن کە لە ناو خۆپێشاندانەکەوە تەقەیان لێ دەکرێت تاوەکو سوپای ئێران ناچار بێت بە تەقەی [[تفەنگ]] وەڵام بداتەوە.<ref>Ganji, Manoucher (2003) Defying the Iranian revolution: from a minister to the Shah to a leader of resistance Praeger, page 16, ISBN 0-275-97187-2</ref><ref>Taheri, The Spirit of Allah (1985), p. 223.</ref><ref>https://web.archive.org/web/20090215150430/http://www.internews.org:80/visavis/BTVPages/Theislamicrevolution.html</ref> پێدەچێت «ھەینیی ڕەش» خاڵی وەرچەرخان و بێگەڕانەوەی [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشەکە]] بووبێت، کە کەمتر لە ساڵێک دواتر بووە ھۆی ڕووخانی ڕژێمی پاشایەتی لە [[ئێران]]. ھەروەھا دەوترێت کە ھەینیی ڕەش ڕۆڵێکی یەکلاکەرەوەی ھەبووە لە ڕادیکاڵبوونی بزووتنەوەی ناڕەزایەتی و یەکخستنی ئۆپۆزسیۆن دژی شا و کۆکردنەوەی جەماوەر. لە سەرەتادا، ئۆپۆزسیۆن و ڕۆژنامەنووسانی ڕۆژاوا بانگەشەیەکی نادروستیان کرد کە سوپای ئێران بە ھەزاران خۆپێشاندەری کوشتووە، لە کاتێکدا سەرکردایەتییە ئاینییەکە ڕای گەیاند کە «بە ھەزاران کەس لەلایەن ھێزە [[زایۆنیزم|زایۆنیستییەکانەوە]] کوژراون.»<ref>Moin, Khomeini (2000), p. 189.</ref><ref>The Persian Sphinx: Amir Abbas Hoveyda and the Riddle of the Iranian Revolution, Abbas Milani, pp. 292-293</ref> ئەم ڕووداوانە بوونە ھۆی بەردەوامیی ناڕەزایەتییەکان بۆ ماوەی چوار مانگی تر. ڕۆژێک دوای ھەینیی ڕەش، واتە ٩ی ئەیلوولی ١٩٧٨، ھووەیدا وەک وەزیری دیوان دەستی لەکار کێشایەوە، سەرەڕای ئەوەی پەیوەندی بە بابەتەکەوە نەبوو. مانگرتنی گشتی لە مانگی تشرینی یەکەمدا بووە ھۆی پەکخستنی پیشەسازی [[نەوت]] کە بۆ مانەوەی ئیدارەی ئەو کاتە زۆر گرنگ بوو، و «چارەنووسی شای دیاری کرد». سەرەنجام بەردەوامیی خۆپێشاندانەکان بووە ھۆی جێھێشتنی ئێران لەلایەن شاوە لە کانوونی دووەمی ١٩٧٩، کە ئەمەش ڕێگەی بۆ [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێران]] بە ڕێبەرایەتی [[ڕووحوڵڵا خومەینی]] خۆش کرد.<ref>The Iranian Revolution of 1978/1979 and How Western Newspapers Reported It, Edgar Klüsener, p. 12</ref><ref>Cultural History After Foucault, John Neubauer, p. 64</ref><ref>The A to Z of Iran, John H. Lorentz, p. 63</ref> ==ئەنجامەکان== لە سەرەتادا، میدیاکانی ڕۆژاوا و ئۆپۆزسیۆن ئاماژەیان بەوە کرد کە ژمارەی قوربانییان گەیشتووەتە «١٥،٠٠٠ لە نێوان کوژراو و برینداردا»، ھەرچەندە ڕاپۆرتی بەرپرسانی حکوومەتی ئێران باسیان لەوە کرد کە نزیکەی ٨٦ کەس لە [[تاران]] لەو ڕۆژەدا کوژراون. [[میشێل فۆکۆ]]، ڕۆژنامەنووسی فەڕەنسی کە ھەمیشە سەرچاوەی تایبەتی ھەبوو، ڕای گەیاند کە ژمارەی کوژراوان لە نێوان ٢٠٠٠ بۆ ٣٠٠٠ کەسە لە [[گۆڕەپانی ژاڵە]]، دواتر ڕەقەمەکە بەرزبووەوە بۆ ٤٠٠٠ کوژراو. پەیامنێری [[بی بی سی]] لە ئێران، [[ئەندرو وایتلی]]، ڕای گەیاند کە ژمارەی کوژراوان گەیشتووەتە ھەزاران کەس.<ref>Pahlavi, Mohammad Reza Shah (2003) Answer to History Irwin Pub, page 160, ISBN 978-0-7720-1296-8</ref><ref>https://web.archive.org/web/20151030124928/https://www.youtube.com/watch?v=r5755xzFSbY</ref> == سەرچاوەکان == {{پۆلی کۆمنز|Black Friday (1978)}} {{شریتی دەروازە|ئێران|سیاسەت}} {{سەرچاوەکان}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:کۆمەڵکوژیەکان لە ئێران]] [[پۆل:کۆمەڵکوژی لە ١٩٧٨]] [[پۆل:شۆڕشی ئیسلامیی ئێران]] [[پۆل:Pages using Lang-xx templates]] [[پۆل:وتارەکان بە دەقی زمانی فارسی]] ajb7h61u2bx1j6v56mizrvvwerazxd1 0 293703 1706773 1574043 2026-11-11T01:40:10Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وەرزش-کۆلکە) 1706773 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردەی نیشتمانیی بەیسبۆڵی ویلایەتە یەکگرتووەکان'''، کە بە '''تیمی یو ئێس ئەی''' ناسراوە، نوێنەرایەتی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] دەکات لە کێبڕکێکانی نێودەوڵەتیی [[بەیسبۆڵ]]. لە ئێستادا لەلایەن فیدراسیۆنی جیھانیی بەیسبۆڵ و سۆفتبۆڵەوە پلەی سێیەمی جیھانی ھەیە، تیمەکە تۆرنۆمێنتی ئۆڵۆمپیی بەیسبۆڵی لە ٢٠٠٠ و [[کلاسیکی جیھانیی بەیسبۆڵ]] (دەبلیو بی ئێس)ی لە ٢٠١٧ بردەوە. ھەڵبژاردەی نیشتمانیی یو ئێس بۆ یەکەمجار لە یەکەمین جامی جیھانیی بەیسبۆڵ (لە بنەڕەتدا زنجیرەی جیھانیی ناپیشەگەر) لە ١٩٣٨ دەرکەوت. ئەوان تۆرنۆمێنتەکەیان، کە لە ھەندێک ماوەی بوونیدا ئاستی باڵای بەیسبۆڵی نێودەوڵەتی بوو تا لە ٢٠١١دا وەستێنرا، چوار جار بردەوە. تیمی یو ئێس لە ھەموو تۆرنۆمێنتەکانی بەیسبۆڵ لە ئۆڵۆمپیادی ھاوینەدا بەشداریی کردووە، جگە لە ساڵی ٢٠٠٤، و یەکەم مەدالیای زێڕی ئۆڵۆمپیی لە ئۆڵۆمپیادی ٢٠٠٠ بردەوە. ویلایەتە یەکگرتووەکان ئەندامێکی دامەزرێنەری دەبلیو بی ئێس بوو، کە یەکەم دەرکەوتنی لە ٢٠٠٦دا بوو. لە سێ دەرکەوتنی یەکەمیان لە دەبلیو بی ئێس، باشترین ئەنجام بۆ ئەمریکییەکان پلەی چوارەم بوو لە ٢٠٠٩. لە ٢٠١٧دا، تیمەکە بۆ یەکەمجار نازناوی دەبلیو بی ئێسی بردەوە، بە شکستپێھێنانی پۆرتۆ ڕیکۆ لە یاریی کۆتایی. ئەم وەرچەرخانە بە دەرکەوتنێکی تری یاریی کۆتایی لە ٢٠٢٣دا دوای کەوت، کە تێیدا تیمەکە بە ژاپۆن دۆڕا. یو ئێس بۆ سێیەم جار لەسەریەک لە ٢٠٢٦دا گەیشتە یاریی کۆتایی، بەڵام بە ڤێنیزوێلا دۆڕا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢٨ی ئازاری ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|وەرزش|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئازاری ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|United States national baseball team}} {{وەرزش-کۆلکە}} [[پۆل:Pages using multiple image with auto scaled images]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] fmjh9v81nl90uvi3jbef42gcydrolrq 0 293980 1706500 1574348 2026-11-10T16:37:45Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1706500 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی گشتیی ٢٠١٦ی پێروو''' ھەڵبژاردنی گشتی لە [[پێروو]] لە ١٠ی نیسانی ٢٠١٦ بۆ دیاریکردنی سەرۆک، جێگرانی سەرۆک، پێکھاتەی کۆنگرێسی کۆماری پێروو و نوێنەرانی پێروو لە پەرلەمانی ئەندین بەڕێوەچوو. لە کێبڕکێی سەرۆکایەتیدا، سەرۆکی ئێستا ئۆیانتا ئومالا بەھۆی سنووردارکردنی خولی دەستوورییەوە مافی دووبارە ھەڵبژاردنەوەی نەبوو. کاندیدی ھێزی گەلی کەیکۆ فوجیمۆری، کچی سەرۆکی پێشوو [[ئەلبێرتۆ فوجیمۆری]]، کاندیدی پێشەنگ بوو لە گەڕی یەکەمدا بە نزیکەی ٤٠ لەسەدی دەنگەکان، بەڵام نەگەیشتە زۆرینەی ٥٠ لەسەدی پێویست بۆ ئەوەی لە گەڕی دووەم دوور بکەوێتەوە. کاندیدی پێرووییەکان بۆ گۆڕانکاری پێدرۆ پابلۆ کوچینسکی بە جیاوازییەکی کەم شکستی بە کاندیدی بەرەی فراوان ڤێرۆنیکا مێندۆزا ھێنا بۆ ئەوەی لە پلەی دووەمدا بێت و شوێنێکی لە گەڕی دووەمدا بەدەستبھێنێت. گەڕی دووەم لە ٥ی حوزەیرانی ٢٠١٦ بەڕێوەچوو. بە پاڵپشتیی ئەوانەی دژی فوجیمۆری بوون، کوچینسکی بە جیاوازییەکی کەم کە کەمتر بوو لە نیو خاڵی سەدی سەرکەوتنی بەدەستھێنا، ئەمەش وای کرد ببێتە یەکەم ھەڵبژاردنی سەرۆکایەتی لە دوای ساڵی ٢٠٠٠ەوە کە تێیدا کاندیدی دووەمی ھەڵبژاردنی پێشوو نەتوانێت ھەڵبژاردن بەدەستبھێنێت. ئەو لە ٢٨ی تەممووز وەک سەرۆک سوێندی یاسایی خوارد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Peruvian general election, 2016}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 5wkwira3ngnzokn9apsldjxy1k4z179 0 293981 1706499 1574502 2026-11-10T16:37:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1706499 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنی گشتیی ٢٠١١ی پێروو''' لە [[پێروو]] لە ١٠ی نیسانی ٢٠١١ بۆ ھەڵبژاردنی سەرۆک، جێگرانی سەرۆک، ١٣٠ ئەندامی کۆنگرێس و پێنج ئەندامی پەرلەمانی ئەندین بەڕێوەچوو. لەبەر ئەوەی ھیچ کاندیدێکی سەرۆکایەتی زۆرینەی لە گەڕی یەکەمدا بەدەست نەھێنا، گەڕی دووەم لە ٥ی حوزەیران بۆ دیاریکردنی جێگرەوەی سەرۆکی دەستلەکارکێشاوە ئالان گارسیا بەڕێوەچوو. ئەفسەری پێشووی سوپا ئۆیانتا ئومالا بە جیاوازییەکی کەم شکستی بە کەیکۆ فوجیمۆری ھێنا، کە کچی سەرۆکی پێشووی زیندانیکراو [[ئەلبێرتۆ فوجیمۆری]]یە. ئومالا لە ٢٨ی تەممووز وەک ٩٤ەمین سەرۆکی پێروو سوێندی یاسایی خوارد.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٢ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} 45emmxu8blc0yx722mupcwu7qs00r49 0 294236 1706835 1574384 2026-11-11T05:47:52Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706835 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} [[پەڕگە:Berner_Tricoil_Energy_Recovery_System_atop_the_Center_for_Sustainable_Landscape.jpg|وێنۆک|سیستمی گەڕاندنەوەی وزەی بێرنەر تریکۆیڵ لەسەر لووتکەی ناوەندی دیمەنە سروشتییە بەردەوامەکان لە پیتسبورگ، پێنسیلڤانیا]] '''گەڕاندنەوەی وزە''' ھەر تەکنیکێک یان شێوازێکی کەمکردنەوەی تێچووی [[وزە]] بۆ [[سیستم|سیستمێکی]] گشتی لەخۆدەگرێت بەھۆی [[وزە|ئاڵوگۆڕی وزە]] لە یەکێک لەژێر-سیستمەکانی سیستمە گشتییەکە لەگەڵ یەکێکی تردا. وزەکە دەکرێت بە ھەر شێوەیەک بێت لە ھەر یەکێک لەژێر-سیستمەکاندا، بەڵام زۆربەی سیستمەکانی گەڕاندنەوەی وزە [[وزەی گەرمی]] بە شێوەی ھەستی یان [[ماتەگەرمی|مات]] ئاڵوگۆڕ دەکەن.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٦ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|وزە}} {{پۆلی کۆمنز|Energy recovery}} 9o16is27bwpfkbdcnvnivx8vllcv4vj 0 294279 1706840 1574358 2026-11-11T05:48:42Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706840 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{Databox}} '''ھاداد''' ([[زمانی ئۆگاریتی|ئۆگاریتی]]:𐎅𐎄)، '''حەداد'''، '''ئاداد''' ([[زمانی ئەکەدی|ئەکەدی]]: {{wikt-lang|akk|𒀭𒅎}}، بە «ئاداد» دەبێژرێت)، یان '''ئیشکور''' ([[زمانی سۆمەری|سۆمەری]]) خودای گەردەلوول و باران بوو لە [[ئایینە کەنعانییەکان]] و [[ئایینە دێرینەکانی مێزۆپۆتامیا]]دا. ئەو لە [[ئیبلا]]دا وەک «ھاددا» لە نزیکەی ٢٥٠٠ پ.زدا پشتڕاست کراوەتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=uvtebmqZZDYC&pg=PA173|سەردێڕ=Religions of the Ancient World: A Guide|نووسەر= Sarah Iles Johnston|پەڕە=١٧٣|ژپنک=٩٧٨٠٦٧٤٠١٥١٧٣|ساڵ=٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=zfFeCAAAQBAJ&pg=PA10|سەردێڕ=The Splintered Divine: A Study of Istar, Baal, and Yahweh Divine Names and Divine Multiplicity in the Ancient Near East|نووسەر= Spencer L. Allen|پەڕە=١٠|ژپنک=٩٧٨١٦١٤٥١٢٣٦٣|ڕێکەوت=٥ی ئازاری ٢٠١٥|بڵاوکەرەوە=Walter de Gruyter GmbH & Co KG}}</ref> لە [[شام]]ەوە، ھاداد لەلایەن [[ئەمۆرییەکان]]ەوە بە [[مێزۆپۆتامیا]] ناسێنرا، کە لەوێدا بە خودای [[ئەکەد|ئەکەدی]] ([[ئاشووری]]-[[بابلی]]) ئاداد ناسرا.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=JKBLAwAAQBAJ&pg=PA50|سەردێڕ=The Origin of Biblical Traditions: Hebrew Legends in Babylonia and Israel|نووسەر=Albert T. Clay|پەڕە=٥٠|ژپنک=٩٧٨١٥٩٧٥٢٧١٨٧|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٠٧|بڵاوکەرەوە=Wipf and Stock Publishers}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=imZWpGNF0V4C&pg=PT15|سەردێڕ=The Religion of Babylonia and Assyria|نووسەر= Theophilus G. Pinches |بەستەری نووسەر=Theophilus G. Pinches |پەڕە=١٥|ژپنک=٩٧٨١٤٦٥٥٤٦٧٠٨|ساڵ=١٩٠٨|بڵاوکەرەوە=Library of Alexandria}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=wqeVv09Y6hIC&pg=PA157|سەردێڕ=Python: A Study of Delphic Myth and Its Origins|نووسەر= Joseph Eddy Fontenrose|پەڕە=١٥٧|ژپنک=٩٧٨٠٥٢٠٠٤٠٩١٥|ساڵ=١٩٥٩|بڵاوکەرەوە=University of California Press}}</ref>{{sfnp|Green|2003|p=166}} ئاداد و ئیشکور بەزۆری بە [[لۆگۆگرام]]ی(𒀭𒅎)<ref name="oracc">[http://oracc.museum.upenn.edu/amgg/listofdeities/ikur/index.html ORACC – Iškur/Adad (god)]</ref> دەنووسرێن - ھەمان ئەو ھێمایەی کە بۆ خودای حووری [[تێشووب]] بەکاردێت.{{sfnp|Green|2003|p=130}} ھاداد بە '''ڕیمۆن'''، '''[[پیدار]]'''، '''ڕاپیۆ'''، [[بەعل-زێفۆن|'''بەعل-زێفۆن''']]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Canaanite Myths and Legends|دوایین=Gibson|یەکەم=John C.|پەڕەکان=٢٠٨|ژپنک=٩٧٨-٠٥٦٧٠٨٠٨٩٩|بڵاوکەرەوە=T&T Clark|ڕێکەوت=١ی نیسانی ١٩٧٨}}</ref> یان زۆرجار بە سادەیی '''[[بەعل]]''' (گەورە) ناودەبردرا؛ بەڵام نازناوی کۆتایی بۆ خوداوەندەکانی تریش بەکاردەھات. [[گای پیرۆز|گا]] ئاژەڵی سیمبولی ھاداد بوو. ئەو بە ڕیشدار دەردەکەوت،<ref>Sacred bull, holy cow: a cultural study of civilization's most important animal. By Donald K. Sharpes –Page 27</ref><ref>Studies in Biblical and Semitic Symbolism - Page 63. By Maurice H. Farbridge</ref> زۆرجار گۆپاڵ و برووسکەی بەدەستەوە بوو و کڵاوێکی قۆچی گای لەسەر بوو.<ref>Academic Dictionary Of Mythology - Page 126. By Ramesh Chopra</ref><ref>The New Encyclopædia Britannica: Micropædia. By Encyclopædia Britannica, inc – Page 605</ref> ھاداد لەگەڵ خوداوەندی [[ئەفسانەی یۆنانی|یۆنانی]] [[زیووس]]، خوداوەندی [[ئەفسانەی ڕۆمانی|ڕۆمانی]] [[ژووبیتەر]]، ھەروەھا بێلی بابلی بە یەکسان دادەنرا. [[سووڕی بەعل]] یان داستانی بەعل کۆمەڵە چیرۆکێکە دەربارەی بەعلی کەنعانی، کە بە ھادادیش ناودەبرێت. لە نێوان ساڵانی ١٤٠٠ بۆ ١٢٠٠ پ.زدا نووسراوەتەوە و لە کنە و پشکنینەکانی [[ئۆگاریت]]دا دووبارە دۆزرایەوە، کە شارێکی دێرینە لە [[سووریا]]ی ئەمرۆدا. خودای گەردەلوول ئاداد و خودای خۆر [[شەمەش]] بەیەکەوە بوون بە خوداوەندە سەرپەرشتیارەکانی [[سرووش]] و غەیبزانی لە مێزۆپۆتامیا. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Baal Hadad}} {{شریتی دەروازە|ئاسیا|سووریا}} 7fg2aexqbbae5x9o5vpfkfw8fte53y5 0 294289 1706640 1706235 2026-11-10T20:13:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706640 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} {{داتابۆکس}} '''گردە شوکولاتەیییەکان''' ({{بە ئینگلیزی|chocolate hills}}) پێکھاتەیەکی جیۆلۆجین لە پارێزگای بۆھۆلی فلیپین. بەلایەنی کەمەوە ١٬٢٦٠ گرد و ئەگەری ھەیە بگاتە ١٬٧٧٦ دانە، کە بەسەر ڕووبەرێکی زیاتر لە {{Convert|50|km2|sqmi}}دا بڵاوبوونەتەوە. بە گیای سەوز داپۆشراون کە لە وەرزی وشکدا ڕەنگی دەگۆڕێت بۆ قاوەییی شوکولاتەیی، لەبەر ئەوە ئەو ناوەی لێنراوە. گردە شوکولاتەیییەکان لەسەر ئاڵا و مۆری پارێزگاکەدا دیارن وەک ھێمایەک بۆ زۆریی شوێنە گەشتیارییە سروشتییەکان لە پارێزگاکەدا. ئەم شوێنە لە لیستی شوێنە گەشتیارییەکانی دەسەڵاتی گەشتیاریی فلیپیندایە، و وەک سێیەم مۆنیۆمێنتی جیۆلۆجیی نیشتمانیی وڵاتەکە ڕاگەیەندراوە، ھەروەھا پێشنیار کراوە بۆ ئەوەی بخرێتە ناو لیستی [[کەلەپووری جیھانیی یوونێسکۆ|کەلەپووری جیھانیی]] [[یوونێسکۆ]]وە.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ٧ی نیسانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Chocolate Hills}} {{شریتی دەروازە|فلیپین}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} 8f1c60yeovouioy9ruzvubxrwtk5en0 0 294369 1706639 1706236 2026-11-10T20:12:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێپۆل|بێپۆل]]}} 1706639 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس|وێنە=}} '''گرووپی ئەلشایع''' (کە پێی دەوترێت کۆمپانیای M. H. Alshaya Co.) کۆمپانیایەکی فرەنەتەوەیی فرەنچایزی وردەفرۆشییە کە بارەگا سەرەکییەکەی لە [[کووەیت]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/0f99ec1c-a8ae-11e1-a747-00144feabdc0.html#axzz3ia0lKtwk|سەردێڕ=Master of eastern retail turns westward|agency=Nikkei|newspaper=The Financial Times}}</ref> ئەم کۆمپانیایە نزیکەی ٥٠ براندی فرۆشتنی بەکارھێنەری لە سەرانسەری ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست و باکووری ئەفریقا، تورکیا و ئەورووپا بەڕێوە دەبات.<ref name="bethkowitt">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://fortune.com/2013/02/12/m-h-alshaya-the-mystery-company-importing-americana-to-the-mideast/|سەردێڕ=M. H. Alshaya: The mystery company importing Americana to the Mideast|نووسەر=Beth Kowitt|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠١٣|ئیش=Fortune}}</ref> بێجگە لە کارەکانی وردەفرۆشی، گرووپی ئەلشایع پشکەکانی لە بوارەکانی خانووبەرە، بیناسازی، ھۆتێل، ئۆتۆمۆبیل و بازرگانی گشتیدا ھەیە، کە ژمارەیەکی زۆر ناوەندی لە ڕۆژهەڵاتی ناوەڕاستدایە.<ref name="bethkowitt"/> == مێژوو == پێدەچێت کۆمپانیای ئەلشایع کۆنترین کۆمپانیای کووەیت بێت. کۆمپانیاکە لە ساڵی ١٨٩٠ تۆمار کراوە و سەرەتا پەیوەندیی بازرگانی لە نێوان کووەیت و سعوودیە و ھیندستان دامەزراندووە، ھەر لە ھەمان ساڵیشدا وەک بارەگای کەشتیوانی لە کووەیت دامەزراوە و سەرەتا بازرگانیی لەگەڵ ھیندستانی بەریتانی کردووە. کۆمپانیاکە لە ساڵی ١٩٦٥ ھەمەچەشنی لە کارەکانیدا کرد، ئەمەش بە کردنەوەی ھۆتێلێکی شێراتۆن لە شاری کووەیت، کە یەکەم [[شێراتۆن]] بوو لە دەرەوەی ئەمریکای باکوور کرایەوە.<ref name="ft.com">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=http://www.ft.com/intl/cms/s/0/b3695906-3817-11dd-aabb-0000779fd2ac.html#axzz3gWkTXPC0|سەردێڕ=Alshaya Group spreads web of familiar brands through eastern Europe|agency=Nikkei|newspaper=The Financial Times}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Alshaya Group}} {{تووڵی دەروازە|کۆمپانیا|ئابووری|کووەیت}} {{کۆمپانیا-کۆلکە}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} hgxwn4jnjmyaeyxlgf87g8kn7sds35o 0 294466 1706492 1697516 2026-11-10T16:36:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1706492 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەکان لە [[مەجارستان]]''' لە ١٢ی نیسانی ٢٠٢٦ بەڕێوەچوون بۆ ھەڵبژاردنی ھەموو ١٩٩ ئەندامەکەی کۆمەڵەی نیشتمانی. ئەمە ١٠ەمین ھەڵبژاردنی پەرلەمانی بوو لە ساڵی ١٩٩٠ەوە،<ref name="AP News 2026">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://apnews.com/article/hungary-election-scheduled-orban-challenge-magyar-71b54205f00252ca7c466eb5407a2aa1|سەردێڕ=Hungary sets April 12 election date as Orbán faces tough challenge |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=AP News}}</ref> بە ڕێژەیەکی پێوانەیی بەرز لە بەشداریی دەنگدەران بۆ یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٢ەوە. پارتی ئۆپۆزیسیۆنی تیسا بە ڕێبەرایەتیی ئەندامی پێشووی فیدێس و ئێم ئی پی پێتەر مەجار ھەڵبژاردنەکەی بە جیاوازییەکی زۆر بردەوە، و زۆرینەیەکی ڕەھای دوو لەسەر سێی بەدەستھێنا کە دەسەڵاتی ھەموارکردنەوەی دەستووری مەجارستانی ھەیە، و لە حکوومەتی ئێستای فیدێس–کەی دی ئێن پیی سەرۆک وەزیران ڤیکتۆر ئۆربانی بردەوە، و کۆتایی بە سەردەمی ١٦ ساڵەی ئۆربان ھێنا.<ref name="Higgins & Rutai 2026"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|دەیەی ٢٠٢٠}} {{پۆلی کۆمنز|Hungarian parliamentary elections (2026)}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:CS1 German-language sources (de)]] [[پۆل:CS1 Polish-language sources (pl)]] [[پۆل:CS1 Hungarian-language sources (hu)]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] al8mbft1ln66pn3nmghfau27wk7ulpt 0 294472 1706636 1706240 2026-11-10T20:11:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:بێسەرچاوە|بێسەرچاوە]]}} 1706636 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} [[پەڕگە:Blue dwarf star artistic recreation-bpk.jpg|وێنۆک|ئمپرێشنی نیگارکێشێک بۆ گرگنێکی شین]] '''گرگنی شین''' ئەستێرەیەکن لە ڕیزبەندیی پۆلی گریمانەییی گەلەئەستێرەکاندا کە لە [[گرگنی سوور|گرگنی سوورەوە]] گەشە دەکەن، دوای ئەوەی بەشێکی زۆری سووتەمەنیی [[ھایدرۆجین]]ی گرگنە سوورەکە تەواو دەبێت. لەبەر ئەوەی گرگنە سوورەکان بەھێواشی ھایدرۆجینەکەیان تێکەڵ و بەکار دەبەن و بەتەواوی وەچەرخانن، پێشبینی دەکرێت تەمەنیان تریلیۆنان ساڵ بێت؛ بەڵام لە ئێستادا گەردوون تەمەنی ئەوەندە نییە کە ھێشتا ھیچ گرگنێکی شین دروست بووبێت. پێشبینیی بوونی داھاتوویان لەسەر بنەمای مۆدێلی گریمانەیی دەکرێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{reflist|25em|refs= <ref name=Adams-Bodenheimer-Laughlin-2005> {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|یەکەم١=F.C. |دوایین١=Adams |یەکەم٢=P. |دوایین٢=Bodenheimer |یەکەم٣=G. |دوایین٣=Laughlin |ساڵ=٢٠٠٥|سەردێڕ=M dwarfs: Planet formation and long term evolution |journal=Astronomische Nachrichten |بەرگ= ٣٢٦|issue=10 |پەڕەکان=٩١٣–٩١٩|doi=10.1002/asna.200510440 |bibcode=2005AN....326..913A |doi-access=free}} </ref> <ref name=Adams-Laughlin-Graves-2004> {{cite conference | last1=Adams | first1=F.C. | last2=Laughlin | first2=G. | last3=Graves | first3=G.J.M. | year=2004 | title=Red dwarfs and the end of the Main Sequence | series=Revista Mexicana de Astronomía y Astrofísica | volume=22 | pages=46–49 | citeseerx=10.1.1.692.5492 }} </ref> <ref name=Laughlin-Bodenheimer-Adams-1997> {{بیرخستنەوەی ژوورناڵ|دوایین١=Laughlin |یەکەم١=G. |دوایین٢=Bodenheimer |یەکەم٢=P. |دوایین٣=Adams |یەکەم٣=F.C. |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ١٩٩٧|سەردێڕ=The end of the Main Sequence | journal=The Astrophysical Journal |بەرگ=٤٨٢| issue=1 |پەڕەکان=٤٢٠–٤٣٢| doi=10.1086/304125 | bibcode=1997ApJ...482..420L | s2cid=121940819 | doi-access=free}} </ref> }} <!-- end "refs=" --> {{Commons category|Blue Dwarf}} {{تووڵی دەروازە|گەردوون|کۆمەڵەی خۆر|فڕینی بۆشایی}} {{گەردوون-کۆلکە}} [[پۆل:گەردوون]] [[پۆل:جۆری ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردەی ئەستێرەکان]] [[پۆل:دیاردە ئەستێرەیییەکان]] [[پۆل:پەرەسەندنی ئەستێرەکان]] [[پۆل:پەرەسەندنی ئەستێرەكان]] q29abq98wzekc8kau051j6ux3jev1tl 0 295107 1706779 1578741 2026-11-11T04:34:12Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (وزە-کۆلکە) 1706779 wikitext text/x-wiki {{چەند کێشەیەک| {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} {{ھەتیو|ڕێکەوت=نیسانی ٢٠٢٦}} }} '''ھەڵسەنگێندراوی ھاوبەش بۆ داتڵیشان و پێکەوەنووسانی ناوکی''' ({{بە ئینگلیزی|Joint Evaluated Fission and Fusion}}) ڕێکخراوی JEFF ھاوکارییەکی نێودەوڵەتییە بۆ بەرھەمھێنانی [[دراوەی ناوکی]]. پێکھاتووە لە ئەندامانی [[ئاژانسی وزەی ئەتۆمی]] (NEA)، [[ڕێکخراوی ھاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری]] (OECD).<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.oecd-nea.org/jcms/pl_62791/joint-evaluated-fission-and-fusion-jeff-nuclear-data-week-2021|سەردێڕ=Joint Evaluated Fission and Fusion (JEFF) Nuclear Data Week 2021 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئازاری ٢٠٢٤|وێبگە=Nuclear Energy Agency (NEA) |زمان=en}}</ref> ڕێکخراوی JEFF '''کتێبخانەی دراوە ناوکییەکان''' بە فۆرماتی جیھانیی [[دراوەی ناوکی|داتا ناوکییە ھەڵسەنگێنراوەکان]] بەرھەم دەھێنێت. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{تووڵی دەروازە|فیزیا|وزە}} {{وزە-کۆلکە}} [[پۆل:فیزیکی ناوکی]] o0h0sd5j8zffosemi2t02skmrlmfj1k 0 295345 1706814 1582179 2026-11-11T04:40:02Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (ئێران-کۆلکە) 1706814 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئایاری ٢٠٢٦}} '''ھەڵھاتنی سەرمایەی مرۆیی لە ئێران''' لە دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئیسلامی]] ساڵی ١٩٧٩ەوە دیاردەیەکی بەرچاو بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Mahmoudi |یەکەم=Hassan |ڕێکەوت=٢١ی نیسانی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.migrationpolicy.org/article/iran-brain-drain-emigration|سەردێڕ=Iran Loses Highly Educated and Skilled Citizens during Long-Running “Brain Drain” |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=migrationpolicy.org |زمان=en}}</ref> بەپێی ئاماری [[سندووقی نێونەتەوەییی پارە|سندووقی دراوی نێونەتەوەیی]]، [[ئێران]] لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکاندا ڕێژەیەکی بەرچاو لە کەسانی لێھاتوو و خوێندەوار (لەسەدا ١٥)ی ھەبووە.<ref name="auto">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/1999/06/carringt.htm|سەردێڕ=Finance and Development |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090831103411/http://www.imf.org/external/pubs/ft/fandd/1999/06/carringt.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی ئابی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١}}</ref> ساڵانە زیاتر لە ١٥٠ ھەزار ئێرانی لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکاندا [[کۆماری ئیسلامیی ئێران|کۆماری ئیسلامییان]] بەجێھێشتووە، و بە مەزەندەکردنی لەسەدا ٢٥ی ھەموو ئێرانییەکان کە خوێندنی دوای ئامادەیییان ھەبووە، ئەوکاتە لە دەرەوەی وڵات لە [[وڵاتی پێشکەوتوو|وڵاتانی پێشکەوتووی]] ستانداردی ڕێکخراوی ھاوکاری و گەشەپێدانی ئابووری دەژیان.<ref name="auto"/><ref name="RFERLclarif">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٢ی نیسانی ٢٠٠٤|ناونیشان=https://www.rferl.org/a/1342682.html|سەردێڕ=Iran Report: April 12, 2004 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110526124322/http://www.rferl.org/content/article/1342682.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئایاری ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١١}}</ref> ڕاپۆرتێکی سندوقی دراو لە ساڵی ٢٠٠٩دا ئاماژەی بەوە کردووە کە ئێران لە پێشەنگی پێڕستی ئەو وڵاتانەیە کە نوخبەی ئەکادیمی خۆیان لەدەست دەدەن، بە لەدەستدانی ١٥٠ بۆ ١٨٠ ھەزار پسپۆڕ کە بە نزیکەیی یەکسانە بە زیانی سەرمایەی ٥٠ ملیار دۆلار.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.payvand.com/news/12/may/1297.html|سەردێڕ=Iran Faced With Growing Brain Drain: Report |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170425200026/http://www.payvand.com/news/12/may/1297.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی نیسانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٢|وێبگە=payvand.com}}</ref><ref name="PRB">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.prb.org/Articles/2004/IranFacesPressuretoProvideJobsAddressHealthDisparities.aspx|سەردێڕ=Iran Faces Pressure to Provide Jobs, Address Health Disparities - Population Reference Bureau |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120920043819/http://www.prb.org/Articles/2004/IranFacesPressuretoProvideJobsAddressHealthDisparities.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠١١}}</ref> جگە لەوەش، دەوترێت سەرکوتکردنی سیاسی دوای ناڕەزایەتییەکانی ھەڵبژاردنەکانی ئێران لە ساڵی ٢٠٠٩دا، «کۆچی پەنابەرانی زیاتر»ی ڕۆشنبیرانی ئێرانی دروست کردووە. ھەروەھا باس لەوە کراوە کە [[دەزگای ھەواڵگریی ناوەندی|دەزگای ھەواڵگری ناوەندی]] [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکا]] ئۆپەراسیۆنێکی نھێنی بە ناوی ڕەمزی «پرۆژەی ڕاکێشانی مێشک» بەڕێوەدەبات بە ئامانجی ڕاکێشانی بەھرەمەندە ئەتۆمییەکانی ئێران کە ئاڕاستەی ئەتۆمییان ھەیە، بەمەش [[بەرنامەی ئەتۆمیی ئێران|بەرنامە ئەتۆمییەکەی ئێران]] تێکدەدات. لە مانگی شوباتی ساڵی ٢٠٢٤، حکوومەتی ئێران ھەوڵەکانی بۆ ڕێگریکردن لە ڕۆیشتنی کەسانی خوێندەوار لە وڵاتەکەی دەستپێکرد و تیشکی خستە سەر زیادکردنی چاودێری و ئەگەری سنووردارکردنی جووڵە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=فردا |یەکەم=رادیو |ناونیشان=https://www.radiofarda.com/a/32827133.html|سەردێڕ=برخورد با دفاتر مهاجرتی برای جلوگیری از مهاجرت بیشتر نخبگان از ایران |وێبگە=رادیو فردا}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی شوباتی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://ir.voanews.com/a/security-view-of-the-islamic-republic-on-the-migration-of-elites/7494624.html|سەردێڕ=همکاری بنیاد نخبگان و پلیس گذرنامه؛ مهاجرت هم امنیتی شد}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{شریتی دەروازە|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:ئابووری ئێران]] [[پۆل:فێرکاری لە ئێران]] [[پۆل:زانست و تەکنۆلۆژیا لە ئێران]] 3fd0n4t46odormhb6ki7alxa26utx4s 0 296396 1706730 1589022 2026-11-10T22:55:53Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706730 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ئەنجومەنی یاسادانان | ناو = ئەنجومەنی دەستنیشانکردنی بەرژەوەندیی سیستەم{{ھن}}مجمع تشخیص مصلحت نظام | خوول = | ئاڕم = Emblem of Iran.svg | سەرنووسی_ئاڕم = ھێمای [[حکوومەتی کۆماری ئیسلامیی ئێران]] کە لەلایەن ئەنجومەنی دەستنیشانکردنی بەرژەوەندیی سیستەمەوە بەکاردەھێنرێت | قەبارەی_ئاڕم = 200px | جێگرەوەی_ئاڕم = | وێنەی_لۆگۆ = | سەرنووسی_لۆگۆ = | قەبارەی_لۆگۆ = | جێگرەوەی_لۆگۆ = | جۆری_ئەنجومەن = | پێکھاتە = | ئەنجومەنەکان = | سنوورەکانی_خوول = | جۆری_ئەنجومەن = <nowiki>ئەنجومەنی ڕاوێژکاری</nowiki> | دامەزراندن = {{ڕێکەوتی سەرەتا و تەمەن|١٩٨٨|٠٢|٠٦}} | جیابوونەوە = | پێشینە = | پاشینە = | دانیشتنی_نوێ = | جۆری_سەرکردە١ = سەرۆک | سەرکردە١ = [[سادق لاریجانی]] | حیزب١ = | ھەڵبژاردن١ = ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ | جۆری_سەرکردە٢ = سکرتێر | سەرکردە٢ = عەباسعەلی کەدخودایی | حیزب٢ = | ھەڵبژاردن٢ = ٩ی ئایاری ٢٠٢٦ | جۆری_سەرکردە٣ = وتەبێژ | سەرکردە٣ = موحسین دێھنەوی | حیزب٣ = | ھەڵبژاردن٣ = ٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٥ | جۆری_سەرکردە٤ = | سەرکردە٤ = | حیزب٤ = | ھەڵبژاردن٤ = | کورسییەکان = ٤٨ | ئەنجومەن١ = | ئەنجومەن٢ = | پێکھاتە١ = Edc 2022.svg | قەبارەی_پێکھاتە١ = 300px | جێگرەوەی_پێکھاتە١ = | پێکھاتە٢ = | قەبارەی_پێکھاتە٢ = | جێگرەوەی_پێکھاتە٢ = | گرووپە_سیاسییەکان١ = * {{Color box|#0077B6}} [[بەرەی بناژۆخوازان (ئێران)|بناژۆخوازەکان]] (٣٨) * {{Color box|#48D1CC}} [[بەرەی چاکسازیخوازان (ئێران)|چاکسازیخوازەکان]] (٧) * {{Color box|#FFFFFF}} بەتاڵ (٣) | گرووپە_سیاسییەکان٢ = | کۆمیتەکان١ = | کۆمیتە_دەمیەکەکان = | سیستەمی_دەنگدان١ = | دوایین_ھەڵبژاردن١ = | ھەڵبژاردنی_داھاتوو١ = | ژووری_دانیشتن = | قەبارەی_دانیشتن = | جێگرەوەی_دانیشتن = | شوێنی_کۆبوونەوە = کۆشکی سێنا، شەقامی ئیمام خومەینی، [[تاران]] | ماڵپەر = {{وێبگەی فەرمی|http://www.maslahat.ir/}} | بەرپێنووس = | درووشم = }} '''ئەنجومەنی دەستنیشانکردنی بەرژەوەندیی سیستەم''' ({{بە فارسی|مجمع تشخیص مصلحت نظام}})<ref>[http://www.majma.ir/ مجمع تشخیص مصلحت نظام<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20061127140629/http://www.majma.ir/ |date=2006-11-27 }}</ref> ئەنجومەنێکی بەڕێوەبەرایەتیی [[ئێران]]ە کە لەدوای پێداچوونەوە بۆ [[دەستووری کۆماری ئیسلامیی ئێران|دەستوور]] لە ٦ی شوباتی ١٩٨٨دا دامەزراوە<ref>[http://www.farhang.gov.ir/iran-media/psir.htm Foreign press and media department<!-- Bot generated title -->] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070821193912/http://farhang.gov.ir/iran-media/psir.htm |date=2007-08-21 }}</ref> و ئەندامەکانی لەلایەن [[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری باڵا]]وە دادەنرێن.<ref>[http://news.bbc.co.uk/2/shared/spl/hi/middle_east/03/iran_power/html/expediency_council.stm Expediency Council] ''BBC News''</ref> و ئەم ئەنجومەنە لە سەرەتادا بۆ چارەسەرکردنی ناکۆکی و کێشەکانی نێوان [[ئەنجومەنی ڕاوێژی ئیسلامی|مەجلیس]] و [[ئەنجومەنی پارێزەران]] دامەزرا، بەڵام دەسەڵاتەکەی زیاتر وەک ڕۆڵی ڕاوێژکارییە بۆ ڕێبەری باڵا. لەدوای ساڵی ٢٠٠٥، ئەنجومەنەکە لەلایەن [[مەحموود ئەحمەدینەژاد]]ەوە دەسەڵاتێکی زیاتری پێدرا.<ref>Majd, Hooman, ''The Ayatollah Begs to Differ: The Paradox of Modern Iran'', Doubleday, 2008, pp. 246-7.</ref> ئەندامانی ئەم ئەنجومەنە ھەر پێنج ساڵ جارێک لەلایەن ڕێبەری باڵاوە دەستنیشان دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.iranonline.com/iran/iran-info/government/Expediency.html |سەردێڕ=Islamic Republic of Iran Expediency Discernment Council of the System |ڕێکەوتی سەردان=٥ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئایاری ٢٠١٣|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130522094534/http://www.iranonline.com/iran/iran-info/Government/Expediency.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە ٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ەوە تاوەکوو ئێستا، [[سادق لاریجانی]] سەرۆکایەتیی ئەنجومەنەکەی پێیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kurdistantv.net/ku/news/80121|سەردێڕ=سادق لاریجانی بوو به‌ سه‌رۆکی ئه‌نجوومه‌نی پاراستنی به‌رژه‌وه‌ندییه‌کانی ئێران|بڵاوکەرەوە=[[کوردستان تیڤی]]|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{بەستەری مردوو|url=https://kurdistantv.net/ku/news/80121 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> == سەرۆکەکان == تێبینیی ڕەنگەکان: * {{Color box|#7996E2}} [[کۆمەڵەی ڕۆحانییە خەباتکارەکان]]{{ھن}} * {{Color box|#8d9075}} [[کۆمەڵگای مامۆستایانی ناوچەی زانستیی قوم]] {| class="wikitable" style="text-align:center;" |- !rowspan=2|ڕیز !colspan=2|سەرۆک !colspan=2|ماوەی دەسەڵات !rowspan=2|[[ڕێبەری کۆماری ئیسلامیی ئێران|ڕێبەری{{ھن}}باڵا]] |- !ناو !وێنە !ڕێکەوتی{{ھن}}دەستبەکاربوون !ڕێکەوتی{{ھن}}تەواوبوون |- !style="background:#7996E2; color:white;"| {{ڕەش|١}} |[[عەلی خامنەیی]] |[[پەڕگە:Portrait of Ali Khamenei - circa 1987.jpg|80px]] |٧ی شوباتی ١٩٨٨ |٤ی حوزەیرانی ١٩٨٩ |[[ڕووحوڵڵا خومەینی]] |- !style="background:#7996E2; color:white;"| {{ڕەش|٢}} |[[ئەکبەر ھاشمی ڕەفسەنجانی]] |[[پەڕگە:Akbar Hashemi Rafsanjani by Fars 01.jpg|80px]] |٤ی تشرینی یەکەمی ١٩٨٩ |٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧{{ھن}}{{بچووک|(مردن لە کاتی دەسەڵات)}} |rowspan=4|[[عەلی خامنەیی]] |- !style="background:#7996E2; color:white;"| {{ڕەش|–}} |[[محەممەدعەلی مووەحیدی کرمانی]]{{Clear}}{{بچووک|(کاتی)}} |[[پەڕگە:Ayatollah Movahedi-Kermani at Principlists Congress.jpg|80px]] |١ی شوباتی ٢٠٢٧ |١٤ی ئابی ٢٠١٧ |- |- !style="background:#8d9075; color:white;"| {{ڕەش|٣}} |[[مەحموود ھاشمی شاھروودی]] |[[پەڕگە:Ayatollah Mahmoud Hashemi Shahroudi in Qom(cropped).jpg|80px]] |١٤ی ئابی ٢٠١٧ |٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨{{ھن}}{{بچووک|(مردن لە کاتی دەسەڵات)}} |- !style="background:#7996E2; color:white;"| {{ڕەش|–}} |[[محەممەدعەلی مووەحیدی کرمانی]]{{Clear}}{{بچووک|(کاتی)}} |[[پەڕگە:Ayatollah Movahedi-Kermani at Principlists Congress.jpg|80px]] |٢٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨<ref>[https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/10/08/1909684/%DA%86%D9%87-%DA%A9%D8%B3%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%A2%DB%8C%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D9%84%D9%87-%D8%B4%D8%A7%D9%87%D8%B1%D9%88%D8%AF%DB%8C-%D9%85%D8%AC%D9%85%D8%B9-%D8%AA%D8%B4%D8%AE%DB%8C%D8%B5-%D9%85%D8%B5%D9%84%D8%AD%D8%AA-%D8%B1%D8%A7-%D8%A7%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%85%DB%8C-%DA%A9%D9%86%D8%AF چه‌کسی در فقدان آیت‌الله شاهرودی مجمع تشخیص مصلحت را اداره می‌کند؟]</ref> |٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |- !style="background:#8d9075; color:white;"| {{ڕەش|٤}} |[[سادق لاریجانی]] |[[پەڕگە:Sixth International Conference in Support of the Palestinian Intifada, Tehran (15) (crop of Sadeq Larijani).jpg|80px]] |٣٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨ |خاوەن پۆست |[[عەلی خامنەیی]]{{ھن}}{{بچووک|([[تیرۆرکردنی عەلی خامنەیی|تیرۆرکردن]] لە کاتی دەسەڵات)}}{{ھن|٢}}[[موجتەبا خامنەیی]] |} == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Expediency Discernment Council}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.maslahat.ir/}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|ئێران}} {{ئێران-کۆلکە}} [[پۆل:حکوومەتی ئێران]] g0z4na0mj970wgtyobkyrwjvlsgkvvy 0 296420 1706811 1589230 2026-11-11T04:39:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1706811 wikitext text/x-wiki {{تێک نەچێ|جاش}} {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Trying_on_a_turn'd_coat!!_(BM_1872,1012.4909).jpg|وێنۆک|«ھەوڵدانی جاشایەتی!!» ناوی ئەم تابلۆیەیە، کە [[ویلیام پیتی بچووک]] و [[ڕیچارد برینزلی شرێدان|ڕیچارد برینسلی شرێدان]] وێنادەکات. پیت لە ویگەکان (ئۆپۆزسیۆن، بەرھەڵستکارەکان)ـەوە، ڕووی لە بەرەی حکوومەت کرد.]] '''جاش'''، '''خایین''' یان '''ھەڵگەڕاوە''' یان '''پشت‌تێکەر''' و '''ڕوو-وەڕگێڕ''' ھەروەھا دەتوانرێت پێی بگوترێت '''لایەنگۆڕ''' ({{بە ئینگلیزی|Turncoat}}؛ واتا '''''جلگۆڕەڕ''''') ئەو کەسەیە کە [[دڵسۆزی (بەیعەت)|بەیعەتی خۆی]] دەگۆڕێت لە دڵسۆزییەک یان ئایدیاڵێکەوە بۆ ئایدیاڵێکی تر، یاخود خیانەتکردن و جێھێشتنی دۆزی ڕەسەن بە گۆڕینی بەرەکەی بۆ لایەنی بەرامبەر یان حیزبی بەرامبەر. لە زمانی ئینگلیزیدا ئەم زاراوەیە پێی دەگوترێت ''Turncoat'' کە پێکھاتووە لە ''turn'' (گۆڕین) + ''coat'' (جل) = جلگۆڕەڕ. لە ڕوانگەی سەربازییەوە، سوپاکانی [[سەدەکانی ناوین|سەدەی ناوەڕاست]] بەگشتی یەکپۆشیی ڕەنگ‌جیاوازیان لەبەردەکرد و جلوبەرگی سەربازییان یەک جۆر و یەک ڕەنگ بوو، بۆ ڕێگریکردن لە ڕووداوی ''[[تەقەی دۆستانە]]'' (لێت بدرێت لەلایەن دۆستی خۆت، نەوەک دووژمنت، بەھۆی سەرلێشێوان). بەم شێوەیەش زاراوەی «جلگۆڕەڕ» ئاماژەیە بۆ ئەوەی کە تاکێک یان کەسێک لایەن و بەرەکەی خۆی گۆڕیوە و جلی یەکپۆشیی خۆی گۆڕیوە بۆ ھی دووژمنەکەی یان یەکێک کە لەگەڵ ڕەنگی دووژمنی پێشووی بگونجێت. == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}} {{تووڵی دەروازە|سیاسەت|زانستی سیاسەت}} {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:زانستە سیاسییەکان]] [[پۆل:فریودان]] [[پۆل:ڕەفتاری مرۆڤ]] [[پۆل:چەمکە سیاسییەکان]] [[پۆل:زاراوە سیاسییەکان]] lg1e8cihbrnzsqogatkmv5olz42ius2 0 296585 1706825 1590974 2026-11-11T05:46:12Z SakuraBot 51806 بۆت: لابردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1706825 wikitext text/x-wiki {{یەک سەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Flag_of_Europe.svg|وێنۆک|ئاڵای ئەورووپا، بەکاردێت بۆ ناساندن لەگەڵ ناسنامەی ناسیۆنالیستی مەدەنی گەلی ئەورووپی]] [[پەڕگە:Europe_orthographic_Caucasus_Urals_boundary.svg|alt=گۆی زەوی ناوەندەکەی ئەورووپایە|وێنۆک|پانتایی [[ئەورووپا|کیشوەری ئەورووپا]] (سەوز) لەگەڵ سنوورە وشکانییەکان کە لە درێژایی [[چیاکانی ئۆڕاڵ]] لە ڕۆژھەڵات و لە درێژایی [[زنجیرەچیاکانی قەوقاز]] لە باشوور دیاری کراون]] '''گەلی ئەورووپی''' یان '''ئەورووپییەکان''' زاراوەیەکی گشتگیرە بۆ ئەو کەسانەی کە سەر بە ھەر گرووپێکی نەتەوەیی، ڕەگەزی یان نیشتمانین کە ڕەچەڵەکیان لە [[ئەورووپا|ئەورووپایە]]. ئەمڕۆ، ئەم زاراوەیە بە پلەی یەکەم ئاماژەیە بۆ ئەو کەسانەی کە خەڵکی ئەورووپان و لە کیشوەرەکەدا نیشتەجێن، ھەروەھا دیاسپۆرا یان ئاوارە ئەورووپییەکان لەخۆدەگرێت؛ بەڵام بە شێوەیەکی بەرفراوانتر، زاراوەی «ئەورووپی» ڕەنگە بۆ ناساندنی کەسەکان لە چوارچێوەی دیمۆگرافی لە ھەندێک وڵاتی دەرەوەی ئەورووپا بەکاربێت — بەتایبەتی لە [[داگیرکەری ئەورووپا لە ئەمریکا|ئەمریکاکان]] و ئۆقیانووسیا — کە تێیدا کەسانی خاوەن ڕەچەڵەک ئەورووپی زۆرینەی دانیشتووان پێکدەھێنن لەکاتێکدا بەشێکن لە گرووپێکی نیشتمانیی نائەورووپی. کەسانی خاوەن ڕەچەڵەک ئەورووپی لە ئەفریقاش لە زۆربەی پێناسەکاندا دەخرێنە ناو ئەم زاراوەیەوە. سەرەڕای ئەوەش، ھەر کەسێک کە ڕەگەزنامەی یەکێتیی ئەورووپای ھەبێت، ڕەنگە لەو چوارچێوەیەدا وەک ئەورووپی بناسرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی | سەردان = ١٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Ethnic groups in Europe}} [[پۆل:ئەورووپییەکان]] 2q0c9cqewjc3wc5i1fqpajni36dvppr 0 296839 1706486 1593268 2026-11-10T16:35:01Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (سیاسەت-کۆلکە) 1706486 wikitext text/x-wiki {{بێسەرچاوە|ڕێکەوت=حوزەیرانی ٢٠٢٦}} '''ھەڵبژاردنی پەرلەمانی ئەرمەنستان (٢٠٢٦)''' نۆیەمین خولی ھەڵبژاردنەکانی ئەنجومەنی نیشتمانیی وڵاتی [[ئەرمەنستان]] بوو کە لە ڕێکەوتی ٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٦ بەڕێوەچوو. == ئەنجامەکان و کێبڕکێکان == کێبڕکێی سەرەکی لەم ھەڵبژاردنەدا لە نێوان ھێزەکانی دەسەڵاتدار، واتە حیزبی [[پەیمانی مەدەنی]] (بە سەرۆکایەتی [[نیکۆڵ پاشینیان]])، ھاوپەیمانیی «ئەرمەنستانی بەھێز» و «ھاوپەیمانیی ئەرمەنستان» دا بوو. بەپێی ئەنجامە فەرمییە ڕاگەیەندراوەکان، حیزبی دەسەڵاتدار (پەیمانی مەدەنی) سەرڕای ئەوەی توانی ٤٩٫٧٤٥٪ی دەنگەکان بەدەست بھێنێت، بەڵام بەھۆی سیستمی ھەڵبژاردنی وڵاتەکەوە توانی زۆرینەی کورسییەکانی خۆی لە ناو پەرلەماندا بپارێزێت و وەک ھێزی سەرەکیی فەرمانڕەوا بمێنێتەوە. == ئەمانەش ببینە == * [[ئەرمەنستان]] * [[پەیمانی مەدەنی]] * [[نیکۆڵ پاشینیان]] == سەرچاوەکان == * ویکیپیدیای فارسی، ڕێکەوتی ٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٦. {{سیاسەت-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵبژاردنەکان لە ٢٠٢٦]] [[پۆل:ھەڵبژاردنە پەرلەمانییەکانی ئەرمەنستان]] [[پۆل:ئەرمەنستان لە ٢٠٢٦]] f0op6sfv8wi8c06gldrbz4aranlkpfc 0 297653 1706725 1625714 2026-11-10T22:44:04Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706725 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئەلعەین | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|ar|ٱلْعَيْن}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = عەرەبی | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Etisalat Al-Ain Signal-2 - panoramio.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شاری ئەلعەین | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئەلعەین''' | دەرزیی_نەخشە = United Arab Emirates#Middle East | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئەلعەین لە [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]دا##جێگەی ئەلعەین لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]دا | پۆتانەکان = {{coord|24.2075|N|55.744722|E|region:AE|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[میرنشینەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|میرنشین]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ھێمای ئاڵا|میرنشینی ئەبووزەبی}} [[میرنشینی ئەبووزەبی|ئەبووزەبی]] | جۆری_دابەشکراو٢ = [[ناوچە]] | ناوی_دابەشکراو٢ = ئەلعەین | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = پێش زایین | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[پاشایەتیی ڕەھا]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = دەسەڵاتدار | ناوی_سەرۆک = [[محەممەد کوڕی زاید ئال نەھیان]] <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٥،١٢٣ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٢٩٢ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٨٧٣،٨٣٩ | دانیشتووان_لە = ٢٠٢٥ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٥٧،٧٨٢ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٤:٠٠|+٤:٠٠]] ([[کاتی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ستاندارد]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = https://www.dmt.gov.ae/ | پەراوێزەکان = }} '''ئەلعەین''' ({{بە عەرەبی|ٱلْعَيْن}}) شارێکە لە [[میرنشینی ئەبووزەبی]]، [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=United Arab Emirates Cities Database {{!}} Simplemaps.com |ناونیشان=https://simplemaps.com/data/ae-cities |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=simplemaps.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=List of Cities in United Arab Emirates: Area, Population and Cost of Living |ناونیشان=https://www.godigit.com/international-travel-insurance/city-list/list-of-cities-in-united-arab-emirates |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤ |وێبگە=Digit Insurance |زمان=en-IN}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.godigit.com/international-travel-insurance/city-list/list-of-cities-in-united-arab-emirates |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠٢٥، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٨٧٣،٨٣٩ کەس بووە. ڕووبەری ئەم شارە ١٥،١٢٣ کیلۆمەتری چوارگۆشە و چڕیی دانیشتووانی ٥٧،٧٨٢ کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Al Ain (Abu Dhabi)}} * {{وێبگەی فەرمی|https://www.dmt.gov.ae/}} {{شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} {{میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی میرنشینی ئەبووزەبی]] ezq9r7iu0ffnytnigz8luaj2awhf9de 0 297655 1706655 1625720 2026-11-10T20:39:48Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706655 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئومولقیوەین | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|ar|أم القيوين}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = عەرەبی | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Umm Al Quwain mangroves (7267363924).jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شاری ئومولقیوەین | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئومولقیوەین''' | دەرزیی_نەخشە = United Arab Emirates#Middle East | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئومولقیوەین لە [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]دا##جێگەی ئومولقیوەین لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]دا | پۆتانەکان = {{coord|25.544095|N|55.553305|E|region:AE|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[میرنشینەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|میرنشین]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ھێمای ئاڵا|میرنشینی ئومولقیوەین}} [[میرنشینی ئومولقیوەین|ئومولقیوەین]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = ١٧٧٥ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[پاشایەتیی ڕەھا]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = دەسەڵاتدار | ناوی_سەرۆک = [[سعوود بن ڕاشد موعەلا]] <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ١٣ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ١ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = ٥٩،٠٩٨ | دانیشتووان_لە = ٢٠٢٢ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ٤،٥٤٦ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٤:٠٠|+٤:٠٠]] ([[کاتی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ستاندارد]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = http://www.md.uaq.ae/ | پەراوێزەکان = }} '''ئومولقیوەین''' ({{بە عەرەبی|أم القيوين}}) شارێکە لە [[میرنشینی ئومولقیوەین]]، [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=United Arab Emirates Cities Database {{!}} Simplemaps.com |ناونیشان=https://simplemaps.com/data/ae-cities |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=simplemaps.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=List of Cities in United Arab Emirates: Area, Population and Cost of Living |ناونیشان=https://www.godigit.com/international-travel-insurance/city-list/list-of-cities-in-united-arab-emirates |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤ |وێبگە=Digit Insurance |زمان=en-IN}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.godigit.com/international-travel-insurance/city-list/list-of-cities-in-united-arab-emirates |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠٢٢، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ٥٩،٠٩٨ کەس بووە. ڕووبەری ئەم شارە ١٣ کیلۆمەتری چوارگۆشە و چڕیی دانیشتووانی ٤،٥٤٦ کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Umm al-Quwain}} * {{وێبگەی فەرمی|http://www.md.uaq.ae/}} {{شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ئاسیا|ڕۆژھەڵاتی ناوین}} {{میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی میرنشینی ئومولقیوەین]] f8j36oank2ox4w1o64jn6kms3dukbcn 0 297668 1706724 1625717 2026-11-10T22:42:52Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ٠ سەرچاوە و تاگکردنی ١ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706724 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ئەلجەزیرە ئەلحەمرا | ناوی_فەرمی = | ناوی_خۆماڵی = {{lang|ar|الجزيرة الحمراء}} | زمانی_ناوی_خۆماڵی = عەرەبی | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = [[پێڕستی شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|شار]] <!------ وێنەکان، ناسناو، دروشم ------> | وێنە = Al Jazirah Al Hamra 2026-01.jpg | قەبارەی_وێنە = 300px | شرۆڤەی_وێنە = دیمەنێکی شاری ئەلجەزیرە ئەلحەمرا | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!--- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ---> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe |wikidata=yes |zoom=10 |coord={{WikidataCoord|display=i}}}} | قەبارەی_نەخشە = 70px | شرۆڤەی_نەخشە = '''شاری ئەلجەزیرە ئەلحەمرا''' | دەرزیی_نەخشە = United Arab Emirates#Middle East | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 270px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی ئەلجەزیرە ئەلحەمرا لە [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]]دا##جێگەی ئەلجەزیرە ئەلحەمرا لە [[ڕۆژھەڵاتی ناوەڕاست]]دا | پۆتانەکان = {{coord|25.6832|N|55.82|E|region:AE|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!--------------- شوێن --------------> | جۆری_دابەشکراو = [[پێڕستی دەوڵەتانی جیھان|وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[میرنشینەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|میرنشین]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ھێمای ئاڵا|میرنشینی ڕەئسولخەیمە}} [[میرنشینی ڕەئسولخەیمە|ڕەئسولخەیمە]] | جۆری_دابەشکراو٢ = | ناوی_دابەشکراو٢ = | جۆری_دابەشکراو٣ = | ناوی_دابەشکراو٣ = | جۆری_دابەشکراو٤ = | ناوی_دابەشکراو٤ = <!---------- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = دامەزران | ڕێکەوتی_دامەزران = سەدەی ١٩ | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!----- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ----> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = [[پاشایەتیی ڕەھا]] | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = دەسەڵاتدار | ناوی_سەرۆک = [[سعوود کوڕی سەقر قاسمی]] <!----------- ڕووبەر ---------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = ٩٥ | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-------------- بەرزایی -----------> | بەرزایی_بە_م = ٨ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-------- ژمارەی_دانیشتووان -------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠،١٩٠ | دانیشتووان_لە = ٢٠١٥ | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = ١٠٧ | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!----------- کاتناوچە -------------> | کاتناوچە١ = [[یوو تی سی +٤:٠٠|+٤:٠٠]] ([[کاتی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ستاندارد]]) | جیاوازی١_لە_utc = | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!------ کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ----> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = | کۆدی_ناوچە = <!-- وێبگە، پەراوێزەکان ------------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ئەلجەزیرە ئەلحەمرا''' ({{بە عەرەبی|الجزيرة الحمراء}}) شارێکە لە [[میرنشینی ڕەئسولخەیمە]]، [[میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=United Arab Emirates Cities Database {{!}} Simplemaps.com |ناونیشان=https://simplemaps.com/data/ae-cities |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤|وێبگە=simplemaps.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=List of Cities in United Arab Emirates: Area, Population and Cost of Living |ناونیشان=https://www.godigit.com/international-travel-insurance/city-list/list-of-cities-in-united-arab-emirates |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٤ |وێبگە=Digit Insurance |زمان=en-IN}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.godigit.com/international-travel-insurance/city-list/list-of-cities-in-united-arab-emirates |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> بەپێی ئاماری ساڵی ٢٠١٥، ژمارەی دانیشتووانی شارەکە ١٠،١٩٠ کەس بووە. ڕووبەری ئەم شارە ٩٥ کیلۆمەتری چوارگۆشە و چڕیی دانیشتووانی ١٠٧ کەسە لە ھەر کیلۆمەتری چوارگۆشەدا.<ref>{{بیرخستنەوەی ویکیی ئینگلیزی|سەردان=٣١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref> == ئەمانەش ببینە == * [[پێڕستی شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|Al Jazirah Al Hamra}} {{شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان}} {{تووڵی دەروازە|جوگرافیا|شارەکان|میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان|ئاسیا}} {{میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان-کۆلکە}} [[پۆل:شارەکانی میرنشینە یەکگرتووە عەرەبییەکان]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی میرنشینی ڕەئسولخەیمە]] pv27nersp6lvqrsi179973ak5t29vs7 0 298297 1706360 1706128 2026-11-10T12:05:32Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706360 wikitext text/x-wiki {{بەسەرداچوونەوە}} {{Infobox flag|Name=ئاڵای ئەورووپا|Article=|Image=Flag of Europe.svg|Image_size=255px|Nickname=ئاڵای ئەورووپا<br />ئاڵای ئەنجومەنی ئەورووپا <br />ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا <br />بازنەی ئەستێرەکان|Morenicks=|Use=*هێمای ئەورووپا *ئاڵای یەکێتی کە نوێنەرایەتی یەکێتیی ئەورووپا (٢٧ ئەندام) دەکات *ئاڵای ئەنجومەن کە نوێنەرایەتی ئەنجومەنی ئەورووپا (٤٦ ئەندام) دەکات|Proportion=2:3|Adoption=9 ٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٥ (بۆ ئەنجومەنی ئەورووپا - CoE) <ref name="european-flag">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The European flag |بڵاوکەرەوە=[[Council of Europe]] |ناونیشان=https://www.coe.int/en/web/about-us/the-european-flag |ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221220132009/https://www.coe.int/en/web/about-us/the-european-flag |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Emblème du Conseil de l'Europe|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٥|بڵاوکەرەوە=[[Council of Europe]]|ناونیشان=https://rm.coe.int/16804ef667|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220408083457/https://rm.coe.int/16804ef667|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٨٥ (بۆ کۆمەڵگەی ئابووری ئەورووپا - EEC)|Design=بازنەیەک لە دوانزە ئەستێرەی پێنج-خاڵیی زەرد لەسەر پاشبنەمایەکی شین ("دوانزە ئەستێرەی زێڕین لەسەر زەوی شین")}} ئاڵای ئەورووپا یان ئاڵای ئەورووپایی {{NoteTag|Alternatively, it is sometimes called the ''flag of the European Union'' when representing the EU. The name "flag of the European Union" is used in e.g. the Italian [http://www.camera.it/parlam/leggi/98022l.htm law no. 22 of 5 February 1998] (''bandiera dell'Unione europea''), and by the ''[[Centre virtuel de la connaissance sur l'Europe]]'' (''[http://www.cvce.eu/obj/le_drapeau_de_l_union_europeenne-fr-c0e88f08-81df-47ff-9d03-38d4a06e12d7.html Le drapeau de l'Union européenne]'', 2016).}} پێکدێت لە دوانزە ئەستێرەی زێڕین کە بازنەیەک پێکدەهێنن لەسەر پاشبنەمایەکی شین. ئەم ئاڵایە لە ساڵی ١٩٥٥ لەلایەن ئەنجومەنی ئەورووپاوە دیزاین کرا و پەسەند کرا وەک هێمایەک بۆ تەواوی ئەورووپا. <ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=The European flag - The Council of Europe in brief - www.coe.int |ناونیشان=https://www.coe.int/en/web/about-us/the-european-flag |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=The Council of Europe in brief |زمان=en-GB}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٥ـەوە، ئاڵاکە هەروەها بووەتە هێمایەک بۆ [[یەکێتیی ئەورووپا]] (EU)، کە هەر ٢٧ دەوڵەتە ئەندامەکەی ئەندامن لە ئەنجومەنی ئەورووپاش (CoE)، هەرچەندە لەو ساڵەدا یەکێتیی ئەورووپا هێشتا ناوە ئێستاییەکەی یان شێوە دەستوورییەکەی وەرنەگرتبوو (کە ئەمە بە چەند قۆناغێک لە ساڵانی ١٩٩٣ و ٢٠٠٩ ڕوویدا). پەسەندکردنی لەلایەن یەکێتیی ئەورووپا، یان ئەوکات کە پێی دەوترا کۆمەڵگەی ئەوروپی (EC)، ڕەنگدانەوەی ئارەزوویەکی لەمێژینەی ئەنجومەنی ئەورووپا (CoE) بوو بۆ بینینی بەکارهێنانی ئاڵاکە لەلایەن ڕێکخراوە ئەورووپاییەکانی ترەوە. <ref name=":0" /> بەکارهێنانی فەرمیی لەلایەن یەکێتیی ئەورووپاوە لە ساڵانی ١٩٩٠ـەکاندا زۆر بەرفراوان بوو. سەرباری ئەوەش، ئاڵاکە تا ئێستا هیچ پێگەیەکی یاسایی لە هیچ یەکێک لە پەیماننامەکانی یەکێتیی ئەورووپادا وەرنەگرتووە. پلانی ئەوە دانرابوو کە وەک هێمایەکی فەرمی لە چوارچێوەی پەیماننامەی ساڵی ٢٠٠٤ بۆ دامەزراندنی دەستوورێک بۆ ئەورووپا پەسەند بکرێت، بەڵام ئەم پەیماننامەیە نەتوانرا پەسەند بکرێت. ئاماژەکردن بە ئاڵاکە لە ساڵی ٢٠٠٧ لە دەقی پەیماننامەی لیسبۆن لابرا، کە ئەم پەیماننامەیە پەسەند کرا. لە لایەکی ترەوە، لەو ساڵەدا ١٦ ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا، لەگەڵ فەڕەنسا لە ساڵی ٢٠١٧، بە فەرمی (لە ڕێگەی ڕاگەیەندراوی ژمارە ٥٢٢٤) جەختیان لەسەر پەیوەستبوونی خۆیان بە ئاڵاکە کردەوە وەک هێمایەکی یەکێتیی ئەورووپا. ئاڵاکە لەلایەن قەوارە ئەورووپاییەکانی تریشەوە بەکاردەهێنرێت، وەک تیمە یەکگرتووەکانی گۆڵف لەژێر ناوی تیمی ئەورووپا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.rydercup.com/team|سەردێڕ=Teams at the 2020 Ryder Cup at Whistling Straits, Kohler, WI, Sept. 22-27 brought to you by Rydercup.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190615183549/https://www.rydercup.com/team |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩}}</ref> == ديزاين == === تایبەتمەندییەکان === {{Gallery|align=center|height=250|width=360|File:EU Flag specification.svg|لاپەڕەی کێشانی ئاڵا}} بەپێی تایبەتمەندییە گرافیکییەکان کە لەلایەن ئەنجومەنی ئەورووپاوە لە ساڵی ٢٠٠٤ بە شێوەی ئۆنلاین بڵاوکراونەتەوە، ئاڵاکە لاکێشەییە بە ڕێژەی ٢:٣؛ پانییەکەی یەک هێندە و نیوی درێژی لای ستوونەکەیەتی. دوانزە ئەستێرەی زەرد لە ناوەڕاستی بازنەیەکدان (کە نیوەتیرەکەی سێیەکی درێژی لای ستوونەکەیەتی) لەسەر پاشبنەمایەکی شین. هەموو ئەستێرەکان بە ڕاستی وەستاون (یەک خاڵی ئەستێرەکە ڕاستەوخۆ بەرەو سەرەوەیە)، پێنج خاڵیان هەیە و بە یەکسانی دوورن لە یەکترەوە، وەک پێگەی کاتژمێرەکان لەسەر ڕووی کاتژمێرێک. تیرەی هەر ئەستێرەیەک یەکسانە بە یەک لەسەر نۆی بەرزی لای ستوونەکە. <ref name="CoEguide">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp#TopOfPage|سەردێڕ=The Council of Europe: guardian of Human Rights, Democracy and the Rule of Law for 700 million citizens - Portal - www.coe.int |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20040612082135/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag_guide.asp#TopOfPage |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٤}}</ref> ڕەنگەکان لە ڕێبەری ساڵی ١٩٩٦ی کۆمەڵگەی ئەورووپیدا ڕێکخراون، <ref name="1996guide">{{in lang|fr}} ''[https://www.cvce.eu/en/obj/guide_graphique_relatif_a_l_embleme_europeen_1996-fr-93eedaa0-b431-4ca8-ac7b-113ca01c0395.html Guide graphique relatif à l'emblème européen] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210609114155/https://www.cvce.eu/en/obj/guide_graphique_relatif_a_l_embleme_europeen_1996-fr-93eedaa0-b431-4ca8-ac7b-113ca01c0395.html|date=9 June 2021}}'' (1996), p. 3: ''Description symbolique: Sur le fond bleu du ciel, les étoiles figurant les peuples d'Europe forment un cercle en signe d'union. ''</ref> و بە هەمان شێوەش لە ڕێبەری ساڵی ٢٠٠٤ی ئەنجومەنی ئەورووپادا. <ref name="CoEguide" /> ڕەنگی بنەڕەتیی ئاڵاکە بە پانتۆنی "شینی ڕیفڵێکس" پێناسە کراوە، لە کاتێکدا ئەستێرە زێڕینەکان بە پانتۆنی "زەرد" وێنا کراون: {| class="wikitable" style="white-space: nowrap; text-align: left" width="60%" ! ! style="background:#003399" |شینی کاڵ ! style="background:#FFCC00" |زێڕین |- | پانتۆن |شینی ڕیفڵێکس | زەرد |- | HEX | <code>#003399</code> | <code>#FFCC00</code> <ref name="RGBvalues" /> |- | CMYK | 100.80.0.0 <ref name="CMYK1996">{{In lang|fr}} ''Guide graphique relatif à l'emblème européen'' (1996), p. 6: ''Le jaune est obtenu avec 100% de «Process Yellow». ''</ref> | 0.21.100.0 <ref name="CMYK1996" /> |- |} لۆگۆی ساڵی ٢٠١٣ی ئەنجومەنی ئەورووپا ئەم ڕەنگانەی خوارەوەی هەیە: <ref name="CoE20132">[http://www.coe.int/02/Logo/CoE-Charte-graphique-V1-2013-EN.pdf Council of Europe's new visual identity- Guide] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20181104051458/https://www.coe.int/02/Logo/CoE-Charte-graphique-V1-2013-EN.pdf|date=4 November 2018}}, Council of EUrope, 2013.</ref> {| class="wikitable" border="1" cellpadding="2" cellspacing="0" style="background: #f9f9f9; border: 1px solid #aaaaaa; border-collapse: collapse; white-space: nowrap; text-align: left" width="60%" |- style="text-align: center; background: #eee" ! ! style="background:#1E448A" |شینی کاڵ ! style="background:#FDCB0B" |زێڕین |- | پانتۆن | PMS 287 | PMS 116 <ref name="PantoneCoE2013" /> |- | HEX | <code>#1E448A</code> | <code>#FDCB0B</code> |- | CMYK | 100.67.0.40 | 0.20.100.0 |- |} === وەسفی هێرالدی === ئەو وەسفە هێرالدییەی کە لەلایەن یەکێتیی ئەورووپاوە لە ساڵی ١٩٩٦ دراوە بەم شێوەیە شێوەکە وەسف دەکات: "لەسەر زەوییەکی شینی کاڵ بازنەیەک لە دوانزە ئەستێرەی زێڕین، کە خاڵەکانیان بەر یەکتر ناکەون." <ref name="1996guide">{{In lang|fr}} ''[https://www.cvce.eu/en/obj/guide_graphique_relatif_a_l_embleme_europeen_1996-fr-93eedaa0-b431-4ca8-ac7b-113ca01c0395.html Guide graphique relatif à l'emblème européen] {{Webarchive}}'' (1996), p. 3: ''Description symbolique: Sur le fond bleu du ciel, les étoiles figurant les peuples d'Europe forment un cercle en signe d'union. ''</ref> === هێماخوازی === ئەو ئاڵایەی بەکاردێت ئاڵای ئەورووپایە، کە پێکهاتووە لە بازنەیەک لە دوانزە ئەستێرەی زێڕین لەسەر پاشبنەمایەکی شین. لە بنەڕەتدا لە ساڵی ١٩٥٥ بۆ ئەنجومەنی ئەورووپا نەخشێندرا، ئاڵاکە لە ساڵی ١٩٨٦ لەلایەن کۆمەڵگەکانی ئەورووپاوە، کە پێشینەی یەکێتیی ئەورووپای ئێستان، پەسەند کرا. ئەنجومەنی ئەورووپا وەسفێکی هێمایی بۆ ئاڵاکە دانا بەم دەستەواژانەی خوارەوە، <ref name="36th2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٥|ناونیشان=http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/fonds/themes/flags/Res(55)32_en.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090528195931/http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Fonds/Themes/Flags/Res%2855%2932_en.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئایاری ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٠٨|سەردێڕ=Thirty-sixth meeting of the ministers' deputies: resolution (55) 32 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |بڵاوکەرەوە=Council of Europe}}</ref> هەرچەندە وەسفە هێماییە فەرمییەکەی کە لەلایەن یەکێتیی ئەورووپاوە پەسەند کراوە ئاماژەکردن بە "جیهانی ڕۆژئاوا"ی لاداوە: <ref name="1996guide2">{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=١٩٩٦|ناونیشان=https://www.cvce.eu/en/obj/guide_graphique_relatif_a_l_embleme_europeen_1996-fr-93eedaa0-b431-4ca8-ac7b-113ca01c0395.html|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210609114155/https://www.cvce.eu/en/obj/guide_graphique_relatif_a_l_embleme_europeen_1996-fr-93eedaa0-b431-4ca8-ac7b-113ca01c0395.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠١٨|پەڕە=٣|زمان=fr |وتەگێڕانەوە=''Description symbolique: Sur le fond bleu du ciel, les étoiles figurant les peuples d'Europe forment un cercle en signe d'union. Elles sont au nombre invariable de douze, symbole de la perfection et de la plénitude''...''Description héraldique: Sur fond azur, un cercle composé de douze étoiles d'or à cinq rais, dont les pointes ne se touchent pas''.}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://europa.eu/abc/symbols/emblem/graphics1_en.htm#symbol|سەردێڕ=EUROPA - The symbols of the European Union - Graphical specifications |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060622134708/http://europa.eu/abc/symbols/emblem/graphics1_en.htm#symbol |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٠٤}}</ref> {{blockquote|لە بەرامبەر ئاسمانی شینی جیهانی ڕۆژئاوادا، ئەستێرەکان بە شێوەی بازنەیەک گوزارشت لە گەلانی ئەورووپا دەکەن، کە نیشانەیەکە بۆ یەکێتی. ژمارەیان هەمیشە دوانزەیە، چونکە ژمارە دوانزە هێمایە بۆ کامڵبوون و تەواوەتی.|ئەنجومەنی ئەورووپا. پاریس، ٧-٩ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٥.}} لێکدانەوەی هێمایی تریش پێشکەش کراون لەسەر بنەمای گێڕانەوەی نەخشەکەی لەلایەن پۆڵ ئێم لێڤی. ئەستێرەی پێنج-خاڵی لە زۆرێک لە ئاڵا نەتەوەییەکاندا بەکاردێت و گوزارشت لە ئاوات و پەروەردە دەکات. ڕەنگە زێڕینەکەیان ڕەنگی خۆرە، کە دەوترێت هێمایە بۆ شکۆمەندی و ڕۆشنگەری. <ref name=":0fe">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://udayton.edu/imri/mary/e/european-union-flag.php|سەردێڕ=404 : University of Dayton, Ohio |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190221075341/https://udayton.edu/imri/mary/e/european-union-flag.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=udayton.edu}}</ref> ڕێکخستنیان لە بازنەیەکدا گوزارشت لە کۆمەڵە ئەستێرەی تاجی باکوور دەکات و دەکرێت وەک تاجێک و سەقامگیریی حکومەت سەیر بکرێت. پاشبنەما شینەکە لە ئاسمان دەچێت و هێمایە بۆ ڕاستی و ژیری. هەروەها ئەو ڕەنگەیە کە بە نەریت بۆ نوێنەرایەتیکردنی مەریەمی پاکیزە بەکاردێت. لە زۆرێک لە تابلۆکانی مەریەمی پاکیزە وەک ئەستێرەی دەریا ئەو تاجێکی لەسەرە کە لە بازنەیەک لە دوانزە ئەستێرە پێکهاتووە. <ref name=":0fe">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://udayton.edu/imri/mary/e/european-union-flag.php|سەردێڕ=404 : University of Dayton, Ohio |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190221075341/https://udayton.edu/imri/mary/e/european-union-flag.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی شوباتی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=udayton.edu}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://udayton.edu/imri/mary/e/european-union-flag.php "European Union Flag : University of Dayton, Ohio"]. </cite></ref> ==== لێکدانەوەی مەریەمی پاکیزە ==== {{multiple image|align=right|image1=Statue of Virgin Mary in the Cathedral of Strasbourg.jpg|width1=165|caption1=پەیکەری مەریەمی پیرۆز لە کڵێسای گەورەی ستراسبۆرگ (١٨٥٩)|image2=|width2=210|caption2=پەیکەری مەریەمی پیرۆز لە کڵێسای گەورەی ستراسبۆرگ (١٨٥٩)<ref name="Economist"/><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Large full version of the window |بڵاوکەرەوە=venez-chez-domi.fr |ناونیشان=http://www.venez-chez-domi.fr/blog/wp-content/uploads/2007/07/32-abside-notre-dame-de-strasbourggrande.jpg |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090227042738/http://www.venez-chez-domi.fr/blog/wp-content/uploads/2007/07/32-abside-notre-dame-de-strasbourggrande.jpg |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref>}} [[پەڕگە:Shield_of_Dom_Guéranger.svg|وێنۆک|198x198پیکسڵ|نیشانەی دەروێش و قەشە پرۆسپێر گوێرانجەر (١٨٠٥-١٨٧٥) <ref>p. 309 of [https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k374920v/f315.image "Armorial des prélats Français du XIXème siècle"]</ref>]] لە ساڵی ١٩٨٧، دوای ئەوەی ئاڵاکە لەلایەن کۆمەڵگەی ئەورووپاوە پەسەند کرا، ئارسێن هایتز، یەکێک لەو نەخشەسازانەی کە پێشنیاری بۆ شێوەی ئاڵاکە پێشکەش کردبوو، پێشنیاری ئیلهامێکی ئایینی بۆ کرد. ئەو ڕایگەیاند کە بازنەی ئەستێرەکان لەسەر بنەمای نەریتی وێناکردنی مەریەمی پیرۆز بووە وەک ژنی ناو ئاشکراکردن، کە "تاجێک لە دوانزە ئەستێرە"ی لەسەر دایە. <ref name="Economist">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.economist.com/europe/2004/10/28/real-politics-at-last|سەردێڕ=Real politics, at last?|newspaper=[[The Economist]]|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١١|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181121104441/https://www.economist.com/europe/2004/10/28/real-politics-at-last|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢١ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨}}</ref><ref name="Gialdino">Carlo Curti Gialdino, ''I Simboli dell'Unione europea, Bandiera – Inno – Motto – Moneta – Giornata''.</ref> هایتز هەروەها پەیوەندییەکی دروستکرد بە بەرواری پەسەندکردنی ئاڵاکە، کە ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٥ بوو، کە هاوکاتە لەگەڵ جەژنی سکی بێخەوشی مەریەمی پیرۆز. پۆڵ ئێم جی لێڤی، کە ئەوکات بەڕێوەبەری زانیاری بوو لە ئەنجومەنی ئەورووپا و بەرپرسیار بوو لە کێشانی ئاڵاکە، لە ڕاگەیەندراوێکی ساڵی ١٩٨٩دا جەختی لەوە کردەوە کە ئەو ئاگاداری هیچ مانایەکی ئایینی نەبووە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠٠٢|ناونیشان=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu!myt.html|سەردێڕ=European Union: Myths on the flag |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070714232156/http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu!myt.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٠٧}}</ref> لە چاوپێکەوتنێکدا کە لە ٢٦ی شوباتی ١٩٩٨دا ئەنجامدرا، لێڤی نەک تەنها ئاگاداربوونی لە پەیوەندییەکەی مەریەمی پاکیزە ڕەتکردەوە، بەڵکو ڕەتیشیکردەوە کە شێوەی کۆتایی بازنەی دوانزە ئەستێرەکە هی هایتز بووبێت. لە وەڵامی پرسیاری "کێ بەڕاستی ئاڵاکەی دیزاین کرد؟" لێڤی وەڵامی دایەوە:<blockquote>من بووم، و من ڕێژەکانم حیساب کرد کە بۆ شێوە ئەندازەییەکە بەکاربهێنرێن. ئارسێن هایتز، کە فەرمانبەرێک بوو لە خزمەتگوزاریی پۆستەدا، هەموو جۆرە پێشنیارێکی خستەڕوو، لەوانەش دیزاینی ١٥ ئەستێرەکە. بەڵام ئەو زۆر دیزاینی پێشکەش کرد. ئەو دەیویست دراوە ئەورووپاییەکان بە ١٥ ئەستێرەوە لە گۆشەکەدا دروست بکات. ئەو دەیویست ئاڵا نەتەوەییەکان دروست بکات کە ئاڵای ئەنجومەنی ئەورووپایان تێدابێت. </blockquote>کارلۆ کورتی جیالدینۆ (٢٠٠٥) پرۆسەی نەخشەکەی بەو شێوەیە ڕێکخستەوەتەوە کە پێشنیارەکەی هایتز ژمارەی جیاوازی ئەستێرەی تێدابووە، کە لێیەوە وەشانە دوانزە ئەستێرەییەکە لەلایەن لیژنەی وەزیران لە کۆبوونەوەی ئاستی جێگران لە کانوونی دووەمی ١٩٥٥دا هەڵبژێردرا وەک یەکێک لە دوو دیزاینە کاندیدە ماوەکان. چاوپێکەوتنەکەی لێڤی لە ١٩٩٨ دیارە بووە هۆی سەرهەڵدانی وەشانێکی نوێی چیرۆکەکەی مەریەمی پاکیزە. وتارێک کە لە ئابی ١٩٩٨ لە دی ڤێڵت بڵاوکرایەوە بانگەشەی ئەوەی دەکرد کە ئەوە خودی لێڤی بووە کە ئیلهامی بۆ هاتووە توخمێکی مەریەم بێنێتە ناوەوە کاتێک بە تەنیشت پەیکەرێکی مەریەمی پیرۆزدا تێپەڕیوە. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Pinzka|یەکەم=Thomas|ناونیشان=https://www.welt.de/print-welt/article625491/Der-Sternenkranz-ist-die-Folge-eines-Geluebdes.html|سەردێڕ=Der Sternenkranz ist die Folge eines Gelübdes|trans-title=The crown of stars is the result of a vote|newspaper=[[Die Welt]]|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ١٩٩٨|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|زمان=de|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171129110758/https://www.welt.de/print-welt/article625491/Der-Sternenkranz-ist-die-Folge-eines-Geluebdes.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> وتارێک کە لە شوباتی ٢٠٠٠ لە لا ڕایزۆن بڵاوکرایەوە زیاتر پەیوەندی بە بەخشینی پەنجەرەیەکی شووشەیی ڕەنگاوڕەنگەوە دروستکرد بۆ کڵێسای گەورەی ستراسبۆرگ لەلایەن ئەنجومەنی ئەورووپاوە لە ٢١ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٦. ئەم پەنجەرەیە، کە کاری وەستای پاریسی ماکس ئینگراندە، مەریەمێک پیشان دەدات کە نیعمەت دەبەخشێت لەژێر بازنەیەک لە ١٢ ئەستێرە لەسەر پاشبنەمایەکی شینی تۆخ. <ref name="origine">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.atheisme.org/drapeau.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140308204447/http://atheisme.org/drapeau.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|زمان=fr |سەردێڕ=L'origine chrétienne du drapeau européen |بڵاوکەرەوە=atheisme.org |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دیزاینی گشتی مەریەمەکە لە دروشمی ڕێکخراوی کۆنگرێگاسیۆن ماریال دێز ئۆم لە کڵێساکەوە ئیلهامی وەرگرتووە، و دوانزە ئەستێرەکە لەسەر ئەو پەیکەرە دەدۆزرێنەوە کە لەلایەن ئەم ڕێکخراوەوە لە ناو کڵێساکەدا ڕێزی لێ دەگیرێت (دوانزە هەروەها ژمارەی ئەندامانی ئەنجومەنی ڕێکخراوەکەیە). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٤ی شوباتی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.cathedrale-strasbourg.fr/congregation_mariale.aspx |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081114001435/http://www.cathedrale-strasbourg.fr/congregation_mariale.aspx |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|زمان=fr |سەردێڕ=Congrégation Mariale des Hommes |بڵاوکەرەوە=Cathédrale Notre-Dame de Strasbourg |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نووسینگەی هەرێمی بۆ کاروباری کلتووری ئەم پەنجەرە شووشەییە بە ناوی "لو ڤیترای دی لۆرۆپ دی ماکس ئینگراند" (پەنجەرە شووشەییەکەی ئەورووپای ماکس ئینگراند) وەسف دەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://docpatdrac.hypotheses.org/jep-2015/jep2015-20-vitrail-europe-max-ingrand|سەردێڕ=https://docpatdrac.hypotheses.org/jep-2015/jep2015-20-vitrail-europe-max-ingrand |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171014133006/http://docpatdrac.hypotheses.org/jep-2015/jep2015-20-vitrail-europe-max-ingrand |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|زمان=fr}}</ref> == مێژوو و بەکارهێنان == "ئاڵای ئەورووپا"ی دوانزە ئەستێرەیی لە ساڵی ١٩٥٠ نەخشێندرا و بە فەرمی لەلایەن ئەنجومەنی ئەورووپاوە لە ١٩٥٥ پەسەند کرا. هەمان ئاڵا لەلایەن پەرلەمانی ئەورووپاوە لە ١٩٨٣ پەسەند کرا. ئەنجومەنی ئەورووپا لە ١٩٨٥ وەک "هێمایەک" بۆ کۆمەڵگەکانی ئەورووپا پەسەندی کرد. پێگەی لە کۆمەڵگەکانی ئەورووپادا گوازرایەوە بۆ یەکێتیی ئەورووپا لە کاتی دروستبوونیدا لە ١٩٩٣. پێشنیاری پەسەندکردنی وەک ئاڵای فەرمیی یەکێتیی ئەورووپا شکستی هێنا لەگەڵ پەسەندنەکردنی دەستووری ئەورووپایی لە ٢٠٠٥دا، و ئاماژەکردن بە هەموو ئەو هێمایانەی کە ئاماژە بۆ دەوڵەتبوون دەکەن لە پەیماننامەی لیسبۆنی ٢٠٠٧ لابرا، هەرچەندە شازدە دەوڵەتی ئەندام بەیاننامەیەکیان واژۆ کرد بۆ پشتگیریکردن لە بەردەوامبوونی بەکارهێنانی ئاڵاکە.<ref>Final Act, [http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:306:0231:0271:EN:PDF Official Journal of the European Union, 2007 C 306–2, p. 267] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20190815060321/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:306:0231:0271:EN:PDF|date=15 August 2019}} [[wikisource:Consolidated protocols, annexes and declarations attached to the treaties of the European Union/Declarations#Declaration_by_the_Kingdom_of_Belgium,_the_Republic_of_Bulgaria,_the_Federal_Republic_of_Germany,_the_Hellenic_Republic,_the_Kingdom_of_Spain,_the_Italian_Republic,_the_Republic_of_Cyprus,_the_Republic_of_Lithuania,_the_Grand-Duchy_of_Luxembourg,_the_Republic_of_Hungary,_the_Republic_of_Malta,_the_Republic_of_Austria,_the_Portuguese_Republic,_Romania,_the_Republic_of_Slovenia_and_the_Slovak_Republic_on_the_symbols_of_the_European_Union|Declaration 52, consolidated EU treaties]].</ref> لە ساڵی ٢٠٠٧، پەرلەمانی ئەورووپا بە فەرمی ئاڵاکەی بۆ بەکارهێنانی خۆی پەسەند کرد. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.eubusiness.com/news-eu/1221140822.65 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080912123052/http://eubusiness.com/news-eu/1221140822.65 <!--Added by H3llBot--> |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|سەردێڕ=EU Parliament set to use European flag, anthem |بڵاوکەرەوە=EU Business}}</ref> === ئاڵا پان-ئەورووپاییەکانی پێش ساڵی ١٩٥٠ === {{Gallery|align=center|height=120|File:Proposed flag of europe from an anonymous pan-european brochure from 1920 (obverse).svg|ئاڵای پێشنیارکراوی ئەورووپا لە نامیلکەیەکی بێناوی پان-ئەورووپایی لە ١٩٢٠ (دیوی پێشەوە)|File:Proposed flag of europe from an anonymous pan-european brochure from 1920 (reverse).svg|ئاڵای پێشنیارکراوی ئەورووپا لە نامیلکەیەکی بێناوی پان-ئەورووپایی لە ١٩٢٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://digital.library.cornell.edu/catalog/ss:19343441|سەردێڕ=Das Neue Europa Mit Dem Dauernden Frieden. Die Unionisierung Mitteleuropas. [The New Europe With Lasting Peace. The Central European Union.]|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Cornell University Library|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئایاری ٢٠٢٣|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221118185606/https://digital.library.cornell.edu/catalog/ss:19343441|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://bostonraremaps.com/inventory/maas-utopian-european-union/|سەردێڕ=An extraordinary map of a proposed European Union … in 1920!|ڕێکەوت=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=Boston Rare Maps|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٥|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20251101224526/https://bostonraremaps.com/inventory/maas-utopian-european-union/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:United States of Europe Flag Sketch (1930).svg|وێنەی کێشراوی سەرەتایی بێناوی ئاڵایەک بۆ ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەورووپا لە ١٩٣٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b735|سەردێڕ=Sketch of a flag for the United States of Europe ("Union Stati Europa")|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201028134155/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b735|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Hertensteiner Kreuz.svg|خاچی هێرتێنستاینەر (١٤-٢٤ی ئەیلوولی ١٩٤٦)|File:Old flag of the European Movement.svg|ئاڵای بزووتنەوەی ئەورووپایی}} === ١٩٥٠-ئێستا: ئەنجومەنی ئەورووپا === [[ئەنجومەنی ئەورووپا]] لە ساڵی ١٩٥٠ لیژنەیەکی دیاریکرد بۆ لێکۆڵینەوە لە پرسی پەسەندکردنی هێمایەک. چەندین پێشنیار خرانە ڕوو. <ref name="ENA page">{{بیرخستنەوەی وێب |editor-last=CVCE |ناونیشان=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#39d51e24-2e68-4497-b81e-7a08e09ee0d7_en&overlay|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210118101434/https://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#39d51e24-2e68-4497-b81e-7a08e09ee0d7_en&overlay |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref>{{Gallery|align=center|height=120|File:Former Flag of the International Paneuropean Union.svg|پێشنیاری یەکێتیی پان-ئەورووپای کالێرگی|File:Proposed flag for Europe, designed in 1954 by members of the Council of Europe.png|پێشنیاری "هەشت ئەڵقە"، کە لە ستانداردی یەکێتیی ڕۆژئاوا دەچێت|File:Europe flag proposal 4.svg|پێشنیاری "تاکە-ئەستێرە"}} لە نێو ئەو پێشنیارانەی کە سەرکەوتوو نەبوون ئاڵای یەکێتیی نێودەوڵەتی پان-ئەورووپای ڕیچارد ڤۆن کودنهۆڤ-کالێرگی هەبوو، کە خۆی بەم دواییانە بۆ یەکێتیی پەرلەمانی ئەورووپایی پەسەندی کردبوو. <ref>{{in lang|fr}} [http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Historical_Content/flag/3.pdf Letter to the secretary general of the Council of Europe from Richard Coudenhove-Kalergi] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081031003606/http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Historical_Content/flag/3.pdf|date=31 October 2008}}, Council of Europe.</ref> نەخشەکە پاشبنەمایەکی شین بوو لەگەڵ خاچێکی سوور لە ناو بازنەیەکی پرتەقاڵیدا لە ناوەڕاست. کالێرگی زۆر پابەند بوو بە بەرگریکردن لە خاچەکە وەک "هێما گەورەکەی یەکگرتوویی ڕەوشتی ئەورووپا"، کە خاچی سوور بەتایبەتی "لە تەواوی جیهانەوە، لەلایەن نەتەوە مەسیحی و نامەسیحییەکانەوە ناسراوە وەک هێمایەکی خێرخوازی نێودەوڵەتی و برایەتی مرۆڤ"، <ref>Johan Fornäs, ''Signifying Europe'' (2012), [https://books.google.com/books?id=PG73B_1Xha4C&pg=PA131 p. 131].</ref> بەڵام پێشنیارەکە لەلایەن تورکیاوە (کە لە ساڵی ١٩٤٩ەوە ئەندامی ئەنجومەنی ئەورووپایە) ڕەتکرایەوە لەسەر بنەمای پەیوەندییە ئایینییەکانی <ref name="FOTW proposals">[http://www.fahnenversand.de/fotw/flags/eu_ce.html Council of Europe] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20110927172923/http://www.fahnenversand.de/fotw/flags/eu_ce.html|date=27 September 2011}} fahnenversand.de</ref> سەرەڕای پێشنیارەکەی کالێرگی بۆ زیادکردنی مانگێکی نیوە لەتەنیشت خاچەکە بۆ تێپەڕاندنی ناڕەزایەتییە موسڵمانەکان. <ref>{{in lang|fr}} [http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Historical_Content/flag/f_d204.pdf Letter from Richard Coudenhove-Kalergi regarding a Muslim modification to the Pan-Europa flag design] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081031003604/http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Historical_Content/flag/f_d204.pdf|date=31 October 2008}}, Council of Europe.</ref> پێشنیارەکانی تر بریتی بوون لە ئاڵای بزووتنەوەی ئەورووپایی، کە پیتێکی ئی گەورەی سەوزی لەسەر پاشبنەمایەکی سپی هەبوو، <ref>[http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%7Dmov.html European Movement] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070823114630/http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%7Dmov.html|date=23 August 2007}} crwflags.com [http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu!1.html Proposals for the European flag] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070715135147/http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%211.html|date=15 July 2007}} crwflags.com</ref> دیزاینێک لەسەر بنەمای ئەڵقەکانی ئۆڵۆمپیاد، هەشت ئەڵقەی زێڕین لەسەر پاشبنەمایەکی شین، کە ڕەتکرایەوە بەهۆی لێکچوونی ئەڵقەکان لەگەڵ "ڕووی کاتژمێر"، "زنجیر" و "سفرەکان"، یان ئەستێرەیەکی زەردی گەورە لەسەر پاشبنەمایەکی شین، کە ڕەتکرایەوە بەهۆی هاوشێوەبوونی لەگەڵ ئاڵای کۆنگۆی بەلجیکیدا. {{Gallery|align=center|height=120|File:Salvador de Madariaga Flag Proposal (01 December 1951).svg|پێشنیاری "کۆمەڵە ئەستێرەی" مەداریاگا|File:Proposed 15-star flag of Europe (1953).png|پێشنیاری پازدە-ئەستێرە کە لەلایەن ئەنجومەنی ڕاوێژکارییەوە لە ١٩٥٣ پەسەند کرا}} ئەنجومەنی ڕاوێژکاری هەڵبژاردەکانی کەمکردەوە بۆ دوو دیزاین. یەکێکیان لەلایەن سالڤادۆر دێ مەداریاگا بوو، کە دامەزرێنەری کۆلێژی ئەورووپایە، کە پێشنیاری کۆمەڵە ئەستێرەیەکی لەسەر پاشبنەمایەکی شین کردبوو <ref name="ENA page" /> (کە بەپێی شوێنی پایتەختەکان دانرابوون، لەگەڵ ئەستێرەیەکی گەورەتر بۆ ستراسبۆرگ، بارەگای ئەنجومەنەکە). ئەو ئاڵاکەی بە چەندین پایتەختی ئەورووپادا سووڕاندبووەوە و چەمکەکە پەسەندکرابوو. <ref name="Irish">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Murphy |یەکەم=Sean |ڕێکەوت=٢٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٦|ناونیشان=http://homepage.eircom.net/%7Eseanjmurphy/chiefs/euroflagmemo.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081205083719/https://homepage.eircom.net/~seanjmurphy/chiefs/euroflagmemo.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢ی شوباتی ٢٠٠٩|سەردێڕ=Memorandum on the Role of Irish Chief Herald Slevin in the Design of the European Flag |بڵاوکەرەوە=Centre for Irish Genealogical and Historical Studies |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دووەمیان وەشانێک بوو لەلایەن ئارسێن هایتزەوە، کە بۆ خزمەتگوزاری پۆستەی ئەنجومەنەکە کاری دەکرد و دەیان دیزاینی پێشکەش کردبوو،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#6b758d67-f606-4ac9-90fc-3339fe66a76c_en&overlay |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210118101434/https://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#6b758d67-f606-4ac9-90fc-3339fe66a76c_en&overlay |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Lettre d'Arsène Heitz à Filippo Caracciolo (Strasbourg, 5 janvier 1952) |بڵاوکەرەوە=CVCE |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە یەکێکیان لەلایەن ئەنجومەنەکەوە پەسەند کرا. نەخشەکە هاوشێوەی ئەوەی سالڤادۆر دێ مەداریاگا بوو، بەڵام لەبری کۆمەڵە ئەستێرەیەک، ئەستێرەکان لە بازنەیەکدا ڕیزکرابوون. <ref name="ENA page" /> ئارسێن هایتز یەکێک بوو لەو چەند کەسەی کە پێشنیاری بازنەیەک لە ئەستێرەی زێڕینی لەسەر پاشبنەمایەکی شین کردبوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/168092b324 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210817073846/https://rm.coe.int/168092b324 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=Council of Europe |سەردێڕ=Weekly broadcast of the Council of Europe, 6th October, 1953 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Rejected: Designs for the European Flag|ڕێکەوت=١٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Wirklichkeit Books|ژپنک=٩٧٨٣٩٤٨٢٠٠٠٣٩|پەڕەکان=١٠٣–١٠٨}}</ref> هیچ یەکێک لە پێشنیارەکانی بە تەواوی لەگەڵ ئەو دیزاینە ناگونجێت کە پەسەند کرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_european_flags_from_arsene_heitz_1952_1955-en-3c8f111a-6be6-4111-a433-20f1a7f9fdba.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210808065032/https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_european_flags_from_arsene_heitz_1952_1955-en-3c8f111a-6be6-4111-a433-20f1a7f9fdba.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=CVCE |سەردێڕ=Proposals for European flags from Arsène Heitz (1952–1955) |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پۆڵ لێڤی بانگەشەی ئەوە دەکات کە ئەو کەسە بووە کە قاڵبی ئاڵاکەی دیزاین کردووە، نەک ئارسێن هایتز. لە ساڵی ١٩٨٧، هایتز بانگەشەی دەکرد کە ئیلهامەکەی تاجی دوانزە ئەستێرەی ژنی ناو ئاشکراکردن بووە، کە زۆرجار لە وێناکردنی مەریەمیدا دەدۆزرێتەوە (لە سەرەوە بڕوانە). لە ٢٥ی ئەیلوولی ١٩٥٣، ئەنجومەنی ڕاوێژکاریی ئەنجومەنی ئەورووپا پێشنیاری کرد کە ئاڵایەکی شین بە پازدە ئەستێرەی زێڕینەوە وەک هێمایەک بۆ ڕێکخراوەکە پەسەند بکرێت، کە ژمارە پازدە ڕەنگدانەوەی ژمارەی دەوڵەتەکانی ئەنجومەنی ئەورووپا بوو. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#61695385-14bd-4f99-9e5f-efb8f9581c5e_en&overlay |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210118101434/https://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#61695385-14bd-4f99-9e5f-efb8f9581c5e_en&overlay |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Recommendation 56(1) of the Consultative Assembly on the choice of an emblem for the Council of Europe (25 September 1953) |بڵاوکەرەوە=CVCE |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئەڵمانیای ڕۆژئاوا ناڕەزایەتی دەربڕی بەرامبەر بە دیزاینی پازدە-ئەستێرە، چونکە یەکێک لە ئەندامەکان پارێزگاریی سار بوو، و هەبوونی ئەستێرەی تایبەت بە خۆی ئاماژە دەبوو بۆ سەروەری بۆ ناوچەکە. <ref name="Irish" /> لیژنەی وەزیران (دامەزراوەی سەرەکیی بڕیاردانی ئەنجومەنەکە) هاوڕابوو لەگەڵ ئەنجومەنەکە کە ئاڵاکە دەبێت بازنەیەک لە ئەستێرە بێت، بەڵام ژمارەیەکی جێگیری دوانزە ئەستێرەیان هەڵبژارد، کە "گوزارشتە لە کامڵبوون و تەواوەتی". <ref name="ENA page" /> ئەنجومەنی پەرلەمانی ئەنجومەنی ئەورووپا لە ٢٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٥٥ ڕەزامەندی لەسەر ئەمە دا. پۆڵ ئێم جی لێڤی نەخشەی وردی ئاڵا نوێیەکەی کێشا. <ref name="Levy">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#6d23210b-865d-4f02-b2ca-2c30b9ed0588_en&overlay |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210118101434/https://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#6d23210b-865d-4f02-b2ca-2c30b9ed0588_en&overlay |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤|سەردێڕ=Account by Paul M. G. Lévy, a Belgian Holocaust survivor on the creation of the European flag |بڵاوکەرەوە=CVCE |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئاڵاکە کە لە ٨ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٥ بە فەرمی پەسەند کرا، لە ١٣ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٥ لە شاتۆ دێ لا میوێت لە پاریس پەردەی لەسەر لادرا. <ref name="ENA page" /> <ref name="COE page">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp|سەردێڕ=The Council of Europe: guardian of Human Rights, Democracy and the Rule of Law for 700 million citizens - Portal - www.coe.int |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807045151/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٠٧}}</ref> ==== پێشنیارە جێگرەوەکانی ساڵانی ١٩٥٠ەکان ==== بۆ ئاڵای ئەنجومەنی ئەورووپا، چەندین پێشنیاری ستایلی لە پەیوەندی بە ڕەنگەکان و هێماخوازییەوە پێشکەش کران. ئەم پێشنیارە سەرەتاییانە لە ١٩ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠ لەلایەن پۆڵ لێڤییەوە لە نامەیەکدا بۆ سکرتێری گشتی پێشکەش کران. ئەو پێشنیاری کرد کە ئاڵاکە دەبێت خاچێکی تێدابێت لەبەر چەند هۆکارێک. یەکەم، خاچەکە هێمایە بۆ یەکتربڕینی ڕێگاکان، و هەروەها بە باڵەکانی نوێنەرایەتی ڕۆژهەڵات، ڕۆژئاوا، باکوور و باشوور دەکات. سەرەڕای ئەوەش، خاچ لە زۆربەی ئاڵای ئەندامانی ئەنجومەنی ئەورووپادا دەردەکەوێت، و کۆنترین و ڕەسەنترین هێمایە لە ئەورووپا. هەروەها، خاچەکە گوزارشتی لە مەسیحییەت دەکرد. سەبارەت بە ڕەنگەکانیش، ئەو پێشنیاری کرد کە سپی و سەوز بن، کە ڕەنگەکانی بزووتنەوەی ئەورووپایی بوون، کە لە ساڵی ١٩٤٧ەوە گرنگییەکی گەورەی هەبوو. سەوز هەروەها گوزارشتی لە هیوا دەکرد، و خاچێکی سەوز لەسەر پاشبنەمایەکی سپی دیزاینێک بوو کە هێشتا بەکارنەهاتبوو. لە کۆتاییدا، لێڤی پێشنیاری کرد کە نیشانەی ستراسبۆرگ توخمێکی گرنگە بۆ زیادکردن چونکە نوێنەرایەتی ئەوەی دەکرد کە ئەنجومەنەکە لە کوێ دەبێت، و بوونی لە دڵی خاچەکەدا بەو مانایە بوو کە ئەنجومەنەکە ئەو خاڵەیە کە ڕێگا ئەورووپاییەکان تێیدا یەکدەگرن. <ref name=":5">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=09000016806998d8 |وێبگە=Council of Europe}}</ref> ماوەیەکی کورت دوای ئەم ڕەچاوکردنی دیزاینانە لەلایەن پۆڵ لێڤییەوە، لە ٢٧ی تەممووزی ١٩٥٠، ڕیچارد کودنهۆڤ-کالێرگی، سەرۆکی بزووتنەوەی پان-ئەورووپایی یاداشتێکی نووسی کە چەند یاسایەکی تێدابوو کە ئاڵایەک بۆ یەکێتییەکی لەو شێوەیە دەبێت پەیڕەوی لێبکات. ئەو یاسایانەی کە ئەو ڕایگەیاندن ئەمانە بوون: <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Memorandum from Richard Coudenhove-Kalergi on the European flag (Gstaad, 27 July 1950)|ناونیشان=https://www.cvce.eu/en/obj/memorandum_from_richard_coudenhove_kalergi_on_the_european_flag_gstaad_27_july_1950-en-ad9469d5-d9cf-46ae-95e0-897f96f94195.html|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ئیش=CVCE.EU by UNI.LU|ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠١٢|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200929211324/https://www.cvce.eu/en/obj/memorandum_from_richard_coudenhove_kalergi_on_the_european_flag_gstaad_27_july_1950-en-ad9469d5-d9cf-46ae-95e0-897f96f94195.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * دەبێت هێمایەک بێت بۆ شارستانیەتی هاوبەشمان. * دەبێت هێمایەکی ئەورووپایی پێشکەش بکات. * نابێت هیچ ململانێیەکی نەتەوەیی بورووژێنێت. * دەبێت نوێنەرایەتی نەریت بکات. * دەبێت جوان و شکۆمەند بێت. دوای ئەم لێدوانانە، کودنهۆڤ-کالێرگی پێشنیاری ئەوەی کرد کە ئاڵای بزووتنەوەی پان-ئەورووپایی نموونەییترین ئاڵا دەبێت کە لەگەڵ ئەم مەرجانەدا بگونجێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680699d97 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201030003753/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680699d97 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe}}</ref> لە ١٥ی تەممووزی ١٩٥١، ئەنجومەنی ڕاوێژکاری یاداشتێکی کۆتایی لەسەر ئاڵای ئەورووپا پێشکەش کرد. ئەو هێمایانەی پێشنیار کران ئەمانەی خوارەوە بوون: <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069cb09 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201030031114/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069cb09 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe}}</ref> * خاچێک: هێمای مەسیحییەت، یەکتربڕینی ئەورووپا، بیرهێنەرەوەی [[شەڕەکانی خاچھەڵگران|خاچپەرستەکان]]، و بوونی هەیە لە نیوەی ئاڵای دەوڵەتە ئەندامەکاندا. * پیتێکی "E": لەلایەن بزووتنەوەی ئەورووپاییەوە بەکاردەهێنرێت. * ئەستێرەیەکی سپی لە ناو بازنەیەکدا: هێمایەکە کە لە ساڵانی ١٩٤٤-٤٥ لەلایەن سوپاکانی ڕزگاریخوازییەوە بەکارهێنراوە. * چەند ئەستێرەیەک: هەر ئەستێرەیەک دەتوانێت نوێنەرایەتی ئەندامێک بکات. دەیانتوانی سەوز بن لەسەر پاشبنەمایەکی سپی، ئەستێرەی سپی بن لەسەر پاشبنەمایەکی سوور، یان ئەستێرەی زیوی بۆ ئەندامە هاوبەشەکان، و ئەستێرەی زێڕین بۆ ئەندامە تەواوەکان. * نیشانەی دەوڵەتی ستراسبۆرگ: بۆ هێماکردن بۆ بارەگای فەرمی [[ئەنجومەنی ئەورووپا]]. * خۆرێک: نوێنەرایەتی هیوایەکی هەڵهاتوو دەکات. * سێگۆشەیەک: نوێنەرایەتی کلتوور دەکات. سەرباری ئەوەش، چەندین ڕەنگیش پێشنیار کران: * فرە-ڕەنگ: پێشنیار کرا کە ئاڵاکە دەکرێت هەموو ئەو ڕەنگانە لەخۆبگرێت کە ئاڵای دەوڵەتە ئەندامەکان هەیانە. * سەوز و سپی: ئەمانە ڕەنگەکانی بزووتنەوەی ئەورووپایی بوون. * شین: هێمایەکە بۆ ئاشتی و بێلایەنی، چونکە ڕەنگەکانی تر پێشتر بۆ بزووتنەوەکانی تر بەکارهێنرابوون وەک ڕەش بۆ پرسە، سوور بۆ بەلشەفیزم، یان سەوز بۆ ئیسلام. '''ڕیچارد کودنهۆڤ-کالێرگی''' ڕیچارد کودنهۆڤ-کالێرگی بەردەوام پێشنیاری هەڵبژاردنی ئاڵایەکی خاچدار-سووری دەکرد. سەرباری ئاڵا شینەکەی بزووتنەوەی پان-ئەورووپایی بە بازنەیەکی زەردەوە، هەروەها ئاڵایەکی سپیی بە خاچێکی لەو جۆرەوە پێشکەش کرد.{{Gallery|align=center|height=120|File:Former Flag of the International Paneuropean Union.svg|5 ٥ی حوزەیرانی ١٩٥٠<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680699937|سەردێڕ=Letter from Richard Coudenhove-Kalergi to Jacques-Camille Paris (Secretary General) about using the red cross of the united states of Europe|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201030025306/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680699937|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680699d97|سەردێڕ=Memorandum presented to the Council of Europe by Richard Coudenhove-Kalergi about using the red cross of the United States of Europe|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201030003753/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680699d97|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Coudenhove-Kalergi Flag Proposal (15 July 1951).svg|15 ١٥ی تەممووزی ١٩٥١<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/09000016807b016c|سەردێڕ=Memorandum of the Secretariat General on the European Flag|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200103215005/https://rm.coe.int/09000016807b016c|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Coudenhove-Kalergi Flag Proposal (26 September 1951).svg|26 ٢٦ی ئەیلوولی ١٩٥١<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_flags_submitted_to_the_consultative_assembly_of_the_council_of_europe_december_1951-en-e1e93292-ee7f-43d7-8b82-c332ce034b82.html|سەردێڕ=Proposals for flags submitted to the Consultative Assembly of the Council of Europe (December 1951)|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=CVCE.eu|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200104000254/https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_flags_submitted_to_the_consultative_assembly_of_the_council_of_europe_december_1951-en-e1e93292-ee7f-43d7-8b82-c332ce034b82.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680699e8c|سەردێڕ=Memorandum from Paul Levy to Antoine Fischer (Saisons d'Alsace?) – 12 proposals for a flag|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe}}</ref>|File:Coudenhove-Kalergi Flag Proposal (15 October 1951).svg|15 ١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٥١<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref name=":3" /><ref name=":4">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_european_flags_from_arsene_heitz_1952_1955-en-3c8f111a-6be6-4111-a433-20f1a7f9fdba.html|سەردێڕ=Proposals for European flags from Arsène Heitz (1952–1955)|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=CVCE.eu|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191113021045/https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_european_flags_from_arsene_heitz_1952_1955-en-3c8f111a-6be6-4111-a433-20f1a7f9fdba.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Coudenhove-Kalergi's Europe Flag Proposal.svg|بەرواری تەواو نەزانراوە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Proposals for European flags from Richard Coudenhove-Kalergi, Hanno F. Konopath, Gaetano Gambin and Wolfram Neue |ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_european_flags_from_richard_coudenhove_kalergi_hanno_f_konopath_gaetano_gambin_and_wolfram_neue-en-5f32b2f9-cd30-40b8-9bfb-1bfe78aec077.html |بڵاوکەرەوە=University of Luxembourg |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260128015957/https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_european_flags_from_richard_coudenhove_kalergi_hanno_f_konopath_gaetano_gambin_and_wolfram_neue-en-5f32b2f9-cd30-40b8-9bfb-1bfe78aec077.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>}} '''ئارسێن هایتز''' ئارسین هایتز، کرێکاری پۆستی ئەنجومەنی ئەورووپا چەندین چەمکی ئاڵای پێشکەش کرد، زۆربەیان ئاڵای شین بوون بە ئەستێرە یان گوڵی کۆمپاس . هەندێک جار دیزاینەکانی فەزایێکیان لەخۆگرتبوو کە ئاڵای نیشتمانی ئەو وڵاتەی تێدا دادەنرا کە تێیدا بەکاردەهێنرا. جگە لە ئاڵا شینەکان، پێشنیاری ئاڵای سەوز-سوور-زەردیشی کرد کە ئیلهامیان لە بانەری [[سەدەکانی ناوین|سەدەی ناوەڕاستی]] فەرەنسی وەرگرتووە کە بە ئۆریفلام ناسراوە. سوور وێناکردنی خوێنڕشتن لە ململانێی براکوژیدا و زەرد ڕەنگی [[پاپا]] و ئایینی مەسیحییە.{{Gallery|align=center|height=120|File:Arsène Heitz Flag Proposal (15 October 1951).svg|١٥ی تشرینی یەکەمی ١٩٥١<ref name=":2" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069aa2d|سەردێڕ=Letter from Arsène Heitz to Paul Levy. He proposes a red cross.|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=council of Europe}}</ref><ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/09000016807b012c|سەردێڕ=European Flag: Memorandum by the Secretariat-General|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201017224924/https://rm.coe.int/09000016807b012c|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal (1951) 7.svg|١٩٥١|File:Arsène Heitz Flag Proposal (1951) 6.svg|١٩٥١|File:Arsène Heitz Flag Proposal (05 January 1952).svg|٥ی کانوونی دووەمی ١٩٥٢<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069a995|سەردێڕ=Letter from Arsène Heitz to F. Caracciolo (Clerk of the Assembly). He proposes a red cross on a green background, inspired by Charlemagne's standard|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal (1) (15 November 1952).svg|١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٥٢<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b81d|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – blue flag with the Turkish flag surrounded by stars in the top left-hand corner|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201030050306/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b81d|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal (2) (15 November 1952).svg|١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٥٢<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b823|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – blue flag with the British flag on the top left, and 15 stars laid out in two concentric circles in the middle|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201017083351/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b823|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal (3) (15 November 1952).svg|15 ١٥ی تشرینی دووەمی ١٩٥٢<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b84e|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – blue flag with the French flag on the top left, and 15 stars laid out in two concentric circles in the middle|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201019194613/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b84e|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal 1.svg|١٢ی تشرینی دووەمی ١٩٥٤<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b857|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – Blue flag with a yellow eight-pointed star in a red circle|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201023162038/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b857|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal (12 November 1954).svg|١٢ی تشرینی دووەمی ١٩٥٤<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b857|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – Blue flag with a yellow eight-pointed star in a red circle|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal (25 December 1954).svg|٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٤<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b872|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – Blue flag with a red and white eight-pointed compass rose in the middle|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201024150351/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b872|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal (25 December 1954) 2.svg|٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٤<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b872|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – Blue flag with a red and white eight-pointed compass rose in the middle|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201024150351/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b872|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal (25 December 1954) 3.svg|٢٥ی کانوونی یەکەمی ١٩٥٤<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b872|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – Blue flag with a red and white eight-pointed compass rose in the middle|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201024150351/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b872|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal (11 September 1955).svg|١١ی ئەیلوولی ١٩٥٥<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – Blue flag with a star in the middle surrounded by twelve secondary stars|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201015204258/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal 15 yellow stars (11 September 1955).svg|١١ی ئەیلوولی ١٩٥٥<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – Blue flag with a star in the middle surrounded by twelve secondary stars|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201015204258/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal 11 yellow red stars (11 September 1955).svg|١١ی ئەیلوولی ١٩٥٥<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – Blue flag with a star in the middle surrounded by twelve secondary stars|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201015204258/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal 12 yellow red stars (11 September 1955).svg|١١ی ئەیلوولی ١٩٥٥ <ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – Blue flag with a star in the middle surrounded by twelve secondary stars|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201015204258/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal 15 yellow red stars (11 September 1955).svg|١١ی ئەیلوولی ١٩٥٥<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – Blue flag with a star in the middle surrounded by twelve secondary stars|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201015204258/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal 11 white red stars (11 September 1955).svg|١١ی ئەیلوولی ١٩٥٥<ref name=":4" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|سەردێڕ=Design by Arsène Heitz – Blue flag with a star in the middle surrounded by twelve secondary stars|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201015204258/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b874|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Arsène Heitz Flag Proposal (1954).svg|بەرواری تەواو نەزانراوە<ref name=":4" />|File:Arsène Heitz Flag Proposal 5.svg|بەرواری تەواو نەزانراوە<ref name=":4" />|File:Arsène Heitz Flag Proposal 2.svg|بەرواری تەواو نەزانراوە<ref name=":4" />|File:Arsène Heitz Flag Proposal 3.svg|بەرواری تەواو نەزانراوە<ref name=":4" />|File:Arsène Heitz Flag Proposal 4.svg|بەرواری تەواو نەزانراوە<ref name=":4" />|File:Arsène Heitz Flag Proposal (Oriflamme of Charlemagne).svg|بەرواری تەواو نەزانراوە<ref name=":4" />}} '''هانۆ کۆنۆپاث''' بازنەی ئەستێرە هەروەها لەلایەن هانۆ ئێف کۆنۆپاثەوە لە ساڵی ١٩٥٢ پێشنیار کرا.<templatestyles src="Module:Gallery/styles.css"></templatestyles>{{Gallery|align=center|height=120|File:Hanno F. Konopath's Europe Flag Proposal (1952) 1.svg|١٩٥٢<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=von Lenthe |یەکەم١=Jonas |سەردێڕ=Rejected: Designs For The European Flag |ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Wirklichkeit Books |شوێن=Berlin |ژپنک=٩٧٨-٣-٩٤٨٢١٢-٢٥-٤|پەڕە=١١٧}}</ref>|File:Hanno F. Konopath's Europe Flag Proposal (1952) 2.svg|١٩٥٢<ref name="CVCE">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Proposals for European flags from Richard Coudenhove-Kalergi, Hanno F. Konopath, Gaetano Gambin and Wolfram Neue |ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_european_flags_from_richard_coudenhove_kalergi_hanno_f_konopath_gaetano_gambin_and_wolfram_neue-en-5f32b2f9-cd30-40b8-9bfb-1bfe78aec077.html |بڵاوکەرەوە=University of Luxembourg |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260128015957/https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_european_flags_from_richard_coudenhove_kalergi_hanno_f_konopath_gaetano_gambin_and_wolfram_neue-en-5f32b2f9-cd30-40b8-9bfb-1bfe78aec077.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Hanno F. Konopath's Europe Flag Proposal (1952) 3.svg|١٩٥٢<ref name="CVCE"/><ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=von Lenthe |یەکەم١=Jonas |سەردێڕ=Rejected: Designs For The European Flag |ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Wirklichkeit Books |شوێن=Berlin |ژپنک=٩٧٨-٣-٩٤٨٢١٢-٢٥-٤|پەڕە=١١٧}}</ref>|File:Proposed 15-star flag of Europe (1953).png|١٩٥٣<ref name="CVCE"/>}} '''پێشنیارە لاوەکییەکانی تر''' لە ساڵانی ١٩٥٠ەکاندا، لە کاتی پرۆسەی هەڵبژاردنی ئەنجومەنی ئەورووپادا، چەندین نەخشەی تر پێشکەش کران. ئەم نەخشانە لەلایەن نەخشەسازە کەمتر ناسراوەکانەوە دروستکرابوون، لەوانەش کەسانی ئاسایی لە سەرتاسەری ئەورووپاوە کە پێشنیارەکانیان لە ڕێگەی پۆستەوە ناردبوو. پێشانگای خوارەوە ئەم نەخشە ئەرشیفکراوانە پیشان دەدات. {{Hidden begin|expanded=|title=پێشانگای وێنە (لولدراو)}} '''Joseph Oberson-Bagnolet''' {{Gallery|align=center|height=120|File:Joseph Oberson-Bagnolet's Europe Flag Proposal (1952) 1.svg|1951<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=von Lenthe |یەکەم١=Jonas |سەردێڕ=Rejected: Designs For The European Flag |ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Wirklichkeit Books |شوێن=Berlin |ژپنک=٩٧٨-٣-٩٤٨٢١٢-٢٥-٤|پەڕە=٢٣}}</ref>|File:Joseph Oberson-Bagnolet's Europe Flag Proposal (1952) 2.svg|1951<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=von Lenthe |یەکەم١=Jonas |سەردێڕ=Rejected: Designs For The European Flag |ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Wirklichkeit Books |شوێن=Berlin |ژپنک=٩٧٨-٣-٩٤٨٢١٢-٢٥-٤|پەڕە=٢٣}}</ref>|File:Joseph Oberson-Bagnolet's Europe Flag Proposal (1952) 3.svg|1951<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=von Lenthe |یەکەم١=Jonas |سەردێڕ=Rejected: Designs For The European Flag |ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Wirklichkeit Books |شوێن=Berlin |ژپنک=٩٧٨-٣-٩٤٨٢١٢-٢٥-٤|پەڕە=٢٣}}</ref>}} '''J. E. Dynan''' {{Gallery|align=center|height=120|File:J. E. Dylan Flag Proposal (26 September 1951).svg|1951<ref name=":1" /><ref name=":2" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680699e32|سەردێڕ=Letter from J. Dynan (Associated Press) to Paul Levy – proposals for a flag|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201024111820/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680699e32|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:J. E. Dylan's Europe flag proposal (1951) 2.svg|1951<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=von Lenthe |یەکەم١=Jonas |سەردێڕ=Rejected: Designs For The European Flag |ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Wirklichkeit Books |شوێن=Berlin |ژپنک=٩٧٨-٣-٩٤٨٢١٢-٢٥-٤|پەڕە=٦٨}}</ref>|File:J. E. Dylan's Europe flag proposal (1951) 3.svg|1951<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=von Lenthe |یەکەم١=Jonas |سەردێڕ=Rejected: Designs For The European Flag |ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Wirklichkeit Books |شوێن=Berlin |ژپنک=٩٧٨-٣-٩٤٨٢١٢-٢٥-٤|پەڕە=٦٨}}</ref>|File:J. E. Dylan's Europe flag proposal (1951) 4.svg|1951<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=von Lenthe |یەکەم١=Jonas |سەردێڕ=Rejected: Designs For The European Flag |ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Wirklichkeit Books |شوێن=Berlin |ژپنک=٩٧٨-٣-٩٤٨٢١٢-٢٥-٤|پەڕە=٦٨}}</ref>|File:J. E. Dylan's Europe flag proposal (1951) 5.svg|1951<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین١=von Lenthe |یەکەم١=Jonas |سەردێڕ=Rejected: Designs For The European Flag |ڕێکەوت=٢٠٢٠|بڵاوکەرەوە=Wirklichkeit Books |شوێن=Berlin |ژپنک=٩٧٨-٣-٩٤٨٢١٢-٢٥-٤|پەڕە=٦٨}}</ref>}} '''Gambin Gaetano''' {{Gallery|align=center|height=120|File:Gambin Gaetano flag proposal 1955 1.svg|1955<ref name="CVCE"/>|File:Gambin Gaetano flag proposal 1955 2.svg|1955<ref name="CVCE"/>|File:Gambin Gaetano flag proposal 1955 3.svg|1955<ref name="CVCE"/>|File:Gambin Gaetano flag proposal 1955 4.svg|1955<ref name="CVCE"/>|File:Gambin Gaetano flag proposal 1955 5.svg|1955<ref name="CVCE"/>|File:Gambin Gaetano flag proposal 1955 6.svg|1955<ref name="CVCE"/>|File:Gambin Gaetano flag proposal 1955 7.svg|1955<ref name="CVCE"/>}} '''Alwin Mondon''' {{Gallery|align=center|height=120|File:Alwin Mondon Flag Proposal (15 July 1951).svg|15 July 1951<ref name=":0" /><ref name="Mondon">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Proposals for European flags by Alwin Mondon |ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_european_flags_by_alwin_mondon-en-61b59fd4-ed18-43ac-a681-18c77ae58a73.html |بڵاوکەرەوە=University of Luxembourg |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی ئازاری ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260313211017/https://www.cvce.eu/en/obj/proposals_for_european_flags_by_alwin_mondon-en-61b59fd4-ed18-43ac-a681-18c77ae58a73.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Alvin Mondon's Europe flag proposal (1951) 2.svg|1951<ref name="Mondon"/>|File:Alvin Mondon's Europe flag proposal (1951) 3.svg|1951<ref name="Mondon"/><ref name="Alsace"/>|File:Alvin Mondon's Europe flag proposal (1951) 4.svg|1951<ref name="Mondon"/>|File:Alvin Mondon's Europe flag proposal (1951) 5.svg|1951<ref name="Mondon"/>|File:Alvin Mondon's Europe flag proposal (1951) 6.svg|1951<ref name="Mondon"/>|File:Alvin Mondon's Europe flag proposal (1951) 7.svg|1951<ref name="Mondon"/>|File:Alvin Mondon's Europe flag proposal (1951) 8.svg|1951<ref name="Mondon"/>|File:Alvin Mondon's Europe flag proposal (1951) 9.svg|1951<ref name="Mondon"/>|File:Alvin Mondon's Europe flag proposal (1951) 10.svg|1951<ref name="Mondon"/>|File:Alvin Mondon's Europe flag proposal (1951) 11.svg|1951<ref name="Mondon"/>|File:Alvin Mondon's Europe flag proposal (1951) 12.svg|1951<ref name="Mondon"/>}} '''Muller of Wiesbaden''' {{Gallery|align=center|height=120|File:Muller of Wiesbaden Flag Proposal (15 July 1951).svg|15 July 1951<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />|File:Muller of Wiesbaden Flag Proposal (15 July 1951) 2.svg|15 July 1951<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />}} '''Wolfram Neue''' {{Gallery|align=center|height=120|File:Wolfram Neue's Europe Flag Proposal (1951) 1.svg|1951<ref name="CVCE"/>|File:Wolfram Neue's Europe Flag Proposal (1951) 2.svg|1951<ref name="CVCE"/>|File:Wolfram Neue's Europe Flag Proposal (1951) 3.svg|1951<ref name="CVCE"/>|File:Wolfram Neue's Europe Flag Proposal (1951) 4.svg|1951<ref name="CVCE"/>}} '''Michel Pélot''' {{Gallery|align=center|height=120|File:Michel Pélot's Europe Flag Proposal (1951) 1.svg|1951<ref name="Projets">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Projets de drapeaux pour une organisation de l'Europe |ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.cvce.eu/en/obj/projets_de_drapeaux_pour_une_organisation_de_l_europe-fr-ad2b30df-1f46-434b-aa83-02bdf011ef0c.html |بڵاوکەرەوە=University of Luxembourg |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260128020002/https://www.cvce.eu/en/obj/projets_de_drapeaux_pour_une_organisation_de_l_europe-fr-ad2b30df-1f46-434b-aa83-02bdf011ef0c.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>{{sfn|von Lenthe|2020|p=40}}|File:Michel Pélot's Europe Flag Proposal (1951) 2.svg|1951{{sfn|von Lenthe|2020|p=40}}}} '''Lucien Philippe''' {{Gallery|align=center|height=120|File:Lucien Philippe Flag Proposal (15 July 1951).svg|1951<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />|File:Lucien Philippe's Europe flag proposal (15 July 1951) 2.svg|1951<ref name="Projets"/>|File:Lucien Philippe's Europe flag proposal (15 July 1951) 3.svg|1951{{sfn|von Lenthe|2020|p=95}}|File:Lucien Philippe's Europe flag proposal (15 July 1951) 4.svg|1951{{sfn|von Lenthe|2020|p=95}}|File:Lucien Philippe's Europe flag proposal (15 July 1951) 5.svg|1951{{sfn|von Lenthe|2020|p=95}}|File:Lucien Philippe's Europe flag proposal (15 July 1951) 6.svg|1951{{sfn|von Lenthe|2020|p=95}}}} '''Walther Timm''' {{Gallery|align=center|height=120|File:Walther Timm's Europe flag proposal (1951) 1.svg|1951{{sfn|von Lenthe|2020|p=25}}|File:Walther Timm's Europe flag proposal (1951) 2.svg|1951{{sfn|von Lenthe|2020|p=25}}|File:Walther Timm's Europe flag proposal (1951) 3.svg|1951{{sfn|von Lenthe|2020|p=25}}|File:Walther Timm's Europe flag proposal (1951) 4.svg|1951{{sfn|von Lenthe|2020|p=25}}}} '''Louis Wirion''' {{Gallery|align=center|height=120|File:Louis Wirion Flag Proposal (15 July 1951) (Original).svg|15 July 1951|File:Louis Wirion Flag Proposal (15 July 1951) (Martin-Levy Modification).svg|15 July 1951|File:Unknown Flag Proposal (26 September 1951).svg|26 September 1951|File:Unknown Flag Proposal (26 September 1951) (2).svg|26 September 1951|File:Louis Wirion's Europe flag proposal (1951).svg|1951}} '''Other''' {{Gallery|align=center|height=120|File:Bichet's Flag Proposal (September 1953).svg|Bichet's (September 1953)|File:G. A. Bornemann's Europe flag proposal (1952).svg|G. A. Bornemann Proposal (1952){{sfn|von Lenthe|2020|p=56}}|File:H.C. Flag Proposal (15 July 1951).svg|H.C. Blue-red flag is the [[International Code of Signals|international code sign]] of the letter "E". (15 July 1951)<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />|File:Harmignies Flag Proposal (15 July 1951).svg|Harmignies (15 July 1951)<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />|File:Paul Levy Flag Proposal (12 May 1952).svg|Paul Levy (12 May 1952)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069a997|سەردێڕ=Extract of a letter from George Coedes on the Turks and the cross|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069aafe|سەردێڕ=Letter from Paul Levy to Salvador de Madariaga on Turkish opposition to a cross|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201028185308/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069aafe|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069c90a|سەردێڕ=Letter from Paul Levy to Richard Coudenhove-Kalergi on Turkish opposition to a cross|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201028102518/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069c90a|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069c912|سەردێڕ=Letter from Paul Levy to Richard Coudenhove-Kalergi. He suggests how to proceed as regards his proposal for a crescent shape to be added.|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201017222129/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069c912|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Adolf Lorder's Europe flag proposal (1950s).svg|Adolf Lorder (1950s)<ref name="Projets"/>|File:Martin-Levy Flag Proposal (15 July 1951).svg|Martin-Levy (15 July 1951)<ref name=":5" /><ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />|File:Camille Manné Flag Proposal (23 August 1949).svg|Camille Manné (23 August 1949)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680699417|سەردێڕ=Proposal by Camille Manné (Founder of the SICOP printing firm, Bischheim, Alsace, France)|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201019214831/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=0900001680699417|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b736|سەردێڕ=Flag showing the design by Camille Manet (Founder of the SICOP printing firm, Bischheim, Alsace, France)|ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Council of Europe|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201030173325/https://rm.coe.int/CoERMPublicCommonSearchServices/DisplayDCTMContent?documentId=090000168069b736|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref name=":0"/><ref name=":1"/><ref name=":2"/>|File:Joseph Oberson-Bagnolet's Europe flag proposal (1952).svg|Joseph Oberson-Bagnolet (1952){{sfn|von Lenthe|2020|p=94}}|File:Poucher Flag Proposal (15 July 1951).svg|Poucher (1951)<ref name=":0" /><ref name=":1" /><ref name=":2" />|File:Prince de Schwarzenberg Flag Proposal (15 July 1951).svg|Prince de Schwarzenberg (1951)<ref name=":0" /><ref name=":2" />|File:Sommier of Neuilly Flag Proposal (15 July 1951).svg|Sommier of Neuilly (1951)<ref name=":0" />|File:Mirko Svetkov's Europe flag proposal (1951).svg|Mirko Svetkov (1951){{sfn|von Lenthe|2020|p=53}}|File:August Vincent's Europe flag proposal (1950).svg|August Vincent (1950){{sfn|von Lenthe|2020|p=21}}|File:Lex Weyer's Europe flag proposal (1951).svg|Lex Weyer (1951){{sfn|von Lenthe|2020|p=52}}|File:Werner S. Wulfing, Feldkirch, 1949.svg|Werner S. Wulfing (1949){{sfn|von Lenthe|2020|p=92}}}} '''Anonymous''' {{Gallery|align=center|height=120|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 1.svg|1950s<ref name="Projets"/>|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 2.svg|1950s<ref name="Projets"/>|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 3.svg|1950s<ref name="Projets"/>|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 4.svg|1950s<ref name="Projets"/><ref name="Alsace">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='A flag for Europe' from Saisons d'Alsace (1950) |ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.cvce.eu/en/obj/a_flag_for_europe_from_saisons_d_alsace_1950-en-a6e5f5e4-e625-4de3-bbec-ab422fd8c518.html |بڵاوکەرەوە=University of Luxembourg |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260128015959/https://www.cvce.eu/en/obj/a_flag_for_europe_from_saisons_d_alsace_1950-en-a6e5f5e4-e625-4de3-bbec-ab422fd8c518.html |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 9.svg|1950s<ref name="Alsace"/>|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 5.svg|1950s<ref name="Projets"/>|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 6.svg|1950s|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 7.svg|1950s<ref name="Alsace"/>|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 8.svg|1950s<ref name="Projets"/><ref name="Alsace"/>|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 10.svg|1950s|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 11.svg|1950s{{sfn|von Lenthe|2020|p=43}}|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 12.svg|1950s{{sfn|von Lenthe|2020|p=42}}|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 13.svg|1950s{{sfn|von Lenthe|2020|p=42}}|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 14.svg|1950s|File:Unattributed European flag proposal (pre 1950) 15.svg|1950s<ref name="Alsace"/>|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 16.svg|1950s{{sfn|von Lenthe|2020|p=20}}|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 17.svg|1950s{{sfn|von Lenthe|2020|p=20}}|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 18.svg|1950s{{sfn|von Lenthe|2020|p=20}}|File:Unattributed European flag proposal (pre 1950) 19.svg|1950s{{sfn|von Lenthe|2020|p=85}}|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 20.svg|1950s{{sfn|von Lenthe|2020|p=84}}|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 21.svg|1950s<ref name="Projets"/>|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 28.svg|1950s|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 22.svg|1950s{{sfn|von Lenthe|2020|p=55}}|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 23.svg|1950s|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 24.svg|1950s|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 25.svg|1950s|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 26.svg|1950s|File:2Unattributed European flag proposal (1950s) 27.svg|1950s|File:Unattributed European flag proposal (1950s) 29.svg|1950s{{sfn|von Lenthe|2020|p=22}}}} {{Hidden end}} === ١٩٨٣-ئێستا: لە کۆمەڵگەکانی ئەورووپاوە بۆ یەکێتیی ئەورووپا === [[پەڕگە:Flag_of_Europe_(vertical).svg|ڕاست|وێنۆک|629x629پیکسڵ|ئاڵای ستوونی ئەورووپا]] دوای پێشانگای ئێکسپۆ ٥٨ لە برۆکسل، ئاڵاکە جێی خۆی گرت و ئەنجومەنی ئەورووپا لۆبی کرد بۆ ئەوەی ڕێکخراوە ئەورووپاییەکانی تریش ئاڵاکە وەک نیشانەیەکی یەکگرتوویی ئەورووپا پەسەند بکەن. <ref name="ENA page">{{بیرخستنەوەی وێب |editor-last=CVCE |ناونیشان=http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#39d51e24-2e68-4497-b81e-7a08e09ee0d7_en&overlay|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210118101434/https://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#39d51e24-2e68-4497-b81e-7a08e09ee0d7_en&overlay |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="" id="CITEREFCVCE">CVCE (ed.). </cite></ref> پەرلەمانی ئەورووپا دەستپێشخەری کرد لە هەوڵدان بۆ ئەوەی ئاڵایەک لەلایەن کۆمەڵگەکانی ئەورووپاوە پەسەند بکرێت. ماوەیەکی کورت دوای یەکەم هەڵبژاردنە ڕاستەوخۆکان لە ١٩٧٩ ڕەشنووسی بڕیارنامەیەک لەسەر ئەو پرسە خرایە ڕوو. بڕیارنامەکە پێشنیاری دەکرد کە ئاڵای کۆمەڵگەکان دەبێت هەمان ئاڵای ئەنجومەنی ئەورووپا بێت <ref name="COE page">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp|سەردێڕ=The Council of Europe: guardian of Human Rights, Democracy and the Rule of Law for 700 million citizens - Portal - www.coe.int |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070807045151/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٠٧}}<cite class="citation web cs1" data-ve-ignore="">[https://web.archive.org/web/20070807045151/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp "Council of Europe's Emblems"]. </cite></ref> و لەلایەن پەرلەمانەوە لە ١١ی نیسانی ١٩٨٣ پەسەند کرا. <ref name="ENA page" /> [[پەڕگە:Wim_Schuijt_proposed_flag_for_the_European_Communities_(1960).svg|وێنۆک|150x150پیکسڵ|ئاڵای پێشنیارکراوی ڤیم شخۆیت بۆ کۆمەڵگەکانی ئەورووپا (١٩ی تشرینی دووەمی ١٩٦٠) <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=https://www.cvce.eu/en/obj/proposed_flag_for_the_european_communities_1960-en-aa16ca02-858d-476e-851f-f9536cf0f2c1.html|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260128015959/https://www.cvce.eu/en/obj/proposed_flag_for_the_european_communities_1960-en-aa16ca02-858d-476e-851f-f9536cf0f2c1.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئایاری ٢٠٢٦}}</ref>]] [[پەڕگە:Flag_of_Europe_Adonnino_proposal.svg|وێنۆک|150x150پیکسڵ|"ئاڵا و هێما" بۆ کۆمەڵگەکانی ئەورووپا کە لە ڕاپۆرتی ئەدۆنینۆی ساڵی ١٩٨٥دا پێشنیار کرابوو <ref name="Adonnino">[https://www.ombudsman.europa.eu/en/resources/historicaldocument.faces/en/4659/html.bookmark Regarding The "Adonnino Report" – Report to the European Council by the ad hoc committee "On a People's Europe", A 10.04 COM 85, SN/2536/3/85] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180506173740/https://www.ombudsman.europa.eu/en/resources/historicaldocument.faces/en/4659/html.bookmark|date=6 May 2018}}.</ref>]] لوتکەی ئەنجومەنی ئەورووپا (سەرکردەکانی کۆمەڵگەکان) لە حوزەیرانی ١٩٨٤ لە فۆنتێنبلۆ جەختی لەسەر گرنگیی بەرەوپێشبردنی وێنە و شوناسێکی ئەورووپایی بۆ هاوڵاتیان و جیهان کردەوە. ئەنجومەنی ئەورووپا لیژنەیەکی کاتیی دامەزراند، بە ناوی "لیژنە بۆ 'ئەورووپایەکی گەل'" (لیژنەی ئەدۆنینۆ). ئەم لیژنەیە ڕاپۆرتێکی گەورەی پێشکەش کرد، کە پێشنیاری بەرفراوانی لەخۆدەگرت، لە ڕێکخستنی "تیروپشکێکی ئەورووپایی"ەوە تا کەمپینکردن بۆ هێنانەکایەی مافی دەنگدانی ناوخۆیی بۆ هاوڵاتییە بیانییەکان لە سەرتاسەری ئەورووپادا. <ref name="Adonnino" /> لەژێر سەردێڕی "بەهێزکردنی وێنە و شوناسی کۆمەڵگە"دا، لیژنەکە پێشنیاری هێنانەکایەی "ئاڵا و هێمایەک"ی کرد، کە نەخشەیەکی پێشنیار دەکرد لەسەر بنەمای ئاڵای ئەنجومەنی ئەورووپا، بەڵام بە زیادکردنی "پیتێکی ئی زێڕین" لە ناوەڕاستی بازنەی ئەستێرەکاندا. <ref>"bearing in mind the independence and the different nature of the two organizations, the Committee proposes to the European Council that the European Community emblem and flag should be a blue rectangle with, in the center, a circle of twelve five-pointed gold stars which do not touch, surrounding a gold letter E, of the design already used by the Commission."</ref> ئەنجومەنی ئەورووپا کە لە ٢٨/٢٩ی حوزەیرانی ١٩٨٥ لە میلانۆ بەڕێوەچوو تا ڕادەیەکی زۆر بەپێی پێشنیارەکانی لیژنەی ئەدۆنینۆ ڕۆیشت. بەڵام لەبەر ئەوەی پەسەندکردنی ئاڵایەک زۆر بیرهێنەرەوەی ئاڵایەکی نەتەوەیی بوو کە نوێنەرایەتی دەوڵەتبوون بکات و لەلایەن هەندێک لە دەوڵەتە ئەندامەکانەوە (بەتایبەتی شانشینی یەکگرتوو، چونکە ئاڵا پێشنیارکراوەکە زۆر لە ستانداردی کەسیی شاژن دەچوو) زۆر جێگای مشتومڕ بوو، نەخشەکەی "ئاڵای ئەورووپا"ی ئەنجومەنی ئەورووپا پەسەند کرا، بەبێ پیتی ئی، و تەنها بە پێگەی فەرمیی "لۆگۆیەک". <ref>Tobias Theiler, ''Political Symbolism and European Integration'', Manchester University Press, 2005 [https://books.google.com/books?id=JMiqfaCXr50C&pg=PA61 p. 61–65].</ref> ئەم سازشە هەر لە سەرەتاوە بە شێوەیەکی بەرفراوان پشتگوێ خرا، و "لۆگۆ ئەورووپاییەکە"، سەرەڕای بەکارهێنانی زمانێکی ڕوون بۆ پێدانی پێگەی "لۆگۆیەک"، هەر لە سەرەتاوە وەک "ئاڵای کۆمەڵگە" یان تەنانەت "ئاڵای ئەورووپا" ئاماژەی پێدەکرا. <ref>"not a compromise that the Commission itself cared much to abide by: from the outset, it generally used the terms 'Community flag' or, bolder still, 'European flag'."</ref> کۆمەڵگەکان لە ساڵی ١٩٨٦ەوە دەستیان بە بەکارهێنانی "هێما"کە وەک ئاڵایەکی دی فاکتۆی خۆیان کرد، و بۆ یەکەمجار لە دەرەوەی باڵەخانەی بێرلیمۆنت (بارەگای کۆمیسیۆنی ئەورووپا) لە ٢٩ی ئایاری ١٩٨٦ بەرزیان کردەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://www.cvce.eu/obj/raising_of_the_european_flag_in_front_of_the_berlaymont_building_brussels_29_may_1986-en-8ac2b8f2-eaff-4f43-951a-a7aa21aa6b42.html|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140204010508/http://www.cvce.eu/obj/raising_of_the_european_flag_in_front_of_the_berlaymont_building_brussels_29_may_1986-en-8ac2b8f2-eaff-4f43-951a-a7aa21aa6b42.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠١٤}}</ref> یەکێتیی ئەورووپا، کە بە پەیماننامەی ماستریخت لە ١٩٩٢ دامەزرا بۆ جێگرتنەوەی کۆمەڵگەکانی ئەورووپا و لەخۆگرتنی کارەکانی، بەکارهێنانی دی فاکتۆی "لۆگۆی کۆمەڵگە"ی کۆمەڵگەی ئەورووپایی هێشتووەتەوە. <ref name="COE page" /> لە ڕووی تەکنیکی و فەرمییەوە، "ئاڵای ئەورووپا" کە لەلایەن یەکێتیی ئەورووپاوە بەکاردەهێنرێت هێشتا وەک "ئاڵایەک" نییە بەڵکو "لۆگۆی کۆمەڵگەیە — یان هێمایە — [...] کە دەشێت لەسەر پارچە قوماشی لاکێشەیی بەرهەمبهێنرێتەوە". <ref>Nicole Scicluna, ''European Union Constitutionalism in Crisis'', Routledge (2014), [https://books.google.com/books?id=AYbZBAAAQBAJ&pg=PA56 p. 56] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20230605214843/https://books.google.com/books?id=AYbZBAAAQBAJ&pg=PA56|date=5 June 2023}}.</ref> لە ساڵی ١٩٩٧، ڕاپرسی "یۆرۆبارۆمیتەری ناوەندی و ڕۆژهەڵات" بەشێکی لەخۆگرتبوو کە مەبەست لێی "دۆزینەوەی ئاستی هۆشیاریی گشتی بوو سەبارەت بە یەکێتیی ئەورووپا" لەو وڵاتانەی کە ئەوکات کاندید بوون لە [[ئەورووپای ناوەندی]] و ڕۆژهەڵات. "ستیکەرێکی ئاڵای ئەورووپا" پیشانی بەشداربووان درا و داوایان لێکرا بزانن چییە. ئەو وەڵامانەی کە بە ڕاست دانران ئەمانە بوون: یەکێتیی ئەورووپا، کۆمەڵگەی ئەورووپایی، بازاڕی هاوبەش، و "ئەورووپا بە گشتی". ٥٢٪ی بەشداربووان یەکێک لە وەڵامە ڕاستەکانیان داوەتەوە، ١٥٪یان وەڵامێکی هەڵەیان داوەتەوە (ناوی دامەزراوەیەکی تریان هێناوە، وەک ناتۆ یان نەتەوە یەکگرتووەکان)، و ٣٥٪ نەیانتوانیوە یان نەیانویستووە بیناسنەوە. <ref>Countries polled: Czech Republic, Estonia, Hungary, Latvia, Lithuania, Poland, Slovakia, Slovenia (joined [[2004 enlargement of the European Union|2004]]), Bulgaria and Romania (joined [[2007 enlargement of the European Union|2007]]).</ref> [[پەڕگە:Demi_Vollering_-_2025_European_road_championship_podium_-_Guilherand-Granges.jpg|وێنۆک|196x196پیکسڵ|دێمی ڤۆلێرینگ، لە کاتی لەبەردابوونی مەدالیا و درێسی پاڵەوانێتی ئەورووپا لە ساڵی ٢٠٢٦]] یەکێتیی پایسکیلسواری ئەورووپا، کە لە ساڵی ١٩٩٠ دامەزراوە، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.uec.ch/en/about-uec#/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260101020546/https://www.uec.ch/en/about-uec#/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=About UEC |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە لۆگۆکەیدا ئەستێرەی شین و زەرد بەکاردەهێنێت کە تۆنی شینی کاڵتر و ئەستێرەی لاری تێدایە. هەمان توخمەکانی نەخشەکە لەسەر درێسەکانی پاڵەوانێتی و ئەو مەدالیایانە دەبینرێن کە دەدرێن بە براوەکانی پاڵەوانێتییە ساڵانەکان. [[پەڕگە:European_Union_barcode_flag_by_Rem_Koolhaas_(2002).svg|وێنۆک|211x211پیکسڵ|"بارکۆدی ئاڵا" .]] لە ساڵی ٢٠٠٢دا، تەلارسازی هۆڵەندی [[ڕێم کۆلھاس]] هێمایەکی دیزاین کرد، کە بە "بارکۆد" ناسرا، کە تێیدا ڕەنگەکانی ئاڵای نەتەوەیی دەوڵەتە ئەندامەکانی یەکێتیی ئەورووپای بە هێڵی ستوونی پیشان دەدا. باسی ئەوە دەکرا کە ئەمە وەک جێگرەوەیەک بۆ ئاڵای ئەورووپایە، کە لە ڕاستیدا مەبەستەکە ئەوە نەبوو. لەو کاتەدا لەلایەن یەکێتیی ئەورووپا یان هیچ ڕێکخراوێکی ترەوە پەسەند نەکرا، بەڵام وەشانێکی تازەکرەوەی لە ناسنامەی بینراوی سەرۆکایەتی نەمسا بۆ یەکێتیی ئەورووپا لە ساڵی ٢٠٠٦ بەکارهێنرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٨ی ئایاری ٢٠٠٢|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/1/hi/world/europe/1974721.stm|سەردێڕ=Down with EU stars, run up stripes |وێبگە=BBC News}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.oma.com/projects/eu-barcode|سەردێڕ=EU Barcode |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220308041700/https://www.oma.com/projects/eu-barcode |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئازاری ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئازاری ٢٠٢٢|وێبگە=OMA projects}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٥|ناونیشان=https://www.dexigner.com/news/5578|سەردێڕ=Austria Adopts AMO Barcode Design as Symbol of its EU Presidency |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161018101801/https://www.dexigner.com/news/5578 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref> پێگەی فەرمیی هێماکە وەک ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا بڕیار بوو وەک بەشێک لە پەیماننامەی دامەزراندنی دەستوورێک بۆ ئەورووپا بە فەرمی بکرێت. بەڵام، بەو پێیەی پەیماننامە پێشنیارکراوەکە پەسەند نەکرا، ئاماژەکردن بە هەموو هێما دەوڵەت-ئاساکان، لەوانەش ئاڵاکە، نەخرانە ناو پەیماننامە جێگرەوەکەی لیسبۆنەوە، کە لە ساڵی ٢٠٠٩ کەوتە بواری جێبەجێکردنەوە. لەبری ئەوە، بەیاننامەیەکی جیای شازدە دەوڵەتی ئەندام خرایە ناو بەڵگەنامەی کۆتایی پەیماننامەی لیسبۆن کە تێیدا هاتووە کە ئاڵا، سروود، دروشم و دراو و ڕۆژی ئەورووپا "بۆ ئەوان بەردەوام دەبن وەک هێمایەک بۆ گوزارشتکردن لە هەستی کۆمەڵایەتیی خەڵک لە یەکێتیی ئەورووپا و دڵسۆزییان بۆی." <ref name="lisbon-symbols-declaration">"Belgium, Bulgaria, Germany, Greece, Spain, Italy, Cyprus, Lithuania, Luxembourg, Hungary, Malta, Austria, Portugal, Romania, Slovenia and the Slovak Republic declare that the flag with a circle of twelve golden stars on a blue background, the anthem based on the 'Ode to Joy' from the Ninth Symphony by Ludwig van Beethoven, the motto 'United in diversity', the euro as the currency of the European Union and Europe Day on 9 May will for them continue as symbols to express the sense of community of the people in the European Union and their allegiance to it."</ref> لە کاردانەوە بەرامبەر لابردنی ئاڵاکە لە پەیماننامەکە، [[پەرلەمانی ئەورووپا]]، کە پشتگیری لەخۆگرتنی هێمای لەو جۆرەی کردبوو، پشتیوانی لە پێشنیارێک کرد بۆ بەکارهێنانی ئەم هێمایانە "زۆرتر" لەبری خودی پەرلەمان؛ جۆ لاینن، ئەندامی پەرلەمانی ئەورووپا بۆ ئەڵمانیا، پێشنیاری کرد کە پەرلەمان دەبێت "[[ئاڤانت-گارد]]" لە بەکارهێنانیاندا بگێڕێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Beunderman |یەکەم=Mark |ڕێکەوت=١١ی تەممووزی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://euobserver.com/9/24464|سەردێڕ=MEPs defy member states on EU symbols |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120210093334/http://euobserver.com/9/24464 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠٠٧}}</ref> <sup class="noprint Inline-Template" style="margin-left:0.1em; white-space:nowrap;">&#x5B; ''<nowiki><span title="The text near this tag may need clarification or removal of jargon. (January 2017)">ڕوونکردنەوە پێویستە</span></nowiki>'' &#x5D;</sup> لە ئەیلوولی ٢٠٠٨، لیژنەی پەرلەمان بۆ کاروباری دەستووری پێشنیاری گۆڕانکارییەکی فەرمیی کرد لە یاساکانی ڕێکارەکانی دامەزراوەکە بۆ "بەکارهێنانی باشتری هێماکان". بە دیاریکراوی، ئاڵاکە لە هەموو ژوورەکانی کۆبوونەوە (نەک تەنها هۆڵی سەرەکی) و لە هەموو بۆنە فەرمییەکاندا ئامادە دەبێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://www.eubusiness.com/news-eu/1221140822.65 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080912123052/http://eubusiness.com/news-eu/1221140822.65 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٠٨|سەردێڕ=EU Parliament set to use European flag, anthem |بڵاوکەرەوە=EU Business |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> پێشنیارەکە لە ٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨ بە ٥٠٣ دەنگی بەڵێ بەرامبەر ٩٦ دەنگی نەخێر (١٥ بێلایەن) پەسەند کرا. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|یەکەم=Lucia|دوایین=Kubosova|سەردێڕ=No prolonged mandate for Barroso, MEPs warn|newspaper=EUobserver|ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشان=http://euobserver.com/9/26899|ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081010125604/http://euobserver.com/9/26899|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٥، کۆمەڵەیەک لە دراوی ئاسنینی یۆرۆی یادگاری دەرکرا بەبۆنەی ٣٠ەمین ساڵیادی پەسەندکردنی هێماکە لەلایەن کۆمەڵگەکانی ئەورووپاوە. <ref>"To mark the 30th anniversary of the decision by EU leaders to adopt the flag as an EU emblem, the 19 euro area countries are issuing a special commemorative coin. Following an online competition held in 2015 by the European Commission, citizens and residents of the euro area selected the design created by Georgios Stamatopoulos, an engraver at the [[Bank of Greece]]. It comprises 12 stars that morph into human figures embracing the birth of a new Europe."</ref> لە نیسانی ٢٠٠٤، ئاڵای ئەورووپا بەناوی ئاژانسی بۆشایی ئاسمانی ئەورووپاوە، لەلایەن ئاسمانیگەردی هۆڵەندی ئەندرێ کۆیپێرسەوە لە کاتی بوونی لە [[وێستگەی بۆشاییی نێونەتەوەیی]] هەڵکرا، وەک ئاماژەیەک بۆ پەیماننامەی چوارچێوەیی کە بنەمای یاسایی بۆ هاوکاری لە نێوان [[دەزگای بۆشاییی ئەورووپی]] و یەکێتیی ئەورووپا دادەمەزرێنێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.esa.int/esaCP/SEMJ0Z0DU8E_index_1.html#subhead3|سەردێڕ=Further steps towards a European space policy (2nd Space Council) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080614200502/http://www.esa.int/esaCP/SEMJ0Z0DU8E_index_1.html#subhead3 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> دوای [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٤]]، سەرۆک ڕۆمانۆ پرۆدی هیوای خۆی دەربڕی "بۆ بینینی تیمەکانی دەوڵەتانی ئەندامی یەکێتیی ئەورووپا لە بەیجینگ [واتە، [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨]]] کە ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا لەپاڵ ئاڵا نەتەوەییەکەی خۆیاندا هەڵبگرن وەک هێمایەک بۆ یەکگرتووییمان". <ref>[http://europa.eu/rapid/press-release_IP-04-1052_en.htm?locale=EN Olympic Games 2004 – Congratulations from President Prodi, European Commission, 30 August 2004] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180425183731/http://europa.eu/rapid/press-release_IP-04-1052_en.htm?locale=EN|date=25 April 2018}}.</ref> بەکارهێنانی ئاڵاکە هەروەها وەک نوێنەرایەتیکردنی تیمی ئەورووپا لە پێشبڕکێی گۆڵفی ڕایدەر کاپ لە سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠ەکاندا بڵاوکرایەوە، هەرچەندە زۆربەی بەشداربووە ئەورووپاییەکان پێیان باشتر بوو ئاڵا نەتەوەییەکانی خۆیان بەکاربهێنن. <ref>"While some fans of the European players in golf's Ryder Cup unfurl the flag of the European Union, many persist in waving their national flags despite the multinational composition of the European team."</ref> ئاڵاکە بە شێوەیەکی بەرفراوان لەلایەن داکۆکیکارانی یەکگرتنی ئەورووپاوە لە کۆتاییەکانی ساڵانی ١٩٩٠ەکان یان سەرەتای ساڵانی ٢٠٠٠ەکانەوە بەکارهێنراوە. زۆرجار لە چوارچێوەی ڕۆژی ئەورووپادا، لە ٩ی ئایاردا نمایش دەکرێت. لە دەرەوەی یەکێتیی ئەورووپا، لە چوارچێوەی چەندین "شۆڕشی ڕەنگاوڕەنگ"دا لە ماوەی ساڵانی ٢٠٠٠ەکاندا بەکارهێنرا. لە بیلاڕووسیا، لە ڕێپێوانە ناڕەزایەتییەکاندا لەپاڵ ئاڵای سپی-سوور-سپی و ئاڵای تری بزووتنەوە ئۆپۆزسیۆنەکاندا بەکارهێنرا، وەک زووبْر، لە کاتی ناڕەزایەتییەکانی ٢٠٠٤-٢٠٠٦دا. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Mite|سەردێڕ=Belarus: Scores Arrested, Opposition Leader Hospitalized After Minsk Protests|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Radio Free Europe/Radio Liberty|ناونیشان=https://www.rferl.org/a/1055434.html|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221110050601/https://www.rferl.org/a/1055434.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئاڵاکە بە شێوەیەکی بەرفراوان لە ڕێپێوانێکی لایەنگری یەکێتیی ئەورووپادا لە ٢٠٠٧ لە مینسک بەکارهێنرا. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.charter97.org/en/news/2007/10/14/674/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080611184743/http://www.charter97.org/en/news/2007/10/14/674/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|سەردێڕ=Belarusians had European March in Minsk |بڵاوکەرەوە=charter97.org |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> بەکارهێنانی هاوشێوە لە مۆڵدۆڤا لە ساڵی ٢٠٠٩ ڕاپۆرت کران. <sup class="noprint Inline-Template" style="white-space:nowrap;">&#x5B; ''[[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|<span title="The material near this tag failed verification of its source citation(s). (April 2017)">پشتڕاستکردنەوەی شکستخواردوو</span>]]'' &#x5D;</sup> <ref name="Romania slams Moldova's sanctions">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٩ی نیسانی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7992259.stm|سەردێڕ=Romania slams Moldova's sanctions |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090412190749/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/7992259.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی نیسانی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=News.bbc.co.uk}}</ref> لە [[جۆرجیا]]، ئاڵاکە لەسەر زۆربەی باڵەخانەکانی حکومەت هەبووە لە دوای هاتنەسەر دەسەڵاتی میخائیل ساکاشڤیلی (٢٠٠٧)، <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Petersen|یەکەم=Alex|سەردێڕ=Comment – Georgia: Brussels on its mind|ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٠٧|newspaper=EUobserver|ناونیشان=http://euobserver.com/7/23969|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٠٧|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070505195003/http://euobserver.com/7/23969|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە لە کاتی دەستبەکاربوونیدا بەکاریهێنا، <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gutterman|یەکەم=Steve|سەردێڕ=Saakashvili Sworn in as New President|newspaper=[[The Moscow Times]]|ناونیشان=http://oldtmt.vedomosti.ru/sitemap/free/2004/1/article/saakashvili-sworn-in-as-new-president/233386.html|ڕێکەوت=٢٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181205193351/http://oldtmt.vedomosti.ru/sitemap/free/2004/1/article/saakashvili-sworn-in-as-new-president/233386.html|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و ڕایگەیاند: "ئاڵای ئەورووپایی ئاڵای جۆرجیاشە، تا ئەو جێگایەی کە گوزارشت لە شارستانیەتمان، کلتوورمان، جەوهەری مێژوومان و تێڕوانینمان، و دیدگامان بۆ داهاتووی جۆرجیا دەکات." <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Petersen |یەکەم=Alexandros |ڕێکەوت=٢ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://www.globalpowereurope.eu/2007/05/georgia-brussels-on-its-mind.html|سەردێڕ=Georgia: Brussels on Its Mind |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070928061020/http://www.globalpowereurope.eu/2007/05/georgia-brussels-on-its-mind.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٠٧}}</ref> ئاڵاکە لە ساڵی ٢٠٠٨دا لەلایەن دەنگدەرانی سربی لایەنگری ڕۆژئاواوە پێش هەڵبژاردنێک بەکارهێنرا. <ref name="Reuters">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Photo from Reuters Pictures|ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٠٨|بڵاوکەرەوە=[[Reuters]] Images, on [[Daylife]]|ناونیشان=http://www.daylife.com/photo/0aMZfuae7saPC/European_Union|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئایاری ٢٠٠٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080625171412/http://www.daylife.com/photo/0aMZfuae7saPC/European_Union|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:Euromaidan_Kyiv_1-12-13_by_Gnatoush_005.jpg|وێنۆک|خۆپیشاندەران لە [[کیێڤ]] [[ئاڵای ئۆکرانیا]] و ئەورووپا دەشەکێننەوە لە کاتی خۆپیشاندانەکانی یۆرۆمەیدان لە ٢٠١٣]] ئاڵاکە بوو بە هێمایەکی یەکگرتنی ئەورووپایی بۆ ئوکراینا لە ساڵانی ٢٠١٠ەکاندا، بەتایبەتی دوای یۆرۆمەیدان. ئوکراینا بەشێک نییە لە یەکێتیی ئەورووپا بەڵام ئەندامی ئەنجومەنی ئەورووپایە. ئاڵاکە لەلایەن کابینەی ئوکراینا، سەرۆک وەزیرانی ئوکراینا، و وەزارەتی دەرەوەی ئوکرایناوە لە کاتی کۆبوونەوە فەرمییەکاندا بەکاردەهێنرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.kmu.gov.ua/control/en/photogallery/gallery?galleryId=247776574& |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303220638/http://www.kmu.gov.ua/control/en/photogallery/gallery?galleryId=247776574& |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Government portal :: November 26, a meeting of the Government |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە کاتی خۆپیشاندانەکانی یۆرۆمەیدان لە ئوکراینا لە ٢٠١٣ هەڵدرا، <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2013-12-09/revolution-euromaidan|سەردێڕ=Revolution on Euromaidan|دوایین=Grätz|یەکەم=Jonas|ڕێکەوت=٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ئیش=[[Foreign Affairs]]|ڕێکەوتی سەردان=٣ی نیسانی ٢٠١٨|issn=0015-7120|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠١٨|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180403012356/https://www.foreignaffairs.com/articles/ukraine/2013-12-09/revolution-euromaidan|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.economist.com/blogs/easternapproaches/2013/11/ukraine-and-eu-0|سەردێڕ=Politics of brutal pressure|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣|newspaper=The Economist|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161225010431/http://www.economist.com/blogs/easternapproaches/2013/11/ukraine-and-eu-0/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.rferl.org/a/euromaidan-politics-ukraine/26648497.html|سەردێڕ=The Evolution Of Euromaidan|ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٤|بڵاوکەرەوە=[[Radio Free Europe/Radio Liberty]]|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180403004926/https://www.rferl.org/a/euromaidan-politics-ukraine/26648497.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی نیسانی ٢٠١٨}}</ref> و لە ساڵی ٢٠١٦شدا لەلایەن باڵی لایەنگری یەکێتیی ئەورووپا لە کەمپینەکانی ڕیفراندۆمی ئەندامێتی لە یەکێتیی ئەورووپا لە شانشینی یەکگرتوو بەکارهێنرا. ئاڵاکە هەروەها وەک هێمایەک بۆ سیاسەتەکانی یەکێتیی ئەورووپا و فراوانخوازی لەلایەن گومانکاران لە یەکێتیی ئەورووپا وەرگیراوە. لە نموونەیەکی سەرەتاییدا، خۆپیشاندەرانی مەقدۆنیا "ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا"یان سووتاند لە چوارچێوەی تێوەگلانی یەکێتیی ئەورووپا لە یاخیبوونی ساڵی ٢٠٠١ لە کۆماری مەقدۆنیا. <ref>''The Times'' 27 June 2001, p. 14, cited after Ian Jeffries, ''The Former Yugoslavia at the Turn of the Twenty-First Century: A Guide to the Economies in Transition'', Routledge (2003), [https://books.google.com/books?id=sl-BAgAAQBAJ&pg=PA296 p. 296].</ref> لە ناڕەزایەتییە ئیسلامییەکانی ساڵی ٢٠٠٥ دژی کاریکاتێرەکانی محەممەد لە یولاندس-پۆستن، ئاڵای دانیمارک زۆرترین جار دەسووتێنرا، بەڵام (بەو پێیەی کاریکاتێرەکان لە زۆرێک لە وڵاتانی ئەورووپادا چاپکرابوونەوە)، هەندێک لە خۆپیشاندەران لەبری ئەوە "ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا"یان دەسووتاند. <ref>G. Delanty in: David Denney (ed.), ''Living in Dangerous Times: Fear, Insecurity, Risk and Social Policy'' (2009), [https://books.google.com/books?id=5c1WJamanfYC&pg=PA124 p. 124].</ref> خۆپیشاندەران لە کاتی قەیرانی قەرزی حکومەتی یۆنان لە ساڵی ٢٠١٢ "ئاڵای یەکێتیی ئەورووپایان سووتاند و هاواریان دەکرد 'یەکێتیی ئەورووپا بڕۆ دەرەوە'". <ref>Blaming Sara B. Hobolt, James Tilley, ''Europe?''</ref> لەو کاتەوە سووتاندنی ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا لە کۆبوونەوەکانی تری دژە-یەکێتیی ئەورووپاشدا ڕاپۆرت کراوە. <ref>e.g. Jess Casey, [http://www.eveningecho.ie/corknews/Cork-group-burns-flag-during-anti-EU-rally-outside-City-Hall-50f2d444-88c8-494d-8fd1-7eb0392886a3-ds Cork group burns flag during anti-EU rally outside City Hall] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20180425183122/http://www.eveningecho.ie/corknews/Cork-group-burns-flag-during-anti-EU-rally-outside-City-Hall-50f2d444-88c8-494d-8fd1-7eb0392886a3-ds|date=25 April 2018}}, Evening Echo, 10 May 2017</ref> تا ساڵانی ٢٠١٠ەکان، پەیوەستبوونی هێماکە بە یەکێتیی ئەورووپاوە هێندە بەهێز ببوو کە ئەنجومەنی ئەورووپا بە پێویستی زانی لۆگۆیەیەکی نوێ دیزاین بکات، بۆ "ڕێگریکردن لە تێکەڵبوون"، کە بە فەرمی لە ساڵی ٢٠١٣ پەسەند کرا. <ref name="CoE20132" /> هێمای یەکێتیی ئەورووپا ("ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا") لەسەر دراوە کاغەزییەکانی یۆرۆ وێنا کراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.ecb.int/bc/euro/html/index.en.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070806010151/http://www.ecb.int/bc/euro/html/index.en.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=The euro |بڵاوکەرەوە=[[European Central Bank]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دراوە ئاسنینییەکانی یۆرۆش بازنەیەک لە دوانزە ئەستێرە لەسەر هەردوو دیوی نەتەوەیی و هاوبەش نیشان دەدەن. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ecb.int/bc/euro/coins/html/index.en.html|سەردێڕ=ECB: Coins |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071224165324/http://www.ecb.int/bc/euro/coins/html/index.en.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> هەروەها لەسەر زۆرێک لە مۆڵەتەکانی شۆفێری و تابلۆی تۆمارکردنی ئۆتۆمبێلەکان کە لە یەکێتییەکەدا دەردەکرێن وێنا کراوە. <ref name="FOTW legal">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٥|ناونیشان=http://www.allstates-flag.com/fotw/flags/eu_law.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20091118061239/http://www.allstates-flag.com/fotw/flags/eu_law.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٩|سەردێڕ=European Union: Legal use of the flag |بڵاوکەرەوە=[[Flags of the World (website)|Flags of the World]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> نوێنەرایەتییە دیپلۆماتییەکانی دەوڵەتە ئەندامەکانی یەکێتیی ئەورووپا ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا لەپاڵ ئاڵا نەتەوەییەکانی خۆیاندا هەڵدەکەن. لە تشرینی یەکەمی ٢٠٠٠دا، باڵیۆزخانەی نوێی ئەوکاتی بەریتانیا لە بەرلین مشتومڕی لە نێوان شانشینی یەکگرتوو و ئەڵمانیا و یەکێتیی ئەورووپادا دروستکرد کاتێک باڵیۆزخانەکە ستوونێکی دووەمی دەرەکی نەبوو بۆ ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا. دوای دانوستانە دیپلۆماتییەکان، ڕێککەوتن کرا کە ستوونە دەرەکییەکە ئاڵای یەکێتیی دیپلۆماتی لەسەر بێت لە کاتێکدا لە ناو باڵیۆزخانەکەدا، ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا لەگەڵ ئاڵای شانشینی یەکگرتوو بێت. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Helm|یەکەم=Toby|سەردێڕ=Embassy flagpole flies in the face of EU diplomacy|ئیش=The Daily Telegraph|ناونیشان=https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/1370700/Embassy-flagpole-flies-in-the-face-of-EU-diplomacy.html|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20220112/https://www.telegraph.co.uk/news/worldnews/europe/1370700/Embassy-flagpole-flies-in-the-face-of-EU-diplomacy.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی نیسانی ٢٠١٩}}</ref> هێڵە ئاسمانییە نەتەوەییەکانی هەندێک لە دەوڵەتە ئەندامەکان وەک لوفتهانزا ئاڵای یەکێتیی ئەورووپایان لەپاڵ ئاڵا نەتەوەییەکانیان لەسەر فڕۆکەکان هەیە وەک بەشێک لە کۆدەکانی تۆمارکردنی فڕۆکەکانیان، بەڵام ئەمە ڕێنماییەکی فەرمانی پێکراوی یەکێتیی ئەورووپا نییە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Reid |یەکەم=Jenni |ڕێکەوت=٢٥ی نیسانی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.businesstraveller.com/business-travel/2019/04/25/lufthansa-flies-pro-european-message-ahead-of-eu-elections/|سەردێڕ=Lufthansa flies pro-European message ahead of EU elections |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> ژمارەیەک لەو لۆگۆیانەی لەلایەن دامەزراوەکان، دەستەکان و ئاژانسەکانی یەکێتیی ئەورووپاوە بەکاردەهێنرێن لە نەخشە و ڕەنگەکانی هێمای یەکێتیی ئەورووپاوە وەرگیراون. <ref name="Europa logos">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://publications.europa.eu/code/en/en-5000200.htm|سەردێڕ=Publications Office – Interinstitutional Style Guide – Annex A2 – Emblems |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧}}</ref> هێمایەکانی تر ئاماژە بۆ ئاڵای ئەورووپا دەکەن، وەک نیشانەی خۆراکی ئۆرگانیکی یەکێتیی ئەورووپا کە دوانزە ئەستێرەکە بەکاردەهێنێت بەڵام بە شێوەی گەڵایەک لەسەر پاشبنەمایەکی سەوز دووبارە ڕیزیان دەکاتەوە. لۆگۆی ڕەسەنی یەکێتیی پەخشی ئەورووپایی دوانزە ئەستێرەکەی لەسەر پاشبنەمایەکی شین بەکارهێناوە و تیشکی تیشکدەری زیاد کردووە بۆ بەستنەوەی وڵاتەکان بە یەکەوە. لە ساڵی ٢٠٠٣دا پێشنیارێک لەبەردەم پەرلەمانی یەکێتیی ئەورووپادا هەبوو بۆ ئەوەی نیشانە مەدەنییە نەتەوەییەکان بە هێمای یەکێتیی ئەورووپا نەخشێندرێن. پێشنیارەکە لە ساڵی ٢٠٠٤ لەلایەن پەرلەمانەوە ڕەتکرایەوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://areciboweb.50megs.com/fotw/flags/eu~eun.html#pro|سەردێڕ=European Union: Unofficial civil ensigns |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080612163915/http://areciboweb.50megs.com/fotw/flags/eu~eun.html#pro |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٠٨}}</ref> ئاڵاکە بەزۆری لەلایەن حکومەتی ئەو وڵاتەوە هەڵدەکرێت کە سەرۆکایەتییە خولاوەکەی ئەنجومەنی وەزیران دەگرێتە ئەستۆ. لە ساڵی ٢٠٠٩، سەرۆکی چیک ڤاتسلاڤ کلاوس، کە گومانکار بوو لە یەکێتیی ئەورووپا، ڕەتیکردەوە ئاڵاکە لەسەر قەڵاکەی هەڵبکات. لە وەڵامدا، ڕێکخراوی گرینپیس وێنەی ئاڵاکەی خستە سەر قەڵاکە و هەوڵیان دا خۆیان ئاڵاکە لەسەر باڵەخانەکە هەڵبکەن. <ref name="Czech">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ناونیشان=https://zpravy.aktualne.cz/greenpeace-screen-eu-flag-on-prague-castle/r~i:article:626523|سەردێڕ=Greenpeace screen EU flag on Prague Castle {{!}} Aktuálně.cz |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221018083942/https://zpravy.aktualne.cz/greenpeace-screen-eu-flag-on-prague-castle/r~i:article:626523/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢}}</ref> هەڵکردنی نائاسایی ئاڵاکە لە ڕۆژی ئەورووپادا باوە، کە ساڵانە لە ٩ی ئایاردا ئاهەنگی بۆ دەگێڕرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Rasmussen |یەکەم=Rina Valeur |ناونیشان=http://www.politeia.net/newsletter/politeia_newsletter_special_june_2007/celebration_of_europe_day_9_may_2007_in_denmark |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070929003643/http://www.politeia.net/newsletter/politeia_newsletter_special_june_2007/celebration_of_europe_day_9_may_2007_in_denmark |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٠٧}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Rasmussen |یەکەم=Rina Valeur |ڕێکەوت=٩ی ئایاری ٢٠٠٧|ناونیشان=http://ec.europa.eu/news/around/070509_uk_en.htm|سەردێڕ=London Eye lights up in colours of the European flag |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070819214159/http://ec.europa.eu/news/around/070509_uk_en.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئابی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٠٧}}</ref> لە ڕۆژی ئەورووپای ٢٠٠٨دا، ئاڵاکە بۆ یەکەمجار بەسەر ڕایخستاگی ئەڵمانیدا هەڵکرا. <ref name="Reuters" /> ئاڵاکە هەروەها لە چوارچێوەی ئۆپەراسیۆنە سەربازییەکانی یەکێتیی ئەورووپاشدا نمایش کراوە (یوفۆر ئەلثیا). <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.nhqs.nato.int/multimedia/photoGallery/2003/NHQS/31%20March%20EUFOR%20Welcome%20Ceremony/pages/Unfolding%20EU%20flag%2001_jpg.htm|سەردێڕ=EUFOR Welcome Ceremony / Unfolding EU flag 01.jpg |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080611165130/http://www.nhqs.nato.int/multimedia/photoGallery/2003/NHQS/31%20March%20EUFOR%20Welcome%20Ceremony/pages/Unfolding%20EU%20flag%2001_jpg.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی نیسانی ٢٠٠٨|format=PDF}}</ref><gallery> پەڕگە:KOD_demonstration,_Warsaw_May_7_2016_21.jpg|alt=A KOD demonstration in Warsaw, Poland against the ruling Law and Justice party, on 7 May 2016| خۆپیشاندانی کۆد لە وارشۆ، پۆڵەندا دژی پارتی یاسا و دادپەروەری فەرمانڕەوا، لە ٧ی ئایاری ٢٠١٦ پەڕگە:Holding_an_EU_flag.jpg|alt=European flag with the Ukrainian trident at a pro-EU rally in Kyiv, Ukraine, on 24 November 2013| ئاڵای ئەورووپا بە سێشاخی ئوکراینییەوە لە کۆبوونەوەیەکی لایەنگری یەکێتیی ئەورووپا لە کیێڤ، ئوکراینا، لە ٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٣ پەڕگە:The_Europa_series_100_€_obverse_side.jpg|alt=Flag of the EU in the top left corner of a 100 euro banknote (second series)| ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا لە گۆشەی سەرەوەی لای چەپی دراوێکی کاغەزی ١٠٠ یۆرۆیی (زنجیرەی دووەم) پەڕگە:Logo_European_Central_Bank.svg|alt=European Central Bank logo| لۆگۆی بانکی ناوەندیی ئەورووپا پەڕگە:Saksen-Anhalt_license_plate_02.JPG|alt=The EU uses the emblem in a number of ways, here on vehicle registration plates. The "D" in this photo indicates Germany (Deutschland).| یەکێتیی ئەورووپا هێماکە لە چەندین ڕێگەدا بەکاردەهێنێت، لێرەدا لەسەر تابلۆی تۆمارکردنی ئۆتۆمبێلەکان. پیتی "دی" لەم وێنەیەدا ئاماژەیە بۆ ئەڵمانیا (دۆیچلاند). پەڕگە:Sergio_Mattarella_e_António_Guterres_al_Quirinale_2019_(2).jpg|alt=In Italy the European Flag must be displayed alongside the national flag in official ceremonies and over public buildings.| لە ئیتالیا ئاڵای ئەورووپا دەبێت لە پاڵ ئاڵای نەتەوەییدا نمایش بکرێت لە ڕێوڕەسمە فەرمییەکان و لەسەر باڵەخانە گشتییەکاندا. پەڕگە:EU_Flag_Louvre.jpg|alt=The European Flag is placed on numerous municipal flagpoles in Paris, on a par with the flag of France; here in front of the Louvre Palace (flown upside down).| ئاڵای ئەورووپا لەسەر چەندین ستوونی ئاڵای شارەوانی لە پاریس دانراوە، هاوشان لەگەڵ ئاڵای فەڕەنسا؛ لێرەدا لە بەردەم کۆشکی لۆڤەردا (کە بە سەرەوخواری هەڵکراوە). پەڕگە:Flickr_-_Πρωθυπουργός_της_Ελλάδας_-_Angela_Merkel_-_Αντώνης_Σαμαράς_(9).jpg|alt=Order of precedence at the state visit of Greek prime minister Antonis Samaras in Berlin (24 August 2012): The Greek flag takes the first order of precedence, followed by the German flag on the right (seen on the left when facing the building) and the European flag in third order, on the left.| ڕیزبەندیی لەپێشینەیی لە سەردانی دەوڵەتیی سەرۆک وەزیرانی یۆنان ئەنتۆنیس ساماراس بۆ بەرلین (٢٤ی ئابی ٢٠١٢): ئاڵای یۆنان یەکەم ڕیزبەندی لەپێشینەیی وەردەگرێت، بەدوایدا ئاڵای ئەڵمانیا لە لای ڕاستەوە (کە لە لای چەپ دەردەکەوێت کاتێک ڕووت لە باڵەخانەکەیە) و ئاڵای ئەورووپا لە ڕیزبەندی سێیەمدا، لە لای چەپ. پەڕگە:BadElster_Grenze4383.JPG|alt=German border sign| تابلۆی سنووری ئەڵمانیا پەڕگە:Croatian_driving_licence_2023_(recto).jpg|alt=Driving licences in the EU feature the twelve stars on a blue background with the country's distinguishing sign.| مۆڵەتەکانی شۆفێری لە یەکێتیی ئەورووپادا دوانزە ئەستێرەکە لەسەر پاشبنەمایەکی شین لەگەڵ نیشانەی جیاکەرەوەی وڵاتەکە لەخۆدەگرن. پەڕگە:2021_Czech_ID_card_front.jpg|alt=From 2021, identity cards issued in the EU display an EU flag with their two-letter country code.| لە ساڵی ٢٠٢١ەوە، کارتی ناسنامەی دەرکراو لە یەکێتیی ئەورووپادا ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا لەگەڵ کۆدی دوو-پیتیی وڵاتەکەیان نیشان دەدەن. </gallery>شازدە دەوڵەت لە کۆی بیست و حەوت دەوڵەتی ئەندام لە ساڵی ٢٠٠٧ بەیاننامەکەیان واژۆ کرد کە دانی بە "ئاڵایەک بە بازنەیەک لە دوانزە ئەستێرەی زێڕین لەسەر پاشبنەمایەکی شین"دا دەنا کە نوێنەرایەتی "هەستی کۆمەڵایەتیی خەڵک لە یەکێتیی ئەورووپا و دڵسۆزییان بۆی" دەکات. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:306:0231:0271:EN:PDF |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190815060321/http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:C:2007:306:0231:0271:EN:PDF |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئایاری ٢٠٠٨|سەردێڕ=Official Journal of the European Union, 2007 C 306–2, p. 267 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠١٧، سەرۆکی فەڕەنسا ئیمانوێل ماکرۆن بەیاننامەیەکی واژۆ کرد بۆ پەسەندکردنی بەیاننامەکەی ٢٠٠٧، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٨|ناونیشان=http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-21-2017-INIT/en/pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180204000125/http://data.consilium.europa.eu/doc/document/ST-21-2017-INIT/en/pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٣ی شوباتی ٢٠١٨|سەردێڕ=Meeting of the EUROPEAN COUNCIL held on 19 October 2017 |بڵاوکەرەوە=[[European Council]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref>بە جۆرێک کە، تا ساڵی ٢٠١٨، ١٧ دەوڵەت لە کۆی ٢٧ دەوڵەتی ئەندام دانیان بە هێماکەدا ناوە وەک ئاڵایەک کە گوزارشت لە "دڵسۆزی بۆ یەکێتیی ئەورووپا" دەکات: نەمسا، بەلجیکا، بولگاریا، قوبرس، فەڕەنسا، ئەڵمانیا، یۆنان، هەنگاریا، ئیتالیا، لیتوانیا، لۆکسمبۆرگ، ماڵتا، پورتوگال، ڕۆمانیا، سلۆڤاکیا، سلۆڤێنیا و ئیسپانیا. ئیتالیا ئاڵای یەکێتیی ئەورووپای خستووەتە ناو یاسای ئاڵای خۆیەوە. بەپێی یاسایەکی ئیتالی کە لە ساڵی ٢٠٠٠ تێپەڕیوە، ناچارییە بۆ زۆربەی فەرمانگە و باڵەخانە گشتییەکان کە ئاڵای ئەورووپایی لەپاڵ ئاڵای نەتەوەیی ئیتالیادا هەڵبکەن (یاسای ٢٢/١٩٩٨ و فەرمانی سەرۆکایەتی ١٢١/٢٠٠٠). لە دەرەوەی بەکارهێنانی فەرمی، ڕەنگە ئاڵاکە بەکارنەهێنرێت بۆ "مەبەستێک کە ناتەبا بێت لەگەڵ بەها ئەورووپاییەکان". <ref name="FOTW legal" /> یاسای ئاڵای ئیتالی لە ساڵی ٢٠٠٠دا بە ڕوونی ئاڵای ئەورووپا دەخاتە پێش ئاڵای ئیتالی لە ڕووی لەپێشینەییەوە کاتێک کەسایەتییە باڵاکانی وڵاتانی تری یەکێتیی ئەورووپا سەردان دەکەن – بۆ نموونە ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا لە ناوەڕاستی کۆمەڵەیەک لە سێ ئاڵادا دەبێت لەبری ئاڵای ئیتالیا. <ref name="Italy_flag_law">[http://www.governo.it/Presidenza/cerimoniale/onorificenze_araldica/documentazione/sistema_onorifico_rep_it.pdf The Rules of Protocol regarding national holidays and the use of the Italian flag] (2001) {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20081219113545/http://www.governo.it/Presidenza/cerimoniale/onorificenze_araldica/documentazione/sistema_onorifico_rep_it.pdf|date=19 December 2008}} Presidency of the Council of Ministers, Department of Protocol (2001).</ref> لە ئەڵمانیا، یاسای ئاڵای فیدراڵی لە ١٩٩٦ تەنها پەیوەندی بە ئاڵای ئەڵمانیاوە هەیە، <ref>[https://www.bgbl.de/xaver/bgbl/start.xav?startbk=Bundesanzeiger_BGBl&jumpTo=bgbl196s1729.pdf FlaggAO (BGBl. I S. 1729) 13. ]</ref> بەڵام هەندێک لە ویلایەتەکان بڕگەی یاسایی زیاتریان بۆ ئاڵای ئەورووپا داناوە، وەک باڤاریا لە ڕێنماییەکانی ئاڵاکەیدا لە ٢٠٠١، کە مەرجی داناوە ئاڵای ئەورووپا لە ڕیزبەندی سێیەمی لەپێشینەییدا بێت، دوای ئاڵاکانی فیدراڵی و ویلایەتەکە، جگە لە ڕۆژی ئەورووپا، کە تێیدا دەبێت یەکەم ڕیزبەندی لەپێشینەیی وەربگرێت. <ref>[http://www.gesetze-bayern.de/Content/Document/BayVwAoFlag/true Flaggen-Verwaltungsanordnung (VwAoFlag) in der Fassung der Bekanntmachung vom 4. ]</ref> لە ئێرلەندا <ref name="Protocol IE">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.taoiseach.gov.ie/attached_files/RTF%20files/The%20National%20Flag.rtf|سەردێڕ=Department of the Taoiseach |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071128165907/http://www.taoiseach.gov.ie/attached_files/RTF%20files/The%20National%20Flag.rtf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٧|format=RTF}}</ref> <ref>"Order for European Union Events The European Union Flag: The national flags in order of their name in their primary local language." {{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=ئازاری ٢٠١٠|ناونیشان=https://www.flaginstitute.org/pdfs/Flying_Flags_in_the_United_Kingdom.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190610143353/https://www.flaginstitute.org/pdfs/Flying_Flags_in_the_United_Kingdom.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئایاری ٢٠٢٠}}</ref> لە بۆنەکانی "ڕووداوەکانی یەکێتیی ئەورووپا"دا (بۆ نموونە، لە کۆبوونەوەیەکی ئەنجومەنی ئەورووپادا)، کاتێک ئاڵای ئەورووپا لەپاڵ هەموو ئاڵا نەتەوەییەکانی دەوڵەتانی ئەندامدا هەڵدەکرێت، ئاڵا نەتەوەییەکان بە ڕیزبەندی ئەلفوبێ (بەپێی ناویان بە زمانی سەرەکیی ئەو دەوڵەتە) دادەنرێن کە ئاڵای ئەورووپا یان لە پێشەوەی، یان لەوپەڕی ڕاستی ڕیزبەندی ئاڵاکاندا دەبێت. لە زۆربەی دەوڵەتە ئەندامەکاندا، بەکارهێنانی ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا تەنها دی فاکتۆیە و لەلایەن یاسادانانەوە ڕێکنەخراوە، و وەک وەها شتێک بابەتی پێداچوونەوەی کاتییە. لە بەکارهێنانی نەتەوەییدا، پرۆتۆکۆلی نەتەوەیی بەزۆری {{clarify|date=May 2018}} مەرجی ئەوە دادەنێت کە ئاڵای نەتەوەیی لە پێشتر بێت لە ئاڵای ئەورووپایی (کە بەزۆری لە لای ڕاستی ئاڵای نەتەوەییەوە لە گۆشەنیگای بینەرەوە نمایش دەکرێت). لە تشرینی دووەمی ٢٠١٤دا، سەرۆکی پەرلەمانی هەنگاریا لاسلۆ کۆڤێر فەرمانی بە لابردنی ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا لە باڵەخانەی پەرلەمان کرد، دوای ڕووداوێک کە تێیدا ئەندامێکی پەرلەمان دوو ئاڵای یەکێتیی ئەورووپای لە پەنجەرەیەکی نهۆمی چوارەمەوە فڕێدابووە خوارەوە. <ref>[https://budapestbeacon.com/president-hungarian-parliament-orders-removal-eu-flag/ President of Hungarian parliament orders removal of EU flag] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20210522152316/https://budapestbeacon.com/president-hungarian-parliament-orders-removal-eu-flag/|date=22 May 2021}}, ''The Budapest Beacon'' 17 November 2014.</ref> لە تشرینی دووەمی ٢٠١٥دا، حکومەتی تازە هەڵبژێردراوی پۆڵەندا لەژێر سەرکردایەتی بێئاتا شیدلۆ ئاڵای یەکێتیی ئەورووپای لە کۆنگرە ڕۆژنامەوانییەکانی حکومەت لابرد. <ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=EU flags disappear from Polish government press briefings|ناونیشان=https://www.business-standard.com/article/pti-stories/eu-flags-disappear-from-polish-government-press-briefings-115112401422_1.html|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ئیش=Business Standard India|بڵاوکەرەوە=Business Standard|ڕێکەوت=٢٤ی تشرینی دووەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠٢١|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210204112722/https://www.business-standard.com/article/pti-stories/eu-flags-disappear-from-polish-government-press-briefings-115112401422_1.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == دیزاینە وەرگیراوەکان == نەخشەی ئاڵای ئەورووپا لە چەندین وەشاندا بەکارهێنراوە، وەک ئەوەی ئەنجومەنی ئەورووپا کە لە سەرەوە ئاماژەی پێکرا، و هەروەها تا ڕادەیەکی زیاتریش وەک ئاڵای یەکێتیی ئەورووپای ڕۆژئاوا (کە ئێستا نەماوە)، کە هەمان ڕەنگەکان و ئەستێرەکان بەکاردەهێنێت بەڵام ژمارەی ئەستێرەکانی لەسەر بنەمای ئەندامێتییە و بە شێوەی نیوە-بازنە دانراون نەک بازنەیەک. هەروەها بە پیتەکانی سەرەتای یەکێتیی ئەورووپای ڕۆژئاوای پێشوو بە دوو زمان نەخشێنراوە. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%5Eweu.html|سەردێڕ=Western European Union |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090203041208/http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu%5Eweu.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٠٩}}</ref> پەرلەمانی ئەورووپا لە ساڵی ١٩٧٣ەوە ئاڵای تایبەت بە خۆی بەکارهێنا، بەڵام هەرگیز بە فەرمی پەسەندی نەکرد. لە بەکارهێنان کەوت کاتێک ئاڵای دوانزە-ئەستێرە لەلایەن پەرلەمانەوە لە ساڵی ١٩٨٣ پەسەند کرا. ئاڵاکە پەیڕەوی نەخشەی ڕەنگی زەرد و شینی دەکرد بەڵام لەبری دوانزە ئەستێرە پیتەکانی ئی پی و پی ئی تێدابوو (پیتەکانی سەرەتای پەرلەمانی ئەورووپا بە شەش زمانی کۆمەڵگەکە لەو کاتەدا) کە بە تاجەگوڵینەیەک دەورە درابوون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٤|ناونیشان=http://www.crwflags.com/fotw/flags/eu_ep.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20071012112828/http://crwflags.com/fotw/flags/eu_ep.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئابی ٢٠٠٧|سەردێڕ=European Parliament |بڵاوکەرەوە=[[Flags of the World (website)|Flags of the World]] |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ماوەیەک دواتر، پەرلەمان بڕیاریدا لۆگۆیەک بەکاربهێنێت کە پێکهاتبوو لە هۆڵێکی سەرەکی و ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا لە خوارەوە لای ڕاست. ئاڵای بۆسنیا و هەرزەگۆڤینا، کە لەلایەن نوێنەری باڵا کارلۆس وێستێندۆرپەوە سەپێنرا دوای ئەوەی پەرلەمانی وڵاتەکە نەیانتوانی لەسەر نەخشەیەک ڕێکبکەون، بیرهێنەرەوەی هێماخوازیی ئاڵای یەکێتیی ئەورووپایە، بە بەکارهێنانی هەمان ڕەنگەکانی شین و زەرد؛ هەروەها، ئەستێرەکان (هەرچەندە بە ژمارە و ڕەنگێکی جیاوازن) ئاماژەیەکی ڕاستەوخۆن بۆ ئەوانەی ئاڵای ئەورووپا. <ref name="BandH">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/53480.stm|سەردێڕ=BBC News {{!}} Europe {{!}} New flag imposed on Bosnians |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180615030346/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/53480.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=٦ی نیسانی ٢٠١٧|وێبگە=BBC News}}</ref> بە هەمان شێوە، کۆسۆڤۆ شین، زەرد و ئەستێرەکان لە ئاڵاکەیدا بەکاردەهێنێت، کە بە گاڵتەپێکردنەوە وەسف کراوە وەک "ئاماژەیەکی زۆر ئاشکرا بۆ ئاڵای یەکێتیی ئەورووپا، کە خەریکە ببێتە باشترین هاوڕێی نوێی کۆسۆڤۆ کاتێک پێگەی پارێزەرایەتی لە نەتەوە یەکگرتووەکان وەردەگرێت". <ref name="RoK">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Kosovo's fiddly new flag|ڕێکەوت=١٨ی شوباتی ٢٠٠٨|ناونیشان=https://www.economist.com/blogs/certainideasofeurope/2008/02/kosovos_fiddly_new_flag.cfm|newspaper=The Economist|ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٠٩|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٠٩|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20090317062457/http://www.economist.com/blogs/certainideasofeurope/2008/02/kosovos_fiddly_new_flag.cfm|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> ئاڵای هەرێمی پایتەختی برۆکسل (کە لە ساڵی ٢٠١٦ ناسێنراوە) پێکدێت لە گوڵێکی ئایریسی زەرد بە چوارچێوەیەکی سپییەوە لەسەر پاشبنەمایەکی شین. ڕەنگەکانی لەسەر بنەمای ڕەنگەکانی ئاڵای ئەورووپایە، چونکە برۆکسل بە پایتەختی نافەرمیی یەکێتیی ئەورووپا دادەنرێت. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.brusselslife.be/fr/article/un-nouveau-look-pour-la-region-de-bruxelles-capitale#! |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٦|وێبگە=brusselslife.be |زمان=fr |وتەگێڕانەوە=[Sander Vermeulen ajoute :] "Quant aux couleurs, elles rappellent celles du drapeau de l'Union européenne dont Bruxelles est la Capitale" |سەردێڕ=Un nouveau look pour la région Bruxelles-capitale}}</ref><ref name="BN">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Gewest gaat voor nieuwe vlag met hartjeslogo|trans-title=Region goes for new flag with hearts logo|ناونیشان=http://www.brusselnieuws.be/nl/nieuws/gewest-gaat-voor-nieuwe-vlag-met-hartjeslogo|newspaper=brusselsnieuws.be|شوێن=Brussels|ڕێکەوت=١٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١ی کانوونی دووەمی ٢٠١٥|زمان=nl|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئازاری ٢٠١٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20160303232612/http://www.brusselnieuws.be/nl/nieuws/gewest-gaat-voor-nieuwe-vlag-met-hartjeslogo|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><gallery mode="packed" widths="150" heights="100"> پەڕگە:Flag_of_the_Brussels-Capital_Region.svg|alt=The blue and yellow colours of the Brussels flag are those of the European Union, of which Brussels is the de facto capital city.| ڕەنگەکانی شین و زەردی ئاڵای برۆکسل ئەوانەی یەکێتیی ئەورووپان، کە تێیدا برۆکسل پایتەختی دی فاکتۆیە. پەڕگە:Flag_of_Bosnia_and_Herzegovina.svg|alt=The flag of Bosnia and Herzegovina was partly based on the European flag| ئاڵای بۆسنیا و هەرزەگۆڤینا بەشێکی لەسەر بنەمای ئاڵای ئەورووپا بوو <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/53480.stm|سەردێڕ=BBC News {{!}} Europe {{!}} New flag imposed on Bosnians |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180615030346/http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/53480.stm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی حوزەیرانی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی حوزەیرانی ٢٠١٧}}</ref> پەڕگە:Logo_of_the_Council_of_Europe_(no_lettering).svg|alt=Logo of the Council of Europe| لۆگۆی [[ئەنجومەنی ئەورووپا]] پەڕگە:Flag_of_the_European_Coal_and_Steel_Community_6_Star_Version.svg|alt=Flag of the European Coal and Steel Community (1958–1972)| ئاڵای کۆمەڵگەی خەڵووز و پۆڵای ئەورووپایی (١٩٥٨-١٩٧٢) پەڕگە:Flag_of_the_European_Coal_and_Steel_Community_9_Star_Version.svg|alt=Flag of the European Coal and Steel Community (1973–1980)| ئاڵای کۆمەڵگەی خەڵووز و پۆڵای ئەورووپایی (١٩٧٣-١٩٨٠) پەڕگە:Flag_of_the_European_Coal_and_Steel_Community_10_Star_Version.svg|alt=Flag of the European Coal and Steel Community (1981–1985)| ئاڵای کۆمەڵگەی خەڵووز و پۆڵای ئەورووپایی (١٩٨١-١٩٨٥) پەڕگە:Flag_of_the_European_Coal_and_Steel_Community_12_Star_Version.svg|alt=Flag of the European Coal and Steel Community (1986–2002)| ئاڵای کۆمەڵگەی خەڵووز و پۆڵای ئەورووپایی (١٩٨٦-٢٠٠٢) پەڕگە:Flag_of_Kosovo.svg|alt=The flag of Kosovo was partly based on the European flag.| ئاڵای کۆسۆڤۆ بەشێکی لەسەر بنەمای ئاڵای ئەورووپا بوو. پەڕگە:Flag_of_the_Western_European_Union_(1993-1995).svg|alt=Flag of the Western European Union (1993–1995)| ئاڵای یەکێتیی ئەورووپای ڕۆژئاوا (١٩٩٣-١٩٩٥) پەڕگە:Flag_of_the_Western_European_Union.svg|alt=Flag of the Western European Union (1995–2011)| ئاڵای یەکێتیی ئەورووپای ڕۆژئاوا (١٩٩٥-٢٠١١) پەڕگە:Flag_of_the_Assembly_of_the_Western_European_Union.svg|alt=Flag of the Assembly of the Western European Union| ئاڵای ئەنجومەنی یەکێتیی ئەورووپای ڕۆژئاوا پەڕگە:Flag_of_the_European_Parliament_(1973-1983).svg|alt=Flag of the European Parliament (1973–1983)| ئاڵای پەرلەمانی ئەورووپا (١٩٧٣-١٩٨٣) پەڕگە:Flag_of_the_European_Maritime_Safety_Agency.svg|alt=Flag of the European Maritime Safety Agency|ئاڵای ئاژانسی سەلامەتی دەریایی ئەورووپایی پەڕگە:Flag_of_EMCDDA.svg|alt=Flag of the European Monitoring Centre for Drugs and Drug Addiction (until 2024)| ئاڵای ناوەندی ئەورووپایی بۆ چاودێریکردنی ماددە هۆشبەرەکان و ئاڵوودەبوون پێیانەوە (تا ٢٠٢٤) پەڕگە:Organic-Logo.svg|alt=EU emblem for certification of organic agricultural products| هێمای یەکێتیی ئەورووپا بۆ بڕوانامەپێدانی بەرهەمە کشتوکاڵییە ئۆرگانیکەکان </gallery> === زانستی نیشانەکان === نیشانەی دەوڵەتیی سەرۆکی لیژنەی سەربازیی یەکێتیی ئەورووپا، کە بەرزترین پلەی ئەفسەرە لە چوارچێوەی سیاسەتی هاوبەشی ئاسایش و بەرگریی یەکێتیی ئەورووپا، هێمای ئەورووپایی وەک نیشانەیەکی دەوڵەتی پیشان دەدات، واتە لەسەر قەڵغانێک نەخشێنراوە. لە ڕووی زانستی نیشانەکانەوە، ئەمە وا دەکات ئاڵای ئەورووپا ببێتە دروشمی نیشانەکان، واتە فۆڕمی ئاڵایی ئەم نیشانە دەوڵەتییە. لە وەسفی نیشانەکاندا بە [[زمانی ئینگلیزی]]، نیشانەکە بریتییە لە شینی کاڵ، بازنەیەک لە ١٢ ئەستێرەی زێڕین، کە خاڵەکانیان بەر یەکتر ناکەون. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://publications.europa.eu/code/en/en-5000100.htm|سەردێڕ=Home - Interinstitutional Style Guide - Publications Office of the EU |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230607030325/http://publications.europa.eu/code/en/en-5000100.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=publications.europa.eu}}</ref> چەندین بڵاوکراوەی یەکێتیی ئەورووپا کە پەیوەندییان بە سیاسەتی هاوبەشی ئاسایش و بەرگرییەوە هەیە بە گشتی، و پەرەپێدانە چاوەڕوانکراوەکەی وەک قۆڵێکی بەرگری، هەروەها هێما ئەورووپاییەکەیان بەم شێوەیە نمایش کردووە، هەرچەندە وەک توخمێکی دیزاینی گرافیکی نەک هێمایەکی فەرمی. <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/euco-sibiu-towards_a_european_defence_union_0.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629122220/https://ec.europa.eu/commission/sites/beta-political/files/euco-sibiu-towards_a_european_defence_union_0.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠١٩}}</ref><gallery mode="packed" widths="150px" heights="150px"> پەڕگە:Informal_meeting_of_defence_ministers_(FAC)._Arrivals_Michail_Kostarakos_(36892148436).jpg|alt=Chairman Michail Kostarakos wearing the heraldic badge| سەرۆک میخایل کۆستاراکۆس باجە نیشانەییەکەی لەبەردایە پەڕگە:Coat_of_arms_of_Europe.svg|alt=Heraldic badge| باجی نیشانەیی پەڕگە:EUBAM_logo.svg|alt=Moldovan and Ukrainian flags displayed as supporters, symbolising the EU's border assistance mission since 2005| ئاڵاکانی مۆڵدۆڤا و ئوکراینا کە وەک پاڵپشتیکار نیشان دراون، کە هێمایە بۆ ئەرکی یارمەتیدانی سنووریی یەکێتیی ئەورووپا لە ساڵی ٢٠٠٥ەوە پەڕگە:EU_Roma_Musei_Capitolini_close-up_crop.jpg|alt=The European emblem emblazoned on a chair at the occasion of the 2004 signing of the European Constitution in Rome| هێمای ئەورووپا کە لەسەر کورسییەک نەخشێنراوە لە بۆنەی واژۆکردنی دەستووری ئەورووپایی لە ڕۆما لە ساڵی ٢٠٠٤ پەڕگە:Blue_Eiffel_Tower_00003_(2744637971).jpg|alt=The European emblem emblazoned on the Eiffel Tower in 2008| هێمای ئەورووپا کە لەسەر تاوەری ئیفێل لە ساڵی ٢٠٠٨ نەخشێنراوە پەڕگە:European_Court_of_Human_Rights,_courtroom,_2014_(cropped).JPG|alt=The European emblem emblazoned on the carpet in the European Court of Human Rights| هێمای ئەورووپا کە لەسەر فەرشی دادگای ئەورووپایی بۆ مافەکانی مرۆڤ نەخشێنراوە </gallery> == تێبینی == {{NoteFoot}} == کتێبنامە ==  {{refbegin}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=von Lenthe|یەکەم=Jonas|سەردێڕ=Rejected: Designs For The European Flag|بڵاوکەرەوە=Wirklichkeit Books|ساڵ=٢٠٢٠|ژپنک=٩٧٨-٣-٩٤٨٢١٢-٢٥-٤|شوێن=Berlin}} {{refend}} == بەستەری دەرەکی == * [https://web.archive.org/web/20070807045151/http://www.coe.int/T/E/Com/About_Coe/flag.asp ئەنجومەنی ئەورووپا لەسەر ئاڵا] ** [http://www.coe.int/t/dgal/dit/ilcd/Historical_Content/flag_en.asp فایلە مێژووییەکانی ئەنجومەنی ئەورووپا لەسەر ئاڵا] * [https://web.archive.org/web/20110519135445/http://europa.eu/abc/symbols/emblem/graphics1_en.htm تایبەتمەندییە گرافیکیەکانی یەکێتی ئەورووپا بۆ ئاڵاکە] * [http://www.cvce.eu/education/unit-content/-/unit/eeacde09-add1-4ba1-ba5b-dcd2597a81d0/2b4e569f-9aa3-48dd-b877-13d0d5f1d177/Resources#9fe0d3a5-1c8d-40eb-9f0b-9d812b274edc هێماکانی یەکێتی ئەورووپا: ئاڵای ئەنجومەنی ئەورووپا] . سەنتەری مەجازی بۆ زانیاری لەسەر ئەورووپا * European Union * [https://web.archive.org/web/20081205083719/https://homepage.eircom.net/~seanjmurphy/chiefs/euroflagmemo.html یاداشتێکی تایبەت بە دیزاین و دیزاینەری ئاڵای ئەورووپا] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} {{پۆلی کۆمنز|Flag of Europe}} {{تووڵی دەروازە|مافەکانی مرۆڤ|ئەورووپا}} [[پۆل:ھێماکانی یەکێتیی ئەورووپا]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:ئاڵاکانی ئەورووپا]] pilyd7spk341oi1gim9x9q9phwqpm53 0 298474 1706571 1691949 2026-11-10T19:32:02Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706571 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{Infobox wildfire | name = ئاگرکەوتنەوەی پایۆنیر | part_of = [[ئاگرکەوتنەوەکانی واشینگتن لە ٢٠٢٤]] | image = Pioneer Fire in Okanogan-Wenatchee National Forest, July 26, 2024.jpg | image_size = | alt = | caption = دیمەنێکی ئاسمانیی ئاگرکەوتنەوەی پایۆنیر لە ٢٦ی تەممووز | date = ٨ی حوزەیران – ٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤<ref name="InciWeb">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Pioneer |ناونیشان=https://inciweb.wildfire.gov/incident-information/wases-pioneer |ئیش=[[InciWeb]] |بڵاوکەرەوە=[[National Wildfire Coordinating Group]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref><ref name="KPQ-Contained">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Hansen |یەکەم=Chris |ڕێکەوت=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Pioneer Fire officially declared 100% complete |ناونیشان=https://kpq.com/pioneer-fire-officially-declared-100-complete/ |بڵاوکەرەوە=[[KPQ (AM)|KPQ]] |ڕێکەوتی سەردان=١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤}}</ref> | time = | time_begin = | time_end = | timezone = | location = [[شارستانی چێلان، واشینگتن|شارستانی چێلان، واشینگتن]]، ویلایەتە یەکگرتووەکان | coordinates = {{coord|48|10|57|N|120|31|51|W|region:US-WA_type:event|display=inline,title}} | references = <!-- or: | references = --> | is_ongoing = | percent_contained = | update_date = | update_time = <!-- use same time zone as the parameter --> | area = {{convert|٣٨٧٣٥|acre|ha}}<ref name="InciWeb"/> | land_use = | fatalities = ٠ | injuries = | missing = | evacuated = | livestock = | structures = | cost = | cause = دیاری نەکراوە | perpetrator = | motive = | image_map = | image_map_alt = | image_map_caption = | pushpin_map = | pushpin_alt = | pushpin_caption = شوێنی نزیکەیی «ئاگرکەوتنەوەی پایۆنیر» لە واشینگتن }} '''ئاگرکەوتنەوەی پایۆنیر''' ئاگرکەوتنەوەیەکی کێویی گەورە بوو لە [[شارستانی چێلان، واشینگتن|شارستانی چێلان، واشینگتن]]، ویلایەتە یەکگرتووەکان. یەکەمجار لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ لە لای باکووری [[دەریاچەی چێلان]] ڕاپۆرت کرا و بەرەو باکووری ڕۆژاوا لە تەواوی دەشتودەری [[دارستانی نیشتمانیی ئۆکانۆگان–ویناچی]] بڵاوبووەوە. تا مانگی ئاب، گەیشتە دەوروبەری [[ستێھێکین، واشینگتن|ستێھێکین]]، کە بووە ھۆی فەرمانی چۆڵکردنێک کە دواتر لەو مانگەدا کەمکرایەوە. ئاگرەکە تا ٥ی تشرینی یەکەم بە تەواوی کۆنترۆڵ کرا. ==مێژوو== لە ٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٤، ئاگرێکی ٤ بۆ ٦.١ [[ھێکتار]] لەسەر زەوییەکی تایبەت لە نزیک ڕووباری پایۆنیر نزیکەی {{convert|31|mi|km}} لە باکووری ڕۆژاوای [[چێلان، واشینگتن|چێلان]] لە دامێنە ڕۆژھەڵاتییەکانی [[کێوەکانی کاسکەید]] ڕاپۆرت کرا.<ref name="InciWeb"/><ref name="World-June10">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rodriguez |یەکەم=Oscar |ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Pioneer Fire near Lake Chelan at 300 acres, evacuation notice issued |ناونیشان=https://www.wenatcheeworld.com/publicsafety/pioneer-fire-near-lake-chelan-at-300-acres-evacuation-notice-issued/article_100069be-269c-11ef-9d08-d7604ca284e5.html |ئیش=[[The Wenatchee World]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260716020713/https://www.wenatcheeworld.com/publicsafety/pioneer-fire-near-lake-chelan-at-300-acres-evacuation-notice-issued/article_100069be-269c-11ef-9d08-d7604ca284e5.html |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> ھۆکارەکەی دیاری نەکراوە و لەژێر لێکۆڵینەوەدایە، بەڵام گومان دەکرێت لە ئاگرکەوتنەوەیەکی پێکھاتەیی بەھۆی مرۆڤەوە سەرچاوەی گرتبێت.<ref name="World-June10"/><ref name="Times-Aug8">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Wagner |یەکەم١=Nick |دوایین٢=Swanson |یەکەم٢=Conrad |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Stehekin residents prepare to defend their town as Pioneer fire nears |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/seattle-news/climate-lab/the-wildfire-finally-arrived-at-this-remote-wa-town-the-only-way-out-is-by-boat/ |ئیش=[[The Seattle Times]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> تا ڕۆژی دواتر، ئاگرەکە گەیشتبووە قەبارەی {{convert|٦٠٠|acre|ha}} و بووە ھۆی چۆڵکردنی ناوچە کاتبەسەربردنەکانی نزیک دەریاچەی چێلان. چەندین شاخەوان لە ڕێڕەوی لای کەناری دەریاچەکە لە ڕێگەی گواستنەوەی دەریایییەوە لەلایەن پۆلیسی شارستانی چێلان ڕزگار کران. تیمی ١٣ی باکووری ڕۆژاوای پاسیفیک بۆ بەرەنگاربوونەوەی ئاگرەکە دیاری کرا دوای ئەوەی بۆ ناو [[دارستانی نیشتمانیی ئۆکانۆگان–ویناچی]] نزیک بڵاوبووەوە.<ref name="World-June10"/><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Rodriguez |یەکەم=Oscar |ڕێکەوت=١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Wildfire near Chelan may have started as structure fire |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/seattle-news/wildfire-near-chelan-may-have-started-as-structure-fire/ |ئیش=[[The Seattle Times]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> «ئاگرکەوتنەوەی پایۆنیر» تا ١٧ی حوزەیران بۆ {{convert|٣٨١١|acre|ha}} گەشەی کرد و ناوچەی چۆڵکردنەکە دەستکاری کرا بۆ ئەوەی ناوچەی کاتبەسەربردنی زیاتر لە درێژایی دەریاچەی چێلان بگرێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ |دوایین=Rodriguez |یەکەم=Oscar |ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٤ |سەردێڕ=Lake Chelan fire surpasses 3,800 acres, Stehekin meeting Tuesday |ناونیشان=https://www.wenatcheeworld.com/wildfire/lake-chelan-fire-suprasses-3-800-acres-stehekin-meeting-tuesday/article_b0b749ac-2cca-11ef-820b-177eda87973a.html |ئیش=The Wenatchee World |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤ |archive-date=١٠ی ئابی ٢٠٢٤ |archive-url=https://web.archive.org/web/20240810052525/https://www.wenatcheeworld.com/wildfire/lake-chelan-fire-suprasses-3-800-acres-stehekin-meeting-tuesday/article_b0b749ac-2cca-11ef-820b-177eda87973a.html |url-status=dead}}</ref> ئاگرەکە لە ١٦ی تەممووز بۆ {{convert|٢٠٣٤٨|acre|ha}} زیادی کرد و بە ھێواشی لە دەریاچەکەوە بەرەو لوتکەکان سەرکەوت کاتێک دەوەنە مردووەکان و سووتەمەنییەکانی دەخوارد.<ref name="Methow">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Stamper |یەکەم=Marcy |ڕێکەوت=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Chelan's Pioneer Fire doubles in acreage again |ناونیشان=https://methowvalleynews.com/2024/07/18/chelans-pioneer-fire-doubles-in-acreage-again/ |ئیش=[[Methow Valley News]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> بەرەو باکووری ڕۆژاوا لە درێژایی دەریاچەی چێلان بەردەوام بوو و لە [[ستێھێکین، واشینگتن|ستێھێکین]] نزیک بووەوە، کە نیشتەجێبوونێکە لە کۆتاییی باکووری دەریاچەکە کە ٨٠ دانیشتووی ساڵانەی ھەیە و ھیچ ڕێگایەکی وشکانی بۆ بەشەکانی تری ویلایەتەکە نییە.<ref name="NBCNews">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Bush |یەکەم=Evan |ڕێکەوت=٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=With a fire burning just miles away, residents of a Washington town dig in |ناونیشان=https://www.nbcnews.com/science/environment/pioneer-fire-washington-residents-refuse-evacuate-rcna164737 |بڵاوکەرەوە=[[NBC News]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref><ref name="Times-July30">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Beekman |یەکەم=Daniel |ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Stehekin under stress as Pioneer fire draws within mile and half of town |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/seattle-news/environment/stehekin-under-stress-as-pioneer-fire-draws-within-mile-and-half/ |ئیش=The Seattle Times |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> ئاگادارکردنەوەیەکی ئاستی ٣ی چۆڵکردنی دەستبەجێ بۆ ستێھێکین لە ٢٨ی تەممووز دەرکرا دوای ئەوەی «ئاگرکەوتنەوەی پایۆنیر» لە ناوچەیەکی سەرەکیی ئاوەڕۆ پەڕییەوە و لە ماوەی {{convert|١٫٥|mi|km}} لە نیشتەجێبوونەکە بەرەو سەرەوە چوو.<ref name="Times-July30"/> خزمەتگوزارییەکی بەلەم بۆ گواستنەوەی چۆڵکراوان بۆ پەناگەیەکی [[مانگی سووری ئەمریکی]] لە چێلان ڕای گەیاند، بەڵام زۆرێک لە دانیشتووان بڕیاریان دا لە ماڵەکانیاندا بمێننەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Martin |یەکەم١=Jonathan |دوایین٢=Freeman |یەکەم٢=Caitlyn |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Stehekin, pressed by wildfire, is under evacuation but many may stay |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/seattle-news/wildfires-drive-evacation-of-stehekin-communities-near-yakima/ |ئیش=The Seattle Times |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> پەیامێکی ڤیدیۆیی کە داوای لە دانیشتووان دەکرد چۆڵ بکەن، لەلایەن پارێزگاری واشینگتن [[جەی ئینسلی]] بڵاوکرایەوە.<ref name="WashingtonPost">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Partlow |یەکەم=Joshua |ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=A wildfire is bearing down on a tiny town. And hardly anyone is leaving. |ناونیشان=https://www.washingtonpost.com/climate-environment/2024/08/03/pioneer-fire-stehekin-washington/ |newspaper=[[The Washington Post]] |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> لە ٣٠ی تەممووز، دەزگای بەڕێوەبردنی باری لەناکاوی شارستانی چێلان ڕای گەیاند کە ٩٠ لە کۆی ٩٥ دانیشتووی ستێھێکین ڕەتیان کردووەتەوە چۆڵ بکەن؛ بەپێی یاساکانی ویلایەتەکە، چۆڵکردن زۆرەملێ نییە.<ref name="NBCNews"/> ستێھێکین بوو بە بارەگای ئۆپەراسیۆنی ئاگرکوژێنەوە، کە نزیکەی ٧٣٠ کارمەند لەخۆ دەگرێت کە لە ناوچەکە نیشتەجێ کراون و زیاتر لە {{convert|٢٧|mi|km}} بۆری ئاویان ھەیە.<ref name="Times-Aug5">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gaitán |یەکەم=Catalina |ڕێکەوت=٥ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Pioneer fire within quarter-mile of Stehekin in Chelan County |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/seattle-news/environment/pioneer-fire-reaches-quarter-mile-from-stehekin/ |ئیش=The Seattle Times |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> بۆ ئامادەکاری بۆ بەرگریکردن لە ستێھێکین، ئاگرکوژێنەوەکان دار و دەوەنیان پاک کردەوە بۆ دروستکردنی بەربەستی ئاگر، بینا مێژوویی و دارە لاوازەکانیان بە [[پەناگەی ئاگر|پەڕەی پارێزەر]] پێچایەوە و ئامێرەکانیان لە ڕێگەی بەلەمە بارھەڵگرەکانەوە ھێنا. [[لنگەرگەیەک|لنگەرگەیەکی سەرئاوکەوتوو]] جێگیر کرا بۆ ئەگەری پێویستی بە چۆڵکردنێکی گەورە.<ref name="WashingtonPost"/> تاکە وێستگەی کارەبای ئاوی ناوچەکەش بە پەڕەی پارێزەر لەلایەن فەرمانگەی خزمەتگوزارییە گشتییەکانی شارستانی چێلان پێچرا، کە سیستمە بچووکەی کارەبای ستێھێکین بەڕێوە دەبات.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Taylor |یەکەم=Jason |ڕێکەوت=٨ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Chelan PUD Bracing For Pioneer Fire Spread To Stehekin Operations |ناونیشان=https://kpq.com/stehekin-power-plant-fire-prevention/ |بڵاوکەرەوە=[[KPQ (AM)|KPQ]] |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> ئاگرەکە تا ٧ی ئاب گەیشتە ماوەی ١٠٠ پێ لە بیناکانی ستێھێکین بەڵام ھیچ پێکھاتەیەکی نەسووتاند.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Swanson |یەکەم١=Conrad |دوایین٢=Perez |یەکەم٢=Kate |ڕێکەوت=٧ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Pioneer fire moves into Stehekin, comes within 100 feet of buildings |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/seattle-news/environment/pioneer-fire-moves-into-stehekin-winds-expected-to-worsen/ |ئیش=The Seattle Times |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> بۆ زیاتر لە {{convert|٣٨٧٢١|acre|ha}} گەشەی کرد و تا ١٦ی ئاب گەیشتە ٢٣ لەسەدی کۆنترۆڵکردن بە زیاتر لە ٦٠٠ کارمەند لە شوێنەکەدا، لەوانە خۆبەخشانی کالیفۆرنیا.<ref name="InciWeb"/> «ئاگرکەوتنەوەی پایۆنیر» ھێشتا ھیچ پێکھاتەیەکی نەسووتاندبوو بەڵام مەترسی بۆ سەر ٤٧٠ موڵک لە ستێھێکین و دەوروبەری دروست کردبوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Diaz |یەکەم=Reneé |ڕێکەوت=١٦ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Sixth crew arrives to fight WA's Pioneer Fire, tiny town still threatened |ناونیشان=https://www.nwpb.org/2024/08/16/sixth-crew-arrives-to-fight-was-pioneer-fire-tiny-town-still-threatened/ |بڵاوکەرەوە=[[Northwest Public Broadcasting]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> فەرمانی چۆڵکردنی دۆڵی ستێھێکین لە ١٨ی ئاب لەلایەن بەڕێوەبەرایەتیی باری لەناکاوی شارستانی چێلان بۆ «ئامادەبە» (ئاستی ٢) کەمکرایەوە؛ مانگی سوور ڕۆژی دواتر پەناگەکەیان لە چێلان داخست.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Gaitán |یەکەم=Catalina |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Pioneer fire: Stehekin no longer under 'get out now' evacuation order |ناونیشان=https://www.seattletimes.com/seattle-news/environment/pioneer-fire-stehekin-no-longer-under-get-out-now-evacuation-order/ |ئیش=The Seattle Times |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٤}}</ref> بڵاوبوونەوەی «ئاگرکەوتنەوەی پایۆنیر» لە سەرەتای ئەیلوولدا وەستا کاتێک پلەی گەرمی نزمتر و باران ڕوویان لە ناوچەکە کرد؛ بەڕێوەبردنی وەڵامدانەوەی ئاگرکوژێنەوە گوازرایەوە بۆ دارستانی نیشتمانیی ئۆکانۆگان–ویناچی کاتێک ڕێکارە پارێزەرییەکان بۆ بیناکانی ستێھێکین لادران.<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Stamper |یەکەم=Marcy |ڕێکەوت=٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=Pioneer, Easy fires activity remains minimal |ناونیشان=https://methowvalleynews.com/2024/09/05/pioneer-easy-fires-activity-remains-minimal/ |ئیش=Methow Valley News |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤}}</ref> پێشبینی دەکرێت ئاگرەکە تا کۆتاییی تشرینی یەکەم بە تەواوی کۆنترۆڵ بکرێت.<ref name="Methow"/> لە ٥ی تشرینی یەکەم، ئاگرەکە دوای سێ ھەفتە لە ناچالاکی بە تەواوی کۆنترۆڵکراو ڕاگەیەندرا.<ref name="KPQ-Contained"/> لە لووتکەی خۆیدا، {{convert|٣٨٧٣٥|acre|ha}} زەویی سووتاند بەڵام ھیچ پێکھاتەیەکی سەرەکی تێکنەدا.<ref name="InciWeb"/><ref name="KPQ-Contained"/> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{بێپۆل|ڕێکەوت=تەممووزی ٢٠٢٦}} {{پۆلی کۆمنز|2024 Pioneer Fire}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] o2yvphbi9zso0a746jccwcla92qg85t 0 298681 1706364 1706025 2026-11-10T12:06:52Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706364 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''پردی سەنشاین سکایوەی'''، کە بە فەرمی بە '''پردی سەنشاین سکایوەییی بۆب گراھام''' ناودەبرێت، بریتییە لە جووتە پردێکی تیرەییی درێژ لەگەڵ پردێکی کێبڵداری بەرزی ناوەندی لە نێوانیاندا. پردەکە بەسەر بەشی خوارووی کەنداوی تامپادا دەکێشرێت بۆ بەستنەوەی شارستانی پینێلاس ([[سانت پیتەرزبێرگ|سانت پیتەرزبێرگ، فلۆریدا]]) بە شارستانی ماناتێ (تیرا سێیا، فلۆریدا). پردی سەنشاین سکایوەیی ئێستا لە ساڵی ١٩٨٧دا کرایەوە و دووەم پردە بەو ناوە لەو شوێنەدا. پردەکە لەلایەن گرووپی ئەندازیاریی فیگ و مولەرەوە دیزاین کراوە و لەلایەن کۆمپانیای پردی ئەمریکییەوە دروست کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٦|ناونیشان=https://bridgemastersinc.com/greatest-american-bridges/|سەردێڕ=The Greatest American Bridges (& What We Can Learn from Them) |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200506111155/https://bridgemastersinc.com/greatest-american-bridges/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی شوباتی ٢٠١٩|وێبگە=Bridge Masters}}</ref> ئەم پردە وەک پردی سەرەکیی فلۆریدا دادەنرێت و وەک دەروازەیەک بۆ کەنداوی تامپا خزمەت دەکات.<ref name="Skyway LED">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.fdottampabay.com/factsheet/218 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20211025044515/https://www.fdottampabay.com/factsheet/218 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٥ی ئایاری ٢٠٢٢}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Sunshine Skyway Bridge}} {{تووڵی دەروازە|ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەندازیاری}} [[پۆل:ئەو پۆتانانەی لەسەر ویکیدراوە ھەن]] [[پۆل:ئەو پەڕانەی وەرگێڕانی بەسەردانەچووەوەیان ھەیە]] [[پۆل:پردی پۆڵاین لە ئەمریکا]] ox1gx574ycy1l1k9mforxuozz7yvaas 0 298798 1706650 1692938 2026-11-10T20:27:39Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706650 wikitext text/x-wiki {{Infobox flag | Name = کۆماری کۆلۆمبیا | Image = Flag of Colombia.svg | Nickname = {{lang|es|El Tricolor Nacional}}<ref name="Tricolor"/><br />{{smaller|('سێڕەنگە نەتەوەیییەکە')}} | Use = 111111 | Symbol = {{FIAV|111111}} {{FIAV|normal}} {{FIAV|Equal}} | Proportion = <bdi>٢:٣</bdi> | Adoption = {{start date and age|1861|11|26|df=y}} | Design = [[سێڕەنگ (ئاڵا)|سێڕەنگێکی]] ئاسۆیی بە ڕێژەی <bdi>٢:١:١</bdi>، کە تێیدا شریتە زەردەکەی سەرەوە دوو ئەوەندەی ئەوانی ترە؛ بەدوایدا شین و سوور دێت. | Image2 = Civil Ensign of Colombia.svg | Proportion2 = <bdi>٢:٣</bdi> | Use2 = 000100 | Symbol2 = {{FIAV|000100}} {{FIAV|normal}} {{FIAV|Equal}} | Design2 = سێڕەنگێکی کۆلۆمبی کە پاشبنەماکەی بە ھێلکەیییەکی شینی چوارچێوە سوور لە ناوەڕاستیدا گۆڕدراوە، و ئەستێرەیەکی سپیی ھەشت-تیژ لەخۆ دەگرێت. | Image3 = New-Flag-of-the-President-of-Colombia.svg | Proportion3 = <bdi>٢:٣</bdi> | Use3 = 010010 | Symbol3 = {{FIAV|010010}} {{FIAV|normal}} {{FIAV|Mirror}} | Design3 = سێڕەنگێکی کۆلۆمبی کە [[نیشانەی دەوڵەتی کۆلۆمبیا]]ی لەسەرە. | Image4 = Naval Ensign of Colombia.svg | Proportion4 = <bdi>٢:٣</bdi> | Use4 = 000001 | Symbol4 = {{FIAV|000001}} {{FIAV|normal}} {{FIAV|Mirror}} | Design4 = سێڕەنگێکی کۆلۆمبی کە بازنەیەکی سپیی چوارچێوە سوور لە ناوەڕاستیدا ھەیە، و [[نیشانەی دەوڵەتی کۆلۆمبیا]]ی تێدایە. | Image5 = Military flag of Colombia.svg | Proportion5 = <bdi>٤:٥</bdi> | Use5 = 001000 | Symbol5 = {{FIAV|001000}} {{FIAV|normal}} {{FIAV|Mirror}} | Design5 = سێڕەنگێکی کۆلۆمبی بە قەبارەی بچووکترەوە، کە بازنەیەکی سپیی چوارچێوە سوور لە ناوەڕاستیدا ھەیە، و نیشانەی دەوڵەتی کۆلۆمبیای تێدایە. | Image6 = Naval jack of Colombia.svg | Use6 = [[جاکی دەریایی|جاکی دەریایی]] | Symbol6 = {{FIAV|normal}} {{FIAV|Mirror}} | Proportion6 = <bdi>٢:٣</bdi> | Design6 = پاشبنەمایەکی شینی ئاسمانی کە بازنەیەکی سپیی چوارچێوە سوور لە ناوەڕاستیدا ھەیە، و نیشانەی دەوڵەتی کۆلۆمبیای تێدایە. }} '''ئاڵای [[کۆماری کۆلۆمبیا]]'''، ھەروەھا ناسراو بە '''''El Tricolor Nacional'''''<ref name="Tricolor">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://archivobogota.secretariageneral.gov.co/noticias/tricolor-nacional|سەردێڕ=El Tricolor Nacional|بڵاوکەرەوە=Archivo de Bogotá|وێبگە=archivobogota.secretariageneral.gov.co|ڕێکەوت=٢٠ی تەممووزی ٢٠١٩|زمان=es|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260719135653/https://archivobogota.secretariageneral.gov.co/noticias/tricolor-nacional|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|url-status=dead}}</ref> (سێڕەنگە نەتەوەیییەکە)، [[ئاڵای نەتەوەیی]]یە کە نوێنەرایەتیی وڵاتەکە دەکات و، شانبەشانی [[نیشانەی دەوڵەتی کۆلۆمبیا|نیشانەی دەوڵەت]] و [[سرودی نەتەوەییی کۆلۆمبیا|سرودی نەتەوەیی]]، یەکێکە لە ھێما نەتەوەیییە فەرمییەکانی وڵاتەکە. ئاڵاکە پێکدێت لە لاکێشەیەک کە دابەشکراوە بۆ سێ شریتی ئاسۆیی کە ڕەنگە سەرەکییەکانی [[مۆدێلی ڕەنگی ئاڕ وای بی|مۆدێلی ڕەنگی RYB]] لەخۆ دەگرێت. شریتی سەرەوە نیوەی بەرزییە گشتییەکە دەگرێتەوە، بەپێی ڕێژەی <bdi>٢:١:١</bdi>. دیزاینەکەی ئیلھامی لە [[ئاڵای ڤێنیزوێلا#گۆڕانکارییەکانی سەدەی ١٩یەم|ئاڵاکەی ساڵی ١٨٠١]] وەرگرتووە کە لەلایەن نیشتمانپەروەرانی ڤێنیزوێلایی [[فرانسیسکۆ دی میراندا]] و [[لینۆ دی کلێمێنتێ]] بۆ [[یەکەمین کۆماری ڤێنیزوێلا]] دروست کرا، و دواتر لەلایەن کۆنگرەی دامەزرێنەری ئەو وڵاتەوە لە ساڵی ١٨١١ پەسەند کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.presidencia.gov.co/prensa_new/historia/bandera1.htm|سەردێڕ=La Bandera Colombiana|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٠٦|وێبگە=presidencia.gov.co|بڵاوکەرەوە=[[Government of Colombia]]|ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20060818181841/https://www.presidencia.gov.co/prensa_new/historia/bandera1.htm|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠٠٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|زمان=es}}</ref> ئەم ڕەنگانە بەدوای یەکدا لەلایەن کۆنگرەکانی [[کۆلۆمبیای گەورە]] لە ١٧ی کانوونی یەکەمی ١٨١٩، و [[کۆماری نیو گرێنادا]] لە ٩ی ئایاری ١٨٣٤ پەسەند کران. ڕێکخستنی ئێستای ڕەنگەکان بە فەرمی لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٨٦١ پەسەند کرا، و دواتر بە مەرسومەکانی ژمارە ٨٦١ی ١٧ی ئایاری ١٩٢٤، و ژمارە ٦٢ی ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٣٤ ڕێکخرا.<ref name="Decreto">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://historico.presidencia.gov.co/asiescolombia/bandera2.htm|سەردێڕ=Decreto 861 de 1924 y decreto 62 de 1934|بڵاوکەرەوە=Presidencia de la República de Colombia|وێبگە=historico.presidencia.gov.co|ڕێکەوت=٢٩ی ئایاری ٢٠٠٨|زمان=es}}</ref> بەھۆی سەرچاوە مێژوویییە ھاوبەشەکەیانەوە، ئاڵای کۆلۆمبیا لە ئاڵا نەتەوەیییەکانی [[ئاڵای ئێکوادۆر|ئێکوادۆر]] و [[ئاڵای ڤێنیزوێلا|ڤێنیزوێلا]] دەچێت، کە پێشتر بەشێک بوون لە دەوڵەتی پێشووی کۆلۆمبیای گەورە. لەنێو ئەمانەدا، ئاڵای ئێکوادۆر زۆرترین لێکچوونی ھەیە، کە یاساکانی دوو وەشانی فەرمی دەناسێنن کە بە توندی ڕێژە و شێوازی ئاڵای کۆلۆمبیا پەیڕەو دەکەن، و تەنیا لە پلەی ڕەنگە بەکارھاتووەکاندا جیاوازن.{{refn|group=n|ئاڵای شارستانیی ئێکوادۆر لەوانەیە ببێتە ھۆی تێکەڵبوون لەگەڵ ئاڵای کۆلۆمبیا بەھۆی لێکچوونە زۆرەکەیانەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.cehist.mil.ec/index.php/simbolos-patrios|سەردێڕ=Simbolos Patrios|بڵاوکەرەوە=Centro de Estudios Históricos del Ejército Ecuatoriano|وێبگە=cehist.mil.ec|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|زمان=es|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260203050601/https://cehist.mil.ec/index.php/simbolos-patrios|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> لە بەرامبەردا، ئاڵای دەوڵەتی ئێکوادۆر [[نیشانەی دەوڵەتی ئێکوادۆر|نیشانەی دەوڵەتی نەتەوەیی]] لە ناوەڕاستەکەیدا لەخۆ دەگرێت، بەمەش بە ڕوونتر جیادەکرێتەوە. لە ھەردوو بارەکەدا، ئەو پلە ڕەنگانەی لەم ئاڵا ئێکوادۆرییانەدا بەکارھاتوون جیاوازن لەوانەی لە ئاڵای کۆلۆمبیادا بەکارھێنراون.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.flagcolorcodes.com/ecuador|سەردێڕ=Ecuador Flag Color Codes|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Flag Color Codes}}</ref>}} لە حاڵەتی کۆلۆمبیادا، بەکارھێنانی نیشانەی دەوڵەتی نەتەوەیی لەسەر ئاڵاکە تەنیا لە چوارچێوەی دامەزراوە فەرمییەکاندا ناچارییە. وەک ھێمایەکی نەتەوەیی، ئاڵاکە لەلایەن [[حکومەتی کۆلۆمبیا|حکومەت]] و دامەزراوەکانی دەوڵەتەوە بەکاردەھێنرێت، بە جیاوازیی دیاریکراو لە دیزاینەکەیدا بەپێی بەکارھێنانە مەبەستدارەکەی لەلایەن دەزگا دیپلۆماسی، مەدەنی، یان سەربازییەکانەوە. == دیزاین == [[File:Castillo San Felipe de Barajas 01.JPG|thumb|200px|right|ئاڵای کۆلۆمبیا لەسەر [[قەڵای سان فێلیپی دی باراخاس]] لە [[کارتاخینا، کۆلۆمبیا|کارتاخینا]].]] [[File:Flag of Colombia (construction sheet).svg|thumb|250px|right|نەخشەی دروستکردنی ئاڵای نەتەوەییی کۆلۆمبیا.]] شریتە ئاسۆیییەکانی (لە سەرەوە بۆ خوارەوە) سێڕەنگی زەرد، شین و سوور ڕێژەی <bdi>٢:١:١</bdi>یان ھەیە. ئاڵای کۆلۆمبیا، [[ئاڵای ئێکوادۆر]]، و [[ئاڵای ڤێنیزوێلا]] ھەموویان لە [[ئاڵای کۆلۆمبیای گەورە]]وە وەرگیراون. شریتەکانی ئاڵاکانی کۆلۆمبیا و [[ئێکوادۆر]] جیاوازن لە زۆربەی ئاڵا سێڕەنگەکانی تر چونکە سێ شریتەکە قەبارەیان یەکسان نییە. لە بەرامبەردا، ئاڵای [[ڤێنیزوێلا]] سێڕەنگێکی باوترە بەھۆی شریتە قەبارە یەکسانەکانییەوە. ڕەنگە وردەکانی ئاڵاکە ھێشتا بە یاسا بە فەرمی جێگیر نەکراون. بەڵام، ئەم ڕەنگانەی خوارەوە، کە لەلایەن [[فیدراسیۆنی نێودەوڵەتیی کۆمەڵەکانی ڤێکسیلۆلۆجی|FIAV]] پەسەند کراون، پێشنیار دەکرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.flagcolorcodes.com/colombia|سەردێڕ=Colombia Flag Color Codes|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی تەممووزی ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=Flag Color Codes}}</ref> ئەم ڕەنگانە، بۆ نموونە، لە "نامیلکەی ئاڵاکان و سرودەکان" بۆ [[یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠١٢]] بەکارھێنران:<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=Flags and anthems manual London 2012 : SPP final version |ڕێکەوت=٢٠١٢|ناونیشان=https://library.olympics.com/Default/doc/SYRACUSE/34593/flags-and-anthems-manual-london-2012-spp-final-version-london-organising-committee-of-the-olympic-ga?_lg=en-GB |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئایاری ٢٠٢٥|بڵاوکەرەوە=London Organising Committee of the Olympic Games and Paralympic Games |زمان=English}}</ref> {| class="wikitable" width=60% style="text-align:center;" |- ![[File:Flag of Colombia.svg|30px]]<br>نەخشەی ڕەنگەکان !style="background:#FFCD00"| زەرد !style="background:#003087; color:#FFFFFF"| <span style="color:white;">شین</span> !style="background:#C8102E; color:#FFFFFF"| <span style="color:white;">سوور</span> |- | [[پانتۆن]] || <bdi>116</bdi> || <bdi>287</bdi> || <bdi>186</bdi> |- | [[مۆدێلی ڕەنگی ئاڕ جی بی|RGB]] ([[ڕەنگەکانی وێب|hex]]) || <bdi>255-205-0 (#FFCD00)</bdi> || <bdi>0-48-135 (#003087)</bdi> || <bdi>200-16-46 (#C8102E)</bdi> |- | [[مۆدێلی ڕەنگی سی ئێم وای کەی|CMYK]] || <bdi>0-20-100-0</bdi> || <bdi>100-64-0-47</bdi> || <bdi>0-92-77-22</bdi> |} === ھێماکاری === بەپێی حکومەتی کۆلۆمبیا، ڕەنگەکانی ئاڵاکە نوێنەرایەتیی ئەمانە دەکەن:<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٧ی نیسانی ٢٠١٢|سەردێڕ=.:: Presidencia de la República de Colombia ::. |ناونیشان=http://www.presidencia.gov.co/prensa_new/historia/bandera1.htm |ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120427183809/http://www.presidencia.gov.co/prensa_new/historia/bandera1.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٢}}</ref> * {{legend|#FFCD00|'''[[زەرد (ڕەنگ)|زەرد]]''': سامانەکانی وڵات، دەوڵەمەندیی خاکی کۆلۆمبیا، [[زێڕ]]، [[سەروەری]]، [[ھاوسەنگی]]، [[دادپەروەری]] و [[کشتوکاڵ]]، ھەروەھا [[خۆر]]، سەرچاوەی ڕووناکی.}} * {{legend|#003087|'''[[شین (ڕەنگ)|شین]]''': ئاسمانی سەرەوە، دەریاکانی سەر کەنارەکانی کۆلۆمبیا، و ئەو ڕووبارانەی تێیدا دەڕژێن.}} * {{legend|#C8102E|'''[[سوور (ڕەنگ)|سوور]]''': ئەو خوێنەی کە بۆ [[ھەڵمەتی بۆلیڤار بۆ ڕزگارکردنی نیو گرێنادا|سەربەخۆییی کۆلۆمبیا]] ڕژاوە و ھەروەھا ھەوڵی گەلی کۆلۆمبیا، [[پێداگری]] و [[کۆڵنەدان]]یان. ھەرچەندە پێشتر گەلی کۆلۆمبیا لە خەباتدا بوو، بەڵام لەو کاتەوە گەشەیان کردووە.}} ڕەنگەکانی ئاڵاکە نوێنەرایەتیی تریان ھەیە، وەک شین بۆ دڵسۆزی و وشیاری، سوور بۆ سەرکەوتنی شەڕەکان بۆ سەربەخۆییی کۆلۆمبیا، و زەرد بۆ سەروەری و دادپەروەری.<ref>{{بیرخستنەوە |سەردێڕ=Culture Box: Colombia |پەڕەکان=٣ |ناونیشان=https://as.vanderbilt.edu/clas/wp-content/uploads/sites/99/2016/07/Colombia-Culture-Box.pdf |بڵاوکەرەوە=Center for Latin American Studies, [[Vanderbilt University]] |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئابی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20250817023441/https://as.vanderbilt.edu/clas/wp-content/uploads/sites/99/2016/07/Colombia-Culture-Box.pdf |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> == مێژوو == [[فرانسیسکۆ دی میراندا]] لە بنەڕەتدا [[ئاڵای کۆلۆمبیای گەورە|ئاڵای باوی زەرد، شین و سووری کۆلۆمبیای گەورە]]ی دروست کرد کە ئەمڕۆ کۆلۆمبیا، [[ئاڵای ئێکوادۆر|ئێکوادۆر]] و [[ئاڵای ڤێنیزوێلا|ڤێنیزوێلا]]، بە گۆڕانکاریی کەمەوە، ھاوبەشی پێدەکەن. میراندا لانیکەم دوو سەرچاوەی ئیلھامی بۆ ئاڵاکەی داوە. لە نامەیەکدا کە بۆ کاونتی ڕووسی [[سیمیۆن ڤۆرۆنتسۆڤ]] و فەیلەسووفی ئەڵمانی [[یۆھان ڤۆڵفگانگ ڤۆن گۆتە]]ی نووسیوە، میراندا وەسفی گفتوگۆیەکی درەنگانی شەوی کردووە کە لەگەڵ گۆتەدا ھەیبووە لە ئاھەنگێک لە ڤایمار لە زستانی ١٧٨٥. گۆتە کە سەرسام بوو بە گێڕانەوەکەی میراندا لەسەر قارەمانێتییەکانی لە [[شۆڕشی ئەمریکا|شەڕی شۆڕشگێڕیی ویلایەتە یەکگرتووەکان]] و گەشتەکانی بەسەرتاسەری ئەمریکاکان و ئەورووپادا، پێی وت، "چارەنووسی تۆ ئەوەیە لە خاکەکەتدا شوێنێک دروست بکەیت کە ڕەنگە سەرەکییەکانی تێدا نەشێوێنرێت." دواتر ڕوونیکردەوە کە مەبەستی چییە: {{quote| ''سەرەتا ئەو شێوازەی بۆ ڕوون کردمەوە کە چۆن [[بیلبیلە (توێکاری)|بیلبیلە]] ڕووناکی دەگۆڕێت بۆ سێ ڕەنگە سەرەکییەکە [...] پاشان سەلماندی بۆم کە بۆچی زەرد گەرمترین و بەرزترینە و نزیکترینە لە ڕووناکیی [سپی]؛ بۆچی شین ئەو تێکەڵەیەیە لە وروژاندن و ئارامی، دوورییەک کە سێبەرەکان وەبیردەھێنێتەوە؛ و بۆچی سوور بەرزبوونەوەی زەرد و شینە، پێکھاتەکە، ونبوونی ڕووناکییە بۆ ناو سێبەر''.}} {{quote| ''ئەوە نییە کە جیھان لە زەرد، شین و سوور پێکھاتبێت؛ بەڵکو بەم شێوەیەیە کە، وەک بڵێیت لە تێکەڵەیەکی بێکۆتای ئەم سێ ڕەنگە، ئێمەی مرۆڤ دەیبینین. [...] وڵاتێک [گۆتە کۆتایی پێھێنا] لە ناوێک و ئاڵایەکەوە دەست پێدەکات، و پاشان دەبێت بەوان، ھەروەک چۆن مرۆڤێک چارەنووسی خۆی بەجێدەھێنێت''.}} دوای ئەوەی میراندا ئاڵاکەی لەسەر بنەمای ئەم گفتوگۆیە دیزاین کرد، وەبیری ھاتەوە کە [[فرێسکۆ|فرێسکۆیەک]]ی [[لازارۆ تاڤارۆنێ]] لە کۆشکی بێلیمباو لە [[جێنۆا]] بینیوە کە [[کریستۆڤەر کۆلۆمبوس]] وێنا دەکات کە ئاڵایەکی ھاوشێوە لە [[میرنشینی ڤێراگوا|ڤێراگوا]] لە کاتی [[گەشتەکانی کریستۆڤەر کۆلۆمبوس|چوارەمین گەشتی]]دا ھەڵدەکات.<ref>Serpa Erazo, Jorge, [summary of Ricardo Silva Romero's] [http://www.armada.mil.co/?idcategoria=54629 "La Bandera del Mundo."] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20070812065646/http://www.armada.mil.co/?idcategoria=54629 |date=2007-08-12 }} ''Pañol de la Historia''. Part 1, Section 1 (July 30, 2004). ISSN 1900-3447. Retrieved on 2008-12-02</ref> لە یاداشتنامە سەربازییەکەیدا، میراندا سەرچاوەیەکی تری ئەگەری بۆ ئیلھام ھێناوەتەوە: [[ئاڵای ھێرالدری|ئاڵای]] زەرد، شین و سووری پاسەوانی شار (''Bürgerwache'')ی [[ھامبۆرگ]]، کە لە کاتی گەشتەکانیدا لە ئەڵمانیا بینیبووی.<ref>Dousdebés, Pedro Julio, "Las insignias de Colombia," ''Boletín de historia y antigüedades'', August 1937, 462, cited in Nelson González Ortega, "Formación de la iconografía nacional en Colombia: una lectura semiótico-social," ''Revista de Estudios Colombianos'', No. 16 (1996), 20.</ref><ref>{{بیرخستنەوە|دوایین= Miranda |یەکەم= Francisco |نووسەر٢= Josefina Rodríguez de Alonso |نووسەر٣= José Luis Salcedo-Bastardo |سەردێڕ= Colombeia: Segunda sección: El viajero ilustrado, 1787-1788 |شوێن= Caracas |بڵاوکەرەوە= Ediciones de la Presidencia de la República |ساڵ= ١٩٨٣|بەرگ= ٤|پەڕە= ٤١٥|ژپنک= ٨٤-٤٩٩-٦٦١٠-٨|وتەگێڕانەوە= April 19:[…] around 5:30 in the evening I had the pleasure of seeing the Burger Guard pass by with flag waving and drums beating, which it does every day at a similar time […] The [officers of the] infantry wore red with a yellow emblem, and the artillery blue with red emblem.}}</ref> لە پلانی ساڵی ١٨٠١ بۆ سوپایەک بۆ [[شەڕەکانی سەربەخۆییی ئەمریکای ئیسپانی|ڕزگارکردنی ئەمریکای ئیسپانی]]، کە بە بێ سەرکەوتوویی پێشکەش بە [[کابینەی شانشینی یەکگرتوو|کابینەی بەریتانیا]]ی کرد، میراندا داوای کەرەستەی بۆ "دە ئاڵا کرد، کە ڕەنگەکانیان سوور، زەرد و شین دەبن، لە سێ ناوچەدا."<ref>{{بیرخستنەوە|دوایین= Miranda |یەکەم= Francisco |نووسەر٢= Josefina Rodríguez de Alonso |نووسەر٣= José Luis Salcedo-Bastardo |سەردێڕ= Colombeia: Primera parte: Miranda, súbdito español, 1750-1780 |شوێن= Caracas |بڵاوکەرەوە= Ediciones de la Presidencia de la República |ساڵ= ١٩٧٨|بەرگ= ١|پەڕە= ٨٠|ژپنک= ٩٧٨-٨٤-٤٩٩-٥١٦٣-٣}}</ref> بەڵام، یەکەم ئاڵا تا ١٢ی ئازاری ١٨٠٦ ھەڵنەکرا، لە [[یاکمێل]]، [[ھایتی]]، لە کاتی گەشتە چارەڕەشەکەیدا بۆ ڤێنیزوێلا. ئاڵاکە بە فەرمی بەپێی یاسا لە ٢٦ی تشرینی دووەمی ١٨٦١ پەسەند کرا.<ref name="Decreto"/> == ئاڵا فەرمییەکان == ; ئاڵای نەتەوەیی <gallery> File:Flag of Colombia.svg|{{FIAV|111111}} ئاڵای نەتەوەیی و دەریاییی کۆلۆمبیا File:New-Flag-of-the-President-of-Colombia.svg|{{FIAV|010010}} ئاڵای دەوڵەت و دەریاییی کۆلۆمبیا </gallery> ; ئاڵا مەدەنی و سەربازییەکان <gallery> File:Civil Ensign of Colombia.svg|ئاڵای شارستانیی کۆلۆمبیا File:Naval Ensign of Colombia.svg|ئاڵای دەریاییی کۆلۆمبیا File:Military flag of Colombia.svg|ئاڵای جەنگیی کۆلۆمبیا File:New-Flag-of-the-President-of-Colombia.svg|ئاڵای سەرۆکایەتیی کۆلۆمبیا لە ١٩٩١ەوە File:Flag of the President of Colombia.svg|ئاڵای سەرۆکایەتیی کۆلۆمبیا پێش ١٩٩١ </gallery> ; نەخشەکانی دروستکردن <gallery> File:Flag of Colombia (construction sheet).svg|نەخشەی دروستکردنی ئاڵای نەتەوەیی File:Civil flag of Colombia (construction sheet).svg|نەخشەی دروستکردنی ئاڵای شارستانی File:Naval flag of Colombia (construction sheet).png|نەخشەی دروستکردنی ئاڵای دەریایی File:Military flag of Colombia (construction sheet).png|نەخشەی دروستکردنی ئاڵای جەنگی File:New Presidential flag of Colombia (construction sheet).png|نەخشەی دروستکردنی ئاڵای سەرۆکایەتی File:Presidential flag of Colombia (construction sheet).png|نەخشەی دروستکردنی ئاڵای سەرۆکایەتیی کۆلۆمبیا کە پێش ١٩٩١ بەکاردەھێنرا </gallery> == ئاڵا مێژوویییەکان == ; ئاڵا نەتەوەیییە مێژوویییەکان <gallery> File:Flag of New Granada (1811-1814).svg|{{FIAV|historical}} ئاڵای پارێزگا یەکگرتووەکانی نیو گرێنادا (<bdi>١٨١١–١٨١٤</bdi>)، کە دواتر لەلایەن [[جان لافیت]]ەوە لە <bdi>١٨١٧</bdi> تا <bdi>١٨٢١</bdi> لە دوورگەی گالڤێستۆن، تێکساسی ئیسپانی، ئیسپانیای نوێ پەسەند کرا و بەکارھێنرا File:Flag of New Granada (1814-1816).svg|{{FIAV|historical}} ئاڵای پارێزگا یەکگرتووەکانی نیو گرێنادا (<bdi>١٨١٤–١٨١٦</bdi>) File:Flag of the Gran Colombia (1819-1820).svg|{{FIAV|historical}} [[ئاڵای کۆلۆمبیای گەورە]] (<bdi>١٨١٩</bdi>) File:Flag of the Gran Colombia (1820-1821).svg|{{FIAV|historical}} ئاڵای کۆلۆمبیای گەورە (<bdi>١٨٢٠</bdi>) File:Flag of the Gran Colombia.svg|{{FIAV|historical}} ئاڵای کۆلۆمبیای گەورە (<bdi>١٨٢١–١٨٣١</bdi>) File:Flag of New Granada (1830-1834).svg|{{FIAV|historical}} ئاڵای نیو گرێنادا (<bdi>١٨٣١–١٨٣٤</bdi>) File:Flag of New Granada.svg|{{FIAV|historical}} ئاڵای [[کۆماری نیو گرێنادا]] (<bdi>١٨٣٤–١٨٥٨</bdi>) و [[کۆنفیدڕاڵیی گرێنادا]] (<bdi>١٨٥٨–١٨٦١</bdi>) File:Flag of United States of New Granada.svg|{{FIAV|historical}} ئاڵای [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی کۆلۆمبیا|ویلایەتە یەکگرتووەکانی نیو گرێنادا]] (<bdi>١٨٦١</bdi>) File:Flag of Colombia.svg|{{FIAV|normal}} ئاڵای ویلایەتە یەکگرتووەکانی کۆلۆمبیا (<bdi>١٨٦١–١٨٨٦</bdi>) و کۆماری کۆلۆمبیا (<bdi>١٨٨٦</bdi>–ئێستا) </gallery> ; ئاڵا سەربازی و مەدەنییە مێژوویییەکان <gallery> File:Civil ensign of New Granada.svg|{{FIAV|historical}} ئاڵای شارستانیی [[کۆنفیدڕاڵیی گرێنادا]] (<bdi>١٨٥٨–١٨٦١</bdi>) File:Naval ensign of New Granada.svg|{{FIAV|historical}} ئاڵای سەربازی و ئاڵای دەریاییی [[کۆماری نیو گرێنادا]] (<bdi>١٨٣٤–١٨٥٨</bdi>) File:Civil ensign of United States of Colombia.svg|{{FIAV|historical}} ئاڵای شارستانیی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی کۆلۆمبیا]] (<bdi>١٨٦١–١٨٨٦</bdi>) File:Naval ensign of United States of Colombia.svg|{{FIAV|historical}} ئاڵای سەربازی و [[ئاڵای دەریایی]]ی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی کۆلۆمبیا]] (<bdi>١٨٦١–١٨٨٦</bdi>) </gallery> == پێشانگای وێنەکان == <gallery> File:Colombian flag on ARC Gloria.png|ئاڵای کۆلۆمبیا لەسەر کەشتیی بادیی [[ARC Gloria]] ھەڵکراوە، کە کەشتیی فەرماندەییی فەرمیی [[ھێزی دەریاییی کۆلۆمبیا]]یە. File:Flags of Colombia in Cartagena.jpg|سێڕەنگی کۆلۆمبیا لە ڕێڕەوی بینایەکی کۆلۆنیالیزم لە [[کارتاخینا، کۆلۆمبیا|کارتاخینا دی ئیندیاس]]. Colombia Apollo 17 lunar sample display.jpg|ئاڵای کۆلۆمبیا کە بردرایە سەر ڕووی [[مانگ]] لە کاتی ئەرکی [[ئەپۆلۆ ١٧]]دا. </gallery> == ئەمانەش ببینە == {{Portal|کۆلۆمبیا| }} * * [[سرودی نەتەوەییی کۆلۆمبیا|ئۆ، شکۆمەندیی نەبڕاوە!]]، سرودی نەتەوەییی کۆلۆمبیا * [[ئاڵای ئێکوادۆر]] (دیزاینی لێکچوو؛ بە دانانی [[نیشانەی دەوڵەتی ئێکوادۆر|نیشانەی دەوڵەت]] لە ناوەڕاستدا) * [[ئاڵای ڕووسیا]] (دیزاینی لێکچوو؛ شریتی سپی لەبری زەرد، ڕێژەی ١:١:١) * [[ئاڵای لیتوانیا]] (دیزاینی لێکچوو؛ شریتی سەوز لەبری شین، ڕێژەی ١:١:١) == تێبینییەکان == {{reflist|group=n}} == سەرچاوەکان == {{Reflist|}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{Commons category|National flag of Colombia}} * * [http://www.presidencia.gov.co/historia/bandera1.htm مێژووی ئاڵای کۆلۆمبیا (بە ئیسپانی)] * [http://www.going2colombia.com/flag-of-colombia.html مێژووی ئاڵای کۆلۆمبیا (بە ئینگلیزی)] * [https://books.google.com/books?id=Tq8LAAAAYAAJ خوکین پینێرۆس کۆرپاس، ''مێژووی ئاڵای کۆلۆمبیا'' (١٩٦٧) ١٨٣ لاپەڕە.] {{DEFAULTSORT:کۆلۆمبیا، ئاڵای}} [[پۆل:ئاڵاکانی کۆلۆمبیا| ]] [[پۆل:ئەو ئاڵایانەی لە ١٨٦١ ناسێندراون|کۆلۆمبیا]] [[پۆل:ئاڵا نەتەوەیییەکان|کۆلۆمبیا]] [[پۆل:ھێما نەتەوەیییەکانی کۆلۆمبیا|ئاڵا]] [[پۆل:ئاڵا سێڕەنگەکان]] [[پۆل:ئاڵاکان بە شین، سوور و زەرد]] [[پۆل:ئاڵا ھاوسەنگە ئاسۆیییەکان]] [[پۆل:ئاڵا نیشتمانییەکان]] 7s69qhvyj5ojvmk7quiy2yz20bk5mya 1 298846 1706651 1676306 2026-11-10T20:27:40Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706651 wikitext text/x-wiki == ئاڵتاڵ == سڵاو {{وب|Rahel khdhr}}، ئاڵتاڵ لە کوێوە هاتووە بە مەعنای کۆت ئاڤ ئارم؟ سپاس [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٦:٠١، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) :سڵاو @[[بەکارھێنەر:Pirehelokan|Pirehelokan]]: هەڵەیەکی ڕێزمانی بوو، بەسەرمدا تێپەڕێ. coat fo arm گۆڕیم بۆ نیشانی دەوڵەت یان ئاڕمی دەوڵەت :سوپاس بۆ سەرنجەکەت [[بەکارھێنەر:Rahel khdhr|Rahel khdhr]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Rahel khdhr|لێدوان]]) ١٨:١٥، ١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵای کۆلۆمبیا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1618933 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20250817023441/https://as.vanderbilt.edu/clas/wp-content/uploads/sites/99/2016/07/Colombia-Culture-Box.pdf بۆ https://as.vanderbilt.edu/clas/wp-content/uploads/sites/99/2016/07/Colombia-Culture-Box.pdf زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٠٨:٣٣، ٧ی ئابی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵای کۆلۆمبیا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1676305 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260203050601/https://cehist.mil.ec/index.php/simbolos-patrios بۆ https://www.cehist.mil.ec/index.php/simbolos-patrios زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢١:٣٤، ٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵای کۆلۆمبیا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706650 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260719135653/https://archivobogota.secretariageneral.gov.co/noticias/tricolor-nacional بۆ https://archivobogota.secretariageneral.gov.co/noticias/tricolor-nacional زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:٢٧، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) dh8hqklnps1a5p3n4mqvuxxldddse2d 0 299509 1706867 1647703 2026-11-11T07:37:35Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1706867 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = ھەیات | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|ھیات}}<br>{{lang-en| Hayat}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.976664| 44.452261}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی ھەیات''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.976664| 44.452261|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|ھەرێمی کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}([[باشووری کوردستان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای ھەولێر]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای سیدەکان|سیدەکان]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی کانیەڕەش|کانیەڕەش]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٦٦٠ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = چۆڵ<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی کوردی|کوردی]] ([[کوردیی ناوەندی|سۆرانی]]) | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''ھەیات''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی کانیەڕەش]] لە [[قەزای سیدەکان]] لە [[پارێزگای ھەولێر]] لە [[ھەرێمی کوردستان]] لە [[عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای ھەولێر) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/?q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] | ڕێکەوتی سەردان = ٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٦ | ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ |ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20251024200508/https://www.kurdipedia.org/?lng=1&q=20220828220324430930 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٤٥)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (١٠٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (-) [[خێزان]] و (-) کەس، کە (-) [[نێر]] و (-) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{قەزای سیدەکان}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای ھەولێر]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] t5bjf7i3eqrt4o0aot2uwxddtgpclkt 0 299897 1706902 1647699 2026-11-11T10:34:34Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (کوردستان-کۆلکە) 1706902 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی نیشتنگە | ناو = یاجور | ناوی_فەرمی = '''{{lang-ar|یاجور}}<br>{{lang-en| Yajur}}''' | ناوی_خۆماڵی = | زمانی_ناوی_خۆماڵی = | ناوەکانی_تر = | جۆری_نیشتنگە = '''[[دێ|گوند]]''' <!--- وێنەکان، ناسناو، دروشم ---> | وێنە = | شرۆڤەی_وێنە = | وێنەی_ئاڵا = | قەبارەی_ئاڵا = 300px | وێنەی_مۆر = | قەبارەی_مۆر = | وێنەی_نیشان = | قەبارەی_نیشان = | ناسناو = | دروشم = <!-- نەخشەکان و شوێنی جوگرافیایی ------> | وێنەی_نەخشە = {{Infobox mapframe | zoom=12 |coord={{Coord| 36.03436| 43.43572}}}} | قەبارەی_نەخشە =200px | شرۆڤەی_نەخشە = '''گوندی یاجور''' | دەرزیی_نەخشە = Kurdistan Region#Iraq#Asia | ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = | شوێنی_ناونیشانی_دەرزیی_نەخشە = top | قەبارەی_دەرزیی_نەخشە = 300px | شرۆڤەی_دەرزیی_نەخشە = جێگەی لە [[ھەرێمی کوردستان]]دا##جێگە لە [[عێراق]]دا##جێگە لە [[ئاسیا]]دا | بەرزونزمیی_دەرزیی_نەخشە = ١ | پۆتانەکان = {{coord| 36.03436| 43.43572|region:IQ|display=inline,title}} | دەرزیی_دیاریکردنی_پۆتانەکان = <!-- شوێن ------------------> | جۆری_دابەشکراو = [[وڵات]] | ناوی_دابەشکراو = {{ئاڵا|عێراق}} | جۆری_دابەشکراو١ = [[ھەرێمی فێدراڵ]] | ناوی_دابەشکراو١ = {{ئاڵا|کوردستان}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://gov.krd/information-and-services/press-material/|سەردێڕ= ئاڵای ھەرێمی کوردستان |بڵاوکەرەوە=[[حکوومەتی ھەرێمی کوردستان|KRG]] |زمان=[[زمانی کوردی|کوردی]]}}</ref>{{ھن}}[[باشووری کوردستان]]{{ھن}}([[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق|ناوچە جێناکۆکەکان]])<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتنۆدیمۆگرافیای باشووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 | نووسەر = د.عەبدوڵا غەفور | زمان = کوردی }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/docviewer.aspx?lng=1&book=2010122214410518828 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> | جۆری_دابەشکراو٢ = [[پارێزگا]] | ناوی_دابەشکراو٢ = [[پارێزگای نەینەوا]] | جۆری_دابەشکراو٣ = [[قەزا]] | ناوی_دابەشکراو٣ = [[قەزای حەمدانیە|حەمدانیە]] | جۆری_دابەشکراو٤ = [[ناحیە]] | ناوی_دابەشکراو٤ = [[ناحیەی نەمروود|نەمروود]] <!-- دامەزران ---------------> | سەردێڕی_دامەزران = | ڕێکەوتی_دامەزران = | سەردێڕی_دامەزران١ = | ڕێکەوتی_دامەزران١ = | سەردێڕی_لەناوچوون = | ڕێکەوتی_لەناوچوون = | دامەزرێنەر = | ھۆکاری_ناونران = <!-- ڕێبەرەکان، شێوازی دەسەڵات ---> | پەراوێزەکانی_دەسەڵات = | جۆری_دەسەڵات = | حیزبی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک = | ناوی_سەرۆک = | سەرناوی_سەرۆک١ = | ناوی_سەرۆک١ = | سەرناوی_سەرۆک٢ = | ناوی_سەرۆک٢ = <!-- ڕووبەر ----------------------> | سەرجەمی_ڕووبەر_بە_کم٢ = | ڕووبەری_وشکایی_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_بە_کم٢ = | ڕووبەری_ئاو_لەسەددا = | ڕووبەری_شاری_بە_کم٢ = | ڕووبەری_لادێیی_بە_کم٢ = <!-- بەرزایی ---------------------> | بەرزایی_بە_م = ٢١٦ | بەرزترین_بەرزایی_بە_م = | نزمترین_بەرزایی_بە_م = <!-- ژمارەی_دانیشتووان ----------------> | ژمارەی_دانیشتووان = ١٠٣٦ کەس<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> | دانیشتووان_لە = [[٢٠٢٤]] | چڕیی_دانیشتووان_بە_کم٢ = | مەزندەی_دانیشتووان = | مەزندەی_دانیشتووان_لە = | دانیشتووانی_شاری = | چڕیی_دانیشتووانی_شاری_بە_کم٢ = | دانیشتووانی_لادێیی = | چڕیی_دانیشتووانی_لادێیی_بە_کم٢ = | سەرناوی_دانیشتووان = | ئاگاداریی_دانیشتووان = <!-- دانیشتوواناسی (بەشی ١) --------> | جۆری_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] و [[دین|ئایین]] | سەرناوی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمان]] | زانیاریی١_دانیشتووانناسی١ = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | سەرناوی٢_دانیشتووانناسی١ = [[دین|ئایین]] | زانیاریی٢_دانیشتووانناسی١ = [[ئیسلام|ئیسلام]] ([[سوننە]]) | سەرناوی٣_دانیشتووانناسی١ = | زانیاریی٣_دانیشتووانناسی١ = <!-- کاتناوچە --------------> | کاتناوچە١ = [[ناوچەی کاتی]] | جیاوازی١_لە_utc = +٣:٠٠ | کاتناوچە١_DST = | جیاوازی١_لە_DST = <!-- کۆدی_پۆستە، کۆدی_ناوچە ---> | جۆری_کۆدی_پۆستە = | کۆدی_پۆستە = | جۆری_کۆدی_پۆستە٢ = | کۆدی_پۆستە٢ = | جۆری_کۆدی_ناوچە = [[تەلەفۆن]] | کۆدی_ناوچە = ٠٠٩٦٤ <!-- وێبگە، پەراوێزەکان --------> | وێبگە = | پەراوێزەکان = }} '''یاجور''' یەکێکە لە گوندەکانی [[ناحیەی نەمروود]] لە [[قەزای حەمدانیە]] لە [[پارێزگای نەینەوا]] لە [[باشووری کوردستان]] لە [[عێراق]]. ھەروەھا دەکەوێتە [[ناوچە جێناکۆکەکانی عێراق]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = ئەتڵەسی کارگێڕی باشووری کوردستان(بەرگی دووەم، پارێزگای مووسڵ و دھۆک) | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 | نووسەر = شەھید مامۆستا سوھەیل خورشید عەزیز - شەماڵ | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=20220828220741430931&lng=1q=20220828220324430930&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب | سەردێڕ = سنووری کوردستان | ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 | نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور | زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]] }}{{بەستەری مردوو|url=https://www.kurdipedia.org/default.aspx?q=2014091223195377420&lng=1 |date=ئابی ٢٠٢٦ }}</ref> == دانیشتوان == * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٥٧)دا، (٢٢١)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٥٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٢٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221127031704/https://www.kurdipedia.org/files/books/2021/394960.PDF?ver=132724670930000000|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق لە ساڵی (١٩٧٧)دا، (٣٩٠)کەس بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێری گوندەکانی باشووری کوردستان لە ساڵی ١٩٧٧| ناونیشان = https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/| ڕێکەوتی سەردان = ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = د.عبدوڵا غەفوور| زمان = [[زمانی کوردی|کوردی]]| ڕێکەوتی ئەرشیڤ = ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20221106061125/https://www.kurdipedia.org/files/books/2011/62722.PDF?ver=129817313510000000/|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> * دانیشتوانی ئەم گوندە بە پێی [[سەرژمێریی دانیشتووانی عێراق (٢٠٢٤)]]، پێکھاتووە لە (١٥٦) [[خێزان]] و (١٠٣٦) کەس، کە (٥٤٢) [[نێر]] و (٥٤٩) [[مێ]]یە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب| سەردێڕ = سەرژمێریی دانیشتوانی عێراق لە ساڵی ٢٠٢٤دا|ناونیشان= https://www.cosit.gov.iq/ar/?option=com_content&view=article&layout=edit&id=1234 |ڕێکەوتی سەردان= ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢| نووسەر = وەزارەتی پلاندانانی عێراق |زمان = [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]}}</ref> ==سەرچاوەکان== {{سەرچاوەکان}} {{گوندەکانی قەزای حەمدانیە}} {{تووڵی دەروازە|کوردستان}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی پارێزگای موسڵ]] [[پۆل:گوندەکانی باشووری کوردستان]] [[پۆل:نیشتەجێبوونی کوردەکان لە عێراق]] [[پۆل:شوێنە ئاوەدانەکانی باشووری کوردستان]] ioqakwjnghyiaci9peeoo4k2g8ar3it 3 300330 1706885 1704825 2026-11-11T08:00:49Z SakuraBot 51806 Bot: open advanced-rights requests 1706885 wikitext text/x-wiki {{Center|''This page collects SakuraBot's notes about advanced-rights requests on Meta and Simple English Wikipedia, which used to be posted on [[لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad|the talk page]]. New notes are added here automatically.''}} <!--- ئەرشیڤ بۆت ---> {{بەکارھێنەر:Dexbot/Archivebot |archive = لێدوانی بەکارھێنەر:Sakura emad/Meta/ئەرشیڤی %(localcounter)s |algo = old(20d) |counter = 1 |maxarchivesize = 150K |archiveheader = {{ئەرشیڤی وتووێژ}} |minthreadsleft = 0 |minthreadstoarchive = 2 }} {{ئەرشیڤەکان}} == Advanced-rights requests (16 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Volstand@bjnwikipedia|Volstand@bjnwikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-15</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Làm Việc Thiện@viwikivoyage|Làm Việc Thiện@viwikivoyage]] — <small>Interface administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (17 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ranjithsiji@mlwikibooks|Ranjithsiji@mlwikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bicolino34@ukwikisource|Bicolino34@ukwikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-16</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (18 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwiktionary|MarwanMHD@gorwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-18</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Mohammed Qays|Mohammed Qays]] — <small>Requests for translation adminship</small> * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/Eduardogobi|Eduardogobi]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (19 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#BJ Sinaga@tet.wikipedia.org|BJ Sinaga@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#MarwanMHD@gorwikiquote|MarwanMHD@gorwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-19</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/A826|A826]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠١، ١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (20 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Saiphani02@tewikisource|Saiphani02@tewikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (22 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me|Global Rollbacker, and captcha expemtion for Aesthetic of me]] — <small>Requests for other global permissions · filed 2026-10-21</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org|J. Patrick Fischer@tet.wikipedia.org]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-20</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikibooks|Rulwarih@mswikibooks]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Rulwarih@mswikiquote|Rulwarih@mswikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Ndahiro derrick@rw.wikipedia|Ndahiro derrick@rw.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#أبو هشام@arwiktionary|أبو هشام@arwiktionary]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-21</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ١٥:٠٢، ٢٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (23 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Robins7@cswikipedia|Robins7@cswikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-10-22</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (24 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Aesthetic of me|Global rollback for Aesthetic of me]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-10-23</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Onegaborg@olo.wikipedia|Onegaborg@olo.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-23</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (25 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Badak Jawa@bew.wikipedia|Badak Jawa@bew.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-25</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (26 October 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Pristome|Global rollback for Pristome]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-10-25</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (27 October 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Panpanchik@uzwikiquote|Panpanchik@uzwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-26</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Bottoo@ptwikiquote|Bottoo@ptwikiquote]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-27</small> : <small>1 other request is also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (1 November 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ganesh Paudel@SaWikipedia|Ganesh Paudel@SaWikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-10-31</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for bot status/Dragons Bot|Dragons Bot]] — <small>Requests for bot flags</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (2 November 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Ranjithsiji@mlwikivoyage|Ranjithsiji@mlwikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-11-01</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Brackenheim@de.wikipedia.org|Brackenheim@de.wikipedia.org]] — <small>Removal of access · filed 2026-11-01</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Abuse filter@hiwiki|Abuse filter@hiwiki]] — <small>Removal of access · filed 2026-11-02</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for checkuser/NguoiDungKhongDinhDanh|NguoiDungKhongDinhDanh]] — <small>Requests for CheckUser access</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٢ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (3 November 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Thersetya2021@jvwikisource|Thersetya2021@jvwikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-11-03</small> === [[:m:Meta:Requests for adminship|Meta adminship]] === * [[:m:Meta:Requests for translation adminship/DERDAKI ILIAS 2|DERDAKI ILIAS 2]] — <small>Requests for translation adminship</small> : <small>2 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (4 November 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Fehufanga@idwiktionary|Fehufanga@idwiktionary]] — <small>Removal of access · filed 2026-11-03</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (5 November 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Adithyak1997@mlwikivoyage|Adithyak1997@mlwikivoyage]] — <small>Administrator access · filed 2026-11-04</small> : <small>4 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٥ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (6 November 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Dasze|Global rollback for Dasze]] — <small>Requests for global rollback permissions</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#ChiK@tcywikisource|ChiK@tcywikisource]] — <small>Administrator access · filed 2026-11-05</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Prcmise@global|Prcmise@global]] — <small>Removal of access · filed 2025-11-05</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (7 November 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Global permissions|Global permissions]] === * [[:m:Steward requests/Global permissions#Global rollback for Dasze|Global rollback for Dasze]] — <small>Requests for global rollback permissions · filed 2026-11-05</small> === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Charipearl@iglWikipedia|Charipearl@iglWikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-11-06</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Hariprasad Shetty10@tcy.wikipedia|Hariprasad Shetty10@tcy.wikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-11-07</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (8 November 2026) == The following request is open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Muhdavdullahi@ha.wikipedia|Muhdavdullahi@ha.wikipedia]] — <small>Administrator access · filed 2026-11-07</small> : <small>3 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) == Advanced-rights requests (11 November 2026) == The following requests are open and may be worth your comment: === [[:m:Steward requests/Permissions|Steward requests (local rights)]] === * [[:m:Steward requests/Permissions#Neriah@testwiki|Neriah@testwiki]] — <small>CheckUser access · filed 2026-11-10</small> * [[:m:Steward requests/Permissions#Albertoleoncio@pt.wikipedia|Albertoleoncio@pt.wikipedia]] — <small>Removal of access · filed 2026-11-11</small> : <small>7 other requests are also open in categories that are not voted on (renames, IP block exemptions and the like).</small> — [[User:Sakura emad|Sakura emad]] [[بەکارھێنەر:SakuraBot|SakuraBot]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:SakuraBot|لێدوان]]) ٠٨:٠٠، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) hkw4kyhzhf3vbvo3mgzzh1kkepec591 0 303891 1706805 1665927 2026-11-11T04:38:32Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (تەکنۆلۆژیا-کۆلکە، وزە-کۆلکە) 1706805 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=ئەیلوولی ٢٠٢٦}} [[پەڕگە:Müllberg Speyer - 2.JPG|وێنۆک|ھەڵگێڕەوەیەک]] '''ھەڵگێڕەوە''' ئامێرێکی [[ئێلیکترۆنیکی توان|ئێلیکترۆنیکی توانە]] کە [[لووزەوی ڕاستەوخۆ]] بە [[لووزەوی گەڕاوگەڕ]] دەگۆڕێ.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|title=IEEE 100: the authoritative dictionary of IEEE standards terms|date=٢٠٠٠|publisher=Standards Information Network, IEEE Press|isbn=978-0-7381-2601-2|editor-last=Institute of Electrical and Electronics Engineers|edition=حەوتەم|location=نیوویۆرک}}</ref> ھیچ [[توانی کارەبایی|توانێکی کارەبایی]] بەرھەم ناھێنێ، سەرچاوەی لووزەوە ڕاستەوخۆیەکە توانەکە دابین دەکا. ھەڵگێڕەوە پێچەوانەی [[ڕاستکەرەوە]] دەکا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Inverter frequently asked questions |ناونیشان=https://www.powerstream.com/inFAQ.htm |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=www.powerstream.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == {{پۆلی کۆمنز|DC/AC inverters}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|تەکنۆلۆژیا|وزە}} {{تەکنۆلۆژیا-کۆلکە}} {{وزە-کۆلکە}} [[پۆل:ھەڵگێڕەوەکان]] g8nmwuli2998jc8bmlnu1h0tgjhwi2u 0 304187 1706666 1692883 2026-11-10T21:09:59Z Bilalinfo 57400 /* فیلمۆگرافی */ 1706666 wikitext text/x-wiki {{short description|ئەکتەری ئێرانی (لەدایکبووی ١٩٩٢)}}{{Infobox person|name=پەرپێس ئەحمەدیە|image=Pardis Ahmadieh.jpg|image_upright=|caption=ئەحمەدیە لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجری ٢٠١٥|native_name=پردیس احمدیه|birth_name=|birth_date={{birth date and age|1992|06|29}}|birth_place=[[مەراغە]]، [[پارێزگای ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات|ئازەربایجانی ڕۆژھەڵات]]، ئێران|native_name_lang=Fa|other_names=|occupation=ئەکتەر|years_active=٢٠٠٦–ئێستا}} '''پەردیس ئەحمەدیە''' ({{langx|fa|پردیس احمدیه}}؛ لەدایکبووی ٢٩ی حوزەیرانی ١٩٩٢) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138509210205 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=www.sourehcinema.com |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase پرديس احمديه :.}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=پردیس احمدیه در "لامینور"|ناونیشان=https://www.ilna.news/بخش-%D9%81%D8%B1%D9%87%D9%86%DA%AF-%D9%87%D9%86%D8%B1-6/802629-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF%DB%8C%D9%87-%D8%AF%D8%B1-%D9%84%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%8BD9%88%D8%B1|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=خبرگزاری ایلنا|زمان=fa}}</ref> زیاتر بە ڕۆڵەکانی لە ''لاک قرمز'' (٢٠١٦) و ''[[پێستی شێر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|پێستی شێر]]'' (٢٠٢٢–٢٠٢٣) ناسراوە. چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە، لەوانە [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتێکی حافز]] و خەڵاتێکی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی شار، سەرەڕای پاڵێوراوکردنی بۆ خەڵاتی ماڵی سینەمای ئێران. == پیشە == === ٢٠٠٧–٢٠١٥: سەرەتای پیشە === لە تەمەنی ١٥ ساڵیدا، لەلایەن دەرھێنەر حەمید نێعمەتوڵڵاوە بۆ ڕۆڵگێڕان لە فیلمی ''Imitator of The Devil&#x20;'' (٢٠٠٧) بە ئەفشین سادقی ناسێنرا. دواتر لە ساڵی ٢٠١٠دا، لە دوو فیلمی ''پەپوولەکان'' و ''شکاو''دا ڕۆڵی گێڕا. وەک فرشتە لە درامای ''یادآوری'' ساڵی ٢٠١١دا بەشداری کرد. لە ساڵی ٢٠١٢ تا ٢٠١٥ لە سێ فیلم و فیلمێکی کورتدا ڕۆڵی گێڕا: ''شاراوە لە کراوەییدا'' (فیلمی کورت، ٢٠١٢)، ''ستۆدیۆی ئەکتەران'' (٢٠١٣)، ''سڵاو و خۆر،'' و ''ماڵی کچەکە''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://photokade.com/بیوگرافی-پردیس-احمدیه/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|زمان=fa-IR |سەردێڕ=بیوگرافی پردیس احمدیه، بازیگر، با عکس و ناگفته‌های زندگی}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.nazweb.ir/258628-%d8%a8%db%8c%d9%88%da%af%d8%b1%d8%a7%d9%81%db%8c-%d8%ac%d8%af%db%8c%d8%af-%d9%be%d8%b1%d8%af%db%8c%d8%b3-%d8%a7%d8%ad%d9%85%d8%af%db%8c%d9%87-%d9%87%d9%85%d8%b3%d8%b1%d8%b4.html |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=نازوب |سەردێڕ=بیوگرافی جدید پردیس احمدیه و همسرش ستاره نوظهور + تصاویر}}</ref> === ٢٠١٦: یەکەم ڕۆڵی سەرەکی === یەکەم ڕۆڵی سەرەکی خۆی لە فیلمی ''لاک قرمز'' (٢٠١٦)ی سەید جەمال سەید حاتەمیدا بەدەستھێنا، کە لە نێوان ٥٠٠ ئەکتەردا ھەڵبژێردرا کە تاووتوێی ڕۆڵەکەیان دەکرد. بە ڕۆڵگێڕانی لە فیلمەکەدا، سەرنجی ڕەخنەگرانی ڕاکێشا و ستایشیێکی زۆر کرا، خەڵاتی باشترین ئەکتەری ژنی لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی شار بردەوە، جگە لە پاڵێوراوکردنی بۆ خەڵاتی حافز و خەڵاتێکی ماڵی سینەمای ئێران. === ٢٠١٧–٢٠١٩: ڕۆڵە گرنگەکان === لەگەڵ [[نەوید محەممەدزادە]] و [[ئێلناز شاکردوست|ئێلناز شاکردۆست]] لە فیلمی ''خفه‌گی'' (٢٠١٧)ی فەرەیدوون جەیرانی ڕۆڵی گێڕا، کە دووەم پاڵێوراوکردنی خەڵاتی حافزی بۆ ھێنا. لە ساڵی ٢٠١٩دا، لەگەڵ باران کۆسەری، [[سارا بەھرامی]] و جەمشید ھاشمپوور لە فیلمی درامیی ''سەرکوت''دا ڕۆڵی گێڕا. لە ئەیلوولی ٢٠١٩دا، پەیوەندی بە دەستەی ئەکتەرانی فیلمی ''لامینۆر'' بە دەرھێنانی داریوش مێھرجوویی کرد. فیلمەکە لە ساڵی ٢٠٢٢ نمایشکرا. === ٢٠٢٠–ئێستا: ناسرانی بەربڵاو === لە ساڵی ٢٠٢٠دا لە فیلمی ''تومان'' بە دەرھێنانی مورتەزا فەرشباف ڕۆڵی گێڕا و ستایشی ڕەخنەگرانی بەدەستھێنا و خەڵاتی باشترین ئەکتەری ژنی لە ٢١ەمین خەڵاتەکانی حافز وەرگرت. لە ئەڵقەی پێنجەمی درامای ترسناکی ''ئەوان'' (٢٠٢١) لەگەڵ مجتبی پیرزادە هاوبەشە بەردەوامەکەی ڕۆڵی گێڕا. لە ٣ی ئەیلوولی ٢٠٢١دا، ڕاگەیەندرا کە ئەحمەدیە وەک لیلی لە زنجیرەی درامیی خەیاڵیی ''نۆبەی لیلی'' بە دەرھێنانی ڕووحوڵڵا حێجازی ڕۆڵ دەگێڕێت. لە ١٠ی حوزەیرانی ٢٠٢٢دا، ڕاگەیەندرا کە ئەحمەدیە وەک ساحل لە زنجیرەی درامیی تاوانکاریی ''[[پێستی شێر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|پێستی شێر]]'' لەگەڵ [[شەھاب حسێنی]]، [[هادی حیجازی‌فەر|ھادی حیجازی‌فە]] و پانتێئا بەھرام بە دەرھێنانی [[جەمشید مەحموودی]] ڕۆڵ دەگێڕێت. == فیلمۆگرافی == === سینەما === {| class="wikitable sortable" !ساڵ !ناوی فیلم !دەرهێنەر !ڕۆڵ |- | rowspan="2" |١٤٠٢ |پول و پارتی |سەعید سوەیلی |دونیا |- |دو روز دیرتر |ئەسغەر نەعیمی |مەریەم |- | rowspan="2" |١٣٩٨ |لامینور |داریوش مێهرجوویی |نادی |- |مجبوریم<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=پردیس احمدیه به «مجبوریم» پیوست |ڕێکەوت=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨ |ئیش=خبرگزاری ایسنا |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/97081808281/پردیس-احمدیه-به-مجبوریم-پیوست |زمان=fa}}</ref> |ڕەزا دەرمی |گوڵبەهار |- | rowspan="2" |١٣٩٧ |تومان<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=ارائه فیلم سینمایی «تومان» به جشنواره فجر و برلین |ڕێکەوت=٢٧ی ئابی ٢٠١٨ |ئیش=باشگاه خبرنگاران |ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/7049938/ارائه-فیلم-سینمایی-تومان-به-جشنواره-فجر-و-برلین |زمان=fa}}</ref> |مورتەزا فەرشباف |ئایلین |- |سرکوب<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=در جامعه‌ای که ناشایسته‌ها جایگاه‌ها را پرکنند، خشونت رایج می‌شود |ڕێکەوت=٦ی ئابی ٢٠١٩ |ئیش=خبرگزاری ایلنا |ناونیشان=https://www.ilna.ir/بخش-فرهنگ-هنر-6/794778-در-جامعه-ای-که-ناشایسته-ها-جایگاه-ها-را-پرکنند-خشونت-رایج-می-شود-گفتند-شخصیت-جمشید-هاشم-پور-در-فیلم-حذف-شود |زمان=fa}}</ref> |ڕەزا گۆران |پەروانە |- |٢٠١٦ |''[[خنکان (فیلم)|خنکان]]'' |فەرەیدوون جێرانی |نەسیم سازگار |- |١٣٩٤ |لاک قرمز |جەمال سەیدحاتەمی |ئەکرەم |- | rowspan="2" |١٣٩٣ |تگرگ و آفتاب |ڕەزا کەریمی |گوڵی |- |خانه دختر |شەهرام شاه حسێنی |ستارە |- |١٣٩٢ |دلم می‌خواد |بەهمەن فەرمانئارا |کچی سی‌دی‌فڕۆش |- |١٣٩٠ |کلاس هنرپیشگی |عەلیرەزا داوودنەژاد |نیکی |- |١٣٨٥ |مقلد شیطان |ئەفشین صادقی | |- |} === زنجیرە === {| class="wikitable sortable" !ساڵ !ناوی زنجیرە !دەرهێنەر !ڕۆڵ !پلاتفۆرمی بڵاوکەرەوە |- |١٤٠٥ |[[یەل (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|یەل]] |[[جەمشید مەحموودی|جەمشید مەحمودی]] | |[[فیلمنێت]] |- |١٤٠٤ |از یاد رفته |بورزو نیک‌نژاد |پەریسا ئەمین‌پوور | rowspan="2" |فیلم نێت |- |١٤٠١ |[[پێستی شێر (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|پێستی شێر]] |[[جەمشید مەحموودی|جەمشید مەحمودی]] |ساحل مەولایی |- |١٤٠١ |نوبت لیلی |رووحوڵڵا حوجازی |لیلی |[[نماوا]] |- |١٤٠٠ |آنها |مەهدی ئاقاجانی و میلاد جەرمووز |باران |فیلم نێت |- |} === شانۆ{{ژێدەر پێویستە|date=ئەپریلی ٢٠٢٢}} === {| class="wikitable sortable" !ساڵ !ناوی نمایش !دەرهێنەر |- |١٣٩٢ |ناتمام |سیما تیرئەنداز |- |١٣٩٤ |کشتن کفتر چاهی |ڕەزا حەدداد |- |١٤٠٣ |نبرد رستم و سهراب<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=چرا کنسرت نمایش «رستم و سهراب» را حتماً باید دید؟ |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٤ |ناونیشان=http://blbrd.ir/6244 |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئاداری ٢٠٢٥ |بڵاوکەرەوە=بیلبورد فارسی |زمان=fa}}</ref> |حوسێن پارسایی |} == خەڵاتەکان و کاندیدبوونەکان == {| class="wikitable sortable" |+ !ساڵ !پۆلێن !فێستیڤاڵ !خەڵات !فیلم |- |١٣٩٦ | rowspan="3" |باشترین ئەکتەری ژن |شەشەمین فێستیڤاڵی فیلمی شار | | rowspan="2" |لاک قرمز |- |١٣٩٦ |نۆزدەھەمین ڕێوڕەسمی ئاهەنگی گەورەی سینەمای ئێران | |- |١٤٠٠ |[[خەڵاتەکانی حافز|ئاهەنگی حافز]] | |تومان |} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|4963295}} == سەرچاوە == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Pardis Ahmadieh}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٢]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] [[پۆل:زیندووان]] 3oxf22fgflp2u9psswomslghg65sn31 0 304247 1706558 1692625 2026-11-10T18:09:51Z Bilalinfo 57400 خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی 1706558 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|image=Cause of death Unknown2.jpg|caption=پۆستەری ڕیکلامیی نێودەوڵەتی|name=هۆکاری مرگ: نادیار|native_name={{Infobox name module|fa|علت مرگ: نامعلوم}}|director=عەلی زەرنگار|producer=[[مەجید بەرزگەر]]|screenplay=عەلی زەرنگار|starring={{Plainlist| * بانیپال شووموون * [[عەلیرەزا سەنێفەر]] * [[نەدا جەبرائیلی]] * عەلی محەممەد ڕادمەنەش * زەکیکە بەهبەهانی * ڕەزا عەموزاد * سوهەیل باڤی }}|music=عیسا حەبیبزادە|cinematography=داوود مەەلەک حوسێنی|editing=حەمید نەجەفیڕاد|studio=ڕەینی پیکچەرز|distributor=[[ڕافت فیلمز]]|released={{Film date|df=yes|2023|6|13|[[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی شانگهای|شانگهای]]}}|runtime=١٠٤ خولەک|country=ئێران|language=فارسی}} '''''ھۆکاری مردن: نادیار''''' ({{langx|fa|علت مرگ: نامعلوم|Ellat-e Marg: Nâmaloum|italic=yes}}) فیلمێکی [[فیلمی دراما|درامای]] [[فیلمی ڕێگا|ڕێگاییی]] ئێرانیی ساڵی ٢٠٢٣یە کە لە نووسین و دەرهێنانی عەلی زەرنگار و بەرھەمھێنانی [[مەجید بەرزگەر|مەجید بەرزگەڕە]]. فیلمەکە کە بانیپال شووموون، عەلیرەزا سەنێفەر و [[نەدا جەبرائیلی]] ڕۆڵی سەرەکی تێدا دەگێڕن، چیرۆکی حەوت سەرنشین دەگێڕێتەوە کە گەشت دەکەن بەناو [[بیابانی دەشتی لووت|دەشتی لوت]] لە [[ئێران]]، و گەشتەکەیان تێکدەچێت کاتێک یەکێکیان بە شێوەیەکی لەناکاو دەمرێت، ئەمەش کۆمەڵەکە دەخاتە نێو دڵەڕاوکێیەکی ئەخلاقییەوە دوای دۆزینەوەی بڕێک پارەی شاراوە لەسەر تەرمەکە. فیلمەکە بۆ یەکەمجار لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی شانگهای لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ نمایشکرا، کە لەوێ خەڵاتی باشترین وێنەگرتنی سینەمایی لە پێشبڕکێی بەهرەمەندە نوێییەکانی ئاسیا بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.siff.com/english/content?aid=2023061301 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Shanghai International Film Festival |زمان=en |سەردێڕ=Asian New Talent Award Winners Announced at Shanghai International Film Festival}}</ref> دواتر لە فێستیڤاڵە نێودەوڵەتییە سەرەکییەکانی وەک فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی هۆف لە [[ئەڵمانیا]]، فێستیڤاڵی تۆرینۆ ئەندەرگراوند لە [[ئیتاڵیا|ئیتالیا]]، و فێستیڤاڵی فیلمی ئێرانی لە [[زوریخ]] نمایشکرا، کە لەوێدا خەڵاتی شێری زێڕینی [[کورووشی مەزن|کوروشی]] بۆ باشترین فیلمی درێژ بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/517990/Iran-submits-Cause-of-Death-Unknown-to-2026-Oscars-in-best |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Tehran Times |زمان=en |سەردێڕ=Iranian Film Festival Zurich Announces Winners}}</ref> زەرنگار چەندین ڕێزلێنانی نیشتمانیی وەرگرت، لەوانە باشترین دەرهێنەر و باشترین سیناریۆی ڕەسەن لە ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران لە ساڵی ٢٠٢٥. لە هەمان ساڵدا، هۆکاری مرگ: نادیار لەلایەن دەزگای سینەمایی فارابییەوە وەک نوێنەری فەرمیی ئێران بۆ [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]] لە نود و هەشتەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار ھەڵبژێردرا، بەڵام کاندید نەکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Roxborough |یەکەم=Scott |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/iran-picks-cause-of-death-unknown-for-oscar-race-1236372443/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US |سەردێڕ=Oscars: Iran Picks ‘Cause of Death: Unknown’ as Best International Feature Submission}}</ref> == چیرۆک == ڤانێک کە حەوت سەرنشینی هەڵگرتووە بەناو [[بیابانی دەشتی لووت|دەشتی لوتی]] بەرین لە [[ئێران]] گەشت دەکات کاتێک گەشتەکەیان ئاڕاستەیەکی چاوەڕواننەکراو وەردەگرێت دوای ئەوەی یەکێک لە گەشتیاران بە شێوەیەکی لەناکاو دەمرێت. بەهۆی نەبوونی هیچ پزیشکێک بۆ دەرکردنی بڕوانامەی مردن، داوای هاوکاری کۆمەڵەکە ڕەتدەکەرێتەوە و لە ناوەڕاستی چۆڵەوانییەکی وێراندا گیر دەخۆن. کە شەو دادێت، پشکنین بۆ کەلوپەلەکانی کۆچکردووەکە دەکەن بە هیوای دۆزینەوەی ناسنامەیەک یان زانیاری پەیوەندیکردن، بەڵام ئەوەی دەیدۆزنەوە قەیرانەکەیان قووڵتر دەکاتەوە. ترس، گومان، و گرژیی ئەخلاقی دەست دەکات بە لێکترازانی کۆمەڵەکە کاتێک هەوڵ دەدەن بڕیار بدەن چی ڕاستە و چی نا ڕاستە تا بەیانی بە زیندوویی دەیانھێڵێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://raftfilms.com/films/cause-of-death-unknown/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Raft Films |سەردێڕ=Cause of Death: Unknown |بڵاوکەرەوە=Raft Films}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://home-of-films.com/en/festival-film/cause-of-death-unknown/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Hof International Film Festival |سەردێڕ=Cause of Death: Unknown}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://letterboxd.com/film/cause-of-death-unknown-2023/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Letterboxd |سەردێڕ=Cause of Death: Unknown (2023)}}</ref> == ئەکتەرەکان == * بانیپال شووموون لە ڕۆڵی ئەحمەد، شۆفێری ڤانەکە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://raftfilms.com/films/cause-of-death-unknown/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Raft Films |سەردێڕ=Cause of Death: Unknown}}</ref> * عەلیرەزا سەنێفەر لە ڕۆڵی ناسر، سەرنشینێک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://home-of-films.com/en/festival-film/cause-of-death-unknown/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Hof International Film Festival |سەردێڕ=Cause of Death: Unknown – Cast}}</ref> * [[نەدا جەبرائیلی]] لە ڕۆڵی بەهار، سەرنشینێک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imdb.com/name/nm5781340/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=IMDb |سەردێڕ=Neda Jebraeili}}</ref> * عەلی محەممەد ڕادمەنەش لە ڕۆڵی مەجید، سەرنشینێک.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imdb.com/name/nm9513449/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=IMDb |سەردێڕ=Ali Mohammad Radmanesh}}</ref> * زەکیکە بەهبەهانی لە ڕۆڵی نەجوە، سەرنشینێک. * ڕەزا عەموزاد لە ڕۆڵی ئیسماعیل، سەرنشینێک. * سوهەیل باڤی لە ڕۆڵی پەیمان، سەرنشینێک. * سەعید ڕەزاییکیا لە ڕۆڵی تەرمەکە، گەشتیارە کۆچکردووەکە. * مەنسوور غەنیجاهەد لە ڕۆڵی پۆلیس. * محەممەدرەزا حوسێنیان لە ڕۆڵی پۆلیس. * ئەشکان عاشووری لە ڕۆڵی شۆفێر. * سەحەر بابایی لە ڕۆڵی ژنی [[بەلۆچەکان|بەلووچ]] (ڕۆڵی کورت). == بەرھەمھێنان == ''ھۆکاری مردن: نادیار'' لە نووسین و دەرھێنانی عەلی زەرنگارە، کە یەکەم دەستپێکی کارکردنی بوو وەک دەرھێنەری فیلمی درێژ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://raftfilms.com/films/cause-of-death-unknown/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Raft Films |سەردێڕ=Cause of Death: Unknown}}</ref> زەرنگار لە ساڵی ١٩٨٣ لە تاران لەدایکبووە، پێشتر وەک شاعیر و سیناریۆنووس ناسرابوو. دوو جار پاڵێوراو کراوە بۆ خەڵاتی باشترین سیناریۆ لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] — یەکەمیان بۆ فیلمی ''چوارشەممە، ٩ی ئایار'' (٢٠١٤) و دواتر بۆ فیلمی ''بێ ڕێکەوت، بێ ئیمزا'' (٢٠١٦)، کە ئەمەی دووەمیان چەندین خەڵاتی نێودەوڵەتی بەدەستھێنا، لەوانە خەڵاتی باشترین نووسین لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ستۆکھۆڵم.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imdb.com/name/nm7860268/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=IMDb |سەردێڕ=Ali Zarnegar – Biography}}</ref> فیلمەکە لە بەرھەمھێنانی مەجید بەرزگەڕە، کە کەسایەتییەکی دیاری سینەمای سەربەخۆی ئێرانییە و بە فیلمەکانی ''پەروێز'' (٢٠١٢) و ''باران لەو شوێنەی بیوێت دەبارێت'' (٢٠٢٠) ناسراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imdb.com/name/nm2901060/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=IMDb |سەردێڕ=Majid Barzegar}}</ref> بەرزگەڕ سیناریۆکەی بە "تەواو ورد و بەھێز ھۆنراوە" وەسف کرد، و ئاماژەی بەوەدا کە شوێنی بەرتەسکی فیلمەکە دەرفەتی داوە بۆ "چڕییەکی ئەخلاقیی دەگمەن." بەرھەمھێنانی فیلمەکە لەلایەن ڕەینی پیکچەرز ئەنجامدرا، و کۆمپانیای ڕافت فیلمز سەرپەرشتی فرۆشتنی نێودەوڵەتی و دابەشکردنی کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://faranemaa.ir/cause-of-death-unknown-interview/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Faranemaa |سەردێڕ=The Success of “Cause of Death: Unknown” Is a Victory for Iran's Independent Cinema}}</ref> وێنەگرتنی سینەمایی لەلایەن داوود مەەلەک حوسێنییەوە بەڕێوەچوو، کە دیمەنە سەرنجڕاکێشەکانی ھەم چۆڵەوانییە بەرفراوانەکەی [[بیابانی دەشتی لووت|دەشتی لوتی]] و ھەم شوێنە بەرتەسکەکەی ناو [[ڤان|ڤانەکەی]] تۆمارکردووە. کارەکەی خەڵاتی باشترین وێنەگرتنی سینەمایی لە پێشبڕکێی بەھرەمەندە نوێییەکانی ئاسیای ساڵی ٢٠٢٣ی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی شانگهای بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.siff.com/english/content?aid=2023061301 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Shanghai International Film Festival |سەردێڕ=Asian New Talent Award Winners Announced at Shanghai International Film Festival}}</ref> مۆنتاژی فیلمەکە لەلایەن حەمید نەجەفیڕاد ئەنجامدرا، بە مۆسیقایەکی ھێمنی عیسا حەبیبزادە، و دیزاینی دەنگ لەلایەن عەلیرەزا عەلەوییان، کە یەکێکە لە ناودارترین میکسەرەکانی دەنگ لە ئێران.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imdb.com/name/nm4124561/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=IMDb |سەردێڕ=Alireza Alavian – Profile}}</ref> بەپێی ڕاپۆرتەکان، فیلمەکە لە سەرەتادا لە ٤٠ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] (٢٠٢٢) وەرگیرا، بەڵام دواتر چەند ڕۆژێک پێش نمایشکردنی بە ھۆکاری نەزانراو لەلایەن بەرپرسانی ئێرانییەوە لە بەرنامەکە لابرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202509160191 |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran International |سەردێڕ=Iran selects 'Cause of Death: Unknown' as official Oscar submission}}</ref> زەرنگار ڕەخنەی لەم بڕیارە گرت و ڕایگەیاند کە "سینەمای کۆمەڵایەتی ڕەنگدانەوەی کۆمەڵگەیە" و بێدەنگکردنی فیلمسازان تەنیا بێھیوایی خەڵک قووڵتر دەکاتەوە. فیلمەکە بە شێوەیەکی سەربەخۆ تەواو کرا و بووە ھێمایەک بۆ خۆڕاگریی ھونەری لە ناو ژینگەی بەرتەسکی سینەمایی ئێراندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/517990/Iran-submits-Cause-of-Death-Unknown-to-2026-Oscars-in-best |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Tehran Times |سەردێڕ=Iran submits “Cause of Death: Unknown” to 2026 Oscars in Best International Feature Film Category}}</ref> == نمایش کردن == فیلمەکە بۆ یەکەمجار لە ئاستی جیهاندا لە ١٣ی حوزەیرانی ٢٠٢٣ لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی شانگهای لە پێشبڕکێی بەهرەمەندە نوێییەکانی ئاسیا نمایشکرا، کە دواتر خەڵاتی باشترین وێنەگرتنی سینەمایی بۆ داوود مەلەک حوسێنی بەدەستھێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ناونیشان=https://www.siff.com/english/content?aid=101230617141411439756204521033733940 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Shanghai International Film Festival |سەردێڕ=Winners of the 25th SIFF Asian New Talent Award}}</ref> یەکەم نمایشکردنی لە ئەورووپا لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی هۆف لە ئەڵمانیا لە تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ بەڕێوەچوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://home-of-films.com/en/festival-film/cause-of-death-unknown/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Hof International Film Festival |سەردێڕ=CAUSE OF DEATH: UNKNOWN}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٤دا فیلمەکە بەردەوام بوو لە بەشداریکردنی لە فێستیواڵەکانی ئەورووپا و ئەمریکای باکوور: لە فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی سالێنتۆ ([[ئیتاڵیا|ئیتالیا]])،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://salentofilmfestival.com/selected-feature-films/?lang=en |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Salento International Film Festival |سەردێڕ=Selected Feature Films – SIFF}}</ref> فێستیڤاڵی تۆرینۆ ئەندەرگراوند سینێفێست (ئیتالیا) کە خەڵاتی باشترین فیلمی بەدەستهێنا —،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|ناونیشان=https://www.instagram.com/p/DA0cCwaNJPF/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Torino Underground Cinefest (official Instagram) |سەردێڕ=Feature Film Awards 2024}}</ref> فێستیڤاڵی فیلمی ئێرانی لە زوریخ ([[سویسڕا|سویسرا]])،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.iranianfilmfestival.ch/films/cause-of-death-unknown/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Iranian Film Festival Zurich |سەردێڕ=Cause Of Death: Unknown – IFF Zurich}}</ref> فێستیڤاڵی فیلمی جیرۆنا ([[ئیسپانیا]])،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imdb.com/name/nm7860268/awards/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=IMDb |سەردێڕ=Ali Zarnegar – Awards}}</ref> فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی پیجن ([[ئایسلەند]])،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://raftfilms.com/films/cause-of-death-unknown/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Raft Films |سەردێڕ=Cause Of Death: Unknown selected for PIFF (round-up)}}</ref> و فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی مونادنۆک ([[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]]) نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://moniff2024.eventive.org/films |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Monadnock International Film Festival |سەردێڕ=Film Guide – MONIFF 2024}}</ref> لە ئەیلوولی ٢٠٢٤، خەڵاتی شێری زێڕینی [[کورووشی مەزن|کوروشی]] (باشترین فیلمی درێژ) لە فێستیڤاڵی فیلمی ئێرانی لە [[زوریخ]] بەدەستهێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.imdb.com/event/ev0029935/2024/1/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=IMDb |سەردێڕ=Iranian Film Festival Zurich (2024) – Winners}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٥، فیلمەکە خەڵاتی فیلمی دڵخوازی بینەرانی لە سێیەمین فێستیڤاڵی فیلمی ئێرانی لە [[نیوویۆرک|نیویۆرک]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.iranintl.com/en/202509160191 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=Iran International |سەردێڕ="Cause Of Death: Unknown" Wins Audience Award in NY}}</ref> دواتر لەلایەن دەزگای سینەمایی فارابییەوە وەک نوێنەری فەرمیی ئێران بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|نەوەد و هەشتەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار]] ھەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Roxborough |یەکەم=Scott |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٥|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/iran-picks-cause-of-death-unknown-for-oscar-race-1236372443/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US |سەردێڕ=Oscars: Iran Picks ‘Cause of Death: Unknown’ as Best International Feature Submission}}</ref> == خەڵاتەکان و کاندیدبوونەکان == {| class="wikitable plainrowheaders sortable" style="width:100%; text-align:center;" ! scope="col" |خەڵات ! scope="col" |ڕێکەوتی مەراسیم ! scope="col" |پۆلێن ! scope="col" |وەرگر(ەکان) ! scope="col" class="unsortable" |ئەنجام ! scope="col" class="unsortable" |سەرچاوە |- ! rowspan="4" scope="row" |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی شانگهای | rowspan="4" |٢٠٢٣ |باشترین فیلم |عەلی زەرنگار | {{nom}} | rowspan="3" | |- |باشترین دەرهێنەر |عەلی زەرنگار | {{nom}} |- |باشترین وێنەگرتنی سینەمایی |داوود مەەلەک حوسێنی | {{won}} |- |باشترین دەرهێنەر |عەلی محەممەد ڕادمەنەش | {{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|سەردێڕ=Winners of Asian New Talent under Golden Goblet Awards Announced' |ناونیشان=https://www.siff.com/english/content?aid=101230617141411439756204521033733940/ |وێبگە=Shanghai film festival}}</ref> |- ! rowspan="1" scope="row" |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی هۆف | rowspan="1" |٢٠٢٣ |باشترین فیلم |عەلی زەرنگار | {{nom}} | |- ! rowspan="1" scope="row" |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی سالێنتۆ | rowspan="1" |٢٠٢٤ |باشترین فیلم |عەلی زەرنگار | {{nom}} | |- ! rowspan="1" scope="row" |فێستیڤاڵی تۆرینۆ ئەندەرگراوند سینێفێست | rowspan="1" |٢٠٢٤ |باشترین فیلم |عەلی زەرنگار | {{won}} | |- ! rowspan="1" scope="row" |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی مونادنۆک | rowspan="1" |٢٠٢٤ |باشترین فیلم |عەلی زەرنگار | {{nom}} | |- ! rowspan="1" scope="row" |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی پیجن | rowspan="1" |٢٠٢٤ |باشترین فیلم |عەلی زەرنگار | {{nom}} | |- ! rowspan="1" scope="row" |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی جیرۆنا | rowspan="1" |٢٠٢٤ |باشترین فیلم |عەلی زەرنگار | {{nom}} | |- ! rowspan="1" scope="row" |فێستیڤاڵی فیلمی ئێرانی لە [[زوریخ]] | rowspan="1" |٢٠٢٤ |باشترین فیلم |عەلی زەرنگار | {{won}} | |- ! rowspan="1" scope="row" | | rowspan="1" |٢٠٢٤ |باشترین فیلم |عەلی زەرنگار | {{nom}} | |- ! rowspan="1" scope="row" |فێستیڤاڵی فیلمی ئێرانی لە نیویۆرک | rowspan="1" |٢٠٢٤ |باشترین فیلم |عەلی زەرنگار | {{nom}} | |- ! rowspan="6" scope="row" |[[جەژنی سینەمای ئێران]] | rowspan="6" |٢٠٢٥ |باشترین فیلم |مەجید بەرزگەڕ | {{won}} | rowspan="6" | |- |باشترین دەرهێنەر |عەلی زەرنگار | {{won}} |- |باشترین سیناریۆ |عەلی زەرنگار | {{won}} |- |باشترین ئەکتەری پیاو |بانیپال شووموون | {{won}} |- |باشترین ئەکتەری یاریدەدەر |عەلیرەزا سەنێفەر | {{won}} |- |باشترین دەنگ |عەلیرەزا عەلەوییان | {{nom}} |- ! rowspan="9" scope="row" |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] | rowspan="9" |٢٠٢٥ |باشترین ڕۆڵگێڕانی ئەکتەری ژنی یاریدەدەر (خەڵاتی دەستەی داوەران) |زەکیکە بەهبەهانی | {{nom}} | rowspan="9" | |- |باشترین ڕۆڵگێڕانی ئەکتەری پیاوی یاریدەدەر (خەڵاتی دەستەی داوەران) |عەلیرەزا سەنێفەر | {{nom}} |- |باشترین ڕۆڵگێڕانی ئەکتەری پیاوی یاریدەدەر (خەڵاتی دەستەی داوەران) |عەلی محەممەد ڕادمەنەش | {{nom}} |- |باشترین دەستکەوت لە دەرهێنانی (خەڵاتی دەستەی داوەران) |عەلی زەرنگار | {{won}} |- |باشترین سیناریۆی ڕەسەن (خەڵاتی دەستەی داوەران) |عەلی زەرنگار | {{won}} |- |باشترین فیلمی ساڵ (خەڵاتی دەستەی داوەران) |مەجید بەرزگەڕ | {{won}} |- |باشترین ڕۆڵگێڕانی ئەکتەری پیاوی سەرەکی (خەڵاتی تایبەت) |بانیپال شووموون | {{won}} |- |باشترین ڕۆڵگێڕانی ئەکتەری پیاوی یاریدەدەر (خەڵاتی تایبەت) |عەلیرەزا سەنێفەر | {{won}} |- |باشترین ڕۆڵگێڕانی ئەکتەری پیاوی سەرەکی (خەڵاتی دەستەی داوەران) |بانیپال شووموون | {{nom}} |} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|21094124|ھۆکاری مردن: نادیار}} == سەرچاوەکان == <references /> [[پۆل:فیلمەکان کە لە ئێران داندراون]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] 9mvwpp09hz3lw8u28xwmmxacfn439sd 0 304695 1706652 1692270 2026-11-10T20:30:44Z Bilalinfo 57400 /* ئەکتەرەکان */ 1706652 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=تۆوی ترێ|image=|image_size=|caption=پۆستەری فیلم|director=[[ئیبراھیم ئیبراھیمیان]]|producer=[[ئیبراھیم ئیبراھیمیان]]|writer=محەممەدعەلی حسێنی{{-}}[[ئیبراھیم ئیبراھیمیان]]|starring=[[ڕەزا عەتاران]]{{-}} [[نەوید محەممەدزادە]] {{-}} [[مێھرداد سدیقیان]]{{-}} [[گلارە عەباسی]] {{-}} [[پانتا پەناھیھا]] {{-}} [[پەردیس پورعابدینی]] {{-}} [[سابر ئابر]] {{-}} [[مەسعوود کەرامەتی]]|music=|cinematography=|editing=|studio=عامریان فیلم|distributor=عامریان فیلم|released=۲۰ی ئەیلوولی ۲۰۲٦|runtime=|language=فارسی|country=[[ئێران]]|budget=|gross=}} '''تۆوی ترێ''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: دانه‌های انگور; بە [[زمانی ئینگلیزی|ئینگلیزی]]:Black Wine) فیلمێکی درامی کۆمەڵایەتییە لە دەرھێنانی [[ئیبراھیم ئیبراھیمیان]]، نووسینی [[ئیبراھیم ئیبراھیمیان]] و محەممەدعەلی حسێنی، و بەرھەمھێنانی ئیبراھیم عامریان کە لە ساڵی ٢٠٢٥ بەرھەم ھێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=آغاز اکران بی‌سروصدای «دانه‌های انگور» و «سرزمین فرشته‌ها» از امروز، یکشنبه ۲۹ شهریور/ خیز بلند برای اسکار؟ |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/live/2277319/%D8%A2%D8%BA%D8%A7%D8%B2-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%D9%88%D8%B5%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%88%D8%B1-%D9%88-%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%A7%D8%B2 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> ئەم فیلمە بۆ ڕکابەری لە پڕۆسەی ھەڵبژاردنی نوێنەری سینەمای ئێران بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکار]]، لە ۲۰ی ئەیلوولی ۲۰۲٦ بە شێوەیەکی سنووردار نمایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1405062919638/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%88%D8%B1-%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%B1-%D9%88-%D8%B5%D8%AF%D8%A7-%D8%A7%DA%A9%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.isna.ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=دانه‌های انگور؛ مدعی تازه برای اسکار |ناونیشان=https://www.hamshahrionline.ir/photo/1071287/%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%88%D8%B1-%D9%85%D8%AF%D8%B9%DB%8C-%D8%AA%D8%A7%D8%B2%D9%87-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D8%B1 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=همشهری آنلاین |بڵاوکەرەوە=همشهری آنلاین، سایت خبری روزنامه همشهری {{!}} hamshahrionline |زمان=fa}}</ref> == ئەکتەرەکان == * [[ڕەزا عەتاران]] * [[نەوید محەممەدزادە|نەوید محەمەدزادە]] * [[مێھرداد سدیقیان]] * [[گلارە عەباسی]] * [[پانتا پەناھیھا]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پانته‌آ پناهی‌ها و پردیس پورعابدینی به «دانه‌های انگور» پیوستند |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6681127/%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%87-%D8%A2-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%88%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> * [[پەردیس پورعابدینی|پەردیس پورعابدی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٥|سەردێڕ=پانته‌آ پناهی‌ها و پردیس پورعابدینی به «دانه‌های انگور» پیوستند |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6681127/%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%87-%D8%A2-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D9%87%D8%A7-%D9%88-%D9%BE%D8%B1%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D9%BE%D9%88%D8%B1%D8%B9%D8%A7%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D9%86%DA%AF%D9%88%D8%B1-%D9%BE%DB%8C%D9%88%D8%B3%D8%AA%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> * [[سابر ئابر]] * [[مەسعوود کەرامەتی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} * [https://www.mehrnews.com/news/6675603/ مەھرداد سدیقیان و گەلارە عەباسی لە «دەنکەکانی ترێ» بوونە ھاوئەکتەر] ئاژانسی دەنگوباسی مێھر * [https://www.mehrnews.com/news/6681127/ پانەتەئا پەناھیھا و پەردیس پورعابدی پەیوەست بوون بە «دەنکەکانی ترێ»] ئاژانسی دەنگوباسی مێھر * [https://www.isna.ir/news/1405062919638/ پەخشکردنی بێ دەنگودەنگی فیلمێک بە بەشداریی عەتاران و نەوید محەممەدزادە] ئیسنا * [https://www.isna.ir/news/1404092214644/ سابیر ئەبەر و مەسعود کەرامەتی لە «دەنکەکانی ترێ»] ئیسنا == بەستەری دەرەکی == [https://www.imdb.com/title/tt46659848/?ref_=nm_flmg_job_1_accord_2_cdt_t_1 تۆوی ترێ] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] t1i8disstqfwqiyjqc0uc7sd91uay6r 0 304809 1706553 1703707 2026-11-10T18:05:08Z Bilalinfo 57400 خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی 1706553 wikitext text/x-wiki {{Infobox award|name=بەشداربووانی باشترین فیلمی نێودەوڵەتیی ٢٠٢٦|image=|caption=|award1_type=براوەی ئۆسکار|award1_winner=دیاری نەکراوە|award2_type=بەشداربووان|award2_winner=٩١ (بەردەوامە)|award3_type=یەکەم دەرکەوتنەکان|award3_winner=٢ (بەردەوامە)}} ئەمە '''پێڕستی بەشداربووانی ٩٩ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکارە بۆ [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]]'''. [[ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جووڵاو]] (AMPAS) داوای لە پێشەسازییەکانی فیلم لە وڵاتە جیاوازەکان کردووە تا باشترین فیلمی خۆیان بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی بنێرن بۆ ھەر ساڵێک لەو کاتەوەی خەڵاتەکە لە [[٢٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار|١٩٥٦]] دامەزراوە.<ref name="HistPg2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oscars.org/aboutacademyawards/history02.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080622191328/http://www.oscars.org/aboutacademyawards/history02.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٤|سەردێڕ=مێژووی خەڵاتەکانی ئۆسکار – پەڕەی ٢ |بڵاوکەرەوە=[[ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> خەڵاتەکە ساڵانە لەلایەن ئەکادیمیاوە پێشکەش بە فیلمێکی درێژ دەکرێت کە لە دەرەوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەرھەم ھێنراوە و بە شێوەیەکی سەرەکی ئەو فیلمانەن کە دیالۆگی نا ئینگلیزی تێدایە.<ref name="HistPg2"/><ref name="Rules">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oscars.org/sites/oscars/files/89aa_rules.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161002114822/https://www.oscars.org/sites/oscars/files/89aa_rules.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ئیش=ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو |سەردێڕ=یاسای سێزدەھەم: یاسا تایبەتەکان بۆ خەڵاتی فیلمی زمانی بیانی |بڵاوکەرەوە=[[ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> کۆمیتەی خەڵاتی فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی سەرپەرشتی پڕۆسەکە دەکات و پێداچوونەوە بە ھەموو فیلمە پێشکەشکراوەکاندا دەکات.<ref name="Rules"/> پێشتر ناوی ئەم پۆلێنە باشترین فیلمی زمانی بیانی بوو، بەڵام لە نیسانی ٢٠١٩دا گۆڕدرا بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی، دوای ئەوەی ئەکادیمیا وشەی «بیانی»ی بە بەسەرچوو زانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.forbes.com/sites/jeffewing/2019/04/24/academy-announces-rule-changes-for-92nd-oscars/#7b9d85ac3d5b |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190527181952/https://www.forbes.com/sites/jeffewing/2019/04/24/academy-announces-rule-changes-for-92nd-oscars/#7b9d85ac3d5b |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی ئایاری ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی تەممووزی ٢٠١٩|ئیش=فۆربس |سەردێڕ=ئەکادیمیا گۆڕانکاری لە یاساکانی ٩٢ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار ڕادەگەیەنێت |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دەستپێکردن لە ٩٩ەمین مەراسیمدا، یاساکانی پرۆسەی پێشکەشکردن گۆڕانکارییان بەسەردا ھات کە ڕێگە دەدات بەو فیلمەی بە زمانی نا ئینگلیزین پێشکەش بکرێن ئەگەر خەڵاتێکی شایستەیی لە فێستیڤاڵێکی نێودەوڵەتی فیلمدا بباتەوە. ئەم فێستیڤاڵانە و خەڵاتە تایبەتەکانیان بریتی دەبن لە: [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بەرلین|بەرلینالە]] ([[ورچی زێڕین|پۆلی ورچی زێڕین]]), [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بوسان|بوسان]] (خەڵاتی باشترین فیلم), [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|کان]] (نخلی زێڕین), [[فێستیڤاڵی فیلمی سەندانس|سەندانس]] (سینەمای جیھانی خەڵاتی گەورەی دەستەی دادوەرانی درامی و بەڵگەنامەیی)،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.sundance.org/blogs/what-to-know-about-the-2027-sundance-film-festival/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en-US |سەردێڕ=ئەوەی پێویستە بیزانیت دەربارەی فێستیڤاڵی فیلمی سەندانسی ٢٠٢٧ |بڵاوکەرەوە=[[پەیمانگای سەندانس]]}}</ref> [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی تۆرنتۆ|تۆرنتۆ]] (Platform Prize) و [[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز|ڤێنیز]] ([[شێری زێڕین]]).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hammond |یەکەم=Pete |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٦|ناونیشان=https://deadline.com/2026/05/oscar-rules-chbanges-2026-acting-international-film-1236878201/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=دیدلاین |زمان=en-US |سەردێڕ=گۆڕانکاری لە یاساکانی ئۆسکار: بزووتنەوەی گەورە لە پۆلێنەکانی ئەکتەری و فیلمی نێودەوڵەتی}}</ref> بۆ ٩٩ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار، پێویستە ئەو فیلمە پێشکەشکراوانە بۆ یەکەمجار لەنێوان ١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٥ و ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ لە سینەماکانی وڵاتەکانی خۆیاندا نمایش کرابن. دوا وادە بۆ پێشکەشکردن بۆ ئەکادیمیا ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ دەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.oscars.org/sites/oscars/files/2026-05/99th_oscars_complete_rules.pdf?VersionId=84FilOcTNI7wpFAxl56.8xesZyP5.UWl |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئایاری ٢٠٢٦|وێبگە=Oscars.org |زمان=en-US |سەردێڕ=شایستەیی ٩٩ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار}}</ref> [[قوبرس]]<ref name="Cyprus"/> و [[ئێلسالڤادۆر|ئێل سالڤادۆر]]<ref name="ElSalvador"/> بۆ یەکەمجار فیلمیان پێشکەش کرد، لەکاتێکدا [[سریلانکا]] بۆ یەکەمجار لە دوای ٢٠٠٩ەوە فیلمێکی پێشکەش کرد. == پێشکەشکراوەکان == {|class="wikitable sortable" width="98%"} !وڵاتی پێشکەشکەر !ناوی فیلم لە پێشکەشکردندا !ناوی ڕەسەن !زمان(ەکان) !دەرھێنەر(ەکان) !ئەنجام |- | {{Flag|Albania}} |data-sort-value="State Film, A" | ''A State Film''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='“FILM I SHTETIT”, nga Roland Sejko, është propozimi i Shqipërisë për Çmimet Oscar® 2027 |ناونیشان=https://qkk.al/film-i-shtetit-eshte-propozimi-i-shqiperise-per-cmimet-oscar-2027/ |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Qendra Kombëtare e Kinematografisë |زمان=Albanian}}</ref> | ''Film di Stato'' / ''Film i Shtetit'' | ئەڵبانی | data-sort-value="Sejko, Roland" | Roland Sejko | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Algeria}} | ''Roqia''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=فیلم "رقیة" یمثل الجزائر فی سباق الأوسکار |ناونیشان=https://www.elkhabar.com/culture/فیلم-رقیة-یمثل-الجزائر-فی-سباق-الأوسکار-ال-99-274838 |ڕێکەوت=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[El Khabar]] |زمان=Arabic}}</ref> | رقیة | [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]] | data-sort-value="Koussim, Yanis" | {{ill|Yanis Koussim|fr|Yanis Koussim}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Argentina}} | data-sort-value="Virgin of the Quarry Lake, The" | ''The Virgin of the Quarry Lake''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ="La virgen de la tosquera" de Laura Casabé representará a la Argentina en los Oscar |ناونیشان=https://www.minutouno.com/espectaculos/la-virgen-la-tosquera-laura-casabe-representara-la-argentina-los-oscar-n6327706 |ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=MinutoUno.com |زمان=es}}</ref> | ''La virgen de la tosquera'' | [[زمانی ئیسپانی|ئیسپانی]] | data-sort-value="Casabé, Laura" | {{ill|Laura Casabé|es|Laura Casabé}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Armenia}} | ''In the Land of Arto''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='In the Land of Arto': Tamara Stepanyan's feature film to be nominated for Oscars |ناونیشان=https://www.panorama.am/en/news/2026/09/04/Tamara-Stepanyan-film/3168077 |ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Panorama.am |زمان=en}}</ref> | ''Le Pays d'Arto'' / Արտոյի Երկւրը | فەڕەنسی، ئەرمەنی، ئینگلیزی | data-sort-value="Stepanyan, Tamara" | Tamara Stepanyan | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Australia}} | colspan="2" | ''First Light''<ref name="1:hr">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oscars-2027-australia-first-light-international-feature-film-1236696323/ |سەردێڕ=Oscars: Australia Picks ‘First Light’ as International Feature Contender (Exclusive) |نووسەر=Scott Roxborough |وێبگە= [[The Hollywood Reporter]] |ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان= ١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en-us}}</ref> | فیلیپینی | data-sort-value="Robinson, James J." | James J. Robinson | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Austria}} | colspan="2" | ''Rose''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=99. Oscars: "Rose" vertritt Österreich im Rennen um den Auslandsoscar |ناونیشان=https://www.derstandard.at/story/3000000335644/99-oscars-rose-vertritt-oesterreich-im-rennen-um-den-auslandsoscar |ڕێکەوت=١٤ی ئابی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Der Standard]] |زمان=de-AT}}</ref> | ئەڵمانی | data-sort-value="Schleinzer, Markus" | Markus Schleinzer | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Bangladesh}} | ''Roid''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ='Roid' to represent Bangladesh in 99th Oscars |ناونیشان=https://www.tbsnews.net/splash/roid-represent-bangladesh-99th-oscars-1555246 |ڕێکەوت=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The Business Standard]] |زمان=en}}</ref> | রইদ | بەنگالی | data-sort-value="Rahman Sumon, Mejbaur" | Mejbaur Rahman Sumon | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Belgium}} | colspan="2" | ''Coward''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Van Gils |یەکەم=Lieven |دوایین٢=Grommen |یەکەم٢=Stefan |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oorlogsfilm 'Coward' van Lukas Dhont wordt Belgische inzending voor Oscars |ناونیشان=https://www.vrt.be/vrtnws/nl/2026/08/25/oscars-belgische-inzending/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[VRT NWS]] |زمان=nl}}</ref> | فەڕەنسی، ھۆڵەندی | data-sort-value="Dhont, Lukas" | Lukas Dhont | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Bolivia}} |data-sort-value="Condor Daughter, The" | ''The Condor Daughter''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ= «La Hija Cóndor" representará a Bolivia en los Óscar y Goya 2027 |ناونیشان=https://lavozdetarija.com/2026/09/07/la-hija-condor-representara-a-bolivia-en-los-oscar-y-goya-2027/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=La Voz de Tarija |زمان=es}}</ref> | ''La hija cóndor'' | کێچوا، Spanish | data-sort-value="Torrico, Álvaro Olmos" | Álvaro Olmos Torrico | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Bosnia and Herzegovina}} |data-sort-value="Widower, The" | ''The Widower''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Film "Udovac" ovogodišnji bh. kandidat za nagradu Oscar|ناونیشان=https://euronews.ba/magazin/kultura/66412/film-udovac-ovogodisnji-bh-kandidat-za-nagradu-oscar |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Euronews.ba |زمان=Bosnian}}</ref> | ''Udovac'' | بۆسنینی | data-sort-value="Šečić, Hari" | Hari Šečić | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Brazil}} | ''Gugu's World''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ="Feito Pipa" será o representante do Brasil no Oscar 2027 |ناونیشان=https://www.cnnbrasil.com.br/pop/cinema/feito-pipa-sera-o-representante-do-brasil-no-oscar-2027/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=CNN Brasil |زمان=pt-BR}}</ref> | ''Feito Pipa'' | پورتوگالی | data-sort-value="Deberton, Allan" | {{ill|Allan Deberton|pt| Allan Deberton}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Bulgaria}} | data-sort-value="Dreamed Adventure, The" | ''The Dreamed Adventure''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=„Мечтаното Приключение“ На Валеска Гризебах Е Българското Предложение За 99-ите Награди „Оскар“ |ناونیشان=https://www.nfc.bg/мечтаното-приключение-на-валеска/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Bulgarian National Film Center |زمان=bg-BG}}</ref> | ''Das geträumte Abenteuer'' / Мечтаното Приключение | بۆلغاری، German | data-sort-value="Grisebach, Valeska" | Valeska Grisebach | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Cambodia}} | ''Becoming Human''<ref name="comb:variety">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2026/film/news/cambodia-oscar-submission-becoming-human-polen-ly-1236842378/ |سەردێڕ=Oscars: Cambodia Selects ‘Becoming Human’ for International Feature Race (Exclusive) |یەکەم=Naman |دوایین=Ramachandran |ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان= ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ជាតិជាមនុស្សا | خەمێری | data-sort-value="Ly, Polen" | Polen Ly | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Cameroon}} | colspan="2" |''Mabanda''<ref>{{Cite Instagram |user=lauradavemediamag |postid=DdJ1bVgs1pR |title= CINÉMA: Le Cameroun aux Oscars avec Mabanda de @kangquintus |date=11 September 2026}}</ref> | ئینگلیزیی پیدجینی کەمەرونی | data-sort-value="Quintus, Kang" | {{ill|Kang Quintus|fr|Kang Quintus}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Canada}} | colspan="2" | ''Nina Roza''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Kay |یەکەم=Jeremy |سەردێڕ=Canada submits ‘Nina Roza’ as Oscar submission |ناونیشان=https://www.screendaily.com/news/canada-submits-nina-roza-as-oscar-submission/5219715.article |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Screen International|Screen Daily]] |زمان=en}}</ref> | بۆلغاری، French | data-sort-value="Dulude-De Celles, Geneviève" | Geneviève Dulude-de Celles | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Chad}} | ''Soumsoum, the Night of the Stars''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Leffler |یەکەم=Rebecca |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Chad selects ‘Soumsoum, The Night Of The Stars’ for Oscars race |ناونیشان=https://www.screendaily.com/news/chad-selects-soumsoum-the-night-of-the-stars-for-oscars-race/5220345.article |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Screen International|Screen Daily]] |زمان=en}}</ref> | ''Soumsoum, la nuit des astres'' | فەڕەنسی، عەرەبی | data-sort-value="Haroun, Mahamat-Saleh" | Mahamat-Saleh Haroun | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Chile}} | data-sort-value="Meltdown, The" | ''The Meltdown''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Valdivia |یەکەم=Gonzalo |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=El Deshielo y Hangar Rojo: Chile anuncia a sus cartas para los Oscar y Goya 2027 |ناونیشان=https://www.latercera.com/culto/noticia/el-deshielo-y-hangar-rojo-chile-anuncia-a-sus-cartas-para-los-oscar-y-goya-2027/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[La Tercera]] |زمان=es}}</ref> | ''El deshielo'' | ئیسپانی | data-sort-value="Martelli, Manuela " | Manuela Martelli |{{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Colombia}} | ''Rains Over Babel''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gutierrez |یەکەم=Carlos |ڕێکەوت=٢١ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Colombia Selects Gala del Sol's RAINS OVER BABEL as Its Official Submission |ناونیشان=https://www.cinematropical.com/cinema-tropical/colombia-selects-gala-del-sols-rains-over-babel-as-its-official-submission |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Cinema Tropical]] |زمان=en-US}}</ref> | ''Llueve sobre Babel'' | ئیسپانی | data-sort-value="del Sol, Gala" | Gala del Sol | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Costa Rica}} | ''If We Don't Burn, How Do We Light Up the Night''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Dos historias costarricenses llevarán la voz de nuestro cine a los Premios Óscar y Goya {{!}} Centro Costarricense de Producción Cinematográfica |ناونیشان=https://www.centrodecine.go.cr/node/5868 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=www.centrodecine.go.cr}}</ref> | ''Si no ardemos, cómo iluminar la noche'' | ئیسپانی | Kim Torres | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Croatia}} | ''God Will Not Help''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Jutarnji list - Poznato je koji je hrvatski film kandidat za Oscara |ناونیشان=https://www.jutarnji.hr/kultura/film-i-televizija/poznato-je-koji-je-hrvatski-film-kandidat-za-oscara-15742968 |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Jutarnji list]] |زمان=hr-hr}}</ref> | ''Bog neće pomoći'' | کڕواتی، ئیسپانی | data-sort-value="Jušić, Hana" | Hana Jušić | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Cuba}} | colspan="2" |''Malecón''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barraclough |یەکەم=Leo |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Cuba Selects ‘Malecón’ for International Feature Contest, Movistar Plus Acquires Spanish Streaming Rights (EXCLUSIVE) |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-cuba-maleco-movistar-plus-1236875440/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ئیسپانی | Carlos Larrazabal | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Cyprus}} | ''Hold onto Me''<ref name=Cyprus>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Dina |دوایین=Husseini |سەردێڕ=Cyprus selects ‘Hold Onto Me’ for Oscars |ناونیشان=https://cyprus-mail.com/2026/09/08/cyprus-selects-hold-onto-me-for-oscars |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Cyprus Mail]] |ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | Κράτα Με | یۆنانی | data-sort-value="Aristidou, Myrsini" | Myrsini Aristidou | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Czech Republic}} | ''If Pigeons Turned to Gold''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=The Czech Republic will send the documentary feature If Pigeons Turned to Gold into the fight for an Oscar |ناونیشان=https://www.filmovaakademie.cz/en/news/the-czech-republic-will-send-the-documentary-feature-if-pigeons-turned-to-gold-into-the-fight-for-an-oscar |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئابی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Ceny České filmové a televizní akademie |ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٥|زمان=en}}</ref> | ''Kdyby se holubi proměnili ve zlato'' | چیکی، ئینگلیزی | data-sort-value="Lubojacki, Pepa" | {{ill|Pepa Lubojacki (filmmaker)|lt=Pepa Lubojacki|cs|Pepa Lubojacki}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Denmark}} | ''Woman Unknown''{{efn|name=Kvinde ukendt|Although automatically qualified under the category's new rules as the [[83rd Venice International Film Festival|2026 Venice International Film Festival]] [[Golden Lion]] winner, ''[[Woman Unknown (film)|Woman Unknown]]'' was ultimately submitted as the [[List of Danish submissions for the Academy Award for Best International Feature Film|Danish entry]].}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Keslassy |یەکەم=Elsa |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Denmark Selects May el-Toukhy’s Golden Lion Winner ‘Woman Unknown’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-denmark-may-el-toukhys-golden-lion-woman-unknown-1236875415/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ''Kvinde ukendt'' | دانمارکی | May el-Toukhy | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Dominican Republic}} | colspan=2| ''Melodrama''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Película "Melodrama" a los premios OSCAR de la academia de cine AMPAS |ناونیشان=https://www.accinerd.org/post/película-melodrama-a-los-premios-oscar-de-la-academia-de-cine-ampas |بڵاوکەرەوە=Academia de las Artes y Ciencias Cinematográficas de la República Dominicana |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ئیسپانی، فەڕەنسی، کرێۆلیی ھاییتی | data-sort-value="Farías, Andrés" | Andrés Farías | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Ecuador}} |data-sort-value="Ivy, The" | ''The Ivy''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Gutierrez |یەکەم=Carlos |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Ana Cristina Barragán’s Venice-Winning THE IVY Is Ecuador’s Hopeful |ناونیشان=https://www.cinematropical.com/cinema-tropical/oscars-ana-cristina-barragns-venice-winning-the-ivy-is-ecuadors-hopeful |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Cinema Tropical]] |زمان=en-US}}</ref> | ''Hiedra'' | ئیسپانی | data-sort-value="Barragán, Ana Cristina" | Ana Cristina Barragán | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Egypt}} | data-sort-value="Stories, The" | ''The Stories''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=El Qesas Selected To Represent Egypt At The Oscars |ناونیشان=https://www.egypttoday.com/Article/4/149560/El-Qesas-Selected-To-Represent-Egypt-At-The-Oscars |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Egypt Today]]|زمان=en}}</ref> | القِصَص | عەرەبی، ئینگلیزی، ئەڵمانی | data-sort-value="Shawky, Abu Bakr" | Abu Bakr Shawky | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|El Salvador}} | ''Vertices''<ref name=ElSalvador>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Molina |یەکەم=José |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=“Vértices” representará a El Salvador en los Premios Óscar 2027 a Mejor Película Internacional |ناونیشان=https://www.laprensagrafica.com/farandula/vertices-representara-a-el-salvador-en-los-premios-oscar-2027-a-mejor-pelicula-internacional-20260918-0041.html |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[La Prensa Gráfica]] |زمان=es-SV}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.laprensagrafica.com/farandula/vertices-representara-a-el-salvador-en-los-premios-oscar-2027-a-mejor-pelicula-internacional-20260918-0041.html |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> | ''Vértices'' | ئیسپانی | data-sort-value="López Rodas, Arturo " | Arturo López Rodas | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Estonia}} | ''Our Erika''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Estonia picks 'Meie Erika' as 2027 Oscar hopeful |ناونیشان=https://news.err.ee/1610119507/estonia-picks-meie-erika-as-2027-oscar-hopeful |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Eesti Rahvusringhääling]]|زمان=en}}</ref> | ''Meie Erika'' | ئیستۆنی | data-sort-value="Golub, German" | {{ill|German Golub|et|German Golub}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Finland}} | data-sort-value="Squirrel, The" | ''The Squirrel''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Markus Lehmusruusun Orava ehdolle Oscareihin |ناونیشان=https://www.filmikamari.fi/markus-lehmusruusun-orava-ehdolle-oscareihin/ |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=Suomen Filmikamari|زمان=fi}}</ref> | ''Orava'' | فینلەندی | data-sort-value="Lehmusruusu, Markus" | Markus Lehmusruusu | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|France}} | ''Minotaur''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|یەکەم=Elsa |دوایین=Keslassy |سەردێڕ=Oscars: France Selects Cannes Prizewinner ‘Minotaur’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-france-cannes-prizewinner-minotaur-international-race-1236864305/ |وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | Минотавр | ڕووسی | data-sort-value="Zvyagintsev, Andrey" | Andrey Zvyagintsev | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Georgia}} | ''Guria''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Maglakelidze |یەکەم=Nanuka |ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Georgia selects Levan Koguashvili’s ‘Guria’ as Oscar entry |ناونیشان=https://georgiatoday.ge/georgia-selects-levan-koguashvilis-guria-as-oscar-entry/ |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Georgia Today]] |زمان=en}}</ref> | გურია | جۆرجی | data-sort-value="Koguashvili, Levan" | Levan Koguashvili | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Germany}} | colspan="2" | ''Everytime''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barraclough |یەکەم=Leo |ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Germany Selects Sandra Wollner’s ‘Everytime’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-germany-sandra-wollner-everytime-1236842383/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ئەڵمانی، ئیسپانی | data-sort-value="Wollner, Sandra" | Sandra Wollner | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Greece}} | ''Broken Vein''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Kosta |دوایین=Papadopoulos |ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=‘Broken Vein’ Selected as Greece’s Official Oscar Entry |ناونیشان=https://greekcitytimes.com/2026/09/08/broken-vein-selected-as-greeces-official-oscar-entry/ |وێبگە=Greek City Times |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | Σπασμένη φλέβα | یۆنانی | data-sort-value="Economides, Yannis" | Yannis Economides |{{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Hong Kong}} | ''Sons of the Neon Night''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=《風林火山》代表香港 提名角逐第99屆奧斯卡最佳國際影片 |ناونیشان=https://hk.on.cc/hk/bkn/cnt/entertainment/20260921/bkn-20260921160739288-0921_00862_001.html |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Oriental Press Group|on.cc]] |زمان=zh-hk}}</ref> | 風林火山 | کانتۆنی | data-sort-value="Mak, Juno" | Juno Mak | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Hungary}} | ''Silent Friend''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Barraclough |یەکەم=Leo |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Hungary Selects Ildiko Enyedi’s ‘Silent Friend’ for International Feature Race (Exclusive) |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-hungary-ildiko-enyedi-silent-friend-1236861096/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ''Stille Freundin / Csendes barát'' | ئەڵمانی، ئینگلیزی، کانتۆنی | data-sort-value="Enyedi, Ildikó" | Ildikó Enyedi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Iceland}} | data-sort-value="Ground Beneath Our Feet, The" | ''The Ground Beneath Our Feet''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Ground Beneath Our Feet Is Iceland's Oscar Submission |ناونیشان=https://www.icelandicfilmcentre.is/discover/news/the-ground-beneath-our-feet-is-icelands-oscar-submission |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=[[Icelandic Film Centre]] |زمان=en}}</ref> | ''Jörðin undir fótum okkar'' | ئایسلەندی | data-sort-value="Fannberg, Yrsa Roca" | Yrsa Roca Fannberg | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{flag|India}} | ''Gondhal''<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/entertainment/marathi/movies/marathi-film-gondhal-selected-as-indias-official-entry-for-oscars-2027-by-film-federation-chosen-from-33-contenders/articleshow/134332821.cms |سەردێڕ=Marathi film 'Gondhal' selected as India's official entry for Oscars 2027 by Film Federation, chosen from 33 contenders |ئیش=[[The Times of India]] |ڕێکەوت=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | گوندەڵ | ماراتی | data-sort-value="Davakhar, Santosh"| Santosh Davakhar | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{flag|Indonesia}} | ''Four Seasons in Java''<ref name="oscar:var">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://variety.com/2026/film/news/oscars-indonesia-four-seasons-in-java-1236863932/ |سەردێڕ=Oscars: Indonesia Selects Kamila Andini’s ‘Four Seasons in Java’ for International Feature Race (EXCLUSIVE) |یەکەم=Naman |دوایین=Ramachandran |ئیش=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ''Empat Musim Pertiwi'' | ئیندۆنیزی، ژاڤایی | data-sort-value="Andini, Kamila"| Kamila Andini | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{flag|Iran}} | ''[[خاکی فریشتەکان (فیلم)|خاکی فریشتەکان]]''<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/530607/Iran-submits-Babak-Khajehpasha-s-Land-of-Angels-to-99th-Academy |سەردێڕ=Iran submits Babak Khajehpasha’s “Land of Angels” to 99th Academy Awards |ئیش=[[Tehran Times]] |ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | سرزمین فرشتەکان | [[زمانی فارسی|فارسی]] | data-sort-value="Khajehpasha, Babak"| Babak Khajehpasha | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Iraq}} | ''No Paradise If You Are Killed by a Woman''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Melanie |دوایین=Goodfellow |ڕێکەوت=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Iraq Submits Venice Title ‘No Paradise If You Are Killed By A Woman’ |ناونیشان=https://deadline.com/2026/09/oscars-iraq-venice-no-paradise-killed-woman-international-1237068226/ |ڕێکەوتی سەردان=٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Deadline Hollywood]] |زمان=en}}</ref> | بەھەشت نابینیت ئەگەر ژن بتکوژێت | کوردی، عەرەبی، نۆرویژی، ئینگلیزی | data-sort-value="Mustafa, Halkawt" | {{ill|Halkawt Mustafa|ckb|ھەڵکەوت مستەفا}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Ireland}} | colspan="2" | ''Aontas''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ritman |یەکەم=Alex |ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Ireland Selects Damian McCann’s Heist Thriller ‘Aontas’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-ireland-aontas-international-feature-race-1236845611/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ئیرلەندی | data-sort-value="McCann, Damian" | Damian McCann | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Israel}} | ''Tell Me Everything''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Brown |یەکەم=Hannah |ڕێکەوت=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Tell Me Everything wins big at the Ophir Awards, taking home Best Picture |ناونیشان=https://www.jpost.com/israel-news/culture/article-908167 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[The Jerusalem Post]] |زمان=en}}</ref> | ئیستقلال | عیبری | data-sort-value="Rosenthal, Moshe" | Moshe Rosenthal | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Italy}} | data-sort-value="Spiral, The" | ''The Spiral''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Shafer |یەکەم=Ellise |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Italy Selects Paolo Strippoli’s Thriller ‘The Spiral’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-italy-paolo-strippoli-the-spiral-international-feature-1236871826/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ''L'estranea'' | ئیتالی | data-sort-value="Strippoli, Paolo" | Paolo Strippoli | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Japan}} | ''All of a Sudden''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Oscars: Japan Selects ‘All of a Sudden’ for International Feature Race |یەکەم=Naman |دوایین=Ramachandran |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-japan-all-of-a-sudden-oscars-1236843581/ |ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]]}}</ref> | ''Soudain'' / 急に具合が悪くなる | فەڕەنسی، ژاپۆنی | data-sort-value="Hamaguchi, Ryusuke" | Ryusuke Hamaguchi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Jordan}} | ''Sink''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Jordan selects ‘Sink’ as Oscar submission |ناونیشان=https://en.royanews.tv/news/73946/Jordan-selects-‘Sink’-as-Oscar-submission |ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Roya TV|Roya News]] |زمان=en}}</ref> | غرق | عەرەبی | data-sort-value="Duraie, Zain" | Zain Duraie | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Kazakhstan}} | ''Abel''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Стало известно, какой фильм выдвинут на «Оскар» от Казахстана |ناونیشان=https://exclusive.kz/stalo-izvestno-kakoj-film-vydvinut-na-oskar-ot-kazahstana/ |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Exclusive.kz |زمان=Russian}}</ref> | ئەبیل | کازاخی | data-sort-value="Eskendir, Elzat" | Elzat Eskendir | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Kenya}} | colspan=2| ''One Woman One Bra''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Manuel |دوایین=Ntoyai |سەردێڕ=The Maasai story taking Kenya to the Oscars |ناونیشان=https://www.tnx.africa/breaking-news/article/2001558461/the-maasai-story-taking-kenya-to-the-oscars |ڕێکەوت=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=TNX Africa |زمان=en}}</ref> | ماسایی، سواحیلی، ئینگلیزی | data-sort-value="Nchogu, Vincho" | Vincho Nchogu | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Kosovo}} | colspan=2| ''Dua''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Filmi "Dua" Do Ta Përfaqësojë Kosovën Në Edicionin e 99-të Të Academy Awards |ناونیشان=https://qkk-rks.com/sq-al/info-lajme/1153/filmi-dua-do-ta-perfaqesoje-kosoven-ne-edicionin-e-99-te-te-academy-awards/ |بڵاوکەرەوە=Qendra Kinematografike e Kosovës |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦|زمان=Albanian}}</ref> | ئەڵبانی، سەربی | data-sort-value="Basholli, Blerta" | Blerta Basholli | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Kyrgyzstan}} | ''Cassandra''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Asel |دوایین=Sherniyazova |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Голливуд-Азия: «Кассандра» — выбор Кыргызстана для представления страны на 99-й премии «Оскар» |ناونیشان=https://culture.akipress.org/news:2528810 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[AKIpress News Agency]] |زمان=Russian}}</ref> | کاساندرا | قیرغیزی | data-sort-value="Pirmatov, Bekzat" | Bekzat Pirmatov | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Latvia}} | ''Ulya''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=Latvia's Oscar nominee is 'Ulya' |ناونیشان=https://eng.lsm.lv/article/culture/culture/18.08.2026-latvias-oscar-nominee-is-ulya.a659295/ |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Latvian Public Service Media]] |زمان=en}}</ref> | ''Uļa'' | لاتڤی | data-sort-value="Kairish, Viestur" | Viesturs Kairišs | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Lebanon}} | ''Furies''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=وزارة الثقافة اللبنانیة ترشّح فیلم Furies لجوائز أوسکار 2027 |ناونیشان=https://www.annahar.com/culture/351327/وزارة-الثقافة-اللبنانیة-ترشح-فیلم-furies-لجوائز-أوسکار-2027 |ڕێکەوت=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ |وێبگە=[[An-Nahar]] |زمان=ar-LB}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.annahar.com/culture/351327/%D9%88%D8%B2%D8%A7%D8%B1%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%84%D8%A8%D9%86%D8%A7%D9%86%DB%8C%D8%A9-%D8%AA%D8%B1%D8%B4%D8%AD-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-furies-%D9%84%D8%AC%D9%88%D8%A7%D8%A6%D8%B2-%D8%A3%D9%88%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D8%B1-2027 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> | غضب | عەرەبی | data-sort-value="Kodeih, Rami" | Rami Kodeih | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Lithuania}} | ''How to Divorce During the War''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Andriaus Blaževičiaus „Skyrybos karo metu“ išrinktas Lietuvos pretendentu į „Oskarus“ |ناونیشان=https://www.lkc.lt/naujiena/andriaus-blazeviciaus-skyrybos-karo-metu-isrinktas-lietuvos-pretendentu-i-oskarus-2312 |بڵاوکەرەوە=Lithuanian Film Centre |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=Lithuanian}}</ref> | ''Skyrybos karo metu'' | لیتوانی، ئینگلیزی، ڕووسی، ئۆکراینی | data-sort-value="Blaževičius, Andrius" | Andrius Blaževičius | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Luxembourg}} | colspan=2| ''Child''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Duncan |دوایین=Roberts |سەردێڕ=Luxembourg sends Cyrus Neshvad's debut feature to Oscars race |ناونیشان=https://www.luxtimes.lu/culture/luxembourg-sends-cyrus-neshvads-debut-feature-to-oscars-race/161258159.html |ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Luxembourg Times |زمان=en}}</ref> | فەڕەنسی، ئینگلیزی، لوکسەمبورگی | data-sort-value="Neshvad, Cyrus" | {{ill|Cyrus Neshvad|lb|Cyrus Neshvad}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Malaysia}} | data-sort-value="Fox King, The" | ''The Fox King''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|یەکەم=Rebecca |دوایین=Chong|سەردێڕ=Woo Ming Jin’s 'The Fox King' set to represent Malaysia at the Oscars |ناونیشان=https://www.thestar.com.my/news/nation/2026/09/29/woo-ming-jins-the-fox-king-set-to-represent-malaysia-at-the-oscars |وێبگە=[[The Star (Malaysia)|The Star]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ''Semusim Lara'' | مالایی، ژاپۆنی، ئیندۆنیزی، ئینگلیزی | data-sort-value="Jin, Woo Ming" | Woo Ming Jin | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Malta}} | colspan=2| ''Żejtune''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Żejtune selected as Malta’s official submission for the Academy Awards |ناونیشان=https://timesofmalta.com/article/zejtune-selected-malta-official-submission-academy-awards.1134866 |وێبگە=[[Times of Malta]] |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ماڵتی | data-sort-value="Camilleri, Alex" | {{ill|Alex Camilleri|de|Alex Camilleri}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Mexico}} | ''On the Road''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|یەکەم=Paloma |دوایین=González |سەردێڕ=En el camino: de qué se trata la película que representará a México en los Oscar |ناونیشان=https://www.gq.com.mx/articulo/en-el-camino-pelicula-mexicana-de-que-se-trata-trailer-entrevista-25-08-2026 |وێبگە=[[GQ|GQ Mexico]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ''En el camino'' | ئیسپانی | data-sort-value="Pablos, David" | David Pablos | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Mongolia}} | ''Independence: Keeper of the Prophecy''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=“АКАДЕМИ АВАРДС” БУЮУ 99 ДЭХ УДААГИЙН “ОСКАР”-ЫН ШАГНАЛ ГАРДУУЛАХ ЁСЛОЛЫН АРГА ХЭМЖЭЭНД МОНГОЛ УЛСЫГ ТӨЛӨӨЛӨХ КИНО БҮТЭЭЛ СОНГОН ШАЛГАРУУЛНА |ناونیشان=https://www.facebook.com/MongoliaPressMP/posts/99-дэх-удаагийн-оскар-т-найруулагч-бтамирын-тусгаас-тогтнол-бошиг-сахигч-кино-мо/122205620582522040/ |وێبگە=Mongolian Press |ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=Mongolian}}</ref> | Тусгаар тогтнол: Бошиг сахигч | مەنگۆلی | data-sort-value="Bat-ulzii, Tamir" | Tamir Bat-Ulzii | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Montenegro}} | ''To Hold a Mountain''{{efn|name=Planina|Although automatically qualified under the category's new rules as the [[2026 Sundance Film Festival]] [[Grand Jury Prize Documentary|World Cinema Documentary]] winner, ''[[To Hold a Mountain]]'' was ultimately submitted as the [[List of Montenegrin submissions for the Academy Award for Best International Feature Film|Montenegrin entry]].}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ="The Mountain" travels to the Oscars: Montenegro chooses candidate for 2026 |ناونیشان=https://en.vijesti.me/news-b/culture/827204/The-mountain-is-traveling-towards-the-Oscars-Montenegro-has-chosen-a-candidate-for-2026 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Vijesti |زمان=en}}</ref> | ''Planina'' | مۆنتینیگرۆیی | data-sort-value="Tutorov, Biljana" | Biljana Tutorov and Petar Glomazić | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Morocco}} | ''Strawberries''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Elalami |یەکەم=Yassine |ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ= «La Más Dulce " de Laila Marrakchi représentera le Maroc aux Oscars 2027 |ناونیشان=https://lopinion.ma/fr/culture/cinema/-la-mas-dulce--de-laila-marrakchi-representera-le-maroc-aux-oscars-2027_a39289?articleId=802a40f3-c559-4417-b0ff-abfb1bd8a4eb |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[L'Opinion]] |زمان=fr}}</ref> | ''La más dulce'' | عەرەبی، ئیسپانی | data-sort-value="Marrakchi, Laïla" | Laïla Marrakchi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Nepal}} | ''Elephants in the Fog''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Elephants in the Fog to represent Nepal at the Oscars |ناونیشان=https://english.onlinekhabar.com/elephants-in-the-fog-academy-awards.html |وێبگە=[[Online Khabar]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | तिनीहरू | نیپالی، بۆجپوری | data-sort-value="Shah, Abinash Bikram" | Abinash Bikram Shah | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Netherlands}} | ''{{ill|Paikar (2025 film)|lt=Paikar|nl|Paikar}}''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Cunningham |یەکەم=Nick |ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Dutch doc PAIKAR enters International Feature Oscar race |ناونیشان=https://businessdoceurope.com/dutch-doc-paikar-enters-international-feature-oscar-race/ |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Business Doc Europe |زمان=en}}</ref> | پیکار | دری، ھۆڵەندی، ئینگلیزی | data-sort-value="Hilmandi, Dawood" | Dawood Hilmandi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|North Macedonia}} | data-sort-value="Seventeen" colspan=2 |''17''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=„17“ на Косара Митиќ е македонскиот кандидат за Оскар |ناونیشان=https://republika.mk/scena/film/17-na-kosara-mitik-e-makedonskiot-kandidat-za-oskar/ |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Republika (Macedonian newspaper)|Republika]] |زمان=Macedonian}}</ref> | مەقدۆنی | data-sort-value="Mitić, Kosara" | Kosara Mitić | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Norway}} | ''Growth of the Soil''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Johannessen |یەکەم=NTB-Gitte |ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Blir Norges Oscar-kandidat |ناونیشان=https://www.bt.no/i/43vqqE |ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Bergens Tidende]] |زمان=nb}}</ref> | ''Markens grøde'' | نۆرویژی | data-sort-value="Moland, Hans Petter" | Hans Petter Moland | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Pakistan}} | colspan=2| ''Hanging by a Wire''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ramachandran |یەکەم=Naman |ڕێکەوت=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Pakistan Selects Documentary ‘Hanging by a Wire’ for International Feature Race (EXCLUSIVE) |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-pakistan-hanging-by-a-wire-international-feature-1236897231/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Variety |زمان=en-US}}</ref> | ئینگلیزی، ئوردو، پەشتو | Mohammed Ali Naqvi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Palestine}} | ''Citizen Osama''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=«الثقافة» الفلسطینیة ترشح «المواطن أسامة» للأوسکار|ناونیشان=https://aawsat.com/یومیات-الشرق/5313467-الثقافة-الفلسطینیة-ترشح-المواطن-أسامة-للأوسکار|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Asharq Al-Awsat]]|زمان=Arabic}} {{بەستەری مردوو|url=https://aawsat.com/%DB%8C%D9%88%D9%85%DB%8C%D8%A7%D8%AA-%D8%A7%D9%84%D8%B4%D8%B1%D9%82/5313467-%D8%A7%D9%84%D8%AB%D9%82%D8%A7%D9%81%D8%A9-%D8%A7%D9%84%D9%81%D9%84%D8%B3%D8%B7%DB%8C%D9%86%DB%8C%D8%A9-%D8%AA%D8%B1%D8%B4%D8%AD-%D8%A7%D9%84%D9%85%D9%88%D8%A7%D8%B7%D9%86-%D8%A3%D8%B3%D8%A7%D9%85%D8%A9-%D9%84%D9%84%D8%A3%D9%88%D8%B3%DA%A9%D8%A7%D8%B1 |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> | المواطن أسامة | عەرەبی | data-sort-value="Hassouna, Ahmed" | Ahmed Hassouna | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Panama}} | colspan="2" | ''Chichero''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Reyes |یەکەم=Getzalette |ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Chichero inicia el camino de Panama hacia los Oscar y Goya 2026|ناونیشان=https://www.prensa.com/vivir/chichero-inicia-el-camino-de-panama-hacia-los-oscar-y-goya-2027/ |وێبگە=[[La Prensa (Panama City)|La Prensa]] |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ئیسپانی | data-sort-value="Bromley, Aarón" | Aarón Bromley and Arturo Montenegro | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Paraguay}} | colspan="2" | ''Narciso''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=“Narciso”, la película paraguaya que representará a nuestro país en los Premios Óscar y Goya 2027 - Espectáculos - ABC Color |ناونیشان=https://www.abc.com.py/espectaculos/2026/09/11/narciso-la-pelicula-paraguaya-que-representara-a-nuestro-pais-en-los-premios-oscar-y-goya-2027/ |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=ABC |زمان=es}}</ref> | ئیسپانی، گوارانی | Marcelo Martinessi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Peru}} | ''Night Has Come''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Ministerio de Cultura informa que la película “Vino la noche” representará al Perú en los premios Oscar y Goya 2027 |ناونیشان=https://www.gob.pe/institucion/cultura/noticias/1436063-ministerio-de-cultura-informa-que-la-pelicula-vino-la-noche-representara-al-peru-en-los-premios-oscar-y-goya-2027 |بڵاوکەرەوە=[[Ministry of Culture (Peru)]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ''Vino la noche'' | ئیسپانی | data-sort-value="Tizón, Paolo" | Paolo Tizón | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Philippines}} | colspan="2" | ''Filipiñana''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Tangcay |یەکەم=Jazz |ڕێکەوت=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Philippines Selects Rafael Manuel’s ‘Filipiñana’ for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-philippines-selects-rafael-manuels-filipinana-international-feature-1236860043/ |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | فیلیپینی، ئینگلیزی، ئیلوکانی | data-sort-value="Manuel, Rafael"|Rafael Manuel | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Poland}} | colspan="2" | ''Fatherland''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=S.A |یەکەم=Telewizja Polska |سەردێڕ=Oscar-winning Polish director gets another shot at Academy Award |ناونیشان=https://tvpworld.com/95458497/poland-picks-pawel-pawlikowskis-fatherland-for-2027-oscars |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=tvpworld.com |زمان=en}}</ref> | ئەڵمانی، ئینگلیزی، فەڕەنسی، ڕووسی | Paweł Pawlikowski | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Portugal}} | data-sort-value="Scent of Things Remembered, The"| ''The Scent of Things Remembered''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Portugal submits film for Oscar nomination |ناونیشان=https://www.theportugalnews.com/news/2026-09-15/portugal-submits-film-for-oscar-nomination/1086460 |وێبگە=[[The Portugal News]] |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ''A Memória do Cheiro das Coisas'' | پورتوگالی | data-sort-value="Ferreira, António" | António Ferreira | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Romania}} | colspan=2 | ''Fjord''{{efn|name=Fjord|Although automatically qualified under the category's new rules as the [[2026 Cannes Film Festival]] [[Palme d'Or]] winner, ''[[Fjord (film)|Fjord]]'' was ultimately submitted as the [[List of Romanian submissions for the Academy Award for Best International Feature Film|Romanian entry]].}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Fjord Este Propunerea României Pentru Premiile Oscar 2027 |ناونیشان=https://cnc.gov.ro/?p=63434 |بڵاوکەرەوە=Centrul Național al Cinematografiei |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=Romanian}}</ref> | نۆرویژی، ئینگلیزی، ڕۆمانی، سویدی | data-sort-value="Mungiu, Cristian" | Cristian Mungiu | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Senegal}} | data-sort-value="Attachment, The" | ''The Attachment''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars 2026: ”Liti-Liti” de Mamadou Khouma Guèye chois pour représenter le Sénégal |ناونیشان=https://aps.sn/oscars-2026-liti-liti-de-mamadou-khouma-gueye-chois-pour-representer-le-senegal/ |وێبگە=Agence de presse sénégalaise |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=fr}}</ref> | ''Liti Liti'' | وۆلۆفی، فەڕەنسی | data-sort-value="Gueye, Mamadou Khouma" | {{ill|Mamadou Khouma Gueye|fr|Mamadou Khouma Gueye}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Serbia}} | ''{{ill|Wanderlust (2025 film)|lt=Wanderlust|sr|Излет (филм из 2025)}}''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Ivana |دوایین=Veljković |ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Izlet Named Serbia's Entry for 99th Oscars |ناونیشان=https://srpske.rs/en/news/kultura/2026/09/10/izlet-serbia-oscar-entry-nenad-pavlovic |وێبگە=Srpske Novine |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | ''Izlet'' | سەربی | data-sort-value="Pavlović, Nenad" | Nenad Pavlović | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Singapore}} | ''We Are All Strangers''<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین=Lim |یەکەم=Clay |ڕێکەوت=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=We Are All Strangers picked as Singapore’s Oscars entry for Best International Feature Film category |ناونیشان=https://www.straitstimes.com/life/we-are-all-strangers-picked-as-singapores-oscars-entry-for-best-international-feature-film-category |ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ئیش=[[The Straits Times]] |زمان=en |issn=0585-3923}}</ref> | 我们不是陌生人 | ماندارین، ھۆکییەن، ئینگلیزی | data-sort-value="Chen, Anthony" | Anthony Chen | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Slovakia}} | ''Flood''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Slovenská filmová a televízna akadémia zverejnila kandidáta na Oscara: Je ním výnimočný film Potopa |ناونیشان=https://sfta.sk/slovenska-filmova-a-televizna-akademia-zverejnila-kandidata-na-oscara-je-nim-vynimocny-film-potopa/ |بڵاوکەرەوە=Slovak Film and Television Academy |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|زمان=Slovak}}</ref> | ''Potopa'' | ڕوسینی، سلۆڤاکی | data-sort-value="Gonda, Martin" | Martin Gonda | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Slovenia}} | colspan=2| ''Fantasy''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Slovenski kandidat za nagrado OSKAR je film Fantasy režiserke Katarine Bogdanović – Kukle. |ناونیشان=https://zdsfu.si/slovenski-kandidat-za-nagrado-oskar-je-film-fantasy-režiserke-katarine-bogdanovic-kukle/ |بڵاوکەرەوە=Slovak Film and Television Academy |ڕێکەوتی سەردان=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=Slovenian}} {{بەستەری مردوو|url=https://zdsfu.si/slovenski-kandidat-za-nagrado-oskar-je-film-fantasy-režiserke-katarine-bogdanovic-kukle/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦}}</ref> | سلۆڤینی، ئەڵبانی، سەربی، بۆسنینی، مەقدۆنی | data-sort-value="Kukla" | {{ill|Kukla (director)|lt=Kukla|sl|Kукла}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|South Africa}} | ''{{ill|Variations on a Theme (film)|lt=Variations on a Theme|fr|Il était une bergère (film)}}''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=SA Oscars' Selection |ناونیشان=https://www.facebook.com/nfvfsa/posts/️sa-oscars-selectionthe-nfvf-is-excited-to-announce-variasies-op-n-temavariation/1548643110637273/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=National Film and Video Foundation |زمان=en}}</ref> | ''Variasies op 'n Tema'' | Afrikaans | data-sort-value="Delmar, Devon" | Devon Delmar and Jason Jacobs | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|South Korea}} | ''[[ئەگەری خۆشەویستی]]''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Lee Chang-dong asks what binds people in 'Possible Love,' Korea’s 2027 Oscar entry|ناونیشان=https://www.koreajoongangdaily.com/entertainment/lee-changdong-asks-what-binds-people-in-possible-love-koreas-2027-oscar-entry/12841685|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Korea JoongAng Daily]] |زمان=en}}</ref> | 가능한 사랑 | کۆریایی | Lee Chang-dong | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Spain}} | colspan="2" | ''La bola negra''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hopewell |یەکەم=John |دوایین٢=de Pablos |یەکەم٢=Emiliano |ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Spain Selects ‘La Bola Negra’ for International Features Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/awards/oscars-spain-javier-calvo-javier-ambrossi-la-bola-negra-1236863433/ |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |زمان=en-US}}</ref> | ئیسپانی | data-sort-value="Calvo, Javier" | Javier Calvo and Javier Ambrossi | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Sri Lanka}} | ''Riverstone''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Sri Lanka announces official entry for 99th Oscars |ناونیشان=https://www.newswire.lk/2026/09/28/sri-lanka-announces-official-entry-for-99th-oscars/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Newswire]] |زمان=en}}</ref> | ڕیوەستۆن | سینھالی | data-sort-value="Rathnayake, Lalith " | Lalith Rathnayake | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Sweden}} | ''Adult Supervision''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Adult Supervision Is Sweden’s Oscar Submission |ناونیشان=https://en.pressroom.filminstitutet.se/pressreleases/adult-supervision-is-swedens-oscar-submission-3464104 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=[[Swedish Film Institute]] |زمان=en}}</ref> | ''Arkipelag'' | سویدی | data-sort-value="Schulman, Alex" | Alex Schulman | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Switzerland}} | ''Who Is Still Alive''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|یەکەم=Nick |دوایین=Vivarelli |ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Oscars: Switzerland Selects ‘Who is Still Alive’ About Palestinians Who Escaped Humanitarian Crisis in Gaza |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-switzerland-who-is-still-alive-palestinians-gaza-1236833801/ |وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢٦}}</ref> | ''Qui vit encore'' | عەرەبی | data-sort-value="Wadimoff, Nicolas " | {{ill|Nicolas Wadimoff|fr|Nicolas Wadimoff}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Taiwan}} | data-sort-value="Foggy Tale, A" | ''A Foggy Tale''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hsu |یەکەم=Shih-ying |دوایین٢=Khan |یەکەم٢=Fion |ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=‘A Foggy Tale’ to represent Taiwan at Oscars |ناونیشان=https://www.taipeitimes.com/News/taiwan/archives/2026/08/18/2003862706 |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Taipei Times]] |زمان=en}}</ref> | 大濛 | ھۆکییەنیی تایوانی، ماندارین | data-sort-value="Chen, Yu-hsun" | Chen Yu-hsun | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Thailand}} | data-sort-value="Nine Temples to Heaven" | ''9 Temples to Heaven''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=สมาพันธ์สมาคมภาพยนตร์แห่งชาติ เลือก "9 วัดสู่สวรรค์" เป็นตัวแทนภาพยนตร์ไทยเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลออสการ์ ครั้งที่ 99 สาขาภาพยนตร์นานาชาติยอดเยี่ยม |ناونیشان=https://www.mpc.or.th/content/7416/99thoscars-9templestoheaven-thailandsubmission |ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠٢٦|بڵاوکەرەوە=[[National Federation of Motion Pictures and Contents Associations]] |زمان=en}}</ref> | ''٩'' วัดสู่สวรรค์ | تایلەندی | data-sort-value="Chidgasornpongse, Sompot " | Sompot Chidgasornpongse | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Turkey}} | ''{{ill|Like a Limbless Tree|tr|Kesilmiş Bir Ağaç Gibi}}''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|یەکەم=Haber |دوایین=Merkezi̇ |سەردێڕ=Türkiye’nin Oscar adayı ‘Kesilmiş Bir Ağaç Gibi’ oldu |ناونیشان=https://ilkses.com.tr/kultur-sanat/turkiye-nin-oscar-adayi-kesilmis-bir-agac-gibi-oldu-455267 |وێبگە=İlkses Gazetesi |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|زمان=Turkish}}</ref> | ''Kesilmiş Bir Ağaç Gibi'' | تورکی | data-sort-value="Davut, Tunç" | Tunç Davut | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Ukraine}} | ''Traces''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|یەکەم=Nick |دوایین=Vivarelli |سەردێڕ=Oscars: Ukraine Selects ‘Traces,’ About Women Who Survived Sexual Assault During War With Russia, for International Feature Race |ناونیشان=https://variety.com/2026/film/global/oscars-ukraine-traces-war-russia-international-1236864127/ |وێبگە=[[Variety (magazine)|Variety]] |ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=en}}</ref> | Сліди | ئۆکراینی | data-sort-value="Kovalenko, Alisa" | Alisa Kovalenko | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Uruguay}} | data-sort-value="Loose End, A" | ''A Loose End''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=Uruguay ya tiene su elegida para los Premios Oscar y los Goya: la Academia de Cine candidateó a Un cabo suelto, de Daniel Hendler |ناونیشان=https://www.elobservador.com.uy/cultura-y-espectaculos/uruguay-ya-tiene-su-elegida-los-premios-oscar-y-los-goya-la-academia-cine-candidateo-un-cabo-suelto-daniel-hendler-n6055744/amp |وێبگە=El Observador |ڕێکەوتی سەردان=٣١ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ''Un cabo suelto'' | ئیسپانی | data-sort-value="Hendler, Daniel" | Daniel Hendler | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Venezuela}} | ''Death Has No Master''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=La muerte no tiene dueño es la candidata venezolana al premio Oscar |ناونیشان=https://www.elnacional.com/2026/09/la-muerte-no-tiene-dueno-es-la-candidata-venezolana-al-oscar/ |وێبگە=El Nacional |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|زمان=es}}</ref> | ''La muerte no tiene dueño'' | ئیسپانی، ئیتالی | data-sort-value="Armand, Jorge Thielen" | Jorge Thielen Armand | {{center|دیاری نەکراوە}} |- | {{Flag|Vietnam}} | ''Spirit Guardians: The Last Secret of the First Emperor''<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=The Ministry of Culture selects the 100 billion VND film 'Guardian of the Valiant Warriors' for the Oscars.|ناونیشان=https://www.vietnam.vn/en/bo-van-hoa-chon-phim-100-ty-ho-linh-trang-si-di-oscar|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=Vietnam.vn|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20261003084519/https://www.vietnam.vn/en/bo-van-hoa-chon-phim-100-ty-ho-linh-trang-si-di-oscar|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> | ''Hộ Linh Tráng Sĩ: Bí Ẩn Mộ Vua Đinh'' | ڤێتنامی | data-sort-value="Nguyễn Phan Quang Bình" | {{ill|Nguyễn Phan Quang Bình|vi|Nguyễn Phan Quang Bình}} | {{center|دیاری نەکراوە}} |} == پێشوەختە پێشکەشکردنی وڵاتان == * {{Flagicon|Bhutan}} دەستەی زانیاری، پەیوەندییەکان و میدیای بۆتان داوای لە فیلمسازان کرد کە فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.bicma.gov.bt/?p=9246|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=en|سەردێڕ=مەرجەکانی ھەڵبژاردنی بەشداری فەرمی بۆ پۆلی باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی لە ٩٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار|بڵاوکەرەوە=دەستەی زانیاری، پەیوەندییەکان و میدیای بۆتان}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.bicma.gov.bt/?p=9246 |date=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ }}</ref> * {{Flagicon|Democratic Republic of the Congo}} کۆمیسیۆنی فیلمی [[کۆماری دیموکراتیی کۆنگۆ]] داوای لە فیلمسازان کرد کە فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە. بڕیارە لە ٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ ھەڵبژاردنەکەیان ڕابگەیەنن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی حوزەیرانی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.radiookapi.net/2026/06/26/actualite/culture/la-rdc-rejoint-officiellement-les-pays-eligibles-aux-oscars-2027 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=ڕادیۆ ئۆکاپی |زمان=fr |سەردێڕ=کۆماری دیموکراتی کۆنگۆ بە فەرمی پەیوەندی بە وڵاتانی شایستەی ئۆسکاری ٢٠٢٧ەوە دەکات}}</ref> ئەمە یەکەمجار دەبێت لە دوای ١٩٩٧ەوە کە کێبڕکێ لەسەر خەڵاتەکە بکەن. * {{Flagicon|Guatemala}} ئەکادیمیای ھونەر و زانستە سینەماییەکانی [[گواتیمالا]] پێرستێکی کورتی لە دوو فیلم ڕاگەیاند: ''پێشبینییەکان'' لە دەرھێنانی خاڤیێر بۆڕایۆ و ''{{ill|Mountains of Fire|es|Cordillera de Fuego|پ=چیاکانی ئاگر}}'' لە دەرھێنانی خایڕۆ بوستامانتێ.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.facebook.com/academiaguatemaltecadecine/posts/camino-a-los-premios-oscar-2027la-academia-guatemalteca-de-artes-y-ciencias-cine/1474081688070795/ |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=es |سەردێڕ=ڕێگای خەڵاتەکانی ئۆسکار® ٢٠٢٧! |بڵاوکەرەوە=ئەکادیمیای ھونەر و زانستە سینەماییەکانی گواتیمالا (فەیسبووک)}}</ref> * {{Flagicon|Madagascar}} کۆمیتەی ھەڵبژاردنی [[ماداگاسکار]] داوای لە فیلمسازان کرد کە فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://malagasycinema.netlify.app/#how-to-submit |ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=French |سەردێڕ=ماداگاسکار لە ئۆسکاری ٢٠٢٧ |بڵاوکەرەوە=کۆمیتەی ھەڵبژاردنی ئۆسکاری ماداگاسکار}}</ref> * {{Flagicon|Nigeria}} کۆمیتەی ھەڵبژاردنی [[نێجیریا]] داوای لە فیلمسازان کرد تا ٣١ی ئابی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sulaimon |یەکەم=Muhibat |ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://lifestyle.thecable.ng/apply-nigerias-selection-committee-calls-for-2027-oscars-film-submissions/ |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی تەممووزی ٢٠٢٦|وێبگە=زە کەیبڵ |زمان=en |سەردێڕ=داواکاری پێشکەش بکە: کۆمیتەی ھەڵبژاردنی نێجیریا داوای پێشکەشکردنی فیلم دەکات بۆ ئۆسکاری ٢٠٢٧}}</ref> * {{Flagicon|Papua New Guinea}} کۆمیسیۆنی نیشتمانیی ڕۆشنبیریی پاپوا گینێی نوێ داوای لە فیلمسازان کرد تا ١٥ی ئابی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.facebook.com/photo?fbid=993842603475737&set=a.113842584809081 |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=بانگەواز بۆ بەشداریکردن - بەشداری فەرمیی پاپوا گینێی نوێ بۆ ٩٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار® |بڵاوکەرەوە=فەیسبووک}}</ref> پاپوا گینێی نوێ بۆ یەکەمجار لە ٢٠٢٥ کۆمیتەیەکی پێکھێنا. ئەمە یەکەمجار دەبێت کێبڕکێ لەسەر خەڵاتەکە بکەن. * {{Flagicon|Rwanda}} وەزارەتی گەنجان و ھونەری ڕواندا داوای لە فیلمسازانی ڕواندی کرد تا ٢٥ی ئابی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە لە پۆلی باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی لە ٩٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار®.<ref>{{بیرخستنەوەی تویت|بەکارھێنەر=RwandaYouthArts|ژمارە=٢٠٨٨٧١٠١١٠٧٠٩٥١٠٥٠٠|سەردێڕ=🚨 وەزارەتی گەنجان و ھونەر داوا لە فیلمسازانی ڕواندی دەکات فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە لە پۆلی باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی لە ٩٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار®.}}</ref> ڕواندا بۆ یەکەمجار لە ٢٠٢٥ کۆمیتەیەکی پێکھێنا. ئەمە یەکەمجار دەبێت کێبڕکێ لەسەر خەڵاتەکە بکەن. * {{Flagicon|Saudi Arabia}} کۆمیسیۆنی فیلمی عەرەبستانی سودی داوای لە فیلمسازان کرد کە فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://english.aawsat.com/culture/5306600-film-commission-announces-rules-selection-process-kingdom’s-2027-best-international |ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=[[Asharq Al-Awsat|شەرق ئەلاوسەت]] |سەردێڕ=کۆمیسیۆنی فیلم یاساکان و پڕۆسەی ھەڵبژاردن بۆ بەشداری شانشین لە ئۆسکاری ٢٠٢٧ بۆ باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی ڕادەگەیەنێت}}</ref> * {{Flagicon|Tunisia}} ناوەندی نیشتمانیی سینەما و وێنەی تونس داوای لە فیلمسازان کرد تا ١٤ی ئابی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.facebook.com/centre.national.du.cinema.et.de.limage/posts/pfbid033hmDiBucofhixKF8qHcp8KtuHULMYSJyWrMTrx5671PTFEPTP8pBWb3S4qH3QV3gl |ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠٢٦|زمان=Arabic |سەردێڕ=بلاغ بشأن المشارکة فی الدورة التاسعة والتسعین لجوائز الأوسکار |بڵاوکەرەوە=فەیسبووک}}</ref> * {{Flagicon|United Kingdom}} ئەکادیمیای بەریتانی بۆ ھونەرەکانی فیلم و تەلەڤیزیۆنی شانشینی یەکگرتوو داوای لە فیلمسازان کرد تا ٣١ی تەممووزی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.bafta.org/awards/ampas-international-feature-film-award/ |ڕێکەوتی سەردان=١٩ی تەممووزی ٢٠٢٦|سەردێڕ=خەڵاتی AMPAS بۆ باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی |بڵاوکەرەوە=[[British Academy of Film and Television Arts|ئەکادیمیای بەریتانی بۆ ھونەرەکانی فیلم و تەلەڤیزیۆن]]}}</ref> * {{Flagicon|Uzbekistan}} کۆمیتەی ئۆسکاری ئۆزبەکستان داوای لە فیلمسازان کرد کە فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://esg-u.com/insights/uzbekistan-oscar-committee-99th-academy-awards-selection-process |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی ئابی ٢٠٢٦|وێبگە=ESGU |زمان=en |سەردێڕ=کۆمیتەی ئۆسکاری ئۆزبەکستان پڕۆسەی ھەڵبژاردن و یاساکانی پێشکەشکردنی فیلمی نیشتمانی بۆ ٩٩یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار ڕادەگەیەنێت}}</ref> * {{Flagicon|Zambia}} کۆمیتەی ھەڵبژاردنی زامبیا داوای لە فیلمسازان کرد تا ٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٦ فیلمەکانیان پێشکەش بکەن بۆ پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://filmfreeway.com/ZambiaOscarsCommittee |ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئابی ٢٠٢٦|سەردێڕ=کۆمیتەی ئۆسکاری زامبیا |بڵاوکەرەوە=کۆمیتەی ئۆسکاری زامبیا}}</ref> زامبیا بۆ یەکەمجار لە ٢٠٢٢ کۆمیتەیەکی پێکھێنا. ئەمە یەکەمجار دەبێت کێبڕکێ لەسەر خەڵاتەکە بکەن. == بەستەرە دەرەکییەکان == * [http://www.oscars.org/ ماڵپەڕی فەرمیی خەڵاتەکانی ئۆسکار] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار]] [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی ھەڵبژێردراوی نێونەتەوەییی]] [[پۆل:سینەمای ویلایەتە یەکگرتووەکان]] [[پۆل:سینەمای باشووری کالیفۆڕنیا]] oqf6fhkbuhf3htckwwnyxhayn3kzdyj 0 304825 1706554 1692276 2026-11-10T18:06:17Z Bilalinfo 57400 خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی 1706554 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=خاکی فریشتەکان|image=|caption=|native_name={{Infobox name module|language=fa|title=سرزمین فرشته ها}}|director=باک خواجەپاشا|producer=مەنووچەهر محەممەدی|writer=بابەک خواجەپاشا|story=|based_on=|starring={{Plainlist| * سلاف فەواخیرجی * فاتیما مەعسوومە زاریق * ئەھورا لوtopھی * محەممەد ئەسەد }}|narrator=|music=مەسعوود سەتەوەت دۆست|cinematography=|editing=|studio=|distributor=|released={{Film date|df=y|2026|2|3|[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|FIFF]]}}|runtime=۱۲۱ خولەک|country={{IRN}}|language=عەرەبی|budget=|gross=}} '''خاکی فریشتەکان''' ({{langx|fa|سرزمین فرشته ها}}) فیلمێکی درامای [[ئێران|ئێرانیی]] ساڵی ۲۰۲٦ە، لە نووسین و دەرھێنانی بابەک خواجەپاشا، و بە بەشداری ئەکتەری سوری سولاف فەواخیرجی.<ref name=":2">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6747108/%D8%A8%DB%8C%D8%B4%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%8BD8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%DB%B4%DB%B4-%D8%A8%D9%87-%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%8BD9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF |وێبگە=مێھرنیوز |سەردێڕ=«خاکی فریشتەکان» سەرکەوتنی بەدەستھێنا لە ٤٤ەمین فێستیڤاڵی فیلمی فەجر}}</ref> فیلمەکە سەرنج دەخاتە سەر ژیان و خەونەکانی منداڵان لە [[کەرتی غەززە]] لە ناوەڕاستی [[شەڕی غەززە|جەنگی غەززە]]. فیلمەکە بۆ یەکەمجار لە ٤٤ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] لە ۳ی شوباتی ۲۰۲٦ نمایشکرا، کە تێیدا بڕوانامەی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورین]] بۆ باشترین فیلم بەدەستھێنا.<ref name=":3">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی شوباتی ٢٠٢٦|ناونیشان=https://www.filimo.com/shot/217282/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%8BD9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7/ |وێبگە=فیلیمۆ |سەردێڕ=ناسراندنی تەواوی فیلمی خاکی فریشتەکان}} {{بەستەری مردوو|url=https://www.filimo.com/shot/217282/%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%D8%B1%D8%B2%D9%85%DB%8C%D9%8BD9%81%D8%B1%D8%B4%D8%AA%D9%87-%D9%87%D8%A7/ |date=تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ }}</ref> ھەروەھا وەک نوێنەری ئێران بۆ [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]] لە [[٩٨ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار|۹۸ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار]] ھەڵبژێردرا. == ئەکتەران == * سولاف فەواخیرجی * فاتیما مەعسوومە زاریق * ئەھورا لوپھی * محەممەد ئەسەد == بەرهەمهێنان == فیلمەکە لە بەرھەمھێنانی مەنووچەهر محەممەدییە، و لەلایەن پەیمانگای تەسویری شار و ناوەندی سینەمای سوورە بەرھەمھێنراوە.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ڕێکەوت=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=ئێران فیلمی «خاکی فریشتەکان»ی بابەک خواجەپاشا دەنێرێت بۆ ۹۹ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/530607/Iran-submits-Babak-Khajehpasha-s-Land-of-Angels-to-99th-Academy|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|ئیش=[[تاران تایمز]]|زمان=en}}</ref> بە بەشداری ئەکتەرە عەرەبەکان، وێنەگرتنی لە [[تاران]]، ئێران ئەنجامدراوە.<ref name=":1" /> ئەمە دووەم فیلمی درێژی خواجەپاشایە کە وەک نوێنەری ئێران بۆ بەشی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی ھەڵبژێردرێت، دوای فیلمی ''لە ئامێزی دارەکەدا'' (۲۰۲۳). == بڵاوکردنەوە == فیلمەکە بۆ یەکەمجار لە ٤٤ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] نمایشکرا، کە تێیدا خەڵاتی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورین]] بۆ باشترین فیلم، [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورین]] بۆ باشترین دەرھێنەر، و سێ خەڵاتی تەکنیکی تر بەدەستھێنا.<ref name=":2" /><ref name=":3" /> ھەروەھا خەڵاتی مەزنی باشترین فیلمی درێژی لە ۲۲ەمین فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ئاڵتین منبار قازان لە [[ڕووسیا]] بەدەستھێنا.<ref name=":1" /> == ئەمانەش ببینە == * [[لیستی پێشکەشکراوەکان بۆ ٩٩یەمین خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]] * لیستی نوێنەرایەتییەکانی ئێران بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی == سەرچاوەکان == {{Reflist}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb title|tt39969551|خاکی فریشتەکان}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٦]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] 7skals78eryvm75yn77w91ma88a8s90 0 304826 1706552 1700496 2026-11-10T18:03:49Z Bilalinfo 57400 خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی 1706552 wikitext text/x-wiki [[پەڕگە:Asghar_Farhadi_in_2018-2.jpg|وێنۆک|267x267پیکسڵ|[[ئەسغەر فەرھادی]] بە ناردنی پێنج فیلم و وەرگرتنی دوو خەڵاتی ئۆسکار سەرکەوتووترین دەرھێنەری ئێرانییە لە ئۆسکاردا]] [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]] کە تا ٢٠٢٠ بە ناوی باشترین فیلمی زمانی بیانی دەناسرا،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://decider.com/2020/01/14/oscars-2020-best-foreign-language-best-international-feature/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200717191338/https://decider.com/2020/01/14/oscars-2020-best-foreign-language-best-international-feature/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Decider |زمان=en |سەردێڕ=چرا ئۆسکار "باشترین فیلمی زمانی بیانی"ی گۆڕی بۆ "باشترین فیلمی نێودەوڵەتی"؟}}</ref> یەکێک لە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتەکانی ئۆسکارە]] کە لەلایەن [[ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جووڵاو]] بۆ فیلمە نا-ئەمریکییەکان و بە شێوەیەکی سەرەکی نا-ئینگلیزییەکان دەبەخشرێت.<ref name="Rules">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oscars.org/awards/academyawards/rules/rule14.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110623103257/http://www.oscars.org/awards/academyawards/rules/rule14.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٣ی حوزەیرانی ٢٠١١|ئیش=81st Academy Awards Rules |سەردێڕ=یاسای چواردە: یاسا تایبەتەکان بۆ خەڵاتی باشترین فیلمی زمانی بیانی |بڵاوکەرەوە=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]] |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٩|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> یەکەم خولی خەڵاتەکانی ئۆسکار لە ١٩٢٩ بەڕێوەچوو و لەو سەردەمەدا بەشی فیلمە بیانییەکان بوونی نەبوو. لە نێوان ١٩٤٧ تا ١٩٥٥ خەڵاتی باشترین فیلمی بیانی بەشێکی ناپێشبڕکێکارانە بوو کە پێشکەشی ئەو فیلمەنە دەکرا کە لە ئەمریکا نمایش کرابوون. لە ١٩٥٦ بەشێکی پێشبڕکێکارانە بە ناوی باشترین فیلمی بیانی بۆ خەڵاتەکانی ئۆسکار زیاد کرا و لەو ساڵەوە تا ئێستا بەبەردەوامی پێشکەشی ئەو فیلمە نا-ئەمریکی و نا-ئینگلیزییانە کراوە کە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا]] نمایش کراون.<ref name="academy">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oscars.org/aboutacademyawards/history01.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20080413201500/http://www.oscars.org/aboutacademyawards/history01.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی نیسانی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی تەممووزی ٢٠١٢|سەردێڕ=مێژووی خەڵاتەکانی ئۆسکار - پەڕەی ١ |بڵاوکەرەوە=[[Academy of Motion Picture Arts and Sciences]]}}</ref> یەکەم فیلم کە لەلایەن ئیرانەوە بۆ پێشبڕکێکردن لە ئۆسکاردا نێردرا فیلمی ''دایرە مینا'' دروستکراوی [[داریوش مێھرجویی|داریوش مھرجویی]] بوو کە لە ١٩٧٧ ڕادەستی ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جووڵاو کرا، بەڵام لە ڕیزی پێنج کاندیدای کۆتاییدا شوێنی نەبووەوە. دوای ئەم خولە ئێران تا ١٩٩٤ فیلمێکی تری بۆ ئۆسکار نەنارد. لە ١٩٩٤ ئێران [[لەژێر دار زەیتوونەکان]] دروستکراوی [[عەباس کیاڕۆستەمی]] نارد بۆ ئۆسکار و لەو ساڵەوە تا ئەمڕۆ بێجگە لە وەستانێکی یەک ساڵە لە ٢٠١٢، ھەموو ساڵێک فیلمێکی ڕەوانەی ئۆسکار کردووە. یەکەم فیلمی ئێرانی کە گەیشتە ڕیزی پێنج کاندیدای کۆتایی فیلمی ''[[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]]'' دروستکراوی [[مەجید مەجیدی]] بوو کە لە ١٩٩٨ کاندیدی وەرگرتنی ئۆسکاری باشترین فیلمی بیانی بوو، بەڵام لە کۆتاییدا خەڵاتەکەی بە فیلمی ''[[ژیان جوانە (فیلم)|ژیان جوانە]]'' دروستکراوی [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] بە [[ئیتاڵیا]] دۆڕاند. لە ٢٠١١ فیلمی ''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]'' دروستکراوی [[ئەسغەر فەرھادی]] بووە دووەم فیلمی ئێرانی کە توانی لە ڕیزی پێنج کاندیدای کۆتاییدا شوێن بگرێت و لە کۆتاییدا خەڵاتی ئۆسکاریشی بردەوە. لە ٢٤ی ٩ی ٢٠١٢ ئێران فیلمی ''یە حبە قند'' دروستکراوی رضا میرکریمی وەک نوێنەری خۆی بۆ ئۆسکار ناساند<ref name="85th">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.presstv.com/detail/2012/09/24/263308/iran-selects-nominee-for-2013-oscar/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120926043256/http://www.presstv.com/detail/2012/09/24/263308/iran-selects-nominee-for-2013-oscar/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٦ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ئیش=presstv.com |سەردێڕ=ئێران نوێنەری خۆی بۆ ئۆسکاری ۲۰۱۳ ھەڵدەبژێرێت |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەڵام لە ھەمان کاتدا سەرۆکی داوەرانی [[دامەزراوەی سینەمایی فارابی|ڕێکخراوەی سینەمایی فارابی]] بەھۆی بڵاوبوونەوەی ڤیدیۆی بیگناھی مسلمانان لە ماڵپەڕی [[یووتیووب]] داوای بایکۆتکردنی ئۆسکاری کرد<ref name="Boycott">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشان=http://www.tehrantimes.com/arts-and-culture/101610-iran-to-write-to-academy-over-anti-islam-film |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121122194455/http://tehrantimes.com/arts-and-culture/101610-iran-to-write-to-academy-over-anti-islam-film |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ئیش=Tehran Times |سەردێڕ=ئێران بۆ ئەکادیمیا سەبارەت بە فیلمی دژی ئیسلام دەنووسێت |ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> و بە پەسەندکردنی وەزیری ڕۆشنبیری و ئیرشادی ئیسلامیی ئێران لەو ساڵەدا ھیچ فیلمێکی بۆ ئۆسکار نەنارد.<ref name="Reuters">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/2012/09/24/entertainment-us-iran-oscars-boycott-idUSBRE88N0X320120924 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120924231237/http://www.reuters.com/article/2012/09/24/entertainment-us-iran-oscars-boycott-idUSBRE88N0X320120924 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ئیش=Reuters |سەردێڕ=بایکۆتی ئۆسکار لەلایەن ئێرانەوە |ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئەیلوولی ٢٠١٢}}</ref> سێیەم فیلمی ئێرانی کە تا ئەمڕۆ ڕێگەی دۆزیوەتەوە بۆ پێنج کاندیدای کۆتایی ''[[فرۆشیار (فیلم)|فڕۆشیار]]'' بەرھەمێکی تری فەرھادییە کە توانی لە ٢٠١٦ دووەم ئۆسکار بۆ فەرھادی و ئێران دەستەبەر بکات، ساڵی ٢٠٢٦ فیلمی ''[[خاکی فریشتەکان (فیلم)|خاکی فریشتەکان]]'' لە دەرھێنانی ''بابەک خواجەپاشا'' وەک نوێنەری ئێران نێردرا بۆ ئۆسکار. == فیلمە نێردراوەکان == [[پەڕگە:Dayereh_mina04.jpg|وێنۆک|[[داریوش مێھرجویی]] لە پشت پەردەی ''بازنەی مینا''، یەکەم فیلمی نێردراوی ئێران بۆ ئۆسکار]] ئەکادیمیای زانست و ھونەرەکانی وێنەی جووڵاو لە ساڵی ١٩٥٦ەوە ساڵانە داوا لە فیلمسازانی وڵاتانی جیاوازی جیھان دەکات تا باشترین فیلمی وڵاتەکەیان بۆ کێبڕکێکردن لە بەشی باشترین فیلمی نێودەوڵەتی بنێرن بۆ ئەم ئەکادیمیایە. ناوی فیلمە نێردراوەکان دەبێت تا ١ی ئەیلوولی ھەر ساڵێک ڕابگەیەندرێن.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/425973/Farabi-rejects-request-for-right-to-select-Iran-s-Oscar-submission |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200718124847/https://www.tehrantimes.com/news/425973/Farabi-rejects-request-for-right-to-select-Iran-s-Oscar-submission |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=تاران تایمز |زمان=en |سەردێڕ=فارابی داواکاری مافی ھەڵبژاردنی نوێنەری ئۆسکاری ئێران ڕەت دەکاتەوە}}</ref> کۆمیتەی خەڵاتی فیلمی زمانی بێگانە بەرپرسیارێتی پێداچوونەوە و بەسەرکردنەوەی فیلمە نێردراوەکانی لەسەر شانە و پاشان بە دەنگدانی نھێنی لە نێوان ئەندامانی ئەکادیمیا، پێنج بەربژێری کۆتایی بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی ھەڵدەبژێردرێن.<ref name="Rules2">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oscars.org/awards/academyawards/rules/86/rule13.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130822101822/http://www.oscars.org/awards/academyawards/rules/86/rule13.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئابی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی ئابی ٢٠١٣|ئیش=ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جووڵاو |سەردێڕ=یاسای سێزدە: یاسا تایبەتەکان بۆ خەڵاتی فیلمی زمانی بێگانە |بڵاوکەرەوە=[[ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جووڵاو]] |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> [[پەڕگە:The_Sun_movie_press_conference_2020-02-10_19.jpg|وێنۆک|[[مەجید مەجیدی]] بە شەش فیلمی ناردراو، زۆرترین ژمارەی فیلمی ناردراوی ھەیە]] لەسەر بنەمای یاساکانی ئەکادیمیای زانست و ھونەرەکانی وێنەی جووڵاو، دەزگایەکی سینەمایی لەلایەن ھەر وڵاتێکەوە دەبێت فیلمە نا-ئینگلیزییەکان وەک فیلمی ھەڵبژێردراوی ئەو وڵاتە پێشکەشی ئەکادیمیا بکات.<ref name="Rules2"/> لە ئێراندا ئەم ئەرکە خراوەتە ئەستۆی [[دامەزراوەی سینەمایی فارابی|دەزگای سینەمایی فارابی]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.payvand.com/news/08/sep/1299.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110629081733/http://www.payvand.com/news/08/sep/1299.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|زمان=en |سەردێڕ=فیلمی ئاوازی چۆلەکەکان لە ئۆسکاردا}}</ref> دەزگای فارابی لە ساڵی ١٩٩٣ەوە ساڵانە نوێنەری ئێرانی بە ئەکادیمیای زانستەکان و ھونەرەکانی وێنەی جووڵاو ناساندووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.france24.com/en/20180919-iran-film-oscars-stirs-debate-home-front |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200717192822/https://www.france24.com/en/20180919-iran-film-oscars-stirs-debate-home-front |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=فرانس ٢٤ |زمان=en |سەردێڕ=فیلمی ئێران بۆ ئۆسکار دەنگۆی لە ناوخۆدا نایەوە}}</ref> {| class="wikitable sortable" style="background:#ffffff;" ! colspan="6" |لیستی فیلمە ناردراوەکانی ئێران بۆ خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلمی نێودەوڵەتی |- ! width="10%" |ساڵ <small>(خول)</small> ! width="25%" |ناونیشانی فیلم ! width="25%" |ناونیشانی ئینگلیزی ! width="25%" |دەرھێنەر ! width="15%" |ئەنجام !<abbr title="سەرچاوەکان">س.</abbr> |- | align="center" |١٩٧٧ <small>(٥٠ەم)</small> |''بازنەی مینا'' |<span dir="ltr">''The Cycle''</span> |[[داریوش مێھرجویی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ناونیشان=https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/31730/india-festival-honors-dariush-mehrjui-hosts-3-iran-films |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191001171256/https://financialtribune.com/articles/art-and-culture/31730/india-festival-honors-dariush-mehrjui-hosts-3-iran-films |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Financial Tribune |زمان=en |سەردێڕ=India Festival Honors Dariush Mehrjui, Hosts 3 Iran Films}}</ref> |- | align="center" |١٩٩٤ <small>(٦٧ەم)</small> |''[[لەژێر دار زەیتوونەکان]]'' |<span dir="ltr">''Through the Olive Trees''</span> |[[عەباس کیاڕۆستەمی|عەباس کیارۆستەمی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.fcc.film/2020/01/29/the-oscars-irans-shifting-cinema-movements/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200713151317/https://www.fcc.film/2020/01/29/the-oscars-irans-shifting-cinema-movements/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|زمان=en |سەردێڕ=The Oscars: Iran’s Shifting Cinema Movements – FCC}}</ref> |- | align="center" |١٩٩٥ <small>(٦٨ەم)</small> |''بالۆنە سپییەکە'' |<span dir="ltr">''The White Balloon''</span> |[[جەعفەر پەناھی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-02-11-ca-34614-story.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200713153153/https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1996-02-11-ca-34614-story.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Los Angeles Times |زمان=en |سەردێڕ=OSCAR POLITICS: Iranian 'Balloon' Drifts Into Unexpected Storm}}</ref> |- | align="center" |١٩٩٧ <small>(٧٠ەم)</small> |''گەببە'' |<span dir="ltr">''Gabbeh''</span> |موحسین مەخمەلباف | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://iran-times.com/oscar-bid/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200713165815/http://iran-times.com/oscar-bid/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Iran Times |زمان=en |سەردێڕ=Oscar bid {{!}}}}</ref> |- | align="center" |١٩٩٨ <small>(٧١ەم)</small> |''[[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|مناڵانی ئاسمان]]'' |<span dir="ltr">''Children of Heaven''</span> |[[مەجید مەجیدی]] | {{good|کاندید کرا}} |<ref name="Oscars1999">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1999 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171102052009/https://www.oscars.org/oscars/ceremonies/1999 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی دووەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|ئیش=oscars.org |سەردێڕ=The 71st Academy Awards (1999) Nominees and Winners}}</ref> |- | align="center" |١٩٩٩ <small>(٧٢ەم)</small> |''[[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]]'' |<span dir="ltr">''The Color of Paradise''</span> |[[مەجید مەجیدی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Curiel |یەکەم=Jonathan |ناونیشان=https://www.sfgate.com/entertainment/article/Iranian-Director-Majidi-Finds-His-Paradise-2790278.php |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200716014519/https://www.sfgate.com/entertainment/article/Iranian-Director-Majidi-Finds-His-Paradise-2790278.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=SFGate |زمان=en |سەردێڕ=Iranian Director Majidi Finds His `Paradise' / Tale of blind boy a huge hit in Tehran}}</ref> |- | align="center" |٢٠٠٠ <small>(٧٣ەم)</small> |''[[کاتێک بۆ مەستیی ئەسپەکان]]'' |<span dir="ltr">''A Time for Drunken Horses''</span> |[[بەھمەن قوبادی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=How Ghobadi gets past the censors|ناونیشان=https://www.theglobeandmail.com/arts/how-ghobadi-gets-past-the-censors/article1043638/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200825090406/https://www.theglobeandmail.com/arts/how-ghobadi-gets-past-the-censors/article1043638/|زمان=en}}</ref> |- | align="center" |٢٠٠١ <small>(٧٤ەم)</small> |''باران'' |<span dir="ltr">''Baran''</span> |[[مەجید مەجیدی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://kayhanlife.com/culture/film/iran-oscars-one-winner-one-runner-twenty-two-submissions-2/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200825090322/https://kayhanlife.com/culture/film/iran-oscars-one-winner-one-runner-twenty-two-submissions-2/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=KAYHAN LIFE |زمان=en |سەردێڕ=Another Oscar for Iran and Asghar Farhadi, the Director who Refused to Attend this Year's Awards}}</ref> |- | align="center" |٢٠٠٢ <small>(٧٥ەم)</small> |''من تەرانەم، ١٥ ساڵانم'' |<span dir="ltr">''I'm Taraneh, 15''</span> |ڕەسوول سەدرعامیلی | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Goodridge |یەکەم=Mike |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ٢٠٠٢|ناونیشان=https://www.screendaily.com/menemsha-takes-marooned-taraneh/4011537.article |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200713212320/https://www.screendaily.com/menemsha-takes-marooned-taraneh/4011537.article |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Screen |زمان=en |سەردێڕ=Menemsha takes Marooned, Taraneh}}</ref> |- | align="center" |٢٠٠٣ <small>(٧٦ەم)</small> |''ھەناسەی قووڵ'' |<span dir="ltr">''Deep Breath''</span> |پەرویز شەھبازی | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٣|ناونیشان=https://www.indiewire.com/2003/10/55-countries-submit-films-for-foreign-language-oscar-consideration-79389/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20191220005052/https://www.indiewire.com/2003/10/55-countries-submit-films-for-foreign-language-oscar-consideration-79389/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٠ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=IndieWire |زمان=en |سەردێڕ=55 Countries Submit Films for Foreign Language Oscar Consideration}}</ref> |- | align="center" |٢٠٠٤ <small>(٧٧ەم)</small> |''[[کیسەڵەکانیش دەفڕن|کێسەڵەکان دەتوانن بفڕن]]'' |<span dir="ltr">''Turtles Can Fly''</span> |[[بەھمەن قوبادی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|سەردێڕ=Iranian movie on U.S. in Iraq entered for Oscars|ناونیشان=https://www.reuters.com/article/us-iran-film-oscar-idUSTRE6B73MQ20101208|agency=Reuters|ڕێکەوت=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200715200647/https://www.reuters.com/article/us-iran-film-oscar-idUSTRE6B73MQ20101208}}</ref> |- | align="center" |٢٠٠٥ <small>(٧٨ەم)</small> |''زۆر دوور، زۆر نزیک'' |<span dir="ltr">''So Close, So Far''</span> |ڕەزا میرکەریمی | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://international.ucla.edu/institute/event/4088 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200713153105/https://international.ucla.edu/institute/event/4088 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=international.ucla.edu |زمان=en |سەردێڕ=So Close, So Far (Kheili Dour, Kheili Nazdik)}}</ref> |- | align="center" |٢٠٠٦ <small>(٧٩ەم)</small> |''کافێ ترانزیت'' |<span dir="ltr">''Café Transit''</span> |کامبوزیا پەرتەوی | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref name="VarietySubmissionList">{{بیرخستنەوەی گۆڤار|نووسەر=Sneider, Jeff |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٦|سەردێڕ=Oscar race counts 61 countries |ناونیشان=https://www.variety.com/awardcentral_article/VR1117952315.html?nav=news&categoryid=1985&cs=1 |ڕەوشی ناونیشان=مردوو |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20081014162514/http://www.variety.com/awardcentral_article/VR1117952315.html?nav=news&categoryid=1985&cs=1 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٨|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٠٨|magazine=Variety}}</ref> |- | align="center" |٢٠٠٧ <small>(٨٠ەم)</small> |''م وەک دایک'' |<span dir="ltr">''M for Mother''</span> |ڕەسوول مەلاقولیپوور | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref name=":0"/> |- | align="center" |٢٠٠٨ <small>(٨١ەم)</small> |''گۆرانی چۆلەکەکان'' |<span dir="ltr">''The Song of Sparrows''</span> |[[مەجید مەجیدی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/mehran-kashani |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200825090438/https://www.asiapacificscreenawards.com/apsa-academy-members/mehran-kashani |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی ئابی ٢٠٢٠|وێبگە=Asia Pacific Screen Awards |زمان=en |سەردێڕ=Mehran Kashani}}</ref> |- | align="center" |٢٠٠٩ <small>(٨٢ەم)</small> |''[[دەربارەی ئێلی]]'' |<span dir="ltr">''About Elly''</span> |[[ئەسغەر فەرھادی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Admin |ناونیشان=https://www.persianfilmfestival.com/films/about-elly/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200713151316/https://www.persianfilmfestival.com/films/about-elly/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Persian Film Festival Australia |زمان=en |سەردێڕ=About Elly}}</ref> |- | align="center" |٢٠١٠ <small>(٨٣ەم)</small> |''خواحافیزی بەغدا'' |<span dir="ltr">''Farewell Baghdad''</span> |مەھدی نادری | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref name="Iran">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.presstv.ir/detail/143408.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20100924042157/http://www.presstv.ir/detail/143408.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠١٠|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٠|سەردێڕ=Iran announces Oscar nominee |بڵاوکەرەوە=PressTV |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | align="center" |٢٠١١ <small>(٨٤ەم)</small> |''[[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]]'' |<span dir="ltr">''A Separation''</span> |[[ئەسغەر فەرھادی]] | {{won|براوەی ئۆسکار|place=1st}} |<ref name="84th">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.chicagotribune.com/entertainment/sns-rt-us-oscars-aseparationtre81q06x-20120226,0,7950494.story |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120229135119/http://www.chicagotribune.com/entertainment/sns-rt-us-oscars-aseparationtre81q06x-20120226,0,7950494.story |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠١٢|سەردێڕ=Iran's "A Separation" wins best foreign language Oscar |بڵاوکەرەوە=Chicago Tribune |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | align="center" |٢٠١٣ <small>(٨٦ەم)</small> |''[[ڕابردوو (فیلم)|ڕابردوو]]'' |<span dir="ltr">''The Past''</span> |[[ئەسغەر فەرھادی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref name="86th">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.presstv.ir/detail/2013/09/29/326707/past-submitted-to-2014-oscar-awards/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131002000247/http://www.presstv.ir/detail/2013/09/29/326707/past-submitted-to-2014-oscar-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی ئەیلوولی ٢٠١٣|ئیش=PressTV |سەردێڕ=Iran selects 'The Past' for 2014 Academy Award submission |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | align="center" |٢٠١٤ <small>(٨٧ەم)</small> |''ئەمڕۆ'' |<span dir="ltr">''Today''</span> |ڕەزا میرکەریمی | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref name="87th">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://english.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13930630001400 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150209131958/http://english.farsnews.com/newstext.aspx?nn=13930630001400 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی شوباتی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی ئەیلوولی ٢٠١٤|ئیش=Fars News |سەردێڕ=Iran Selects "Today" for Foreign Language Category of Oscar |ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> |- | align="center" |٢٠١٥ <small>(٨٨ەم)</small> |''[[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد، پێغەمبەری خودا]]'' |<span dir="ltr">''Muhammad: The Messenger of God''</span> |[[مەجید مەجیدی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref name="88th">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Vivarelli |یەکەم=Nick |ڕێکەوت=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ناونیشان=https://variety.com/2015/film/global/iran-picks-majid-majidis-rise-of-islam-epic-muhammad-the-messenger-of-god-for-foreign-language-oscar-1201603724/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190414003149/https://variety.com/2015/film/global/iran-picks-majid-majidis-rise-of-islam-epic-muhammad-the-messenger-of-god-for-foreign-language-oscar-1201603724/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی نیسانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی ئەیلوولی ٢٠١٥|ئیش=Variety |سەردێڕ=Iran Picks Rise of Islam Epic 'Muhammad: The Messenger of God' for Foreign-Language Oscar}}</ref> |- | align="center" |٢٠١٦ <small>(٨٩ەم)</small> |''[[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]]'' |<span dir="ltr">''The Salesman''</span> |[[ئەسغەر فەرھادی]] | {{won|براوەی ئۆسکار|place=1st}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Bhushan |یەکەم=Nyay |ڕێکەوت=٢٧ی شوباتی ٢٠١٧|ناونیشان=https://www.theguardian.com/film/2017/feb/27/the-salesman-wins-best-foreign-language-oscar-asghar-farhadi |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170301020902/https://www.theguardian.com/film/2017/feb/27/the-salesman-wins-best-foreign-language-oscar-asghar-farhadi |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی ئازاری ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٦ی شوباتی ٢٠١٧|ئیش=The Guardian |سەردێڕ=The Salesman wins best foreign language Oscar}}</ref> |- | align="center" |٢٠١٨ <small>(٩٠ەم)</small> |''ھەناسە'' |<span dir="ltr">''Breath''</span> |[[نێرگز ئابیار|نەرگس ئابیار]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref name="90th">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ناونیشان=http://ifpnews.com/exclusive/iran-selects-breath-official-submission-academy-awards/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170919234510/http://ifpnews.com/exclusive/iran-selects-breath-official-submission-academy-awards/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٩ی ئەیلوولی ٢٠١٧|ئیش=IFP News |سەردێڕ=Iran Selects 'Breath' as Official Submission to Academy Awards}}</ref> |- | align="center" |٢٠١٩ <small>(٩١ەم)</small> |''[[بەبێ بەروار بەبێ واژوو]]'' |<span dir="ltr">''No Date, No Sign''</span> |وەحید جەلیلوەند | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref name="91st">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Holdsworth |یەکەم=Nick |ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/oscars-iran-selects-no-date-no-signature-foreign-language-category-1143679 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20180916001253/https://www.hollywoodreporter.com/news/oscars-iran-selects-no-date-no-signature-foreign-language-category-1143679 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠١٨|ئیش=The Hollywood Reporter |سەردێڕ=Oscars: Iran Selects 'No Date, No Signature' for Foreign-Language Category}}</ref> |- | align="center" |٢٠٢٠ <small>(٩٢ەم)</small> |''بە دوای فەریدەدا'' |<span dir="ltr">''Finding Farideh''</span> |کۆرووش عەتایی{{ھن}}ئازادە موسەوی | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٨ی ئابی ٢٠١٩|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/439387/Iranian-documentary-Finding-Farideh-to-represent-Iran-at-Oscars |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190818160930/https://www.tehrantimes.com/news/439387/Iranian-documentary-Finding-Farideh-to-represent-Iran-at-Oscars |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=Tehran Times |زمان=en |سەردێڕ=Iranian documentary “Finding Farideh” to represent Iran at Oscars}}</ref> |- | align="center" |٢٠٢١ <small>(٩٣ەم)</small> |''خۆر'' |<span dir="ltr">''The Sun''</span> |[[مەجید مەجیدی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dalton |یەکەم=Ben |دوایین٢=Rosser |یەکەم٢=Michael |ڕێکەوت=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.screendaily.com/news/oscars-2021-israel-selects-asia-starring-shira-haas-russia-picks-dear-comrades/5152226.article |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=Screen |زمان=en |سەردێڕ=Oscars 2021: Israel selects ‘Asia’ starring Shira Haas; Russia picks ‘Dear Comrades!’}}</ref> |- | align="center" |٢٠٢٢ <small>(٩٤ەم)</small> |''[[پاڵەوان (فیلم)|پاڵەوان]]'' |<span dir="ltr">''A Hero''</span> |[[ئەسغەر فەرھادی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Ritman |یەکەم=Alex |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oscars-2022-iran-international-feature-asghar-farhadi-a-hero-1235034616/ |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en |سەردێڕ=Oscars: Iran Selects ‘A Hero’ for International Feature Category}}</ref> |- | align="center" |٢٠٢٣ <small>(٩٥ەم)</small> |''[[جەنگی جیھانی سێیەم (فیلم)|جەنگی جیھانی سێیەم]]'' |<span dir="ltr">''World War III''</span> |[[ھوومەن سەییدی]] | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Roxborough |یەکەم=Scott |ڕێکەوت=١٩ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/iran-world-war-iii-oscars-best-international-feature-1235223357/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en |سەردێڕ=Oscars: Iran Picks ‘World War III’ as Best International Feature Submission}}</ref> |- | align="center" |٢٠٢٤ <small>(٩٦ەم)</small> |''پاسەوانی شەو'' |<span dir="ltr">''The Night Guardian''</span> |ڕەزا میرکەریمی | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.tehrantimes.com/news/489269/Night-Guardian-represents-Iran-at-86th-Academy-Awards |سەردێڕ=Night Guardian represents Iran at 96th Academy Awards |وێبگە=Tehran Times |زمان=en}}</ref> |- | align="center" |٢٠٢٥ <small>(٩٧ەم)</small> |''لە باوەشی دار'' |<span dir="ltr">''In the Arms of the Tree''</span> |بابەک خواجەپاشا | {{nom|کاندید نەکرا}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.irna.ir/news/85599815/ |سەردێڕ=In the Arms of the Tree represents Iran at Oscars 2025 |وێبگە=IRNA |زمان=en}}</ref> |- | align="center" |٢٠٢٦ <small>(٩٨ەم)</small> |''[[ھۆکاری مردن: نادیار]]'' |<span dir="ltr">''Cause of Death: Unknown''</span> |عەلی زەرنگار | {{pending|نێردراو}} |<ref>https://www.asriran.com/fa/news/1094754/</ref> |- |} == ئەمانەش ببینە == [[پێڕستی پاڵێوراوانی ٨٤ەمین خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی]] == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان|٢}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20080707023727/http://www.oscars.org/awardsdatabase/ پایگەی فەرمیی زانیارییەکانی خەڵاتەکانی ئۆسکار] * [https://www.imdb.com/Sections/Awards/Academy_Awards_USA/ پەڕەی خەڵاتەکانی ئۆسکار لە IMDb] {{Webarchive|url=https://web.archive.org/web/20100409102636/https://www.imdb.com/Sections/Awards/Academy_Awards_USA/|date=٩ی نیسانی ٢٠١٠}} {{پاڵاوتنی وتاری ھەڵبژێردراو|٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} [[پۆل:سینەمای ئێران]] [[پۆل:پێرستەکانی پەیوەندیدار بە ئێران]] [[پۆل:پێڕستی فیلمەکان بەپێی وڵاتی بەرھەمھێن]] [[پۆل:پێشکەشکردنی خەڵاتی ئۆسکارەکان بۆ باشترین فیلمی زمانە بیانییەکان بەپێی وڵات]] [[پۆل:پێڕستی فیلمە ئێرانییەکان]] pcsnmffuaw883f4ios2neovcj5gxdi1 1 305104 1706572 1681646 2026-11-10T19:32:03Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706572 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاگرکەوتنەوەی پایۆنیر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1681645 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260716020713/https://www.wenatcheeworld.com/publicsafety/pioneer-fire-near-lake-chelan-at-300-acres-evacuation-notice-issued/article_100069be-269c-11ef-9d08-d7604ca284e5.html بۆ https://www.wenatcheeworld.com/publicsafety/pioneer-fire-near-lake-chelan-at-300-acres-evacuation-notice-issued/article_100069be-269c-11ef-9d08-d7604ca284e5.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:١٦، ٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦ (UTC) == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاگرکەوتنەوەی پایۆنیر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706571 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240810052525/https://www.wenatcheeworld.com/wildfire/lake-chelan-fire-suprasses-3-800-acres-stehekin-meeting-tuesday/article_b0b749ac-2cca-11ef-820b-177eda87973a.html بۆ https://www.wenatcheeworld.com/wildfire/lake-chelan-fire-suprasses-3-800-acres-stehekin-meeting-tuesday/article_b0b749ac-2cca-11ef-820b-177eda87973a.html زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٣٢، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) reu1s2ljt3izsfe3tkquvjk1hpx6obv 0 305192 1706654 1692306 2026-11-10T20:39:40Z Bilalinfo 57400 1706654 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ئیبراهیم ئیبراهیمیان|image=Ebrahim Ebrahimain.jpg|image_size=|caption=|birth_date=۱٦ی شوباتی ۱۹۸۲|birth_place=[[تاران]]، ئێران|death_date=|death_place=|death_cause=|other_names=|nationality=ئێرانی|education=دەرچووی بەشی دەرهێنەری|alma_mater=|books=|plays=|occupation=[[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]]، [[نووسەر]]، [[مۆنتێر]]|years_active=۲۰۱٤–ئێستا|influenced_by=|influenced=|spouse=|partner=|children=|parents=|relatives=|residence=|famous_roles=|quotes=|website=}} '''ئیبراهیم ئیبراهیمیان''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ابراهیم ابراهیمیان؛ لەدایکبووی ۱٦ی شوباتی ۱۹۸۲) [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]]، [[نووسەر]] و [[مۆنتێر|مۆنتێری]] ئێرانییە. دەرچووی بەشی دەرهێنەرییە. ئیبراهیمیان چالاکی سینەمایی لە ساڵی ۲۰۱٤ بە فیلمی ''ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه'' دەست پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=جستجو |ناونیشان=https://www.filimo.com/crew/ebrahim-ebrahimian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231007045129/https://www.filimo.com/crew/ebrahim-ebrahimian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.filimo.com |زمان=fa |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=http://www.nsun.net |یەکەم=n s u n {{!}} |سەردێڕ=تیوال {{!}} ابراهیم ابراهیمیان |ناونیشان=https://www.tiwall.com/ebrahimebrahimian |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.tiwall.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ابراهیم ابراهیمیان - عکس ها و تصاویر، بیوگرافی و زندگی نامه {{!}} منظوم |ناونیشان=https://www.manzoom.ir/name/nm2730485/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Manzoom |زمان=fa-ir}}</ref> == ژیان == ئیبراهیم ئیبراهیمیان لە ۱٦ی شوباتی ۱۹۸۲ لە شارۆچکەی تاد لە پارێزگای [[ئەسفەھان|ئیسفەھان]] لەدایکبووە. دەرچووی بەشی دەرهێنەرییە. چالاکی سینەمایی لە ساڵی (۲۰۱٤) بە فیلمی ''ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه'' دەست پێکرد، دروستکردنی ئەم فیلمە لە ۷ی تشرینی یەکەمی(۲۰۱۳) لە [[تاران]] دەستی پێکرد و بەشداری لە ۳۲ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجردا]] پێ کرد. ئیبراهیم ئیبراهیمیان دەرهێنەریی فیلمە سینەماییەکانی ''ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه'' و ''عادت نمی‌کنیم'' (۲۰۱٦)ی لەئەستۆ بووە. هەروەها نووسەر و [[مۆنتێر|مۆنتێری]] فیلمی ''عادت نمی‌کنیم'' (۲۰۱۶) بووە. ''عادت نمی‌کنیم'' دووەم بەشداریی ئیبراهیمیان بوو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فەجر]] کە لە ۳٤ەمین فێستیڤاڵی فەجردا نمایشکرا و لە سێ بەشی باشترین فیلمنامە، باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەمی ژن ([[سارە بەیات]]) و باشترین ئەکتەری ڕۆڵی دووەمی پیاو (حەمیدڕەزا ئازەرەنگ) کاندیدی وەرگرتنی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغ]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ابراهیم ابراهیمیان - عکس ها و تصاویر، بیوگرافی و زندگی نامه {{!}} منظوم |ناونیشان=https://www.manzoom.ir/name/nm2730485/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Manzoom |زمان=fa-ir}}</ref> ''دابلند'' (۲۰۱۸) ناوی فیلمێکە کە ئیبراهیمیان بۆ سینەمای [[گورجستان|گورجستانی]] دروستی کردووە. == فیلمۆگرافی == === دەرهێنەر و نووسەر<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.imvbox.com/fa/casts/ebrahim-ebrahimian}}</ref> === {| class="wikitable" !ناوی فیلم !ساڵ !نووسەر !دەرهێنەر |- |سیازنگی |2017 | |جواد خمیس آبادی |- |دابلند |2018 |سارا سلطانی |محمدرضا مصباح |- |پیلوت |2018 |ئیبراهیم ئیبراهیمیان |محمدرضا مصباح |- |عادت نمی‌کنیم |2016 |ئیبراهیم ئیبراهیمیان |پیمان جعفری |- |ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه |2014 |سارا سلطانی |حسن کلامی |- |میدان سرخ |2021 |سارا سلطانی ، علی مسعودی‌نیا |جواد نوروزبیگی |- |''[[تۆوی ترێ (فیلم)|تۆوی ترێ]]'' |2026 |ئیبراهیم ئیبراهیمیان و محمدعلی حسینی |ابراهیم عامریان |} == بەستەری دەرەکی == * [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139304080004 ئیبراهیم ئیبراهیمیان] لە وبگەی سوورە سینەما * [https://web.archive.org/web/20260615173010/http://cinetmag.com/movies/ShowFilms.asp?ID=1506 عادت نمی‌کنیم] لە وبگەی سی‌نێت == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:١٩٨٢]] tgyk8gbvanzpvpypc0caidzw1kmn858 1706656 1706654 2026-11-10T20:40:11Z Bilalinfo 57400 1706656 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ئیبراهیم ئیبراهیمیان|image=Ebrahim Ebrahimain.jpg|image_size=|caption=|birth_date=۱٦ی شوباتی ۱۹۸۲|birth_place=[[تاران]]، ئێران|death_date=|death_place=|death_cause=|other_names=|nationality=ئێرانی|education=دەرچووی بەشی دەرهێنەری|alma_mater=|books=|plays=|occupation=[[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]]، [[نووسەر]]، [[مۆنتێر]]|years_active=۲۰۱٤–ئێستا|influenced_by=|influenced=|spouse=|partner=|children=|parents=|relatives=|residence=|famous_roles=|quotes=|website=}} '''ئیبراهیم ئیبراهیمیان''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ابراهیم ابراهیمیان؛ لەدایکبووی ۱٦ی شوباتی ۱۹۸۲) [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]]، [[نووسەر]] و [[مۆنتێر|مۆنتێری]] ئێرانییە. دەرچووی بەشی دەرهێنەرییە. ئیبراهیمیان چالاکی سینەمایی لە ساڵی ۲۰۱٤ بە فیلمی ''ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه'' دەست پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=جستجو |ناونیشان=https://www.filimo.com/crew/ebrahim-ebrahimian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231007045129/https://www.filimo.com/crew/ebrahim-ebrahimian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.filimo.com |زمان=fa |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=http://www.nsun.net |یەکەم=n s u n {{!}} |سەردێڕ=تیوال {{!}} ابراهیم ابراهیمیان |ناونیشان=https://www.tiwall.com/ebrahimebrahimian |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.tiwall.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ابراهیم ابراهیمیان - عکس ها و تصاویر، بیوگرافی و زندگی نامه {{!}} منظوم |ناونیشان=https://www.manzoom.ir/name/nm2730485/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Manzoom |زمان=fa-ir}}</ref> == ژیان == ئیبراهیم ئیبراهیمیان لە ۱٦ی شوباتی ۱۹۸۲ لە شارۆچکەی تاد لە پارێزگای [[ئەسفەھان|ئیسفەھان]] لەدایکبووە. دەرچووی بەشی دەرهێنەرییە. چالاکی سینەمایی لە ساڵی (۲۰۱٤) بە فیلمی ''ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه'' دەست پێکرد، دروستکردنی ئەم فیلمە لە ۷ی تشرینی یەکەمی(۲۰۱۳) لە [[تاران]] دەستی پێکرد و بەشداری لە ۳۲ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجردا]] پێ کرد. ئیبراهیم ئیبراهیمیان دەرهێنەریی فیلمە سینەماییەکانی ''ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه'' و ''عادت نمی‌کنیم'' (۲۰۱٦)ی لەئەستۆ بووە. هەروەها نووسەر و [[مۆنتێر|مۆنتێری]] فیلمی ''عادت نمی‌کنیم'' (۲۰۱۶) بووە. ''عادت نمی‌کنیم'' دووەم بەشداریی ئیبراهیمیان بوو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فەجر]] کە لە ۳٤ەمین فێستیڤاڵی فەجردا نمایشکرا و لە سێ بەشی باشترین فیلمنامە، باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەمی ژن ([[سارە بەیات]]) و باشترین ئەکتەری ڕۆڵی دووەمی پیاو (حەمیدڕەزا ئازەرەنگ) کاندیدی وەرگرتنی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغ]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ابراهیم ابراهیمیان - عکس ها و تصاویر، بیوگرافی و زندگی نامه {{!}} منظوم |ناونیشان=https://www.manzoom.ir/name/nm2730485/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Manzoom |زمان=fa-ir}}</ref> ''دابلند'' (۲۰۱۸) ناوی فیلمێکە کە ئیبراهیمیان بۆ سینەمای [[گورجستان|گورجستانی]] دروستی کردووە. == فیلمۆگرافی == === دەرهێنەر و نووسەر<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.imvbox.com/fa/casts/ebrahim-ebrahimian}}</ref> === {| class="wikitable" !ناوی فیلم !ساڵ !نووسەر !دەرهێنەر |- |سیازنگی |2017 | |جواد خمیس آبادی |- |دابلند |2018 |سارا سلطانی |محمدرضا مصباح |- |پیلوت |2018 |ئیبراهیم ئیبراهیمیان |محمدرضا مصباح |- |عادت نمی‌کنیم |2016 |ئیبراهیم ئیبراهیمیان |پیمان جعفری |- |ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه |2014 |سارا سلطانی |حسن کلامی |- |میدان سرخ |2021 |سارا سلطانی ، علی مسعودی‌نیا |جواد نوروزبیگی |- |''[[تۆوی ترێ (فیلم)|تۆوی ترێ]]'' |2026 |ئیبراهیم ئیبراهیمیان و محمدعلی حسینی |ابراهیم عامریان |} == بەستەری دەرەکی == * [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139304080004 ئیبراهیم ئیبراهیمیان] لە وبگەی سوورە سینەما * [https://web.archive.org/web/20260615173010/http://cinetmag.com/movies/ShowFilms.asp?ID=1506 عادت نمی‌کنیم] لە وبگەی سی‌نێت == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] kmwg8c9w286puxhsbrnjwpab0j2yiqt 1706657 1706656 2026-11-10T20:40:42Z Bilalinfo 57400 1706657 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ئیبراهیم ئیبراهیمیان|image=Ebrahim Ebrahimain.jpg|image_size=|caption=|birth_date=۱٦ی شوباتی ۱۹۸۲|birth_place=[[تاران]]، ئێران|death_date=|death_place=|death_cause=|other_names=|nationality=ئێرانی|education=دەرچووی بەشی دەرهێنەری|alma_mater=|books=|plays=|occupation=[[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]]، [[نووسەر]]، [[مۆنتێر]]|years_active=۲۰۱٤–ئێستا|influenced_by=|influenced=|spouse=|partner=|children=|parents=|relatives=|residence=|famous_roles=|quotes=|website=}} '''ئیبراهیم ئیبراهیمیان''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: ابراهیم ابراهیمیان؛ لەدایکبووی ۱٦ی شوباتی ۱۹۸۲) [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]]، [[نووسەر]] و [[مۆنتێر|مۆنتێری]] ئێرانییە. دەرچووی بەشی دەرهێنەرییە. ئیبراهیمیان چالاکی سینەمایی لە ساڵی ۲۰۱٤ بە فیلمی ''ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه'' دەست پێکرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=جستجو |ناونیشان=https://www.filimo.com/crew/ebrahim-ebrahimian |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20231007045129/https://www.filimo.com/crew/ebrahim-ebrahimian |ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٣ |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.filimo.com |زمان=fa |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=http://www.nsun.net |یەکەم=n s u n {{!}} |سەردێڕ=تیوال {{!}} ابراهیم ابراهیمیان |ناونیشان=https://www.tiwall.com/ebrahimebrahimian |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.tiwall.com}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ابراهیم ابراهیمیان - عکس ها و تصاویر، بیوگرافی و زندگی نامه {{!}} منظوم |ناونیشان=https://www.manzoom.ir/name/nm2730485/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Manzoom |زمان=fa-ir}}</ref> == ژیان == ئیبراهیم ئیبراهیمیان لە ۱٦ی شوباتی ۱۹۸۲ لە شارۆچکەی تاد لە پارێزگای [[ئەسفەھان|ئیسفەھان]] لەدایکبووە. دەرچووی بەشی دەرهێنەرییە. چالاکی سینەمایی لە ساڵی (۲۰۱٤) بە فیلمی ''ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه'' دەست پێکرد، دروستکردنی ئەم فیلمە لە ۷ی تشرینی یەکەمی(۲۰۱۳) لە [[تاران]] دەستی پێکرد و بەشداری لە ۳۲ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجردا]] پێ کرد. ئیبراهیم ئیبراهیمیان دەرهێنەریی فیلمە سینەماییەکانی ''ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه'' و ''عادت نمی‌کنیم'' (۲۰۱٦)ی لەئەستۆ بووە. هەروەها نووسەر و [[مۆنتێر|مۆنتێری]] فیلمی ''عادت نمی‌کنیم'' (۲۰۱۶) بووە. ''عادت نمی‌کنیم'' دووەم بەشداریی ئیبراهیمیان بوو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فەجر]] کە لە ۳٤ەمین فێستیڤاڵی فەجردا نمایشکرا و لە سێ بەشی باشترین فیلمنامە، باشترین ئەکتەری ڕۆڵی یەکەمی ژن ([[سارە بەیات]]) و باشترین ئەکتەری ڕۆڵی دووەمی پیاو (حەمیدڕەزا ئازەرەنگ) کاندیدی وەرگرتنی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغ]] بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=ابراهیم ابراهیمیان - عکس ها و تصاویر، بیوگرافی و زندگی نامه {{!}} منظوم |ناونیشان=https://www.manzoom.ir/name/nm2730485/%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85-%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D8%A7%D9%87%DB%8C%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Manzoom |زمان=fa-ir}}</ref> ''دابلند'' (۲۰۱۸) ناوی فیلمێکە کە ئیبراهیمیان بۆ سینەمای [[گورجستان|گورجستانی]] دروستی کردووە. == فیلمۆگرافی == === دەرهێنەر و نووسەر<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.imvbox.com/fa/casts/ebrahim-ebrahimian}}</ref> === {| class="wikitable" !ناوی فیلم !ساڵ !نووسەر !دەرهێنەر |- |سیازنگی |2017 | |جواد خمیس آبادی |- |دابلند |2018 |سارا سلطانی |محمدرضا مصباح |- |پیلوت |2018 |ئیبراهیم ئیبراهیمیان |محمدرضا مصباح |- |عادت نمی‌کنیم |2016 |ئیبراهیم ئیبراهیمیان |پیمان جعفری |- |ارسال یک آگهی تسلیت برای روزنامه |2014 |سارا سلطانی |حسن کلامی |- |میدان سرخ |2021 |سارا سلطانی ، علی مسعودی‌نیا |جواد نوروزبیگی |- |''[[تۆوی ترێ (فیلم)|تۆوی ترێ]]'' |2026 |ئیبراهیم ئیبراهیمیان و محمدعلی حسینی |ابراهیم عامریان |} == بەستەری دەرەکی == * [http://www.sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=139304080004 ئیبراهیم ئیبراهیمیان] لە وبگەی سوورە سینەما * [https://web.archive.org/web/20260615173010/http://cinetmag.com/movies/ShowFilms.asp?ID=1506 عادت نمی‌کنیم] لە وبگەی سی‌نێت == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٢]] k56wi3be37xope4kski871jh41549sj 0 305344 1706485 1699447 2026-11-10T16:34:52Z SakuraBot 51806 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی کۆلکە (وتار لە ٣٠٠٠ بایت ناوەڕۆک کەمترە) (عێراق-کۆلکە، کوردستان-کۆلکە) 1706485 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن | ناو_ھەڵبژاردن = ھەڵبژاردنی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان ٢٠٠٥ | وڵات = کوردستان | ساڵ_ئاڵا = ٢٠٠٤ | وێنە_ئاڵا = | جۆر = parliamentary | جۆر_دەنگدان = گشتی <!-- default --> | بەردەوامی = نەخێر | ڕەنگ_پارت = | ناو_پارت = | ناو_ھاوپەیمانی = | ھەڵبژاردن_پێشوو = | ساڵ_پێشوو = | ئەندامان_پێشوو = | ڕۆژ_ھەڵبژاردن = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | ئەندامان_ھەڵبژێردراو = | ھەڵبژاردن_داھاتوو = 2014 | ساڵ_داھاتوو = | دەنگەکان_بۆ_ھەڵبژاردن = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | دەنگ_پێویست = 270 | کورسیەکان_ھەڵبژاردن = | کورسی_زۆرینە = | ڕا_گشتی = | تۆمارکراو = | ڕێژە_بەشداری = 58.9% <!-- person 1 --> | وێنە١ = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | ڕەنگ١ = | دیاریکراو١ = [[Massoud Barzani]] | پاڵێوراو١ = [[Massoud Barzani]] | سەرکردە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت١ = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | ھاوپەیمانی١ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو١ = | ھاوکار_دیاریکراو١ = | دەنگ_ھەڵبژێردراو١ = '''61''' | ژمارە_نوێنەر١ = | ویلایەت_بەدەستھاتوو١ = <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە١ = | کورسی_سەرکردە١ = | دواھەڵبژاردن١ = | کورسی_پێشوو١ = | کورسی_پێویست١ = | کورسیەکان١ = | کورسی_دواتر١ = | گۆڕانکاری_کورسی١ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی١ = 741,483 | ڕێژە_سەدی١ = 42.07% | جووڵە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- person 2 --> | وێنە٢ = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | ڕەنگ٢ = | دیاریکراو٢ = [[Jalal Talabani]] | پاڵێوراو٢ = <!-- any type of election --> | سەرکردە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت٢ = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | ھاوپەیمانی٢ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو٢ = | ھاوکار_دیاریکراو٢ = | دەنگ_ھەڵبژێردراو٢ = | ژمارە_نوێنەر٢ = | ویلایەت_بەدەستھاتوو٢ = <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە٢ = | کورسی_سەرکردە٢ = 48 | دواھەڵبژاردن٢ = | کورسی_پێشوو٢ = | کورسی_پێویست٢ = | کورسیەکان٢ = | کورسی_دواتر٢ = | گۆڕانکاری_کورسی٢ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی٢ = '''765,544''' | ڕێژە_سەدی٢ = '''43.43%''' | جووڵە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- polls --> | ڕۆژ_ڕا١ = | سەرچاوە_ڕا١ = | دیاریکراو١_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | ڕۆژ_ڕا٢ = | سەرچاوە_ڕا٢ = | دیاریکراو١_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- auxiliary rows --> | بۆشایی١ = | ١زانیاری١ = | ١زانیاری٢ = | بۆشایی٢ = | ٢زانیاری١ = | ٢زانیاری٢ = <!-- map --> | وێنە_نەخشە = 2005_Kurdistan.png | قەبارە_نەخشە = | جێگرەوە_نەخشە = | نەخشە = | سەرناو_نەخشە = ڕەنگەکان نیشان دەدەن کە کام لایەن زۆرترین دەنگی بەدەستهێناوە لە کام پارێزگا هەر پارێزگایەک <!-- bottom --> | ناونیشان = | پێش_ھەڵبژاردن = | پارت_پێشوو = | ناونیشان_دواتر = | دوای_ھەڵبژاردن = | پارت_دواتر = }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا.<ref>[https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm Iraqi Independent Electoral Commission — archived website]</ref><ref>[https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metacrs7230/ Iraq: Post-Saddam National Elections]، Kenneth Katzman، Congressional Research Service، 14ی شوباتی 2005.</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] kuewplrnbqez9yql1gcfmo0byzdmctm 1706619 1706485 2026-11-10T20:02:55Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1706619 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{زانیاریدانی ھەڵبژاردن | ناو_ھەڵبژاردن = ھەڵبژاردنی پارێزگاکانی ھەرێمی کوردستان ٢٠٠٥ | وڵات = کوردستان | ساڵ_ئاڵا = ٢٠٠٤ | وێنە_ئاڵا = | جۆر = parliamentary | جۆر_دەنگدان = گشتی <!-- default --> | بەردەوامی = نەخێر | ڕەنگ_پارت = | ناو_پارت = | ناو_ھاوپەیمانی = | ھەڵبژاردن_پێشوو = | ساڵ_پێشوو = | ئەندامان_پێشوو = | ڕۆژ_ھەڵبژاردن = {{Start date|df=yes|2005|01|31}} | ئەندامان_ھەڵبژێردراو = | ھەڵبژاردن_داھاتوو = 2014 | ساڵ_داھاتوو = | دەنگەکان_بۆ_ھەڵبژاردن = Aggregate 123 seats to the three Kurdistan Region governorates councils | دەنگ_پێویست = 270 | کورسیەکان_ھەڵبژاردن = | کورسی_زۆرینە = | ڕا_گشتی = | تۆمارکراو = | ڕێژە_بەشداری = 58.9% <!-- person 1 --> | وێنە١ = [[File:Mesud_Barzani.jpg|100px|Massoud Barzani]] | ڕەنگ١ = | دیاریکراو١ = [[Massoud Barzani]] | پاڵێوراو١ = [[Massoud Barzani]] | سەرکردە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت١ = [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | ھاوپەیمانی١ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو١ = | ھاوکار_دیاریکراو١ = | دەنگ_ھەڵبژێردراو١ = '''61''' | ژمارە_نوێنەر١ = | ویلایەت_بەدەستھاتوو١ = <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە١ = | کورسی_سەرکردە١ = | دواھەڵبژاردن١ = | کورسی_پێشوو١ = | کورسی_پێویست١ = | کورسیەکان١ = | کورسی_دواتر١ = | گۆڕانکاری_کورسی١ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی١ = 741,483 | ڕێژە_سەدی١ = 42.07% | جووڵە١ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- person 2 --> | وێنە٢ = [[File:Jalal_Talabani.jpg|100px|Jalal Talabani]] | ڕەنگ٢ = | دیاریکراو٢ = [[Jalal Talabani]] | پاڵێوراو٢ = <!-- any type of election --> | سەرکردە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | پارت٢ = [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان]] | ھاوپەیمانی٢ = <!-- presidential --> | ویلایەت_دیاریکراو٢ = | ھاوکار_دیاریکراو٢ = | دەنگ_ھەڵبژێردراو٢ = | ژمارە_نوێنەر٢ = | ویلایەت_بەدەستھاتوو٢ = <!-- legislative or parliamentary --> | کاتی_سەرکردە٢ = | کورسی_سەرکردە٢ = 48 | دواھەڵبژاردن٢ = | کورسی_پێشوو٢ = | کورسی_پێویست٢ = | کورسیەکان٢ = | کورسی_دواتر٢ = | گۆڕانکاری_کورسی٢ = <!-- any --> | دەنگدان_گشتی٢ = '''765,544''' | ڕێژە_سەدی٢ = '''43.43%''' | جووڵە٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- polls --> | ڕۆژ_ڕا١ = | سەرچاوە_ڕا١ = | دیاریکراو١_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا١ = <!-- presidential only, when appropriate, poll1_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا١ = <!-- legislative or parliamentary only--> | ڕۆژ_ڕا٢ = | سەرچاوە_ڕا٢ = | دیاریکراو١_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate1 can be used instead --> | پارت١_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> | دیاریکراو٢_ڕا٢ = <!-- presidential only, when appropriate, poll2_candidate2 can be used instead --> | پارت٢_ڕا٢ = <!-- legislative or parliamentary only--> <!-- auxiliary rows --> | بۆشایی١ = | ١زانیاری١ = | ١زانیاری٢ = | بۆشایی٢ = | ٢زانیاری١ = | ٢زانیاری٢ = <!-- map --> | وێنە_نەخشە = 2005_Kurdistan.png | قەبارە_نەخشە = | جێگرەوە_نەخشە = | نەخشە = | سەرناو_نەخشە = ڕەنگەکان نیشان دەدەن کە کام لایەن زۆرترین دەنگی بەدەستهێناوە لە کام پارێزگا هەر پارێزگایەک <!-- bottom --> | ناونیشان = | پێش_ھەڵبژاردن = | پارت_پێشوو = | ناونیشان_دواتر = | دوای_ھەڵبژاردن = | پارت_دواتر = }} '''هەڵبژاردنی ئەنجومەنی پارێزگاکانی هەرێمی کوردستان ساڵی ٢٠٠٥''' لە ٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٥ بەڕێوەچوو، هاوکات لەگەڵ هەڵبژاردنی یاسادانانی عێراق لە مانگی کانوونی دووەمی 2005 و هەڵبژاردنی یاسادانانی هەرێمی کوردستان لە کانوونی دووەمی 2025. هەڵبژاردنەکە بۆ هەڵبژاردنی 41 ئەندامی ئەنجومەن بۆ هەریەک لە سێ پارێزگاری هەرێمی کوردستان، واتە پارێزگاکانی [[پارێزگای دھۆک|دەهۆک]] و [[پارێزگای ھەولێر|هەولێر]] و [[پارێزگای سلێمانی|سلێمانی]] ئەنجامدرا.<ref>[https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm Iraqi Independent Electoral Commission — archived website]</ref><ref>[https://digital.library.unt.edu/ark:/67531/metacrs7230/ Iraq: Post-Saddam National Elections]، Kenneth Katzman، Congressional Research Service، 14ی شوباتی 2005.</ref> لەکاتی هەڵبژاردنەکەدا [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] فرەیی دەنگەکانی بەدەستهێنا، لەگەڵ ئەوەشدا [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] فرەیی کورسییەکانی ئەنجومەنەکەی بەدەستهێنا. == ئەنجامەکان == === هەموو پارێزگارەکان === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٧٦٥ هەزار و ٥٤٤''' | align="right" | '''43.43%''' | align="right" | 48 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | ٧٤١ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 42.07% | align="right" | '''61''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٣٣ هەزار و ٢٠٦ | align="right" | 7.56% | align="right" | 10. 10 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٢٢ هەزار و ٣٤٩ | align="right" | 6.94% | align="right" | 4 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''1,762,582''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''123. 123''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''٣٥ هەزار و ٨٤'' | align="right" | ''(1.95%)'' | align="right" | |} === [[پارێزگای ھەولێر|پارێزگاری هەولێر]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|لیستی دەنگی دێموکراتیکی کوردستان]] | align="right" | '''٣٤٧ هەزار و ٧٧٢''' | align="right" | '''53.67%''' | align="right" | '''23''' |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٢٤٤ هەزار و ٣٤٣ | align="right" | 37.71% | align="right" | 16 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٢٢ هەزار و ٥٢٣ | align="right" | 3.48% | align="right" | 1 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ١٨ هەزار و ٧٨١ کەس | align="right" | 2.90% | align="right" | 1 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٤ هەزار و ٥٧٥ | align="right" | 2.24% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٦٤٧ هەزار و ٩٩٤''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٦ هەزار و ٦٢٢'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای دھۆک|پارێزگای دۆهوک]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان]] | align="right" | '''٣٠٢،١٣٣''' | align="right" | '''78.83%''' | align="right" | '''33''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٦٧٥ | align="right" | 9.31% | align="right" | 4 |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | ٣٥ هەزار و ٤٨٣ | align="right" | 9.26% | align="right" | 4 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ٩ هەزار و ٩٧٤ | align="right" | 2.60% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٣٨٣ هەزار و ٢٦٥''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''5,273'' | align="right" | | align="right" | |} === [[پارێزگای سلێمانی]] === {| class="wikitable sortable" style="font-size:95%" |- style="background-color:#EEE;" ! colspan="2" rowspan="2" class="unsortable" |ئاهەنگ ! colspan="2" | دەنگەکان ! rowspan="2" | کورسی |- style="background-color:#EEE;" ! کۆ ! % |- | bgcolor="{{party color|Patriotic Union of Kurdistan}}" | | [[یەکێتیی نیشتمانیی کوردستان|یەکێتی نیشتمانپەروەری کوردستان]] | align="right" | '''٤٨٥ هەزار و ٧١٨''' | align="right" | '''66.42%''' | align="right" | '''28''' |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Democratic Party}}" | | [[پارتی دیموکراتی کوردستان|پارتی دیموکراتی کوردستانی ئێراق]] | align="right" | ٩١ هەزار و ٥٧٨ | align="right" | 12.52% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Union}}" | | [[یەکگرتووی ئیسلامیی کوردستان|یەکگرتووی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | ٧٥ هەزار و ٨ | align="right" | 10.26% | align="right" | 5 |- | bgcolor="{{party color|Kurdistan Islamic Group}}" | | [[کۆمەڵی دادگەریی کوردستان|گروپی ئیسلامی کوردستان]] | align="right" | 53,088 | align="right" | 7.26% | align="right" | 3 |- | bgcolor="{{party color|Communist Party of Kurdistan – Iraq}}" | | [[حیزبی شیوعیی کوردستان-عێراق|حزبی شیوعی کوردستان – عێراق]] | align="right" | ٨،١٩٢ | align="right" | 1.12% | align="right" | 0 |- | bgcolor="#fff" | | لایەنەکانی تر | align="right" | ١٧ هەزار و ٧٣٩ | align="right" | 3.43% | align="right" | 0 |- bgcolor="#EEE" class="sortbottom" ! colspan="2" | کۆ | align="right" | '''٧٣١ هەزار و ٣٢٣''' | align="right" | '''100%''' | align="right" | '''41''' |- class="sortbottom" | colspan="2" | ''دەنگە نادروستەکان'' | align="right" | ''١٣،١٨٩'' | align="right" | | align="right" | |} سەرچاوە: پەیمانگای واشنتۆن: [https://web.archive.org/web/20171010061307/http://www.washingtoninstitute.org/html/newsletterImages/PF81Annexes.pdf سیاسەتی پارێزگا لە عێراق] Archived، ل.&nbsp;15-16 == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20060125200001/http://www.ieciraq.org/English/Frameset_english.htm کۆمسیۆنی سەربەخۆی هەڵبژاردنەکانی عێراق] {{ھەڵبژاردنەکان لە باشووری کوردستان}} {{تووڵی دەروازە|عێراق|کوردستان}} {{عێراق-کۆلکە}} {{کوردستان-کۆلکە}} [[پۆل:٢٠٠٥ لە باشووری کوردستان]] 9vckhocm5uopj0qj2i0fcgw2hpmu8f2 0 305386 1706676 1692022 2026-11-10T22:07:22Z Bilalinfo 57400 /* سینەمایی */ 1706676 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ڕەزا بەهبوودی |image = Reza Behbudi.jpg |image_size = |caption = |birth_name = |field = سینەما، شانۆ و تەلەڤیزیۆن |nationality = [[گەلانی ئێران|ئێرانی]] |birth_date = ١ی ئەیلوولی ١٩٧٧ (٥٥ ساڵ) |birth_place = [[ڕوودسەر]]، [[پارێزگای گێڵان|گێڵان]]، [[ئێران]] |parents = |death_date = |death_place = |residence = |coordinates = |resting_place = |other_names = |occupation = [[ئەکتەر]] |years_active = |education = بەکالۆریۆس لە دەرهێنانی شانۆ |spouse = |partner = |children = |influences = |influenced = |website = |signature = }} '''ڕەزا بەهبوودی''' (بە فارسی: رضا بهبودی؛ لەدایکبووی ٢٣ی ئابی ١٩٧١) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانیی]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بیوگرافی رضا بهبودی بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون |ناونیشان=https://www.beytoote.com/fun/actor-news/biography-reza-behbodi.html |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.beytoote.com}}</ref> == ژیان == دەرچووی بەشی دەرهێنانی شانۆیە لە کۆلێژی سینەما و شانۆ لە ساڵی ١٩٩٧. ئەو ئەندامی ئەنجومەنی ئەکتەرانی ماڵی شانۆی ئێران و ئەندامی گرووپی شانۆی لیوە. سەرەتای کارە پیشەیییەکانی لە ساڵی ١٩٩٧ بە بەشداری لە شانۆگەری ''بینوایان'' بە دەرهێنانی بەهرۆز غەریب‌پوور دەست پێکرد. هەروەها دەرهێنانی بۆ چەندین بەرهەم کردووە وەکوو ''همه چیز می‌گذرد تو نمی‌گذری''، ''مدهٔ سن مدار'' و ''اطلسی‌های لگدمال‌شده''.<ref name="karname.ir">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.karname.ir/fa/professor/72/رضا-بهبودي |سەردێڕ=دامەزراوەی کەلتووری و ھونەریی کارنامە |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130824031033/http://www.karname.ir/Fa/professor/72/%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%8A |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەهبوودی لە زنجیرەی روزگار قریب ڕۆڵی گەنجییەتی مهدی بازرگان یەکەم سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی کاتیی ئێرانی گێڕاوە. == فیلمۆگرافی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=http://www.nsun.net |یەکەم=n s u n {{!}} |سەردێڕ=تیوال {{!}} رضا بهبودی |ناونیشان=https://www.tiwall.com/rezabehbudi |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.tiwall.com}}</ref> == === زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە === * [[تاسیان (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|تاسیان]] ([[تینا پاکڕەوان]]، ٢٠٢٤) * ''[[لە کۆتایی شەودا (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|لە کۆتایی شەودا]]'' ([[ئایدا پەناھەندە|ئایدا پەناهەندە]]، ٢٠٢٤) * داوینچیز (ئەفشین هاشمی، ٢٠٢٣) * سیاه چاله (حوسێن نمازی، ٢٠٢٣) * عقرب عاشق (حوسێن سوهەیلی زادە، ٢٠٢٢) * شبکه مخفی زنان (ئەفشین هاشمی، ٢٠٢٢) * [[خاتوون (زنجیرە)|خاتوون]] ([[تینا پاکڕەوان]]، ٢٠٢١) * ملکه گدایان (حوسێن سوهەیلی زادە، ٢٠٢٠) * ''[[سوور و ڕەش (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|سوور و ڕەش]]'' ([[ئایدا پەناھەندە|ئایدە پەناهەندە]] ٢٠٢٦) === تەلەفیزیۆنی === * جلال‌الدین (ئارش مەعیریان، ٢٠١٤) * آبروی از دست رفته ([[ئایدا پەناھەندە|ئایدا پەناهەندە]]، ٢٠١٣) * دفترخانه شماره ۱۳ (سەید وەحید حسێنی، ٢٠١٠) * روزگار قریب (کیانوش عەیاری، ٢٠٠٧) * آخرین غزل (نادر برهانی مرەند، ٢٠٠٨) * آخرین گناه (حوسێن سوهەیلی زادە، ٢٠٠٥) === سینەمایی === * نبودنت (کاوە سجاد حسێنی، ٢٠٢٢) * بخارست (سەید مەسعود ئەطیابی، ٢٠٢٢) * آخرین تولد ([[نەوید مەحموودی|نەوید مەحمودی]]، ٢٠٢١) * گورکن (کاظم ملایی، ٢٠١٩) * مجبوریم (ڕەزا دورمیشیان، ٢٠١٩) * سرو زیر آب (محەممەدعلی باشە ئاهەنگەر، ٢٠١٧) * اکسیدان (حامید محەممەدی، ٢٠١٦) * مادر قلب اتمی (عەلی ئاھەمەدزادە، ٢٠١٦) * شنل (حوسێن کەندەری، ٢٠١٦) * یک روز طولانی (بابەک بەهرام بەیگی، ٢٠١٥) * اینجا کسی نمی‌میرد (حوسێن کەندەری، ٢٠١٥) * ڕق و کینە (هومەن سەیدی، ٢٠١٥) * [[لانتووری]] ([[ڕەزا دورمیشیان]]، ٢٠١٥) * هفت ماهگی (هاتف ئەلیمەردانی، ٢٠١٥) * دلم می‌خواد (بەهمەن پەرمەن ئارا، ٢٠١٤) * طبقه حساس (کەمال تەبریزی، ٢٠١٣) * [[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]] ([[ڕەزا دورمیشیان]]، ٢٠١٣) * آزمایشگاه (حەمید ئامجەد، ٢٠١١) * اشکان، انگشتر متبرک و چند داستان دیگر (شەهرام موکری، ٢٠٠٧) == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * [[imdbname:3894716|ڕەزا بەهبوودی]] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] {{پۆلی کۆمنز|Reza Behboodi}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] geoxt5q6wed5p566496nu90e05qed9j 1706677 1706676 2026-11-10T22:09:30Z Bilalinfo 57400 /* سینەمایی */ 1706677 wikitext text/x-wiki {{Infobox person |name = ڕەزا بەهبوودی |image = Reza Behbudi.jpg |image_size = |caption = |birth_name = |field = سینەما، شانۆ و تەلەڤیزیۆن |nationality = [[گەلانی ئێران|ئێرانی]] |birth_date = ١ی ئەیلوولی ١٩٧٧ (٥٥ ساڵ) |birth_place = [[ڕوودسەر]]، [[پارێزگای گێڵان|گێڵان]]، [[ئێران]] |parents = |death_date = |death_place = |residence = |coordinates = |resting_place = |other_names = |occupation = [[ئەکتەر]] |years_active = |education = بەکالۆریۆس لە دەرهێنانی شانۆ |spouse = |partner = |children = |influences = |influenced = |website = |signature = }} '''ڕەزا بەهبوودی''' (بە فارسی: رضا بهبودی؛ لەدایکبووی ٢٣ی ئابی ١٩٧١) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانیی]]ە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بیوگرافی رضا بهبودی بازیگر سینما، تئاتر و تلویزیون |ناونیشان=https://www.beytoote.com/fun/actor-news/biography-reza-behbodi.html |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.beytoote.com}}</ref> == ژیان == دەرچووی بەشی دەرهێنانی شانۆیە لە کۆلێژی سینەما و شانۆ لە ساڵی ١٩٩٧. ئەو ئەندامی ئەنجومەنی ئەکتەرانی ماڵی شانۆی ئێران و ئەندامی گرووپی شانۆی لیوە. سەرەتای کارە پیشەیییەکانی لە ساڵی ١٩٩٧ بە بەشداری لە شانۆگەری ''بینوایان'' بە دەرهێنانی بەهرۆز غەریب‌پوور دەست پێکرد. هەروەها دەرهێنانی بۆ چەندین بەرهەم کردووە وەکوو ''همه چیز می‌گذرد تو نمی‌گذری''، ''مدهٔ سن مدار'' و ''اطلسی‌های لگدمال‌شده''.<ref name="karname.ir">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.karname.ir/fa/professor/72/رضا-بهبودي |سەردێڕ=دامەزراوەی کەلتووری و ھونەریی کارنامە |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130824031033/http://www.karname.ir/Fa/professor/72/%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%A8%D9%87%D8%A8%D9%88%D8%AF%D9%8A |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئابی ٢٠١٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> بەهبوودی لە زنجیرەی روزگار قریب ڕۆڵی گەنجییەتی مهدی بازرگان یەکەم سەرۆک وەزیرانی حکوومەتی کاتیی ئێرانی گێڕاوە. == فیلمۆگرافی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=http://www.nsun.net |یەکەم=n s u n {{!}} |سەردێڕ=تیوال {{!}} رضا بهبودی |ناونیشان=https://www.tiwall.com/rezabehbudi |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.tiwall.com}}</ref> == === زنجیرەی تۆڕی ماڵەوە === * [[تاسیان (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|تاسیان]] ([[تینا پاکڕەوان]]، ٢٠٢٤) * ''[[لە کۆتایی شەودا (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|لە کۆتایی شەودا]]'' ([[ئایدا پەناھەندە|ئایدا پەناهەندە]]، ٢٠٢٤) * داوینچیز (ئەفشین هاشمی، ٢٠٢٣) * سیاه چاله (حوسێن نمازی، ٢٠٢٣) * عقرب عاشق (حوسێن سوهەیلی زادە، ٢٠٢٢) * شبکه مخفی زنان (ئەفشین هاشمی، ٢٠٢٢) * [[خاتوون (زنجیرە)|خاتوون]] ([[تینا پاکڕەوان]]، ٢٠٢١) * ملکه گدایان (حوسێن سوهەیلی زادە، ٢٠٢٠) * ''[[سوور و ڕەش (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|سوور و ڕەش]]'' ([[ئایدا پەناھەندە|ئایدە پەناهەندە]] ٢٠٢٦) === تەلەفیزیۆنی === * جلال‌الدین (ئارش مەعیریان، ٢٠١٤) * آبروی از دست رفته ([[ئایدا پەناھەندە|ئایدا پەناهەندە]]، ٢٠١٣) * دفترخانه شماره ۱۳ (سەید وەحید حسێنی، ٢٠١٠) * روزگار قریب (کیانوش عەیاری، ٢٠٠٧) * آخرین غزل (نادر برهانی مرەند، ٢٠٠٨) * آخرین گناه (حوسێن سوهەیلی زادە، ٢٠٠٥) === سینەمایی === * نبودنت (کاوە سجاد حسێنی، ٢٠٢٢) * بخارست (سەید مەسعود ئەطیابی، ٢٠٢٢) * آخرین تولد ([[نەوید مەحموودی|نەوید مەحمودی]]، ٢٠٢١) * گورکن (کاظم ملایی، ٢٠١٩) * مجبوریم (ڕەزا دورمیشیان، ٢٠١٩) * سرو زیر آب (محەممەدعلی باشە ئاهەنگەر، ٢٠١٧) * اکسیدان (حامید محەممەدی، ٢٠١٦) * مادر قلب اتمی (عەلی ئاھەمەدزادە، ٢٠١٦) * شنل (حوسێن کەندەری، ٢٠١٦) * یک روز طولانی (بابەک بەهرام بەیگی، ٢٠١٥) * اینجا کسی نمی‌میرد (حوسێن کەندەری، ٢٠١٥) * [[تووڕەیی و ھەرا]] ( [[ھوومەن سەییدی|هوومەن سەیدیی]]، ٢٠١٥) * [[لانتووری]] ([[ڕەزا دورمیشیان]]، ٢٠١٥) * هفت ماهگی (هاتف ئەلیمەردانی، ٢٠١٥) * دلم می‌خواد (بەهمەن پەرمەن ئارا، ٢٠١٤) * طبقه حساس (کەمال تەبریزی، ٢٠١٣) * [[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]] ([[ڕەزا دورمیشیان]]، ٢٠١٣) * آزمایشگاه (حەمید ئامجەد، ٢٠١١) * اشکان، انگشتر متبرک و چند داستان دیگر (شەهرام موکری، ٢٠٠٧) == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * [[imdbname:3894716|ڕەزا بەهبوودی]] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] {{پۆلی کۆمنز|Reza Behboodi}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧١]] lln1kk4xonddt3c9af028szmtblvatv 0 305424 1706559 1692138 2026-11-10T18:10:58Z Bilalinfo 57400 خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی 1706559 wikitext text/x-wiki {{Infobox film | name = پاڵەوان | image = Ghahreman - 1400 (1).jpg | alt = | caption = پۆستەری سینەمایی | native_name = {{Infobox name module|fa|قهرمان}} | director = [[ئەسغەر فەرهادی]] | writer = ئەسغەر فەرهادی | producer = {{ubl|الکساندر ماله-گی|ئەسغەر فەرهادی}} | starring = {{ubl|[[ئەمیر جەدیدی]]|[[موحسین تەنابەندە]]|[[سەحەر گوڵدۆست]]|[[فریشتە سەدرعیرفایی]]|[[سارینا فەرھادی]]|}} | cinematography = عەلی غازی | editing = هاییدە سەفیاری | music = | studio = مێمێنتۆ فیلمز | distributor = {{ubl|خانەی فیلم (ئێران)|مێمێنتۆ فیلمز (فەڕەنسا)}} | released = {{film date|2021|7|13|[[2021 Cannes Film Festival|کאן]]|2021|10|26|ئێران|2021|12|15|فەڕەنسا|df=yes}} | runtime = ١٢٧ خولەک | country = ئێران<br>فەڕەنسا | language = فارسی | budget = | gross = ٢٫٩ ملیۆن دۆلار<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.boxofficemojo.com/title/tt11777738/?ref_=bo_se_r_1|سەردێڕ=قەرمان (٢٠٢١)|وێبگە=بۆکس ئۆفیس مۆجۆ}}</ref> }} '''پاڵەوان''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: قهرمان) فیلمێکی درامای ساڵی ٢٠٢١ـە کە لە نووسین، بەرهەمهێنان و دەرهێنانی [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادییە]]، هەر یەکە لە [[ئەمیر جەدیدی]]، [[موحسین تەنابەندە]] و [[سەحەر گوڵدۆست]] ڕۆڵیان تێدا گێڕاوە. فیلمەکە بۆ کێبڕکێی [[شێری زێڕین]] لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|فێستیڤاڵی فیلمی کانی]] ٢٠٢١ هەڵبژێردرا و خەڵاتی گەورەی [[گراند پریکس|گراند پریکسی]] بردەوە. فیلمەکە وەک نوێنەری ئێران بۆ [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]] لە [[٩٤ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار|٩٤ەمین خەڵاتی ئۆسکار]] هەڵبژێردرا، و یەکێک بوو لە ١٥ فیلمەکەی پۆلەکە، بەڵام کاندید نەکرا. == چیرۆک == ڕەحیم سوڵتانی بۆ ماوەی دوو ڕۆژ بە شێوەیەکی کاتی لە زیندان ئازاد دەکرێت بۆ ئەوەی قەرزێکی نەدراوی ١٥٠٬٠٠٠٬٠٠٠ [[تمەن|تمەنی]] بداتەوە بە بەهرام. خۆشەویستەکەی ڕەحیم، فەرخەندە، دەستی بە جانتایەکی ونبوو گەیشتووە کە چەندین دراوی زێڕی تێدایە، کە هەردووکیان هەوڵ دەدەن بیانفرۆشن بۆ ئەوەی قەرزەکە بدەنەوە، بەڵام بۆیان دەردەکەوێت کە زێڕ بەهای خۆی لەدەست داوە تا ئەو ڕادەیەی ڕەحیم ناتوانێت قەرزەکەی بەهرام بە تەواوی بداتەوە. لەم ماوەیەدا، دەچێتە لای خوشکەکەی مەلیحە و هاوسەرەکەی حوسێن دەژیت. ==بەرهەمهێنان== کۆمپانیای مێمێنتۆ فیلمز مافی فیلمەکەی [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]] لە کاتی بازاڕی فیلمی ئەوروپی لە [[بەرلین]] لە ساڵی ٢٠٢٠دا فرۆشت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Roxborough|یەکەم=Scott|ڕێکەوت=١٢ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ=فیلمی 'قارەمان'ی ئەسغەر فەرهادی بەرەو بازاڕی بێرلین دەچێت|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/asghar-farhadis-a-hero-heading-berlin-market-1278930/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=The Hollywood Reporter|زمان=en-US|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210515022249/https://www.hollywoodreporter.com/news/general-news/asghar-farhadis-a-hero-heading-berlin-market-1278930/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی ئایاری ٢٠٢١}}</ref><ref name="Iran">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-news/oscars-2022-iran-international-feature-asghar-farhadi-a-hero-1235034616/ |سەردێڕ=خەڵاتەکانی ئۆسکار: ئێران فیلمی 'قارەمان' بۆ پۆلی نێودەوڵەتی هەڵدەبژێرێت |ئیش=The Hollywood Reporter |یەکەم=Alex |دوایین=Ritman |ڕێکەوت=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢١}}</ref> فیلمەکە لە حوزەیرانی ٢٠٢٠دا چووە قۆناغی پێش-بەرهەمهێنان و تا کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠ وێنەگرتنی بەردەوام بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=وێنەگرتنی فیلمی 'قارەمان'ی فەرهادی براوەی دوو جار خەڵاتی ئۆسکار تەواو بوو|ناونیشان=https://irandaily.ir/News/278511.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=irandaily.ir|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210129230907/https://irandaily.ir/News/278511.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی کانوونی دووەمی ٢٠٢١}}</ref> بەرهەمهێنان لە [[شیراز]] ئەنجام درا. لە نیسانی ٢٠٢١دا، دەرکەوت کە کۆمپانیای [[ئەمازۆن ستۆدیۆز|ئەمازۆن ستودیۆز]] مافی بڵاوکردنەوەی فیلمەکەی لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەدەستهێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین١=Keslassy|یەکەم١=Elsa|دوایین٢=Davis|یەکەم٢=Clayton|ڕێکەوت=٣٠ی نیسانی ٢٠٢١|سەردێڕ=ئەمازۆن ستودیۆز مافی ئەمریکی بۆ فیلمی 'قارەمان'ی ئەسغەر فەرهادی بەدەستدەهێنێت|ناونیشان=https://variety.com/2021/film/global/amazon-studios-asghar-farhadi-a-hero-1234963284/|ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئایاری ٢٠٢١|وێبگە=Variety}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Hashemi|یەکەم=Sepideh|ڕێکەوت=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠|سەردێڕ=ئەسغەر فەرهادی دوو ئەکتەری سەرەکی ئێرانی بۆ فیلمی 'قارەمان' هەڵدەبژێرێت|ناونیشان=https://en.isna.ir/news/99032012762/Asghar-Farhadi-casts-2-Iranian-leads-for-Hero|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو|وێبگە=ئاژانسی هەواڵی قوتابییانی ئێران|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200609180028/https://en.isna.ir/news/99032012762/Asghar-Farhadi-casts-2-Iranian-leads-for-Hero |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی حوزەیرانی ٢٠٢٠}}</ref> ==ئەکتەرەکان== * [[ئەمیر جەدیدی]] وەک ڕەحیم * [[موحسین تەنابەندە|موحسن تەنابەندە]] وەک بەهرام * [[سەحەر گوڵدۆست]] وەک فەرخەندە * [[فریشتە سەدرعیرفایی]] وەک خانم ڕادمەهر * [[سارینا فەرھادی]] وەک نازەنین<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قارەمان|ناونیشان=https://www.festival-cannes.com/en/festival/films/ghahreman|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تەممووزی ٢٠٢١|وێبگە=فێستیڤاڵی کان|زمان=en}}</ref> * ئەمیر حوسێن مەحەبەت وەک حامید<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=قارەمان|ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt11777738/ de Cannes|وێبگە=IMDb|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|سەردێڕ=ئەکتەرەکان|ناونیشان=https://www.metacritic.com/person/amir-hossein-mohabat/|وێبگە=میتاکریتیک|زمان=en}}</ref> ==بڵاوکردنەوە== فیلمەکە یەکەم نمایش خۆی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی کان|فێستیڤاڵی فیلمی کانی]] ٢٠٢١ لە ١٣ی تەممووزی ٢٠٢١ ئەنجام دا، چونکە بۆ کێبرکێی [[شێری زێڕین]] لە فێستیڤاڵەکە هەڵبژێردرابوو. هەروەها وەک فیلمی کۆتاییهاتنی ٥٢ەمین فێساتیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی هیندستان لە ٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١ هەڵبژێردرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://timesofindia.indiatimes.com/city/goa/goa-to-spend-rs-16-18cr-on-film-festival-centre-rs-9-5cr/articleshow/87788125.cms |سەردێڕ=گوا ١٦ بۆ ١٨ کرۆر ڕوپیە بۆ فێستیڤاڵی فیلم خەرج دەکات، ناوەند ٩٫٥ کرۆر ڕوپیە |ڕێکەوت=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان= ١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=The Times of India|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.indiewire.com/2021/06/2021-cannes-film-festival-lineup-1234641655/ |سەردێڕ=لیستی فێستیڤاڵی فیلمی کانی ٢٠٢١: شۆن بەیکەر، وێس ئەندەرسۆن و ئەوانی تر بۆ شێری زێڕین کێبرکێ دەکەن |ئیش=IndieWire |ڕێکەوتی سەردان=٣ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> == ڕیزلێنان == === خەڵاتەکان === {| class="wikitable" !ساڵ !خەڵات <ref name="imdb">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://m.imdb.com/title/tt11777738/awards/?ref_=tt_awd|سەردێڕ=خەڵاتەکانی قارەمان|وێبگە=IMDB|ڕێکەوت=١ی حوزەیرانی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢١}}</ref> !پۆل !کاندیدکراو !ئەنجام |- | rowspan="31" | ٢٠٢١ | rowspan="3" | [[فێستیڤاڵی فیلمی کان]] | [[ناولەپی زێڕین]] | rowspan="3" | [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]] | {{nom}} |- | [[گراند پریکس]] | {{won}} |- | خەڵاتی فرانسوا شالێ | {{won}} |- | rowspan="4" |خەڵاتەکانی شاشەی ئاسیای پاسیفیک |باشترین فیلمی درێژ |ئەلێکساندەر ماله-گی و ئەسغەر فەرهادی |{{nom}} |- |دەستکەوت لە دەرهێناندا | rowspan="2" |ئەسغەر فەرهادی |{{won}} |- |باشترین سیناریۆ |{{nom}} |- |باشترین ئەکتەر |[[ئەمیر جەدیدی]] |{{nom}} |- |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی ڤایادۆلید |باشترین فیلم | rowspan="3" |ئەسغەر فەرهادی |{{nom}} |- |فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتکلێر |کێبرکێی فیلمی درێژ |{{nom}} |- |فێستیڤاڵی فیلمی سەربەخۆی سانتا فێ |باشترین فیلمی درێژ |{{Won}} |- | rowspan="8" |[[خەڵاتەکانی حافز]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|سەردێڕ=ڕاگەیاندنی کاندیدەکانی بەشی سینەمای بیست و یەکەمین ئاهەنگی حافز|ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/5353113/اعلام-نامزدهای-بخش-سینمای-بیست-و-یکمین-جشن-حافظ|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠٢١|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency|زمان=fa}}</ref> |باشترین فیلمی جووڵاو |ئەلێکساندەر ماله-گی و [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]] |{{Won}} |- |باشترین دەرهێنەر – فیلمی جووڵاو | rowspan="2" |ئەسغەر فەرهادی |{{Won}} |- |باشترین سیناریۆ – فیلمی جووڵاو |{{Won}} |- | rowspan="2" |باشترین ئەکتەر – فیلمی جووڵاو |[[ئەمیر جەدیدی]] |{{Won}} |- |[[موحسین تەنابەندە|موحسەن تەنابەندە]] |{{nom}} |- |باشترین خانمەئەکتەر – فیلمی جووڵاو |[[سەحەر گوڵدۆست|سەحەر گۆڵدووست]] |{{nom}} |- |باشترین وێنەگرتن – فیلمی جووڵاو |عەلی غازی |{{nom}} |- |باشترین دەستکاریکەر – فیلمی جووڵاو |هاییدە سەفیاری |{{Won}} |- | rowspan="2"|خەڵاتەکانی ساڕێلایت | باشترین سیناریۆی ڕەسەن | ئەسغەر فەرهادی | {{nom}} |- | باشترین فیلمی زمانی بیانی | rowspan="3" | ئەلێکساندەر ماله-گی و ئەسغەر فەرهادی | {{nom}} |- |کۆمەڵەی ڕەخنەگران فیلمی شیکاگۆ | rowspan="2" |باشترین فیلمی زمانی بیانی |{{nom}} |- |کۆمەڵەی ڕەخنەگران فیلمی دالاس-فۆرت وۆرس |{{nom}} |- | rowspan="2" |ڕاپرسی ڕەخنەگرانی ئیندیوایەر |باشترین سیناریۆ |ئەسغەر فەرهادی |{{nom}} |- | rowspan="2" |باشترین فیلمی نێودەوڵەتی | rowspan="2" |ئەلێکساندەر ماله-گی و ئەسغەر فەرهادی |{{nom}} |- |خەڵاتەکانی کۆمەڵەی ڕەخنەگران فیلمی لاس ڤێگاس |{{nom}} |- | rowspan="2" |دەستەی نیشتمانی بۆ پێداچوونەوە |باشترین سیناریۆی ڕەسەن |ئەسغەر فەرهادی |{{Won}} |- | rowspan="2" |باشترین فیلمی زمانی بیانی | rowspan="5" |ئەلێکساندەر ماله-گی و ئەسغەر فەرهادی |{{Won}} |- |کۆمەڵەی ڕەخنەگران فیلمی تگزاسی باکوور |{{nom}} |- |کۆمەڵەی ڕەخنەگران فیلمی سانت لویز |باشترین فیلمی نێودەوڵەتی |{{nom}} |- |خەڵاتەکانی کۆمەڵەی ڕەخنەگران فیلمی یوتا |باشترین فیلمی زمانی غیرەنگلیسی |{{nom}} |- |خەڵاتەکانی کۆمەڵەی ڕەخنەگران فیلمی ناوچەی واشنتن دی سی |باشترین فیلمی زمانی بیانی |{{nom}} |- | rowspan="15" | ٢٠٢٢ | rowspan="4" |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی پام سپرینگس |خەڵاتی پردکردنی سنوورەکان |ئەسغەر فەرهادی |{{won}} |- |خەڵاتی فایپرێسچی بۆ باشترین فیلمی درێژی نێودەوڵەتی |ئەلێکساندەر ماله-گی و ئەسغەر فەرهادی |{{nom}} |- |خەڵاتی فایپرێسچی بۆ باشترین سیناریۆی نێودەوڵەتی |ئەسغەر فەرهادی |{{Won}} |- |خەڵاتی فایپرێسچی بۆ باشترین ئەکتەر لە فیلمی درێژی نێودەوڵەتیدا |ئەمیر جەدیدی |{{Won}} |- | rowspan="2" |خەڵاتەکانی ڕەخنەگرانی سەربەخۆی شیکاگۆ (CIC) |باشترین فیلمی زمانی بیانی |ئەلێکساندەر ماله-گی و ئەسغەر فەرهادی |{{nom}} |- |باشترین سیناریۆی ڕەسەن |ئەسغەر فەرهادی |{{nom}} |- |کۆمەڵەی ڕەخنەگرانی فیلمی دێنڤەر | rowspan="2" |باشترین فیلمی زمانی بیانی | rowspan="8" |ئەلێکساندەر ماله-گی و ئەسغەر فەرهادی |{{nom}} |- |کۆمەڵەی ڕەخنەگرانی فیلمی کۆلومبوس |{{nom}} |- |هاوپەیمانی ژنە رۆژنامەنووسانی فیلم |باشترین فیلمی زمانی غیرەنگلیسی |{{nom}} |- |خەڵاتەکانی فیلمی هەڵبژاردەی ڕەخنەگران |باشترین فیلمی زمانی بیانی |{{nom}} |- |[[خەڵاتەکانی گۆڵدن گڵۆب]] |باشترین فیلمی زمانی بیانی |{{nom}} |- |بازنەی ڕەخنەگران فیلمی ناوچەی کەنداوی سان فرانسیسکۆ |باشترین فیلمی زمانی بیانی |{{nom}} |- |کۆمەڵەی ڕەخنەگرانی هۆڵیوود |باشترین فیلمی نێودەوڵەتی |{{nom}} |- |کۆمەڵەی ڕەخنەگرانی فیلمی کارۆلینای باکوور |باشترین فیلمی زمانی بیانی |{{nom}} |- |ئاهەنگی گەورەی دەرهێنەرانی سینەمای ئێران |باشترین دەرهێنەری فیلم |ئەسغەر فەرهادی |{{won}} |} == ئەمەش ببینە == [[لیستی نوێنەرایەتییەکانی ئێران بۆ خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]] == سەچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb title|11777738}} * {{Metacritic film}} * {{Rotten Tomatoes|a_hero}} * [https://deadline.com/wp-content/uploads/2022/01/A-Hero-Read-The-Screenplay.pdf سیناریۆی فەرمی] * {{YouTube|Y66MElQXutA|''هەموو بروەکان، هەموو دۆڕاوەکان''}} {{تووڵی دەروازە|ئێران|فیلم|دەیەی ٢٠٢٠}} [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢١]] psbt9ane89r4f6t5lqpjd8c9flo8mq2 0 305572 1706557 1691895 2026-11-10T18:09:02Z Bilalinfo 57400 1706557 wikitext text/x-wiki {{short description|دەرهێنەری فیلمی ئێرانی}} {{Infobox person | name = مەجید مەجیدی | native_name = مجید مجیدی | native_name_lang = fa | image = The Sun movie press conference 2020-02-10 19.jpg | caption = مەجیدی لە ساڵی ٢٠٢٠ | birth_name = | birth_date = | birth_place = [[ھەشتپەر|تاڵش]]، [[ئێران]] | occupation = [[دەرهێنەری فیلم|دەرهێنەر]]، بەرهەمهێنەر، فیلمنامەنووس | years_active = ١٩٨١–ئێستا | spouse = | children = ٢ | notable_works = [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]]{{!}}[[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] {{!}}باران{{!}}[[چریکەی چۆلەکەکان]]{{!}}[[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد پێغەمبەری خودا]] | website = {{URL|http://www.cinemajidi.com/}} }} '''مەجید مەجیدی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: مجید مجیدی؛ لەدایکبووی ١٧ی نیسانی ١٩٥٩) دەرهێنەر و بەرهەمهێنەری فیلمی [[ئێران|ئێرانییە]]. فیلمەکانی زۆرجار کارەکتەری سەرەکییان منداڵ یان مێرمنداڵن؛ باسی بابەتەکانی وەک بێگوناهی منداڵی، پەیوەندییە خێزانییەکان، هەژاری، پرسە کۆمەڵایەتییەکان و هاوپشتی دەکەن؛ و بە هەستێکی مرۆڤدۆستانە دەناسرێنەوە. فیلمە گرنگەکانی بریتیین لە [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] (١٩٩٧)، [[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] (١٩٩٩)، باران (٢٠٠١) و [[چریکەی چۆلەکەکان]] (٢٠٠٨). منداڵانی ئاسمان کاندید کرا بۆ [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتی ئۆسکار]] بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی. لەم دواییانەدا، مەجیدی دەرهێنانی بۆ [[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد پێغەمبەری خودا]] (٢٠١٥) کرد، کە فیلمێکی حەماسییە دەربارەی منداڵی پەیامبەری ئیسلام [[محەممەد]]، کە ڕووخساری داپۆشراوە و هەرگیز لەسەر شاشە نیشان نادرێت. == ژیاننامە == لە خێزانێکی چینی مامناوەندی [[فارسەکان|فارس]] لەدایکبووە، لە [[تاران]] گەورە بووە و لە تەمەنی ١٤ ساڵیدا دەستی بە نواندن کردووە لە گرووپە شانۆییەکان. پاشان لە پەیمانگای هونەرە درامییەکان لە تاران خوێندوویەتی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ژیاننامە|ناونیشان=http://www.cinemajidi.com/biography.html|بڵاوکەرەوە=Majid Majidi|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20161031000840/http://www.cinemajidi.com/biography.html|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٦|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref> دوای [[شۆڕشی ١٩٧٩ی ئێران|شۆڕشی ئێران لە ساڵی ١٩٧٩]]، خولیاکەی بۆ سینەما وای لێکرد لە فیلمی جۆراوجۆردا نواندن بکات، لەوانە فیلمی ''بایکۆتی موحسین مەخملباف'' لە ساڵی ١٩٨٥. لە ساڵی ١٩٩٧، مەجیدی دەرهێنانی بۆ [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] کرد، کە کاندید کرا بۆ وەرگرتنی [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]]. ئەگەرچی بە فیلمی [[ئیتاڵی]] [[ژیان جوانە (فیلم)|ژیان جوانە]] لە دەرهێنانی [[ڕۆبێرتۆ بێنیگنی]] دۆڕا، بەڵام [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] یەکەم فیلمی ئێرانییە کە لەلایەن [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|ئۆسکارەوە]] کاندید کرابێت. مەجیدی لە دوای [[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] دەرهێنانی بۆ چەندین فیلمی دیکەی درێژ کردووە: [[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] لە ساڵی ٢٠٠٠، باران لە ساڵی ٢٠٠١، و بێدی مەجنون لە ساڵی ٢٠٠٥. هەروەها دەرهێنانی بۆ بەڵگەفیلمێکی درێژ کردووە بە ناوی پێی ڕووت بۆ هێرات کە باس لە ژیانی کەمپەکانی پەنابەران و شاری هیرات دەکات لە کاتی هێرشی دژی [[تاڵیبان]] لە ساڵی ٢٠٠١. لە ساڵی ٢٠٠٨، فیلمە ستایشکراوەکەی مەجیدی ئاوازی چۆلەکەکان فیلمی دەستپێکی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ڤیساخاپاتنام بوو لە [[ھیندستان|هیندستان]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.tehrantimes.com/news/206295/Art-news-in-brief|سەردێڕ=کورتەی هەواڵە هونەرییەکان|ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٩|وێبگە=Tehran Times}}</ref> مەجیدی یەکێک بوو لە پێنج دەرهێنەرە نێودەوڵەتییەکەی کە لەلایەن [[پەکین|حکومەتی پەکینەوە]] بانگهێشت کرابوو بۆ دروستکردنی فیلمێکی کورت بەڵگەفیلم بۆ ناساندنی شاری [[پەکین]]، بۆ ئامادەکاری بۆ [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ٢٠٠٨|یارییەکانی ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ٢٠٠٨]] کە لە پایتەختی [[چین]] بەڕێوەچوو؛ پڕۆژەکە ناوی "Vision Beijing" بوو.<ref>[http://www.visionbeijing.com/en/index.asp Vision Beijing website] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20090624044335/http://www.visionbeijing.com/en/index.asp |date=24 June 2009 }}</ref> مەجیدی لە فێستیڤاڵێکی فیلمی [[دانمارک|دانیمارکی]] کشایەوە بەھۆی ناڕەزایەتی بەرامبەر بە بڵاوکردنەوەی کارتۆنی سووکایەتیکردن بە [[محەممەد|پەیامبەری ئیسلام محەممەد]] لە دانیمارک. ئەو ڕایگەیاند کە ککشاوەتەوە "بۆ ناڕەزایەتی دەربڕین بەرامبەر بە سووکایەتیکردن بە هەر بڕوایەکی ئایینی یان سیمبولێک".<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|ناونیشان=https://news.bbc.co.uk/2/hi/entertainment/4840234.stm|سەردێڕ=فێستیڤاڵی فیلم تووشی ئاڵۆزی بوو بەهۆی کارتۆنەکانەوە|ڕێکەوت=٢٤ی ئازاری ٢٠٠٦|وێبگە=BBC News}}</ref> مەجیدی ئیدانەی هێرشی دەستدرێژیکارانەی [[شەڕی ئەمریکا و ئیسرائیل لەگەڵ ئێران|ئیسرائیلی-ئەمریکی بۆ سەر ئێرانی]] کرد و بە "جەنگێک لە نێوان چاکە و خراپە" وەسفی کرد، کە تێیدا [[ئیسرائیل]] "منداڵان دەکوژێت" و [[ئێران]] "لە پێناو هەموو مەزڵومان و ئازارچەشتووانی جیهان" دەوەستێتەوە و بەرگری دەکات، و جەختی لەوە کردەوە کە ئەم شەڕە پێویستی بە "بەئاگا هاتنەوە و ڕاپەڕینی ویژدانە ئازادەکانی جیهان" هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Majidi |یەکەم=Majid |ڕێکەوت=١٢ی ئازاری ٢٠٢٦|سەردێڕ=شایەتحاڵە خۆڕاگرەکە: چرا هەڵوێستی ئێران هەڵوێستی مرۆڤایەتییە |ناونیشان=https://www.thetimesunion.com/the-unyielding-witness-why-irans-stand-is-humanitys-stand/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20260316125557/https://www.thetimesunion.com/the-unyielding-witness-why-irans-stand-is-humanitys-stand/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی ئازاری ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٦|وێبگە=The Times Union}}</ref> ==فیلمناسی== ===فیلمە درێژەکان=== {| class="wikitable" |- ! ساڵ !ناو ! تێبینی |- !٢٠٢٠ |''[[منداڵانی خۆر (فیلم)|منداڵانی خۆر]]'' | |- !٢٠١٧ |ئان سوی ئابەرها |یەکەم فیلم بە زمانی [[زمانی هیندی|هیندی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|سەردێڕ=ئیشانی برای شاهد کار لەگەڵ مەجید مەجیدی و ئەی ئاڕ ڕەحمان دەکات بۆ فیلمی ئان سوی ئابەرها |ناونیشان=https://www.hindustantimes.com/bollywood/shahid-kapoor-s-brother-ishaan-to-work-with-majid-majidi-ar-rahman-for-hindi-film-beyond-the-clouds/story-6eTqubkklCyZo2UpyIw3lO.html |وێبگە=Hindustan Times}}</ref> |- ! ٢٠١٥ |[[محەممەد پێغەمبەری خودا (فیلم)|محەممەد پێغەمبەری خودا]]|| |- !٢٠٠٨ |[[چریکەی چۆلەکەکان]] | |- !١٩٩٩ |[[ڕەنگی بەھەشت (فیلم)|ڕەنگی بەھەشت]] | |- !١٩٩٧ |[[منداڵانی ئاسمان (فیلم)|منداڵانی ئاسمان]] | |- ! ١٩٩٢ |بدوک||یەکەم فیلمی درێژ |} ==خەڵاتەکان== *Grand Prix Des Amériques، ٢١ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ١٩٩٧ *خەڵاتی دەستەی دادوەرانی ئیکۆمێنیکال، ٢١ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ١٩٩٧ *کاندیدکراوی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]] بۆ باشترین فیلمی بیانی، ١٩٩٨ *Grand Prix Des Amériques، ٢٣ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ١٩٩٩ *Grand Prix Des Amériques، ٢٥ەمین فێستیڤاڵی فیلمی مۆنتریال، ٢٠٠١ ==سەرچاوەکان== {{Reflist}} ==بەستەرە دەرەکییەکان== *{{IMDb name|0006498|مەجید مەجیدی}} *{{Instagram|id=4idip}} {{پۆلی کۆمنز|Majid Majidi}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|فیلم}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٥٩]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلم بە زمانی فارسی]] nl79b831ajpte6hchn2b51vfynuadnu 0 305573 1706556 1693265 2026-11-10T18:08:10Z Bilalinfo 57400 خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی 1706556 wikitext text/x-wiki {{short description|فیلمێکی ٢٠٢٠}} {{Infobox film | name = منداڵانی خۆر | image = The Sun 2020 poster.jpg | caption = پوستەری فیلمەکە | director = مەجید مەجیدی | producer = مەجید مەجیدی<br>ئەمیر بەنان | writer = | screenplay = مەجید مەجیدی<br>نیما جاویدی | story = | based_on = | starring = ڕووحوڵڵا زەمانی<br>جەواد عزەتی<br>شەمیلا شێرزاد<br>عەلی نەسێریان | music = ڕامین کۆشا | cinematography = هومان بەهمەنەش | editing = حەسەن حەسەندۆست | studio = | distributor = | released = {{Film date|2020|02|10|[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|FIFF]]|2020|09|06|[[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز|ڤێنیز]]}} | runtime = ٩٩ خولەک | country = ئێران | language = فارسی }} '''''منداڵانی خۆر''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: خورشید)، هەروەها بە '''''خۆر''''' دەناسرێت، فیلمێکی درامی [[ئێران|ئێرانییە]] لە ساڵی ٢٠٢٠ لە دەرهێنان و نووسین و بەرهەمهێنانی [[مەجید مەجیدی]]. لە ٧٧ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی ڤێنیز]] لە بەشی پێشبڕکێدا نمایش کرا، کە تێیدا ئەکتەری منداڵ ''ڕووحرڵڵا زەمانی'' خەڵاتی ''مارسێلۆ ماسترۆیانینی'' بردەوە. وەک نوێنەری ئێران بۆ [[خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی]] لە ٩٣یەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار هەڵبژێردرا و گەیشتە لیستی کورتکراوەی ١٥ فیلمەکە، لە [[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی شار|فێستیڤاڵی فیلمی شار]] خەڵاتی باشترین فیلمی بردەوە. == چێرۆک == عەلی تەمەن ١٢ ساڵ و سێ هاوڕێی کارە بچووکەکان دەکەن بۆ ئەوەی ڕزگاریان بێت و پشتیوانی لە خێزانەکانیان بکەن. لە وەرچەرخانێکی کاتیدا، عەلی ڕادەسپێرن کە گەنجینەیەکی شاراوەی ژێر زەوی بدۆزێتەوە. بەڵام بۆ دەستگەیشتن بەو تونێلەی گەنجینەکەی تێدا نێژراوە، عەلی و باندەکەی دەبێت پێشتر لە قوتابخانەی خۆر لە نزیک ئەوێ ناو تۆمار بکەن، کە دامەزراوەیەکی خێرخوازییە و هەوڵدەدات پەروەردەی منداڵانی سەر شەقام و منداڵانی کرێکار بدات. == ئەکتەران == * ڕووحوڵڵا زەمانی لە ڕۆڵی عەلی * [[جەواد عیزەتی]] لە ڕۆڵی جێگری بەڕێوەبەری قوتابخانە * شەمیلا شێرزاد لە ڕۆڵی زەهرا * [[عەلی نەسیریان]] لە ڕۆڵی هاشم * ئەبوولفەزل شێرزاد لە ڕۆڵی ئەبوولفەزل * سەید محەممەد مەهدی موسەوی پەرد لە ڕۆڵی مەمه‌د * مانی غەفوری لە ڕۆڵی ڕەزا * سەفەر محەممەدی لە ڕۆڵی دەربانی قوتابخانە * عەلی قابیشی لە ڕۆڵی بەڕێوەبەری قوتابخانە * تەناز تەباتەبایی لە ڕۆڵی دایکی عەلی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Davis |یەکەم=Clayton |ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢١|سەردێڕ=ڕاگەیاندنی لیستی کورتکراوەی ئۆسکار لە نۆ پۆلێنکردندا |ناونیشان=https://variety.com/2021/film/news/oscars-shortlist-2021-makeup-visual-score-song-international-documentary-1234904174/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢١|ئیش=Variety}}</ref><ref name="Iran">{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=فیلمی 'خۆر'ی مەجیدی نوێنەرایەتی ئێران دەکات لە ئۆسکاری ٢٠٢١ |ناونیشان=https://en.mehrnews.com/news/165653/Majidi-s-The-Sun-to-represent-Iran-in-Oscar-2021 |ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ئیش=Mehr News Agency}}</ref><ref name="venice awards">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=براوەکانی فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز ٢٠٢٠ |ناونیشان=https://www.indiewire.com/2020/09/venice-film-festival-2020-winners-list-1234585982/ |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ئیش=IndieWire}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=پێشبڕکێی ٧٧ەمینی ڤێنیز |ناونیشان=https://www.labiennale.org/en/cinema/2020/venezia-77-competition |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|وێبگە=labiennale.org |بڵاوکەرەوە=[[La Biennale di Venezia]]}}</ref><ref name="venice">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Sharf |یەکەم=Zack |ڕێکەوت=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|سەردێڕ=کۆمەڵەی تەواوی فێستیڤاڵی فیلمی ڤێنیز ٢٠٢٠ |ناونیشان=https://www.indiewire.com/2020/07/venice-film-festival-2020-lineup-1234576400/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠٢٠|ئیش=[[IndieWire]]}}</ref> == پێشوازیکردن == === کاردانەوەی ڕەخنەگران === بە شێوەیەکی گشتی، فیلمەکە ڕەخنەی ئەرێنی و ستایشی لێکرا. لەسەر ماڵپەڕی [[ڕاتن تۆمەیتۆز|ڕوتن تۆمەیتۆز]]، فیلمەکە ڕیزبەندی 91% بە پشتبەستن بە 23 پێداچوونەوە.<ref>{{بیرخستنەوە|ناونیشان=https://www.rottentomatoes.com/m/sun_children|سەردێڕ=منداڵانی خۆر (٢٠٢٠)|وێبگە=[[Rotten Tomatoes]]|بڵاوکەرەوە=[[Fandango Media|Fandango]]|ڕێکەوتی سەردان={{RT data|access date|df=dmy}}}}</ref> [[مێتاکریتیک|میتاکریتیک]] نمرەی تێکڕای ٧٠ لە ١٠٠ی بەخشیوە بە فیلمەکە، بەپێی ١٠ ڕەخنەگر، کە ئاماژەیە بۆ "پێداچوونەوەی باش".<ref>{{بیرخستنەوە|سەردێڕ=منداڵانی خۆر|ناونیشان=https://www.metacritic.com/movie/sun-children|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢١}}</ref> زان برۆکس لە [[گاردیان|ڕۆژنامەی زە گاردیان]] بە "پڕ لە وزە و دڵسۆزانە" وەسفی کردووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٨ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=پێداچوونەوەی منداڵانی خۆر – منداڵانی سەر شەقامی ئێرانی بەردی زێڕین دەدۆزنەوە|ناونیشان=http://www.theguardian.com/film/2020/sep/08/sun-children-review-iranian-street-kids-strike-gold|ڕێکەوتی سەردان=١١ی ئابی ٢٠٢١|وێبگە=the Guardian|زمان=en}}</ref> هەروەها فیلمەکە لەلایەن پیتەر دێبروج لە [[ڤارایتی]] و دێبۆرا یۆنگ لە ''[[ھۆڵیوود ڕیپۆرتەر]]'' ستایشکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Debruge |یەکەم=Peter |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=‘Sun Children’ Review: Iranian Master Majid Majidi’s Latest Empathizes With His Country’s Exploited Kids |ناونیشان=https://variety.com/2020/film/reviews/sun-children-review-majid-majidi-1234760889/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Variety |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Young |یەکەم=Deborah |ڕێکەوت=٦ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|سەردێڕ=‘Sun Children’ (‘Khorshid’): Film Review {{!}} Venice 2020 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/sun-children-khorshid-film-review-venice-2020-4056011/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [[imdbtitle:11767722|منداڵانی خۆر]] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] * [https://www.rottentomatoes.com/m/sun_children منداڵانی خۆر] لە [[ڕاتن تۆمەیتۆز|ڕوتن تۆمەیتۆز]] * [https://www.metacritic.com/movie/sun-children/ منداڵانی خۆر] لە [[مێتاکریتیک|میتاکریتیک]] [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە دراماکانی ٢٠٢٠]] [[پۆل:فیلمە گیراوەکان لە تاران]] 5dsh24ewbp992ejzgxb5chnghsiu8jc 0 305630 1706653 1694424 2026-11-10T20:33:24Z Bilalinfo 57400 /* فیلمۆگرافی */ 1706653 wikitext text/x-wiki {{short description|خانمەئەکتەری ئێرانی (لەدایکبووی ١٩٧٧)}}{{Infobox person | name = پانتا پەناھیھا | image = PanteaPanahiha.jpg | alt = | caption = پناهیھا لە ساڵی ٢٠١٦ | native_name = پانته‌آ پناهی‌ها | birth_name = | birth_date = {{Birth date and age|1977|11|29}} | birth_place = [[تاران]]، ئێران | death_date = | death_place = | nationality = | native_name_lang = Fa | other_names = | education = [[زانکۆی نێودەوڵەتیی سورە]] | occupation = {{hlist|خانمەئەکتەر|بەڕێوەبەری ئەکتەرھەڵبژاردن|سەرپەرشتیاری دەق}} | years_active = ٢٠٠١–ئێستا | known_for = | notable_works = | website = }} '''پانتا پەناھیھا''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: پانته‌آ پناهی‌ها؛ لەدایکبووی ٢٩ی تشرینی دووەمی ١٩٧٧) خانمەئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://www.musicema.com/node/233100|سەردێڕ=وەشانی ئەرشیڤکراو|ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230407150437/https://www.musicema.com/node/233100|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٧ی نیسانی ٢٠٢٣|ڕەوشی ناونیشان=مردوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ= در مراسم رونمایی از آلبوم «در شعله با تو رقصان» عنوان شد مهیار علیزاده: اگر حمایت باشد این پروژه را زمین نمی‌گذارم {{!}} Mahyar Alizadeh Official Website - سایت رسمی مهیار علیزاده|ناونیشان= http://mahyaralizadeh.com/2015/08/%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d9%85-%d8%b1%d9%88%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%a2%d9%84%d8%a8%d9%88%d9%85-%d8%af%d8%b1-%d8%b4%d8%b9%d9%84%d9%87-%d8%a8%d8%a7-%d8%aa%d9%88/|ڕێکەوتی سەردان= ٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ناونیشانی ئەرشیڤ= https://web.archive.org/web/20190221000545/http://mahyaralizadeh.com/2015/08/%d8%af%d8%b1-%d9%85%d8%b1%d8%a7%d8%b3%d9%85-%d8%b1%d9%88%d9%86%d9%85%d8%a7%db%8c%db%8c-%d8%a7%d8%b2-%d8%a2%d9%84%d8%a8%d9%88%d9%85-%d8%af%d8%b1-%d8%b4%d8%b9%d9%84%d9%87-%d8%a8%d8%a7-%d8%aa%d9%88/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ= ٢١ی شوباتی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان= bot: unknown}}</ref> زیاتر بە ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی نەفەس (٢٠١٦) ناسراوە، کە وەک نوێنەری ئێران بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی لە [[٩٠ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار]] هەڵبژێردرا، بەڵام نەبووە بەربژێر.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=پانته‌آ پناهی‌ها {{!}} بازیگر و منشی صحنه {{!}} بیوگرافی و آثار {{!}} منظوم |ناونیشان=https://www.manzoom.ir/name/nm5093816/%D9%BE%D8%A7%D9%86%D8%AA%D9%87%E2%80%8C%D8%A2-%D9%BE%D9%86%D8%A7%D9%87%DB%8C%E2%80%8C%D9%87%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Manzoom |زمان=fa-ir}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=بیوگرافی پانته آ پناهی ها + 40 عکس زیبا و خانوادگی پانته آ پناهی ها |ناونیشان=https://pichak.net/biography/pantea-panahiha/ |ڕێکەوتی سەردان=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|وێبگە=پیچک |زمان=fa}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەرهێنەر |- |٢٠٢٦ |[[بۆڵەکانی ترێ]] | |[[ئیبراھیم ئیبراھیمیان]] |} {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌هێنەر |- |٢٠٢٥ |''[[تاسیان (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|تاسیان]]'' |هوما نەجات | rowspan="2" |[[تینا پاکرەوان|تینا پاکروان]] |- |٢٠٢١ |''[[خاتوون (زنجیرە)|خاتوون]]'' |گوڵەر |- |٢٠١٥ |''[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەھرەزاد]]'' |شەربەت | [[حەسەن فەتحی]] |} == خەڵاتەکان == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | خەڵات ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | پۆل ! scope="col" | بەرهەمی بەربژێرکراو ! scope="col" | ئەنجام !{{abbr|سەرچاوە(کان)|references}} |- ! rowspan="4" scope="row" |[[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] |٢٠١٥ | rowspan="3" |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی پشتگیریدا |من دیێگو مارادۆنام |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نامزدەکانی بەشی سودای سیمرغی فێستیڤاڵی فیلمی فەجر ناسێنران - تەسنیم |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1393/11/20/648924/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%D9%88%D8%AF%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B4-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF/amp |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=ئاژانسی هەواڵی تەسنیم {{!}} Tasnim |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٩ |دێرخوونوها |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نامزدەکانی سی و حەوتەمین فێستیڤاڵی فەجر ناسێنران - تەسنیم |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1397/11/21/1944443/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C-%D9%8و-%D9%87%D9%81%D8%۷ەمین-%D8%جشنی-%D8%فەجر-%D8%مێهر |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=ئاژانسی هەواڵی تەسنیم |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠٢٣ |دوای ڕۆیشتن |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٣|سەردێڕ=سیمرغەکانی فیلمی فەجر باڵیانگرت |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1401112217160/%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B4-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=ئیسنا |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکیدا |نەفەس |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ناساندنی بروەندانی فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجری ٣٤ / ڕەزا میرکەریمی ماوەوە - ئاژانسی هەواڵی مێهر |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3607840/معرفی-برندگان-جشنواره-جهانی-فیلم-فجر-۳۴-رضا-میرکریمی-ابقا-شد/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! rowspan="3" scope="row" |[[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] |٢٠١٧ |باشترین خانمەئەکتەر - فیلمی سینەمایی |نەفەس |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=راگەیاندنی نامزدەکانی بەشی سینەما و بەڵگەفیلمی هەڤدەیەمین جەژنی حافز - ئیسنا |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/96042715458/اعلام-نامزدهای-بخش-سینمای-و-مستند-هفدهمین-جشن-حافظ/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- |٢٠١٩ | rowspan="2" |باشترین خانمەئەکتەر - زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی دراما |خانمی کۆشکەکە |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|سەردێڕ="متری شیش و نیم" و "بانوی عمارت" براوەی خەڵاتەکانی جەژنی حافز بوون |ناونیشان=https://www.honaronline.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-6/136817-%D9%85%D8%B1%D8%B9%D9%81%DB%8C-%D8%Aبروەندان |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=ئاژانسی هەواڵی هونەری ئێران |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠٢٤ |سەڵخۆر |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ئەکتەر و زنجیرە نامزدەکانی وەرگرتنی پەیکەری حافز بناسن - ئاژانسی هەواڵی مێهر |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/6291653/%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-%D8%سەڵخۆر |ڕێکەوتی سەردان=١٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٤|وێبگە=www.mehrnews.com}}</ref> |- ! rowspan="4" scope="row" |[[جەژنی سینەمای ئێران]] |٢٠١٥ |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی پشتگیریدا |ئاکرید |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بروەندانی جەژنی ماڵی سینەما ناسێنران - ئیسنا |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/94062012747/برگزیدگان-جشن-خانه-سینما-معرفی-شدند/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- | rowspan="2" |٢٠١٧ |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکیدا |نەفەس |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جەژنی ماڵی سینەما نامزدەکانی ناسییەوە - ئیسنا |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- | rowspan="2" |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی پشتگیریدا |بۆیەی نینۆکی سوور |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=ناوی بروەندانی نۆزدەیەمین جەژنی سینەمای ئێران - ئاژانسی هەواڵی مێهر |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/4085440/اسامی-برندگان-نوزدهمین-جشن-سینمای-ایران/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.mehrnews.com}}</ref> |- |٢٠١٨ |جەژنی نەستۆلژیا |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نامزدەکانی جەژنی ماڵی سینەما ناسێنران - ئیسنا |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/97051407400/نامزدهای-جشن-خانه-سینما-معرفی-شدند/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- ! rowspan="2" scope="row" |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران|کۆمەڵەی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] |٢٠١٥ |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی پشتگیریدا |من دیێگو مارادۆنام |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=راگەیاندنی نامزدەکانی نۆیەمین جەژنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمایی - ئاژانسی هەواڵی مێهر |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/2933114/اعلام-نامزدهای-نهمین-جشن-منتقدان-و-نویسندگان-سینمایی/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.mehrnews.com}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین خانمەئەکتەر لە ڕۆڵی سەرەکیدا |نەفەس |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نامزدەکانی جەژنی کۆمەڵەی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمایی ناسێنران - ئیسنا |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/95061509863/نامزدهای-جشن-انجمن-منتقدان-و-نویسندگان-سینمایی-معرفی-شدند/ |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- ! scope="row" |[[فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلمی شار]] |٢٠٢٢ |باشترین خانمەئەکتەر |دەستەی کچان |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢١ی تەممووزی ٢٠٢٢|سەردێڕ=ئامادەبوونی کەسایەتییە سینەماییەکان لە لیستی نامزدەکانی هەشتەمین فێستیڤاڵی فیلمی شار |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/5543737/%D8%AD%D8%B6%D9%88%D8%B1-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D9%87%D8%B1%D8%B3%D8%AA-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D9%87%D8%B4%D8%AA%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B4%D9%87%D8%B1 |ڕێکەوتی سەردان=٢ی تەممووزی ٢٠٢٤|وێبگە=ئاژانسی هەواڵی مێهر |زمان=fa}}</ref> |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|5828184}} {{پۆلی کۆمنز|Pantea Panahiha}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٧]] cdv5n1lur3885gnvy1nkv93mq1bhio2 0 305817 1706589 1701654 2026-11-10T19:36:35Z InternetArchiveBot 27288 دەربازدانی ١ سەرچاوە و تاگکردنی ٠ بە مردوو #IABot (v2.0.9.7) 1706589 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{داتابۆکس}} '''ئاگە نێلز بۆر''' ({{IPA|da|ˈɔːwə ˈne̝ls ˈpoɐ̯ˀ|lang}}; ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ – ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩) [[فیزیکی ناوکی|فیزیازانێکی ئەتۆمی]] دانیمارکی بووە کە [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] لە ساڵی ١٩٧٥ لەگەڵ بن ڕۆی مۆتلسۆن و جەیمس ڕەین واتەری هاوبەش کردووە "بۆ دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جووڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی گەردیلەی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/|سەردێڕ=Nobel Prize in Physics 1975 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> باوکی ناوی [[نیلس بۆر|نیڵز بۆر]] بوو. بۆر و مۆتێلسۆن لە چەمکی ڕاینواتەرەوە کە مۆدێلێکی دڵۆپی شلەی شێوە ناڕێک بوو لە ناوکەوە دەست پێکرد، بۆر و مۆتێلسۆن تیۆرێکی وردیان پەرەپێدا کە لە نزیکەوە لەگەڵ تاقیکردنەوەکاندا هاوڕا بوو. بەو پێیەی باوکی نیڵز بۆر لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی بەدەستهێنابوو، ئەو و باوکی یەکێکن لەو چەند جووتە باوک و کوڕانەی کە هەردووکیان خەڵاتی نۆبڵیان بەدەستهێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10|سەردێڕ=FAQ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20151222114538/https://www.nobelprize.org/faq/questions_in_category.php?id=7#10 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/prizes/facts/facts-on-the-nobel-prize-in-physics|سەردێڕ=Facts on the Nobel Prize in Physics |ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی شوباتی ٢٠٢٠}}</ref> == ژیانی سەرەتایی و پەروەردە == بۆر لە ١٩ی حوزەیرانی ١٩٢٢ لە [[کۆپنھاگن|شاری کۆپنهاگن]] لەدایکبووە، چوارەم کوڕە لە شەش کوڕی فیزیازان [[نیلس بۆر|نیڵس بۆر]] و هاوسەرەکەی مارگریت بۆر (لەدایکبووی نۆرلوند).<ref name="Biographical">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-bio.html|سەردێڕ=Nobel Prize in Physics 1975 |ڕێکەوتی سەردان=١٢ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> برا گەورەکەی بە ناوی کریستیان لە ساڵی ١٩٣٤ لە ڕووداوێکی بەلەمدا کۆچی دوایی کرد{{Sfn|Stuewer|1985}} و بچووکەکەی بە ناوی هاراڵد بە توندی کەمئەندام بوو و لە تەمەنی چوار ساڵیدا لە ماڵەکەی لە کۆپنهاگن دوور خرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١١ی نیسانی ٢٠٢٢|ناونیشان=https://ugeavisen.dk/ugeavisenvejle/artikel/udstilling-om-brejnings-historie-hitter-i-vejle|سەردێڕ=Udstilling om Brejnings historie hitter i Vejle |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی تەممووزی ٢٠٢٢|وێبگە=ugeavisen.dk |زمان=da}}</ref>{{Sfn|Pais|1991}} لەوانی تر هانس بوو بە پزیشک؛ ئێریک، ئەندازیاری کیمیایی؛ و ئێرنست، پارێزەر و وەرزشکاری ئۆڵۆمپی کە لە [[ئۆڵۆمپیادی ھاوینەی ١٩٤٨|ئۆڵۆمپیادی هاوینەی ساڵی ١٩٤٨]] لە لەندەن یاری هۆکی مەیدانی بۆ دانیمارک کردووە.<ref name="nobelprize.org">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1922/bohr-bio.html|سەردێڕ=Nobel Prize in Physics 1922 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠١١}}</ref> خێزانەکە لە پەیمانگای فیزیای تیۆری لە [[زانکۆی کۆپنھاگن|زانکۆی کۆپنهاگن]] دەژیا کە ئێستا بە پەیمانگای نیڵز بۆر ناسراوە، لەوێ گەورە بووە و لە دەوری فیزیازانەکان گەورە بووە کە لەگەڵ باوکیدا کاریان کردووە، وەک هانس کرامێرز ، ئۆسکار کلاین ، یۆشیۆ نیشینا ، [[وۆڵفگانگ پاولی]] و [[ڤێرنەر ھایزنبێرگ|وێرنەر هایزنبێرگ]].<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٣٢ خێزانەکە ڕوویان لە کارلسبێرگ ئارێسبۆلیگ کرد، کۆشکێک کە لەلایەن کارل جاکۆبسن، میراتگری بیرەخانەکانی کارلسبێرگەوە بەخشرا، بۆ ئەوەی وەک شوێنی نیشتەجێبوونی فەخری لەلایەن ئەو دانیمارکییەوە بەکاربهێنرێت کە دیارترین بەشداری لە زانست، ئەدەب، یان هونەردا کردووە.{{Sfn|Pais|1991}} بۆر لە هۆڵی وەرزشی سۆرتدام لە کۆپنهاگن چووە قۆناغی ئامادەیی. لە ساڵی ١٩٤٠ و دوای ماوەیەکی کەم لە داگیرکردنی دانیمارک لەلایەن ئەڵمانیاوە لە مانگی نیساندا، چووە زانکۆی کۆپنهاگن و لەوێ فیزیای خوێندووە. یارمەتی باوکی دەدا، یارمەتی داڕشتنی نامە و بابەتەکانی پەیوەست بە [[ناسیاریناسی|زانستناسی]] و فیزیا دەدا.<ref name="Biographical" /> لە ئەیلوولی ١٩٤٣دا هەواڵ گەیشتە بنەماڵەکەی کە نازییەکان بە جوولەکە دەزانن، چونکە داپیرەی بۆر، ئیلین ئادلێر بۆر، جولەکە بووە، هەر بۆیەش مەترسی دەستگیرکردنیان لەسەرە. بەرخۆدانی دانیمارک یارمەتی ئەو خێزانەی دا کە لە ڕێگای دەریاوە بەرەو سوید هەڵبێن.{{Sfn|Rhodes|1986}} بۆر لە ئۆکتۆبەری ساڵی ١٩٤٣ گەیشتە ئەوێ، پاشان بە فڕۆکەیەکی مێشوولەی دی هاڤیلاند کە لەلایەن کۆمپانیای هێڵی ئاسمانی دەرەوەی بەریتانیا بەڕێوەدەبرا، بەرەو بەریتانیا ڕۆیشت. مێشوولەکان فڕۆکەی بۆمبڕێژکەری خێرای بێ چەک بوون کە گۆڕدرابوون بۆ هەڵگرتنی باری بچووک و بەنرخ یان سەرنشینی گرنگ. بە فڕین بە خێرایی زۆر و بەرزییەکی بەرز، دەیانتوانی نەرویجی داگیرکراوی ئەڵمانیا ببڕن، و لەگەڵ ئەوەشدا خۆیان لە شەڕکەرانی ئەڵمانی بەدوور بگرن. بۆر کە پەرەشوت و عەزی فڕین و دەمامکی ئۆکسجینی پێبوو، گەشتەکەی سێ کاتژمێری بە پاڵکەوتووی لەسەر دۆشەکێک لە شوێنی بۆمبەکانی فڕۆکەکە بەسەر برد.{{Sfn|Jones|1985}} بۆر لە گەیشتن بە لەندەن، پەیوەندی بە باوکیەوە کردەوە، کە هەفتەیەک پێشتر بە فڕۆکە گەیشتبووە بەریتانیا.{{Sfn|Jones|1985}} بە فەرمی بووە توێژەرێکی بچووک لە بەشی توێژینەوەی زانستی و پیشەسازی, بەڵام لە ڕاستیدا وەک یاریدەدەری کەسی و سکرتێری باوکی کاری کردووە. ئەو دووانە کاریان لەسەر پڕۆژەی [[چەکی ناوکی|بۆمبی ئەتۆمی]] بەریتانی Tube Alloys کردووە. لە ٣٠ی کانوونی دووەمی ١٩٤٣ یەکەم سەردانیان لە ژمارەیەک سەردان بۆ ئەمریکا ئەنجامدا، کە باوکی ڕاوێژکاری پڕۆژەی مانهاتن بوو.{{Sfn|Gowing|1964}} بەهۆی ناوبانگ و ناوبانگی باوکیەوە ناوی درۆیان لێنرا؛ بۆر بوو بە جەیمس بەیکەر و باوکی بوو بە نیکۆڵاس بەیکەر.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} لە ساڵی ١٩٤٥ بەڕێوەبەری تاقیگەی لۆس ئەلامۆس، [[جەی. ڕۆبێرت ئۆپنھایمەر|جەی ڕۆبەرت ئۆپنهایمەر]]، داوای لێکردن پێداچوونەوە بە دیزاینی دەستپێکەری نیوتڕۆنی گۆڕاودا بکەن. ڕاپۆرتیان دا کە کار دەکات. ئەوەی کە گەیشتوونەتە ئەم ئەنجامە، نیگەرانییەکانی [[ئێنریکۆ فێرمی]] سەبارەت بە توانای بەردەوامبوونی دیزاینەکە وەستاند.{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} دەستپێشخەرەکان بێ کەموکوڕییان ئەنجامدا لەو بۆمبانەی کە لە [[بۆمبارانکردنیی ناوکی ھیرۆشیما و ناگاساکی|تەقینەوە ئەتۆمییەکانی هێرۆشیما و ناگازاکی]] لە مانگی ئابی ١٩٤٥دا{{Sfn|Hoddeson|Henriksen|Meade|Westfall|1993}} == پیشە == لە مانگی ئابی ساڵی ١٩٤٥ لەگەڵ کۆتایی هاتنی جەنگ، بۆر گەڕایەوە دانیمارک، لەوێ دەستی بە خوێندنی زانکۆ کردەوە، لە ساڵی ١٩٤٦ بە بڕوانامەی ماستەر دەرچوو، بە تێزێک کە پەیوەندی بە هەندێک لایەنی کێشەکانی وەستانی هێزی ئەتۆمیەوە هەبوو.<ref name="Biographical" /> لە سەرەتای ساڵی ١٩٤٨، بۆر بوو بە ئەندامی پەیمانگای توێژینەوەی پێشکەوتوو لە [[پرینستۆن، نیو جێرزی|شاری پرینستۆن لە ویلایەتی نیوجرسی]].<ref name="Institute for Advanced Study">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01|سەردێڕ=Bohr, Aage Niels {{!}} Institute for Advanced Study |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130107093854/http://www.ias.edu/people/cos/users/abohr01 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> لەکاتی سەردانیکردنی [[زانکۆی کۆڵۆمبیا|زانکۆی کۆڵۆمبیادا]] چاوی بە [[ئیسیدۆر ئیسحاق ڕابی]] کەوت کە سەرنجی بۆ دۆزینەوەکانی ئەم دواییەی پەیوەست بە پێکهاتەی زۆر وردی دیوتیریۆم لێکەوتەوە . ئەمەش بووە هۆی ئەوەی بۆر لە ژانویەی ئابی ١٩٥٠ ببێتە هاوڕێی سەردانکەر لە<ref name="Biographical" /> لە کۆتاییەکانی چلەکاندا زانرا کە تایبەتمەندییەکانی ناوکی ئەتۆمی ناتوانرێت بە مۆدێلی ئێستای ئەوکاتە وەک مۆدێلی دڵۆپی شلە کە لەلایەن نیڵز بۆرەوە پەرەی پێدراوە لەنێو ئەوانی تردا ڕوون بکرێتەوە. [[نموونەی چینی ناوکی|مۆدێلی توێکڵ]] کە لە ساڵی ١٩٤٩ لەلایەن [[ماریا گۆپەرت مایەر|ماریا گۆپەرت مایر]] و کەسانی دیکە پەرەی پێدرا، ڕێگەی دا هەندێک تایبەتمەندی زیادە ڕوون بکرێتەوە، بەتایبەتی ئەوانەی پێیان دەوترێت ژمارە سیحرییەکان . بەڵام تایبەتمەندیگەلێکیش هەبوون کە نەتوانرا ڕوون بکرێنەوە، لەوانە دابەشبوونی ناگۆیی بارگە لە هەندێک ناوکدا.<ref name="Nobel lecture">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bohr |یەکەم=Aage |ڕێکەوت=١١ی کانوونی یەکەمی ١٩٧٥|ناونیشان=https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://www.nobelprize.org/nobel_prizes/physics/laureates/1975/bohr-lecture.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> لە توێژینەوەیەکی ساڵی ١٩٥٠دا، جەیمس ڕەین واتەری زانکۆی کۆڵۆمبیا جۆرێکی لە مۆدێلی دڵۆپی ناوک پێشنیار کرد کە دەتوانێت دابەشبوونی بارگەی ناگۆیی ڕوون بکاتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Rainwater |یەکەم=James |بەستەری نووسەر=James Rainwater |ڕێکەوت=ئابی ١٩٥٠|سەردێڕ=Nuclear Energy Level Argument for a Spheroidal Nuclear Model |journal=[[Physical Review]] |بڵاوکەرەوە=American Physical Society |بەرگ=٧٩|issue=3 |پەڕەکان=٤٣٢–٤٣٤|bibcode=1950PhRv...79..432R |doi=10.1103/PhysRev.79.432}}</ref> مۆدێلی ئاوی باران گریمانە دەکات کە ناوکێکی وەک باڵۆنێک کە تۆپەکانی لە ناوەوەیدا هەیە کە ڕووکارەکەی دەشێوێنن لەگەڵ جووڵەیان. ئەو بیرۆکەکەی لەگەڵ بۆهر تاوتوێ کرد کە لەو کاتەدا سەردانی کۆڵۆمبیا دەکرد و بە شێوەیەکی سەربەخۆ هەمان بیرۆکەی بیرکردبووەوە و نزیکەی مانگێک دوای پێشکەشکردنی ڕێنواتەر، توێژینەوەیەکی پێشکەش کردبوو بۆ بڵاوکردنەوە کە باسی هەمان کێشەی دەکرد، بەڵام بە درێژایی هێڵێکی گشتیتر. بۆر گەردیلەیەکی سووڕاوە و شێوە ناڕێکی و فۆرمێکی گرژی ڕووکاری لە خەیاڵدا هێنایە ئاراوە.<ref name="New Scientist">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Lewin |یەکەم=Roger |دوایین٢=Sherwood |یەکەم٢=Martin |دوایین٣=Walgate |یەکەم٣=Robert |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٥|سەردێڕ=Nobel Prizes 1975: Medicine, Chemistry and Physics … and fifty years ago |journal=[[New Scientist]] |بەرگ=٦٨|issue=972 |issn=0262-4079}}</ref> بۆر بیرۆکەکەی زیاتر پەرەپێدا، لە ساڵی ١٩٥١ توێژینەوەیەکی بڵاوکردەوە کە بە شێوەیەکی گشتگیر پەیوەندی نێوان لەرزینەکانی ڕووی ناوک و جووڵەی تاکە [[ناوکۆکە|ناوکەکانی]] خستەڕوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bohr |یەکەم=Aage |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٥١|سەردێڕ=On the Quantization of Angular Momenta in Heavy Nuclei |journal=[[Physical Review]] |بڵاوکەرەوە=American Physical Society |بەرگ=٨١|issue=1 |پەڕەکان=١٣٤–١٣٨|bibcode=1951PhRv...81..134B |doi=10.1103/PhysRev.81.134}}</ref> لەگەڵ گەڕانەوەی بۆ کۆپنهاگن لە ساڵی ١٩٥٠، بۆر دەستی کرد بە کارکردن لەگەڵ بن ڕۆی مۆتێلسۆن بۆ بەراوردکردنی کارە تیۆریەکان لەگەڵ داتا ئەزموونییەکان. لە سێ توێژینەوەدا، کە لە ساڵانی ١٩٥٢ و ١٩٥٣ بڵاوکرانەوە، بۆر و مۆتێلسۆن ڕێککەوتنێکی نزیکیان لە نێوان تیۆری و ئەزمووندا نیشان دا؛ بۆ نموونە، نیشاندانی ئەوەی کە ئاستی وزەی هەندێک گەردیلە دەتوانرێت بە سپێکتریمی خولانەوەی وەسف بکرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bohr |یەکەم=Aage |دوایین٢=Mottelson |یەکەم٢=Ben R. |بەستەری نووسەر٢=Ben Mottelson |ساڵ=١٩٥٣|سەردێڕ=Collective and Individual-Particle Aspects of Nuclear Structure |ناونیشان=https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Matematisk-fysiske Meddelelser, Det Kongelige Danske Videnskabernes Selskab |بەرگ=٢٧|issue=16 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://ghostarchive.org/archive/20221009/https://cds.cern.ch/record/213298/files/p1.pdf |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٣٠ی ئازاری ٢٠١٨}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bohr |یەکەم=Aage |دوایین٢=Mottelson |یەکەم٢=Ben R. |بەستەری نووسەر٢=Ben Mottelson |ڕێکەوت=کانوونی دووەمی ١٩٥٣|سەردێڕ=Interpretation of Isomeric Transitions of Electric Quadrupole Type |journal=[[Physical Review]] |بڵاوکەرەوە=American Physical Society |بەرگ=٨٩|issue=1 |پەڕەکان=٣١٦–٣١٧|bibcode=1953PhRv...89..316B |doi=10.1103/PhysRev.89.316}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Bohr |یەکەم=Aage |دوایین٢=Mottelson |یەکەم٢=Ben R. |بەستەری نووسەر٢=Ben Mottelson |ڕێکەوت=ئایاری ١٩٥٣|سەردێڕ=Rotational States in Even-Even Nuclei |journal=[[Physical Review]] |بڵاوکەرەوە=American Physical Society |بەرگ=٩٠|issue=4 |پەڕەکان=٧١٧–٧١٩|bibcode=1953PhRv...90..717B |doi=10.1103/PhysRev.90.717.2}}</ref> بەم شێوەیە توانیان مۆدێلی توێکڵ لەگەڵ چەمکی ئاوی باران ئاشت بکەنەوە.<ref name="New Scientist" /> ئەم کارە هاندەری زۆر لێکۆڵینەوەی تیۆری و ئەزموونی نوێی بوو.<ref name="Nobel lecture" /> بۆر، مۆتێلسۆن و ڕێنواتەر بە هاوبەشی [[خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک|خەڵاتی نۆبڵی فیزیای]] ساڵی ١٩٧٥یان پێبەخشرا "بەهۆی دۆزینەوەی پەیوەندی نێوان جوڵەی بەکۆمەڵ و جووڵەی تەنۆلکەکان لە ناوکی ئەتۆمی و پەرەپێدانی تیۆری پێکهاتەی ناوکی ئەتۆمی لەسەر بنەمای ئەم پەیوەندییە".<ref name="The Nobel Prize in Physics 1975" /> بەهۆی ئەوەی باوکی لە ساڵی ١٩٢٢ خەڵاتەکەی پێبەخشرابوو، بۆر بوو بە یەکێک لەو چوار جووتە باوک و کوڕەی کە خەڵاتی نۆبڵی فیزیایان بەدەستهێنا. تەنها دوای ئەنجامدانی توێژینەوەی خاوەن خەڵاتی نۆبڵ، بۆر بڕوانامەی دکتۆرای لە زانکۆی کۆپنهاگن وەرگرت، لە ساڵی ١٩٥٤، تێزی خۆی لەسەر "دۆخی خولانەوەی ناوکی ئەتۆمی" نووسی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩٥٤|ناونیشان=http://clio.columbia.edu/catalog/1565671|سەردێڕ=Making sure you're not a bot! |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٥|oclc=٠٤٣١٢٩٨٣}}</ref> بۆر لە ساڵی ١٩٥٦ بوو بە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن و دوای مردنی باوکی لە ساڵی ١٩٦٢، شوێنی گرتەوە وەک بەڕێوەبەری پەیمانگای نیڵز بۆر، ئەو پۆستەی تا ساڵی ١٩٧٠ بەدەستی هێنا. لەوێ چالاک بوو تا ساڵی ١٩٩٢ خانەنشین بوو. هەروەها ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری پەیمانگای باکووری فیزیای تیۆری بووە لە سەرەتای دامەزراندنیەوە لە ساڵی ١٩٥٧، و لە ساڵی ١٩٧٥ تا ١٩٨١ بەڕێوەبەری ئەو دامەزراوەیە<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٠٩|ناونیشان=http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/|سەردێڕ=Nobel Laureate Aage Bohr has died |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150518103501/http://www.nbi.ku.dk/english/namely_names/2009/nobel_prize_recipient_aage_bohr/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئایاری ٢٠١٥|ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> جگە لە خەڵاتی نۆبڵ، خەڵاتی دانی هاینمان بۆ فیزیای بیرکاری لە ساڵی ١٩٦٠، خەڵاتی ئەتۆم بۆ ئاشتی لە ساڵی ١٩٦٩، میدالیای HC Ørsted لە ساڵی ١٩٧٠، مەدالیای و خەڵاتی ڕزەرفۆرد لە ساڵی ١٩٧٢، مەدالیای جۆن پرایس وێزەریل لە ساڵی ١٩٧٤، و میدالیای ئۆلێ ڕۆمەر لە ساڵی ١٩٧٦<ref name="Institute for Advanced Study" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.iop.org/about/awards/subject/rutherford/medallists/page_38596.html|سەردێڕ=Rutherford medal recipients |ڕێکەوتی سەردان=١٤ی ئایاری ٢٠١٥}}</ref> بۆر و مۆتێلسۆن بەردەوام بوون لە کارکردن بەیەکەوە، مۆنۆگرافیای دوو بەرگیان ''بە ناوی پێکهاتەی ئەتۆمی'' بڵاوکردەوە. بەرگی یەکەم ''بە ناوی جووڵەی تاکە تەنۆلکە'' لە ساڵی ١٩٦٩ دەرکەوت؛ دووەمیان، ''شێواندنی ئەتۆمی،'' لە ساڵی 1975.<ref name="Biographical" /> لە ساڵی ١٩٧٢ بۆهر بڕوانامەی فەخری پێبەخشرا, دکتۆر فیلۆس. honoris causa، لە پەیمانگای تەکنەلۆژیای نەرویجی ، کە دواتر بەشێک بوو لە زانکۆی زانست و تەکنەلۆژیای نەرویجی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.ntnu.edu/phd/honorary-doctors|سەردێڕ=Honorary Doctors - NTNU |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ١٩٨٠ەوە ئەندامی ئەکادیمیای زانست و نامە نەرویجی بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861|سەردێڕ=Artikkel: Utenlandske medlemmer |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20070715102608/http://www.dnva.no/c26849/artikkel/vis.html?tid=26861 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٥ی تەممووزی ٢٠٠٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٧ی کانوونی یەکەمی ٢٠٢١|زمان=no}}</ref> هەروەها بۆر ئەندامی هەڵبژێردراوی [[پەیمانگای ئەمریکیی ھونەر و زانست|ئەکادیمیای هونەر و زانستی ئەمریکی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.amacad.org/person/aage-niels-bohr|سەردێڕ=Aage Niels Bohr {{!}} American Academy of Arts and Sciences |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=American Academy of Arts & Sciences |زمان=en}}</ref>و کۆمەڵەی فەلسەفی ئەمریکی<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://search.amphilsoc.org/memhist/search?creator=Aage+Bohr&title=&subject=&subdiv=&mem=&year=&year-max=&dead=&keyword=&smode=advanced|سەردێڕ=APS Member History |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=search.amphilsoc.org}}</ref> و ئەکادیمیای نیشتمانی زانستی ئەمریکا بووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.nasonline.org/directory-entry/aage-bohr-uylx39/|سەردێڕ=Aage Bohr – NAS |ڕێکەوتی سەردان=٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|وێبگە=www.nasonline.org}}</ref> لە ساڵی ١٩٨١ بۆر بووە ئەندامی دامەزرێنەری ئەنجومەنی ڕۆشنبیری جیهانی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.consejoculturalmundial.org/about-us/|سەردێڕ=One moment, please... |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190629135114/https://www.consejoculturalmundial.org/about-us/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٩ی حوزەیرانی ٢٠١٩|ڕێکەوتی سەردان=٨ی تشرینی دووەمی ٢٠١٦}}</ref> == ژیان و مردنی کەسی == بۆر لە ئەمریکا لە زانکۆی کۆڵۆمبیا، لە ١١ی ئازاری ١٩٥٠ لەگەڵ ماریتا سۆفەر (٩ی ئایاری ١٩٢٢ - ٢ی تشرینی یەکەمی ١٩٧٨) هاوسەرگیری کرد. سێ منداڵیان بووە: کوڕەکانی ڤیلهێلم (لەدایکبووی ٣ی کانوونی دووەمی ١٩٥٠)، تۆماس و کچەکەی مارگریت. دوای مردنی سۆفەر لە ساڵی ١٩٧٨، بۆر لە ساڵی ١٩٨١ لەگەڵ بێنت شارف مێیەر (١٨ی نیسانی ١٩٢٦ - ٢٥ی ئایاری ٢٠١١) هاوسەرگیری کرد. ئاگە بۆر لە ٨ی ئەیلوولی ٢٠٠٩ لە شاری کۆپنهاگن کۆچی دوایی کردووە لە دوای خۆی هاوسەری دووەم و منداڵەکانی بەجێهێشتووە. ڤیلهێلم، زانای بایۆکیمیا کە لە چاککردنەوەی DNA دەخوێنێت، زۆربەی ژیانی ژیانی لە پەیمانگای نیشتمانی پیربوون لە شاری بالتیمۆر بەسەر بردووە، دواتر بووەتە مامۆستا لە زانکۆی کۆپنهاگن.<ref name="VilhelmCopenhagen">{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://icmm.ku.dk/english/research-groups/bohr-group/|سەردێڕ=Vilhelm Bohr|ڕێکەوتی سەردان=٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٦|وێبگە=University of Copenhagen|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221019200544/https://icmm.ku.dk/english/research-groups/bohr-group/|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|url-status=dead}}</ref> میدالیای خەڵاتی نۆبڵی بۆر لە مانگی نۆڤەمبەری ساڵی ٢٠١١ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا فرۆشرا. دواتر لە مانگی نیسانی ٢٠١٩ لە زیادکردنێکی ئاشکرادا بە ٩٠ هەزار دۆلار فرۆشرا.<ref name="NB">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125|سەردێڕ=Heritage World Coin Auctions - CSNS Signature Sale 3073 Lot 31879 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220922061541/https://www.numisbids.com/n.php?lot=31879&p=lot&sid=3125 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=١٦ی ئازاری ٢٠٢٣}}</ref> == تێبینی == {{سەرچاوەکان|30em}} == سەرچاوەکان == * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gowing|یەکەم=Margaret|سەردێڕ=Britain and Atomic Energy, 1935–1945|بڵاوکەرەوە=Macmillan Publishing|ساڵ=١٩٦٤|شوێن=London|oclc=٣١٩٥٢٠٩|بەستەری نووسەر=Margaret Gowing}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Hoddeson|یەکەم=Lillian|ناونیشان=https://archive.org/details/criticalassembly0000unse|سەردێڕ=Critical Assembly: A Technical History of Los Alamos During the Oppenheimer Years, 1943–1945|دوایین٢=Henriksen|یەکەم٢=Paul W.|دوایین٣=Meade|یەکەم٣=Roger A.|دوایین٤=Westfall|یەکەم٤=Catherine L.|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=١٩٩٣|ژپنک=٠-٥٢١-٤٤١٣٢-٣|شوێن=New York|oclc=٢٦٧٦٤٣٢٠|بەستەری نووسەر=Lillian Hoddeson|بەستەری نووسەر٤=Catherine Westfall|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Jones|یەکەم=R. V.|سەردێڕ=Niels Bohr: A Centenary Volume|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press|ساڵ=١٩٨٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٦٢٤١٥-٣|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|شوێن=Cambridge, Mass.|پەڕەکان=٢٧٨–٢٨٧|chapter=Meetings in Wartime and After|بەستەری نووسەر=R. V. Jones|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Pais|یەکەم=Abraham|ناونیشان=https://archive.org/details/nielsbohrstimesi00pais_0|سەردێڕ=Niels Bohr's Times, In Physics, Philosophy and Polity|بڵاوکەرەوە=Clarendon Press|ساڵ=١٩٩١|ژپنک=٩٧٨-٠-١٩-٨٥٢٠٤٩-٨|شوێن=Oxford|بەستەری نووسەر=Abraham Pais}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Rhodes|یەکەم=Richard|ناونیشان=https://archive.org/details/makingofatomicbo00rhod|سەردێڕ=The Making of the Atomic Bomb|بڵاوکەرەوە=Simon and Schuster|ساڵ=١٩٨٦|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧١-٤٤١٣٣-٣|شوێن=New York|بەستەری نووسەر=Richard Rhodes|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration}} * {{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Stuewer|یەکەم=Roger H.|سەردێڕ=Niels Bohr: A Centenary Volume|بڵاوکەرەوە=Harvard University Press|ساڵ=١٩٨٥|ژپنک=٩٧٨-٠-٦٧٤-٦٢٤١٥-٣|editor-last=French|editor-first=A. P.|editor-link=Anthony French|شوێن=Cambridge, Mass.|پەڕەکان=١٩٧–٢٢٠|chapter=Niels Bohr and Nuclear Physics|editor-last2=Kennedy|editor-first2=P. J.|chapter-url=https://archive.org/details/nielsbohrcentena00bohr}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Aage Bohr|ئاگە بۆر}} * {{Nobelprize}} لەوانەش وتارەکەی نۆبڵ، ١١ی کانوونی دووەمی ١٩٧٥: "جووڵەی خولانەوەی لە ناوکەکاندا". * [https://web.archive.org/web/20140911200150/http://www.aip.org/history/ohilist/4514_1.html نووسراوی چاوپێکەوتنی مێژووی زارەکی لەگەڵ ئاگە بۆر ٢٣ و ٣٠ی ژانویەی ١٩٦٣، پەیمانگای فیزیای ئەمریکی، کتێبخانە و ئەرشیفی نیڵز بۆر] {{خەڵاتی نۆبێل لە فیزیک}} {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|فیزیک}} [[پۆل:ئەندامانی ئەکادێمیای ئەمریکیی ھونەر و زانست]] [[پۆل:وەرگرانی خەڵاتی نۆبێلی فیزیک]] [[پۆل:نیلس بۆر]] [[پۆل:ئەندامەکانی ئەکادمیای زانستی شاھانەی سوێد]] [[پۆل:بیانییە پەیوەندیدارەکان بە ئەکادیمیایی نەتەوەیی بۆ زانست]] [[پۆل:مردووانی ٢٠٠٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٢٢]] i6joxhnr7wei3795smeqme1072srzwf 0 305972 1706894 1703285 2026-11-11T09:07:50Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1706894 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = شەبنەم قوربانی | image = Shabnam Ghorbani 20250206 (cropped).jpg | caption = قوربانی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]، ۲۰۲٥ | birth_date = {{birth date and age|1989|07|10}} | birth_place = [[تاران]]، ئێران | occupation = ئەکتەر | years_active = ٢٠١٦–ئێستا | spouse = {{marriage|ئەمین میرشکاری|2021}}<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=عکس عروسی شبنم قربانی بازیگر طوبی سریال طوبی + عکس |ناونیشان=https://www.rokna.net/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A7%D8%AC%D8%AA%D9%85%D8%A7%D8%B9%DB%8C-78/1037721-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B7%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B7%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=رکنا |زمان=fa}}</ref> | children = ٢<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=عکس/ آیا می دانستید این آقای معروف همسر شبنم قربانی است! |ناونیشان=https://www.vaghtesobh.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A2%D9%85%D9%88%D8%B2%D8%B4-%D8%B3%D8%B1%DA%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C-15/232696-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%A2%DB%8C%D8%A7-%D9%85%DB%8C-%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B3%D8%AA%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%DB%8C%D9%86-%D8%A2%D9%82%D8%A7%DB%8C-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%88%D9%81-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=وقت صبح |زمان=fa}}</ref> }} '''شەبنەم قوربانی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: شبنم قربانی؛ لەدایکبووی ١٠ی تەممووزی ١٩٨٩) خانمەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. زیاتر بە ڕۆڵی لە فیلمەکانی هەر ڕۆژێک لەم ڕۆژانە (٢٠٢٠)، شاژنی سواڵکەرەکان (٢٠٢٢)، پیاوی دۆڕاو (٢٠٢٢)، [[تیمساحی خوێناوی]] (٢٠٢٤)، و زنجیرەی توبی (٢٠٢٤) ناسراوە. لە ساڵی ٢٠٢٤، خەڵاتی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورینی]] باشترین خانمەکتەری پاڵپشتی لە ٤٢ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] بردەوە بۆ ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی مەجنون (٢٠٢٤).<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=تعداد فرزندان شبنم قربانی و عکسهای خانوادگی اش |ناونیشان=https://namnak.com/shabnam-ghorbani-biography.p93074 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=نمناک |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٤ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=عکس عروسی شبنم قربانی بازیگر طوبی سریال طوبی + عکس {{!}} روزنو |ناونیشان=https://sahebkhabar.ir/news/68653809/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B9%D8%B1%D9%88%D8%B3%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D8%B7%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%82-%D8%B7%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%86%D9%88 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=صاحب‌خبر |زمان=fa}}</ref> == ژیانی کەسی == شەبنەم قوربانی لە ١٠ی تەممووزی ١٩٨٩ لە [[تاران]]، ئێران لەدایکبووە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=اسم زیبایی که شبنم قربانی روی پسرش گذاشت! |ناونیشان=https://www.delgarm.com/vkqbn.a322482 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=دلگرم |زمان=fa-IR}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=عکس زایمان بازیگر نقش طوبی در اتاق عمل ! / بوسه شبنم قربانی به نوزاد خوشگل و نازش ! {{!}} مجله سرگرمی جالبتر |ناونیشان=https://www.jalebtar.ir/news/81139/%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D8%B2%D8%A7%DB%8C%D9%85%D8%A7%D9%86-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1-%D9%86%D9%82%D8%B4-%D8%B7%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D8%A7%D8%AA%D8%A7%D9%82-%D8%B9%D9%85%D9%84 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|زمان=fa-IR}}{{Dead link|date=February 2026 |bot=InternetArchiveBot }}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٢ی ئابی ٢٠٢٤|سەردێڕ=(تصاویر) بیوگرافی، عکس ها و زندگی خصوصی شبنم قربانی |ناونیشان=https://faradeed.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-45/200990-%D8%AA%D8%B5%D8%A7%D9%88%DB%8C%D8%B1-%D8%A8%DB%8C%D9%88%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%81%DB%8C-%D8%B9%DA%A9%D8%B3-%D9%87%D8%A7-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%DB%8C-%D8%AE%D8%B5%D9%88%D8%B5%DB%8C-%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=فرادید {{!}} Faradeed {{!}} فرادید |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=بیوگرافی شبنم قربانی بازیگر نقش سارا در سریال ملکه گدایان+عکس |ناونیشان=https://www.beytoote.com/fun/actor-news/biography-shabnam-ghorbani-113.html |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.beytoote.com}}</ref> لە ٢٧ی شوباتی ٢٠٢١، قوربانی بە شێوەیەکی فەرمی هاوسەرگیری لەگەڵ ئەمین میرشکاری لە ڕێگەی پۆستێکەوە لە هەژماری فەرمیی خۆی لە [[ئینستاگرام]] ڕاگەیاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شمال گردی شبنم قربانی با همسر و فرزندانش |ناونیشان=https://namnak.com/shabnam-ghorbani-husband.p95395 |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=نمناک |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Admin |سەردێڕ=شبنم قربانی و همسرش {{!}} عکس های شبنم قربانی و همسرش امین میرشکاری |ناونیشان=https://www.niksalehi.com/learn/shabnam-ghorbani-and-his-wife.html |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.niksalehi.com |زمان=fa-IR}}</ref> دوو منداڵیان هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=شبنم قربانی و همسر و فرزندانش+ عکس |ناونیشان=https://www.tabnak.ir/fa/news/1258560/%D8%B4%D8%A8%D9%86%D9%85-%D9%82%D8%B1%D8%A8%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%88-%D9%87%D9%85%D8%B3%D8%B1-%D9%88-%D9%81%D8%B1%D8%B2%D9%86%D8%AF%D8%A7%D9%86%D8%B4-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |ڕێکەوتی سەردان=٦ی شوباتی ٢٠٢٥|وێبگە=TABNAK |زمان=fa}}</ref> == کاری ھونەری == === ٢٠١٦–٢٠٢٢: سەرەتای کاری ھونەری === قوربانی لە فیلمی درامیی هەر ڕۆژێک لەم ڕۆژانە (٢٠٢٠) لەگەڵ ئەکتەر [[شەھاب حوسێنی|شەھاب حسێنی]] وەک هاوسەری ڕۆڵی گێڕا و بۆ یەکەمجار لە ڕۆڵی سەرەکیدا دەرکەوت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ={{!}} Berlinale {{!}} Archive {{!}} Programme {{!}} Programme |ناونیشان=https://www.berlinale.de/en/2021/programme/202101993.html |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.berlinale.de |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٢، لە فیلمی درامیی پیاوی دۆڕاو دەرکەوت، کە لە ٤٠ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] نمایشکرا و بەھۆی ڕۆڵگێڕانییەوە پێشوازییەکی باشی لەلایەن ڕەخنەگرانەوە لێکرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٣١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢|سەردێڕ="مرد بازنده" صاحب پوستر شد/ رونمایی از ۲ پوستر دیگر |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/5413165/%D9%85%D8%B1%D8%AF-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%86%D8%AF%D9%87-%D8%B5%D8%A7%D8%AD%D8%A8-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%B4%D8%AF-%D8%B1%D9%88%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%A7%D8%B2-%DB%B2-%D9%BE%D9%88%D8%B3%D8%AA%D8%B1-%D8%AF%DB%8C%DA%AF%D8%B1 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> === ٢٠٢٣–ئێستا: سەرکەوتنی گەورە === لە ساڵی ٢٠٢٤، دوو فیلمی لە ٤٢ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] نمایشکران، کە بریتی بوون لە فیلمی درامیی جەنگیی مجنون و فیلمی کۆمیدیی ئاکشنی تیمساحی خوێنی.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=کریمیان |یەکەم=مریم |ڕێکەوت=١٥ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=رقابت حبیبی، ادبی و قربانی در جشنواره فیلم فجر |ناونیشان=https://fajrfilmfestival.com/1402/10/25/%D9%BE%D8%B1%DA%A9%D8%A7%D8%B1%D8%AA%D8%B1%DB%8C%D9%8BD-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%DB%8C%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%B2%D9%86-%D9%81%D8%AC%D8%B1%D9%A4%D9%A2%D8%9B/ |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=جشنواره فیلم فجر |زمان=fa-IR}}</ref> ڕۆڵگێڕانی لە فیلمی مجنون وەک مونیرە ئەرمەغان، هاوسەری مەهدی زەینەدین، لەلایەن ڕەخنەگرانەوە ستایشکرا و خەڵاتی [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورینی]] باشترین خانمەکتەری پاڵپشتی بۆ دەستەبەر کرد.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جشنواره فیلم فجر به ایستگاه پایانی رسید/ امینی: بخش نگاه نو؛ محلی برای ظهور سینماگران جوان/ رسولیان جایزه‌اش را به شهید تهرانی‌‌مقدم تقدیم کرد + فیلم و عکس - تسنیم |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1402/11/22/3037896/%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D8%A7%DB%8C%D8%B3%D8%AA%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%BE%D8%A7%DB%8C%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%DB%8C%D8%AF-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87-%D9%86%D9%88-%D9%85%D8%AD%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%D8%A7%DB%8C-%D8%B8%D9%87%D9%88%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DA%AF%D8%B1%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D9%88%D8%A7%D9%86-%D8%B1%D8%B3%D9%88%D9%82%DB%8C%D8%A7%D9%86-%D8%AC%D8%A7%DB%8C%D8%B2%D9%87-%D8%A7%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D9%87%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D9%85%D9%82%D8%AF%D9%85-%D8%AA%D9%82%D8%AF%DB%8C%D9%85-%DA%A9%D8%B1%D8%AF-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%88-%D8%B9%DA%A9%D8%B3 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |زمان=fa}}</ref> دوای نمایشکردنی گشتی تیمساحی خوێنی، فیلمەکە بووە چوارەم پڕفرۆشترین فیلم لە مێژووی ئێراندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ="تمساح خونی" سومین فیلم پرفروش تاریخ سینما شد/ رکوردشکنی در فروش ماه نخست |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1893488/%D8%AA%D9%85%D8%B3%D8%A7%D8%AD-%D8%AE%D9%88%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D9%88%D9%85%DB%8C%D9%86-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4-%D8%AA%D8%A7%D8%B1%DB%8C%D8%AE-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%B4%D8%AF-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF%D8%B4%DA%A9%D9%86%DB%8C-%D8%AF%D8%B1-%D9%81%D8%B1%D9%88%D8%B4 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=www.khabaronline.ir |زمان=fa}}</ref> لە هەمان ساڵدا، قوربانی لە فیلمی کۆمیدیی سەرکەوتووی ''ساڵی پشیلە'' بەشدار بوو. ئەگەرچی فیلمەکە ڕەخنەی نەرێنیلێگیرا، بەڵام بووە یازدەیەم پڕفرۆشترین فیلم لە مێژووی ئێراندا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی نیسانی ٢٠٢٤|سەردێڕ=فیلم سینمایی سال گربه نیامده رکورد شکست+ فیلم |ناونیشان=https://www.eghtesadnews.com/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%D8%A7%DB%8C%D8%B1-%D8%B1%D8%B3%D8%A7%D9%86%D9%87-%D9%87%D8%A7-61/640237-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D8%B3%D8%A7%D9%82-%DA%AF%D8%B1%D8%A8%D9%87-%D9%86%DB%8C%D8%A7%D9%85%D8%AF%D9%87-%D8%B1%DA%A9%D9%88%D8%B1%D8%AF-%D8%B4%DA%A9%D8%B3%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85#:~:text=%D8%A8%D8%B1%20%D8%A7%D8%B3%D8%A7%D8%B3%20%D9%85%D8%B7%D9%84%D8%A8%DB%8C%20%DA%A9%D9%87%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D9%86%D8%A7,%D8%B1%D9%88%D8%B2%D9%87%D8%A7%DB%8C%20%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%20%D8%A7%DB%8C%D8%B1%D8%A7%D9%86%20%D8%AA%D8%A8%D8%AF%DB%8C%D9%84%20%D8%B4%D8%AF. |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=اقتصادنیوز |زمان=fa}}</ref> قوربانی بۆ یەکەمجار ڕۆڵی سەرەکی لە زنجیرەی درامیی ڕۆمانسیی طوبی (٢٠٢٤) گێڕا. زنجیرەکە کە وەرگێڕانی کتێبی «اربعین طوبی»یە، چیرۆکی طوبی هاموون و خێزانەکەی لە نێوان ڕووداوەکانی دەەیەکانی ١٩٧٠ تا ٢٠١٠ دەگێڕێتەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نگاهی به محرم تلویزیون/سریال "طوبی" به شبکه یک می‌رسد - تسنیم |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/04/18/3118571/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D9%85%D8%AD%D8%B1%D9%85-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B7%D9%88%D8%A8%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D8%B4%D8%A8%DA%A9%D9%87-%DB%8C%DA%A9-%D9%85%DB%8C-%D8%B1%D8%B3%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |زمان=fa}}</ref> سەرەڕای ڕەخنەی جۆراوجۆر، بە تایبەتی بۆ سیناریۆ و دەرهێنان، کيمیای نێوان دووانەی سەرەکی، قوربانی و ئەمین زیندگانی، کردی بە یەکێک لە پڕبینەرترین زنجیرەکان.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=نگاهی به سریال اربعینی تلویزیون/ سریالی به‌نام "طوبی" - تسنیم |ناونیشان=https://www.tasnimnews.com/fa/news/1403/05/27/3143087/%D9%86%DA%AF%D8%A7%D9%87%DB%8C-%D8%A8%D8%A7-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%A7%D8%B1%D8%A8%D8%B9%DB%8C%D9%86%DB%8C-%D8%AA%D9%84%D9%88%DB%8C%D8%B2%DB%8C%D9%88%D9%86-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84%DB%8C-%D8%A8%D9%87-%D9%86%D8%A7%D9%85-%D8%B7%D9%88%D8%A8%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=خبرگزاری تسنیم {{!}} Tasnim |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٠ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|سەردێڕ=امین زندگانی، سریال طوبی و یک اتفاق خوب |ناونیشان=https://rahnamato.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%DA%86%D9%87%D8%B1%D9%87-%D9%87%D8%A7-49/414314-%D8%A7%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%B2%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86%DB%8C-%D8%B3%D8%B1%DB%8C%D8%A7%D9%84-%D8%B7%D9%88%D8%A8%DB%8C-%DB%8C%DA%A9-%D8%A7%D8%AA%D9%81%D8%A7%D9%82-%D8%AE%D9%88%D8%A8 |ڕێکەوتی سەردان=١٧ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=اخبار روز فناوری، راهنمای خرید، آموزش و بررسی - راهنماتو |زمان=fa}}</ref> == خەڵاتەکان == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |+ ناوی ڕێوڕەسمی خەڵاتکردن، ساڵی پێشکەشکردن، پۆلێن، پاڵێوراوی خەڵات، و ئەنجامی پاڵاوتنەکە |- ! scope="col" | خەڵات ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | پۆلێن ! scope="col" | کاری پاڵێوراو ! scope="col" | ئەنجام ! class="unsortable" scope="col" | {{abbr|سەرچاوە(کان)|سەرچاوەکان}} |- ! scope="row" | [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێودەوڵەتیی فیلمی فەجر]] | ٢٠٢٤ | باشترین خانمەکتەری پاڵپشت | مەجنون | {{Won|بردەوە}} | <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|سەردێڕ=سیمرغ‌های جشنواره چهل‌ودوم فیلم فجر به پرواز درآمدند |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/1402112216039/%D8%B3%DB%8C%D9%85%D8%B1%D8%BA-%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AC%D8%B4%D9%86%D9%88%D8%A7%D8%B1%D9%87-%DA%86%D9%87%D9%84-%D9%88%D8%AF%D9%88%D9%85-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85-%D9%81%D8%AC%D8%B1-%D8%A8%D9%87-%D9%BE%D8%B1%D9%88%D8%A7%D8%B2-%D8%AF%D8%B1%D8%A2%D9%85%D8%AF%D9%86%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٤|وێبگە=ایسنا |زمان=fa}}</ref> |} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|11621174}} * {{Instagram|shabghorbani}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٩]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] 9g87o3px9gquy3hnc6xl0m85ufqy3nq 0 306111 1706736 1705404 2026-11-11T01:13:28Z Mohammdaon 14563 1706736 wikitext text/x-wiki {{short description|خانمەکتەرێکی کۆریای باشوور (لەدایکبووی ١٩٧٥)}} {{Infobox person | name = جانگ هی-جین | image = Jang Hye-jin at TIFF 2025 (cropped).jpg | caption = جانگ لە ساڵی ٢٠٢٥ | birth_date = {{birth date and age|1975|9|5}} | birth_place = [[بوسان]]، کۆریای باشوور | occupation = خانمەکتەر | years_active = ١٩٩٨، ٢٠٠٧–ئێستا | children = ٢ | agent = {{ill|IOK Company|ko|아이오케이컴퍼니}} }} '''جەنگ ھی-جین''' (بە [[زمانی کۆری|کۆری]]: 장혜진؛ لەدایکبووی ٥ی ئەیلوولی ١٩٧٥)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جانگ هی-جین |ناونیشان=http://www.koreanfilm.or.kr/eng/films/index/peopleView.jsp?peopleCd=20304270 |ڕێکەوتی سەردان=١١ی شوباتی ٢٠٢٤|وێبگە=کۆریان فیلم بیز زۆن |زمان=en}}</ref> خانمەکتەرێکی [[کۆریای باشوور|کۆریای باشوورە]]. لە ئاستی نێودەوڵەتیدا بە ڕۆڵی کین چۆنگ-سوک لە فیلمی [[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|مشەخۆر]] براوەی [[٩٢مین خەڵاتی ئەکادیمی|خەڵاتی ئەکادیمی ئۆسکار]] ناوبانگی دەرکردووە.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Dove|یەکەم=Steve|ناونیشان=https://oscar.go.com/news/winners/parasite-wins-4-oscars-and-makes-oscar-history|سەردێڕ=پاراسایت ٤ خەڵاتی ئۆسکار دەباتەوە و مێژوو لە ئۆسکار تۆمار دەکات|ڕێکەوت=١٠ی شوباتی ٢٠٢٠|وێبگە=ئۆسکار.گۆ|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی شوباتی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200214014254/https://oscar.go.com/news/winners/parasite-wins-4-oscars-and-makes-oscar-history|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> == پیشە == لە ٥ی ئەیلوولی ١٩٧٥، هی-جین لە [[بوسان]] لەدایکبووە. بە ڕۆڵێکی بچووک لە فیلمی درێژی If It Snows On Christmas لە ساڵی ١٩٩٨، پیشەی ئەکتەری دەستپێکرد. لە ناوەڕاستی دەیەی ٢٠٠٠کاندا بە ڕۆڵگێڕانی پارکی میۆنگ-سوک لە فیلمی درامی ''خۆری نهێنی'' لە دەرهێنانی دەرهێنەر و ڕۆماننووس [[لی چانگ-دۆنگ]] و بە دەرکەوتنی لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی ''سیئۆلی شیرینم'' لە [[سیستمی پەخشی سێئول|ئێس بی ئێس]]، دەستی بە ڕاکێشانی سەرنجی ڕاگەیاندنەکان لە وڵاتەکەی کرد.<ref name=":1">{{بیرخستنەوەی وێب|سەردێڕ=جانگ هی-جین|ناونیشان=https://www.koreanfilm.or.kr/eng/films/index/peopleView.jsp?peopleCd=20304270|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=کۆریان فیلم بیز زۆن|زمان=en|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی ئەیلوولی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200922201759/http://koreanfilm.or.kr/eng/films/index/peopleView.jsp?peopleCd=20304270|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە کۆتایی دەیەکەدا لە فیلمەکانی ''مارین بۆی'' لە دەرهێنانی یۆن جۆنگ-سۆک و ''هۆنراوە'' لە دەرهێنانی [[لی چانگ-دۆنگ|لی چانگ-دۆنگی]] دەرکەوت. لە ساڵی ٢٠١٦دا، پێش ئەوەی ڕۆڵی جۆنگ-هی لە فیلمی درێژی ''دایکان'' لە دەرهێنانی لی دۆنگ-ئێن لەگەڵ [[ئیم سوو-جونگ|ئیم سوو-جۆنگ]]، [[یون چان-یۆنگ|یۆن چان-یۆنگ]] و لی سانگ-هی بگێڕێت، لە فیلمەکانی ''جیهانی ئێمە'' لە دەرهێنانی یۆن گا-ئێن و ''یۆنگسۆن'' لە دەرهێنانی شین جۆن بەشداربوو.<ref name=":1" /> دوای گێڕانی ڕۆڵی پاڵپشت لە فیلمەکانی ''تەمەنی گەورەیی'' و ''یۆنگجو'' و لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆن ''یتوند بمگرە''، بە بەدەستهێنانی ڕۆڵی سەرەکی کین چۆنگ-سوک لە فیلمی براوەی [[خەڵاتەکانی ئۆسکار]] [[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|پاراسایت]] لە دەرهێنانی [[بۆنگ جون ھۆ]]، خانمەکتەرەکە دانپێدانانی نێودەوڵەتی بەدەستهێنا،<ref>{{بیرخستنەوەی ھەواڵ|دوایین١=Buchanan|یەکەم١=Kyle|دوایین٢=Barnes|یەکەم٢=Brooks|ڕێکەوت=٩ی شوباتی ٢٠٢٠|سەردێڕ='پاراسایت' خەڵاتی ئۆسکاری بەرزترین فیلم بەدەستدەهێنێت، یەکەم فیلمە بە زمانی ئینگلیزی نەبێت|زمان=en-US|ئیش=دە نیویۆرک تایمز|ناونیشان=https://www.nytimes.com/2020/02/09/movies/parasite-movie-oscars-best-picture.html|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|issn=0362-4331|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٧ی ئازاری ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200317072511/https://www.nytimes.com/2020/02/09/movies/parasite-movie-oscars-best-picture.html|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> کە لە ساڵی ٢٠٢٠دا چوار خەڵاتی ئەکادیمی ئۆسکاری لە پۆلێنەکانی باشترین فیلم، باشترین دەرهێنەر، باشترین سیناریۆی ڕەسەن، و باشترین فیلمی نێودەوڵەتی بردەوە.<ref name=":0" /> لە فیلمەکەدا ڕۆڵی دایکێک دەگێڕێت کە بە شێوەیەکی ناڕێک وەک خزمەتکار لە مالێکی دەوڵەمەند کار دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|دوایین=Latief|یەکەم=Karwati Putu|ڕێکەوت=٣١ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=کورتەی فیلمی پاراسایت، چیرۆکی درۆیەک کە دەبێتە ھۆی کارەسات|ناونیشان=https://www.harapanrakyat.com/2020/10/sinopsis-film-parasite/|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=ھاراپان ڕاکیات ئۆنلاین|زمان=id-ID|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٧ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201107222300/https://www.harapanrakyat.com/2020/10/sinopsis-film-parasite/|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> دوای بەشداربوونی لە [[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|مشەخۆر]]، جگە لە گێڕانی ڕۆڵی سۆن-میۆنگ لە فیلمی درێژی کۆمیدی زیاتر لە خێزان لەگەڵ [[کریستاڵ جونگ|کریستال جەنگ]] و چۆی دۆک-مۆن، <ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=ئەکتەرانی "Birthcare Center" قسە لەسەر ئەوە دەکەن کە بۆچی دراماکەیان هەڵبژارد، کارکردن لەگەڵ یەکتر، و زیاتر|ناونیشان=https://www.soompi.com/article/1434066wpp/birthcare-center-cast-talk-about-why-they-chose-the-drama-working-with-one-another-and-more|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201101041753/https://www.soompi.com/article/1434066wpp/birthcare-center-cast-talk-about-why-they-chose-the-drama-working-with-one-another-and-more|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=سومپی|زمان=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=١٣ی ئازاری ٢٠٢٠|سەردێڕ=ئەستێرەی "پاراسایت" جانگ هی جین وەک دایکی چای سوو بین لە "A Piece Of Your Mind" بەشداری دەکات|ناونیشان=https://www.soompi.com/article/1387931wpp/parasite-star-jang-hye-jin-to-cameo-in-a-piece-of-your-mind-as-chae-soo-bins-mom|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=سومپی|زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=کریستال، جانگ هی جین، و کانگ مال گیوم باس لە کارکردن لە فیلمە سەربەخۆ نوێیەکەیان دەکەن|ناونیشان=https://www.soompi.com/article/1434575wpp/krystal-jang-hye-jin-and-kang-mal-geum-talk-about-working-on-their-new-independent-film|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201101063615/https://www.soompi.com/article/1434575wpp/krystal-jang-hye-jin-and-kang-mal-geum-talk-about-working-on-their-new-independent-film|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=سومپی|زمان=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ڕێکەوت=٦ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠|سەردێڕ=سەیری بکە: کریستال دەبێتە قوتابییەکی دووگیانی زانکۆ لە دیاریکردنی ئەرکێک لە پێشبینییەکان بۆ فیلمە نوێیەکە|ناونیشان=https://www.soompi.com/article/1429920wpp/watch-krystal-transforms-into-a-pregnant-college-student-on-a-mission-in-previews-for-new-film|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20201101020931/https://www.soompi.com/article/1429920wpp/watch-krystal-transforms-into-a-pregnant-college-student-on-a-mission-in-previews-for-new-film|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٠|وێبگە=سومپی|زمان=en|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١دا، ڕۆڵی خاتوو سیۆی لە درامای مێژوویی [[کۆمپانیای پەخشی مانھوا|ئێم بی سی]] ''قۆڵی سوور'' گێڕا.<ref name="Red"/> ھەروەھا لە ساڵی ٢٠٢٢دا لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی جەی تی بی سی یانەی سەوزی دایکان ڕۆڵی سەرەکی دەگێڕێت.<ref name="Green"/> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠١٩ |[[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|مشەخۆر]] |کیم چونگ سووک، دایکی خێزانی کیم |[[بۆنگ جون ھۆ]] |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|4525883}} {{پۆلی کۆمنز|Jang Hye-jin (actress)}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ژن|فیلم|کۆریای باشوور}} [[پۆل:باشترین خانمەکتەری نوێ لە بردنەوەی خەڵاتەکانی درامای ئێس بی ئێس]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلم لە کۆریای باشوور]] [[پۆل:خانمەکتەرانی کۆریای باشوور لە سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:ھونەرمەندانی چێژبەخشی مایستیک]] [[پۆل:خانمەکتەرانی زنجیرەکانی سەر وێب]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:خانمەکتەرانی بوسان]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی نیشتمانی کۆریا بۆ ھونەرەکان]] [[پۆل:براوەکانی خەڵاتی سەندیکای ئەکتەرانی شاشە بۆ نمایشی نایابی کاستێک لە فیلمێکی سینەماییدا]] [[پۆل:خانمەکتەرانی سەر ستەیج لە کۆریای باشوور]] 9rwiq8n602a5lh1ax45tcmuci8zso1u 0 306137 1706351 1706350 2026-11-10T12:02:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706351 wikitext text/x-wiki {{داتابۆکس}} '''کتێبخانەی نێردراوی ڤاتیکان''' ({{Langx|la|Bibliotheca Apostolica Vaticana}}، {{Langx|it|Biblioteca Apostolica Vaticana}})، زیاتر بە '''کتێبخانەی ڤاتیکان''' یان بە شێوەیەکی نافەرمی بە '''ڤات''' ناسراوە،<ref name="God's Librarians">{{بیرخستنەوەی گۆڤار |دوایین=Mendelsohn |یەکەم=Daniel |ڕێکەوت=٣ی کانوونی دووەمی ٢٠١١|سەردێڕ=God's Librarians |ناونیشان=http://www.newyorker.com/magazine/2011/01/03/gods-librarians |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=[[The New Yorker]] |بەرگ=٨٦|issue=42 |پەڕەکان=٢٤|issn=0028-792X |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140808041633/http://www.newyorker.com/magazine/2011/01/03/gods-librarians |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٣ی ئابی ٢٠١٤}}</ref> [[کتێبخانە|کتێبخانەی]] کورسی پیرۆزە، دەکەوێتە [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]] و کتێبخانەی نیشتمانی شار-دەوڵەتەکەیە. بە فەرمی لەلایەن پاپا سیکستۆسی چوارەم لە ١٥ی حوزەیرانی ١٤٧٥ لەلایەن گامێشی پاپا ''Ad decorem militantis ecclesiae'' دامەزراوە هەرچەندە زۆر کۆنترە. یەکێکە لە کتێبخانە کۆنەکانی جیهان و یەکێکە لە کۆکراوە هەرە گرنگەکانی دەقی مێژوویی لەخۆدەگرێت. 75,000 کۆدیسی لە سەرانسەری مێژوودا هەیە، هەروەها 1.1 ملیۆن کتێبی چاپکراو، کە نزیکەی ٨٥٠٠ کتێبی ئینکونابولا لەخۆدەگرێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٦ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|ناونیشان=https://www.openculture.com/2020/01/the-vatican-library-goes-online-and-digitizes-tens-of-thousands-of-manuscripts-books-coins-and-more.html|سەردێڕ=The Vatican Library Goes Online and Digitizes Tens of Thousands of Manuscripts, Books, Coins, and More {{!}} Open Culture |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220422174241/https://www.openculture.com/2020/01/the-vatican-library-goes-online-and-digitizes-tens-of-thousands-of-manuscripts-books-coins-and-more.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی نیسانی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Open Culture}}</ref> کتێبخانەی ڤاتیکان کتێبخانەیەکی توێژینەوەیە بۆ [[مێژوو]] و [[یاسا]] و [[فەلسەفە]] و [[زانست]] و [[خواناسی|ئیلاهیات]]. کتێبخانەی ڤاتیکان کراوەیە بۆ هەر کەسێک کە بتوانێت بڕوانامە و پێداویستییەکانی توێژینەوەی خۆی بەڵگەدار بکات. فۆتۆکۆپی بۆ لێکۆڵینەوەی تایبەتی لاپەڕەکانی کتێبەکانی چاپکراو لە نێوان ساڵانی ١٨٠١ بۆ ١٩٩٠ دەتوانرێت بە شێوەی کەسی یان لە ڕێگەی پۆستەوە داوا بکرێت. لە مانگی ئازاری ساڵی ٢٠١٤، کتێبخانەی ئەپوستۆلی ڤاتیکان پڕۆژەیەکی سەرەتایی چوارساڵەی بۆ دیجیتاڵکردنی کۆمەڵە دەستنووسەکانی دەستپێکرد، بە ئامانجی پاراستنی ئەو دەستنووسانە و بەردەستکردنیان بە شێوەی ئۆنلاین بۆ توێژەران و خوێنەران لە سەرانسەری جیهان. ئەرشیفی نێردراوی ڤاتیکان لە سەرەتای سەدەی ١٧دا لە کتێبخانەکە جیاکرایەوە؛ ١٥٠ هەزار بابەتی دیکەی تێدایە. پاپا نیکۆلاسی پێنجەم (١٤٤٧-١٤٥٥) پێشبینی ڕۆمایەکی نوێی دەکرد، کە کارە گشتیەکانی بەرفراوانی تێدابوو بۆ ڕاکێشانی زیارەتکاران و زانایان بۆ شارەکە بۆ دەستپێکردنی گۆڕانکارییەکانی. نیکۆلاس ویستویەتی "کتێبخانەیەکی گشتی" بۆ ڕۆما دروست بکات کە مەبەست لێی ئەوە بوو وەک دامەزراوەیەک بۆ زانستی مرۆڤدۆستانە سەیر بکرێت. مردنی ڕێگری لە جێبەجێکردنی پلانەکەی کرد، بەڵام پاپا سیکستۆسی چوارەمی جێنشینی (١٤٧١-١٤٨٤) ئەو شوێنەی دامەزراند کە ئێستا بە کتێبخانەی ڤاتیکان ناسراوە. == قۆناغە مێژووییەکان == زانایان بە شێوەیەکی نەریتی مێژووی کتێبخانەکەیان بەسەر پێنج قۆناغدا دابەشکردووە: پێش لاتەران، لاتەران، ئەڤینۆن، پێش ڤاتیکان و ڤاتیکان.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Dictionary of the Middle Ages|title-link=Dictionary of the Middle Ages|ڕێکەوت=١٩٨٩|بڵاوکەرەوە=Scribner|ژپنک=٠٦٨٤١٩٠٧٣٧|editor-last=Strayer|editor-first=Joseph}}</ref> === پێش لاتێران === سەردەمی پێش لاتێران، کە ڕۆژانی سەرەتایی کتێبخانە لەخۆدەگرێت، کە مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ سەرەتای ڕۆژانی [[کڵێسای کاتۆلیک|کڵێسا]]. تەنیا چەند بەرگێکی کەم لەم قۆناغەدا ماونەتەوە، هەرچەندە هەندێکیان زۆر گرنگن. === لە لاتێران === سەردەمی لاتێران کاتێک دەستی پێکرد کە کتێبخانەکە گواسترایەوە بۆ کۆشکی لاتێران و تا کۆتایی سەدەی ١٣ و سەردەمی پاپا بۆنیفاسی هەشتەم بەردەوام بوو، کە لە ساڵی ١٣٠٣ کۆچی دوایی کرد، لەو کاتەدا خاوەنی یەکێک لە دیارترین کۆمەڵە دەستنووسە ڕووناککراوەکان بوو لە ئەوروپا. بەڵام لەو ساڵەدا کۆشکی لاتێران سووتێنرا و کۆکردنەوەکە لەلایەن [[فیلیپی چوارەم، پاشای فەرەنسا|فیلیپی چوارەمی فەرەنساوە]] تاڵان کرا.<ref name="Wiegand">{{بیرخستنەوەی کتێب|سەردێڕ=Encyclopedia of Library History|ڕێکەوت=١٩٩٤|بڵاوکەرەوە=Garland|ژپنک=٠٨٢٤٠٥٧٨٧٢|editor-last=Wiegand|editor-first=Wayne A.|شوێن=New York|پەڕە=٦٥٣|editor-last2=Davis|editor-first2=Donald G.}}</ref> === لە ئەڤینۆن === سەردەمی ئەڤینۆن لە سەردەمی پاپای ئەڤینۆن بوو کە حەوت پاپای یەک لە دوای یەک لە ئەڤینۆن لە [[فەڕەنسا|فەرەنسا]] نیشتەجێ بوون. ئەم قۆناغە گەشەیەکی گەورەی بەخۆیەوە بینی لە کۆکردنەوەی کتێب و تۆمارکردن لەلایەن پاپاکانەوە لە ئەڤینۆن، لە نێوان مردنی بۆنیفاس و ساڵانی ١٣٧٠ کە پاپایەت گەڕایەوە بۆ [[ڕۆما]]. === پێش دامەزراندنی لە ڤاتیکان === سەردەمی پێش ڤاتیکان لە نزیکەی ساڵی ١٣٧٠ تا ١٤٤٧ بووە. کتێبخانەکە لەم ماوەیەدا پەرش و بڵاو بوو، بەشێکی لە ڕۆما و ئەڤینۆن و شوێنەکانی دیکە هەبوو. پاپا یۆجینیۆس چوارەم تا کاتی مردنی خاوەنی ٣٤٠ کتێب بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Mycue |یەکەم=David |ساڵ=١٩٨١|سەردێڕ=Founder of the Vatican Library: Nicholas V or Sixtus IV? |ناونیشان=https://www.jstor.org/stable/25541179 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=The Journal of Library History |بڵاوکەرەوە=University of Texas Press |بەرگ=١٦|issue=1 |پەڕەکان=١٢١–١٣٣|jstor=25541179 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220214204837/https://www.jstor.org/stable/25541179 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٠}}</ref> === لە ڤاتیکان === لە ساڵی ١٤٥١ پاپای [[کتێبدۆستی|کتێبدۆست]] نیکۆلاسی پێنجەم هەوڵیدا کتێبخانەیەکی گشتی لە ڤاتیکان دابمەزرێنێت، بەشێکیش بۆ دووبارە دامەزراندنەوەی ڕۆما وەک شوێنێکی مەبەست بۆ زانست.<ref name="ibiblio">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Bloom |یەکەم=Ocker |ناونیشان=http://www.ibiblio.org/expo/vatican.exhibit/exhibit/History.html|سەردێڕ=The Vatican Library and its History |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140210165636/http://www.ibiblio.org/expo/vatican.exhibit/exhibit/History.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=Ibiblio}}</ref><ref name="UofA">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Meert |یەکەم=Deborah |ناونیشان=http://capping.slis.ualberta.ca/cap05/debbie/history.html|سەردێڕ=History of the Vatican Library |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20131208232256/http://capping.slis.ualberta.ca/cap05/debbie/history.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٣١ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=capping.slis.ualberta.ca}}</ref> نیکۆلاس نزیکەی ٣٥٠ کۆدیسی یۆنانی و لاتینی و عیبری کە لە کۆدیسەکانی پێش خۆیەوە بۆی ماوەتەوە لەگەڵ کۆکردنەوەی خۆی و دەستکەوتە بەرفراوانەکانی تێکەڵ کردووە، لەنێویاندا دەستنووسەکانی کتێبخانەی ئیمپراتۆری قوستەنتینیە. هەروەها پاپا نیکۆلاس کۆمەڵەکەی فراوانتر کرد بە دامەزراندنی زانایانی ئیتاڵی و بیزەنتین بۆ وەرگێڕانی کتێبە کلاسیکەکانی یۆنانی بۆ سەر زمانی لاتینی بۆ کتێبخانەکەی.<ref name="UofA" /> پاپای زانا پێشتر هانی هێنانە ناوەوەی کلاسیکەکانی بتپەرستی دا.<ref name="God's Librarians" /> نیکۆلاس گرنگ بوو لە ڕزگارکردنی زۆرێک لە بەرهەم و نووسینە یۆنانیەکان لەم قۆناغە کاتییەدا کە لە کاتی گەشتکردندا کۆی کردبووەوە و لە کەسانی دیکە بەدەستی هێنابوو. لە ساڵی ١٤٥٥دا ئەو کۆمەڵە کتێبە گەشەی کردبوو بۆ ١٢٠٠ کتێب کە ٤٠٠ کتێبیان بە زمانی یۆنانی بوون.<ref name="Loc">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.loc.gov/exhibits/vatican/vatican.htmll#tcrhtccbtl |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=[[Library of Congress]]}}</ref> نیکۆڵاس لە ساڵی ١٤٥٥ کۆچی دوایی کردووە. لە ساڵی 1475 پاپا سیکستۆسی چوارەمی جێنشینی ''کتێبخانەی پالاتینی'' دامەزراند.<ref name="UofA" /> لە سەردەمی پاپاییەکەیدا، دەستکەوتەکان لە "ئیلاهیات، فەلسەفە و ئەدەبیاتی هونەریدا" ئەنجامدرا.<ref name="Wiegand" /> ژمارەی دەستنووسەکان بە شێوەیەکی جۆراوجۆر بە ٣٥٠٠ لە ساڵی ١٤٧٥ <ref name="Wiegand" /> یان ٢٥٢٧ لە ساڵی ١٤٨١دا ئەژمار دەکرێت، کاتێک کتێبخانەوانان بارتۆلۆمیۆ پلاتینا و پیترۆ دیمتریۆ گوازێلی لیستێکی واژۆکراویان بەرهەمهێنا.<ref name="Clark1899">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Clark|یەکەم=John Willis|سەردێڕ=On the Vatican Library of Sixtus IV.|ڕێکەوت=١٨٩٩}}</ref><ref name="Zabughin1909">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Zabughin|یەکەم=Vladimiro|سەردێڕ=Giulio Pomponio Leto: saggio critico, Volume 1.|ڕێکەوت=١٩٠٩}}</ref><ref name="Muntz1866">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Müntz|یەکەم=Eugène|سەردێڕ=La Bibliothèque Du Vatican Au Xvie Siècle|ڕێکەوت=١٨٨٦}}</ref> لەو کاتەدا گەورەترین کۆمەڵە کتێب بوو لە جیهانی ڕۆژئاوادا.<ref name="Loc" /> پاپا جولیۆسی دووەم فراوانکردنی بیناکەی ڕاسپارد.<ref name="UofA" /> لە دەوروبەری ساڵی ١٥٨٧ پاپا سیکستۆسی پێنجەم تەلارساز دۆمێنیکۆ فۆنتانای ڕاسپارد بۆ دروستکردنی بینایەکی نوێ بۆ کتێبخانەکە، کە تا ئێستاش بەکاردەهێنرێت. دوای ئەمەش بە کتێبخانەی ڤاتیکان ناسرا.<ref name="UofA" /> لە سەردەمی دژە چاکسازیدا ، دەستڕاگەیشتن بە کۆمەڵەکانی کتێبخانەکە سنووردار بوو دوای ناساندنی ئیندێکسی کتێبە قەدەغەکراوەکان . چوونە ژوورەوەی زانایان بۆ کتێبخانەکە سنووردار بوو، بەتایبەتی زانایانی [[پرۆتێستانت|پرۆتستانت]]. لە ماوەی سەدەی ١٧دا سنووردارکردنەکان هەڵگیرا و پاپا لیۆی سێزدەهەم<ref name="UofA" /> لە ساڵی ١٨٨٣ کتێبخانەکە بە شێوەیەکی فەرمی بەڕووی زانایاندا<ref name="ibiblio" /> لە ساڵی ١٧٥٦، قەشە ئەنتۆنیۆ پیاجیۆ ، کۆڕاتۆری دەستنووسە کۆنەکان لە کتێبخانەکەدا، ئامێرێکی بەکارهێنا کە داهێنابوو<ref name="GG1856">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Giacomo Castrucci |ساڵ=١٨٥٦|ناونیشان=https://archive.org/stream/tesoroletterario00cast#page/n27/mode/2up|سەردێڕ=Tesoro letterario di Ercolano, ossia, La reale officina dei papiri ercolanesi}}</ref> بۆ کردنەوەی یەکەم پاپیری هێرکۆلینیۆم ، نەشتەرگەرییەک کە چەند مانگێکی خایاند.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ساڵ=٢٠١٥|ناونیشان=https://thephraser.com/2015/03/30/herculaneum-papyri-in-the-national-library-in-naples|سەردێڕ=Herculaneum Papyri in the National Library in Naples |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20171018071946/https://thephraser.com/2015/03/30/herculaneum-papyri-in-the-national-library-in-naples/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧|وێبگە=The Phraser}}</ref> لە ساڵی ١٨٠٩ [[ناپۆلیۆن بۆناپارت|ناپلیۆن بۆناپارت]] پاپا پیۆسی حەوتەمی دەستگیرکرد و دەستبەسەرداگرتنی ناوەڕۆکی کتێبخانەکەی کرد و گواسترایەوە بۆ [[پاریس]]. لە ساڵی ١٨١٧دا گەڕێنرانەوە، ئەمەش دوای سێ ساڵ لە شکست و دەستلەکارکێشانەوەی ناپلیۆن.<ref name="UofA" /> یەکەم پڕۆژەی گەورەی بوژاندنەوەی کتێبخانەکە لە ماوەی نێوان دوو جەنگی جیهانیدا بە هاندانی پاپا پیۆسی یازدەهەم کە خۆی زانا و کتێبخانەی پێشوو بوو، بە هاوکاری کتێبخانەوانانی سەرتاسەری جیهان ڕوویدا. تا ئەم کاتە، لە کاتێکدا کە سوودی لە شارەزایی چەندین پسپۆڕ وەرگرتبوو، کتێبخانەی ڤاتیکان بە شێوەیەکی مەترسیدار کەمیی لە ڕێکخستندا هەبوو و کتێبخانەوانە بچووکەکانی کەم ڕاهێنراو بوون.<ref name=":0">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Vincenti |یەکەم=Raffaella |ڕێکەوت=٢٠٢٠|سەردێڕ=The Vatican Library and the IFLA between 1928 and 1929 |ناونیشان=https://utpjournals.press/doi/10.3138/jelis.61.3.2020-0019 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Journal of Education for Library and Information Science |زمان=en |بەرگ=٦١|issue=3 |پەڕەکان=٣٠٨–٣١٨|doi=10.3138/jelis.61.3.2020-0019 |issn=0748-5786 |s2cid=225396835 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221025071341/https://utpjournals.press/doi/10.3138/jelis.61.3.2020-0019 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٥ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> توێژەرانی بیانی، بە تایبەتی ئەمریکییەکان، تێبینیان کرد کە ئاسانکارییەکان چەندە ناتەواو بوون بۆ کۆکردنەوەیەکی وەها گرنگ. چەندین ڕێکخراوی ئەمریکی، لەوانەش کۆمەڵەی کتێبخانەی ئەمریکی و وەقفی کارنێگی بۆ ئاشتی نێودەوڵەتی ، پێشنیاریان کرد کە هاوکاری بکەن لە جێبەجێکردنی سیستەمێکی مۆدێرن بۆ کەتەلۆگکردن.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Patrick Valentine |ڕێکەوت=٢٠١٠|سەردێڕ=The Vatican Library and the Carnegie Endowment for International Peace: The History, Impact, and Influence of Their Collaboration (1927–1947) |ناونیشان=http://dx.doi.org/10.1353/lac.2010.0025 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Libraries & the Cultural Record |بەرگ=٤٥|issue=4 |پەڕەکان=٥٠٣–٥٠٤|doi=10.1353/lac.2010.0025 |issn=1932-9555 |s2cid=162118890 |دەستپێگەیشتنی ناونیشان=subscription |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240310120335/https://muse.jhu.edu/article/400906 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢}}</ref> هاوکات لەگەڵ ئەمەشدا، کتێبخانەوانانی کتێبخانەی ڤاتیکان بانگهێشت کران بۆ سەردانی چەند کتێبخانەیەکی ئەمریکا بۆ وەرگرتنی ڕاهێنان لەسەر کارکردنی کتێبخانەی مۆدێرن. سەردانی [[کتێبخانەی کۆنگرە|کتێبخانەی کۆنگرێسیان]] کرد، و کتێبخانەکانی پرینستۆن، فیلادلفیا، بالتیمۆر، پیتسبورگ، شیکاگۆ، شامپاین، تۆرۆنتۆ و ئان ئاربۆر. کاتێک گەڕانەوە بۆ ڕۆما، پلانی ڕێکخستنەوە جێبەجێ کرا. ئامانجە سەرەکییەکان بریتی بوون لە دروستکردنی ئیندێکسی پوختە بەپێی نووسەری هەر دەستنووسێک، و بە هەمان شێوە کەتەلۆگێک بۆ ئینکونابولا. کاتێک پڕۆژەکە تەواو بوو، کتێبخانەی ڤاتیکان یەکێک بوو لە مۆدێرنترین کتێبخانەکانی هەموو ئەوروپا. ئەم هەوڵە هاوبەشە تیشکی خستە سەر گرنگی پەیوەندییە نێودەوڵەتییەکان لە بواری کتێبخانە و بووە هۆی دامەزراندنی فیدراسیۆنی نێودەوڵەتی کۆمەڵەکانی کتێبخانە لە ساڵی ١٩٢٩، کە هێشتا لە کاردایە.<ref name=":0" /> لە ساڵی ١٩٩٢ کتێبخانەکە نزیکەی ٢ کەسی هەبوو ملیۆن بابەتی کەتەلۆگکراو.<ref name="ibiblio" /> لەنێو ژمارەیەک دزی لە کتێبخانەکە کە لە سەردەمی مۆدێرن ئەنجامدراون، لە ساڵی ١٩٩٥ مامۆستای مێژووی هونەر ئەنتۆنی مێلنیکاس لە [[زانکۆی ویلایەتی ئۆھایۆ|زانکۆی ویلایەتی ئۆهایۆ]] سێ گەڵای دەستنووسێکی سەدەی ناوەڕاستی دزیوە کە جارێک خاوەنەکەی [[پێتراک|فرانسیسکۆ پێترارچ]] بووە.<ref name="Montalbano1995">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=MONTALBANO |یەکەم=WILLIAM D. |ڕێکەوت=٢٥ی ئایاری ١٩٩٥|ناونیشان=https://www.latimes.com/archives/la-xpm-1995-05-25-mn-5895-story.html|سەردێڕ=U.S. Scholar Suspected in Theft of Manuscript Pages : Vatican: Tome owned by medieval poet Petrarch has been cut up. Art historian's lawyer denies client did it. |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140812194737/http://articles.latimes.com/1995-05-25/news/mn-5895_1_medieval-manuscripts |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=١ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=Los Angeles Times}}</ref> یەکێک لە گەڵا دزراوەکان مینیاتورێکی نایابی تێدایە کە جووتیارێک دانەوێڵە دەبڕێت. هەروەها گەڵایەکی چوارەم لە سەرچاوەیەکی نادیارەوە لەلایەن بریکارەکانی گومرگی ئەمریکاوە لە دەستیدا دۆزرایەوە. مێلنیکاس هەوڵی دەدا لاپەڕەکان بە بازرگانێکی هونەری بفرۆشێت، دواتر بەڕێوەبەری کتێبخانەکەی ئاگادارکردەوە.<ref name="Montalbano1995" /> == شوێن و بینا == [[File:Statues_of_Saint_Hippolytus.jpg|ڕاست|وێنۆک|333x333پیکسڵ| پەیکەری کۆنی ڕۆمانی، ڕەنگە هیپۆلیتۆسی پیرۆزی ڕۆما، لە ساڵی ١٥٥١ لە ڤیا تیبورتینا لە ڕۆما و ئێستا لە کتێبخانەی ڤاتیکان دۆزرایەوە]] کتێبخانەکە دەکەوێتە ناو کۆشکی ڤاتیکان و دەرگای چوونە ژوورەوە لە ڕێگەی حەوشەی بێلڤێدێرەوەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/altre-istituzioni/biblioteca-apostolica-vaticana.html|سەردێڕ=Vatican Apostolic Library |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170818223700/http://www.vaticanstate.va/content/vaticanstate/en/altre-istituzioni/biblioteca-apostolica-vaticana.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> کاتێک پاپا سیکستۆسی پێنجەم (١٥٨٥-١٥٩٠) فراوانکردن و بینا نوێیەکەی کتێبخانەی ڤاتیکانی ڕاسپارد، باڵێکی سێ نهۆمی ڕاست لە بەرامبەر کۆرتیل دێل بێلڤێدێری برامانتێ دروستکرد، بەم شێوەیە دوو بەش بوو و کارەکانی برامانتێی بە شێوەیەکی بەرچاو گۆڕی.<ref name="God's Librarians" /> لە بنی پلیکانەیەکی گەورەدا، پەیکەرێکی گەورەی هیپۆلیتۆس هۆڵی چوونە ژوورەوەی لا گالیا دەڕازێنێتەوە.<ref name="osservatoreromano.va">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١٩ی کانوونی یەکەمی ٢٠١٠|ناونیشان=http://www.osservatoreromano.va/en/news/the-popes-visit-to-the-vatican-library#.U9h5zm9X-uY|سەردێڕ=The Pope’s Visit to the Vatican Library |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140808055316/http://www.osservatoreromano.va/en/news/the-popes-visit-to-the-vatican-library#.U-Rl0-fP1D8 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=[[L'Osservatore Romano]]}}</ref> لە نیمچە ژێرزەمینەکەی یەکەمدا ژوورێکی [[پاپیروس]] و شوێنی هەڵگرتنی دەستنووسەکان هەیە.<ref name="osservatoreromano.va" /> نهۆمی یەکەم تاقیگەی نۆژەنکردنەوەی تێدایە، ئەرشیفی وێنەکانیش لە نهۆمی دووەمدایە.<ref name="osservatoreromano.va" /> کتێبخانەکە {{Convert|42|km}} لە ڕەفەدان.<ref name="itworld">{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Del Nibletto |یەکەم=Paolo |ڕێکەوت=٦ی ئایاری ٢٠١٤|ناونیشان=http://www.itworldcanada.com/article/the-vatican-library-cios-sacred-mission-to-digitize-everything/92826 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240310120339/https://www.itworldcanada.com/article/the-vatican-library-cios-sacred-mission-to-digitize-everything/92826 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=itworldcanada.com}}</ref> کتێبخانەکە لە ١٧ی تەمموزی ٢٠٠٧ داخرا بۆ نۆژەنکردنەوە و لە ٢٠ی ئەیلوولی ٢٠١٠ کرایەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.vaticanlibrary.va/home.php?ling=eng&res=1366x768|سەردێڕ=Home |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20181119010827/https://www.vaticanlibrary.va/home.php?ling=eng&res=1366x768 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠١٨|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی ئەیلوولی ٢٠١٠}}</ref> سێ ساڵە، ٩ نۆژەنکردنەوەی ملیۆن یۆرۆ بریتی بوو لە داخستنی تەواوەتی کتێبخانەکە بۆ دانانی ژووری کۆنترۆڵکراوی کەشوهەوا. === تەلارسازی و هونەر === لە ''سالا دی کۆنسوڵتازیۆن'' یان ژووری ئاماژەی سەرەکی کتێبخانەی ڤاتیکان پەیکەرێکی [[تۆماس ئەکویناس|سانت تۆماس ئەکویناس]] ({{Circa|1910}})، لەلایەن سێزار ئاورێلی پەیکەرسازی کراوە. وەشانی دووەمی ئەم پەیکەرە ({{Circa|1930}}) لە ژێر دەرگای چوونە ژوورەوەی زانکۆی پاپای سانت تۆماس ئەکویناس، وەستاوە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Vaticana|یەکەم=Biblioteca Apostolica|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=_No_AAAAYAAJ&q=%22S.+Tommaso+seduto&pg=RA1-PA75|سەردێڕ=Nel giubileo episcopale di Leone XIII. omaggio della Biblioteca vaticana XIX febbraio anno MDCCCXCIII|ساڵ=١٨٩٣|ڕێکەوتی سەردان=٩ی ئەیلوولی ٢٠١٢|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20240310120337/https://books.google.com/books?id=_No_AAAAYAAJ&q=%22S.+Tommaso+seduto&pg=RA1-PA75#v=snippet&q=%22S.%20Tommaso%20seduto&f=false|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٠ی ئازاری ٢٠٢٤|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref><gallery class="center" widths="200px" heights="170px"> File:The_Sistine_Hall_of_the_Vatican_Library_(2994335291).jpg|alt=The Sistine Hall of the Vatican Library| هۆڵی سیستین لە کتێبخانەی ڤاتیکان File:Golden_rose_Biblioteca_apostolica.jpg|alt=Golden Rose stored in the Vatican Library| گوڵی زێڕین لە کتێبخانەی ڤاتیکان هەڵگیراوە File:Plafond_Sale_Sistine_-_Salle_des_Archives_pontificales_(2).jpg|alt=Ceiling fresco of the Sistine Hall (photograph by Jean-Pol Grandmont)| فرێسکۆی سەقفی هۆڵی سیستین (وێنەکە لەلایەن ژان پۆل گراندمۆنتەوە) </gallery> == ڕێکخستنی کتێبخانە == === کەتەلۆگ === ئەم کۆمەڵەیە لە سەرەتادا لە ڕێگەی دەفتەرەکانەوە ڕێکخرابوو کە بۆ ئیندێکسی دەستنووسەکان بەکاردەهێنران. لەگەڵ گەشەکردنی کۆمەڵەکە بۆ زیاتر لە چەند هەزارێک، لیستی ڕەفەکان بەکارهێنران.<ref name="UofA" /> یەکەم سیستەمی کەتەلۆگی مۆدێرن لە سەردەمی باوک فرانز ئێرلی لە نێوان ساڵانی ١٩٢٧ بۆ ١٩٣٩ دانرا، بە بەکارهێنانی سیستەمی کەتەلۆگی کارتی [[کتێبخانەی کۆنگرە|کتێبخانەی کۆنگرێس]]. هەروەها ئێهرلی یەکەم بەرنامەی بۆ گرتنی وێنەی کارە گرنگەکان یان دەگمەنەکان دانا.<ref name="UofA" /> کەتەلۆگی کتێبخانەکە زیاتر لەلایەن پەرستیار لیۆنار ئی.بۆیلەوە نوێکرایەوە کاتێک لە سەرەتای ساڵانی نەوەدەکاندا بە کۆمپیوتەر کرا.<ref name="UofA" /> === خوێندنەوە و قەرزدان === [[File:Milkau_Biblioteca_Vaticana_-_Bücherschrank_279-2.jpg|وێنۆک| قفڵی کتێب لە کتێبخانەی ڤاتیکان]] لە ڕووی مێژووییەوە، لە [[ڕینێسانس|سەردەمی ڕێنێسانسدا]]، زۆربەی کتێبەکان لە ڕەفەدا نەبوون بەڵکو لەسەر کورسی دار هەڵدەگیران، کە مێزیان پێ بەسترابوو. هەر کورسییەک تایبەت بوو بە بابەتێکی دیاریکراو. کتێبەکان بە زنجیر بەم کورسییانە دەبەستران, و ئەگەر خوێنەرێک کتێبێکی دەرهێنابێت، زنجیرەکە بەوەوە بەستراوەتەوە. تا سەرەتای سەدەی ١٧، ئەکادیمیستەکانیش ڕێگەیان پێدەدرا کتێب بە قەرز وەربگرن. بۆ کتێبە گرنگەکان، پاپا خۆی سلیپێکی بیرخستنەوەی دەردەکرد.<ref name="UofA" /> دەتوانرێت ئیمتیازاتی بەکارهێنانی کتێبخانەکە بکێشرێتەوە بەهۆی شکاندنی یاساکانی ماڵەوە، بۆ نموونە بە سەرکەوتن بەسەر مێزەکاندا. لە هەمووی بەناوبانگتر، پیکۆ دێلا میراندۆلا مافی بەکارهێنانی کتێبخانەکەی لەدەستدا کاتێک کتێبێکی لەسەر ئیلاهیات بڵاوکردەوە کە کوریای پاپا پەسەندی نەکردبوو.<ref name="LocShape">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.loc.gov/exhibits/vatican/vatican.htmlll#altsbbab |ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=[[Library of Congress]]}}</ref> لە ساڵانی ١٧٦٠دا، پڕۆژە یاسایەک کە لەلایەن کلیمەنتی سێزدەهەمەوە دەرچوو، دەستڕاگەیشتن بە شتومەکی کتێبخانەکە زۆر سنووردار کرد.<ref name="God's Librarians" /> کتێبخانەی ڤاتیکان لە یەک کاتدا ٢٠٠ زانا دەتوانێت دەستی پێ بگات، و ساڵانە ٤٠٠٠ بۆ ٥٠٠٠ زانا دەبینێت کە زۆربەیان ئەکادیمیەکان توێژینەوەی پۆست گریجوەیشن دەکەن. == کۆکردنەوەکان == [[File:Fortymartyrs.jpg|وێنۆک| مینیاتورێک لە فەرهەنگی ئینجیلی سریانی (Vat. Syr. 559)، کە لە {{Circa|1220}} لە نزیک [[مووسڵ|موسڵ]] و پیشاندانی کاریگەرییەکی بەهێزی ئیسلامی]] لە کاتێکدا کتێبخانەی ڤاتیکان هەمیشە کتێبی پیرۆز و دەقی یاسای کانۆن و بەرهەمە تیۆلۆژییەکانی لەخۆگرتووە، بەڵام هەر لەسەرەتاوە تایبەتمەند بووە لە کتێبە عەلمانییەکان. کۆمەڵە کلاسیکە یۆنانی و لاتینییەکانی لە ناوەندی بوژانەوەی کولتوری کلاسیکدا بوو لە سەردەمی [[ڕینێسانس|ڕێنێسانسدا]].<ref name="Loc" /> کۆنترین بەڵگەنامەکانی ناو کتێبخانەکە دەگەڕێتەوە بۆ سەدەی یەکەم.<ref name="itworld" /> کتێبخانەکە بە پلەی یەکەم وەک کتێبخانەی دەستنووس دامەزراوە، ئەمەش ڕاستییەک لە ڕێژەی بەرزی دەستنووسەکان بە بەرهەمە چاپکراوەکانی ناو کۆمەڵەکەیدا ڕەنگ دەداتەوە. ئەم جۆرە کتێبە چاپکراوانەی کە ڕێگەیان بۆ ناو کۆمەڵەکە کردووە، تەنیا مەبەست لێی ئاسانکارییە بۆ لێکۆڵینەوە لە کۆمەڵە دەستنووسە زۆر گەورەکە.<ref name="Catholic Encyclopedia">{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.newadvent.org/cathen/15286a.htm|سەردێڕ=CATHOLIC ENCYCLOPEDIA: The Vatican as a Scientific Institute |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120204001421/https://www.newadvent.org/cathen/15286a.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٤ی شوباتی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=Catholic Encyclopedia}}</ref> هەروەها لەم کۆمەڵەیەدا ٣٣٠ هەزار دراو و مەدالیای یۆنانی و ڕۆمانی و پاپای تێدایە.<ref name="ibiblio" /> ساڵانە نزیکەی شەش هەزار کتێبی نوێ بەدەست دەهێنرێت.<ref name="ibiblio" /> کتێبخانەکە بە چەندین وەسیەت و دەستخستنی لە ماوەی سەدەکاندا دەوڵەمەند بوو. لە ساڵی ١٦٢٣، وەک سوپاسگوزاری بۆ مانۆڕە سیاسییە لێهاتووەکانی پاپا گریگۆری پازدەهەم کە لە کێبڕکێکانی لەگەڵ کاندیدە پرۆتستانتەکان بۆ پۆستی هەڵبژێردراو بەردەوام بوو، کتێبخانەی بۆماوەیی پالاتینی [[ھایدلبێرگ|هایدلبێرگ]] کە نزیکەی ٣٥٠٠ دەستنووسی لەخۆگرتبوو، لەلایەن ماکسیمیلیانی یەکەم، دوکی باڤاریایەوە درا بە کورسی پیرۆز. تازە وەک تاڵانێک لە [[شەڕی سی ساڵە|شەڕی سی ساڵەدا]] بەدەستی هێنابوو. ئاماژەیەک ٣٩ لە دەستنووسەکانی هایدلبێرگ لە ساڵی ١٧٩٧ ڕەوانەی [[پاریس]] کران و لە ساڵی ١٨١٥ لە ئاشتی پاریسدا گەڕێنرانەوە بۆ هایدلبێرگ. دیارییەکی 852 کەسی دیکە لە ساڵی 1816 لەلایەن پاپا پیۆسی حەوتەمەوە پێشکەش بە زانکۆی هایدلبێرگ کرا. جگە لەم حاڵەتانە، کتێبخانەی پالاتین تا ئەمڕۆش لە کتێبخانەی ڤاتیکاندا ماوەتەوە. لە ساڵی ١٦٥٧ دەستنووسەکانی دوکەکانی ئوربینۆ بەدەست هێنران. لە ساڵی ١٦٦١ زانای یۆنانی لیۆ ئالاتیۆس کرا بە کتێبخانە. کتێبخانەی گرنگی شاژنە کریستینای سوید (زۆربەی لەلایەن ژەنەڕاڵەکانیەوە وەک تاڵانێک لە هابسبورگ [[پراگ]] و شارەکانی ئەڵمانیا لە کاتی [[شەڕی سی ساڵە|جەنگی سی ساڵەدا]] کۆکرایەوە) لە کاتی مردنیدا لە ساڵی ١٦٨٩ لەلایەن پاپا ئەلێکساندەر هەشتەمەوە کڕدرا. بۆ هەموو مەبەستێکی پراکتیکی نوێنەرایەتی تەواوی کتێبخانەی شاهانەی سوید دەکرد لەو کاتەدا. ئەگەر لە شوێنی خۆی لە [[ستۆکھۆڵم|ستۆکهۆڵم]] بمایەتەوە، هەمووی لە وێرانبوونی کۆشکی شاهانە بە ئاگر لە ساڵی ١٦٩٧دا لەدەست دەچوو. لە بەناوبانگترین شتەکانی کتێبخانەکەدا کۆدێکسی ڤاتیکانۆس گراکۆس 1209 هەیە کە کۆنترین دەستنووسی ناسراوی نزیکەی تەواوەتی [[کتێبی پیرۆز|کتێبی پیرۆزە]] . ''مێژووی نهێنی'' پرۆکۆپیۆس لە کتێبخانەکەدا دۆزرایەوە و لە ساڵی ١٦٢٣دا بڵاوکرایەوە. پاپا کلیمنتی یازدەهەم زانایانی ناردووە بۆ ڕۆژهەڵات بۆ هێنانەوەی دەستنووسەکان و بە گشتی وەک دامەزرێنەری بەشی ڕۆژهەڵاتی کتێبخانەکە دادەنرێت.<ref name="UofA" /> قوتابخانەیەکی زانستی کتێبخانە پەیوەستە بە کتێبخانەی ڤاتیکانەوە.{{ژێدەر پێویستە|date=June 2026}} لە ساڵی ١٩٥٩ کتێبخانەی فیلمی ڤاتیکان دامەزرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/pccs/documents/rc_pc_pccs_doc_16111959_statute-film-library_en.html |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140603213749/http://www.vatican.va/roman_curia/pontifical_councils/pccs/documents/rc_pc_pccs_doc_16111959_statute-film-library_en.html |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی حوزەیرانی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=vatican.va}}</ref> ئەمە نابێت لەگەڵ کتێبخانەی فیلمی ڤاتیکانی شوڕشگێڕانی کۆڵۆمبۆس تێکەڵ بکرێت کە لە ساڵی ١٩٥٣ لە زانکۆی سانت لویس لە سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری دامەزراوە. کتێبخانەکە کۆمەڵێک دەقی گەورەی پەیوەست بە ئایینی هیندۆسی تێدایە، کە کۆنترین چاپەکانی مێژووەکەی دەگەڕێتەوە بۆ ساڵی ١٨١٩. لە کاتی نۆژەنکردنەوەی کتێبخانەکەدا لە نێوان ساڵانی ٢٠٠٧ بۆ ٢٠١٠، هەموو ئەو ٧٠ هەزار بەرگەی لە کتێبخانەکەدا بوون، بە چیپی ئەلیکترۆنی تاگ کرابوون بۆ ڕێگریکردن لە دزیکردن. === دەستنووسەکان === [[File:Sandro_Botticelli_-_The_Abyss_of_Hell_-_WGA02853.jpg|وێنۆک| ''کۆتایی دۆزەخ'', وێنەکێشانی ڕەنگاوڕەنگ لەسەر پەرداخ لەلایەن ساندرۆ بۆتیسێلی (1480s)]] [[File:Wandalbert_von_Prüm,_July,_Martyrologium.jpg|وێنۆک| واندالبێرت ڤۆن پرۆم، تەمموز، مارتیرۆلۆجیۆم (c860)]] دەستنووسە دیارەکانی ناو کتێبخانەکە بریتین لە: ==== دەستنووسەکانی پەیوەست بە ئایینی مەسیحی ==== * کۆدێکس ڤاتیکانۆس گراکۆس ١٢٠٩، یەکێکە لە کۆنترین کتێبە پیرۆزەکانی ئێستا بە زمانی یۆنانی * ئینجیلەکانی باربێرینی * Gelasian Sacramentary, یەکێکە لە کۆنترین کتێبەکان لەسەر لیتۆرگیا مەسیحییەکان * جۆشوا ڕۆڵ * ئینجیلی لۆرش, کتێبێکی ئینجیلی ڕووناککراوە کە لە ساڵی ٧٧٨ تا ٨٢٠ نووسراوە و وێنەکێشراوە، کە لە مۆزەخانە جیاوازەکاندا بڵاوبووەتەوە. بەرگی دواوەی عاج نەخشێنراو و ئینجیلی لوقا و یۆحەنا لە کتێبخانەی ڤاتیکان هەڵگیراون * ''مێنۆلۆجیۆنی باسیلی دووەم''<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=John W. Wohlfarth|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=85mXFf_BbiUC&pg=PA128|سەردێڕ=Elysium|ڕێکەوت=١ی ئەیلوولی ٢٠٠١|بڵاوکەرەوە=AuthorHouse|ژپنک=٩٧٨-٠-٧٥٩٦-٥٤٠٦-٨|پەڕە=١٢٨}}</ref> * کتێبی نوێژی کرواتی ڤاتیکان * سێ پارچە لە <nowiki><i id="mwAf8">سەرەتای</i></nowiki> ساکسۆنی کۆن و پارچەیەک لە ''هێلیاند'' لە ''پالاتینۆس لاتینۆس'' ١٤٤٧<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=John M. Jeep|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=p4uHav3mZLsC&pg=PA57|سەردێڕ=Medieval Germany: An Encyclopedia|بڵاوکەرەوە=Psychology Press|ساڵ=٢٠٠١|ژپنک=٩٧٨-٠-٨٢٤٠-٧٦٤٤-٣|پەڕە=٥٧}}</ref> پێکدێن. * ''لیبری کارۆلینی'' ==== دەقە کلاسیکەکانی یۆنانی و لاتینی ==== * ڤێرجیلیۆس ڤاتیکانۆس * ڤێرجیلیۆس ڕۆمانۆس * ڤێرجیلیۆس ئۆگستیۆس, چوار گەڵا لە کتێبخانەی ڤاتیکان، لەگەڵ سێ گەڵا لە کتێبخانەی دەوڵەتی بەرلین<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|ناونیشان=http://search.library.wisc.edu/catalog/ocm03166470|سەردێڕ=Vergilius Augusteus : vollst. Faks.-Ausg. im Originalformat : Codex Vaticanus Latinus 3256 d. Biblioteca apostolica vaticana u. Codex Latinus fol. 416 d. Staatsbibliothek Preußischer Kulturbesitz|ئیش=Catalog - UW-Madison Libraries|بڵاوکەرەوە=[[University of Wisconsin Madison]] Libraries|ساڵ=١٩٧٦|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20150503185145/http://search.library.wisc.edu/catalog/ocm03166470|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣ی ئایاری ٢٠١٥|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> * کۆدێکس ڤاتیکانۆس ئۆتۆبۆنیۆس لاتینۆس ١٨٢٩، دەستنووسێکی گرنگی سەدەی ١٤ لە شیعرەکانی کاتولۆس * کۆدێکس ڤاتیکانۆس لاتینۆس ٣٨٦٨ ، فاکسیمیلی سەدەی نۆیەمی کۆمیدیاکانی تێرێنس<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=C. R. Dodwell|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=kKJZVOkeAoUC&pg=PA3|سەردێڕ=Anglo-Saxon Gestures and the Roman Stage|بڵاوکەرەوە=Cambridge University Press|ساڵ=٢٠٠٠|ژپنک=٩٧٨-٠-٥٢١-٦٦١٨٨-١|پەڕە=٣|بەستەری نووسەر=Charles Reginald Dodwell}}</ref> * بەشێک لە [[توخمەکانی ئیقلیدس|''توخمەکانی'' ئیوکلیدس]], دیارترینیان کتێبی یەکەم، گەڵاڵەی ٤٧، یەکێکە لە کۆنترین دەقە یۆنانیەکان لەسەر [[تیۆرمی پیتاگۆرس|تیۆرمی فیساگۆرس]]<ref name="God's Librarians" /> ==== دەقە یۆنانی و لاتینییەکانی سەدەی ناوەڕاست ==== * کۆدێکس ڤاتیکانۆ ڕۆسی ٢١٥، پارچەکانی کۆدێکسی ڕۆسی<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Christopher Kleinhenz|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=E2CTAgAAQBAJ&pg=PA136|سەردێڕ=Medieval Italy: An Encyclopedia|ڕێکەوت=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠٠٤|بڵاوکەرەوە=Routledge|ژپنک=٩٧٨-١-١٣٥-٩٤٨٨٠-١|پەڕە=١٣٦}}</ref> * ڤاتیکانۆس گرایکۆس ١٠٠١، دەستنووسی ڕەسەنی ''مێژووی نهێنی'' <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Charney |یەکەم=Noah |بەستەری نووسەر=Noah Charney |ڕێکەوت=١٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١١|ناونیشان=http://blogs.artinfo.com/secrethistoryofart/2011/11/16/vatican-mysteries-whats-so-secret-about-procopius-secret-history-2/|سەردێڕ=Artinfo.com |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140222070232/http://blogs.artinfo.com/secrethistoryofart/2011/11/16/vatican-mysteries-whats-so-secret-about-procopius-secret-history-2/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی شوباتی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=Blouinartinfo}}</ref> * ''De arte venandi cum avibus'', ڕیساڵی [[زمانی لاتینی|لاتینییە]] لەسەر پەلەوەری لە شێوەی کۆدێکسێکی پەرداخی دوو ستوونی کە ١١١ فۆلیۆی تێدایە و لە ساڵانی ١٢٤٠دا نووسراوە ==== ئەوانی تر ==== * کۆدێکس بۆرجیا, دەستنووسێکی بەرفراوانی مێزۆئەمریکی کە ئەفسانە و ڕێوڕەسمە بنەڕەتییەکان لە دەقە هیرۆگلیفییەکان و ئایکۆنۆگرافیایەکاندا نیشان دەدات کە لە پێستی ئاژەڵەکان دروستکراون * کۆدێکس ڤات. عەرەبۆ ٣٦٨، تاکە دەستنووسی ''فەرموودەی بەیاد و ڕیاز'' ، چیرۆکێکی خۆشەویستی عەرەبی<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=D’Ottone |یەکەم=Arianna |ساڵ=٢٠١٠|سەردێڕ=Il manoscritto Vaticano arabo 368: Hadith Bayad wa Riyad. Il codice, il testo, le immagini |ناونیشان=https://www.academia.edu/430197 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Rivista di Storia della Miniatura |زمان=it |بڵاوکەرەوە=Centro Di |بەرگ=١٤|پەڕە=٥٥|دەستپێگەیشتنی ناونیشان=registration |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20220216224249/https://www.academia.edu/430197 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٦ی شوباتی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> * کۆدێکس ڤاتیکانۆس ٣٧٣٨ ، کۆدێکس ڕیۆ،<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.famsi.org/research/graz/vaticanus3738/|سەردێڕ=FAMSI - Akademische Druck - u. Verlagsanstalt - Graz - Codex Vaticanus 3738 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230618225056/http://www.famsi.org/research/graz/vaticanus3738/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٨ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=Akademische Druck - u. Verlagsanstalt - Graz CODICES}}</ref> وەرگێڕانێکی ئیتاڵی تاودراوی ئەکۆردیۆنە لە دەستنووسێکی سەردەمی کۆلۆنیالیزمی ئیسپانی، لەگەڵ کۆپی تابلۆکانی [[ئەزتێک|ئازتێک]] لە کۆدێکسی ڕەسەنی تێلێریانۆ-ڕێمێنسیس ، کە پێدەچێت لەلایەن دەروێشی دۆمینیکانی ڕیۆسەوە لە ساڵی ١٥٦٦ نووسرابێت * بۆرگیانی سیریاچی ١٧٥، پەرتووکە دەستنووسێکی ''دیوان ئاباتور'' ، دەقێکی مەندەیی<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Van Rompay |یەکەم=Sandi |ڕێکەوت=٢٠١٠|سەردێڕ=The Tree Šatrin and its Place in Mandaean Art |ناونیشان=https://poj.peeters-leuven.be/secure/POJ/downloadpdf.php?ticket_id=6088397bf191a |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=ARAM Periodical |بەرگ=٢٢|پەڕەکان=١٨٣–٢٠٧|doi=10.2143/ARAM.22.0.2131037 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20230622160011/https://poj.peeters-leuven.be/secure/POJ/downloadpdf.php?ticket_id=6088397bf191a |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣|ڕێکەوتی سەردان=٢٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٣}}</ref> ==== قورئانەکان ==== کتێبخانەکە زیاتر لە ١٠٠ دەستنووسی قورئان لە کۆمەڵە جۆراوجۆرەکان لەخۆدەگرێت، کە لەلایەن زمانەوانی جوولەکە ئیتاڵی جۆرجۆ لیڤی دێلا ڤیدا کەتەلۆگ کراون : ''ڤاتیکانی عەرەبی'' ٧٣؛ ''بۆرجیانی عەرەبی'' ٢٥؛ ''باربێرینیانی ئۆریێنتالی'' ١١؛ ''ڕۆسیانی'' 2. گەورەترین دەستنووس لە کتێبخانەکەدا، ''ڤات.'' ''ئار.'' ''١٤٨٤''، قەبارەکەی 540x420mm. بچووکترینیان، ''ڤات. ئار.'' ''٩٢٤،'' بازنەیەکی تیرەکەی 45 ملم و لە کەیسێکی هەشتگۆشەیدا پارێزراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=Gozeler |یەکەم=Ezra |ڕێکەوت=٢٠١٧|سەردێڕ=A Study on Qurʾān Manuscripts in the Vatican Library in terms of Physical and Content Features |ناونیشان=https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/374780 |ڕەوشی ناونیشان=زیندوو |journal=Cumhuriyet Flahiyat Dergisi-Cumhuriyet Theology Journal |بەرگ=٢١|issue=3 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20200505014001/https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/374780 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٥ی ئایاری ٢٠٢٠|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٢}}</ref> === پڕۆژەکانی دیجیتاڵکردن === لە ساڵی ٢٠١٢ پلانەکان ڕاگەیەندرا بۆ دیجیتاڵکردنیملیۆنێک لاپەڕە لە مادەی کتێبخانەی ڤاتیکان، بە هاوکاری کتێبخانەی بۆدلیان. لە ٢٠ی ئازاری ٢٠١٤، کورسی پیرۆز ڕایگەیاند کە [[داتای ئێن تی تی|کۆمپانیای داتاکانی ئێن تی تی]] و کتێبخانەکە ڕێککەوتنێکیان ئەنجامداوە بۆ دیجیتاڵکردنی نزیکەی ٣٠٠٠ دەستنووسەکانی کتێبخانەکە لە ماوەی چوار ساڵدا. کۆمپانیای ئێن تی تی ئامێر و تەکنیکارەکان دەبەخشێت کە بەهای ئەو ئامێرە و تەکنیکارانە بە ١٨ مەزەندە دەکرێت ملیۆن یۆرۆ. ئاماژەی بەوەشکردووە، ئەگەری ئەوە هەیە کە دواتر ٧٩ هەزاری دیکەی کتێبخانەکە بە دیجیتاڵ بکرێت. ئەمانە وێنەی ڕوونی بەرز دەبن کە لە سایتی ئینتەرنێتی کتێبخانەکەدا بەردەستن. هەڵگرتن بۆ هەڵگرتنەکان لەسەر سێرڤەرێکی سێ پێتابایت دەبێت کە لەلایەن [[ئی ئێم سی|EMC]] دابینکراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Greiner, Lynn |ڕێکەوت=٢٣ی تەممووزی ٢٠١٤|ناونیشان=http://business.financialpost.com/2014/07/23/storage-giant-emc-looks-to-ease-concerns-about-flash-technology/?__lsa=a4be-3315|سەردێڕ=Storage giant EMC looks to ease concerns about Flash technology |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140809222520/http://business.financialpost.com/2014/07/23/storage-giant-emc-looks-to-ease-concerns-about-flash-technology/?__lsa=a4be-3315 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٩ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> پێشبینی دەکرێت قۆناغی سەرەتایی چوار ساڵ بخایەنێت. دیجیڤاتلیب ناوی خزمەتگوزاری کتێبخانەی دیجیتاڵی کتێبخانەی ڤاتیکانە. دەستگەیشتن بە کۆمەڵە دەستنووس و ئینکونابولا دیجیتاڵییەکانی کتێبخانەی ڤاتیکان بەخۆڕایی دابین دەکات.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://digi.vatlib.it/about|سەردێڕ=DigiVatLib |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170619162332/http://digi.vatlib.it/about |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی حوزەیرانی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٧ی کانوونی دووەمی ٢٠١٧|وێبگە=digi.vatlib.it}}</ref> سکانکردنی بەڵگەنامەکان کاریگەری لەسەر ئەو ماددانە هەیە کە بۆ بەرهەمهێنانی دەقەکان بەکاردەهێنرێن. ئەو کتێبانەی کە زێڕ و زیو لە ڕووناکیەکاندا بەکاردەهێنن پێویستیان بە ئامێری تایبەتی سکانکردن هەیە. کۆپی دیجیتاڵی بە بەکارهێنانی پرۆتۆکۆڵی CIFS پێشکەش دەکرێن، لە ڕەقەکاڵای هەڵگرتنی تۆڕەوە لەلایەن [[ئی ئێم سی|Dell EMC]] ەوە.<ref name="itworld" /> === گەلەری هەڵگرتنەکان === <gallery class="center" widths="200px" heights="170px"> File:Bible_Persian_Manuscript_(14th_century).jpg|alt=Gospel of Matthew in Persian, the first Persian manuscript to enter the Vatican Library| [[ئینجیلی مەتا|ئینجیلی مەتی]] بە [[زمانی فارسی]]، یەکەم دەستنووسی فارسی کە هاتە ناو کتێبخانەی ڤاتیکان File:Barbireau_illum.jpg|alt=Manuscript page with the five-voice "Kyrie" of the Missa Virgo Parens Christi by Jacques Barbireau| لاپەڕەی دەستنووس بە پێنج دەنگی "کیری"ی میسا کەژاڵ پارێنس کریستی لە نووسینی جاک باربیریۆ File:Tavola_di_Velletri.jpg|alt=Mappamondo Borgiano, also known as "Tavola di Velletri", consisting of two copper tablets (1430)| ماپامۆندۆ بۆرگیانۆ, ناسراو بە "تاڤۆلا دی ڤێلێتری"، پێکهاتووە لە دوو حەبی مس (1430) File:Chronography_of_354_Mensis_Maius.png|alt=Month of May from in the Chronography of 354 by the 4th century calligrapher Filocalus| مانگی ئایار لە لە ''کرۆنۆگرافیای ساڵی ٣٥٤'' لەلایەن خەتنووسی سەدەی چوارەم فیلۆکالۆس File:Anton_Raphael_Mengs,_The_Triumph_of_History_over_Time_(Allegory_of_the_Museum_Clementinum),_ceiling_fresco_in_the_Camera_dei_Papiri,_Vatican_Library,_1772_-_M0tty.jpg|alt=Anton Raphael Mengs, The Triumph of History over Time (Allegory of the Museum Clementinum), ceiling fresco in the Camera dei Papiri, Vatican Library| ئەنتۆن ڕافایل مێنگس, ''سەرکەوتنی مێژوو بە تێپەڕبوونی کات (ئەلێگۆری مۆزەخانەی کلیمەنتینۆم)''، فرێسکۆی سەقف لە کامێرا دی پاپیری، کتێبخانەی ڤاتیکان File:Szent_Imre_legenda02.jpg|alt=Illumination from the legend of Saint Emeric of Hungary, c. 1335| ڕۆشنایی لە ئەفسانەی سانت ئێمریکی هەنگاریا، c. 1335 File:DavidGoliathBAVVatGr752Fol448v.jpg|alt=Battle between David and Goliath, Book of Psalms, c. 1059| شەڕی نێوان داود و گۆلیا، کتێبی زبورەکان، ج. 1059 File:Codexaureus_02.jpg|alt=The ivory panels from the back cover of Codex Aureus of Lorsch| پانێڵە عاجەکان لە بەرگی پشتەوەی کۆدێکس ئاوریۆسی لۆرش </gallery> == کتێبخانە پەیوەندیدارەکان == === ئەرشیفی نێردراوی ڤاتیکان === ئەرشیفی نێردراوی ڤاتیکان کە دەکەوێتە [[ڤاتیکان|شاری ڤاتیکان]]، ئەرشیفی ناوەندییە بۆ هەموو ئەو کردەوەانەی کە لەلایەن کورسی پیرۆزەوە ڕاگەیەندراون، هەروەها کاغەزەکانی دەوڵەت، نامەنووسی، کتێبی ژمێریاری [[پاپا]]،<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=von Pastor|یەکەم=Ludwig Freiherr|ناونیشان=https://archive.org/details/historypopesfro01pastgoog|سەردێڕ=The History of the Popes: From the Close of the Middle Ages. Drawn from the Secret Archives of the Vatican and Other Original Sources, Volume 3|ڕێکەوت=١٩٠٦|بڵاوکەرەوە=Trübner & Company Ltd.|پەڕە=[https://archive.org/details/historypopesfro٠١pastgoog/page/n٨٨ ٣١]|وتەگێڕانەوە=papal account books.|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤}}</ref> و چەندین بەڵگەنامەی دیکە کە کڵێساکە بەدرێژایی سەدەکان کۆیکردۆتەوە. لە سەدەی ١٧دا، بە فەرمانی پاپا پاوڵی پێنجەم، ئەرشیفەکان لە کتێبخانەی ڤاتیکان جیاکرانەوە، کە زانایان هەندێک دەستڕاگەیشتنیان زۆر سنووردار بوو، و بە شێوەیەکی ڕەها بەڕووی کەسانی دەرەوەدا داخراو بوون تا ساڵی ١٨٨١، کاتێک پاپا لیۆی سێزدەهەم بەڕووی توێژەراندا کردەوە، کە ئێستا ساڵانە زیاتر لە هەزار کەسیان بە بەڵگەنامەکانیدا دەکۆڵنەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://asv.vatican.va/en/fond/ammiss.htm|سەردێڕ=TABLE OF THE ADMITTANCES TO THE VATICAN SECRET ARCHIVES IN THE LAST TEN YEARS |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20110506021633/http://asv.vatican.va/en/fond/ammiss.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی ئایاری ٢٠١١}}</ref> === کتێبخانەی فیلمی ڤاتیکان === کتێبخانەی فیلمی ڤاتیکان لە سانت لویس لە ویلایەتی میزۆری تاکە کۆمەڵەیە، لە دەرەوەی خودی ڤاتیکان، لە مایکرۆفیلمەکانی زیاتر لە ٣٧ هەزار بەرهەم لە ''کتێبخانەی ئەپۆستۆلیکا ڤاتیکان'', کتێبخانەی ڤاتیکان لە ئەوروپا. دەکەوێتە کتێبخانەی پیۆسی دوازدەهەم لە کەمپی زانکۆی سانت لویس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.slu.edu/libraries/vfl/|سەردێڕ=Your Page Title |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20170814062518/http://www.slu.edu/libraries/vfl/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٤ی ئابی ٢٠١٧|ڕێکەوتی سەردان=١٣ی تشرینی دووەمی ٢٠٠٧}}</ref> کتێبخانەکە لەلایەن لۆری جەی دالی (١٩١٤-٢٠٠٠) دروستکراوە، بە پارەی شوڕشگێڕانی کۆڵۆمبۆس.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://libraries.slu.edu/special_collections/lowrie_daly|سەردێڕ=Lowrie J. Daly Lecture {{!}} Saint Louis University Libraries {{!}} Saint Louis University |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140730010807/http://libraries.slu.edu/special_collections/lowrie_daly |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢٩ی تەممووزی ٢٠١٤|وێبگە=Libraries at [[Saint Louis University (United States)|Saint Louis University]]}}</ref> ئامانج لێی ئەوە بوو کە ڤاتیکان و بەڵگەنامەکانی دیکە زیاتر بخرێتە بەردەستی توێژەرانی ئەمریکای باکوور.<ref name="MLEC">{{بیرخستنەوەی ژوورناڵ |دوایین=C. Krohn |یەکەم=Ernst |ڕێکەوت=حوزەیرانی ١٩٥٧|سەردێڕ=Notes Second Series, Vol. 14, No. 3 |journal=Notes |بڵاوکەرەوە=[[Music Library Association]] |بەرگ=١٤|issue=3 |پەڕەکان=٣١٧–٣٢٤|doi=10.2307/891821 |jstor=891821}}</ref> مایکرۆفیلمکردنی دەستنووسەکانی ڤاتیکان لە ساڵی ١٩٥١ دەستی پێکرد و بەپێی ماڵپەڕی کتێبخانەکە گەورەترین پڕۆژەی مایکرۆفیلمکردن بوو کە تا ئەو مێژووە ئەنجامدرابوو. کتێبخانەکە لە ساڵی ١٩٥٣ کرایەوە، و لە ساڵی ١٩٥٩دا گواسترایەوە بۆ کەمپی زانکۆی سانت لویس، لە کتێبخانەی یادەوەری پیۆسی دوازدەهەم. یەکەم کتێبخانەدار چارڵز جەی ئێرماتینگەر بوو کە تا ساڵی ٢٠٠٠ خزمەتێکی زۆری کردووە. {{ھەتا ڕێکەوتی|2007}}، کتێبخانەکە وەشانی مایکرۆفیلمی زیاتر لە 37,000 دەستنووسی هەیە، لەگەڵ ماددە بە [[زمانی یۆنانی|زمانەکانی یۆنانی]]، [[زمانی لاتینی|لاتینی]]، [[زمانی عەرەبی|عەرەبی]]، [[زمانی عیبری|عیبری]] و ئەسیوپی، هەروەها چەند زمانێکی باوی ئەوروپای ڕۆژئاوا. بەرهەمهێنانەوەی زۆرێک لە بەرهەمەکانی بیبلیۆتێکا پالاتینا و بیبلیۆتێکا سیکۆگنارا لە ڤاتیکان، هەروەها تۆماری نامەکانی [[پاپا]] لە ''ئارچیڤیۆ سێگریتۆ ڤاتیکانۆ'' (ئەرشیفی نهێنی ڤاتیکان) لە سەدەی نۆیەم تا ١٦، لە زنجیرەی ''ڕێجیسترا ڤاتیکانا'' و ''ڕێجیسترا سوپلیکەیشن''.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.slu.edu/library/special-collections/vatican-film-library/papal-letter-registers.php|سەردێڕ=Vatican Archives Papal Letter Registers |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20221119182707/https://www.slu.edu/library/special-collections/vatican-film-library/papal-letter-registers.php |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٢|ڕێکەوتی سەردان=٥ی نیسانی ٢٠٢٢|وێبگە=Saint Louis University}}</ref> == ستاف == زۆرجار بەدرێژایی سەدەکان بەرپرسی ناوەکی کتێبخانەکە کراوەتە کاردیناڵ و هەربۆیە نازناوی کتێبخانەی کاردیناڵی پێدراوە.<ref name="UofA" /> بەڕێوەبەرە کاریگەرەکان کە زۆرجار زانایانی دیار بوون، لە قۆناغێکی پێشووتردا بوون کە پێی دەگوترا "پاراستنەکان.<ref name="UofA" /> دوای کردنەوەی کتێبخانەکە لە ساڵی ١٨٨٣، پاپا لیۆی سێزدەهەم ناونیشانەکەی گۆڕی بۆ پرێفێکت.<ref name="UofA" /><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.archiviosegretovaticano.va/en/archivio/direzione/|سەردێڕ=Government {{!}} Sito ufficiale dell'Archivio Segreto Vaticano – Città del Vaticano |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140108230702/http://www.archiviosegretovaticano.va/en/archivio/direzione/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٨ی کانوونی دووەمی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.vaticanlibrary.va/home.php?pag=governo|سەردێڕ=Home |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20130730000357/http://www.vaticanlibrary.va/home.php?pag=governo |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تەممووزی ٢٠١٣|ڕێکەوتی سەردان=٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٣}}</ref> لە ئێستادا کتێبخانەکە نزیکەی ٨٠ ستافی هەیە کە لە پێنج بەشدا کاردەکەن: دەستنووس و کۆکردنەوەی ئەرشیف، کتێبی چاپکراو/وێنەکێشان، دەستخستنی/کەتەلۆگکردن، کۆکردنەوەی دراو/مۆزەخانە و نۆژەنکردنەوە/فۆتۆگرافی.<ref name="ibiblio" /> === لیستی کتێبخانەوانان === (پ) ئاماژەیە بۆ ئەو کاتەی کە وەک لایەنگری کتێبخانەوان بەسەری دەبات، واتە کتێبخانەدار بە وەکالەت، زۆرجار کتێبخانەوانێک کە کاردیناڵ نییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Guruge |یەکەم=Anura |ناونیشان=http://popes-and-papacy.com/wordpress/replacement-for-cardinal-farina-as-the-archivist-cardinal-antonellis-replacement-vincenzo-paglia-immediately-a-cardinalabili/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20140811103142/http://popes-and-papacy.com/wordpress/replacement-for-cardinal-farina-as-the-archivist-cardinal-antonellis-replacement-vincenzo-paglia-immediately-a-cardinalabili/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١١ی ئابی ٢٠١٤|ڕێکەوتی سەردان=٢ی ئابی ٢٠١٤|وێبگە=Popes and Papacy}}</ref> == هەروەها سەیری بکە == * ئیندێکسی بابەتەکانی پەیوەست بە شاری ڤاتیکان * ئەرشیفی جەماعەت بۆ عەقیدەی ئیمان * ڤاتیکان سپلێندۆرس == تێبینی == {{تێبینییەکان}} == ئاماژەکان == === ئەو بەرهەمانەی کە ئاماژەیان پێکراوە === * کاردیناڵەکانی کەنیسەی ڕۆمانی پیرۆز -{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=Miranda |یەکەم=Salvador |ناونیشان=https://cardinals.fiu.edu/cardinals.htm|سەردێڕ=The Cardinals of the Holy Roman Church |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20111030210828/http://www2.fiu.edu/~mirandas/cardinals.htm |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٣٠ی تشرینی یەکەمی ٢٠١١|ڕێکەوتی سەردان=٢٨ی تەممووزی ٢٠١٤}} == خوێندنەوەی زیاتر == * هانسۆن، جەیمس کریستیان مێینیچ. "یاساکانی کەتەلۆگکردنی کتێبخانەی ڤاتیکان." ''چارەگی کتێبخانە'' 1 (3ی ژانویەی 1931): 340–46. * [https://www.loc.gov/exhibits/vatican/ ڕۆما لەدایکبوونەوە: کتێبخانەی ڤاتیکان و کولتوری ڕێنێسانس] ، پێشانگایەکی ئۆنلاین لە [[کتێبخانەی کۆنگرە|کتێبخانەی کۆنگرێسەوە]] . * [https://web.archive.org/web/20060529170056/http://www.pcworld.com/news/article/0,aid,106485,00.asp ڤاتیکان کتێبخانەی نێردراوی بە دیجیتاڵی دەکات کە ١.٦ ملیۆن بەرگی تێدایە بۆ خوێندنەوەی گشتی، ''PCWorld.com'' ، ٢٩ی تشرینی یەکەمی ٢٠٠٢] . هەوڵێکی هاوبەشی نێوان ڤاتیکان و [[ئێچ پی|هیولێت پاکارد]] . * ڤینسێنتی، ڕ. (٢٠٢٤). گەشتکردن بە کۆگاکانی کتێبخانەی ڤاتیکان. ''گۆڤاری IFLA'' ، 50(4)، 798–809. == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} == بەستەری دەرەکی == {{پۆلی کۆمنز|Biblioteca Apostolica Vaticana}} * {{وێبگەی فەرمی|https://www.vaticanlibrary.va/}} * [https://web.archive.org/web/20040202105927/http://bav.vatican.va/en/v_home_bav/home_bav.shtml Vatican Library old home page], with online catalogue search * [http://www.vatlib.it/home.php?pag=storia History of the Vatican Library, from the Library's site] * [https://search.theeuropeanlibrary.org/portal/en/libraryTreasures.html?libraryid=47 Treasures of the Vatican Library] Exposed via The European Library * [http://www.research.ibm.com/journal/rd/402/mintzer.html Toward On-line, worldwide access to Vatican Library materials (1996)]. A collaborative effort (pioneered by Fr. Leonard Boyle OP Prefect of the Vatican Library) between the Vatican Library and [[ئای بی ئێم|IBM]], the primary goal of which is to "provide access via the Internet to some of the Library's most valuable manuscripts, printed books, and other sources to a scholarly community around the world." * [https://web.archive.org/web/20071113051059/http://www.slu.edu/libraries/vfl/about.html Knights of Columbus Vatican Film Library]. Saint Louis University library that focuses on the collection of the Vatican Library. * {{Usurped|[https://web.archive.org/web/20140222070232/http://blogs.artinfo.com/secrethistoryofart/2011/11/16/vatican-mysteries-whats-so-secret-about-procopius-secret-history-2/ "The Secret History of Art" by Noah Charney on the Vatican Library and Procopius]}}. An article by art historian [[Noah Charney]] about the Vatican Library and its famous manuscript, ''Historia Arcana'' by [[Procopius]]. * [http://cdm16028.contentdm.oclc.org/cdm/compoundobject/collection/p15324coll10/id/107497 ''The Vatican: spirit and art of Christian Rome''], a book from The Metropolitan Museum of Art Libraries (fully available online as PDF), which contains material on the library (p.&nbsp;280–290) {{زانیارییە کتێبخانەیییەکان}} [[پۆل:کتێبخانەکانی لێکۆڵینەوە]] [[پۆل:کتێبخانە نەتەوەییەکان]] 2jsz34r2gujv3gthl2n2b1t7bv5bm1t 0 306142 1706361 1706087 2026-11-10T12:05:52Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706361 wikitext text/x-wiki {{Short description|ئەکتەری ئەمریکی (لەدایکبووی ١٩٧٩)}}{{Infobox person|name=سامەنسا سلۆیان|image=2026 Toronto International Film Festival - "Carrie" Premiere 06 (cropped).jpg|caption=سلۆیان لە ساڵی ٢٠٢٦دا|birth_date={{Birth date and age|1979|1|4}}|birth_place=[[ناوچەی لۆس ئانجلەس (کالیفۆرنیا)|کەرتی لۆس ئانجلەس]]، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان|birth_name=|death_date=|death_place=|other_names=|father=ئالان سلۆیان|mother=دێردری لێنیھان|years_active=٢٠٠٣–ئێستا|occupation={{hlist|خانمەئەکتەر|بەرهەمهێنەر}}}} '''سامانتا سلۆیان''' (لەدایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٧٩) خانمەئەکتەرێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]]. بەهۆی کارە زۆرەکانی لەگەڵ فیلمساز مایک فڵاناگان لە فیلمی ھاش (٢٠١٦)، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ھۆنتینگی ھیڵ ھاوس (٢٠١٨)، مێسای نیوەشەو (٢٠٢١)، یانەی نیوەشەو (٢٠٢٢)، کەوتنی ماڵی ئۆشەر (٢٠٢٣)، ژیانی چەک (٢٠٢٤)، [[کاری (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|کاری (٢٠٢٦)]] و فیلمی داهاتووی ئێکزۆرسست (٢٠٢٧) ناسراوە. هەروەها لە ڕۆڵی دووبارەبووەوەدا لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی سکانداڵ (٢٠١٢–٢٠١٤) و وەرزی دوازدەیەمی گری ئاناتۆمی (٢٠١٥–٢٠١٦) دەرکەوتووە. کچی ئەکتەران ئالان سلۆیان و دێردری لێنیھانە. == سەرەتای ژیان == لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٧٩ لە کەرتی [[لۆس ئانجلەس]] لەدایکبووە،<ref>[https://www.newspapers.com/article/the-gazette/193181874/ "هۆرۆسکۆپەکەت: ئەستێرەی لەدایکبوون"]. ''مونتڕیال گازت''. ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢. ل.&nbsp;N11. لە ڕێکەوتی ١١ی ئازاری ٢٠٢٦ سەردانکراوە. "خانمەئەکتەر سامەنسا سلۆیان لەم ڕۆژەدا لە ساڵی ١٩٧٩ لە کەرتی لۆس ئانجلەس لە کالیفۆرنیا لەدایکبوو. ئەم ئەستێرەی لەدایکبوونە ڕۆڵی بێڤ کینی گێڕا لە کورتەزنجیرەی 'مێسای نیوەشەو' لە ساڵی ٢٠٢١دا. هەروەها ڕۆڵی دکتۆر پێنێلۆپی بلەیكی گێڕا لە 'گری ئاناتۆمی' و لە ئەڵقەکانی 'ھەموان پێکەوە'، 'ھێلسترۆم' و 'ڕاستییەکە بووترێت' دەرکەوتووە. لەسەر پەردەی گەورە، کارەکانی سلۆیان لە فیلمدا ڕۆڵگێڕان لە فیلمەکانی 'میس ڤێرجینیا'، 'ھاش' و 'دۆڕاندن لە خۆشەویستیدا' لەخۆدەگرێت."</ref> کچی ئەکتەران ئالان سلۆیان و دێردری لێنیھان.<ref name="clark">کلارک، مارک (٢٠١٣). ''[https://www.google.com/books/edition/Star_Trek_FAQ_2_0_Unofficial_and_Unautho/dWBfAgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=1940+February+24+%22James+sloyan%22&pg=PT198&printsec=frontcover ستاڕ ترێک: پرسیارە باوەکان ٢.٠: هەموو ئەو شتانەی ماونەتەوە بۆ زانین دەربارەی نەوەی داهاتوو، فیلمەکان و ئەوانی تر (ناڕەسمی و ڕێنەپێدراو)]''. میلواکی، ویلایەتی ویسکۆنسن: ئەپڵۆز تیاتەر و سینەما بووکس. {{ISBN|978-1-55783-793-6}}. "وەک پلاکسن، ئەکتەر ئالان سلۆیان ڕۆڵی چەندین کەسایەتیی 'ستاڕ ترێک'ی گێڕا، بەڵام هیچ کامێکیان بە قووڵی و دەنگدانەوەی سۆزداریی جارۆک نەبوون، ئەدمیراڵە ڕۆمۆلییەکەی کە هەڵدێت بۆ ڕێگریکردن لە جەنگ لە 'ھەڵھاتوو'دا. [...] لە ساڵانی دواییدا، سەرنجی خستووەتە سەر کاری دەنگی و ڕیکلامەکان. لە ساڵی ١٩٨٩ تا ٢٠٠٩، وەک 'دەنگ'ی کۆمپانیای ئۆتۆمبێلسازیی لێکسس کاری کردووە. هاوسەرگیری کردووە و خاوەنی دوو منداڵی پێگەیشتووە بە ناوەکانی دان و سامەنسا سلۆیان کە هەردووکیان ئەکتەرن."</ref><ref>تێری، کارۆل بێرتۆن (١٥ی ئایاری ١٩٧٧). [https://www.newspapers.com/article/newsday-suffolk-edition/193184078/ "هێڵی تەلەڤیزیۆن"]. ''نیوزدەی (وەشانی سۆفۆلک)''. ل.&nbsp;TV-2. لە ڕێکەوتی ١١ی ئازاری ٢٠٢٦ سەردانکراوە. "'''پ.''' دەتوانیت دەربارەی ئالان سلۆیانم پێ بڵێیت کە ڕۆڵی دکتۆر سام دەگێڕێت لە 'پزیشکیی لای ڕۆژئاوا'؟ ئایا ڕاستە هاوسەرگیری لەگەڵ دێردری لێنیھان کردووە کە ڕۆڵی سەرەکی لە 'دەرزی و سەرەدەرزی'دا گێڕاوە؟ لە کوێ دەتوانم نامەی بۆ بنووسم؟ -ئێم. ئێم.، ڕۆز دەیڵ. '''و.''' ئالان بەڕاستی هاوسەرگیری لەگەڵ دێردری کردووە و کوڕێکیان هەیە بە ناوی دانیال. ئەکتەرەکە لە ئیندیاناپۆلیس لەدایکبووە و لە ساڵانی هەرزەکاریدا لە سەرەوەی ویلایەتی نیویۆرک زەحمەتی هەبووە لە خۆگونجاندن و لە یەکێک لە دواناوەندییەکان دوای ئەوی تر دەرکراوە. بەڵام دوای دوو ساڵ لەگەڵ شانۆی میمی ئەمریکی و خزمەتکردن لە سوپادا، لە ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ ھونەرە درامییەکان لە نیویۆرک دەرچوو، کە دواتر لەوێ وانەی ئەکتەری و پانتۆمیمی دەوتەوە. [...] ئالان، بە ڕێکەوت، برای پەیامنێری نیوزدەی پاتریك سلۆیانە."</ref> هەروەها سلۆیان برازای ڕۆژنامەنوسی براوەی [[خەڵاتی پولیتزەر|خەڵاتی پۆلیتزەر]] پاتریك سلۆیانە.<ref name="clark" /> == کاری ھونەری == یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٣دا لە فیلمی سەربەخۆی ژیانم لەگەڵ مۆریسی وەک گوڵفرۆشێک دەرکەوت. لە چەندین فیلمی کورتدا وەک بێ شان، شەملۆڤ، و ئۆتۆدۆک دەرکەوت. لە ساڵی ٢٠٠٩دا، بە بەرهەمهێنانی فیلمی کورتی پڵەس وەن و ڕۆڵگێڕان تێیدا، بەشداری کرد. هەروەها سلۆیان وەک میوان لە چەندین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیدا وەک دڕندەکە، بیرچوون، یاسا و فەرمان: لۆس ئانجلەس، و ئێن سی ئای ئێس بەشداریی کردووە. ڕۆڵێکی دووبارەبووەوەی وەک کارمەندێکی [[کۆشکی سپی]] بە ناوی جینین لۆک لە سێ وەرزی یەکەمی سکانداڵ گێڕا. بەردەوام بوو لە دەرکەوتن لە فیلمە بچووکەکاندا، لەوانە لە کلیلی ئیلای، تەیپ ٤٠٧، و فیلمی تەلەڤیزیۆنیی پیاوکوژی مەکسیک: چیرۆکی بروس بێرسفۆرد-ڕێدماند. لە ساڵی ٢٠١٤دا، سلۆیان وەک میوان لە کاسڵ، پارکەکان و ڕەفاهیەت، هاوایی پێنج-٠، و رێزۆلی و ئایلز دەرکەوت. لە بەرهەمی شۆندالاند گری ئاناتۆمی دەستی بە ڕۆڵێک کرد وەک دکتۆر پێنێلۆپی بلەیک، کە یەکەمجار لە ئەڵقەی ''چۆن ژیانێک ڕزگار بکەیتی'' وەرزی یازدەیەمدا دەرکەوت، کە گیانلەدەستدانی کەسایەتیی سەرەکی دێرێک شێپەرد کە لەلایەن [[پاتریک دێمپسی|پاتریک دێمپسییەوە]] ڕۆڵی گیڕابوو، لەخۆ گرت. لە وەرزی ١٢یەمدا دووبارە دەرکەوتەوە، لەوانە لە ئەڵقەی ٢٥٠ی شووەکە بە ناوی ''کێ دێت بۆ شێو؟''، کە زیاتر سەرنجی لەسەر کەسایەتییەکەی سلۆیان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Who Plays Penny On 'Grey's Anatomy'? Samantha Sloyan Is The Hospital's Newest Resident |ناونیشان=https://www.bustle.com/articles/118952-who-plays-penny-on-greys-anatomy-samantha-sloyan-is-the-hospitals-newest-resident |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Bustle |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١دا، ڕۆڵی کاتۆلیکی بێڤ کینی لە کورتەزنجیرەی ''مێسای نیوەشەودا'' گێڕا کە لە دەرهێنانی مایک فڵاناگان بوو. لە ساڵی ٢٠٢٦دا، ڕۆڵی مارگرێت وایت لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ترسناکی فڵاناگان بە ناوی [[کاری (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|کاری]] دەگێڕێت. لە سەر شانۆ، لە شانۆی گێفن و سەنتەری سێگەرسترۆم بۆ ھونەرەکان ڕۆڵی گێڕاوە. خەڵاتەکانی LADCC و LA Weekly بۆ ڕۆڵگێڕانی لە شانۆگەری مانچد بەدەستهێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.geffenplayhouse.org/people/samantha-sloyan/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210924233101/https://www.geffenplayhouse.org/people/samantha-sloyan/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Geffen Playhouse |سەردێڕ=سامەنسا سلۆیان}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج]] m13y8350f8ncdr2qocvugof1fktonqj 1706897 1706361 2026-11-11T09:14:08Z SakuraBot 51806 بۆت:چاکسازیی نووسە عەرەبییەکان-> ڕێکخستنی پیتی (ي/ك)ی عەرەبی بۆ (ی/ک)ی کوردی 1706897 wikitext text/x-wiki {{Short description|ئەکتەری ئەمریکی (لەدایکبووی ١٩٧٩)}}{{Infobox person|name=سامەنسا سلۆیان|image=2026 Toronto International Film Festival - "Carrie" Premiere 06 (cropped).jpg|caption=سلۆیان لە ساڵی ٢٠٢٦دا|birth_date={{Birth date and age|1979|1|4}}|birth_place=[[ناوچەی لۆس ئانجلەس (کالیفۆرنیا)|کەرتی لۆس ئانجلەس]]، کالیفۆرنیا، ویلایەتە یەکگرتووەکان|birth_name=|death_date=|death_place=|other_names=|father=ئالان سلۆیان|mother=دێردری لێنیھان|years_active=٢٠٠٣–ئێستا|occupation={{hlist|خانمەئەکتەر|بەرهەمهێنەر}}}} '''سامانتا سلۆیان''' (لەدایکبووی ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٧٩) خانمەئەکتەرێکی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ئەمریکییە]]. بەهۆی کارە زۆرەکانی لەگەڵ فیلمساز مایک فڵاناگان لە فیلمی ھاش (٢٠١٦)، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ھۆنتینگی ھیڵ ھاوس (٢٠١٨)، مێسای نیوەشەو (٢٠٢١)، یانەی نیوەشەو (٢٠٢٢)، کەوتنی ماڵی ئۆشەر (٢٠٢٣)، ژیانی چەک (٢٠٢٤)، [[کاری (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|کاری (٢٠٢٦)]] و فیلمی داهاتووی ئێکزۆرسست (٢٠٢٧) ناسراوە. هەروەها لە ڕۆڵی دووبارەبووەوەدا لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی سکانداڵ (٢٠١٢–٢٠١٤) و وەرزی دوازدەیەمی گری ئاناتۆمی (٢٠١٥–٢٠١٦) دەرکەوتووە. کچی ئەکتەران ئالان سلۆیان و دێردری لێنیھانە. == سەرەتای ژیان == لە ٤ی کانوونی دووەمی ١٩٧٩ لە کەرتی [[لۆس ئانجلەس]] لەدایکبووە،<ref>[https://www.newspapers.com/article/the-gazette/193181874/ "هۆرۆسکۆپەکەت: ئەستێرەی لەدایکبوون"]. ''مونتڕیال گازت''. ٤ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٢. ل.&nbsp;N11. لە ڕێکەوتی ١١ی ئازاری ٢٠٢٦ سەردانکراوە. "خانمەئەکتەر سامەنسا سلۆیان لەم ڕۆژەدا لە ساڵی ١٩٧٩ لە کەرتی لۆس ئانجلەس لە کالیفۆرنیا لەدایکبوو. ئەم ئەستێرەی لەدایکبوونە ڕۆڵی بێڤ کینی گێڕا لە کورتەزنجیرەی 'مێسای نیوەشەو' لە ساڵی ٢٠٢١دا. هەروەها ڕۆڵی دکتۆر پێنێلۆپی بلەیکی گێڕا لە 'گری ئاناتۆمی' و لە ئەڵقەکانی 'ھەموان پێکەوە'، 'ھێلسترۆم' و 'ڕاستییەکە بووترێت' دەرکەوتووە. لەسەر پەردەی گەورە، کارەکانی سلۆیان لە فیلمدا ڕۆڵگێڕان لە فیلمەکانی 'میس ڤێرجینیا'، 'ھاش' و 'دۆڕاندن لە خۆشەویستیدا' لەخۆدەگرێت."</ref> کچی ئەکتەران ئالان سلۆیان و دێردری لێنیھان.<ref name="clark">کلارک، مارک (٢٠١٣). ''[https://www.google.com/books/edition/Star_Trek_FAQ_2_0_Unofficial_and_Unautho/dWBfAgAAQBAJ?hl=en&gbpv=1&dq=1940+February+24+%22James+sloyan%22&pg=PT198&printsec=frontcover ستاڕ ترێک: پرسیارە باوەکان ٢.٠: هەموو ئەو شتانەی ماونەتەوە بۆ زانین دەربارەی نەوەی داهاتوو، فیلمەکان و ئەوانی تر (ناڕەسمی و ڕێنەپێدراو)]''. میلواکی، ویلایەتی ویسکۆنسن: ئەپڵۆز تیاتەر و سینەما بووکس. {{ISBN|978-1-55783-793-6}}. "وەک پلاکسن، ئەکتەر ئالان سلۆیان ڕۆڵی چەندین کەسایەتیی 'ستاڕ ترێک'ی گێڕا، بەڵام هیچ کامێکیان بە قووڵی و دەنگدانەوەی سۆزداریی جارۆک نەبوون، ئەدمیراڵە ڕۆمۆلییەکەی کە هەڵدێت بۆ ڕێگریکردن لە جەنگ لە 'ھەڵھاتوو'دا. [...] لە ساڵانی دواییدا، سەرنجی خستووەتە سەر کاری دەنگی و ڕیکلامەکان. لە ساڵی ١٩٨٩ تا ٢٠٠٩، وەک 'دەنگ'ی کۆمپانیای ئۆتۆمبێلسازیی لێکسس کاری کردووە. هاوسەرگیری کردووە و خاوەنی دوو منداڵی پێگەیشتووە بە ناوەکانی دان و سامەنسا سلۆیان کە هەردووکیان ئەکتەرن."</ref><ref>تێری، کارۆل بێرتۆن (١٥ی ئایاری ١٩٧٧). [https://www.newspapers.com/article/newsday-suffolk-edition/193184078/ "هێڵی تەلەڤیزیۆن"]. ''نیوزدەی (وەشانی سۆفۆلک)''. ل.&nbsp;TV-2. لە ڕێکەوتی ١١ی ئازاری ٢٠٢٦ سەردانکراوە. "'''پ.''' دەتوانیت دەربارەی ئالان سلۆیانم پێ بڵێیت کە ڕۆڵی دکتۆر سام دەگێڕێت لە 'پزیشکیی لای ڕۆژئاوا'؟ ئایا ڕاستە هاوسەرگیری لەگەڵ دێردری لێنیھان کردووە کە ڕۆڵی سەرەکی لە 'دەرزی و سەرەدەرزی'دا گێڕاوە؟ لە کوێ دەتوانم نامەی بۆ بنووسم؟ -ئێم. ئێم.، ڕۆز دەیڵ. '''و.''' ئالان بەڕاستی هاوسەرگیری لەگەڵ دێردری کردووە و کوڕێکیان هەیە بە ناوی دانیال. ئەکتەرەکە لە ئیندیاناپۆلیس لەدایکبووە و لە ساڵانی هەرزەکاریدا لە سەرەوەی ویلایەتی نیویۆرک زەحمەتی هەبووە لە خۆگونجاندن و لە یەکێک لە دواناوەندییەکان دوای ئەوی تر دەرکراوە. بەڵام دوای دوو ساڵ لەگەڵ شانۆی میمی ئەمریکی و خزمەتکردن لە سوپادا، لە ئەکادیمیای ئەمریکی بۆ ھونەرە درامییەکان لە نیویۆرک دەرچوو، کە دواتر لەوێ وانەی ئەکتەری و پانتۆمیمی دەوتەوە. [...] ئالان، بە ڕێکەوت، برای پەیامنێری نیوزدەی پاتریک سلۆیانە."</ref> هەروەها سلۆیان برازای ڕۆژنامەنوسی براوەی [[خەڵاتی پولیتزەر|خەڵاتی پۆلیتزەر]] پاتریک سلۆیانە.<ref name="clark" /> == کاری ھونەری == یەکەمجار لە ساڵی ٢٠٠٣دا لە فیلمی سەربەخۆی ژیانم لەگەڵ مۆریسی وەک گوڵفرۆشێک دەرکەوت. لە چەندین فیلمی کورتدا وەک بێ شان، شەملۆڤ، و ئۆتۆدۆک دەرکەوت. لە ساڵی ٢٠٠٩دا، بە بەرهەمهێنانی فیلمی کورتی پڵەس وەن و ڕۆڵگێڕان تێیدا، بەشداری کرد. هەروەها سلۆیان وەک میوان لە چەندین زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیدا وەک دڕندەکە، بیرچوون، یاسا و فەرمان: لۆس ئانجلەس، و ئێن سی ئای ئێس بەشداریی کردووە. ڕۆڵێکی دووبارەبووەوەی وەک کارمەندێکی [[کۆشکی سپی]] بە ناوی جینین لۆک لە سێ وەرزی یەکەمی سکانداڵ گێڕا. بەردەوام بوو لە دەرکەوتن لە فیلمە بچووکەکاندا، لەوانە لە کلیلی ئیلای، تەیپ ٤٠٧، و فیلمی تەلەڤیزیۆنیی پیاوکوژی مەکسیک: چیرۆکی بروس بێرسفۆرد-ڕێدماند. لە ساڵی ٢٠١٤دا، سلۆیان وەک میوان لە کاسڵ، پارکەکان و ڕەفاهیەت، هاوایی پێنج-٠، و رێزۆلی و ئایلز دەرکەوت. لە بەرهەمی شۆندالاند گری ئاناتۆمی دەستی بە ڕۆڵێک کرد وەک دکتۆر پێنێلۆپی بلەیک، کە یەکەمجار لە ئەڵقەی ''چۆن ژیانێک ڕزگار بکەیتی'' وەرزی یازدەیەمدا دەرکەوت، کە گیانلەدەستدانی کەسایەتیی سەرەکی دێرێک شێپەرد کە لەلایەن [[پاتریک دێمپسی|پاتریک دێمپسییەوە]] ڕۆڵی گیڕابوو، لەخۆ گرت. لە وەرزی ١٢یەمدا دووبارە دەرکەوتەوە، لەوانە لە ئەڵقەی ٢٥٠ی شووەکە بە ناوی ''کێ دێت بۆ شێو؟''، کە زیاتر سەرنجی لەسەر کەسایەتییەکەی سلۆیان بوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٥|سەردێڕ=Who Plays Penny On 'Grey's Anatomy'? Samantha Sloyan Is The Hospital's Newest Resident |ناونیشان=https://www.bustle.com/articles/118952-who-plays-penny-on-greys-anatomy-samantha-sloyan-is-the-hospitals-newest-resident |ڕێکەوتی سەردان=٩ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=Bustle |زمان=en}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢١دا، ڕۆڵی کاتۆلیکی بێڤ کینی لە کورتەزنجیرەی ''مێسای نیوەشەودا'' گێڕا کە لە دەرهێنانی مایک فڵاناگان بوو. لە ساڵی ٢٠٢٦دا، ڕۆڵی مارگرێت وایت لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ترسناکی فڵاناگان بە ناوی [[کاری (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|کاری]] دەگێڕێت. لە سەر شانۆ، لە شانۆی گێفن و سەنتەری سێگەرسترۆم بۆ ھونەرەکان ڕۆڵی گێڕاوە. خەڵاتەکانی LADCC و LA Weekly بۆ ڕۆڵگێڕانی لە شانۆگەری مانچد بەدەستهێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=https://www.geffenplayhouse.org/people/samantha-sloyan/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20210924233101/https://www.geffenplayhouse.org/people/samantha-sloyan/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|ڕێکەوتی سەردان=٢٤ی ئەیلوولی ٢٠٢١|وێبگە=Geffen Playhouse |سەردێڕ=سامەنسا سلۆیان}}</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٩]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرەکانی فیلمی ئەمریکی]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئەمریکییەکانی سەر ستەیج]] ht6wgh9mj9nw02qpho1h16hzid85xci 0 306143 1706357 1706177 2026-11-10T12:04:32Z AramBot 39807 بۆت: نرخی کۆنی پارامەترەکان نوێ کرایەوە؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ چاکسازیی ڕێکەوتی ئەرشیڤ؛ پارامەترە واڵاکان لابران (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706357 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = سوھا نیاستی | image = Soha Niasti.jpg | image_size = | caption = سوھا نیاستی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] ٢٠١٨ | تاریخ_تولد = {{تاریخ تولد و سن|١٣٩٣|٨|١٧|گاه‌شمار=خورشیدی}} | محل تولد = [[رامسر]]، ئێران | death_date = | death_place = | other_names = | years_active = ٢٠١٨–ئێستا | occupation = ئەکتەری تەلارساز | education = | alma_mater = [[زانکۆی تاران]] | spouse = | شریک زندگی = | website = | parents = | relatives = | notable role = | awards = |ناوی خۆماڵی=سها نیاستی|ڕێکەوتی لەدایکبوون=٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤ (٣٢ ساڵ)|شوێنی لەدایکبوون=[[ڕامسەر]]، ئێران|پەروەردە=[[زانکۆی تاران]]|چالاکبوون=٢٠١٨–ئێستا|نەتەوە=ئێرانی|پیشە=ئەکتەری تەلارساز}} '''سوھا نیاستی''' لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤ لەدایکبووە ئەکتەر و دەرهێنەری ئێرانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Soha Niasti {{!}} Actress, Writer, Director |ناونیشان=https://www.imdb.com/name/nm10564716/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20261013154754/https://www.imdb.com/name/nm10564716/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=IMDb |زمان=en-US}}</ref> لە [[زانکۆی تاران]] خوێندوویەتی. بۆ ڕۆڵگێڕان لە ڕۆڵی مەهتاب لە فیلمی ''ساڵی دووەمی کۆلێژەکەم'' خەڵاتی باشترین ئەکتەری ژنی لە چل و یەکەمین خولی فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی مۆسکۆ بەدەست هێنا.<ref dir=ltr>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://moscowfilmfestival.ru/miff41/eng/theme/?id=183|سەردێڕ=41 MIFF Prizes|ئیش=Moscow International Film Festival|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190427195635/http://moscowfilmfestival.ru/miff41/eng/theme/?id=183|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها لەبەر دەرهێنانی فیلمی کورتی «دوو ژیانی بەیانی» <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt32105813/?ref_=nm_knf_t_1}}</ref> خەڵاتی تایبەتی لێژنەی داوەرانی بیستەمین فێستیڤاڵی فیلمی کورتی ئاکبانک ئەستەنبوڵی بەدەست هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=20th Akbank Short Film Festival {{!}} Akbank Sanat |ناونیشان=https://www.akbanksanat.com/en/short-film-festival/20-akbank-kisa-film-festivali/winners |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.akbanksanat.com |زمان=en}}</ref> == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | ناونیشان ! scope="col" | دەرهێنەر |- |٢٠٢٥ |[[ژن و منداڵ (فیلم)|ژن و منداڵ]] |[[سەعید ڕووستایی|سەعید ڕۆستایی]] |} === زنجیرە === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | ناونیشان ! scope="col" | دەرهێنەر |- |۲۰۲۳ |''[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]]''<ref>{{یادکرد وب|عنوان=در سریال آکتور خبری از کلیشه یا موضوع تکراری نیست|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/1746028/در-سریال-آکتور-خبری-از-کلیشه-یا-موضوع-تکراری-نیست|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=2023-03-22|بازبینی=2023-03-24|کد زبان=fa}}</ref> | [[نیما جاویدی]] |} == خەڵاتەکان و نامزدکراوەکان == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | خەڵات ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | پۆل ! scope="col" | کار نامزدکراو ! scope="col" | ئەنجام ! scope="col" class="unsortable" | س |- |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی کورتە فیلمی نەهال |١٤٠٣ | rowspan="3" |باشترین فیلمی کورت | rowspan="3" |دوو ژیانی بەیانی |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=افشار |یەکەم=علی |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=برگزیدگان بیستمین جشنواره فیلم نهال معرفی شدند {{!}} مجموعه رسانه ای صبا |ناونیشان=https://sabanews.ir/471307/%d8%a8%d8%b1%da%af%d8%b2%db%8c%d8%af%da%af%d8%a7%d9%86-%d8%a8%db%8c%d8%b3%d8%aa%d9%85%db%8c%d9%86-%d8%ac%d8%b4%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85-%d9%86%d9%87%d8%a7%d9%84-%d9%85%d8%b9%d8%b1%d9%81%db%8c-%d8%b4%d8%af%d9%86%d8%af/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=مجموعه رسانه ای صبا – آخرین اخبار فرهنگ و هنر {{!}} سینما و تلویزیون |زمان=fa-IR}}</ref> |- |فێستیڤاڵی کورتە فیلمی ئەکبانک ئەستەنبوڵ |١٤٠٣ |{{مساوی|جایزه ویژه هیات داوران}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ="Two Lives of Sepideh" Wins Special Jury Award at 20th Akbank Istanbul Film Festival » WDP |ناونیشان=https://whitedreamspictures.com/2024/05/01/two-lives-of-sepideh-wins-special-jury-award-at-20th-akbank-istanbul-film-festival/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|زمان=en-US}}</ref> |- |[[خەڵاتەکانی حافز]] |١٤٠٢ |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=۱۱ی ۰۷ی ۱۴۰۲|سەردێڕ=بیست و دومین دوره جشن حافظ (سال ۱۴۰۲) - جشن حافظ |ناونیشان=https://www.hafezawards.com/22nd-hafez-awards-1402/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR}}</ref> |- ! scope="row" |فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی مۆسکۆ |١٣٩٨ |باشترین ئەکتەری ژن |''ساڵی دووەمی کۆلێژەکەم'' |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= 'The Secret of a Leader' Wins Main Prize at Moscow Film Festival|ناونیشان=https://web.archive.org/web/20190429053410/https://www.hollywoodreporter.com/news/secret-a-leader-wins-best-film-at-moscow-film-festival-1204766}}</ref> |} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|10564716|سها نیاستی}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤]] fvfuln5enbbaw3f13rz9cvfkvnf7gmu 1706475 1706357 2026-11-10T16:05:21Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Soha Niasti}} 1706475 wikitext text/x-wiki {{Infobox person | name = سوھا نیاستی | image = Soha Niasti.jpg | image_size = | caption = سوھا نیاستی لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] ٢٠١٨ | تاریخ_تولد = {{تاریخ تولد و سن|١٣٩٣|٨|١٧|گاه‌شمار=خورشیدی}} | محل تولد = [[رامسر]]، ئێران | death_date = | death_place = | other_names = | years_active = ٢٠١٨–ئێستا | occupation = ئەکتەری تەلارساز | education = | alma_mater = [[زانکۆی تاران]] | spouse = | شریک زندگی = | website = | parents = | relatives = | notable role = | awards = |ناوی خۆماڵی=سها نیاستی|ڕێکەوتی لەدایکبوون=٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤ (٣٢ ساڵ)|شوێنی لەدایکبوون=[[ڕامسەر]]، ئێران|پەروەردە=[[زانکۆی تاران]]|چالاکبوون=٢٠١٨–ئێستا|نەتەوە=ئێرانی|پیشە=ئەکتەری تەلارساز}} '''سوھا نیاستی''' لە ٧ی تشرینی دووەمی ١٩٩٤ لەدایکبووە ئەکتەر و دەرهێنەری ئێرانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=Soha Niasti {{!}} Actress, Writer, Director |ناونیشان=https://www.imdb.com/name/nm10564716/ |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20261013154754/https://www.imdb.com/name/nm10564716/ |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٣ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٦|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=IMDb |زمان=en-US}}</ref> لە [[زانکۆی تاران]] خوێندوویەتی. بۆ ڕۆڵگێڕان لە ڕۆڵی مەهتاب لە فیلمی ''ساڵی دووەمی کۆلێژەکەم'' خەڵاتی باشترین ئەکتەری ژنی لە چل و یەکەمین خولی فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی مۆسکۆ بەدەست هێنا.<ref dir=ltr>{{بیرخستنەوەی وێب|ناونیشان=http://moscowfilmfestival.ru/miff41/eng/theme/?id=183|سەردێڕ=41 MIFF Prizes|ئیش=Moscow International Film Festival|ڕێکەوتی سەردان=١١ی نیسانی ٢٠٢٠|ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20190427195635/http://moscowfilmfestival.ru/miff41/eng/theme/?id=183|ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٧ی نیسانی ٢٠١٩|ڕەوشی ناونیشان=زیندوو}}</ref> هەروەها لەبەر دەرهێنانی فیلمی کورتی «دوو ژیانی بەیانی» <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.imdb.com/title/tt32105813/?ref_=nm_knf_t_1}}</ref> خەڵاتی تایبەتی لێژنەی داوەرانی بیستەمین فێستیڤاڵی فیلمی کورتی ئاکبانک ئەستەنبوڵی بەدەست هێنا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=20th Akbank Short Film Festival {{!}} Akbank Sanat |ناونیشان=https://www.akbanksanat.com/en/short-film-festival/20-akbank-kisa-film-festivali/winners |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.akbanksanat.com |زمان=en}}</ref> == فیلمۆگرافی == === فیلم === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | ناونیشان ! scope="col" | دەرهێنەر |- |٢٠٢٥ |[[ژن و منداڵ (فیلم)|ژن و منداڵ]] |[[سەعید ڕووستایی|سەعید ڕۆستایی]] |} === زنجیرە === {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | ناونیشان ! scope="col" | دەرهێنەر |- |۲۰۲۳ |''[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]]''<ref>{{یادکرد وب|عنوان=در سریال آکتور خبری از کلیشه یا موضوع تکراری نیست|نشانی=https://www.khabaronline.ir/news/1746028/در-سریال-آکتور-خبری-از-کلیشه-یا-موضوع-تکراری-نیست|وبگاه=خبرآنلاین|تاریخ=2023-03-22|بازبینی=2023-03-24|کد زبان=fa}}</ref> | [[نیما جاویدی]] |} == خەڵاتەکان و نامزدکراوەکان == {| class="wikitable sortable plainrowheaders" |- ! scope="col" | خەڵات ! scope="col" | ساڵ ! scope="col" | پۆل ! scope="col" | کار نامزدکراو ! scope="col" | ئەنجام ! scope="col" class="unsortable" | س |- |فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی کورتە فیلمی نەهال |١٤٠٣ | rowspan="3" |باشترین فیلمی کورت | rowspan="3" |دوو ژیانی بەیانی |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=افشار |یەکەم=علی |ڕێکەوت=١٧ی تشرینی یەکەمی ٢٠٢٤|سەردێڕ=برگزیدگان بیستمین جشنواره فیلم نهال معرفی شدند {{!}} مجموعه رسانه ای صبا |ناونیشان=https://sabanews.ir/471307/%d8%a8%d8%b1%da%af%d8%b2%db%8c%d8%af%da%af%d8%a7%d9%86-%d8%a8%db%8c%d8%b3%d8%aa%d9%85%db%8c%d9%86-%d8%ac%d8%b4%d9%86%d9%88%d8%a7%d8%b1%d9%87-%d9%81%db%8c%d9%84%d9%85-%d9%86%d9%87%d8%a7%d9%84-%d9%85%d8%b9%d8%b1%d9%81%db%8c-%d8%b4%d8%af%d9%86%d8%af/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=مجموعه رسانه ای صبا – آخرین اخبار فرهنگ و هنر {{!}} سینما و تلویزیون |زمان=fa-IR}}</ref> |- |فێستیڤاڵی کورتە فیلمی ئەکبانک ئەستەنبوڵ |١٤٠٣ |{{مساوی|جایزه ویژه هیات داوران}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=١ی ئایاری ٢٠٢٤|سەردێڕ="Two Lives of Sepideh" Wins Special Jury Award at 20th Akbank Istanbul Film Festival » WDP |ناونیشان=https://whitedreamspictures.com/2024/05/01/two-lives-of-sepideh-wins-special-jury-award-at-20th-akbank-istanbul-film-festival/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|زمان=en-US}}</ref> |- |[[خەڵاتەکانی حافز]] |١٤٠٢ |{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=۱۱ی ۰۷ی ۱۴۰۲|سەردێڕ=بیست و دومین دوره جشن حافظ (سال ۱۴۰۲) - جشن حافظ |ناونیشان=https://www.hafezawards.com/22nd-hafez-awards-1402/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR}}</ref> |- ! scope="row" |فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی مۆسکۆ |١٣٩٨ |باشترین ئەکتەری ژن |''ساڵی دووەمی کۆلێژەکەم'' |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ= 'The Secret of a Leader' Wins Main Prize at Moscow Film Festival|ناونیشان=https://web.archive.org/web/20190429053410/https://www.hollywoodreporter.com/news/secret-a-leader-wins-best-film-at-moscow-film-festival-1204766}}</ref> |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDb name|10564716|سها نیاستی}} {{پۆلی کۆمنز|Soha Niasti}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٩٤]] dfa7syzvzxrs87648g5xeez9vakayhc 0 306144 1706354 1706301 2026-11-10T12:03:32Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706354 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ئەحمەد میھرانفەر|ناوی خۆماڵی=احمد مهران‌فر|وێنە=Ahmad Mehranfar at 34th Fajr.jpg|لێدوانی وێنە=مێهران فەر لە کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی بۆ فیلمی زازێب لە سی و چوارەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]، بەفرانباری ٢٠١٥|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١ی حوزەیرانی ١٩٧٥ (٥١ ساڵ)|نەتەوە=ئێرانی|پیشە=ئەکتەر}} '''ئەحمەد میھرانفەر''' (لەدایکبووی ٣١ی ئایاری ١٩٧٥ لە [[کاشان]]) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=جوان‌آنلاين |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=ارسطوي سري دوم را بيشتر دوست دارم |ناونیشان=https://www.javanonline.ir/fa/news/517369/%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%B7%D9%88%D9%8A-%D8%B3%D8%B1%D9%8A-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%8A%D8%B4%D8%AA%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=جوان‌آنلاين |بڵاوکەرەوە=جوان‌آنلاين |زمان=fa}}</ref> بەهۆی ڕۆڵگێڕانی کەسایەتیی ئارەستوو لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''پایتەخت'' (٢٠١٠–٢٠٢٦) ناوبانگی دەرکرد. بە ڕۆڵگێڕان لە ڕۆڵی بەهرام بە [[فارسیی ھەمەدانی|شێوەزاری هەمەدانی]] لە فیلمی ''تاکە کەسی'' گەیشتە ئاستێکی جیهانیی بەرز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=سینماتیکت |سەردێڕ=سینماتیکت - بزرگترین مرجع فروش بلیت سینما |ناونیشان=https://www.cinematicket.org/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=سینماتیکت |بڵاوکەرەوە=Cinematicket |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=بیوگرافی و عکسهای جدید احمد مهرانفر با همسر و پسرش |ناونیشان=https://namnak.com/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%B1.p1643 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٣ |[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]] |مورتەزا | [[نیما جاویدی]] |- |٢٠٠٩ |[[دەربارەی ئێلی]] |مەنوچەهر | [[ئەسغەر فەرھادی]] |} == سەرچاوە == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] <references /> [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] cby96sy18zkvqmvhlsi7iiufek48t58 1706478 1706354 2026-11-10T16:06:01Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Ahmad Mehranfar}} 1706478 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ئەحمەد میھرانفەر|ناوی خۆماڵی=احمد مهران‌فر|وێنە=Ahmad Mehranfar at 34th Fajr.jpg|لێدوانی وێنە=مێهران فەر لە کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی بۆ فیلمی زازێب لە سی و چوارەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]، بەفرانباری ٢٠١٥|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١ی حوزەیرانی ١٩٧٥ (٥١ ساڵ)|نەتەوە=ئێرانی|پیشە=ئەکتەر}} '''ئەحمەد میھرانفەر''' (لەدایکبووی ٣١ی ئایاری ١٩٧٥ لە [[کاشان]]) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=جوان‌آنلاين |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=ارسطوي سري دوم را بيشتر دوست دارم |ناونیشان=https://www.javanonline.ir/fa/news/517369/%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%B7%D9%88%D9%8A-%D8%B3%D8%B1%D9%8A-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%8A%D8%B4%D8%AA%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=جوان‌آنلاين |بڵاوکەرەوە=جوان‌آنلاين |زمان=fa}}</ref> بەهۆی ڕۆڵگێڕانی کەسایەتیی ئارەستوو لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''پایتەخت'' (٢٠١٠–٢٠٢٦) ناوبانگی دەرکرد. بە ڕۆڵگێڕان لە ڕۆڵی بەهرام بە [[فارسیی ھەمەدانی|شێوەزاری هەمەدانی]] لە فیلمی ''تاکە کەسی'' گەیشتە ئاستێکی جیهانیی بەرز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=سینماتیکت |سەردێڕ=سینماتیکت - بزرگترین مرجع فروش بلیت سینما |ناونیشان=https://www.cinematicket.org/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=سینماتیکت |بڵاوکەرەوە=Cinematicket |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=بیوگرافی و عکسهای جدید احمد مهرانفر با همسر و پسرش |ناونیشان=https://namnak.com/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%B1.p1643 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٣ |[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]] |مورتەزا | [[نیما جاویدی]] |- |٢٠٠٩ |[[دەربارەی ئێلی]] |مەنوچەهر | [[ئەسغەر فەرھادی]] |} == سەرچاوە == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Ahmad Mehranfar}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] pna7hkvm7ef3zycvs5u3lx49jys62lg 1706524 1706478 2026-11-10T17:01:32Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]] و [[دەروازە:ئێران|ئێران]] 1706524 wikitext text/x-wiki {{زانیاریدانی کەسایەتی|ناو=ئەحمەد میھرانفەر|ناوی خۆماڵی=احمد مهران‌فر|وێنە=Ahmad Mehranfar at 34th Fajr.jpg|لێدوانی وێنە=مێهران فەر لە کۆنگرەی ڕۆژنامەوانی بۆ فیلمی زازێب لە سی و چوارەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]]، بەفرانباری ٢٠١٥|ڕێکەوتی لەدایکبوون=١ی حوزەیرانی ١٩٧٥ (٥١ ساڵ)|نەتەوە=ئێرانی|پیشە=ئەکتەر}} '''ئەحمەد میھرانفەر''' (لەدایکبووی ٣١ی ئایاری ١٩٧٥ لە [[کاشان]]) ئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]].<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=جوان‌آنلاين |ڕێکەوت=١٧ی ئازاری ٢٠١٣|سەردێڕ=ارسطوي سري دوم را بيشتر دوست دارم |ناونیشان=https://www.javanonline.ir/fa/news/517369/%D8%A7%D8%B1%D8%B3%D8%B7%D9%88%D9%8A-%D8%B3%D8%B1%D9%8A-%D8%AF%D9%88%D9%85-%D8%B1%D8%A7-%D8%A8%D9%8A%D8%B4%D8%AA%D8%B1-%D8%AF%D9%88%D8%B3%D8%AA-%D8%AF%D8%A7%D8%B1%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=جوان‌آنلاين |بڵاوکەرەوە=جوان‌آنلاين |زمان=fa}}</ref> بەهۆی ڕۆڵگێڕانی کەسایەتیی ئارەستوو لە زنجیرەی تەلەڤیزیۆنیی ''پایتەخت'' (٢٠١٠–٢٠٢٦) ناوبانگی دەرکرد. بە ڕۆڵگێڕان لە ڕۆڵی بەهرام بە [[فارسیی ھەمەدانی|شێوەزاری هەمەدانی]] لە فیلمی ''تاکە کەسی'' گەیشتە ئاستێکی جیهانیی بەرز.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=سینماتیکت |سەردێڕ=سینماتیکت - بزرگترین مرجع فروش بلیت سینما |ناونیشان=https://www.cinematicket.org/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=سینماتیکت |بڵاوکەرەوە=Cinematicket |زمان=fa}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٨ی ئایاری ٢٠٢٢|سەردێڕ=بیوگرافی و عکسهای جدید احمد مهرانفر با همسر و پسرش |ناونیشان=https://namnak.com/%D8%A7%D8%AD%D9%85%D8%AF-%D9%85%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%86%D9%81%D8%B1.p1643 |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+فیلم !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠٢٣ |[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]] |مورتەزا | [[نیما جاویدی]] |- |٢٠٠٩ |[[دەربارەی ئێلی]] |مەنوچەهر | [[ئەسغەر فەرھادی]] |} == سەرچاوە == <references /> {{پۆلی کۆمنز|Ahmad Mehranfar}} {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٧٥]] [[پۆل:دەرچووانی زانکۆی تاران]] 68m5iiwirwka5vxuzpqlkm5o2s79i48 0 306145 1706355 1706300 2026-11-10T12:03:52Z AramBot 39807 بۆت: بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706355 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=Hooman Barghnavard (cropped).jpg|image_size=|caption=بەرقنەوەرد لە ساڵی ٢٠٢٥|native_name=ھومەن بەرق‌ نورد|native_name_lang=Fa|birth_date={{birth date and age|df=yes|1969|12|26}}|birth_place=تاران، ئێران|occupation=ئەکتەر|height=|years_active=١٩٩٠–تا ئێستا|website=[https://m.imdb.com/name/nm4983775/ پڕۆفایلی IMDb]}} '''ھومەن بەرق‌ نورد''' (لەدایکبووی ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٩)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} YJC |سەردێڕ=گپ شبانه با هنرمندی که كلاس بازيگري نرفته است |ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/4115094/%DA%AF%D9%BE-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%83%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%DA%AF%D8%B1%D9%8A-%D9%86%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20250612035108/https://www.yjc.ir/fa/news/4115094/%DA%AF%D9%BE-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%83%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%DA%AF%D8%B1%D9%8A-%D9%86%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} YJC |زمان=fa-IR}}</ref> ئەکتەرێکی ئێرانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=هومن برق نورد |ناونیشان=http://www.jjtvn.ir/display_full.aspx?data_id=28923 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121106091459/http://www.jjtvn.ir/display_full.aspx?data_id=28923 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.jjtvn.ir}}</ref> بۆ ڕۆڵگێڕان لە زنجیرەی [[دز و پۆلیس (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|''دز و پۆلیس'' (٢٠١٢)]] کاندیدی [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] بۆ باشترین ئەکتەری پیاوی کۆمیدیی تەلەڤیزیۆنی بوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=۱۴ی ۱۲ی ۱۴۰۰|سەردێڕ=چهاردهمین دوره جشن حافظ (سال ۱۳۹۳) - جشن حافظ |ناونیشان=https://www.hafezawards.com/14th-hafez-awards-1393/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR}}</ref> و بۆ فیلمی ''سینەما مەتڕۆپۆل'' (٢٠٢٤) دبلۆمی فەخری فێستیڤاڵی فیلمی فەجر باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پشتگیری پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] وەگرت. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌هێنەر |- | ٢٠١٥ |[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەهرزاد]] |عەقید خوسرەو تەیموری | rowspan="2" |[[حەسەن فەتحی]] |- |٢٠٢٢ |[[جەیران (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جەیران]] |شازادە بەسیر |- |٢٠٢٣ |[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]] |سەمەدیان |[[نیما جاویدی]] |} {| class="wikitable" |+تەلەفیزیۆن !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠١٢ |''[[دز و پۆلیس (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دز و پۆلیس]]'' |داود |سەعید ئاقاخانی |} == سەرچاوەکان == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|4983775}} [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] 9lq0p9g9u4yh604r3592kvmg5tttmne 1706476 1706355 2026-11-10T16:05:41Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Hooman Barghnavard}} 1706476 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|image=Hooman Barghnavard (cropped).jpg|image_size=|caption=بەرقنەوەرد لە ساڵی ٢٠٢٥|native_name=ھومەن بەرق‌ نورد|native_name_lang=Fa|birth_date={{birth date and age|df=yes|1969|12|26}}|birth_place=تاران، ئێران|occupation=ئەکتەر|height=|years_active=١٩٩٠–تا ئێستا|website=[https://m.imdb.com/name/nm4983775/ پڕۆفایلی IMDb]}} '''ھومەن بەرق‌ نورد''' (لەدایکبووی ٢٦ی کانوونی یەکەمی ١٩٦٩)<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |دوایین=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} YJC |سەردێڕ=گپ شبانه با هنرمندی که كلاس بازيگري نرفته است |ناونیشان=https://www.yjc.ir/fa/news/4115094/%DA%AF%D9%BE-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%83%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%DA%AF%D8%B1%D9%8A-%D9%86%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20250612035108/https://www.yjc.ir/fa/news/4115094/%DA%AF%D9%BE-%D8%B4%D8%A8%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%A8%D8%A7-%D9%87%D9%86%D8%B1%D9%85%D9%86%D8%AF%DB%8C-%DA%A9%D9%87-%D9%83%D9%84%D8%A7%D8%B3-%D8%A8%D8%A7%D8%B2%D9%8A%DA%AF%D8%B1%D9%8A-%D9%86%D8%B1%D9%81%D8%AA%D9%87-%D8%A7%D8%B3%D8%AA |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=١٢ی حوزەیرانی ٢٠٢٥|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=باشگاه خبرنگاران جوان {{!}} آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} YJC |زمان=fa-IR}}</ref> ئەکتەرێکی ئێرانییە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=هومن برق نورد |ناونیشان=http://www.jjtvn.ir/display_full.aspx?data_id=28923 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20121106091459/http://www.jjtvn.ir/display_full.aspx?data_id=28923 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٦ی تشرینی دووەمی ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|وێبگە=www.jjtvn.ir}}</ref> بۆ ڕۆڵگێڕان لە زنجیرەی [[دز و پۆلیس (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|''دز و پۆلیس'' (٢٠١٢)]] کاندیدی [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] بۆ باشترین ئەکتەری پیاوی کۆمیدیی تەلەڤیزیۆنی بوو<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=۱۴ی ۱۲ی ۱۴۰۰|سەردێڕ=چهاردهمین دوره جشن حافظ (سال ۱۳۹۳) - جشن حافظ |ناونیشان=https://www.hafezawards.com/14th-hafez-awards-1393/ |ڕێکەوتی سەردان=١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦|زمان=fa-IR}}</ref> و بۆ فیلمی ''سینەما مەتڕۆپۆل'' (٢٠٢٤) دبلۆمی فەخری فێستیڤاڵی فیلمی فەجر باشترین ئەکتەری ڕۆڵی پشتگیری پیاو لە [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] وەگرت. == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable" |+زنجیرە !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌هێنەر |- | ٢٠١٥ |[[شەھرەزاد (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|شەهرزاد]] |عەقید خوسرەو تەیموری | rowspan="2" |[[حەسەن فەتحی]] |- |٢٠٢٢ |[[جەیران (زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی)|جەیران]] |شازادە بەسیر |- |٢٠٢٣ |[[ئەکتەر (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|ئەکتەر]] |سەمەدیان |[[نیما جاویدی]] |} {| class="wikitable" |+تەلەفیزیۆن !ساڵ !ناو !ڕۆڵ !دەر‌ینەر |- |٢٠١٢ |''[[دز و پۆلیس (زنجیرەی تەلەفیزیۆنی)|دز و پۆلیس]]'' |داود |سەعید ئاقاخانی |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb name|4983775}} {{پۆلی کۆمنز|Hooman Barghnavard}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوەکانی تەلەڤیزیۆنی ئێرانی]] [[پۆل:ئەکتەرە پیاوە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٩]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٦٠]] mvm1wd4qijwztzko9oisn9lsdj9qc7e 0 306146 1706356 1706290 2026-11-10T12:04:12Z AramBot 39807 بۆت: ناوی پارامەترە کۆنەکان نوێ کرایەوە؛ بەکوردیکردنی شێوازی ڕێکەوتەکان؛ زیادکردنی سەردێڕی ون؛ چاکسازیی ژمارەکان (بە بەکارھێنانی [[وپ:نپس]]) 1706356 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|image=Jatayu Attacks Ravana to Save Sita and Shatters his Chariot - early 18th-century.jpg|alt=جاتایو|caption=تابلۆیەک کە جاتایو هێرش دەکاتە سەر [[راڤانا]] بۆ ڕزگارکردنی [[سیتا]] و شکاندنی گالیسکەکەی، سەرەتای سەدەی ١٨|type=هیندوو|texts=[[رامەیانا]]|father=ئەرونا|siblings=|mother=شیینی}} '''جاتایو''' ( {{Langx|sa|जटायु}} , IAST ) نیوە خوداوەندێکە لە داستانی [[ھیندوویزم|هیندۆسی]] ''[[ڕامایانا]]'' کە شێوەی داڵ/ سیسارکێکی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gopinath|یەکەم=Mohan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rFTlEAAAQBAJ&pg=PR46|سەردێڕ=Tracing the Literary and Symbolic Significance of the Messenger through History|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Cambridge Scholars Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٥٢٧٥-٥٦١٣-٣|پەڕەکان=٤٦|زمان=en}}</ref> کوڕە بچووکەکەی ئارونا و شیینی بوو، برای سامپاتی و کوڕەزای گارودا بوو. هەروەها هاوڕێیەکی کۆن و کۆنی پاشا داشاراتا بوو کە باوکی ڕاما بوو. == ئەفسانە == === شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا === ''ئارانیا-کاندای'' ''[[ڕامایانا]]'' باس لەوە دەکات کە جاتایو "پاشای داڵەکان" ( ''gṛdhrarāja'' ) بوو. بەپێی داستانەکە، کاتێک ڕاڤانا [[سیتا]] دەڕفێنێت، جاتایو هەوڵیداوە سیتا ڕزگار بکات. جاتایو بە ئازایەتی لەگەڵ ڕاڤانا شەڕی کرد، بەڵام بەهۆی ئەوەی جاتایو زۆر پیر بوو، ڕاڤانا بە ماوەیەکی کەم شکستی پێهێنا و باڵەکانی بڕی و جاتایو لە ئاسمانەوە کەوتە سەر زەوی. ڕاما و لاکشمانا لەکاتێکدا بەدوای سیتادا دەگەڕان، بەڕێکەوت تووشی جاتایۆی لێدراو و مردوو بوون، کە لە شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا ئاگاداریان کردنەوە و پێی ڕاگەیاندن کە ڕاڤانا بەرەو باشوور ڕۆشتووە. پاشان جاتایو بەهۆی برینەکانیەوە گیانی لەدەستدا و ڕاما دوا ڕێوڕەسمی پرسەکەی ئەنجامدا.<ref name="epic">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=K.V.|یەکەم=Raman|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EVnK3q48dL0C&dq=veeraraghava+perumal+temple&pg=PA86|سەردێڕ=Indian Epic Values: Rāmāyaṇa and Its Impact: Proceedings of the 8th International Rāmāyaạ Conference|دوایین٢=T.|یەکەم٢=Padmaja|بڵاوکەرەوە=Peeters Publishers|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨٩٠٦٨٣١٧٠١٥|پەڕە=٨٦|ref=K.V.}}</ref><ref name="census">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=C.|یەکەم=Chandramouli|سەردێڕ=Temples of Tamil Nadu Kancheepuram District|بڵاوکەرەوە=Directorate of Census Operations, Tamil Nadu|ساڵ=٢٠٠٣}}</ref> == ڕێزلێنان == [[File:Jatayu_Earth_Centre.jpg|وێنۆک| پەیکەری جاتایۆ لە پارکە سروشتییەکەی جاتایۆ]] * بەپێی [[فۆلکلۆر|زانیارییە]] ناوخۆییەکانی کیرالا، پێدەچێت جاتایو لە چادایمانگالام لە ناوچەی کۆلام لە [[کێرالا|کیرالا]] کەوتبێتە سەر بەردەکان دوای ئەوەی باڵەکانی لەلایەن ڕاڤانا بڕدرا. دەوترێت ناوی "چادایمانگالام" لە "جاتایو-مانگالام"ەوە وەرگیراوە. پارکە سروشتییەکەی زەوی جاتایو لە چادایمانگالام، پانییەکەی {{Convert|61|m|ft}}، پەیکەری جاتایو کە وەک گەورەترین پەیکەری باڵندە لە جیهاندا دەناسرێتەوە.<ref name="quint">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.thequint.com/hotwire-text/kerala-tourism-to-unveil-world-s-largest-bird-sculpture|سەردێڕ=Kerala tourism to unveil world's largest bird sculpture |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> * هەروەها لێپاکشی لە [[ئاندرە پرەدێش]] دەگەڕێتەوە بۆ ئەو شوێنەی کە جاتایو دوای برینداربوونی لەلایەن ڕاڤانا کەوتە خوارەوە. دەوترێت ڕاما فەرمانی بە باڵندەکە کردووە هەڵبستێت، و دەڵێت ''Le Pakshi'' (بە واتای وشەیی: "هەستەوە، باڵندە" بە [[زمانی تێلووگوو|زمانی تیلوگو]] )، هەربۆیە ناوی گوندەکە لێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://bangaloremirror.indiatimes.com/igatpuri-a-serene-getaway/articleshow/22038400.cms|سەردێڕ=Igatpuri a serene getaway |ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Bangalore Mirror}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.lepakshitemple.com/index.php?option=com_content&view=article&id=52&Itemid=27|سەردێڕ=河北沃尔旺食品饮料有限公司 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120328103155/http://www.lepakshitemple.com/index.php?option=com_content&view=article&id=52&Itemid=27 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> * هەروەها پەرستگای Thirupullabhoothangudi لە Pullabhoothangudi لە [[تامیل نادو]] وەک دوا شوێنی ژیانی جاتایو وێنا دەکرێ.<ref name="R">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=R.|یەکەم=Dr. Vijayalakshmy|ناونیشان=https://archive.org/details/dli.jZY9lup2kZl6TuXGlZQdjZY2lZpy.TVA_BOK_0006115|سەردێڕ=An introduction to religion and Philosophy - Tévarám and Tivviyappirapantam|بڵاوکەرەوە=International Institute of Tamil Studies|ساڵ=٢٠٠١|edition=1st|شوێن=Chennai|پەڕەکان=٥٣٠–١|ref=R.}}</ref> * == نەخش و تابلۆکان == <gallery> File:Ravana_fighting_with_Jatayu.jpg|alt=A painting of Ravana fighting Jatayu| تابلۆیەکی ڕاڤانا کە شەڕی جاتایو دەکات File:Jatayu_fights_Ravana.jpg|alt=A painting of Jatayu fighting Ravana (c.1605)| تابلۆیەکی جاتایو کە شەڕی ڕاڤانا دەکات (نزیکەی ١٦٠٥) File:Ramayana_Ballet_-_Jatayu_fighting_Ravana,_Pentas_Ramajana,_p20.jpg|alt=Ramayana Ballet - Jatayu fighting Ravana (Yogyakarta, Indonesia)| بالێی ڕامایانا - جاتایو شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا ( یۆگیاکارتا, [[ئیندۆنیزیا|ئەندەنوسیا]] ) File:Jatayu_Confronting_Ravana_to_Save_Sita.jpg|alt=A painting of Jatayu confronting Ravana to save Sita (c.1740-50)| تابلۆیەکی جاتایو کە ڕووبەڕووی ڕاڤانا دەبێتەوە بۆ ڕزگارکردنی سیتا (نزیکەی ١٧٤٠-٥٠) File:TARA-BHAGWAN_ravana_kill_jatayu.jpg|alt=Ravana kills Jatayu| ڕاڤانا جاتایو دەکوژێت </gallery> == سەرچاوەکان == [[پۆل:باڵندە ڕاوکەرە میتۆلۆژییەکان]] q414btaftj9ulysdhlz5hn5iqc2cjf5 1706423 1706356 2026-11-10T15:00:58Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی داڕێژەی بەجێماوی {{[[داڕێژە:سەرچاوەکان|سەرچاوەکان]]}} 1706423 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|image=Jatayu Attacks Ravana to Save Sita and Shatters his Chariot - early 18th-century.jpg|alt=جاتایو|caption=تابلۆیەک کە جاتایو هێرش دەکاتە سەر [[راڤانا]] بۆ ڕزگارکردنی [[سیتا]] و شکاندنی گالیسکەکەی، سەرەتای سەدەی ١٨|type=هیندوو|texts=[[رامەیانا]]|father=ئەرونا|siblings=|mother=شیینی}} '''جاتایو''' ( {{Langx|sa|जटायु}} , IAST ) نیوە خوداوەندێکە لە داستانی [[ھیندوویزم|هیندۆسی]] ''[[ڕامایانا]]'' کە شێوەی داڵ/ سیسارکێکی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gopinath|یەکەم=Mohan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rFTlEAAAQBAJ&pg=PR46|سەردێڕ=Tracing the Literary and Symbolic Significance of the Messenger through History|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Cambridge Scholars Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٥٢٧٥-٥٦١٣-٣|پەڕەکان=٤٦|زمان=en}}</ref> کوڕە بچووکەکەی ئارونا و شیینی بوو، برای سامپاتی و کوڕەزای گارودا بوو. هەروەها هاوڕێیەکی کۆن و کۆنی پاشا داشاراتا بوو کە باوکی ڕاما بوو. == ئەفسانە == === شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا === ''ئارانیا-کاندای'' ''[[ڕامایانا]]'' باس لەوە دەکات کە جاتایو "پاشای داڵەکان" ( ''gṛdhrarāja'' ) بوو. بەپێی داستانەکە، کاتێک ڕاڤانا [[سیتا]] دەڕفێنێت، جاتایو هەوڵیداوە سیتا ڕزگار بکات. جاتایو بە ئازایەتی لەگەڵ ڕاڤانا شەڕی کرد، بەڵام بەهۆی ئەوەی جاتایو زۆر پیر بوو، ڕاڤانا بە ماوەیەکی کەم شکستی پێهێنا و باڵەکانی بڕی و جاتایو لە ئاسمانەوە کەوتە سەر زەوی. ڕاما و لاکشمانا لەکاتێکدا بەدوای سیتادا دەگەڕان، بەڕێکەوت تووشی جاتایۆی لێدراو و مردوو بوون، کە لە شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا ئاگاداریان کردنەوە و پێی ڕاگەیاندن کە ڕاڤانا بەرەو باشوور ڕۆشتووە. پاشان جاتایو بەهۆی برینەکانیەوە گیانی لەدەستدا و ڕاما دوا ڕێوڕەسمی پرسەکەی ئەنجامدا.<ref name="epic">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=K.V.|یەکەم=Raman|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EVnK3q48dL0C&dq=veeraraghava+perumal+temple&pg=PA86|سەردێڕ=Indian Epic Values: Rāmāyaṇa and Its Impact: Proceedings of the 8th International Rāmāyaạ Conference|دوایین٢=T.|یەکەم٢=Padmaja|بڵاوکەرەوە=Peeters Publishers|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨٩٠٦٨٣١٧٠١٥|پەڕە=٨٦|ref=K.V.}}</ref><ref name="census">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=C.|یەکەم=Chandramouli|سەردێڕ=Temples of Tamil Nadu Kancheepuram District|بڵاوکەرەوە=Directorate of Census Operations, Tamil Nadu|ساڵ=٢٠٠٣}}</ref> == ڕێزلێنان == [[File:Jatayu_Earth_Centre.jpg|وێنۆک| پەیکەری جاتایۆ لە پارکە سروشتییەکەی جاتایۆ]] * بەپێی [[فۆلکلۆر|زانیارییە]] ناوخۆییەکانی کیرالا، پێدەچێت جاتایو لە چادایمانگالام لە ناوچەی کۆلام لە [[کێرالا|کیرالا]] کەوتبێتە سەر بەردەکان دوای ئەوەی باڵەکانی لەلایەن ڕاڤانا بڕدرا. دەوترێت ناوی "چادایمانگالام" لە "جاتایو-مانگالام"ەوە وەرگیراوە. پارکە سروشتییەکەی زەوی جاتایو لە چادایمانگالام، پانییەکەی {{Convert|61|m|ft}}، پەیکەری جاتایو کە وەک گەورەترین پەیکەری باڵندە لە جیهاندا دەناسرێتەوە.<ref name="quint">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.thequint.com/hotwire-text/kerala-tourism-to-unveil-world-s-largest-bird-sculpture|سەردێڕ=Kerala tourism to unveil world's largest bird sculpture |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> * هەروەها لێپاکشی لە [[ئاندرە پرەدێش]] دەگەڕێتەوە بۆ ئەو شوێنەی کە جاتایو دوای برینداربوونی لەلایەن ڕاڤانا کەوتە خوارەوە. دەوترێت ڕاما فەرمانی بە باڵندەکە کردووە هەڵبستێت، و دەڵێت ''Le Pakshi'' (بە واتای وشەیی: "هەستەوە، باڵندە" بە [[زمانی تێلووگوو|زمانی تیلوگو]] )، هەربۆیە ناوی گوندەکە لێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://bangaloremirror.indiatimes.com/igatpuri-a-serene-getaway/articleshow/22038400.cms|سەردێڕ=Igatpuri a serene getaway |ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Bangalore Mirror}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.lepakshitemple.com/index.php?option=com_content&view=article&id=52&Itemid=27|سەردێڕ=河北沃尔旺食品饮料有限公司 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120328103155/http://www.lepakshitemple.com/index.php?option=com_content&view=article&id=52&Itemid=27 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> * هەروەها پەرستگای Thirupullabhoothangudi لە Pullabhoothangudi لە [[تامیل نادو]] وەک دوا شوێنی ژیانی جاتایو وێنا دەکرێ.<ref name="R">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=R.|یەکەم=Dr. Vijayalakshmy|ناونیشان=https://archive.org/details/dli.jZY9lup2kZl6TuXGlZQdjZY2lZpy.TVA_BOK_0006115|سەردێڕ=An introduction to religion and Philosophy - Tévarám and Tivviyappirapantam|بڵاوکەرەوە=International Institute of Tamil Studies|ساڵ=٢٠٠١|edition=1st|شوێن=Chennai|پەڕەکان=٥٣٠–١|ref=R.}}</ref> * == نەخش و تابلۆکان == <gallery> File:Ravana_fighting_with_Jatayu.jpg|alt=A painting of Ravana fighting Jatayu| تابلۆیەکی ڕاڤانا کە شەڕی جاتایو دەکات File:Jatayu_fights_Ravana.jpg|alt=A painting of Jatayu fighting Ravana (c.1605)| تابلۆیەکی جاتایو کە شەڕی ڕاڤانا دەکات (نزیکەی ١٦٠٥) File:Ramayana_Ballet_-_Jatayu_fighting_Ravana,_Pentas_Ramajana,_p20.jpg|alt=Ramayana Ballet - Jatayu fighting Ravana (Yogyakarta, Indonesia)| بالێی ڕامایانا - جاتایو شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا ( یۆگیاکارتا, [[ئیندۆنیزیا|ئەندەنوسیا]] ) File:Jatayu_Confronting_Ravana_to_Save_Sita.jpg|alt=A painting of Jatayu confronting Ravana to save Sita (c.1740-50)| تابلۆیەکی جاتایو کە ڕووبەڕووی ڕاڤانا دەبێتەوە بۆ ڕزگارکردنی سیتا (نزیکەی ١٧٤٠-٥٠) File:TARA-BHAGWAN_ravana_kill_jatayu.jpg|alt=Ravana kills Jatayu| ڕاڤانا جاتایو دەکوژێت </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} [[پۆل:باڵندە ڕاوکەرە میتۆلۆژییەکان]] 0qjh3z2pjduuwad3g4swalegrul50bw 1706474 1706423 2026-11-10T16:04:18Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی {{پۆلی کۆمنز|Jatayu}} 1706474 wikitext text/x-wiki {{Infobox deity|image=Jatayu Attacks Ravana to Save Sita and Shatters his Chariot - early 18th-century.jpg|alt=جاتایو|caption=تابلۆیەک کە جاتایو هێرش دەکاتە سەر [[راڤانا]] بۆ ڕزگارکردنی [[سیتا]] و شکاندنی گالیسکەکەی، سەرەتای سەدەی ١٨|type=هیندوو|texts=[[رامەیانا]]|father=ئەرونا|siblings=|mother=شیینی}} '''جاتایو''' ( {{Langx|sa|जटायु}} , IAST ) نیوە خوداوەندێکە لە داستانی [[ھیندوویزم|هیندۆسی]] ''[[ڕامایانا]]'' کە شێوەی داڵ/ سیسارکێکی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gopinath|یەکەم=Mohan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rFTlEAAAQBAJ&pg=PR46|سەردێڕ=Tracing the Literary and Symbolic Significance of the Messenger through History|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Cambridge Scholars Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٥٢٧٥-٥٦١٣-٣|پەڕەکان=٤٦|زمان=en}}</ref> کوڕە بچووکەکەی ئارونا و شیینی بوو، برای سامپاتی و کوڕەزای گارودا بوو. هەروەها هاوڕێیەکی کۆن و کۆنی پاشا داشاراتا بوو کە باوکی ڕاما بوو. == ئەفسانە == === شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا === ''ئارانیا-کاندای'' ''[[ڕامایانا]]'' باس لەوە دەکات کە جاتایو "پاشای داڵەکان" ( ''gṛdhrarāja'' ) بوو. بەپێی داستانەکە، کاتێک ڕاڤانا [[سیتا]] دەڕفێنێت، جاتایو هەوڵیداوە سیتا ڕزگار بکات. جاتایو بە ئازایەتی لەگەڵ ڕاڤانا شەڕی کرد، بەڵام بەهۆی ئەوەی جاتایو زۆر پیر بوو، ڕاڤانا بە ماوەیەکی کەم شکستی پێهێنا و باڵەکانی بڕی و جاتایو لە ئاسمانەوە کەوتە سەر زەوی. ڕاما و لاکشمانا لەکاتێکدا بەدوای سیتادا دەگەڕان، بەڕێکەوت تووشی جاتایۆی لێدراو و مردوو بوون، کە لە شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا ئاگاداریان کردنەوە و پێی ڕاگەیاندن کە ڕاڤانا بەرەو باشوور ڕۆشتووە. پاشان جاتایو بەهۆی برینەکانیەوە گیانی لەدەستدا و ڕاما دوا ڕێوڕەسمی پرسەکەی ئەنجامدا.<ref name="epic">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=K.V.|یەکەم=Raman|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EVnK3q48dL0C&dq=veeraraghava+perumal+temple&pg=PA86|سەردێڕ=Indian Epic Values: Rāmāyaṇa and Its Impact: Proceedings of the 8th International Rāmāyaạ Conference|دوایین٢=T.|یەکەم٢=Padmaja|بڵاوکەرەوە=Peeters Publishers|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨٩٠٦٨٣١٧٠١٥|پەڕە=٨٦|ref=K.V.}}</ref><ref name="census">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=C.|یەکەم=Chandramouli|سەردێڕ=Temples of Tamil Nadu Kancheepuram District|بڵاوکەرەوە=Directorate of Census Operations, Tamil Nadu|ساڵ=٢٠٠٣}}</ref> == ڕێزلێنان == [[File:Jatayu_Earth_Centre.jpg|وێنۆک| پەیکەری جاتایۆ لە پارکە سروشتییەکەی جاتایۆ]] * بەپێی [[فۆلکلۆر|زانیارییە]] ناوخۆییەکانی کیرالا، پێدەچێت جاتایو لە چادایمانگالام لە ناوچەی کۆلام لە [[کێرالا|کیرالا]] کەوتبێتە سەر بەردەکان دوای ئەوەی باڵەکانی لەلایەن ڕاڤانا بڕدرا. دەوترێت ناوی "چادایمانگالام" لە "جاتایو-مانگالام"ەوە وەرگیراوە. پارکە سروشتییەکەی زەوی جاتایو لە چادایمانگالام، پانییەکەی {{Convert|61|m|ft}}، پەیکەری جاتایو کە وەک گەورەترین پەیکەری باڵندە لە جیهاندا دەناسرێتەوە.<ref name="quint">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.thequint.com/hotwire-text/kerala-tourism-to-unveil-world-s-largest-bird-sculpture|سەردێڕ=Kerala tourism to unveil world's largest bird sculpture |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> * هەروەها لێپاکشی لە [[ئاندرە پرەدێش]] دەگەڕێتەوە بۆ ئەو شوێنەی کە جاتایو دوای برینداربوونی لەلایەن ڕاڤانا کەوتە خوارەوە. دەوترێت ڕاما فەرمانی بە باڵندەکە کردووە هەڵبستێت، و دەڵێت ''Le Pakshi'' (بە واتای وشەیی: "هەستەوە، باڵندە" بە [[زمانی تێلووگوو|زمانی تیلوگو]] )، هەربۆیە ناوی گوندەکە لێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://bangaloremirror.indiatimes.com/igatpuri-a-serene-getaway/articleshow/22038400.cms|سەردێڕ=Igatpuri a serene getaway |ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Bangalore Mirror}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.lepakshitemple.com/index.php?option=com_content&view=article&id=52&Itemid=27|سەردێڕ=河北沃尔旺食品饮料有限公司 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120328103155/http://www.lepakshitemple.com/index.php?option=com_content&view=article&id=52&Itemid=27 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> * هەروەها پەرستگای Thirupullabhoothangudi لە Pullabhoothangudi لە [[تامیل نادو]] وەک دوا شوێنی ژیانی جاتایو وێنا دەکرێ.<ref name="R">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=R.|یەکەم=Dr. Vijayalakshmy|ناونیشان=https://archive.org/details/dli.jZY9lup2kZl6TuXGlZQdjZY2lZpy.TVA_BOK_0006115|سەردێڕ=An introduction to religion and Philosophy - Tévarám and Tivviyappirapantam|بڵاوکەرەوە=International Institute of Tamil Studies|ساڵ=٢٠٠١|edition=1st|شوێن=Chennai|پەڕەکان=٥٣٠–١|ref=R.}}</ref> * == نەخش و تابلۆکان == <gallery> File:Ravana_fighting_with_Jatayu.jpg|alt=A painting of Ravana fighting Jatayu| تابلۆیەکی ڕاڤانا کە شەڕی جاتایو دەکات File:Jatayu_fights_Ravana.jpg|alt=A painting of Jatayu fighting Ravana (c.1605)| تابلۆیەکی جاتایو کە شەڕی ڕاڤانا دەکات (نزیکەی ١٦٠٥) File:Ramayana_Ballet_-_Jatayu_fighting_Ravana,_Pentas_Ramajana,_p20.jpg|alt=Ramayana Ballet - Jatayu fighting Ravana (Yogyakarta, Indonesia)| بالێی ڕامایانا - جاتایو شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا ( یۆگیاکارتا, [[ئیندۆنیزیا|ئەندەنوسیا]] ) File:Jatayu_Confronting_Ravana_to_Save_Sita.jpg|alt=A painting of Jatayu confronting Ravana to save Sita (c.1740-50)| تابلۆیەکی جاتایو کە ڕووبەڕووی ڕاڤانا دەبێتەوە بۆ ڕزگارکردنی سیتا (نزیکەی ١٧٤٠-٥٠) File:TARA-BHAGWAN_ravana_kill_jatayu.jpg|alt=Ravana kills Jatayu| ڕاڤانا جاتایو دەکوژێت </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Jatayu}} [[پۆل:باڵندە ڕاوکەرە میتۆلۆژییەکان]] 94gaiem37ilx22ph5q1aphi56f1g809 1706620 1706474 2026-11-10T20:03:25Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی تاگی {{[[داڕێژە:ھەتیو|ھەتیو]]}} 1706620 wikitext text/x-wiki {{ھەتیو|ڕێکەوت=تشرینی دووەمی ٢٠٢٦}} {{Infobox deity|image=Jatayu Attacks Ravana to Save Sita and Shatters his Chariot - early 18th-century.jpg|alt=جاتایو|caption=تابلۆیەک کە جاتایو هێرش دەکاتە سەر [[راڤانا]] بۆ ڕزگارکردنی [[سیتا]] و شکاندنی گالیسکەکەی، سەرەتای سەدەی ١٨|type=هیندوو|texts=[[رامەیانا]]|father=ئەرونا|siblings=|mother=شیینی}} '''جاتایو''' ( {{Langx|sa|जटायु}} , IAST ) نیوە خوداوەندێکە لە داستانی [[ھیندوویزم|هیندۆسی]] ''[[ڕامایانا]]'' کە شێوەی داڵ/ سیسارکێکی هەیە.<ref>{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=Gopinath|یەکەم=Mohan|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=rFTlEAAAQBAJ&pg=PR46|سەردێڕ=Tracing the Literary and Symbolic Significance of the Messenger through History|ڕێکەوت=٢٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٣|بڵاوکەرەوە=Cambridge Scholars Publishing|ژپنک=٩٧٨-١-٥٢٧٥-٥٦١٣-٣|پەڕەکان=٤٦|زمان=en}}</ref> کوڕە بچووکەکەی ئارونا و شیینی بوو، برای سامپاتی و کوڕەزای گارودا بوو. هەروەها هاوڕێیەکی کۆن و کۆنی پاشا داشاراتا بوو کە باوکی ڕاما بوو. == ئەفسانە == === شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا === ''ئارانیا-کاندای'' ''[[ڕامایانا]]'' باس لەوە دەکات کە جاتایو "پاشای داڵەکان" ( ''gṛdhrarāja'' ) بوو. بەپێی داستانەکە، کاتێک ڕاڤانا [[سیتا]] دەڕفێنێت، جاتایو هەوڵیداوە سیتا ڕزگار بکات. جاتایو بە ئازایەتی لەگەڵ ڕاڤانا شەڕی کرد، بەڵام بەهۆی ئەوەی جاتایو زۆر پیر بوو، ڕاڤانا بە ماوەیەکی کەم شکستی پێهێنا و باڵەکانی بڕی و جاتایو لە ئاسمانەوە کەوتە سەر زەوی. ڕاما و لاکشمانا لەکاتێکدا بەدوای سیتادا دەگەڕان، بەڕێکەوت تووشی جاتایۆی لێدراو و مردوو بوون، کە لە شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا ئاگاداریان کردنەوە و پێی ڕاگەیاندن کە ڕاڤانا بەرەو باشوور ڕۆشتووە. پاشان جاتایو بەهۆی برینەکانیەوە گیانی لەدەستدا و ڕاما دوا ڕێوڕەسمی پرسەکەی ئەنجامدا.<ref name="epic">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=K.V.|یەکەم=Raman|ناونیشان=https://books.google.com/books?id=EVnK3q48dL0C&dq=veeraraghava+perumal+temple&pg=PA86|سەردێڕ=Indian Epic Values: Rāmāyaṇa and Its Impact: Proceedings of the 8th International Rāmāyaạ Conference|دوایین٢=T.|یەکەم٢=Padmaja|بڵاوکەرەوە=Peeters Publishers|ساڵ=١٩٩٥|ژپنک=٩٧٨٩٠٦٨٣١٧٠١٥|پەڕە=٨٦|ref=K.V.}}</ref><ref name="census">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=C.|یەکەم=Chandramouli|سەردێڕ=Temples of Tamil Nadu Kancheepuram District|بڵاوکەرەوە=Directorate of Census Operations, Tamil Nadu|ساڵ=٢٠٠٣}}</ref> == ڕێزلێنان == [[File:Jatayu_Earth_Centre.jpg|وێنۆک| پەیکەری جاتایۆ لە پارکە سروشتییەکەی جاتایۆ]] * بەپێی [[فۆلکلۆر|زانیارییە]] ناوخۆییەکانی کیرالا، پێدەچێت جاتایو لە چادایمانگالام لە ناوچەی کۆلام لە [[کێرالا|کیرالا]] کەوتبێتە سەر بەردەکان دوای ئەوەی باڵەکانی لەلایەن ڕاڤانا بڕدرا. دەوترێت ناوی "چادایمانگالام" لە "جاتایو-مانگالام"ەوە وەرگیراوە. پارکە سروشتییەکەی زەوی جاتایو لە چادایمانگالام، پانییەکەی {{Convert|61|m|ft}}، پەیکەری جاتایو کە وەک گەورەترین پەیکەری باڵندە لە جیهاندا دەناسرێتەوە.<ref name="quint">{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=٢٣ی ئایاری ٢٠١٨|ناونیشان=https://www.thequint.com/hotwire-text/kerala-tourism-to-unveil-world-s-largest-bird-sculpture|سەردێڕ=Kerala tourism to unveil world's largest bird sculpture |ڕێکەوتی سەردان=٢٥ی ئایاری ٢٠١٨}}</ref> * هەروەها لێپاکشی لە [[ئاندرە پرەدێش]] دەگەڕێتەوە بۆ ئەو شوێنەی کە جاتایو دوای برینداربوونی لەلایەن ڕاڤانا کەوتە خوارەوە. دەوترێت ڕاما فەرمانی بە باڵندەکە کردووە هەڵبستێت، و دەڵێت ''Le Pakshi'' (بە واتای وشەیی: "هەستەوە، باڵندە" بە [[زمانی تێلووگوو|زمانی تیلوگو]] )، هەربۆیە ناوی گوندەکە لێنراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://bangaloremirror.indiatimes.com/igatpuri-a-serene-getaway/articleshow/22038400.cms|سەردێڕ=Igatpuri a serene getaway |ڕێکەوتی سەردان=١ی نیسانی ٢٠٢١|وێبگە=Bangalore Mirror}}</ref> <ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=http://www.lepakshitemple.com/index.php?option=com_content&view=article&id=52&Itemid=27|سەردێڕ=河北沃尔旺食品饮料有限公司 |ناونیشانی ئەرشیڤ=https://web.archive.org/web/20120328103155/http://www.lepakshitemple.com/index.php?option=com_content&view=article&id=52&Itemid=27 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=٢٨ی ئازاری ٢٠١٢|ڕێکەوتی سەردان=٣ی تەممووزی ٢٠١٢}}</ref> * هەروەها پەرستگای Thirupullabhoothangudi لە Pullabhoothangudi لە [[تامیل نادو]] وەک دوا شوێنی ژیانی جاتایو وێنا دەکرێ.<ref name="R">{{بیرخستنەوەی کتێب|دوایین=R.|یەکەم=Dr. Vijayalakshmy|ناونیشان=https://archive.org/details/dli.jZY9lup2kZl6TuXGlZQdjZY2lZpy.TVA_BOK_0006115|سەردێڕ=An introduction to religion and Philosophy - Tévarám and Tivviyappirapantam|بڵاوکەرەوە=International Institute of Tamil Studies|ساڵ=٢٠٠١|edition=1st|شوێن=Chennai|پەڕەکان=٥٣٠–١|ref=R.}}</ref> * == نەخش و تابلۆکان == <gallery> File:Ravana_fighting_with_Jatayu.jpg|alt=A painting of Ravana fighting Jatayu| تابلۆیەکی ڕاڤانا کە شەڕی جاتایو دەکات File:Jatayu_fights_Ravana.jpg|alt=A painting of Jatayu fighting Ravana (c.1605)| تابلۆیەکی جاتایو کە شەڕی ڕاڤانا دەکات (نزیکەی ١٦٠٥) File:Ramayana_Ballet_-_Jatayu_fighting_Ravana,_Pentas_Ramajana,_p20.jpg|alt=Ramayana Ballet - Jatayu fighting Ravana (Yogyakarta, Indonesia)| بالێی ڕامایانا - جاتایو شەڕ لەگەڵ ڕاڤانا ( یۆگیاکارتا, [[ئیندۆنیزیا|ئەندەنوسیا]] ) File:Jatayu_Confronting_Ravana_to_Save_Sita.jpg|alt=A painting of Jatayu confronting Ravana to save Sita (c.1740-50)| تابلۆیەکی جاتایو کە ڕووبەڕووی ڕاڤانا دەبێتەوە بۆ ڕزگارکردنی سیتا (نزیکەی ١٧٤٠-٥٠) File:TARA-BHAGWAN_ravana_kill_jatayu.jpg|alt=Ravana kills Jatayu| ڕاڤانا جاتایو دەکوژێت </gallery> == سەرچاوەکان == {{سەرچاوەکان}} {{پۆلی کۆمنز|Jatayu}} [[پۆل:باڵندە ڕاوکەرە میتۆلۆژییەکان]] 540fapv3975vb6rjdvlhpa3q387j1kd 3 306147 1706410 2026-11-10T13:54:24Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1706410 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٣:٥٤، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) euhtno7n1zqsxzj3fzlolmfezkbm7ij 0 306148 1706517 2026-11-10T16:40:44Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Short description|خانمەئەکتەری ئێرانی (لەدایکبووی ١٩٨٤)}} {{Infobox person | name = تەناز تەباتەبایی | image = Tannaz tabatabaee.jpg | alt = | caption = تەباتەبایی لە ٣٨ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی ٢٠٢٠ | native_name = طناز طباطبایی | native_name_lang = Fa | birth_n...»ەوە 1706517 wikitext text/x-wiki {{Short description|خانمەئەکتەری ئێرانی (لەدایکبووی ١٩٨٤)}} {{Infobox person | name = تەناز تەباتەبایی | image = Tannaz tabatabaee.jpg | alt = | caption = تەباتەبایی لە ٣٨ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی ٢٠٢٠ | native_name = طناز طباطبایی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1984|05|10}} | birth_place = [[تاران]]، ئێران | occupation = خانمەئەکتەر | education = [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]]، لقی تارانی ناوەندی | years_active = ٢٠٠٠–ئێستا<ref>[https://www.imdb.com/name/nm2877778/ تەناز تەباتەبایی لە IMDb]</ref> }} '''تەناز تەباتەبایی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: طناز طباطبایی؛لەدایکبووی ١٠ی ئایاری ١٩٨٤) خانمەئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە، لەوانە دوو [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورین]] بۆ ڕۆڵەکانی لە فیلمەکانی ژێرئاو (٢٠٢٠) و بێ ئەو (٢٠٢٢)، و دوو خەڵاتی [[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] بۆ فیلمەکانی دەنگەکان (٢٠٠٩) و ڤێلانشینەکان (٢٠١٧). تەباتەبایی سێ جار پاڵێوراوە بۆ [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] بۆ ڕۆڵەکانی لە فیلمەکانی ژێرئاو، یاخی، و بێ ئەو.<ref>{{Cite web |date=2024-11-20 |title=کەدام آثار سینمایی نامزد تندیس حافظ شدند؟ |url=https://www.mehrnews.com/news/6293940/%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%8نامزد-%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2024-11-20 |website=ئاژانسی مەھر |language=fa}}</ref> == ژیانی سەرەتایی == لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە لە سینەما، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و شانۆ چالاکیی ھەیە. بە بەشدارییکردن لە کۆرسە ئازادەکانی ئەکتەریی ھیوا-فیلم، دەستی بە کاری ھونەری کرد. دوای مانگێک بۆ ڕۆڵی زەبیح ھەڵبژێردرا، بەڵام یەکەم ڕۆڵی وەک خانمەئەکتەر لە سینەمادا لە فیلمی ئایدا، دوێشەو باوکتم بینی لە دەرهێنانی ڕەسوول سەدر عامیلی بوو. تەناز تواناکانی خۆی بە بەشدارییکردن لە زنجیرەی میوەی قەدەغەکراو لە دەرهێنانی [[حەسەن فەتحی]] نیشان دا کە یەکێک بوو لە ڕۆڵە سەرەکییەکان، و بە باشترین شێوە کارەکەی ئەنجام دا بۆ ڕۆڵەکەی لە فیلمی مەرهەم. لە ساڵی ٢٠٠٩، خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەری یاریدەدەری بەدەستھێنا بۆ ڕۆڵی نیگار لە فیلمی دەنگەکان. لە ساڵی ٢٠١٠، بۆ بەشدارییکردن لە دوو فیلمی قەدەغەکراو پێشکەش کرا، بەشداری ئاھەنگێک لە دەرهێنانی [[ئیبراھیم حاتەمی کیا|ئیبراھیم حاتەمی‌کیا]] و [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز]] لە دەرهێنانی بەھرام بەھرامیان. لە ساڵی ٢٠١٧، خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەری یاریدەدەری بەدەستھێنا بۆ ڕۆڵی سیما لە فیلمی ڤێلانشینەکان لە ١١ەمین خەڵاتی فیلمی ڕەخنەگران بۆ باشترین فیلمی ئێرانی. جگە لە سینەما، لە بوارەکانی موزیک و وێنەکێشانیشدا کاری کردووە.<ref>[[:fa:%D8%B7%D9%86%D8%A7%D8%B2 %D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C|وەرگێڕانی ڕاستەوخۆ لە وتاری سەرەکی لە ویکیپیدیای فارسی]]</ref> == سەرچاوەکان == [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] <references /> == بەستەری دەرەکی == * [https://m.imdb.com/name/nm2877778/ تەناز تەباتەبایی] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] * [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|تەناز تەباتەبایی]] لە [[سورە سینەما|سوورە سینەما]] (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]) [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] 27qlsg7y8vjcyq4nyhrfzwlp8bzglk6 1706522 1706517 2026-11-10T17:00:52Z AramBot 39807 بۆت: زیادکردنی دەروازەکانی [[دەروازە:ژیاننامە|ژیاننامە]]، [[دەروازە:ئێران|ئێران]]، [[دەروازە:تەلەڤیزیۆن|تەلەڤیزیۆن]] و [[دەروازە:فیلم|فیلم]] 1706522 wikitext text/x-wiki {{Short description|خانمەئەکتەری ئێرانی (لەدایکبووی ١٩٨٤)}} {{Infobox person | name = تەناز تەباتەبایی | image = Tannaz tabatabaee.jpg | alt = | caption = تەباتەبایی لە ٣٨ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی ٢٠٢٠ | native_name = طناز طباطبایی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1984|05|10}} | birth_place = [[تاران]]، ئێران | occupation = خانمەئەکتەر | education = [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]]، لقی تارانی ناوەندی | years_active = ٢٠٠٠–ئێستا<ref>[https://www.imdb.com/name/nm2877778/ تەناز تەباتەبایی لە IMDb]</ref> }} '''تەناز تەباتەبایی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: طناز طباطبایی؛لەدایکبووی ١٠ی ئایاری ١٩٨٤) خانمەئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە، لەوانە دوو [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورین]] بۆ ڕۆڵەکانی لە فیلمەکانی ژێرئاو (٢٠٢٠) و بێ ئەو (٢٠٢٢)، و دوو خەڵاتی [[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] بۆ فیلمەکانی دەنگەکان (٢٠٠٩) و ڤێلانشینەکان (٢٠١٧). تەباتەبایی سێ جار پاڵێوراوە بۆ [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] بۆ ڕۆڵەکانی لە فیلمەکانی ژێرئاو، یاخی، و بێ ئەو.<ref>{{Cite web |date=2024-11-20 |title=کەدام آثار سینمایی نامزد تندیس حافظ شدند؟ |url=https://www.mehrnews.com/news/6293940/%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%8نامزد-%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2024-11-20 |website=ئاژانسی مەھر |language=fa}}</ref> == ژیانی سەرەتایی == لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە لە سینەما، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و شانۆ چالاکیی ھەیە. بە بەشدارییکردن لە کۆرسە ئازادەکانی ئەکتەریی ھیوا-فیلم، دەستی بە کاری ھونەری کرد. دوای مانگێک بۆ ڕۆڵی زەبیح ھەڵبژێردرا، بەڵام یەکەم ڕۆڵی وەک خانمەئەکتەر لە سینەمادا لە فیلمی ئایدا، دوێشەو باوکتم بینی لە دەرهێنانی ڕەسوول سەدر عامیلی بوو. تەناز تواناکانی خۆی بە بەشدارییکردن لە زنجیرەی میوەی قەدەغەکراو لە دەرهێنانی [[حەسەن فەتحی]] نیشان دا کە یەکێک بوو لە ڕۆڵە سەرەکییەکان، و بە باشترین شێوە کارەکەی ئەنجام دا بۆ ڕۆڵەکەی لە فیلمی مەرهەم. لە ساڵی ٢٠٠٩، خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەری یاریدەدەری بەدەستھێنا بۆ ڕۆڵی نیگار لە فیلمی دەنگەکان. لە ساڵی ٢٠١٠، بۆ بەشدارییکردن لە دوو فیلمی قەدەغەکراو پێشکەش کرا، بەشداری ئاھەنگێک لە دەرهێنانی [[ئیبراھیم حاتەمی کیا|ئیبراھیم حاتەمی‌کیا]] و [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز]] لە دەرهێنانی بەھرام بەھرامیان. لە ساڵی ٢٠١٧، خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەری یاریدەدەری بەدەستھێنا بۆ ڕۆڵی سیما لە فیلمی ڤێلانشینەکان لە ١١ەمین خەڵاتی فیلمی ڕەخنەگران بۆ باشترین فیلمی ئێرانی. جگە لە سینەما، لە بوارەکانی موزیک و وێنەکێشانیشدا کاری کردووە.<ref>[[:fa:%D8%B7%D9%86%D8%A7%D8%B2 %D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C|وەرگێڕانی ڕاستەوخۆ لە وتاری سەرەکی لە ویکیپیدیای فارسی]]</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * [https://m.imdb.com/name/nm2877778/ تەناز تەباتەبایی] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] * [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|تەناز تەباتەبایی]] لە [[سورە سینەما|سوورە سینەما]] (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]) {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] dywzsemc39anx87n8g3o5xxljdbuowk 1706664 1706522 2026-11-10T21:07:01Z AramBot 39807 [[ویکیپیدیا:پۆلێنکردنی وتارە ھاوسەنگەکان|بۆت]]: زیادکردنی پۆلە ھاوسەنگەکان 1706664 wikitext text/x-wiki {{Short description|خانمەئەکتەری ئێرانی (لەدایکبووی ١٩٨٤)}} {{Infobox person | name = تەناز تەباتەبایی | image = Tannaz tabatabaee.jpg | alt = | caption = تەباتەبایی لە ٣٨ەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] لە ساڵی ٢٠٢٠ | native_name = طناز طباطبایی | native_name_lang = Fa | birth_name = | birth_date = {{birth date and age|1984|05|10}} | birth_place = [[تاران]]، ئێران | occupation = خانمەئەکتەر | education = [[زانکۆی ئازادی ئیسلامی]]، لقی تارانی ناوەندی | years_active = ٢٠٠٠–ئێستا<ref>[https://www.imdb.com/name/nm2877778/ تەناز تەباتەبایی لە IMDb]</ref> }} '''تەناز تەباتەبایی''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: طناز طباطبایی؛لەدایکبووی ١٠ی ئایاری ١٩٨٤) خانمەئەکتەرێکی [[ئێران|ئێرانییە]]. چەندین خەڵاتی بەدەستھێناوە، لەوانە دوو [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورین]] بۆ ڕۆڵەکانی لە فیلمەکانی ژێرئاو (٢٠٢٠) و بێ ئەو (٢٠٢٢)، و دوو خەڵاتی [[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] بۆ فیلمەکانی دەنگەکان (٢٠٠٩) و ڤێلانشینەکان (٢٠١٧). تەباتەبایی سێ جار پاڵێوراوە بۆ [[خەڵاتەکانی حافز|خەڵاتی حافز]] بۆ ڕۆڵەکانی لە فیلمەکانی ژێرئاو، یاخی، و بێ ئەو.<ref>{{Cite web |date=2024-11-20 |title=کەدام آثار سینمایی نامزد تندیس حافظ شدند؟ |url=https://www.mehrnews.com/news/6293940/%DA%A9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D8%A2%D8%AB%D8%A7%D8%B1-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C%DB%8C-%D9%8نامزد-%D8%AA%D9%86%D8%AF%DB%8C%D8%B3-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF |access-date=2024-11-20 |website=ئاژانسی مەھر |language=fa}}</ref> == ژیانی سەرەتایی == لە ساڵی ٢٠٠٠ەوە لە سینەما، زنجیرەی تەلەڤیزیۆنی و شانۆ چالاکیی ھەیە. بە بەشدارییکردن لە کۆرسە ئازادەکانی ئەکتەریی ھیوا-فیلم، دەستی بە کاری ھونەری کرد. دوای مانگێک بۆ ڕۆڵی زەبیح ھەڵبژێردرا، بەڵام یەکەم ڕۆڵی وەک خانمەئەکتەر لە سینەمادا لە فیلمی ئایدا، دوێشەو باوکتم بینی لە دەرهێنانی ڕەسوول سەدر عامیلی بوو. تەناز تواناکانی خۆی بە بەشدارییکردن لە زنجیرەی میوەی قەدەغەکراو لە دەرهێنانی [[حەسەن فەتحی]] نیشان دا کە یەکێک بوو لە ڕۆڵە سەرەکییەکان، و بە باشترین شێوە کارەکەی ئەنجام دا بۆ ڕۆڵەکەی لە فیلمی مەرهەم. لە ساڵی ٢٠٠٩، خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەری یاریدەدەری بەدەستھێنا بۆ ڕۆڵی نیگار لە فیلمی دەنگەکان. لە ساڵی ٢٠١٠، بۆ بەشدارییکردن لە دوو فیلمی قەدەغەکراو پێشکەش کرا، بەشداری ئاھەنگێک لە دەرهێنانی [[ئیبراھیم حاتەمی کیا|ئیبراھیم حاتەمی‌کیا]] و [[پەریناز ئیزەدیار|پەریناز]] لە دەرهێنانی بەھرام بەھرامیان. لە ساڵی ٢٠١٧، خەڵاتی باشترین خانمەئەکتەری یاریدەدەری بەدەستھێنا بۆ ڕۆڵی سیما لە فیلمی ڤێلانشینەکان لە ١١ەمین خەڵاتی فیلمی ڕەخنەگران بۆ باشترین فیلمی ئێرانی. جگە لە سینەما، لە بوارەکانی موزیک و وێنەکێشانیشدا کاری کردووە.<ref>[[:fa:%D8%B7%D9%86%D8%A7%D8%B2 %D8%B7%D8%A8%D8%A7%D8%B7%D8%A8%D8%A7%DB%8C%DB%8C|وەرگێڕانی ڕاستەوخۆ لە وتاری سەرەکی لە ویکیپیدیای فارسی]]</ref> == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * [https://m.imdb.com/name/nm2877778/ تەناز تەباتەبایی] لە [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان]] * [[بنکەدراوەی ئینتەرنێتیی فیلمەکان|تەناز تەباتەبایی]] لە [[سورە سینەما|سوورە سینەما]] (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]) {{تووڵی دەروازە|ژیاننامە|ئێران|تەلەڤیزیۆن|فیلم}} [[پۆل:خەڵکی تاران]] [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:خانمەکتەرە ئێرانییەکانی سەدەی ٢١ەم]] [[پۆل:خانمەکتەرانی خەڵکی تاران]] [[پۆل:خانمەکتەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٤]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨٣]] [[پۆل:خانمەکتەرانی تەلەڤیزیۆنیی ئێرانی]] qttep8k6xrl14ltuyzio4kja7wg0zx4 0 306149 1706548 2026-11-10T17:58:01Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Short description|خەڵاتی فیلمی ئەمریکی}} {{Infobox award | name = خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی | image = File:Joachim Trier-9987.jpg | caption = وەرگری ٢٠٢٥: یواکیم تریر (نەرویژ) | awarded_for = سەرکەوتوویی لە فیلمی نێودەوڵەتی بە شێوەیەکی سەرەکی بە دیالۆگی ناوبەشی ئی...»ەوە 1706548 wikitext text/x-wiki {{Short description|خەڵاتی فیلمی ئەمریکی}} {{Infobox award | name = خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی | image = File:Joachim Trier-9987.jpg | caption = وەرگری ٢٠٢٥: یواکیم تریر (نەرویژ) | awarded_for = سەرکەوتوویی لە فیلمی نێودەوڵەتی بە شێوەیەکی سەرەکی بە دیالۆگی ناوبەشی ئینگلیزی | presenter = ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو (AMPAS) | country = ویلایەتە یەکگرتووەکان | former name = خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی (تا ٢٠٢٠) | year = {{start date and age|1948|3|20}} (بۆ فیلمە بڵاوکراوەکانی ١٩٤٧) | holder_label = دواھەمین وەرگر | holder = بەهای هەستیار (٢٠٢٥) | website = {{url|oscars.org}} }} '''خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی''' (پێش ساڵی ٢٠٢٠ بە '''باشترین فیلمی زمانی بیانی''' دەناسرا) یەکێکە لە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتەکانی ئەکادیمی]] کە ساڵانە لەلایەن ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشکەش دەکرێت. خەڵاتەکە بە فیلمێکی درێژ دەبەخشرێت کە لە دەرەوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەرھەم ھێنراوە و دیالۆگەکانی بە شێوەیەکی سەرەکی بە [[زمانی ئینگلیزی]] نین.<ref name="Rules">[http://www.oscars.org/80academyawards/rules/rule14.html 80th Academy Awards – Special Rules for the Best Foreign Language Film Award] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013004220/http://www.oscars.org/80academyawards/rules/rule14.html |date=October 13, 2007 }}. ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو. سەردان لە نوڤەمبەری ٢, ٢٠٠٧.</ref> کاتێک یەکەم ڕێوڕەسمی خەڵاتەکانی ئەکادیمی لە ١٦ی ئایاری ١٩٢٩ بەڕێوەچوو بۆ ڕێزلێنان لە فیلمە بڵاوکراوەکانی ساڵانی ١٩٢٧ و ١٩٢٨، هیچ پۆلێنێکی جیاواز بۆ فیلمەکانی زمانی بیانی بوونی نەبوو چونکە زۆربەی فیلمە بڵاوکراوەکان لە ساڵانی ١٩٢٧ و ١٩٢٨ بێدەنگ بوون. لە نێوان ساڵانی ١٩٤٧ و ١٩٥٥، ئەکادیمیا خەڵاتی تایبەت خەڵاتی شەرەفی پێشکەش بە باشترین فیلمەکانی زمانی بیانی کرد کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بڵاوکرابوونەوە. بەڵام ئەم خەڵاتانە بە بەردەوامی نەدەبەخشرا (هیچ خەڵاتێک لە ساڵی ١٩٥٣ نەبەخشرا)، و ڕکابەری نەبوو چونکە هیچ پاڵێوراوێک نەبوو بەڵکو تەنها یەک فیلمی براوە لە ساڵێکدا هەبوو. بۆ خەڵاتەکانی ئەکادیمی لە ساڵی ١٩٥٦ (خولی ٢٩یەم)، خەڵاتێکی ڕکابەری بە ناوی خەڵاتی باشترین فیلمی زمانی بیانی دروستکرا بۆ فیلمە نا ئینگلیزییەکان و لەو کاتەوە ساڵانە دەبەخشرێت. ئەگەرچی دەرھێنەرەکان وەرگری فەرمی خەڵاتی ئۆسکاری فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتین، بەڵام ئەمە دەستکەوتێکی تاکەکەسی نییە. ئەکادیمیا لە ڕووی مێژوویییەوە بە خەڵاتێکی بەکۆمەڵ بۆ وڵاتی پێشکەشکار و دەرھێنەر لەسەر ناوی تەواوی دەستەی دروستکەرانی فیلمەکەی داناوە. لە سەرەتادا، تەنانەت دەرھێنەری فیلمی براوەش بە فەرمی وەک وەرگری خەڵاتەکە نەدەناسرا. بە ڕێککەوتنی ئەکادیمیا بۆ دانپێنانی ڕاستەوخۆ بە فیلمسازانی فیلمە نێودەوڵەتییە براوەکان و ھەڵکۆڵینی ناوەکانیان لەسەر پەیکەری ئۆسکار لەو کاتەوە، ئەمە لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڕا.<ref>{{Cite web |last=Pond |first=Steve |date=2014-09-18 |title=ئۆسکار ناوی دەرھێنەری زمانی بیانی براوە لەسەر پەیکەرۆکەکە زیاتر دەکات |url=https://www.thewrap.com/oscars-to-add-winning-foreign-language-directors-name-on-statuette/ |access-date=2025-02-11 |website= TheWrap |language=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦، ڕاگەیەندرا کە پێوەرەکانی شایستەیی بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی لە ساڵی ٢٠٢٧ەوە دەستکاری دەکرێن تا ڕێگە بەو فیلمە بیانییانە بدرێت کە خەڵاتێکی سەرەکی لیژنەی دادوەری لە یەکێک لە شەش فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلم دەبەنەوە شایستەی بڕیاردان بن. لەگەڵ تێپەڕبوونی ساڵەکاندا، خەڵاتی باشترین فیلمی نێودەوڵەتی و پێشینەکانی بە شێوەیەکی سەرەکی بە فیلمە ئەورووپییەکان بەخشراون: لە کۆی ٧٧ خەڵات کە لە ساڵی ١٩٤٧ەوە لەلایەن ئەکادیمیاوە بە فیلمەکانی زمانی بیانی بەخشراون، ٥٩ خەڵات بۆ فیلمە ئەورووپییەکان بووە،<ref>ژمارەی ئەورووپا ١٤ پاڵێوراو و چوار بردنەوە بۆ یەکێتیی سۆڤیەت و وڵاتانی دوای سۆڤیەت دەگرێتەوە. هەروەها پێنج خەڵاتی تایبەت/شەرەف لەخۆدەگرێت: دووانیان لەلایەن ئیتالیا، دووانیان لەلایەن فەڕەنسا و یەکێکیان بە هاوبەشی لە نێوانیاندا بۆ فیلمی دی واڵس ئۆف مالاپاگا (١٩٤٩). خەڵاتی کۆتایی تەنها یەکجار لە ژمارەی ئەورووپادا ژمێردراوە، لە کاتێکدا دوو جار لە خشتەی وڵاتاندا هاتووە چونکە لە ژمارەکانی ئیتالیا و فەڕەنساشدا هەژمار کراوە.</ref> ٩ بۆ فیلمە ئاسیایییەکان،<ref>ژمارەکە ٣ خەڵاتی شەرەفی بۆ ژاپۆن لەخۆدەگرێت.</ref> ٦ بۆ فیلمەکانی کیشوەری ئەمریکا و ٣ بۆ فیلمە ئەفریقییەکان بووە. دەرھێنەری ئیتالی [[فێدێریکۆ فێلینی]] لە ماوەی ژیانیدا دەرھێنانی بۆ چوار فیلم کردووە کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلمی زمانی بیانییان بردۆتەوە، کە تۆمارێکە تا ساڵی ٢٠٢٤ بێ وێنە ماوەتەوە. زۆرترین وڵاتی بیانی خەڵاتکراو [[ئیتاڵیا|ئیتالیایە]] بە بردنی ١٤ خەڵات (بە ھەبوونی سێ خەڵاتی تایبەت) و ٣٣ پاڵێوراو، لە کاتێکدا [[فەڕەنسا]] ئەو وڵاتەیە کە زۆرترین پاڵێوراوی ھەیە (٤١ پاڵێوراو بۆ ١٢ بردنەوە، بە ھەبوونی سێ خەڵاتی تایبەت). [[ئیسرائیل]] زۆرترین پاڵێوراوی ھەیە (١٠) پاڵێوراو بێ ئەوەی هیچ خەڵاتێک بباتەوە، لە کاتێکدا [[پورتوگال]] زۆرترین پێشکەشکردنی ھەیە (٤٠) بێ پاڵێوراو بوون. [[ئێران]] دوو جار خەڵاتەکەی بردووەتەوە بۆ فیلمی [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] و [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] لە دەرهێنانی [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Academy |first=The |ڕێکەوت=2017-05-13 |سەردێڕ=The Man Who Won Oscars for Iran |ناونیشان=https://medium.com/art-science/the-man-who-won-oscars-for-iran-19972c51fc71 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=ART & SCIENCE |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=طهمورثی |first=سینا |ڕێکەوت=2017-03-26 |سەردێڕ=اسکار فیلم فروشنده تا چه اندازه واقعی بود؟ |ناونیشان=https://www.zoomg.ir/game-articles/159433-movie-oscar-review/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=زومجی |زمان=fa-IR}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٠ (خولی ٩٢یەم)، بەرهەمی [[کۆریای باشوور]] [[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|مشەخۆر]] بووە یەکەم براوەی فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی، هەروەها یەکەم فیلمی نا ئینگلیزی بە گشتی، کە خەڵاتی باشترین فیلم بباتەوە.<ref>{{Cite news|last=Shoard|first=Catherine|url=https://www.theguardian.com/film/2020/feb/10/parasite-first-foreign-language-film-to-win-best-picture-oscar|title=پاراسایت مێژووی ئۆسکار تۆمار دەکات وەک یەکەم فیلمی زمانی بیانی کە باشترین فیلم بباتەوە|date=2020-02-10|work=The Guardian|access-date=2020-02-10|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == براوەکان == هەندێک لە براوەکان * ٢٠١١: [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] * ٢٠١٦: [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] * ٢٠١٩: [[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|مشەخۆر]] == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20080707023727/http://www.oscars.org/awardsdatabase/ پایگەی زانیاریی فەرمیی خەڵاتەکانی ئەکادیمی]. ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو. سەردان لە نوڤەمبەری ١٤, ٢٠٠٧. * [https://nationsonscreen.com/ نەتەوەکان لەسەر شاشە - پایگەی زانیاریی تەواوی ھەموو پێشکەشکردنێکی فەرمیی وڵاتان بۆ ئۆسکاری باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی]. سەردان لە ئایاری ٠٩, ٢٠٢٦. [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی ھەڵبژێردراوی نێونەتەوەییی]] [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار]] [[پۆل:خەڵاتەکان، دامەزرانی ١٩٥٦]] [[پۆل:دەرھێنەرانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی]] 949q7tb6fkkxfda2mkz4rzq2ef9i6jv 1706550 1706548 2026-11-10T17:58:46Z Bilalinfo 57400 1706550 wikitext text/x-wiki {{Short description|خەڵاتی فیلمی ئەمریکی}} {{Infobox award | name = خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی | image = File:Joachim Trier-9987.jpg | caption = وەرگری ٢٠٢٥: یواکیم تریر (نەرویژ) | awarded_for = سەرکەوتوویی لە فیلمی نێودەوڵەتی بە شێوەیەکی سەرەکی بە دیالۆگی ناوبەشی ئینگلیزی | presenter = ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو (AMPAS) | country = ویلایەتە یەکگرتووەکان | former name = خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی (تا ٢٠٢٠) | year = {{start date and age|1948|3|20}} (بۆ فیلمە بڵاوکراوەکانی ١٩٤٧) | holder_label = دواھەمین وەرگر | holder = بەهای هەستیار (٢٠٢٥) | website = {{url|oscars.org}} }} '''خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی''' (پێش ساڵی ٢٠٢٠ بە '''باشترین فیلمی زمانی بیانی''' دەناسرا) یەکێکە لە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتەکانی ئەکادیمی]] کە ساڵانە لەلایەن ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشکەش دەکرێت. خەڵاتەکە بە فیلمێکی درێژ دەبەخشرێت کە لە دەرەوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەرھەم ھێنراوە و دیالۆگەکانی بە شێوەیەکی سەرەکی بە [[زمانی ئینگلیزی]] نین.<ref name="Rules">[http://www.oscars.org/80academyawards/rules/rule14.html 80th Academy Awards – Special Rules for the Best Foreign Language Film Award] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013004220/http://www.oscars.org/80academyawards/rules/rule14.html |date=October 13, 2007 }}. ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو. سەردان لە نوڤەمبەری ٢, ٢٠٠٧.</ref> کاتێک یەکەم ڕێوڕەسمی خەڵاتەکانی ئەکادیمی لە ١٦ی ئایاری ١٩٢٩ بەڕێوەچوو بۆ ڕێزلێنان لە فیلمە بڵاوکراوەکانی ساڵانی ١٩٢٧ و ١٩٢٨، هیچ پۆلێنێکی جیاواز بۆ فیلمەکانی زمانی بیانی بوونی نەبوو چونکە زۆربەی فیلمە بڵاوکراوەکان لە ساڵانی ١٩٢٧ و ١٩٢٨ بێدەنگ بوون. لە نێوان ساڵانی ١٩٤٧ و ١٩٥٥، ئەکادیمیا خەڵاتی تایبەت خەڵاتی شەرەفی پێشکەش بە باشترین فیلمەکانی زمانی بیانی کرد کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بڵاوکرابوونەوە. بەڵام ئەم خەڵاتانە بە بەردەوامی نەدەبەخشرا (هیچ خەڵاتێک لە ساڵی ١٩٥٣ نەبەخشرا)، و ڕکابەری نەبوو چونکە هیچ پاڵێوراوێک نەبوو بەڵکو تەنها یەک فیلمی براوە لە ساڵێکدا هەبوو. بۆ خەڵاتەکانی ئەکادیمی لە ساڵی ١٩٥٦ (خولی ٢٩یەم)، خەڵاتێکی ڕکابەری بە ناوی خەڵاتی باشترین فیلمی زمانی بیانی دروستکرا بۆ فیلمە نا ئینگلیزییەکان و لەو کاتەوە ساڵانە دەبەخشرێت. ئەگەرچی دەرھێنەرەکان وەرگری فەرمی خەڵاتی ئۆسکاری فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتین، بەڵام ئەمە دەستکەوتێکی تاکەکەسی نییە. ئەکادیمیا لە ڕووی مێژوویییەوە بە خەڵاتێکی بەکۆمەڵ بۆ وڵاتی پێشکەشکار و دەرھێنەر لەسەر ناوی تەواوی دەستەی دروستکەرانی فیلمەکەی داناوە. لە سەرەتادا، تەنانەت دەرھێنەری فیلمی براوەش بە فەرمی وەک وەرگری خەڵاتەکە نەدەناسرا. بە ڕێککەوتنی ئەکادیمیا بۆ دانپێنانی ڕاستەوخۆ بە فیلمسازانی فیلمە نێودەوڵەتییە براوەکان و ھەڵکۆڵینی ناوەکانیان لەسەر پەیکەری ئۆسکار لەو کاتەوە، ئەمە لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڕا.<ref>{{Cite web |last=Pond |first=Steve |date=2014-09-18 |title=ئۆسکار ناوی دەرھێنەری زمانی بیانی براوە لەسەر پەیکەرۆکەکە زیاتر دەکات |url=https://www.thewrap.com/oscars-to-add-winning-foreign-language-directors-name-on-statuette/ |access-date=2025-02-11 |website= TheWrap |language=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦، ڕاگەیەندرا کە پێوەرەکانی شایستەیی بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی لە ساڵی ٢٠٢٧ەوە دەستکاری دەکرێن تا ڕێگە بەو فیلمە بیانییانە بدرێت کە خەڵاتێکی سەرەکی لیژنەی دادوەری لە یەکێک لە شەش فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلم دەبەنەوە شایستەی بڕیاردان بن. لەگەڵ تێپەڕبوونی ساڵەکاندا، خەڵاتی باشترین فیلمی نێودەوڵەتی و پێشینەکانی بە شێوەیەکی سەرەکی بە فیلمە ئەورووپییەکان بەخشراون: لە کۆی ٧٧ خەڵات کە لە ساڵی ١٩٤٧ەوە لەلایەن ئەکادیمیاوە بە فیلمەکانی زمانی بیانی بەخشراون، ٥٩ خەڵات بۆ فیلمە ئەورووپییەکان بووە،<ref>ژمارەی ئەورووپا ١٤ پاڵێوراو و چوار بردنەوە بۆ یەکێتیی سۆڤیەت و وڵاتانی دوای سۆڤیەت دەگرێتەوە. هەروەها پێنج خەڵاتی تایبەت/شەرەف لەخۆدەگرێت: دووانیان لەلایەن ئیتالیا، دووانیان لەلایەن فەڕەنسا و یەکێکیان بە هاوبەشی لە نێوانیاندا بۆ فیلمی دی واڵس ئۆف مالاپاگا (١٩٤٩). خەڵاتی کۆتایی تەنها یەکجار لە ژمارەی ئەورووپادا ژمێردراوە، لە کاتێکدا دوو جار لە خشتەی وڵاتاندا هاتووە چونکە لە ژمارەکانی ئیتالیا و فەڕەنساشدا هەژمار کراوە.</ref> ٩ بۆ فیلمە ئاسیایییەکان،<ref>ژمارەکە ٣ خەڵاتی شەرەفی بۆ ژاپۆن لەخۆدەگرێت.</ref> ٦ بۆ فیلمەکانی کیشوەری ئەمریکا و ٣ بۆ فیلمە ئەفریقییەکان بووە. دەرھێنەری ئیتالی [[فێدێریکۆ فێلینی]] لە ماوەی ژیانیدا دەرھێنانی بۆ چوار فیلم کردووە کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلمی زمانی بیانییان بردۆتەوە، کە تۆمارێکە تا ساڵی ٢٠٢٤ بێ وێنە ماوەتەوە. زۆرترین وڵاتی بیانی خەڵاتکراو [[ئیتاڵیا|ئیتالیایە]] بە بردنی ١٤ خەڵات (بە ھەبوونی سێ خەڵاتی تایبەت) و ٣٣ پاڵێوراو، لە کاتێکدا [[فەڕەنسا]] ئەو وڵاتەیە کە زۆرترین پاڵێوراوی ھەیە (٤١ پاڵێوراو بۆ ١٢ بردنەوە، بە ھەبوونی سێ خەڵاتی تایبەت). [[ئیسرائیل]] زۆرترین پاڵێوراوی ھەیە (١٠) پاڵێوراو بێ ئەوەی هیچ خەڵاتێک بباتەوە، لە کاتێکدا [[پورتوگال]] زۆرترین پێشکەشکردنی ھەیە (٤٠) بێ پاڵێوراو بوون. [[ئێران]] دوو جار خەڵاتەکەی بردووەتەوە بۆ فیلمی [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] و [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] لە دەرهێنانی [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Academy |first=The |ڕێکەوت=2017-05-13 |سەردێڕ=The Man Who Won Oscars for Iran |ناونیشان=https://medium.com/art-science/the-man-who-won-oscars-for-iran-19972c51fc71 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=ART & SCIENCE |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=طهمورثی |first=سینا |ڕێکەوت=2017-03-26 |سەردێڕ=اسکار فیلم فروشنده تا چه اندازه واقعی بود؟ |ناونیشان=https://www.zoomg.ir/game-articles/159433-movie-oscar-review/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=زومجی |زمان=fa-IR}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٠ (خولی ٩٢یەم)، بەرهەمی [[کۆریای باشوور]] [[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|مشەخۆر]] بووە یەکەم براوەی فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی، هەروەها یەکەم فیلمی نا ئینگلیزی بە گشتی، کە خەڵاتی باشترین فیلم بباتەوە.<ref>{{Cite news|last=Shoard|first=Catherine|url=https://www.theguardian.com/film/2020/feb/10/parasite-first-foreign-language-film-to-win-best-picture-oscar|title=پاراسایت مێژووی ئۆسکار تۆمار دەکات وەک یەکەم فیلمی زمانی بیانی کە باشترین فیلم بباتەوە|date=2020-02-10|work=The Guardian|access-date=2020-02-10|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == براوەکان == هەندێک لە براوەکان * ٢٠١١: [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] * ٢٠١٦: [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] * ٢٠١٩: [[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|مشەخۆر]] == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20080707023727/http://www.oscars.org/awardsdatabase/ پایگەی زانیاریی فەرمیی خەڵاتەکانی ئەکادیمی]. ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو. سەردان لە نوڤەمبەری ١٤, ٢٠٠٧. * [https://nationsonscreen.com/ نەتەوەکان لەسەر شاشە - پایگەی زانیاریی تەواوی ھەموو پێشکەشکردنێکی فەرمیی وڵاتان بۆ ئۆسکاری باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی]. سەردان لە ئایاری ٠٩, ٢٠٢٦. [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی ھەڵبژێردراوی نێونەتەوەییی]] [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار]] [[پۆل:خەڵاتەکان، دامەزرانی ١٩٥٦]] [[پۆل:دەرھێنەرانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی]] mxt3k12vtnj8h9k20skb5ei2tahus9n 1706565 1706550 2026-11-10T18:40:23Z Bilalinfo 57400 پەرەپێدان و درێژکردنەوەی وتار 1706565 wikitext text/x-wiki {{Short description|خەڵاتی فیلمی ئەمریکی}} {{Infobox award | name = خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی | image = File:Joachim Trier-9987.jpg | caption = وەرگری ٢٠٢٥: یواکیم تریر (نەرویژ) | awarded_for = سەرکەوتوویی لە فیلمی نێودەوڵەتی بە شێوەیەکی سەرەکی بە دیالۆگی ناوبەشی ئینگلیزی | presenter = ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو (AMPAS) | country = ویلایەتە یەکگرتووەکان | former name = خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی (تا ٢٠٢٠) | year = {{start date and age|1948|3|20}} (بۆ فیلمە بڵاوکراوەکانی ١٩٤٧) | holder_label = دواھەمین وەرگر | holder = بەهای هەستیار (٢٠٢٥) | website = {{url|oscars.org}} }} '''خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی''' (پێش ساڵی ٢٠٢٠ بە '''باشترین فیلمی زمانی بیانی''' دەناسرا) یەکێکە لە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتەکانی ئەکادیمی]] کە ساڵانە لەلایەن ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشکەش دەکرێت. خەڵاتەکە بە فیلمێکی درێژ دەبەخشرێت کە لە دەرەوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەرھەم ھێنراوە و دیالۆگەکانی بە شێوەیەکی سەرەکی بە [[زمانی ئینگلیزی]] نین.<ref name="Rules">[http://www.oscars.org/80academyawards/rules/rule14.html 80th Academy Awards – Special Rules for the Best Foreign Language Film Award] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013004220/http://www.oscars.org/80academyawards/rules/rule14.html |date=October 13, 2007 }}. ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو. سەردان لە نوڤەمبەری ٢, ٢٠٠٧.</ref> کاتێک یەکەم ڕێوڕەسمی خەڵاتەکانی ئەکادیمی لە ١٦ی ئایاری ١٩٢٩ بەڕێوەچوو بۆ ڕێزلێنان لە فیلمە بڵاوکراوەکانی ساڵانی ١٩٢٧ و ١٩٢٨، هیچ پۆلێنێکی جیاواز بۆ فیلمەکانی زمانی بیانی بوونی نەبوو چونکە زۆربەی فیلمە بڵاوکراوەکان لە ساڵانی ١٩٢٧ و ١٩٢٨ بێدەنگ بوون. لە نێوان ساڵانی ١٩٤٧ و ١٩٥٥، ئەکادیمیا خەڵاتی تایبەت خەڵاتی شەرەفی پێشکەش بە باشترین فیلمەکانی زمانی بیانی کرد کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بڵاوکرابوونەوە. بەڵام ئەم خەڵاتانە بە بەردەوامی نەدەبەخشرا (هیچ خەڵاتێک لە ساڵی ١٩٥٣ نەبەخشرا)، و ڕکابەری نەبوو چونکە هیچ پاڵێوراوێک نەبوو بەڵکو تەنها یەک فیلمی براوە لە ساڵێکدا هەبوو. بۆ خەڵاتەکانی ئەکادیمی لە ساڵی ١٩٥٦ (خولی ٢٩یەم)، خەڵاتێکی ڕکابەری بە ناوی خەڵاتی باشترین فیلمی زمانی بیانی دروستکرا بۆ فیلمە نا ئینگلیزییەکان و لەو کاتەوە ساڵانە دەبەخشرێت. ئەگەرچی دەرھێنەرەکان وەرگری فەرمی خەڵاتی ئۆسکاری فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتین، بەڵام ئەمە دەستکەوتێکی تاکەکەسی نییە. ئەکادیمیا لە ڕووی مێژوویییەوە بە خەڵاتێکی بەکۆمەڵ بۆ وڵاتی پێشکەشکار و دەرھێنەر لەسەر ناوی تەواوی دەستەی دروستکەرانی فیلمەکەی داناوە. لە سەرەتادا، تەنانەت دەرھێنەری فیلمی براوەش بە فەرمی وەک وەرگری خەڵاتەکە نەدەناسرا. بە ڕێککەوتنی ئەکادیمیا بۆ دانپێنانی ڕاستەوخۆ بە فیلمسازانی فیلمە نێودەوڵەتییە براوەکان و ھەڵکۆڵینی ناوەکانیان لەسەر پەیکەری ئۆسکار لەو کاتەوە، ئەمە لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڕا.<ref>{{Cite web |last=Pond |first=Steve |date=2014-09-18 |title=ئۆسکار ناوی دەرھێنەری زمانی بیانی براوە لەسەر پەیکەرۆکەکە زیاتر دەکات |url=https://www.thewrap.com/oscars-to-add-winning-foreign-language-directors-name-on-statuette/ |access-date=2025-02-11 |website= TheWrap |language=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦، ڕاگەیەندرا کە پێوەرەکانی شایستەیی بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی لە ساڵی ٢٠٢٧ەوە دەستکاری دەکرێن تا ڕێگە بەو فیلمە بیانییانە بدرێت کە خەڵاتێکی سەرەکی لیژنەی دادوەری لە یەکێک لە شەش فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلم دەبەنەوە شایستەی بڕیاردان بن. لەگەڵ تێپەڕبوونی ساڵەکاندا، خەڵاتی باشترین فیلمی نێودەوڵەتی و پێشینەکانی بە شێوەیەکی سەرەکی بە فیلمە ئەورووپییەکان بەخشراون: لە کۆی ٧٧ خەڵات کە لە ساڵی ١٩٤٧ەوە لەلایەن ئەکادیمیاوە بە فیلمەکانی زمانی بیانی بەخشراون، ٥٩ خەڵات بۆ فیلمە ئەورووپییەکان بووە،<ref>ژمارەی ئەورووپا ١٤ پاڵێوراو و چوار بردنەوە بۆ یەکێتیی سۆڤیەت و وڵاتانی دوای سۆڤیەت دەگرێتەوە. هەروەها پێنج خەڵاتی تایبەت/شەرەف لەخۆدەگرێت: دووانیان لەلایەن ئیتالیا، دووانیان لەلایەن فەڕەنسا و یەکێکیان بە هاوبەشی لە نێوانیاندا بۆ فیلمی دی واڵس ئۆف مالاپاگا (١٩٤٩). خەڵاتی کۆتایی تەنها یەکجار لە ژمارەی ئەورووپادا ژمێردراوە، لە کاتێکدا دوو جار لە خشتەی وڵاتاندا هاتووە چونکە لە ژمارەکانی ئیتالیا و فەڕەنساشدا هەژمار کراوە.</ref> ٩ بۆ فیلمە ئاسیایییەکان،<ref>ژمارەکە ٣ خەڵاتی شەرەفی بۆ ژاپۆن لەخۆدەگرێت.</ref> ٦ بۆ فیلمەکانی کیشوەری ئەمریکا و ٣ بۆ فیلمە ئەفریقییەکان بووە. دەرھێنەری ئیتالی [[فێدێریکۆ فێلینی]] لە ماوەی ژیانیدا دەرھێنانی بۆ چوار فیلم کردووە کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلمی زمانی بیانییان بردۆتەوە، کە تۆمارێکە تا ساڵی ٢٠٢٤ بێ وێنە ماوەتەوە. زۆرترین وڵاتی بیانی خەڵاتکراو [[ئیتاڵیا|ئیتالیایە]] بە بردنی ١٤ خەڵات (بە ھەبوونی سێ خەڵاتی تایبەت) و ٣٣ پاڵێوراو، لە کاتێکدا [[فەڕەنسا]] ئەو وڵاتەیە کە زۆرترین پاڵێوراوی ھەیە (٤١ پاڵێوراو بۆ ١٢ بردنەوە، بە ھەبوونی سێ خەڵاتی تایبەت). [[ئیسرائیل]] زۆرترین پاڵێوراوی ھەیە (١٠) پاڵێوراو بێ ئەوەی هیچ خەڵاتێک بباتەوە، لە کاتێکدا [[پورتوگال]] زۆرترین پێشکەشکردنی ھەیە (٤٠) بێ پاڵێوراو بوون. [[ئێران]] دوو جار خەڵاتەکەی بردووەتەوە بۆ فیلمی [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] و [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] لە دەرهێنانی [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Academy |first=The |ڕێکەوت=2017-05-13 |سەردێڕ=The Man Who Won Oscars for Iran |ناونیشان=https://medium.com/art-science/the-man-who-won-oscars-for-iran-19972c51fc71 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=ART & SCIENCE |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=طهمورثی |first=سینا |ڕێکەوت=2017-03-26 |سەردێڕ=اسکار فیلم فروشنده تا چه اندازه واقعی بود؟ |ناونیشان=https://www.zoomg.ir/game-articles/159433-movie-oscar-review/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=زومجی |زمان=fa-IR}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٠ (خولی ٩٢یەم)، بەرهەمی [[کۆریای باشوور]] [[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|مشەخۆر]] بووە یەکەم براوەی فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی، هەروەها یەکەم فیلمی نا ئینگلیزی بە گشتی، کە خەڵاتی باشترین فیلم بباتەوە.<ref>{{Cite news|last=Shoard|first=Catherine|url=https://www.theguardian.com/film/2020/feb/10/parasite-first-foreign-language-film-to-win-best-picture-oscar|title=پاراسایت مێژووی ئۆسکار تۆمار دەکات وەک یەکەم فیلمی زمانی بیانی کە باشترین فیلم بباتەوە|date=2020-02-10|work=The Guardian|access-date=2020-02-10|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == مێژوو == کاتێک لە ساڵی ١٩٢٩دا [[١ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار|یەکەم ڕێوڕەسمی بەخشینی خەڵاتەکانی ئۆسکار]] بەڕێوەچوو، هیچ فیلمێکی بیانی خەڵات نەکرا. لە سەردەمی سەرەتای دوای جەنگدا (١٩٤٧–١٩٥٥)، هەشت فیلمی زمانی بیانی [[خەڵاتی شانازیی ئەکادیمیا|خەڵاتی تایبەت یان شانازییان]] پێبەخشرا. سەرۆکی ئەکادیمی و ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری جان هێرشۆڵت پێی وابوو کە «خەڵاتێکی نێودەوڵەتی، ئەگەر بە شێوەیەکی گونجاو و بە ووردی بەڕێوەببرێت، پەیوەندییەکی نزیکتر لە نێوان دروستکەرانی فیلمی ئەمریکی و وڵاتانی تردا دروست دەکات». یەکەم فیلمی زمانی بیانی کە ئەم خەڵاتەی پێبەخشرا، فیلمی درامی نیۆریالیزمی [[ئیتاڵیا|ئیتاڵی]] شۆشاین بوو، کە دەقی پێدانی خەڵاتەکە: «کوالێتی بەرزی ئەم فیلمە سینەمایییە، کە لە وڵاتێکی وێرانبووی جەنگدا هاتۆتە سەر جەستەی ژیانێکی ڕەوان، بەڵگەیە بۆ جیهان کە گیانی داهێنەرانە دەتوانێت بەسەر نەهامەتیدا سەرکەوێت». لە ساڵانی دواییدا، خەڵاتی هاوشێوە بەخشرا بە هەشت فیلمی تر: یەکێکیان لە ئیتاڵیاوە (دزەکانی پایسکیل)، دووان لە [[فەڕەنسا|فەڕەنساوە]] (مۆسیۆ ڤینسێنت و یارییە قەدەغەکراوەکان)، سێیان لە [[ژاپۆن|ژاپۆنەوە]] (ڕاشۆمۆن، دەروازەی دۆزەخ و سامۆرای ١: موساشی میامۆتۆ)، هەروەها بەررهەمھێنانێکی هاوبەشی فەڕەنسی-ئیتاڵی (شوورەکانی مالاپاگا). بەڵام ئەم خەڵاتانە بەپێی بڕیاری ئازادانەی ئەکادیمی بەخشران نەک بە شێوەیەکی بەردەوام (هیچ خەڵاتێک نەبەخشرا لە ٢٦ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار لە ساڵی ١٩٥٤)، و ڕکابەرییان تێدا نەبوو بەو پێیەی هیچ کاندیدێک نەبوو بەڵکو تەنها یەک فیلمی براوە لە ساڵێکدا هەبوو.<ref name="Levy">{{cite book|last=Levy|first=Emanuel|title=All About Oscar: The History and Politics of the Academy Awards|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2003|isbn=978-0-8264-1452-6|edition=2nd|location=New York|page=207|chapter=Chapter 11: The Oscar and the Foreign-Language Picture|author-link=Emanuel Levy|access-date=2010-07-16|chapter-url=https://books.google.com/books?id=dH2Lb_YhIhAC&pg=PA207}}</ref> پۆلێکی جیاواز بۆ فیلمە نا ئینگلیزییەکان لە ساڵی ١٩٥٦دا دروستکرا. بە ناوی خەڵاتی بەرزترین فیلمی زمانی بیانی ناسراوە، و لەو کاتەوە ساڵانە بەخشراوە.<ref>{{cite journal |last=Pryor |first=Thomas M. |date=October 2, 1956 |title='Oscar' Created For Foreign Films |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1956/10/02/88475437.html?pageNumber=39 |url-status=live |journal=The New York Times |page=39 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260915175214/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1956/10/02/88475437.html?pageNumber=39 |archive-date=September 15, 2026 |access-date=September 15, 2026}}</ref> یەکەم وەرگری ئەم خەڵاتەفیلمی ئیتاڵی لا سترادا بوو، کە یارمەتیدەر بوو لە ناساندنی [[فێدێریکۆ فێلینی]] وەکو یەکێک لە گرنگترین دەرهێنەرە ئەورووپییەکان.<ref name="Levy" /> لە کاتی کۆبوونەوەی دەستەی پارێزگارانی ئەکادیمی لە ٢٣ی نیسانی ٢٠١٩، بڕیار درا کە ناوی پۆلەکە بگۆڕدرێت بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی دەستپێکردن لە ٩٢ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار لە ساڵی ٢٠٢٠دا. ئەوە خرایە ڕوو کە بەکارهێنانی دەستەواژەی "بیانی" «لە ناو کۆمەڵگەی فیلمسازی جیهانیدا بەسەرچوو بوو»، و ناوی نوێ «بە باشتر نوێنەرایەتی ئەم پۆلە دەکات، و دیدگایەکی ئەرێنی و گشتگیرانە بۆ فیلمسازی، و هونەری فیلم وەک ئەزموونێکی جیهانی دەخاتە ڕوو». فیلمی ئەنیمەیشن و بەڵگەنامەییش ڕێگەیان پێدرا لەم پۆلەدا بەشدار بن. پێوەرەکانی شایستەیی کارپێکراو وەکو خۆیان مانەوە.<ref>{{Cite web |last=Kay |first=Jeremy |url=https://www.screendaily.com/news/academy-leaves-netflix-eligibility-rule-intact-changes-name-of-foreign-language-category/5138723.article |access-date=2019-04-24 |website=Screen |language=en |title=Academy leaves Netflix eligibility rule intact, changes name of foreign language category}}</ref><ref>{{Cite web |last=Donnelly |first=Matt |date=2019-04-24 |url=https://variety.com/2019/film/news/netflix-can-chill-academy-rules-no-change-in-streaming-oscar-eligibility-1203196351/ |access-date=2019-04-24 |website=Variety |language=en |title=Netflix Can Chill: Academy Rules No Change in Streaming Oscar Eligibility}}</ref> == براوەکان == هەندێک لە براوەکان * ٢٠١١: [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] * ٢٠١٦: [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] * ٢٠١٩: [[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|مشەخۆر]] == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20080707023727/http://www.oscars.org/awardsdatabase/ پایگەی زانیاریی فەرمیی خەڵاتەکانی ئەکادیمی]. ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو. سەردان لە نوڤەمبەری ١٤, ٢٠٠٧. * [https://nationsonscreen.com/ نەتەوەکان لەسەر شاشە - پایگەی زانیاریی تەواوی ھەموو پێشکەشکردنێکی فەرمیی وڵاتان بۆ ئۆسکاری باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی]. سەردان لە ئایاری ٠٩, ٢٠٢٦. [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی ھەڵبژێردراوی نێونەتەوەییی]] [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار]] [[پۆل:خەڵاتەکان، دامەزرانی ١٩٥٦]] [[پۆل:دەرھێنەرانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی]] lcctax46ljo0yirj9vks9ndpw0eqlp5 1706566 1706565 2026-11-10T18:51:54Z Bilalinfo 57400 1706566 wikitext text/x-wiki {{Short description|خەڵاتی فیلمی ئەمریکی}} {{Infobox award | name = خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی | image = File:Joachim Trier-9987.jpg | caption = وەرگری ٢٠٢٥: یواکیم تریر (نەرویژ) | awarded_for = سەرکەوتوویی لە فیلمی نێودەوڵەتی بە شێوەیەکی سەرەکی بە دیالۆگی ناوبەشی ئینگلیزی | presenter = ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو (AMPAS) | country = ویلایەتە یەکگرتووەکان | former name = خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی (تا ٢٠٢٠) | year = {{start date and age|1948|3|20}} (بۆ فیلمە بڵاوکراوەکانی ١٩٤٧) | holder_label = دواھەمین وەرگر | holder = بەهای هەستیار (٢٠٢٥) | website = {{url|oscars.org}} }} '''خەڵاتی ئەکادیمی بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی''' (پێش ساڵی ٢٠٢٠ بە '''باشترین فیلمی زمانی بیانی''' دەناسرا) یەکێکە لە [[خەڵاتەکانی ئۆسکار|خەڵاتەکانی ئەکادیمی]] کە ساڵانە لەلایەن ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو لە ویلایەتە یەکگرتووەکان پێشکەش دەکرێت. خەڵاتەکە بە فیلمێکی درێژ دەبەخشرێت کە لە دەرەوەی [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]] بەرھەم ھێنراوە و دیالۆگەکانی بە شێوەیەکی سەرەکی بە [[زمانی ئینگلیزی]] نین.<ref name="Rules">[http://www.oscars.org/80academyawards/rules/rule14.html 80th Academy Awards – Special Rules for the Best Foreign Language Film Award] {{webarchive|url=https://web.archive.org/web/20071013004220/http://www.oscars.org/80academyawards/rules/rule14.html |date=October 13, 2007 }}. ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو. سەردان لە نوڤەمبەری ٢, ٢٠٠٧.</ref> کاتێک یەکەم ڕێوڕەسمی خەڵاتەکانی ئەکادیمی لە ١٦ی ئایاری ١٩٢٩ بەڕێوەچوو بۆ ڕێزلێنان لە فیلمە بڵاوکراوەکانی ساڵانی ١٩٢٧ و ١٩٢٨، هیچ پۆلێنێکی جیاواز بۆ فیلمەکانی زمانی بیانی بوونی نەبوو چونکە زۆربەی فیلمە بڵاوکراوەکان لە ساڵانی ١٩٢٧ و ١٩٢٨ بێدەنگ بوون. لە نێوان ساڵانی ١٩٤٧ و ١٩٥٥، ئەکادیمیا خەڵاتی تایبەت خەڵاتی شەرەفی پێشکەش بە باشترین فیلمەکانی زمانی بیانی کرد کە لە ویلایەتە یەکگرتووەکان بڵاوکرابوونەوە. بەڵام ئەم خەڵاتانە بە بەردەوامی نەدەبەخشرا (هیچ خەڵاتێک لە ساڵی ١٩٥٣ نەبەخشرا)، و ڕکابەری نەبوو چونکە هیچ پاڵێوراوێک نەبوو بەڵکو تەنها یەک فیلمی براوە لە ساڵێکدا هەبوو. بۆ خەڵاتەکانی ئەکادیمی لە ساڵی ١٩٥٦ (خولی ٢٩یەم)، خەڵاتێکی ڕکابەری بە ناوی خەڵاتی باشترین فیلمی زمانی بیانی دروستکرا بۆ فیلمە نا ئینگلیزییەکان و لەو کاتەوە ساڵانە دەبەخشرێت. ئەگەرچی دەرھێنەرەکان وەرگری فەرمی خەڵاتی ئۆسکاری فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتین، بەڵام ئەمە دەستکەوتێکی تاکەکەسی نییە. ئەکادیمیا لە ڕووی مێژوویییەوە بە خەڵاتێکی بەکۆمەڵ بۆ وڵاتی پێشکەشکار و دەرھێنەر لەسەر ناوی تەواوی دەستەی دروستکەرانی فیلمەکەی داناوە. لە سەرەتادا، تەنانەت دەرھێنەری فیلمی براوەش بە فەرمی وەک وەرگری خەڵاتەکە نەدەناسرا. بە ڕێککەوتنی ئەکادیمیا بۆ دانپێنانی ڕاستەوخۆ بە فیلمسازانی فیلمە نێودەوڵەتییە براوەکان و ھەڵکۆڵینی ناوەکانیان لەسەر پەیکەری ئۆسکار لەو کاتەوە، ئەمە لە ساڵی ٢٠١٤دا گۆڕا.<ref>{{Cite web |last=Pond |first=Steve |date=2014-09-18 |title=ئۆسکار ناوی دەرھێنەری زمانی بیانی براوە لەسەر پەیکەرۆکەکە زیاتر دەکات |url=https://www.thewrap.com/oscars-to-add-winning-foreign-language-directors-name-on-statuette/ |access-date=2025-02-11 |website= TheWrap |language=en-US}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٦، ڕاگەیەندرا کە پێوەرەکانی شایستەیی بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی لە ساڵی ٢٠٢٧ەوە دەستکاری دەکرێن تا ڕێگە بەو فیلمە بیانییانە بدرێت کە خەڵاتێکی سەرەکی لیژنەی دادوەری لە یەکێک لە شەش فێستیڤاڵی نێودەوڵەتی فیلم دەبەنەوە شایستەی بڕیاردان بن. لەگەڵ تێپەڕبوونی ساڵەکاندا، خەڵاتی باشترین فیلمی نێودەوڵەتی و پێشینەکانی بە شێوەیەکی سەرەکی بە فیلمە ئەورووپییەکان بەخشراون: لە کۆی ٧٧ خەڵات کە لە ساڵی ١٩٤٧ەوە لەلایەن ئەکادیمیاوە بە فیلمەکانی زمانی بیانی بەخشراون، ٥٩ خەڵات بۆ فیلمە ئەورووپییەکان بووە،<ref>ژمارەی ئەورووپا ١٤ پاڵێوراو و چوار بردنەوە بۆ یەکێتیی سۆڤیەت و وڵاتانی دوای سۆڤیەت دەگرێتەوە. هەروەها پێنج خەڵاتی تایبەت/شەرەف لەخۆدەگرێت: دووانیان لەلایەن ئیتالیا، دووانیان لەلایەن فەڕەنسا و یەکێکیان بە هاوبەشی لە نێوانیاندا بۆ فیلمی دی واڵس ئۆف مالاپاگا (١٩٤٩). خەڵاتی کۆتایی تەنها یەکجار لە ژمارەی ئەورووپادا ژمێردراوە، لە کاتێکدا دوو جار لە خشتەی وڵاتاندا هاتووە چونکە لە ژمارەکانی ئیتالیا و فەڕەنساشدا هەژمار کراوە.</ref> ٩ بۆ فیلمە ئاسیایییەکان،<ref>ژمارەکە ٣ خەڵاتی شەرەفی بۆ ژاپۆن لەخۆدەگرێت.</ref> ٦ بۆ فیلمەکانی کیشوەری ئەمریکا و ٣ بۆ فیلمە ئەفریقییەکان بووە. دەرھێنەری ئیتالی [[فێدێریکۆ فێلینی]] لە ماوەی ژیانیدا دەرھێنانی بۆ چوار فیلم کردووە کە خەڵاتی ئۆسکاری باشترین فیلمی زمانی بیانییان بردۆتەوە، کە تۆمارێکە تا ساڵی ٢٠٢٤ بێ وێنە ماوەتەوە. زۆرترین وڵاتی بیانی خەڵاتکراو [[ئیتاڵیا|ئیتالیایە]] بە بردنی ١٤ خەڵات (بە ھەبوونی سێ خەڵاتی تایبەت) و ٣٣ پاڵێوراو، لە کاتێکدا [[فەڕەنسا]] ئەو وڵاتەیە کە زۆرترین پاڵێوراوی ھەیە (٤١ پاڵێوراو بۆ ١٢ بردنەوە، بە ھەبوونی سێ خەڵاتی تایبەت). [[ئیسرائیل]] زۆرترین پاڵێوراوی ھەیە (١٠) پاڵێوراو بێ ئەوەی هیچ خەڵاتێک بباتەوە، لە کاتێکدا [[پورتوگال]] زۆرترین پێشکەشکردنی ھەیە (٤٠) بێ پاڵێوراو بوون. [[ئێران]] دوو جار خەڵاتەکەی بردووەتەوە بۆ فیلمی [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] و [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] لە دەرهێنانی [[ئەسغەر فەرھادی|ئەسغەر فەرهادی]]<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Academy |first=The |ڕێکەوت=2017-05-13 |سەردێڕ=The Man Who Won Oscars for Iran |ناونیشان=https://medium.com/art-science/the-man-who-won-oscars-for-iran-19972c51fc71 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=ART & SCIENCE |زمان=en}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=طهمورثی |first=سینا |ڕێکەوت=2017-03-26 |سەردێڕ=اسکار فیلم فروشنده تا چه اندازه واقعی بود؟ |ناونیشان=https://www.zoomg.ir/game-articles/159433-movie-oscar-review/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=زومجی |زمان=fa-IR}}</ref> لە ساڵی ٢٠٢٠ (خولی ٩٢یەم)، بەرهەمی [[کۆریای باشوور]] [[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|مشەخۆر]] بووە یەکەم براوەی فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی، هەروەها یەکەم فیلمی نا ئینگلیزی بە گشتی، کە خەڵاتی باشترین فیلم بباتەوە.<ref>{{Cite news|last=Shoard|first=Catherine|url=https://www.theguardian.com/film/2020/feb/10/parasite-first-foreign-language-film-to-win-best-picture-oscar|title=پاراسایت مێژووی ئۆسکار تۆمار دەکات وەک یەکەم فیلمی زمانی بیانی کە باشترین فیلم بباتەوە|date=2020-02-10|work=The Guardian|access-date=2020-02-10|language=en-GB|issn=0261-3077}}</ref> == مێژوو == کاتێک لە ساڵی ١٩٢٩دا [[١ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار|یەکەم ڕێوڕەسمی بەخشینی خەڵاتەکانی ئۆسکار]] بەڕێوەچوو، هیچ فیلمێکی بیانی خەڵات نەکرا. لە سەردەمی سەرەتای دوای جەنگدا (١٩٤٧–١٩٥٥)، هەشت فیلمی زمانی بیانی [[خەڵاتی شانازیی ئەکادیمیا|خەڵاتی تایبەت یان شانازییان]] پێبەخشرا. سەرۆکی ئەکادیمی و ئەندامی دەستەی بەڕێوەبەری جان هێرشۆڵت پێی وابوو کە «خەڵاتێکی نێودەوڵەتی، ئەگەر بە شێوەیەکی گونجاو و بە ووردی بەڕێوەببرێت، پەیوەندییەکی نزیکتر لە نێوان دروستکەرانی فیلمی ئەمریکی و وڵاتانی تردا دروست دەکات». یەکەم فیلمی زمانی بیانی کە ئەم خەڵاتەی پێبەخشرا، فیلمی درامی نیۆریالیزمی [[ئیتاڵیا|ئیتاڵی]] شۆشاین بوو، کە دەقی پێدانی خەڵاتەکە: «کوالێتی بەرزی ئەم فیلمە سینەمایییە، کە لە وڵاتێکی وێرانبووی جەنگدا هاتۆتە سەر جەستەی ژیانێکی ڕەوان، بەڵگەیە بۆ جیهان کە گیانی داهێنەرانە دەتوانێت بەسەر نەهامەتیدا سەرکەوێت». لە ساڵانی دواییدا، خەڵاتی هاوشێوە بەخشرا بە هەشت فیلمی تر: یەکێکیان لە ئیتاڵیاوە (دزەکانی پایسکیل)، دووان لە [[فەڕەنسا|فەڕەنساوە]] (مۆسیۆ ڤینسێنت و یارییە قەدەغەکراوەکان)، سێیان لە [[ژاپۆن|ژاپۆنەوە]] (ڕاشۆمۆن، دەروازەی دۆزەخ و سامۆرای ١: موساشی میامۆتۆ)، هەروەها بەررهەمھێنانێکی هاوبەشی فەڕەنسی-ئیتاڵی (شوورەکانی مالاپاگا). بەڵام ئەم خەڵاتانە بەپێی بڕیاری ئازادانەی ئەکادیمی بەخشران نەک بە شێوەیەکی بەردەوام (هیچ خەڵاتێک نەبەخشرا لە ٢٦ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار لە ساڵی ١٩٥٤)، و ڕکابەرییان تێدا نەبوو بەو پێیەی هیچ کاندیدێک نەبوو بەڵکو تەنها یەک فیلمی براوە لە ساڵێکدا هەبوو.<ref name="Levy">{{cite book|last=Levy|first=Emanuel|title=All About Oscar: The History and Politics of the Academy Awards|publisher=Continuum International Publishing Group|year=2003|isbn=978-0-8264-1452-6|edition=2nd|location=New York|page=207|chapter=Chapter 11: The Oscar and the Foreign-Language Picture|author-link=Emanuel Levy|access-date=2010-07-16|chapter-url=https://books.google.com/books?id=dH2Lb_YhIhAC&pg=PA207}}</ref> پۆلێکی جیاواز بۆ فیلمە نا ئینگلیزییەکان لە ساڵی ١٩٥٦دا دروستکرا. بە ناوی خەڵاتی بەرزترین فیلمی زمانی بیانی ناسراوە، و لەو کاتەوە ساڵانە بەخشراوە.<ref>{{cite journal |last=Pryor |first=Thomas M. |date=October 2, 1956 |title='Oscar' Created For Foreign Films |url=https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1956/10/02/88475437.html?pageNumber=39 |url-status=live |journal=The New York Times |page=39 |archive-url=https://web.archive.org/web/20260915175214/https://timesmachine.nytimes.com/timesmachine/1956/10/02/88475437.html?pageNumber=39 |archive-date=September 15, 2026 |access-date=September 15, 2026}}</ref> یەکەم وەرگری ئەم خەڵاتەفیلمی ئیتاڵی لا سترادا بوو، کە یارمەتیدەر بوو لە ناساندنی [[فێدێریکۆ فێلینی]] وەکو یەکێک لە گرنگترین دەرهێنەرە ئەورووپییەکان.<ref name="Levy" /> لە کاتی کۆبوونەوەی دەستەی پارێزگارانی ئەکادیمی لە ٢٣ی نیسانی ٢٠١٩، بڕیار درا کە ناوی پۆلەکە بگۆڕدرێت بۆ باشترین فیلمی نێودەوڵەتی دەستپێکردن لە ٩٢ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکار لە ساڵی ٢٠٢٠دا. ئەوە خرایە ڕوو کە بەکارهێنانی دەستەواژەی "بیانی" «لە ناو کۆمەڵگەی فیلمسازی جیهانیدا بەسەرچوو بوو»، و ناوی نوێ «بە باشتر نوێنەرایەتی ئەم پۆلە دەکات، و دیدگایەکی ئەرێنی و گشتگیرانە بۆ فیلمسازی، و هونەری فیلم وەک ئەزموونێکی جیهانی دەخاتە ڕوو». فیلمی ئەنیمەیشن و بەڵگەنامەییش ڕێگەیان پێدرا لەم پۆلەدا بەشدار بن. پێوەرەکانی شایستەیی کارپێکراو وەکو خۆیان مانەوە.<ref>{{Cite web |last=Kay |first=Jeremy |url=https://www.screendaily.com/news/academy-leaves-netflix-eligibility-rule-intact-changes-name-of-foreign-language-category/5138723.article |access-date=2019-04-24 |website=Screen |language=en |title=Academy leaves Netflix eligibility rule intact, changes name of foreign language category}}</ref><ref>{{Cite web |last=Donnelly |first=Matt |date=2019-04-24 |url=https://variety.com/2019/film/news/netflix-can-chill-academy-rules-no-change-in-streaming-oscar-eligibility-1203196351/ |access-date=2019-04-24 |website=Variety |language=en |title=Netflix Can Chill: Academy Rules No Change in Streaming Oscar Eligibility}}</ref> == پرۆسەی پێشکەشکردن و کاندیدکردن == بانگهێشتی هەموو وڵاتێک (جگە لە [[ویلایەتە یەکگرتووەکانی ئەمریکا|ویلایەتە یەکگرتووەکان]]) دەکرێت بۆ ئەوەی باشترین فیلمی خۆی کە بە باشی دەزانێت پێشکەشی ئەکادیمیای بکات. تەنها یەک فیلم لە هەر وڵاتێکەوە قبووڵ دەکرێت. دیاریکردنی پێشکەشکردنی فەرمی هەر وڵاتێک دەبێت لەلایەن ڕێکخراوێک، دەستەیەکی سوێندخواردوو یان لیژنەیەکەوە ئەنجام بدرێت کە لە کەسانی ناو پیشەسازی فیلم پێکهاتبن. بۆ نموونە، بەشداری [[شانشینی یەکگرتوو|بەریتانیا]] لەلایەن ئەکادیمیای هونەرەکانی فیلم و تەلەڤیزیۆنی بەریتانییەوە پێشکەش دەکرێت، و بەشداری [[ئێران]] لەلایەن [[دەزگای سینەمایی فارابی|دەزگای سینەمای فارابی]] پێشکەش دەکرێت. ناوی ئەندامانی گرووپی هەڵبژاردن دەبێت بۆ ئەکادیمیا بنێردرێت. دوای ئەوەی هەر وڵاتێک فیلمە فەرمییەکەی خۆی دیاری کرد، کۆپییەکانی هەموو فیلمە پێشکەشکراوەکان کە ژێرنووسی ئینگلیزییان هەیە، لەلایەن لیژنە (یەکەم)کانی خەڵاتی فیلمی زمانی بیانییەوە دەبینرێن، کە ئەندامەکانیان بە دەنگدانی نادیار پێنج کاندیدە فەرمییەکە هەڵدەبژێرن. ئەم ڕێکارە بە شێوەیەکی کەم گۆڕکاری تێدا کرا بۆ ٧٩ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکاری ساڵی ٢٠٠٦: پێڕستێکی کورتەی نۆ فیلمی بڵاوکرایەوە هەفتەیەک پێش ڕاگەیاندنی کاندیدکردنە فەرمییەکان،<ref>Zeitchik, Steven. [https://www.variety.com/awardcentral_article/VR1117957521.html?nav=news&categoryid=1985&cs=1 "Foreign Oscar list down to nine"], ''Variety'', 2007-01-16. Retrieved November 2, 2007.</ref> و لیژنەیەکی بچووکتر کە لە ٣٠ ئەندام پێکهتبوو، کە ١٠ ئەندامی ئەکادیمیای خەڵکی شاری [[نیوویۆرک|نیویۆرکی]] تێدا بوو، سێ ڕۆژیان بەسەر برد بۆ بینینی فیلمە پێڕستکورتکراوەکان پێش ئەوەی پێنج کاندیدە فەرمییەکە هەڵبژێرن.<ref name="Rule Changes">[http://www.oscars.org/press/pressreleases/2006/06.06.30.html 79th Academy Awards – Rule Changes]. Academy of Motion Picture Arts and Sciences, 2006-06-30. Retrieved November 2, 2007.</ref> ڕێکارەکە جارێکی تر هەموار کرایەوە بۆ ٩٤ەمین خەڵاتەکانی ئۆسکاری (٢٠٢٠)، کە ڕێگەی بە هەموو ئەندامانی ئەکادیمیا دا بەشدار ببن لەم پرۆسەی هەڵبژاردنەدا.<ref>{{cite news|last1=Buchanan|first1=Kyle|title=Oscars Rule to Allow Films to Skip a Theatrical Release This Year|url=https://www.nytimes.com/2020/04/28/movies/oscars-2021-streaming-coronavirus.html|work=The New York Times|date=28 April 2020}}</ref> تا ساڵی ٢٠٢٢، سیستەمی دوو لیژنەیی دووبارە دابمەزرایەوە لەگەڵ "لیژنەی پێشوەختەی فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی" کە پانزە فیلم کورت دەکاتەوە و "لیژنەی کاندیدکردنی فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی" کە پێنج کاندیدە یەک فیلم دیاری دەکرێت.<ref>{{Cite web |url=https://www.oscars.org/sites/oscars/files/95th_oscars_complete_rules.pdf |access-date=December 3, 2022 |website=Oscars.org|Academy of Motion Picture Arts and Sciences |title=95th Oscars Complete Rules}}</ref> == براوەکان == هەندێک لە براوەکان * ٢٠١١: [[جیابوونەوەی نادر لە سیمین]] * ٢٠١٦: [[فرۆشیار (فیلم)|فرۆشیار]] * ٢٠١٩: [[مشەخۆر (فیلمی ٢٠١٩)|مشەخۆر]] == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * [https://web.archive.org/web/20080707023727/http://www.oscars.org/awardsdatabase/ پایگەی زانیاریی فەرمیی خەڵاتەکانی ئەکادیمی]. ئەکادیمیای ھونەر و زانستەکانی وێنەی جووڵاو. سەردان لە نوڤەمبەری ١٤, ٢٠٠٧. * [https://nationsonscreen.com/ نەتەوەکان لەسەر شاشە - پایگەی زانیاریی تەواوی ھەموو پێشکەشکردنێکی فەرمیی وڵاتان بۆ ئۆسکاری باشترین فیلمی تایبەتمەندی نێودەوڵەتی]. سەردان لە ئایاری ٠٩, ٢٠٢٦. [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی ھەڵبژێردراوی نێونەتەوەییی]] [[پۆل:خەڵاتی ئۆسکار]] [[پۆل:خەڵاتەکان، دامەزرانی ١٩٥٦]] [[پۆل:دەرھێنەرانی خەڵاتی ئۆسکار بۆ باشترین فیلمی زمانی بیانی]] c61fah9w1739iupshig83h2pku3dcri 3 306150 1706549 2026-11-10T17:58:40Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1706549 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Pirehelokan|پیرەھەڵۆ]] ([[لێدوانی بەکارھێنەر:Pirehelokan|وتووێژ]]) ١٧:٥٨، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) igvqujbds09ntufxjir1o218i5m00v7 1 306151 1706568 2026-11-10T19:04:53Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706568 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئارمان زاھیدی]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706567 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20240107091840/https://khanehmatbooat.ir/Membership/24591 بۆ https://khanehmatbooat.ir/Membership/24591 زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٠٤، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) 2clfled725uv3d4pu2sc6ifnvy195hz 1 306152 1706590 2026-11-10T19:36:37Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706590 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاگە بۆر]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706589 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20221019200544/https://icmm.ku.dk/english/research-groups/bohr-group/ بۆ https://icmm.ku.dk/english/research-groups/bohr-group/ زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ١٩:٣٦، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) hqmpsh2o4kfmmo1njzhpyoqf0do266w 1 306153 1706649 2026-11-10T20:19:57Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706649 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئاڵای پەنەما]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706648 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20181103170512/http://www.panama-offshore-services.com/blog/fiestas_patrias_panama_celebrates_its_history_all_through_november.htm بۆ http://www.panama-offshore-services.com/blog/fiestas_patrias_panama_celebrates_its_history_all_through_november.htm زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٠:١٩، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) n9sk7dr0fecceamwaz26tut14x7hy4h 0 306154 1706662 2026-11-10T21:04:42Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox film|name=خنکان|image=Asphyxia poster.jpg|alt=|caption=پوستەری فەرمی فیلمەکە|director=فەریدون جەیرانی|producer=فەریدون جەیرانی|writer=فەریدون جەیرانی|story=|starring={{Plainlist| - نەوید محەمەدزاده - ئلناز شاکردۆست - ئەمیر ساڵحیان - ماهایا پطروسیان - پەردیس ئەحمەدیه }}|music=کارن هومایونفەر|c...»ەوە 1706662 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=خنکان|image=Asphyxia poster.jpg|alt=|caption=پوستەری فەرمی فیلمەکە|director=فەریدون جەیرانی|producer=فەریدون جەیرانی|writer=فەریدون جەیرانی|story=|starring={{Plainlist| - نەوید محەمەدزاده - ئلناز شاکردۆست - ئەمیر ساڵحیان - ماهایا پطروسیان - پەردیس ئەحمەدیه }}|music=کارن هومایونفەر|cinematography=مەسعود سەلامی|editing=بەهرام دهقانی|studio=بلیت|distributor=بلیت (سبحان گستر)|released={{Film date|2017|10|18|df=y}}|runtime=١٠٧ دەقەک|country=ئێران|language=فارسی|budget=|gross=٤٬٠٠٨٬٩٢٦٬٠٠٠ تۆمان}} '''''خنکان''''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: خفه‌گی) لە دەرهێنان و نووسین و بەرهەمهێنانی فەریدون جیرانییە کە لە ساڵی ٢٠١٦ بەرهەم هاتووە و بە شێوەی [[ڕەش و سپی]] دروست کراوە. لە ڕێکەوتی ١٨ی تشرینی یەکەمی ٢٠١٧ لە سینەماکانی ئێران نمایش کرا.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Kiang |first=Jessica |ڕێکەوت=2017-12-05 |سەردێڕ=Tallinn Film Review: ‘Asphyxia’ |ناونیشان=https://variety.com/2017/film/reviews/asphyxia-review-1202627813/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=Variety |زمان=en-US}}</ref><ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Dalton |first=Stephen |ڕێکەوت=2017-12-02 |سەردێڕ=‘Asphyxia’: Film Review {{!}} Tallinn 2017 |ناونیشان=https://www.hollywoodreporter.com/movies/movie-reviews/asphyxia-review-1063770/ |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=The Hollywood Reporter |زمان=en-US}}</ref> == پوختەی چیرۆک == سەحرا مەشرقی پەرستاری نەخۆشخانەیەکی دەروونییە، تاوەکوو ئێستا هاوسەرگیری نەکردووە و لە لێواری تەمەنی ناوەڕاستدایە. چیرۆکی فیلمەکە لەو شوێنەوە دەست پێ دەکات کە ژنێکی گەنج بە ناوی نەسیم کە بە شێوەیەک تووشی کێشەی دەروونی بووە، هاوسەرەکەی مەسعود دەیهێنێتە نەخۆشخانەی دەروونی بۆ ئەوەی بخەوێنرێت. سەحرا هەر لە سەرەتاوە هەستی بە نائاسایی بوونی کێشەکە کرد و بارودۆخەکەی بە تەواوی نائاسایی بینی، بە چاودێریکردنی ڕەفتارەکانی ئەم ژنە دەستی گەیشتە ڕاستییەکی سەیر لە ژیانی و بە بێئاگایی تێکەڵ بە ژیانیان بووە و بڕیاری دەدات یارمەتی بدات. == ئەکتەرەکان == {| class="wikitable sortable" |- align="center" !ئەکتەر !ڕۆڵ |- |[[نەوید محەممەدزادە|نەوید محەمەدزاده]] |مەسعود سازگار |- |[[ئیلناز شاکردۆست]] |سەحرا مەشرقی |- |[[پەردیس ئەحمەدیە|پەردیس ئەحمەدیه]] |نەسیم سازگار |- |غولاموحسین لوتفی |سیروس |- |ئحسان ئیمانی |عەندەلیب |- |پەروێز پورحسێنی |پزیشک |- |ماهایا پتروسیان |زۆهرە |- |پۆلاد کیمیایی |مەنسوور |- |رەها حاجی زەینەل |پروین درەخشان |- |بنیامین ریاحی |تاوانبار |} == خەڵاتەکان == {|class="wikitable" |+ خولی سی و پێنجەمی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر]] !بەش !پاڵێوراو !ئەنجام !خەڵات |- |باشترین کاریگەرییە تایبەتەکانی مەیدانی |ئارش ئاقابیک |{{won}} |[[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورین]] |- |باشترین وێنە |ئەحمەد ڕەزا شوجاعی |{{nom}} |[[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورین]] |} === خەڵاتەکانی تر === {|class="wikitable" |+بیستەمین [[جەژنی سینەمای ئێران]] !بەش !پاڵێوراو !ئەنجام !خەڵات |- |باشترین دەرهێنان |فەریدون جەیرانی |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین ئەکتەری سەرەکی پیاو |[[نەوید محەممەدزادە|نەوید محەمەدزاده]] |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین ئەکتەری سەرەکی ژن |[[ئیلناز شاکردۆست|ئیلناز شاکردوست]] |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین مۆسیقای ڕەسەن |کارن همایونفر |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین فیلمبرداری |مسعود سلامی |{{won}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین تدوین |بهرام دهقان |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |- |باشترین کاریگەرییە تایبەتەکانی مەیدانی |ئارش ئاقابیک |{{nom}} |پەیکەری شایستەیی |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەری دەرەکی == * {{IMDb title|6486630}} [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠١٦]] 2lqabvprz92ivaah296fwzydyuiygrh 0 306155 1706667 2026-11-10T21:25:40Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox film|name=لە نێو ھەورەکاندا|image=Iy5jZQbdR.jpg|director=سەعید سەعدی|released=٢٠ی ئایاری ٢٠٠٩|writer=محەممەدڕەزا گۆهەری|starring=ئێلناز شاكەردووست یوونس غەزالی ڕەزا موختاری نەوید محەممەدزادە سەید مەهرداد زیايی|runtime=٩٠ خولەک|country=ئێران|language=فارسی}} '''لە نێو ھەورەکاندا''' (...»ەوە 1706667 wikitext text/x-wiki {{Infobox film|name=لە نێو ھەورەکاندا|image=Iy5jZQbdR.jpg|director=سەعید سەعدی|released=٢٠ی ئایاری ٢٠٠٩|writer=محەممەدڕەزا گۆهەری|starring=ئێلناز شاكەردووست یوونس غەزالی ڕەزا موختاری نەوید محەممەدزادە سەید مەهرداد زیايی|runtime=٩٠ خولەک|country=ئێران|language=فارسی}} '''لە نێو ھەورەکاندا''' (بە [[زمانی فارسی|فارسی]]: در میان ابرها) فیلمێکە لە دەرهێنانی ڕۆحەڵا حیجازی، بەرھەمھێنانی [[سەعید سەعدی]] و نووسینی محەممەدڕەزا گۆهەری کە لە ساڵی ٢٠٠٧ دروست کراوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase عوامل فيلم در ميان ابرها :. |ناونیشان=http://sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=138508060009 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20240415021029/http://sourehcinema.com/Title/FullCast_Crew.aspx?Id=138508060009 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2024-04-15 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.sourehcinema.com}}</ref> [[ئیلناز شاکردۆست|ئێلناز شاكردووست]] و یوونس غەزالیلە ئەکتەرانی سەرەکین. == ئەکتەرەکان == * [[ئیلناز شاکردۆست|ئێلناز شاكەردووست]] * یوونس غەزالی * ڕەزا موختاری * [[نەوید محەممەدزادە]] * سەید مەهرداد زیايی == فێستیڤاڵەکان == لە ناو هەورەکاندا لە بیست و شەشەمین خولی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی فەجڕدا]] لە بەشی پێشبڕکێی ڕوانگەی یەکەم - یەکەمین فیلمی درێژی فیلمساز، [[سیمورغی بلوورین|سیمورغی بلورینی]] باشترین فیلمی وەرگرتووە. ھەروەها لە بیست و هەشتەمین خولی فێستیڤاڵی فیلمی فەجڕیشدا لە بەشی پێشبڕکێی ماددە ڕیکلامییەکانی فیلمەکان، سیمورغی بلورینی باشترین پۆستەریشی وەرگرتووە. ئەم فیلمە لە دوانزەهەمین ئاهەنگی خانەی سینەمادا، خەڵاتی باشترین ئەکتەری زن ([[ئیلناز شاکردۆست|ئێلناز شاكردووست]])، باشترین دەنگهەڵگرتن و باشترین ماکیاژی لە ساڵی ٢٠٠٨دا بەدەست هێناوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=Amin Sadegh Adabi Motlagh |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase تمام جشنواره های مربوط به فيلم در میان ابرها :. |ناونیشان=http://www.sourehcinema.com/Festival/Film/History.aspx?Kind=Full&Id=138508060009&FilmName=%D8%AF%D8%B1%20%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20231106045130/http://www.sourehcinema.com/Festival/Film/History.aspx?Kind=Full&Id=138508060009&FilmName=%D8%AF%D8%B1%20%D9%85%DB%8C%D8%A7%D9%86%20%D8%A7%D8%A8%D8%B1%D9%87%D8%A7 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2023-11-06 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.sourehcinema.com}}</ref> == سەرچاوەکان == {{پانویس}} {{فیلم-خرد}} [[پۆل:فیلمە فارسییەکان]] [[پۆل:فیلمەکان بە زمانی فارسی]] [[پۆل:فیلمە درامییە ئێرانییەکان]] <references /> [[پۆل:فیلمەکانی ٢٠٠٧]] 0fo22eb94hpmx3jba8lrwz1231y6thn 0 306156 1706670 2026-11-10T21:56:34Z Bilalinfo 57400 پەڕەی دروست کرد بە «{{Infobox person|name=ڕەزا دەرمیشیان|image=Dormishian.jpg|alt=|caption=|birth_name=|birth_date=٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨١ (٤٢ ساڵ)|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=|death_place=|nationality=[[ئێران]]ی|occupation=فیلمساز|years_active=١٩٩٦ تا ئێستا}} '''ڕەزا دورمیشیان''' (لەدایکبووی ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨١ لە [[تاران]]) نو...»ەوە 1706670 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ڕەزا دەرمیشیان|image=Dormishian.jpg|alt=|caption=|birth_name=|birth_date=٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨١ (٤٢ ساڵ)|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=|death_place=|nationality=[[ئێران]]ی|occupation=فیلمساز|years_active=١٩٩٦ تا ئێستا}} '''ڕەزا دورمیشیان''' (لەدایکبووی ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨١ لە [[تاران]]) [[نووسەر]]، بەڵگەنامەساز، [[سیناریۆنووس]]، [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]] و [[بەرھەمھێنەری فیلم|بەرھەمھێنەری فیلمی]] [[ئێران|ئێرانییە]]. == ژیاننامە == دەرمیشیان چالاکیی سینەماییی لە ساڵی ١٩٩٦ وەک نووسەر، ڕەخنەگر و ڕۆژنامەنووسی سینەمایی لە گۆڤارە تێروتەسەلەکانی سینەمایی دەست پێ کرد و لە پاڵ ئەوەشدا وەک دەستەی نووسەرانی بڵاوکراوەی سینەمایی چەندین کتێبی سینەمایی کۆکردەوە و چاپ کرد. وەک سیناریۆنووس، یاریدەدەری دەرهێنەر و بەرنامەدانەر چووە ناو گۆڕەپانی سینەمای پیشەگەرانەوە و لەگەڵ دەرهێنەرە دیارەکان وەک [[داریوش مێھرجویی]]، عەلیڕەزا داوودنەژاد و فەرەیدوون جەیرانی کاریی کردوە. لە ساڵی ٢٠١٠ تەنها شانۆی داریووش مێهرجوویی بە ناوی دەرس لەسەر بنەمای دەقی [[ئۆژێن یۆنێسکۆ|ئۆژێن یۆنیسکۆ]] وەک بەرھەمھێنەر لە شانۆی ئێرانشار بەشداربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase رضا درميشيان :. |ناونیشان=https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201170545 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20240522141145/https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201170545 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2024-05-22 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.sourehcinema.com}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١ یەکەم [[فیلمی درێژ|فیلمی درێژی]] سینەماییی خۆی بە ناوی بغض دروست کرد. ئەم فیلمە لە کاتێکدا لە بەشی پێشبڕکێی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجڕ]] لابرا کە نمایش جیهانییەکەی لە سی و شەشەمین فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی مۆنتریال دەستی پێ کرد و لە نزیکەی بیست فێستیڤاڵی جیهانیدا نمایش کرا و خەڵاتی زۆری بەدەست هێنا. ڕەزا دەرمیشیان بۆ فیلمی بغض خەڵاتی باشترین دەرهێنانی یەکەم فیلم و داهێنان و بەهرەی درەوشاوەی لە شەشەمین [[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران|ئاهەنگی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/fa/news/91102514349/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> [[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم (٢٠١٣)]] دووەمین فیلمی سینەماییی ڕەزا دەرمیشیان، ئاژاوەگێرترین فیلمی سی و دووەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی فەجڕ]] و تەنها نوێنەری سینەمای ئێران لە شەست و چوارەمین خولی [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بەرلین]] ٢٠١٣ بوو کە ڕووبەڕووی پێشوازیی خەڵک و ڕەخنەگران بووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2014-02-14 |سەردێڕ='عصبانی نیستم'؛ از جنجال در تهران تا نمایش در برلین |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts/2014/02/140214_l41_cinema_asabani_nistam |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، پارێزەری ڕەزا دەرمیشیان لە تۆمارکردنی سکاڵای [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] و داوای دەست بەسەرداگرتنی موڵکەکانی ڕاگەیاند. پێدەچێت ئەم بابەتە پەیوەندی بە چالاکیی ناوبراو لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و هاشتاگی نەخێر بۆ لەسێدارەدان هەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=رویداد۲۴ |first=پايگاه خبری تحلیلی |ڕێکەوت=2026-09-16 |سەردێڕ=رضا درمیشیان کیست؟ {{!}} از هشتگ «اعدام نکنید» تا شکایت سپاه |ناونیشان=https://www.rouydad24.ir/fa/news/470543/%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DA%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%86%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=پايگاه خبری تحلیلی رویداد۲۴ |بڵاوکەرەوە=پايگاه خبری تحلیلی رویداد۲۴ |زمان=fa}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" width="33" |ساڵ ! rowspan="2" |ناونیشان ! colspan="3" |پۆست |- !دەرهێنەر !نووسەر !بەرھەمھێنەر |- | align="center" |٢٠١٣ |[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]] |بەڵێ |بەڵێ |بەڵێ |- | align="center" |٢٠١٥ |[[لانتووری|لانتوری]] |بەڵێ |بەڵێ |بەڵێ |} == خەڵاتەکان و نامزدکراوەکان == {| class="wikitable sortable" !فێستیڤاڵ !ساڵ !بەرهەمی نامزدکراو !بەش !ئەنجام !سەرچاوە |- |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] |٢٠١١ |بغض |داهێنان و بەهرەی درەوشاوە|{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2013-01-14 |سەردێڕ=جشن انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران برگزار شد |ناونیشان=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%AE%D8%A8%D8%A7%D8%B1-58/36916-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری ایلنا |زمان=fa}}</ref> |- |[[جەژنی سینەمای ئێران|ئاهەنگی سینەمای ئێران]] |٢٠١٤ |بغض |باشترین یەکەم فیلم|{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2014-08-13 |سەردێڕ=نامزدهای شانزدهمین جشن خانه سینما معرفی شدند/ «ملکه» و «پذیرایی ساده» رکورد دارند |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/369785/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%B4%D8%AF%D9%86%D8%AF-%D9%85%D9%84%DA%A9%D9%87-%D9%88-%D9%BE%D8%B0%DB%8C%D8%B1%D8%A7%DB%8C%DB%8C |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- | rowspan="2" |[[خەڵاتەکانی حافز]] | rowspan="2" |٢٠١٩ | rowspan="2" |''[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]]'' |باشترین دەرهێنان|{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2019-07-08 |سەردێڕ=نامزدهای بخش سینمای نوزدهمین جشن «حافظ» اعلام شد |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1277689/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- |باشترین فیلم|{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2019-07-08 |سەردێڕ=نامزدهای بخش سینمای نوزدهمین جشن «حافظ» اعلام شد |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1277689/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7%DB%8C-%D9%86%D9%88%D8%B2%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AD%D8%A7%D9%81%D8%B8-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- | rowspan="2" |[[جەژنی سینەمای ئێران|ئاهەنگی سینەمای ئێران]] | rowspan="2" |٢٠١٧ | rowspan="6" |''[[لانتووری|لانتوری]]'' |باشترین دەرهێنان|{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/96061206791/%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%AE%D8%A7%D9%86%D9%87-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C%D8%B4-%D8%B1%D8%A7-%D8%B4%D9%86%D8%A7%D8%AE%D8%AA-%D9%81%DB%8C%D9%84%D9%85 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- |باشترین فیلم|{{nom}} |<ref name=":1">{{cite web/fa|url=https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم|title=جشنی خانەی سینما نامزدکراوەکانی ناساند + فیلم|date=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧|work=ئیسنا|accessdate=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901143816/https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم|archive-date=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|url-status=live}}</ref> |- |[[خەڵاتەکانی حافز]] |٢٠١٧ |خەڵاتی [[عەباس کیاڕۆستەمی|عەباس کیارۆستەمی]]|{{won}} | |- | rowspan="3" |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] |٢٠١٦ |باشترین فیلم|{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین سیناریۆ|{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین دەرهێنان|{{nom}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%AF%D9%87%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D9%88-%D9%86%D9%88%DB%8C%D8%B3%D9%86%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7-%D8%A7%D8%B9%D9%84%D8%A7%D9%85-%D8%B4%D8%AF |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDB name|2934166}} * {{Instagram|rezadormishian}} * {{Twitter|RezaDormishian}} bfa9v0y332r10furqhpxsdtmq7a9ch8 1706671 1706670 2026-11-10T21:59:12Z Bilalinfo 57400 /* خەڵاتەکان و بەربژێربوونەکان */ 1706671 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ڕەزا دەرمیشیان|image=Dormishian.jpg|alt=|caption=|birth_name=|birth_date=٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨١ (٤٢ ساڵ)|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=|death_place=|nationality=[[ئێران]]ی|occupation=فیلمساز|years_active=١٩٩٦ تا ئێستا}} '''ڕەزا دورمیشیان''' (لەدایکبووی ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨١ لە [[تاران]]) [[نووسەر]]، بەڵگەنامەساز، [[سیناریۆنووس]]، [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]] و [[بەرھەمھێنەری فیلم|بەرھەمھێنەری فیلمی]] [[ئێران|ئێرانییە]]. == ژیاننامە == دەرمیشیان چالاکیی سینەماییی لە ساڵی ١٩٩٦ وەک نووسەر، ڕەخنەگر و ڕۆژنامەنووسی سینەمایی لە گۆڤارە تێروتەسەلەکانی سینەمایی دەست پێ کرد و لە پاڵ ئەوەشدا وەک دەستەی نووسەرانی بڵاوکراوەی سینەمایی چەندین کتێبی سینەمایی کۆکردەوە و چاپ کرد. وەک سیناریۆنووس، یاریدەدەری دەرهێنەر و بەرنامەدانەر چووە ناو گۆڕەپانی سینەمای پیشەگەرانەوە و لەگەڵ دەرهێنەرە دیارەکان وەک [[داریوش مێھرجویی]]، عەلیڕەزا داوودنەژاد و فەرەیدوون جەیرانی کاریی کردوە. لە ساڵی ٢٠١٠ تەنها شانۆی داریووش مێهرجوویی بە ناوی دەرس لەسەر بنەمای دەقی [[ئۆژێن یۆنێسکۆ|ئۆژێن یۆنیسکۆ]] وەک بەرھەمھێنەر لە شانۆی ئێرانشار بەشداربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase رضا درميشيان :. |ناونیشان=https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201170545 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20240522141145/https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201170545 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2024-05-22 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.sourehcinema.com}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١ یەکەم [[فیلمی درێژ|فیلمی درێژی]] سینەماییی خۆی بە ناوی بغض دروست کرد. ئەم فیلمە لە کاتێکدا لە بەشی پێشبڕکێی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجڕ]] لابرا کە نمایش جیهانییەکەی لە سی و شەشەمین فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی مۆنتریال دەستی پێ کرد و لە نزیکەی بیست فێستیڤاڵی جیهانیدا نمایش کرا و خەڵاتی زۆری بەدەست هێنا. ڕەزا دەرمیشیان بۆ فیلمی بغض خەڵاتی باشترین دەرهێنانی یەکەم فیلم و داهێنان و بەهرەی درەوشاوەی لە شەشەمین [[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران|ئاهەنگی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/fa/news/91102514349/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> [[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم (٢٠١٣)]] دووەمین فیلمی سینەماییی ڕەزا دەرمیشیان، ئاژاوەگێرترین فیلمی سی و دووەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی فەجڕ]] و تەنها نوێنەری سینەمای ئێران لە شەست و چوارەمین خولی [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بەرلین]] ٢٠١٣ بوو کە ڕووبەڕووی پێشوازیی خەڵک و ڕەخنەگران بووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2014-02-14 |سەردێڕ='عصبانی نیستم'؛ از جنجال در تهران تا نمایش در برلین |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts/2014/02/140214_l41_cinema_asabani_nistam |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، پارێزەری ڕەزا دەرمیشیان لە تۆمارکردنی سکاڵای [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] و داوای دەست بەسەرداگرتنی موڵکەکانی ڕاگەیاند. پێدەچێت ئەم بابەتە پەیوەندی بە چالاکیی ناوبراو لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و هاشتاگی نەخێر بۆ لەسێدارەدان هەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=رویداد۲۴ |first=پايگاه خبری تحلیلی |ڕێکەوت=2026-09-16 |سەردێڕ=رضا درمیشیان کیست؟ {{!}} از هشتگ «اعدام نکنید» تا شکایت سپاه |ناونیشان=https://www.rouydad24.ir/fa/news/470543/%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DA%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%86%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=پايگاه خبری تحلیلی رویداد۲۴ |بڵاوکەرەوە=پايگاه خبری تحلیلی رویداد۲۴ |زمان=fa}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" width="33" |ساڵ ! rowspan="2" |ناونیشان ! colspan="3" |پۆست |- !دەرهێنەر !نووسەر !بەرھەمھێنەر |- | align="center" |٢٠١٣ |[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]] |بەڵێ |بەڵێ |بەڵێ |- | align="center" |٢٠١٥ |[[لانتووری|لانتوری]] |بەڵێ |بەڵێ |بەڵێ |} == خەڵاتەکان و بەربژێربوونەکان == {| class="wikitable sortable" !فێستیڤاڵ !ساڵ !بەرهەمی بەربژێرکراو !بەش !ئەنجام !سەرچاوە |- |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] |٢٠١١ |بغض |داهێنان و بەهرەی درەوشاوە |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2013-01-14 |سەردێڕ=جشن انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران برگزار شد |ناونیشان=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%اخ%D8%A8%D8%A7%D8%B1-58/36916-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%ج%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%ت%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری ایلنا |زمان=fa}}</ref> |- |[[جەژنی سینەمای ئێران|ئاهەنگی سینەمای ئێران]] |٢٠١٤ |بغض |باشترین یەکەم فیلم |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2014-08-13 |سەردێڕ=نامزدهای شانزدهمین جشن خانه سینما معرفی شدند/ «ملکه» و «پذیرایی ساده» رکورد دارند |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/369785/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%د%D9%۸۵%DB%۸C-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶%D۸%۴۷-%D۸%۴۷%D۸%A۷%D۹%۸۶%D۸%ه-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D۹%۸۵%D۸%عهد%D۸%اف%D۸%۸۱%DB%۸C-%D۸%۴۲%D۸%اف%D۹%۸۶%D۸%اف-%D۹%۸۵%D۹%۸۴%DA%A۹%D۹%۸۷-%D۹%۸۸-%D۹%۸۴%D۸%ب%DB%۸C%D۸%B۰%D۸%ا%DB%۸C%DB%۸C-%D۸%اف%D۸%اف%D۸%ی |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- | rowspan="2" |[[خەڵاتەکانی حافز]] | rowspan="2" |٢٠١٩ | rowspan="2" |''[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]]'' |باشترین دەرهێنان |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2019-07-08 |سەردێڕ=نامزدهای بخش سینمای نوزدهمین جشن «حافظ» اعلام شد |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1277689/%D9%۸۶%D۸%A۷%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%ا%D۸%۴۲%D۸%ف%D۸%۴۷-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا%DB%۸C-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D8%ح%D۸%ا%D۸%ف%D۸%ز-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- |باشترین فیلم |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2019-07-08 |سەردێڕ=نامزدهای بخش سینمای نوزدهمین جشن «حافظ» اعلام شد |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1277689/%D9%۸۶%D۸%A۷%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%ا%D۸%۴۲%D۸%ف%D۸%۴۷-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا%DB%۸C-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D8%ح%D۸%ا%D۸%ف%D۸%ز-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- | rowspan="2" |[[جەژنی سینەمای ئێران|ئاهەنگی سینەمای ئێران]] | rowspan="2" |٢٠١٧ | rowspan="6" |''[[لانتووری|لانتوری]]'' |باشترین دەرهێنان |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/96061206791/%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D8%خ%D۸%ا%D۸%ن%D۸%ه-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%ا%DB%۸C%D۸%اف-%D۸%ب%D۸%ا-%D۸%ش%D۸%ن%D۸%ا%D۸%فت-%D۹%۸۱%DB%۸C%D۹%۸۴%D۹%۸۵ |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- |باشترین فیلم |{{nominated}} |<ref name=":1">{{cite web/fa|url=https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم|title=جشنی خانەی سینما نامزدکراوەکانی ناساند + فیلم|date=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧|work=ئیسنا|accessdate=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901143816/https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم|archive-date=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|url-status=live}}</ref> |- |[[خەڵاتەکانی حافز]] |٢٠١٧ |خەڵاتی [[عەباس کیاڕۆستەمی|عەباس کیارۆستەمی]] |{{won}} | |- | rowspan="3" |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] |٢٠١٦ |باشترین فیلم |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D۹%۸۵%D۹%۸۶%D۸%ت%D۹%۸۲%D۸%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D۹%۸۸-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%DB%۸C%D۸%B۳%D۹%۸۶%D۸%اف%DA%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین سیناریۆ |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D۹%۸۵%D۹%۸۶%D۸%ت%D۹%۸۲%D۸%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D۹%۸۸-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%DB%۸C%D۸%B۳%D۹%۸۶%D۸%اف%DA%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین دەرهێنان |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D۹%۸۵%D۹%۸۶%D۸%ت%D۹%۸۲%D۸%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D۹%۸۸-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%DB%۸C%D۸%B۳%D۹%۸۶%D۸%اف%DA%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDB name|2934166}} * {{Instagram|rezadormishian}} * {{Twitter|RezaDormishian}} ej8cce9mkbe63p5158sqjsbp2kygbbo 1706672 1706671 2026-11-10T22:00:10Z Bilalinfo 57400 /* فیلمۆگرافی */ 1706672 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ڕەزا دەرمیشیان|image=Dormishian.jpg|alt=|caption=|birth_name=|birth_date=٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨١ (٤٢ ساڵ)|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=|death_place=|nationality=[[ئێران]]ی|occupation=فیلمساز|years_active=١٩٩٦ تا ئێستا}} '''ڕەزا دورمیشیان''' (لەدایکبووی ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨١ لە [[تاران]]) [[نووسەر]]، بەڵگەنامەساز، [[سیناریۆنووس]]، [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]] و [[بەرھەمھێنەری فیلم|بەرھەمھێنەری فیلمی]] [[ئێران|ئێرانییە]]. == ژیاننامە == دەرمیشیان چالاکیی سینەماییی لە ساڵی ١٩٩٦ وەک نووسەر، ڕەخنەگر و ڕۆژنامەنووسی سینەمایی لە گۆڤارە تێروتەسەلەکانی سینەمایی دەست پێ کرد و لە پاڵ ئەوەشدا وەک دەستەی نووسەرانی بڵاوکراوەی سینەمایی چەندین کتێبی سینەمایی کۆکردەوە و چاپ کرد. وەک سیناریۆنووس، یاریدەدەری دەرهێنەر و بەرنامەدانەر چووە ناو گۆڕەپانی سینەمای پیشەگەرانەوە و لەگەڵ دەرهێنەرە دیارەکان وەک [[داریوش مێھرجویی]]، عەلیڕەزا داوودنەژاد و فەرەیدوون جەیرانی کاریی کردوە. لە ساڵی ٢٠١٠ تەنها شانۆی داریووش مێهرجوویی بە ناوی دەرس لەسەر بنەمای دەقی [[ئۆژێن یۆنێسکۆ|ئۆژێن یۆنیسکۆ]] وەک بەرھەمھێنەر لە شانۆی ئێرانشار بەشداربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase رضا درميشيان :. |ناونیشان=https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201170545 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20240522141145/https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201170545 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2024-05-22 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.sourehcinema.com}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١ یەکەم [[فیلمی درێژ|فیلمی درێژی]] سینەماییی خۆی بە ناوی بغض دروست کرد. ئەم فیلمە لە کاتێکدا لە بەشی پێشبڕکێی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجڕ]] لابرا کە نمایش جیهانییەکەی لە سی و شەشەمین فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی مۆنتریال دەستی پێ کرد و لە نزیکەی بیست فێستیڤاڵی جیهانیدا نمایش کرا و خەڵاتی زۆری بەدەست هێنا. ڕەزا دەرمیشیان بۆ فیلمی بغض خەڵاتی باشترین دەرهێنانی یەکەم فیلم و داهێنان و بەهرەی درەوشاوەی لە شەشەمین [[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران|ئاهەنگی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/fa/news/91102514349/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> [[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم (٢٠١٣)]] دووەمین فیلمی سینەماییی ڕەزا دەرمیشیان، ئاژاوەگێرترین فیلمی سی و دووەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی فەجڕ]] و تەنها نوێنەری سینەمای ئێران لە شەست و چوارەمین خولی [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بەرلین]] ٢٠١٣ بوو کە ڕووبەڕووی پێشوازیی خەڵک و ڕەخنەگران بووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2014-02-14 |سەردێڕ='عصبانی نیستم'؛ از جنجال در تهران تا نمایش در برلین |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts/2014/02/140214_l41_cinema_asabani_nistam |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، پارێزەری ڕەزا دەرمیشیان لە تۆمارکردنی سکاڵای [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] و داوای دەست بەسەرداگرتنی موڵکەکانی ڕاگەیاند. پێدەچێت ئەم بابەتە پەیوەندی بە چالاکیی ناوبراو لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و هاشتاگی نەخێر بۆ لەسێدارەدان هەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=رویداد۲۴ |first=پايگاه خبری تحلیلی |ڕێکەوت=2026-09-16 |سەردێڕ=رضا درمیشیان کیست؟ {{!}} از هشتگ «اعدام نکنید» تا شکایت سپاه |ناونیشان=https://www.rouydad24.ir/fa/news/470543/%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DA%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%86%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=پايگاه خبری تحلیلی رویداد۲۴ |بڵاوکەرەوە=پايگاه خبری تحلیلی رویداد۲۴ |زمان=fa}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" width="33" |ساڵ ! rowspan="2" |ناونیشان ! colspan="3" |پۆست |- !دەرهێنەر !نووسەر !بەرھەمھێنەر |- | align="center" |٢٠١٣ |[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]] | {{yes|بەڵێ}} | {{yes|بەڵێ}} | {{yes|بەڵێ}} |- | align="center" |٢٠١٥ |[[لانتووری|لانتوری]] | {{yes|بەڵێ}} | {{yes|بەڵێ}} | {{yes|بەڵێ}} |} == خەڵاتەکان و بەربژێربوونەکان == {| class="wikitable sortable" !فێستیڤاڵ !ساڵ !بەرهەمی بەربژێرکراو !بەش !ئەنجام !سەرچاوە |- |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] |٢٠١١ |بغض |داهێنان و بەهرەی درەوشاوە |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2013-01-14 |سەردێڕ=جشن انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران برگزار شد |ناونیشان=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%اخ%D8%A8%D8%A7%D8%B1-58/36916-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%ج%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%ت%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری ایلنا |زمان=fa}}</ref> |- |[[جەژنی سینەمای ئێران|ئاهەنگی سینەمای ئێران]] |٢٠١٤ |بغض |باشترین یەکەم فیلم |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2014-08-13 |سەردێڕ=نامزدهای شانزدهمین جشن خانه سینما معرفی شدند/ «ملکه» و «پذیرایی ساده» رکورد دارند |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/369785/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%د%D9%۸۵%DB%۸C-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶%D۸%۴۷-%D۸%۴۷%D۸%A۷%D۹%۸۶%D۸%ه-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D۹%۸۵%D۸%عهد%D۸%اف%D۸%۸۱%DB%۸C-%D۸%۴۲%D۸%اف%D۹%۸۶%D۸%اف-%D۹%۸۵%D۹%۸۴%DA%A۹%D۹%۸۷-%D۹%۸۸-%D۹%۸۴%D۸%ب%DB%۸C%D۸%B۰%D۸%ا%DB%۸C%DB%۸C-%D۸%اف%D۸%اف%D۸%ی |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- | rowspan="2" |[[خەڵاتەکانی حافز]] | rowspan="2" |٢٠١٩ | rowspan="2" |''[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]]'' |باشترین دەرهێنان |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2019-07-08 |سەردێڕ=نامزدهای بخش سینمای نوزدهمین جشن «حافظ» اعلام شد |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1277689/%D9%۸۶%D۸%A۷%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%ا%D۸%۴۲%D۸%ف%D۸%۴۷-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا%DB%۸C-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D8%ح%D۸%ا%D۸%ف%D۸%ز-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- |باشترین فیلم |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2019-07-08 |سەردێڕ=نامزدهای بخش سینمای نوزدهمین جشن «حافظ» اعلام شد |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1277689/%D9%۸۶%D۸%A۷%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%ا%D۸%۴۲%D۸%ف%D۸%۴۷-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا%DB%۸C-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D8%ح%D۸%ا%D۸%ف%D۸%ز-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- | rowspan="2" |[[جەژنی سینەمای ئێران|ئاهەنگی سینەمای ئێران]] | rowspan="2" |٢٠١٧ | rowspan="6" |''[[لانتووری|لانتوری]]'' |باشترین دەرهێنان |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/96061206791/%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D8%خ%D۸%ا%D۸%ن%D۸%ه-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%ا%DB%۸C%D۸%اف-%D۸%ب%D۸%ا-%D۸%ش%D۸%ن%D۸%ا%D۸%فت-%D۹%۸۱%DB%۸C%D۹%۸۴%D۹%۸۵ |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- |باشترین فیلم |{{nominated}} |<ref name=":1">{{cite web/fa|url=https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم|title=جشنی خانەی سینما نامزدکراوەکانی ناساند + فیلم|date=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧|work=ئیسنا|accessdate=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901143816/https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم|archive-date=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|url-status=live}}</ref> |- |[[خەڵاتەکانی حافز]] |٢٠١٧ |خەڵاتی [[عەباس کیاڕۆستەمی|عەباس کیارۆستەمی]] |{{won}} | |- | rowspan="3" |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] |٢٠١٦ |باشترین فیلم |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D۹%۸۵%D۹%۸۶%D۸%ت%D۹%۸۲%D۸%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D۹%۸۸-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%DB%۸C%D۸%B۳%D۹%۸۶%D۸%اف%DA%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین سیناریۆ |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D۹%۸۵%D۹%۸۶%D۸%ت%D۹%۸۲%D۸%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D۹%۸۸-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%DB%۸C%D۸%B۳%D۹%۸۶%D۸%اف%DA%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین دەرهێنان |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D۹%۸۵%D۹%۸۶%D۸%ت%D۹%۸۲%D۸%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D۹%۸۸-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%DB%۸C%D۸%B۳%D۹%۸۶%D۸%اف%DA%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDB name|2934166}} * {{Instagram|rezadormishian}} * {{Twitter|RezaDormishian}} 7g6l6zobddnhbt1z3exxzv4wxphs64a 1706675 1706672 2026-11-10T22:04:13Z Bilalinfo 57400 1706675 wikitext text/x-wiki {{Infobox person|name=ڕەزا دەرمیشیان|image=Dormishian.jpg|alt=|caption=|birth_name=|birth_date=٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨١ (٤٢ ساڵ)|birth_place=[[تاران]]، [[ئێران]]|death_date=|death_place=|nationality=[[ئێران]]ی|occupation=فیلمساز|years_active=١٩٩٦ تا ئێستا}} '''ڕەزا دورمیشیان''' (لەدایکبووی ٦ی تشرینی دووەمی ١٩٨١ لە [[تاران]]) [[نووسەر]]، بەڵگەنامەساز، [[سیناریۆنووس]]، [[دەرھێنەری فیلم|دەرهێنەر]] و [[بەرھەمھێنەری فیلم|بەرھەمھێنەری فیلمی]] [[ئێران|ئێرانییە]]. == ژیاننامە == دەرمیشیان چالاکیی سینەماییی لە ساڵی ١٩٩٦ وەک نووسەر، ڕەخنەگر و ڕۆژنامەنووسی سینەمایی لە گۆڤارە تێروتەسەلەکانی سینەمایی دەست پێ کرد و لە پاڵ ئەوەشدا وەک دەستەی نووسەرانی بڵاوکراوەی سینەمایی چەندین کتێبی سینەمایی کۆکردەوە و چاپ کرد. وەک سیناریۆنووس، یاریدەدەری دەرهێنەر و بەرنامەدانەر چووە ناو گۆڕەپانی سینەمای پیشەگەرانەوە و لەگەڵ دەرهێنەرە دیارەکان وەک [[داریوش مێھرجویی]]، عەلیڕەزا داوودنەژاد و فەرەیدوون جەیرانی کاریی کردوە. لە ساڵی ٢٠١٠ تەنها شانۆی داریووش مێهرجوویی بە ناوی دەرس لەسەر بنەمای دەقی [[ئۆژێن یۆنێسکۆ|ئۆژێن یۆنیسکۆ]] وەک بەرھەمھێنەر لە شانۆی ئێرانشار بەشداربوو.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |سەردێڕ=.: Iranian Movie DataBase رضا درميشيان :. |ناونیشان=https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201170545 |ناونیشانی ئەرشیڤ=http://web.archive.org/web/20240522141145/https://sourehcinema.com/People/People.aspx?Id=138201170545 |ڕێکەوتی ئەرشیڤ=2024-05-22 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.sourehcinema.com}}</ref> لە ساڵی ٢٠١١ یەکەم [[فیلمی درێژ|فیلمی درێژی]] سینەماییی خۆی بە ناوی بغض دروست کرد. ئەم فیلمە لە کاتێکدا لە بەشی پێشبڕکێی [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی فیلمی فەجڕ]] لابرا کە نمایش جیهانییەکەی لە سی و شەشەمین فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی مۆنتریال دەستی پێ کرد و لە نزیکەی بیست فێستیڤاڵی جیهانیدا نمایش کرا و خەڵاتی زۆری بەدەست هێنا. ڕەزا دەرمیشیان بۆ فیلمی بغض خەڵاتی باشترین دەرهێنانی یەکەم فیلم و داهێنان و بەهرەی درەوشاوەی لە شەشەمین [[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران|ئاهەنگی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] وەرگرت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/fa/news/91102514349/%D9%85%D8%B9%D8%B1%D9%81%DB%8C-%D8%A8%D8%B1%DA%AF%D8%B2%DB%8C%D8%AF%DA%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B4%D8%B4%D9%85%DB%8C%D9%86-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%AC%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%AA%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86-%D8%B3%DB%8C%D9%86%D9%85%D8%A7 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> [[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم (٢٠١٣)]] دووەمین فیلمی سینەماییی ڕەزا دەرمیشیان، ئاژاوەگێرترین فیلمی سی و دووەمین [[فێستیڤاڵی فیلمی فەجر|فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی فەجڕ]] و تەنها نوێنەری سینەمای ئێران لە شەست و چوارەمین خولی [[فێستیڤاڵی نێونەتەوەییی فیلمی بەرلین]] ٢٠١٣ بوو کە ڕووبەڕووی پێشوازیی خەڵک و ڕەخنەگران بووەوە.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2014-02-14 |سەردێڕ='عصبانی نیستم'؛ از جنجال در تهران تا نمایش در برلین |ناونیشان=https://www.bbc.com/persian/arts/2014/02/140214_l41_cinema_asabani_nistam |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=BBC News فارسی |زمان=fa}}</ref> لە ١٥ی ئەیلوولی ٢٠٢٦، پارێزەری ڕەزا دەرمیشیان لە تۆمارکردنی سکاڵای [[سپای پاسدارانی شۆڕشی ئیسلامی]] و داوای دەست بەسەرداگرتنی موڵکەکانی ڕاگەیاند. پێدەچێت ئەم بابەتە پەیوەندی بە چالاکیی ناوبراو لە تۆڕە کۆمەڵایەتییەکان و هاشتاگی نەخێر بۆ لەسێدارەدان هەبێت.<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |last=رویداد۲۴ |first=پايگاه خبری تحلیلی |ڕێکەوت=2026-09-16 |سەردێڕ=رضا درمیشیان کیست؟ {{!}} از هشتگ «اعدام نکنید» تا شکایت سپاه |ناونیشان=https://www.rouydad24.ir/fa/news/470543/%D8%B1%D8%B6%D8%A7-%D8%AF%D8%B1%D9%85%DB%8C%D8%B4%DB%8C%D8%A7%D9%86-%DA%A9%DB%8C%D8%B3%D8%AA-%D8%A7%D8%B2-%D9%87%D8%B4%D8%AA%DA%AF-%D8%A7%D8%B9%D8%AF%D8%A7%D9%85-%D9%86%DA%A9%D9%86%DB%8C%D8%AF-%D8%AA%D8%A7-%D8%B4%DA%A9%D8%A7%DB%8C%D8%AA-%D8%B3%D9%BE%D8%A7%D9%87 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=پايگاه خبری تحلیلی رویداد۲۴ |بڵاوکەرەوە=پايگاه خبری تحلیلی رویداد۲۴ |زمان=fa}}</ref> == فیلمۆگرافی == {| class="wikitable sortable" ! rowspan="2" width="33" |ساڵ ! rowspan="2" |ناونیشان ! colspan="3" |پۆست |- !دەرهێنەر !نووسەر !بەرھەمھێنەر |- | align="center" |٢٠١٣ |[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]] | {{yes|بەڵێ}} | {{yes|بەڵێ}} | {{yes|بەڵێ}} |- | align="center" |٢٠١٥ |[[لانتووری|لانتوری]] | {{yes|بەڵێ}} | {{yes|بەڵێ}} | {{yes|بەڵێ}} |} == خەڵاتەکان و بەربژێربوونەکان == {| class="wikitable sortable" !فێستیڤاڵ !ساڵ !بەرهەمی بەربژێرکراو !بەش !ئەنجام !سەرچاوە |- |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] |٢٠١١ |بغض |داهێنان و بەهرەی درەوشاوە |{{won}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2013-01-14 |سەردێڕ=جشن انجمن منتقدان و نویسندگان سینمای ایران برگزار شد |ناونیشان=https://www.ilna.ir/%D8%A8%D8%AE%D8%B4-%D8%A7%D8%اخ%D8%A8%D8%A7%D8%B1-58/36916-%D8%AC%D8%B4%D9%86-%D8%A7%D9%86%D8%ج%D9%85%D9%86-%D9%85%D9%86%D8%ت%D9%82%D8%AF%D8%A7%D9%86 |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری ایلنا |زمان=fa}}</ref> |- |[[جەژنی سینەمای ئێران|ئاهەنگی سینەمای ئێران]] |٢٠١٤ |بغض |باشترین یەکەم فیلم |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2014-08-13 |سەردێڕ=نامزدهای شانزدهمین جشن خانه سینما معرفی شدند/ «ملکه» و «پذیرایی ساده» رکورد دارند |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/369785/%D9%86%D8%A7%D9%85%D8%B2%D8%AF%D9%87%D8%A7%DB%8C-%D8%B4%D8%A7%D9%86%D8%B2%D8%د%D9%۸۵%DB%۸C-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶%D۸%۴۷-%D۸%۴۷%D۸%A۷%D۹%۸۶%D۸%ه-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D۹%۸۵%D۸%عهد%D۸%اف%D۸%۸۱%DB%۸C-%D۸%۴۲%D۸%اف%D۹%۸۶%D۸%اف-%D۹%۸۵%D۹%۸۴%DA%A۹%D۹%۸۷-%D۹%۸۸-%D۹%۸۴%D۸%ب%DB%۸C%D۸%B۰%D۸%ا%DB%۸C%DB%۸C-%D۸%اف%D۸%اف%D۸%ی |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- | rowspan="2" |[[خەڵاتەکانی حافز]] | rowspan="2" |٢٠١٩ | rowspan="2" |''[[تووڕە نیم (فیلم)|تووڕە نیم]]'' |باشترین دەرهێنان |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2019-07-08 |سەردێڕ=نامزدهای بخش سینمای نوزدهمین جشن «حافظ» اعلام شد |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1277689/%D9%۸۶%D۸%A۷%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%ا%D۸%۴۲%D۸%ف%D۸%۴۷-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا%DB%۸C-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D8%ح%D۸%ا%D۸%ف%D۸%ز-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- |باشترین فیلم |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2019-07-08 |سەردێڕ=نامزدهای بخش سینمای نوزدهمین جشن «حافظ» اعلام شد |ناونیشان=https://www.khabaronline.ir/news/1277689/%D9%۸۶%D۸%A۷%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%ا%D۸%۴۲%D۸%ف%D۸%۴۷-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا%DB%۸C-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D8%ح%D۸%ا%D۸%ف%D۸%ز-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرآنلاین |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری خبرآنلاین - آخرین اخبار ایران و جهان {{!}} Khabaronline |زمان=fa}}</ref> |- | rowspan="2" |[[جەژنی سینەمای ئێران|ئاهەنگی سینەمای ئێران]] | rowspan="2" |٢٠١٧ | rowspan="6" |''[[لانتووری|لانتوری]]'' |باشترین دەرهێنان |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ناونیشان=https://www.isna.ir/news/96061206791/%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D8%خ%D۸%ا%D۸%ن%D۸%ه-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%ا%DB%۸C%D۸%اف-%D۸%ب%D۸%ا-%D۸%ش%D۸%ن%D۸%ا%D۸%فت-%D۹%۸۱%DB%۸C%D۹%۸۴%D۹%۸۵ |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=www.isna.ir}}</ref> |- |باشترین فیلم |{{nominated}} |<ref name=":1">{{cite web/fa|url=https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم|title=جشنی خانەی سینما نامزدکراوەکانی ناساند + فیلم|date=٣ی ئەیلوولی ٢٠١٧|work=ئیسنا|accessdate=١١ی کانوونی دووەمی ٢٠٢٠|archive-url=https://web.archive.org/web/20190901143816/https://www.isna.ir/news/96061206791/جشن-خانه-سینما-نامزدهایش-را-شناخت-فیلم|archive-date=١ی ئەیلوولی ٢٠١٩|url-status=live}}</ref> |- |[[خەڵاتەکانی حافز]] |٢٠١٧ |خەڵاتی [[عەباس کیاڕۆستەمی|عەباس کیارۆستەمی]] |{{won}} | |- | rowspan="3" |[[ئەنجومەنی ڕەخنەگران و نووسەرانی سینەمای ئێران]] |٢٠١٦ |باشترین فیلم |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D۹%۸۵%D۹%۸۶%D۸%ت%D۹%۸۲%D۸%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D۹%۸۸-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%DB%۸C%D۸%B۳%D۹%۸۶%D۸%اف%DA%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین سیناریۆ |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D۹%۸۵%D۹%۸۶%D۸%ت%D۹%۸۲%D۸%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D۹%۸۸-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%DB%۸C%D۸%B۳%D۹%۸۶%D۸%اف%DA%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |- |٢٠١٦ |باشترین دەرهێنان |{{nominated}} |<ref>{{بیرخستنەوەی وێب |ڕێکەوت=2016-09-05 |سەردێڕ=نامزدهای دهمین جشن منتقدان و نویسندگان سینما اعلام شد |ناونیشان=https://www.mehrnews.com/news/3761511/%D۹%۸۶%D۸%ا%D۹%۸۶%D۸%B۲%D۸%اف%D۹%۸۷%D۸%A۷%DB%۸C-%D۸%اف%D۹%۸۷%D۹%۸۵%DB%۸C%D۹%۸۶-%D8%ج%D۸%۴۲%D۹%۸۶-%D۹%۸۵%D۹%۸۶%D۸%ت%D۹%۸۲%D۸%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D۹%۸۸-%D۹%۸۶%D۹%۸۸%DB%۸C%D۸%B۳%D۹%۸۶%D۸%اف%DA%اف%D۸%ا%D۹%۸۶-%D8%B۳%DB%۸C%D۹%۸۶%D۹%۸۵%D۸%ا-%D8%ا%D۸%ع%D۹%۸۴%D۸%ا%D۸%ت-%D8%۴۲%D۸%اف |ڕێکەوتی سەردان=2026-11-10 |وێبگە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |بڵاوکەرەوە=خبرگزاری مهر {{!}} اخبار ایران و جهان {{!}} Mehr News Agency |زمان=fa}}</ref> |} == سەرچاوەکان == <references /> == بەستەرە دەرەکییەکان == * {{IMDB name|2934166}} * {{Instagram|rezadormishian}} * {{Twitter|RezaDormishian}} [[پۆل:زیندووان]] [[پۆل:لەدایکبووانی ١٩٨١]] [[پۆل:دەرھێنەرانی فیلمی ئێرانی]] [[پۆل:سیناریۆنووسانی ئێرانی]] [[پۆل:خەڵکی تاران]] qb0745olw5k6mctfvqri9ra3iyrylan 1 306157 1706680 2026-11-10T22:10:27Z InternetArchiveBot 27288 ھۆشدارەکانی سەرچاوە دەستکاریکراوەکان کە پێویستی بە بەسەرداچوونەوە ھەیە #IABot (v2.0.9.7) 1706680 wikitext text/x-wiki == چاکسازی بەستەرە دەرەکییەکان == سڵاو ھاوڕێیان، من ئێستا دەستکاری ١ بەستەری دەرەکیی [[ئەتینا]]م کرد. تکایە [https://ckb.wikipedia.org/w/index.php?diff=prev&oldid=1706679 بەسەر دەستکارییەکەمدا بچۆرەوە]. ئەگەر ھەر پرسیارێکت ھەیە، یان پێویستە کە وا لە بۆتەکە بکەیت بەستەرەکان، یانیش ھەموو پەڕەکە فەرامۆش بکات، تکایە سەردانی [[:m:InternetArchiveBot/FAQ|پرسیارە دووپاتکراوەکان]] بکە بۆ وردەکاری زیادتر. من ئەم دەستکارییانەم ئەنجام داوە: *ئەرشیڤێکی نوێ https://web.archive.org/web/20260614012220/https://www.numbeo.com/crime/in/Athens بۆ https://www.numbeo.com/crime/in/Athens زیاد کرا تکایە سەردانی پرسیارە دووپاتکراوەکان بکە بۆ زانیاری لەسەر ڕاستکردنەوەی ھەڵەکانی بۆتەکە، کاتێکی شاد!—[[:en:User:InternetArchiveBot|'''<span style="color:darkgrey;font-family:monospace">InternetArchiveBot</span>''']] <span style="color:green;font-family:Rockwell">([[:en:User talk:InternetArchiveBot|سکاڵاکردنی کێشە]])</span> ٢٢:١٠، ١٠ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) t7oqyuk8to9p19w30fgeg3tk18zma0f 3 306158 1706818 2026-11-11T04:45:24Z New user message 11537 زیادکردنی [[داڕێژە:بەخێرھاتن|پەیامی بەخێرھاتن]] بە پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەری نوێ 1706818 wikitext text/x-wiki == بەخێربێیت == {| bgcolor="#f8f8ff" align=center style="width:100% !important; -moz-border-radius: 1em;-webkit-border-radius:1em;border-radius:1em; border:1px solid #999999;" | <div class="tabber horizTabBox" style="width: 100% !important;"> <div class="tabbertab" title="&zwnj;ویکیپیدیا&zwnj;"> {{چینی ناوەند}}{{گەورە|'''بەخێرھاتی بۆ ویکیپیدیا {{PAGENAME}}'''!}}{{کۆتایی}} <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal_Clear_app_ktip.png|چەپ|100px|link=]]</span> '''[[ویکیپیدیا]]''' [[ئینسایکڵۆپیدیا]]یەکی ئازادی ئینتەرنێتییە کە بە دەستی بەشداربووانی خۆبەخشەوە لە سەرانسەری جیھاندا پێکدێت. سەیرکردن، لەبەرگرتنەوە و بەکارھێنانەوەی [[ناوەرۆکی ئازاد|ناوەڕۆکی ویکیپیدیا ئازادە]]. ویکیپیدیا دەستەی نووسەران یان چاودێرانی تایبەتی نییە و ھەموو کەس لەسەر ئینتەرنێت دەتوانێت دەستکاری و چاودێریی وتارەکانی بکات. ئەم ویکیپیدیایە کە بە شێوەزاری [[کوردیی ناوەندی|ناوەندی]] (سۆرانی) لە زمانی [[کوردی]] (Central Kurdish Branch) دەنووسرێت، لە [[٢٠٠٩]]ەوە لە [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] (کورمانجی) بەھۆی [[ویکیپیدیا:ھۆکارەکانی جوداکردنەوەی ویکیپیدیای سۆرانی|چەند کێشەی تەکنیکی و زمانەوانییەوە]] جیا بووەتەوە و ئێستا {{NUMBEROFARTICLES}} وتار و {{NUMBEROFACTIVEUSERS}} بەشداربووی چالاکی ھەیە. {{#if:|سوپاس بۆ بەشداربوون لە ویکیپیدیا و دەستکاریکردنی وتاری [[{{{art}}}]].}} {{چینی ناوەند}}ویکیپیدیا بە شێوەزارەکانی تری زمانی کوردی{{کۆتایی}} {| align="center" cellpadding="1" width="100%" style="text-align:right" |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-ku.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی باکووری|link=:ku:]] [[:ku:|ویکیپیدیای کوردیی باکووری]] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-sdh.svg|40px|ویکیپیدیای کوردیی باشووری]] [https://incubator.wikimedia.org/wiki/Wp/sdh/دەسپێک ویکیپیدیای کوردیی باشووری] |[[پەڕگە:Wikipedia-logo-v2-diq.png|40px|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی|link=:diq:]] [[:diq:|ویکیپیدیای کوردیی زازاکی]] |} </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بنەماکان&zwnj;"> بەر لە ھەموو شتێک، باشترە لەگەڵ [[ویکیپیدیا:ڕێبازەکان و ڕێساکان|سیاسەتەکانی]] ویکیپیدیا ئاشنا بیت: <span style="float:left">[[پەڕگە:WikiVote.png|link=|80px]]</span> * '''[[ویکیپیدیا:پێنج کۆڵەکە|پێنج کۆڵەکە]]'''، سیاسەتەکان و ستانداردەکانی ویکیپیدیا کە لەسەر ئەوان بنیات نراوە. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|ویکیپیدیا چی نییە]]'''، ئەو شتانە کە بە تەواوی لە ناوەرۆکی ویکیپیدیا دوورن. * '''[[ویکیپیدیا:بێلایەنی ڕوانگە|بێلایەنی ڕوانگە]]'''، پێویستە ھەموو ڕوانگە زۆرینەکان و کەمایەتییە بەرچاوەکان ئاماژەی پێ بکرێت. * '''[[ویکیپیدیا:ئاماژە بە سەرچاوە|ئاماژە بە سەرچاوە]]'''، پێویستە زانیارییەکان [[ویکیپیدیا:سەلماندنیبوون|سەلماندن]]ی بێت و ئاماژە بکرێت بە ژێدەری وەرگرتنیان. * '''[[ویکیپیدیا:ویکیپیدیا چی نییە|نووسینی ناسراوەکان]]'''، ئەم بابەتانە کە پێشتر لە شوێنێکی تر [[ویکیپیدیا:توێژینەوەی سەرەتایی قەدەغەیە|بڵاو نەکراونەتەوە]] یان ناودار نین، ناکرێ لە ویکیپیدیادا بڵاو بکرێتەوە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;پەڕەکەت&zwnj;"> <span style="float:left">[[پەڕگە:User-info.svg|link=|70px]]</span> '''[[تایبەت:MyPage|ئەم پەڕەیە]]''' تایبەت بە تۆیە و پێی دەوترێت [[ویکیپیدیا:پەڕەی بەکارھێنەر|پەڕەی بەکارھێنەر]]، لەوێدا دەتوانیت خۆتی تێدا بناسێنیت ئەگەر ئارەزووت کرد، '''[[تایبەت:لێدوانەکەم|ئەمەش]]''' پەڕەی لێدوانەکەتە و بەکارھێنەرانی تر لە ڕیگای ئەم پەڕەیەوە پەیوەندیت لەگەڵ دەگرن. لە پەڕەی بەکارھێنەریت و لێدوانەکەتدا ئەمانە لەبەر چاو بگرە: * تکایە ئەم شتانە کە پەیوەندی بە ویکیپیدیا و ئینسایکڵۆپیدیاوە نییە لە پەڕەی بەکارھێنەریتدا مەھێنە. * لە کاتی وتووێژدا '''[[ویکیپیدیا:ڕێساکانی وتووێژ|ڕێساکانی وتووێژ]]''' لەبەر چاو بگرە. * لە کۆتاییدا و دوای نووسینی بیروڕات، بە بەکارھێنانی '''<nowiki>~~~~</nowiki>''' یان کرتەکردن لەسەر دوگمەی [[پەڕگە:Button_sig.png|link=]] پەیامەکەت '''[[ویکیپیدیا:واژوو|واژوو]]''' بکە. </div> <div class="tabbertab" title="&zwnj;بەشداری&zwnj;"> ویکیپیدیای کوردی شوێنێکە بۆ پەرەپێدان و ناساندنی زمان و چاندی کوردی و کۆکردنەوەی زانیارییەکان لە یەک جێگەدا. بەشداریی ھەموو کەسێک ڕاستەوخۆ دەخرێتە ویکیپیدیای کوردی و پێویستی بە پەسەندکردنی کەس نییە. بۆ بەشداریکردن لە ویکیپیدیای کوردی: <span style="float:left">[[پەڕگە:Crystal Clear app kedit.png|چەپ|80px|link=]]</span> * پێش ھەموو شتێک لێرەدا دەتوانی '''[[ویکیپیدیا:ناساندن|لەگەڵ ویکیپیدیا ئاشنا بیت]]'''. * ئاگاداری '''[[ویکیپیدیا:نووسینی_کوردی|تەختەکلیلی ستاندارد]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنووسی_زمانی_کوردی|ڕێنووسی زمانی کوردی]]''' ببە. * '''[[ویکیپیدیا:فێرکاری|خولی فێرکاری]]''' و '''[[ویکیپیدیا:ڕێنمای_خێرا|ڕێنمای خێرای دەستکاری]]''' ببینە و لە [[ویکیپیدیا:خۆڵەپەتانێ|پەڕەی خۆڵەپەتانێ]] ئەوەی فێر بووی تاقی بکەوە. * '''[[ویکیپیدیا:سێحربازی_وتارەکان|ئەم فێرکارییە]]''' یان '''[[ویکیپیدیا:نووسینی وتارێکی ویکیپیدیا|ئەمە]]''' دەتوانێ بە باشی یارمەتیت بدات بۆ ئاگاداری سەبارەت بە مەرجەکانی وتارەکان لە ویکیپیدیا. * لە کۆتاییدا، ھەر کات سەبارەت بە ھەر شتێک لە ویکیپیدیادا پرسیار، ڕەخنە یان پێشنارێکت بوو، دەتوانی لە '''[[ویکیپیدیا:پرسگا|پرسگادا]]''' باسی بکەی، بەکارھێنەرانی بەئەزموون بەخۆشحاڵییەوە گوێبیس و وەڵامدەر دەبن. دەتوانی بۆ پرسیار و لێدوانی تاکەکەسی پەڕەی لێدوانی بەکارھێنەرانی تر، و سەبارەت بە بابەتی وتارەکان، پەڕەی وتووێژی وتارەکان بەکاربێنیت. </div> </div> |} -- [[بەکارھێنەر:Calak|<span style="color:blue"><span style="font-size:13px">'''چالاک'''</span></span>]] _{[[لێدوانی بەکارھێنەر:Calak|'''<span style="color:red">وتووێژ</span>''']]} ٠٤:٤٥، ١١ی تشرینی دووەمی ٢٠٢٦ (UTC) d59iu2cnuheoh5lqm61x7mm438a6y14 6 306159 1706820 2026-11-11T05:38:44Z Hiwa Gurza 41885 پەڕەی دروست کرد بە «قوبرس: یەک دوورگە، دوو ویلایەت دورگەی قوبرس لە دوو دەوڵەت پێکدێت: دەوڵەتێکی بە فەرمی لە باشوور دانپێدانراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێکی دیکە لە باکوور کە تەنها تورکیا دانی پێدا دەنرێت. کۆماری قوبرس (بەشی باشوور) ✝️ ڕووبەر: نزیکەی ٥٨٩٦ کیلۆمەتر...»ەوە 1706820 wikitext text/x-wiki قوبرس: یەک دوورگە، دوو ویلایەت دورگەی قوبرس لە دوو دەوڵەت پێکدێت: دەوڵەتێکی بە فەرمی لە باشوور دانپێدانراوی نەتەوە یەکگرتووەکان و یەکێکی دیکە لە باکوور کە تەنها تورکیا دانی پێدا دەنرێت. کۆماری قوبرس (بەشی باشوور) ✝️ ڕووبەر: نزیکەی ٥٨٩٦ کیلۆمەتر چوارگۆشە لە کۆی ڕووبەری دوورگەکە کۆنتڕۆڵ دەکات. ژمارەی دانیشتووان: نزیکەی ٨٧٠ هەزار کەس. دراو: یۆرۆ. ئایینی سەرەکی: مەسیحییەتی ئۆرتۆدۆکسی یۆنانی. قوبرسی باکووری تورکیا (بەشی باکوور) ☪️ ڕووبەر: نزیکەی ٣٣٥٥ کیلۆمەتر چوارگۆشە. ژمارەی دانیشتووان: نزیکەی ٤٧٦ هەزار کەس. دراو: لیرەی تورکی. ئایینی سەرەکی: ئیسلام. پایتەختی هەردوو ویلایەتەکە نیکۆسیایە کە بەسەر دوو بەشدا دابەشکراوە: بەشی باشووری نیکۆسیا پایتەختی دانپێدانراوی نێودەوڵەتی کۆماری قوبرسە. بەشی باکووری نیکۆسیا کە بە لێفکۆشا ناسراوە، پایتەختی دیفاکتۆی کۆماری تورکیای باکووری قوبرسە، تەنیا لەلایەن تورکیاوە دانپێدانراوە. ئەمەش بەرلینی بیردەخاتەوە کە لە سەردەمی جەنگی سارددا پێش یەکگرتنەوە لە نێوان ئەڵمانیای ڕۆژئاوا و ڕۆژهەڵاتدا دابەش بوو. لەم دوورگەیەدا دوو بنکەی بەریتانیا هەیە، یەکێکیان لە باکوور و یەکێکیان لە باشوور. هەروەها ناوچەیەکی پارێزەری نەتەوە یەکگرتووەکان هەیە. h2cqb9ydheav7tgcvuaeyvrjnmw7mgv