Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.8 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 60 202978 201337 2026-06-26T18:32:58Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Lëstë]] 202978 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} Hewòtna starna pòkôzëje lësta słôwnëch Pòmòrzanów. == Runicë == [[Òbrôzk:Johannes-Bugenhagen-2 cropped.jpg|mały|120x120px|[[Jan Bùgenhagen]]]] [[Òbrôzk:Leon Heyke (14023578).jpg|mały|120x120px|[[Léón Heyke]]]] [[Òbrôzk:Labuda Aleksander - dowód osobisty.jpg|120x120px|mały|[[Aleksander Labùda]]]] * [[Alojzy Bùdzysz]] * [[Jan Bùgenhagen]] * [[Léòn Heyke]] * [[Szimón Krofey]] * [[Aleksander Labùda]] * [[Aleksander Majkòwsczi]] * [[Alojzy Nôgel]] * [[Jan Trepczik]] == Panownicë == * [[Bògùsłôw X Wiôldżi]] * [[Elżbiéta Pòmòrskô]] ''(Alžběta Pomořanská)'' * [[Erik Pòmòrsczi]] ''(Erik af Pommern, Erik XIII av Pommern)'' * [[Margaréta (Królewô)]] * [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] == Dzejôrze == * [[Karol Krefft]] * [[Antón Ôbram]] ''([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]: Antoni Abraham)'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzani|Pòmòrzanów]] [[Kategòrëjô:Lëstë]] g2ub4c0c8tjpoco3mmsmd6x4m0eg2oi 202979 202978 2026-06-26T18:33:21Z Iketsi 3254 kat. 202979 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} Hewòtna starna pòkôzëje lësta słôwnëch Pòmòrzanów. == Runicë == [[Òbrôzk:Johannes-Bugenhagen-2 cropped.jpg|mały|120x120px|[[Jan Bùgenhagen]]]] [[Òbrôzk:Leon Heyke (14023578).jpg|mały|120x120px|[[Léón Heyke]]]] [[Òbrôzk:Labuda Aleksander - dowód osobisty.jpg|120x120px|mały|[[Aleksander Labùda]]]] * [[Alojzy Bùdzysz]] * [[Jan Bùgenhagen]] * [[Léòn Heyke]] * [[Szimón Krofey]] * [[Aleksander Labùda]] * [[Aleksander Majkòwsczi]] * [[Alojzy Nôgel]] * [[Jan Trepczik]] == Panownicë == * [[Bògùsłôw X Wiôldżi]] * [[Elżbiéta Pòmòrskô]] ''(Alžběta Pomořanská)'' * [[Erik Pòmòrsczi]] ''(Erik af Pommern, Erik XIII av Pommern)'' * [[Margaréta (Królewô)]] * [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] == Dzejôrze == * [[Karol Krefft]] * [[Antón Ôbram]] ''([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]]: Antoni Abraham)'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzani|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë|Pòmòrzanów]] 6tz3ow7w4l6imp6dvyic3f9fhhlqpvb 0 67 202973 199194 2026-06-26T18:26:18Z Iketsi 3254 + 202973 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|Kôrta [[Eùropa|Eùropë]] ë Eùropejsczi Ùnije pò kaszëbskù (nieaktualny)]]'''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' – lësta [[Państwò|państw]] ë zawiôzłëch teritoriów [[Eùropa|Eùropë]]. Na òbrëmienié Eùropë w całoscë abò dzélowô najdiwô sã 46 ùznônëch państw na midzënôrodny arenie. Knéż do Eùropë zalëczô sã sétmë [[Zawiôzłé teritorium|zawiôzłëch]] [[Zawiôzłé teritorium|teritoriów]] [[Dëńskô|Dëńsczi]], [[Norweskô|Norwesczi]] ë [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanije]]. W Eùropie fónkcjonëje téż jedno dzélowô ùznôwóné państwò ([[Kòsowò]]) a téż jedno [[nieùznôwóné państwò]] ([[Pòdniéstrze]]). Nôwiãkszim eùropejsczim państwã je [[Ruskô]] (17 098 242 km²), równak nôwiãkszim państwã najdiwëjącym sã w całoscë na teritorium Eùropë je [[Ùkrajina]] (603 550 km²). Nôlëdniészim państwã na eùropejsczim kòntinence równak je Ruskô (142 021 981 mieszkańców), a nôlëdniészim państwã pòłóżonym w całoscë w Eùropie są [[Niemieckô|Niemcë]] (84 316 622 mieszkańców). Nômniészim tak samò wedle wiôlgòscë wiéchrzëznë, jak ë lëczbë lëdztwa je [[Watikan]] (0,44 km²; 825 mieszkańców). {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !Też !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Albańskô →]: [[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andorra]] |{{#categorytree:Andorra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Andorra →]: – |– |- | align="right" |3 |[[Aùstriô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Aùstriô →]: [[Aùstrëjackô]] |Óstrëjô<ref>{{sloworz.org|9215|10520}}</ref>; Óstrëjackô<ref>{{sloworz.org|9214|10519}}</ref>; Aùstriô<ref>{{sloworz.org|19158|21683}}</ref>; |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Belgijskô →]: – |Belgiô<ref>{{sloworz.org|19593|22180}}</ref> |- | align="right" |5 |[[Biôłorus]] |{{#categorytree:Biôłorus|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Biôłorus →]: [[Biôłorëskô]]; [[Biôłorusjô]] |Biôłorusjô<ref>{{sloworz.org|19534|22109}}</ref> |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bòsniô_i_Hercegòwina →]: [[Bòsnijô ë Hercegòwina]] |– |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bùłgariô →]: [[Bùlgarskô]] |Bùłgariô<ref>{{sloworz.org|21053|23824}}</ref> |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Cyper →]: – |Cyper<ref>{{sloworz.org|22463|25437}}</ref> |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Chòrwackô →]: [[Chòrwacjô]] |Chòrwacjô<ref>{{sloworz.org|21850|24722}}</ref> |- | align="right" |10 |[[Czeskô Repùblika]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô Repùblika|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czeskô_Repùblika →]: [[Czeskô]] |Czeskô<ref>{{sloworz.org|16592|18963}}</ref> |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czôrnogóra →]: [[Czôrnô Góra]] |Czôrnogóra<ref>{{sloworz.org|22515|25494}}</ref> |- | align="right" |12 |[[Dëńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Dëńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Dëńskô →]: – |Duńskô<ref>{{sloworz.org|19811|22430}}</ref> |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Estoniô →]: [[Estónskô]]; [[Estóńskô]] |Estoniô<ref>{{sloworz.org|25726|29718}}</ref> |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} |– |– |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Fińskô →]: – |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Francëjô →]: [[Frańcëskô]] |Francjô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref>; Francëskô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref> |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Greckô →]: [[Grecjô]] |Grecjô<ref>{{sloworz.org|27032|31520}}</ref> |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Grëzóńskô →]: – |Gruzjô<ref name=":0">{{sloworz.org|27113|31612}}</ref>; Grëzjô<ref name=":0" />, Grëzóńskô<ref name=":0" /> |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Irlandiô →]: [[Irlandëjô]] |Irlandiô<ref name=":1">{{sloworz.org|28225|33035}}</ref>; Irlandzkô<ref name=":1" />; Jirlandiô<ref name=":1" />; Jirlandzkô<ref name=":1" /> |- | align="right" |20 |[[Islandëjô]] |{{#categorytree:Islandëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Islandëjô →]: – |Islandiô<ref name=":2">{{sloworz.org|28258|33076}}</ref>; Jislandiô<ref name=":2" /> |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Italskô →]: – |Italiô<ref name=":3">{{sloworz.org|28276|36149}}</ref>; Italskô<ref name=":3" />; Włochë<ref>{{sloworz.org|7453|8433}}</ref> |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Liechtenstein →]: [[Lichtenstein]] |– |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Lëtwa →]: [[Lëtewskô]] |Lëtwa<ref>{{sloworz.org|2304|2653}}</ref>; Lëtewskô<ref>{{sloworz.org|19533|22108}}</ref> |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Luksembùrg →]: [[Luksembùrskô]] |– |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Łotwa →]: [[Łotewskô]] |Łotwa<ref>{{sloworz.org|32931|40454}}</ref> |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Madżarskô →]: – |Wãgrë<ref>{{sloworz.org|5500|6163}}</ref> |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Malta →]: – |Malta<ref>{{sloworz.org|33229|40996}}</ref> |- | align="right" |28 |[[Niemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Niemieckô →]: [[Miemieckô]] |Niemieckô<ref>{{sloworz.org|19537|22112}}</ref>; Miemcë<ref name=":4">{{sloworz.org|6305|7069}}</ref>; Niemcë<ref name=":4" /> |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Mònakò →]: – |– |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Néderlandzkô →]: – | |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Nordowô_Macedoniô →]: [[Macedońskô]]; [[Macedoniô]] | |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Norweskô →]: [[Norge]]; [[Noreg]]; [[Kongeriket Norge]]; [[Kongeriket Noreg]] | |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòlskô →]: – | |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòrtugalskô →]: – | |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Rumùńskô →]: [[Rumùniô]] | |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ruskô →]: [[Ruskô Federacëjô]] | |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=San_Marino →]: – | |- | align="right" |38 |[[Serbiô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Serbiô →]: [[Serbskô]] | |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słowackô →]: – | |- | align="right" |40 |[[Słoweniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słoweniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słoweniô →]: [[Sloweńskô]] | |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Watikan →]: – | |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szpańskô →]: – | |- | align="right" |43 |[[Szwajcariô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwajcariô →]: [[Szwajcarskô]] | |- | align="right" |44 |[[Szwedzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwedzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwedzkô →]: – | |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ùkrajina →]: – | |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britanijô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britanijô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Wiôlgô_Britanijô →]: [[Wiôlgô Britanijô]] |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-15|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë]] 7usvtamx1aejnjo99cm1y7o463ojsol 202975 202973 2026-06-26T18:27:17Z Iketsi 3254 |Eùropejsczich państw 202975 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Europejsko Unijo CBS ubt2.png|frame|right|Kôrta [[Eùropa|Eùropë]] ë Eùropejsczi Ùnije pò kaszëbskù (nieaktualny)]]'''Lësta [[Eùropa|eùropejsczich]] państw''' – lësta [[Państwò|państw]] ë zawiôzłëch teritoriów [[Eùropa|Eùropë]]. Na òbrëmienié Eùropë w całoscë abò dzélowô najdiwô sã 46 ùznônëch państw na midzënôrodny arenie. Knéż do Eùropë zalëczô sã sétmë [[Zawiôzłé teritorium|zawiôzłëch]] [[Zawiôzłé teritorium|teritoriów]] [[Dëńskô|Dëńsczi]], [[Norweskô|Norwesczi]] ë [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanije]]. W Eùropie fónkcjonëje téż jedno dzélowô ùznôwóné państwò ([[Kòsowò]]) a téż jedno [[nieùznôwóné państwò]] ([[Pòdniéstrze]]). Nôwiãkszim eùropejsczim państwã je [[Ruskô]] (17 098 242 km²), równak nôwiãkszim państwã najdiwëjącym sã w całoscë na teritorium Eùropë je [[Ùkrajina]] (603 550 km²). Nôlëdniészim państwã na eùropejsczim kòntinence równak je Ruskô (142 021 981 mieszkańców), a nôlëdniészim państwã pòłóżonym w całoscë w Eùropie są [[Niemieckô|Niemcë]] (84 316 622 mieszkańców). Nômniészim tak samò wedle wiôlgòscë wiéchrzëznë, jak ë lëczbë lëdztwa je [[Watikan]] (0,44 km²; 825 mieszkańców). {| class="wikitable" |+ ! !Artikel !Kategòrëjô !Też !sloworz.org |- | align="right" |1 |[[Albańskô]] |{{#categorytree:Albańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Albańskô →]: [[Albańskô]] |Albaniô<ref>{{sloworz.org|18433|20909}}</ref> |- | align="right" |2 |[[Andorra]] |{{#categorytree:Andorra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Andorra →]: – |– |- | align="right" |3 |[[Aùstriô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Aùstriô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Aùstriô →]: [[Aùstrëjackô]] |Óstrëjô<ref>{{sloworz.org|9215|10520}}</ref>; Óstrëjackô<ref>{{sloworz.org|9214|10519}}</ref>; Aùstriô<ref>{{sloworz.org|19158|21683}}</ref>; |- | align="right" |4 |[[Belgijskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Belgijskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Belgijskô →]: – |Belgiô<ref>{{sloworz.org|19593|22180}}</ref> |- | align="right" |5 |[[Biôłorus]] |{{#categorytree:Biôłorus|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Biôłorus →]: [[Biôłorëskô]]; [[Biôłorusjô]] |Biôłorusjô<ref>{{sloworz.org|19534|22109}}</ref> |- | align="right" |6 |[[Bòsniô i Hercegòwina]] |{{#categorytree:Bòsniô i Hercegòwina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bòsniô_i_Hercegòwina →]: [[Bòsnijô ë Hercegòwina]] |– |- | align="right" |7 |[[Bùłgariô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Bùłgariô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Bùłgariô →]: [[Bùlgarskô]] |Bùłgariô<ref>{{sloworz.org|21053|23824}}</ref> |- | align="right" |8 |[[Cyper]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Cyper|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Cyper →]: – |Cyper<ref>{{sloworz.org|22463|25437}}</ref> |- | align="right" |9 |[[Chòrwackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Chòrwackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Chòrwackô →]: [[Chòrwacjô]] |Chòrwacjô<ref>{{sloworz.org|21850|24722}}</ref> |- | align="right" |10 |[[Czeskô Repùblika]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Czeskô Repùblika|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czeskô_Repùblika →]: [[Czeskô]] |Czeskô<ref>{{sloworz.org|16592|18963}}</ref> |- | align="right" |11 |[[Czôrnogóra]] |{{#categorytree:Czôrnogóra|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Czôrnogóra →]: [[Czôrnô Góra]] |Czôrnogóra<ref>{{sloworz.org|22515|25494}}</ref> |- | align="right" |12 |[[Dëńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Dëńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Dëńskô →]: – |Duńskô<ref>{{sloworz.org|19811|22430}}</ref> |- | align="right" |13 |[[Estoniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Estoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Estoniô →]: [[Estónskô]]; [[Estóńskô]] |Estoniô<ref>{{sloworz.org|25726|29718}}</ref> |- | align="right" |14 |[[Farersczé Òstrowë]] |{{#categorytree:Farersczé Òstrowë|mode=all|depth=0}} |– |– |- | align="right" |15 |[[Fińskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Fińskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Fińskô →]: – |Finlandiô<ref>{{sloworz.org|26158|30313}}</ref> |- | align="right" |16 |[[Francëjô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Francëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Francëjô →]: [[Frańcëskô]] |Francjô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref>; Francëskô<ref>{{sloworz.org|26389|30647}}</ref> |- | align="right" |17 |[[Greckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Greckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Greckô →]: [[Grecjô]] |Grecjô<ref>{{sloworz.org|27032|31520}}</ref> |- | align="right" |18 |[[Grëzóńskô]] |{{#categorytree:Grëzóńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Grëzóńskô →]: – |Gruzjô<ref name=":0">{{sloworz.org|27113|31612}}</ref>; Grëzjô<ref name=":0" />, Grëzóńskô<ref name=":0" /> |- | align="right" |19 |[[Irlandiô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Irlandiô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Irlandiô →]: [[Irlandëjô]] |Irlandiô<ref name=":1">{{sloworz.org|28225|33035}}</ref>; Irlandzkô<ref name=":1" />; Jirlandiô<ref name=":1" />; Jirlandzkô<ref name=":1" /> |- | align="right" |20 |[[Islandëjô]] |{{#categorytree:Islandëjô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Islandëjô →]: – |Islandiô<ref name=":2">{{sloworz.org|28258|33076}}</ref>; Jislandiô<ref name=":2" /> |- | align="right" |21 |[[Italskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Italskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Italskô →]: – |Italiô<ref name=":3">{{sloworz.org|28276|36149}}</ref>; Italskô<ref name=":3" />; Włochë<ref>{{sloworz.org|7453|8433}}</ref> |- | align="right" |22 |[[Liechtenstein]] |{{#categorytree:Lichtenstein|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Liechtenstein →]: [[Lichtenstein]] |– |- | align="right" |23 |[[Lëtwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Lëtwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Lëtwa →]: [[Lëtewskô]] |Lëtwa<ref>{{sloworz.org|2304|2653}}</ref>; Lëtewskô<ref>{{sloworz.org|19533|22108}}</ref> |- | align="right" |24 |[[Luksembùrg]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Luksembùrg|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Luksembùrg →]: [[Luksembùrskô]] |– |- | align="right" |25 |[[Łotwa]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Łotwa|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Łotwa →]: [[Łotewskô]] |Łotwa<ref>{{sloworz.org|32931|40454}}</ref> |- | align="right" |26 |[[Madżarskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Madżarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Madżarskô →]: – |Wãgrë<ref>{{sloworz.org|5500|6163}}</ref> |- | align="right" |27 |[[Malta]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Malta|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Malta →]: – |Malta<ref>{{sloworz.org|33229|40996}}</ref> |- | align="right" |28 |[[Niemieckô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Miemieckô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Niemieckô →]: [[Miemieckô]] |Niemieckô<ref>{{sloworz.org|19537|22112}}</ref>; Miemcë<ref name=":4">{{sloworz.org|6305|7069}}</ref>; Niemcë<ref name=":4" /> |- | align="right" |29 |[[Mònakò]] |{{#categorytree:Mònakò|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Mònakò →]: – |– |- | align="right" |30 |[[Néderlandzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Néderlandzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Néderlandzkô →]: – | |- | align="right" |31 |[[Nordowô Macedoniô]] |{{#categorytree:Nordowô Macedoniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Nordowô_Macedoniô →]: [[Macedońskô]]; [[Macedoniô]] | |- | align="right" |32 |[[Norweskô]] |{{#categorytree:Norweskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Norweskô →]: [[Norge]]; [[Noreg]]; [[Kongeriket Norge]]; [[Kongeriket Noreg]] | |- | align="right" |33 |[[Pòlskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòlskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòlskô →]: – | |- | align="right" |34 |[[Pòrtugalskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Pòrtugalskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Pòrtugalskô →]: – | |- | align="right" |35 |[[Rumùńskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Rumùńskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Rumùńskô →]: [[Rumùniô]] | |- | align="right" |36 |[[Ruskô]] |{{#categorytree:Ruskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ruskô →]: [[Ruskô Federacëjô]] | |- | align="right" |37 |[[San Marino]] |{{#categorytree:San Marino|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=San_Marino →]: – | |- | align="right" |38 |[[Serbiô]] |{{#categorytree:Serbskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Serbiô →]: [[Serbskô]] | |- | align="right" |39 |[[Słowackô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słowackô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słowackô →]: – | |- | align="right" |40 |[[Słoweniô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Słoweniô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Słoweniô →]: [[Sloweńskô]] | |- | align="right" |41 |[[Watikan]] |{{#categorytree:Watikan|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Watikan →]: – | |- | align="right" |42 |[[Szpańskô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szpańskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szpańskô →]: – | |- | align="right" |43 |[[Szwajcariô]] |{{#categorytree:Szwajcarskô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwajcariô →]: [[Szwajcarskô]] | |- | align="right" |44 |[[Szwedzkô]] - (''[[Eùropejskô Ùnijô|EÙ]]'') |{{#categorytree:Szwedzkô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Szwedzkô →]: – | |- | align="right" |45 |[[Ùkrajina]] |{{#categorytree:Ùkrajina|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Ùkrajina →]: – | |- | align="right" |46 |[[Wiôlgô Britanijô]] |{{#categorytree:Wiôlgô Britanijô|mode=all|depth=0}} |[https://csb.wikipedia.org/wiki/Specjalnô:Linkujące?namespace=&hidetrans=1&hidelinks=1&target=Wiôlgô_Britanijô →]: [[Wiôlgô Britanijô]] |Wiôlgô Britaniô<ref>{{sloworz.org|19866|22486}}</ref> |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-05-15|Nastãpnô=+1 rok}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa|*]] [[Kategòrëjô:Lëstë|Eùropejsczich państw]] 4o1kuti3o4xc0scoby6p4rlqxsmjk1p 0 68 202977 192619 2026-06-26T18:32:14Z Iketsi 3254 kat. 202977 wikitext text/x-wiki == Lësta historëcznëch krôjów ë òbéńdów == === [[Azëjô]] === # === [[Eùropa]] === # [[Bretóńskô]] # [[Frizëjskô]] # [[Łużickô]] # [[Mòrawskô]] # [[Pòmòrskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëstë|Historëcznëch krajów ë òbéńdów]] [[Kategòrëjô:Geògrafijô]] 4xgcrph1d1860zss640i5tklkw9lcb5 0 1432 203087 202237 2026-06-26T19:52:58Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Złotô Bróma w Gduńsku]] 203087 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox||Gard=Gduńsk|dopełniacz=Gduńska|adjektiw_mask=gduńsczi|adjektiw_fem=gduńskô|céch=POL Gdańsk COA.svg|fana=POL Gdańsk flag.svg|karta=Pomorskie Gdańsk.png|wòjewództwò=pòmòrsczé|kréz=|grodzki=tak|rodzaj_gminy=miejska|gmina=|miejska=tak|bùrméster=Aleksandra Dulkiewicz|adres_um=Nowé Ògardë 8/12|kod_poczt_um=80-803|tel_um=|fax_um=|mail_um=|wiéchrzëzna=262,0|stopniN=54|minutN=22|stopniE=18|minutE=38|wysokość=|rok=2020|lëdztwò=471 525|gęstość=|aglomeracja=|czerënkòwi numer=(+48) 58|pòcztowi kòd=80-009 do 80-958|registracëjné tôfle=GD|TERYT=|SIMC=|www=http://www.gdansk.pl/|commons=Gdańsk|Wòjewództwò=[[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczé]]|państwò=[[Pòlskô]]|Kréz=Gduńsczi|gwôsné miono=Gdańsk}} '''Gduńsk''', ''[[Klasiczni varianjt|kv]]. '''Gdúnjsk''''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl]]. ''Gdańsk'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac]]. ''Gedania'' abò ''Dantiscum'', [[Miemiecczi jãzëk|miem]]. ''Danzig'', [[Néderlandzczi jãzëk|néderl]] ''Danswijk'') – je nôwikszim gardã ë historëczną stolëcą [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] ôs [[Kaszëbi|kaszëbsczi miészëznë]]. Je pòłożony na pôłniowim sztrądze [[Bôłt]]u, przë ùbiedze rzeczi [[Wisła|Wisłë]]. Jegò pòrénkòwi part je na [[Wiselny Zëławë|Zëławach]] ë [[Wislónô Sztremlëzna|Wislóny Sztremlëznie]], a zôpadny na ùrzmach [[Kaszëbskô Wëżawa|Kaszëbsczi Wëżawë]]. Òd 1999-gò rokù Gduńsk mô sztatus gardu na prawach krézu ë je stolëcą [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je Marszałkòwsczi Ùrząd Pòmòrsczégò Wòjewództwa. Wedle nôrodnégò spisënkù 2021, 1.533 lëdzy, w tim gardë, ùżiwô kaszëbsczégò jãzëka w dodomù. == Historëjô == [[Òbrôzk:Johannes Canaparius (Jan Kanapariusz) Gyddanyzc Gdańsk Danzig.jpg|mały|Gyddanyzc]] * [[VII wiek]] - pòmòrsczé plemiona przëcygłë nad pôłniowi sztrąd [[Bôłt]]u * [[X wiek]] - pòwstôł [[òbarny gard]] [[Pòmòrzani|Pòmòrzanów]] * [[970]]-[[980]] - [[Mieszkò I]] òpanôwôł [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwą Pòmòrską]] * [[997]] - [[Praga|prasczi]] biskùp Wòjcech zatrzimôł sã w gardze, z negò rokù pòchôdô pierszô zmiónka ò gardze ''Gyddanyzc'' w żëwòce [[Swiãti Wòjcech|swiãtégò Wòjcecha]] * [[1013]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òstało przëłączoné do [[Kùjawskô|kùjawsczégò]] [[Biskùpstwò|biskùpstwa]] ** [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] òdzwëskało samòbëtnosc òd [[Pòlskô|Pòlsczi]] * [[1047]] - pòlsczi ksyżëc [[Kadzmiérz I Òdnowicél]] przëłączëł Pòrénkòwą Pòmòrską do swòjégò państwa * [[1093]] - pòlsczi ksyżëc [[Władisłôw I Herman]] wëdôł rozkôz spôleniô gardów w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczi Pòmòrsce]] * [[1120]] - [[Bòlesłôw Krzëwògãbi]] dobéł w wòjnie z Pòmòrzanama * 1227 - Samòstójnosc [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka II Wiôldżégò]] * [[1236]] - [[Lubecczé gardowé prawo]] * 1282 - Syn Swiãtopôłka, [[Mscëwòj II|Mscëwój II]], zawarł z wiôlgòpòlsczim ksyżëc [[Przemësłã II]] ùkłôd w Kãpnie. * [[1308]] - [[Krzëżôcë]] zajãlë gard * [[1361]], [[1378]], [[1411]], [[1416]] - rëchawë procëm Krzëżôkom * [[1454]] - Gduńsk òdpòjãti przez pòwstańców [[Prëskô Zrzesz|Prësczi Zrzeszë]] * [[1457]] - Wiôldżé Privilegium pòlsczégo króla [[Kadzmiérz|Kadzmierza]] ë miono ''Królewsczi Pòlsczi Gard Gduńsk'' * [[15 séwnika]] [[1463]] - gduńskò-jelbiąskô flota (25 òkrãtów) pòbiła krzëżôcką flotã (44 òkrãtów) na Wislanim Zôlóju * [[19 rujana]] [[1466]] - znôw w Pòlsce pò [[tornsczi spòkój|tornsczim spòkòju]] * 18 czerwińca [[1568]] - 13 frajbitrów z Gduńska napadło na [[Kaszëbi|kaszëbsczich]] lëdzy, a pòtemù bëło ùkôróné. W tim czasu mòcny béł tu mieszczónowi stón * [[1807]]-[[1815]] - [[Wòlny Gard Gduńsk]] Napòléòna * [[1904]] - [[Gduńskô Pòlitechnika]] * [[1920]]-[[1939]] - [[Wòlny Gard Gduńsk]] * [[1929]] rokù bëłë m.jin. tu sarcësté mrozë ([https://web.archive.org/web/20140222152410/http://mbc.malopolska.pl/dlibra/doccontent?id=65319 s. 4 Port gdański odcięty od komunikacji] ) * [[1 séwnika]] [[1939]] - òbarna [[Westerplatte]] ë zôczątk [[II Swiatowô Wojna|II Swiatowi Wòjnë]] * [[28 strëmiannika]] [[1945]] - przejãcé Gduńska przez pòlsczé ë sowiecczé wòjskò (gard znikwiony w 60 proc.) * [[1970]] - sztrajk robòtników w Gduńsku ë w całi Pòmòrsce ([[Gòdnik 1970]]) * [[22 séwnika]] [[1980]] - w Gduńsczi Zdrzëtni Lenina pòwsta samòstójnô samòsprôwnô warkòwô zrzesz "[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnosc]]" * [[2008]] - òb lato cuchem "Transcassubia" przëjachelë do Gduńska [[Kaszëbi]] z rozmajitich strón Nôstarszi kaszëbsczé knédżi: [[Szimón Krofey|Szymona Krofeja]] z [[1586]] rokù, jak téż [[Michôł Pontanus|Michôła Pontanusa]] z rokù [[1643]] bëłë wëdóné w Gduńskù. [[Bernard Zëchta]] m. jin. tu gôdôł z Kaszëbama zanim napisôł swój: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej''. Tu zaczãła dzejac [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|"Solidarnosc”]], a to stało sã pierszą kùglą lawinë nikwiący kòmùnizm w Eùropie, téż tu je stolëca eùropejsczégò miészëznowégò jãzëka - [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò]]. W [[strumiannik]]ù 2011 rokù przë drogach do Gdùńska mógł pòtkac nôpis: „Gduńsk – stolëca Kaszëb wito”. W gduńsczich szkòłach téż mòże sã ùczëc kaszëbsczégò. W 2013 r. w szesc spòdlecznëch szkòłach ùczëło sã kaszëbsczégò jãzëka 143 dzecy. Òd dłëgszégò czasu (2017) tu są bilietë ZTM z kòmùnikatã w kaszëbsczim jãzëkù. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|[[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma]] Òbrôzk:Gdunsk_4.jpg|Wiôlgô Kùstrzëca (Arsenal) Òbrôzk:Gdunsk_2.jpg|[[Dłudżi Ùbrzég]] ë bôt ''"Kaszubski brzeg"'' Òbrôzk:Gdunsk_1.jpg| Zrekònstruòwóné [[Wiązarka|wiązarkòwé]] spikrze nad [[Mòtława|Mòtławą]] Òbrôzk:Koscol_NMP_Gdunsk.jpg|[[Marijën Kòscół w Gduńsku]] Òbrôzk:Capilla Real, Gdansk, Polonia, 2013-05-20, DD 01.jpg|[[Królewskô kaplëca]] Òbrôzk:Danzig-Neptunbrunnen.jpg|[[Fòntana Neptuna]] </gallery> == Ekònomijô == * Bùdżetowé wzątczi (2004 plan): 1.157.854.849 [[złoty|zł]] * Bùdżetowé wëdôwczi (2004 plan): 1.097.405.739 zł Gduńsk je nôwikszim mòrsczim pòrtã w Pòlsczi<ref>http://www.gospodarkamorska.pl/Porty,Transport/raport---polskie-porty-morskie-w-pierwszym-p%C3%B3lroczu-2014-roku.html</ref>, hewò je téż wiôldżé latawiskò (Port lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy - kòd IATA: GDN, kòd ICAO: EPGD). == Słôwny lëdze == * [[Sambòr I]] * [[Mscëwòj I]] * ksyżã [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłk II Wiôldżi]] * ksyżã [[Mscëwòj II]] * biskùp [[Moritz Ferber]] * malownik [[Vredemann de Fries]] (1527-[[1606]]) * pisôrz, teoreta lëteraturë [[Marcën Opitz]] (1597-[[1639]]) * architekta [[Ôbram van dem Block]] * architekta [[Antón van Obbergen]] * bòtanik, kùpc [[Jakùb Breyne]] (''Jacobus Breynius Gedanensis'' ùr. 1609 – ùm.[[1657]]) * astronóma [[Jan Heweliusz]] (1611-[[1687]]) * fizyk [[Gabriel Fahrenheit]] (1686-[[1736]]) * pisôrka [[Luiza Gottschedin]] (1713-1750?) * malownik [[Daniel Chodowiecki]] (1726-[[1801]]) * pisôrka [[Johanna Schopenhauer]] (1766-[[1838]]) * filozófa [[Artur Schopenhauer]] (1788-[[1860]]) * kòlekcjonéra dokôzów kùńsztu [[Lesser Giełdziński]] (1830-[[1910]]) * gazétnik, apartnik [[Fric Jaenicke]] (Poguttke) (1885-[[1945]]) * pisôrz, noblista [[Günter Grass]] (1927-[[2015]]) * pòlitikôrz, noblista [[Lech Wałęsa]] (1943) * pòlitikôrz, dzejopisôrz [[Donald Tusk]] (1957) * wërzinôrz [[Jan de Weryha-Wysoczański]] (1950) * first lady [[Jolanta Kwasniewska]] (1955) * teatrownik [[Krzysztof Kolberger]] (1950-2011) * szportówca [[Dariusz Michalczewski]] (1968) * pisôrz, dzejopisôrz [[Jerzy Samp]] (1951) * òkrãtownik [[Ludwik Prądzyński]] (1956) == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == === Przédny Gard === <table><tr><td valign="top"> * [[Dwór Bratnicë Swiãtégò Jerzégò]] * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńskù|kòscół swiãtégò Jana]] * [[Kòscół swiãtégò Miklosza w Gduńskù|Kòscół swiãtégò Niklasa]] * [[Królewskô Kapela w Gduńskù|Królewskô kapela]] * [[Rôtësz Przédnégò Gardu w Gduńskù|Rôtësz Przédnégò Gardu]] * [[Dwór Artusa w Gduńskù|Dwór Artusa]] * [[Wiôldżi Arsenal w Gduńskù|Wiôldżi Arsenal]] </td><td valign="top"> * [[Marijën Kòscół w Gduńskù|Marijën Kòscół]] * [[Fòntana Neptuna w Gduńskù|Fòntana Neptuna]] * [[Złoti Bùdink]] * [[Anielsczi Dodóm w Gduńskù|Anielsczi Dodóm]] * [[Katowniô w Gduńskù]] * bùdink Dłudżi Tôrg 20 * Dodóm Schlütera </td></tr></table> === Stôri Gard === <table><td valign="top"> * Kòscół swiãti Katarzënë * Kòscół swiãti Brigidë * Kòscół swiãtégò Bartłominia * Kòscół swiãtégò Jakùba </td><td valign="top"> * Kòscół swiãti Jelżbiétë * Rôtësz Starégò Gardu * Wiôldżi Młin </td></tr></table> === Stôré Przedmiescé === <table><td valign="top"> * kòscół swiãti Trójcë ë klôsztor pòfrancyszkańsczi * kòscół swiãtégò Piotra ë Pawła * [[Małô Kùstrzëca w Gduńsku|Małô Kùstrzëca]] </td></tr></table> === [[Òlëwô (dzél Gduńska)|Òlëwô]] === <table><td valign="top"> * Palast Òpatów * pòcystersczi klôsztór z kòscołã Swiãti Trójcë, NMP ë swiãtégò Bernata - [[Archikatédra gduńskô]] * kùzniô </td></tr></table> === Gardowé brómë === <table><tr><td valign="top"> * [[Chlebnickô Bróma w Gduńskù|Chlebnickô Bróma]] * [[bróma Żór w Gduńsku|Żór]] * [[Marijnô Bróma w Gduńsku|Marijnô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Niskô Bróma w Gduńsku|Niskô Bróma]] * [[Zelonô Bróma w Gduńsku|Zelonô Bróma]] * [[Wësokô Bróma w Gduńskù|Wësokô Bróma]] </td><td valign="top"> * [[Złotô Bróma w Gduńsku|Złotô Bróma]] </td></tr></table> === Jiné === * [[Minda]] * [[Fôrwôter]] * [[Nowô Bënowô Nierzejô]] '''Przësłowié''': Nié òd razu [[Krakòwò|Kraków]] zbùdowalë, ale Gduńsk òd razu zbùrzëlë. == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: '''Gdańskò''', '''Gdańsk''', '''Gdôńsk''', '''Gdąńskò'''. We zdrojach: ''Gyddanyzc'' 1000; ''Kdanzc'' 1148; ''Danzko'' 1180; ''Gdanzc'' 1188; ''Gdantz'' 1198 (kòpijô z XIII w.); ''Danzk'', ''Gdanensis'' (adj.) 1209; ''Danzk'' 1209 (kòpijô z XIII w.), ''Danzc'' 1209 (kòpijô z XIII w.); ''Gdanizc'' kòl 1220; ''Dancek'' 1224, ''Danczk'' 1224, ''Gdanensis'' (adj.) 1224; ''Gedanensis'' (adj.) 1235, ''Gdancz'' 1235 (fals. z XIV w.); ''Gdansk'' 1235; ''Gdanzc'' 1238; ''Danzeke'' 1248; ''Danzk'' 1263; ''Danceke'' 1263; ''Gdanzke'' 1267; ''Dantzik'' 1268, ''Gedanck'' (3x) 1268; ''Gdansk'' 1268; ''Gedanensis'' (adj.) 1271; ''Danzceke'' (2x) 1272; ''Danczk'' 1279, ''Danense'' (adj.) 1279; ''Dancezc'' 1281; ''Gdanchek'' 1283 (kòpijô z XIII w.), ''Gdanchez'' 1283 (kòpijô z XIII w.); ''Danceke'' 1285; ''Gdanzeke'' 1285; ''Gedanensis'' (adj.) 1289, ''Gdancz'' 1289; ''Dantzk'' 1290, ''Gedanensis'' (adj.) 1290; ''Gdanzech'' 1291; ''Danzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzke'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Danzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.), ''Dantzig'' 1292 (kòpijô z XVI w.); ''Danzich'' 1294, ''Gdanensis'' (adj.) 1294; ''Gdantzik'' 1295; ''Gedansk'' 1298, ''Gdanensis'' (adj.) 1298; ''Dansk'' 1298; ''Gedanensy'' (adj.) 1298; ''Gedanensi'' (adj.) 1301; ''Gedani'' 1303; ''Gdansco'' 1310; ''Danzik'' 1310, ''Danzich'' 1310; ''Dancz'' 1323; ''Gdantczk'' 1325 (kòpijô z XV w.); ''Danth'' 1326–7; ''Gdans'' 1334 (kòpijô); ''Danzk'' 1342 (falsyfikat?); ''Danczc'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczk'' (1342, kòpijô z XV w.), ''Gdanczc'' (1342, kòpijô z XV w.); ''zu Dantzke'' 1351 (kòpijô z XVII w.); ''zu Dantzigke'' 1357 (kòpijô), ''Dantzke'' 1357 (kòpijô); ''Danck'' kòl 1360; ''Danske'' 1387; ''Gdanczk'' 1434; ''Gdansk'' 1435; ''Gdansko'' 1457; ''Dantzigk'' 1471; ''w gdanszkv'' 1480; ''Gdana'' 1483; ''Gdanysk'' 1483; ''Gdanum'' 1510–29 ; ''Gdańsk'' 1565; ''do Gdańska'' 1565; ''Gedanum'' 1570; ''do Gdańska'' 1615; ''pode Gdańskiem'' 1615; ''Gedanensi'' (adj.) 1624; ''do Gdańska'' 1664; ''Danzig'' kòl 1790; ''Gdańsk, niem. ''Danzig'' 1881; ''Gdańsk, niem. ''Danzig'' 1951; ''Gdansk'' 1980; ''Gdąnsk, pòrébacku Gdunsk'' (Cenôwa); ''Gdônsk'' (Ramułt), ''Gdąnsk'' (Ramułt), ''Gdąńsk'' (Lorentz), ''Gdąńskò'' (Lorentz), ''Gdańsk'' (Lorentz), ''Gdańskò'' (Lorentz); ''Gduńskò'' (Rospond) 1984; ''Gdińsk'' (Zëchta), ''Gduńsk'' (Zëchta), ''Gdunsk'' (Zëchta), ''Gdóńsk'' (Zëchta). == Deklinacëjô == * Nazéwôcz: '''Gduńsk ''' * Rodzôcz: * Dôwôcz: * Winowôcz: * Narzãdzôcz: * Môlnik: * Wòłiwôcz: == Òbaczë téż == * [[Kòscół swiãtégò Jana w Gduńsku]] * [[Złotô Bróma w Gduńsku]] * [[Transcassubia]] * [[Gdiniô]] * [[Sopòt]] == Lëteratura == * L. Krzyżanowski: Gdańsk, Sopot, Gdynia. Przewodnik ("Sport i Turystyka", Warszawa 1970) * John Brown Mason, The Danzig Dilemma; a Study in Peacemaking by Compromise, 1946 [http://books.google.pl/books?hl=pl&id=njEYAAAAIAAJ&dq=Swantopolk+%2Bpomerania&q=kashubian#search_anchor] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 289 * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. XI == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20170725015834/http://www.gdansk.pl/kaszebe/ Kaszëbskòjãzëkòwô domôcô starna gardu] * [https://zabytek.pl/public/upload/objects_media/5679c550a9530.pdf Gdańsk - miasto] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk| ]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] krzum3d2lgqc5feupnljzdqygvsneuj 0 1448 202805 201745 2026-06-26T12:54:17Z Iketsi 3254 -\t 202805 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CSB Flag.svg|mały|[[Fana Kaszëbsczi]]]] '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kaszuby'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, miem. ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – òbénda nad sztrądã [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] dze żëją [[Kaszëbi]] (aùtochtoniczny [[Pòmòrzónie|Pòmòrzanie]]) ùżiwający [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] chtëren mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|òbéndowégò jãzëka]]. Dzysdnia na òbénda òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gdiniã]], [[Gduńsk]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23]. </ref>. == Greńce Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|227x227px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]]{{Pòrtal}} Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowiónie|Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Òdora|Òdrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerard Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbòrg]]a, [[Leba|Lebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km² w [[gmina]]ch [[Wòjewództwo pòmòrsczé|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] - part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' - part: 1. [[Gmina Céwice]] - part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] [[Łeba|4.Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dãbrówka]], 3. [[Gmina Lëpnica]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Srôkòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] - part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] - part * '''[[Chònicczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] - nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] - part: 1. [[Gmina Przechlewò]] - part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë ôs dôwny zemi Słowińców]] === Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë === Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: 1. '''[[Norda]]''' - tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi,lãbòrsczi) 2. '''Westrzódk''' - tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) 3. '''Pôłnié''' - tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) 4. '''Zôpôd''' - òbéńda chtërnô przed [[II Swiatowô Wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbòrg, Bëtowò) 5. '''Trzëgard''' - aglomeracëjô Gduńska (historicznô stolëca Kaszëbów), Gdini ë Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; ë pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. Dzysô w Trzëgardze Kaszëbi są nôwikszą etniczną miészëzną, chòc jãzëkòwò w zacht wikszoscë spòlaszałą. == Ekònomijô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|Bôt]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] Niechtërné kaszëbsczé media, tak samò jistniejącé, jak ë nijistniejącé: * Gazeta Kartuska – Magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * magazynkaszuby.pl – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski (kasz. ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * Kurier Kaszubski (kasz. ''Kaszëbsczi'' ''Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * Òdroda – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 * [[Pomerania (miesãcznik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù * ''[[Na bôłtach ë w bòrach]]'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'' (czedës), ''Farwë Kaszëb'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ([[Kaszëbsczi jãzëk|kasz]]. ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * [[Twoja Telewizja Morska]] (kasz. ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express (kasz. ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb == Znóny lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch greńcach), abò z nią zrzeszony == * [[Witołd Bòbrowsczi]] - runita * [[Andrzej Bronk]] - filozófa z KUL * [[Jerzi Łisk]] - pòéta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klemens Bronk]] - pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski /Gryf Pomorski * [[Arnold Chrapkowszczi]] - ksądz, generał Paulinów * [[Kònstantin Dominik]] - biskùp * [[Günter Grass]] - runita * [[Sylwia Gruchała]] - florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] - ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] - runita, dzejopisôrz * [[Benedikt Karczewsczi]] - chemik, doktor jinżinéra * [[Kazimierz Klawiter]] - pòlitikôrz * [[Ryszard Krauze]] - biznesman * [[Gerard Labùda]] - dzejownik * [[Czesław Lang]] - kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] - runita, dzejopisôrz * [[Marian Majkòwsczi]]- architekta, runita * [[Maciej Miecznikowski]] - spiewôk * [[Rafał Mohr]] - aktór * [[Paul Nipkow]] - wënalôzôrz * [[Roman Paszke]] - żéglôrz * [[Janusz Reiter]] - diplomata * [[Józef Rogala Wybicki]] - ùsôdzca słowów "Mazurka Dąbrowskiego" (pòlsczégò nôrodnégò himna) * [[Jarosław Selin]] - pòlitikôrz * [[Danuta Stenka]] - aktorka * [[Abdón Strëszôk]] - profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Synak]] - socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] - ksądz, dzejopisôrz * [[Donald Tusk]] - pòlitikôrz * [[Edmund Wnuk-Lipiński]] - socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] - biôtkôrz * [[Bernard Zëchta]] (Sëchta) - ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmuda-Trzebiatowska]] - aktorka == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô]] * [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë : Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, ss. 145 - 146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] fftc8oneofs9k80bkimywk1r82jg00r 202806 202805 2026-06-26T12:55:03Z Iketsi 3254 4. Gmina Łeba 202806 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CSB Flag.svg|mały|[[Fana Kaszëbsczi]]]] '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kaszuby'', [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]] ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, miem. ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – òbénda nad sztrądã [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]] dze żëją [[Kaszëbi]] (aùtochtoniczny [[Pòmòrzónie|Pòmòrzanie]]) ùżiwający [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] chtëren mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|òbéndowégò jãzëka]]. Dzysdnia na òbénda òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gdiniã]], [[Gduńsk]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23]. </ref>. == Greńce Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|227x227px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]]{{Pòrtal}} Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowiónie|Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Òdora|Òdrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerard Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbòrg]]a, [[Leba|Lebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km² w [[gmina]]ch [[Wòjewództwo pòmòrsczé|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] - part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' - part: 1. [[Gmina Céwice]] - part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] 4. [[Łeba|Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dãbrówka]], 3. [[Gmina Lëpnica]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Srôkòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] - part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] - part * '''[[Chònicczi kréz]]''' - part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] - nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] - part: 1. [[Gmina Przechlewò]] - part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë ôs dôwny zemi Słowińców]] === Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë === Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: 1. '''[[Norda]]''' - tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi,lãbòrsczi) 2. '''Westrzódk''' - tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) 3. '''Pôłnié''' - tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) 4. '''Zôpôd''' - òbéńda chtërnô przed [[II Swiatowô Wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbòrg, Bëtowò) 5. '''Trzëgard''' - aglomeracëjô Gduńska (historicznô stolëca Kaszëbów), Gdini ë Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; ë pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. Dzysô w Trzëgardze Kaszëbi są nôwikszą etniczną miészëzną, chòc jãzëkòwò w zacht wikszoscë spòlaszałą. == Ekònomijô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|Bôt]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] Niechtërné kaszëbsczé media, tak samò jistniejącé, jak ë nijistniejącé: * Gazeta Kartuska – Magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * magazynkaszuby.pl – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski (kasz. ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * Kurier Kaszubski (kasz. ''Kaszëbsczi'' ''Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * Òdroda – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 * [[Pomerania (miesãcznik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù * ''[[Na bôłtach ë w bòrach]]'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'' (czedës), ''Farwë Kaszëb'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ([[Kaszëbsczi jãzëk|kasz]]. ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * [[Twoja Telewizja Morska]] (kasz. ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express (kasz. ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb == Znóny lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch greńcach), abò z nią zrzeszony == * [[Witołd Bòbrowsczi]] - runita * [[Andrzej Bronk]] - filozófa z KUL * [[Jerzi Łisk]] - pòéta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klemens Bronk]] - pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski /Gryf Pomorski * [[Arnold Chrapkowszczi]] - ksądz, generał Paulinów * [[Kònstantin Dominik]] - biskùp * [[Günter Grass]] - runita * [[Sylwia Gruchała]] - florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] - ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] - runita, dzejopisôrz * [[Benedikt Karczewsczi]] - chemik, doktor jinżinéra * [[Kazimierz Klawiter]] - pòlitikôrz * [[Ryszard Krauze]] - biznesman * [[Gerard Labùda]] - dzejownik * [[Czesław Lang]] - kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] - runita, dzejopisôrz * [[Marian Majkòwsczi]]- architekta, runita * [[Maciej Miecznikowski]] - spiewôk * [[Rafał Mohr]] - aktór * [[Paul Nipkow]] - wënalôzôrz * [[Roman Paszke]] - żéglôrz * [[Janusz Reiter]] - diplomata * [[Józef Rogala Wybicki]] - ùsôdzca słowów "Mazurka Dąbrowskiego" (pòlsczégò nôrodnégò himna) * [[Jarosław Selin]] - pòlitikôrz * [[Danuta Stenka]] - aktorka * [[Abdón Strëszôk]] - profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Synak]] - socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] - ksądz, dzejopisôrz * [[Donald Tusk]] - pòlitikôrz * [[Edmund Wnuk-Lipiński]] - socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] - biôtkôrz * [[Bernard Zëchta]] (Sëchta) - ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmuda-Trzebiatowska]] - aktorka == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô]] * [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë : Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * [[Bernard Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, ss. 145 - 146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] o53vi5z0fgk83xfp2jcr6bsrjwhdxu7 0 1468 202955 194815 2026-06-26T17:26:10Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202955 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Santiago cathedral 2021.jpg|mały|Katédra w Santiago de Compostela]] '''Santiago de Compostela''' je stolecznym gardã [[Galicia|Galicëji]], aùtonomiczny prowincëji w ([[Szpańskô|Szpańsce]]). * Lëdztwò gardu: 93 000 mieszkańców ([[2004]]) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * ''Vouage 10 (135)'', Warszawa 2009 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] b6mj0o8axgqlytqnu1o2al9zpixyk60 0 1902 202849 200945 2026-06-26T14:37:55Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202849 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tablica przy pomniku Aleksandra Labudy i Jana Trepczyka w Stryszej Budzie.jpg|mały|Jan Trepczyk i [[Aleksander Labùda]] ([[Strëszô Bùda]])]] '''Jón Trepczik''' (ùr. 22 rujana [[1907]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]] k. [[Mirochòwò|Mirochòwa]], ùm. 3 séwnika 1989 w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – béł kaszëbsczim spòlëznowim dzejôrzã, ùtwórcą, pedagògã ë kòmpòzytorã. == Biografiô == Jón Trepczik pòchòdzył z gbùrsczi familii ze [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdë]] midzë [[Stajszéwò|Stajszéwã]] a [[Mirochòwò|Mirochòwã]] ([[Kartësczi kréz|kréz kartësczi]]), gdze przëszedł na swiat [[22 rujana]] [[1907]] rokù. Ùcził sã w seminarium dlô szkólnëch w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]], chtërné ùkùńcził w [[1926]] r. Zaczął robic jakno szkólny w [[Kartuzë|Kartuzach]], a pò krótczim czasu przeniósł sã do szkòłë w [[Miszewò|Miszewie]], gdze robił do [[1934]] r. Ju jakno młodi człowiek zajinteresowôł sã òn [[Kaszëbizna|kaszëbizną]], co stało sã òsoblëwie dzãka taczim lëdzóm jak [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Aleksander Labùda]]. W 1929 rokù doszło do stwòrzeniô [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]]<ref>Jan Trepczik (1958 - przepisóny przez Édmùnda Kamińsczégò), Pòzdrzatk na kaszëbiznã, rozwicé lëteraturë ë pòstulatë dlô Zrzeszeniégò Kaszëbsczégò, „Pomerania” 2019, nr 10, s. 36</ref>, a Trepczik przënôlégôł do karna załóżców ny òrganizacji. W [[1930]] r. òżenił sã z [[Aniela Rómpskô|Anielą Rómpską]], chtërna bëła sostrą jednégò z nôbarżi znónëch ùtwórców i dzejôrzów z karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]. W [[1930]] r. Trepczik zadebiutowôł w gdińsczi [[Chëcz Kaszëbskô|Chëczë Kaszëbsczi]] wëjimkã òpòwiôdaniégò pòd titlã ''Na szlachù zbrodnié''. Jakno pòeta pierszi rôz òbjawił sã w [[1931]] r. w [[Gryf (cządnik)|Gryfie]]. Pisôł do wëchôdający w trzëdzestëch latach uszłégò stalata [[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]]. Równak czas, w jaczim przëszło żëc i twòrzëc Trepczikòwi, nie béł za baro żëczny kaszëbsczémù dzejaniémù. Midzëwòjnowé przédnictwò [[Pòlskô|Pòlsczi]] nie bëło za baro żëczné temù, żebë [[kaszëbizna]] mògła sã richtich rozkòscérzac. Òsoblëwie doswiôdczëlë tegò lëdze, co przënôlégelë do karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]]. Baro pòdsztrëchiwelë òni midzë jinszima apartnotã kaszëbsczi òbéńdë i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi, na przék wëstãpùjącym tej pòzdrzatkóm, mielë nié za jedną z pòlsczich gwarów, le za apartny słowiańsczi jãzëk. Prawie to pòdsztrëchiwanié kaszëbsczi apartnotë sprawiło, że pòlsczé przédnictwò, tak przedwòjnowé, jak téż pózniészé pòwòjnowé, pòsądzywało tej sej [[Kaszëbi|Kaszëbów]], a òsoblëwie prawie [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] ò [[Separatizma|separatizmã]], czëlë dzejanié, jaczégò célã miało bëc òddzelenié [[Kaszëbë|Kaszëb]] òd pòlsczégò państwa. Trepczik w [[1934]] r. przeniosłi òstôł do szkòłë w [[Rogòznô|Rogòznie]], leżącym w òbéńdze [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsczi]]. Òb czas bëtnoscë w [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsce]] w [[1935]] r. wëdóny òstôł jeden z bëlnëch dokôzów Jana Trepczika. Béł to ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', w chtërnym Trepczik pòkôzôł sã nié leno jakno lëteracczi ùtwórca, ale téż kòmpòzytor twòrzący melodie do tekstów [[Aleksander Labùda|A. Labùdë]], [[Jan Rómpsczi|J. Rómpsczégò]] i swòjëch gwôsnëch. Pò robòce w [[Rogòznô|Rogòznie]] jaż do wëbùchù [[Drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnë]] Trepczik robił w [[Tłukawë|Tłukawach]]. W [[séwnik]]ù [[1939]] r. Méster Jan przebiwôł w [[Tłukawë|Tłukawach]], pò czim w [[1940]] rokù wrócył na [[Kaszëbë]]. Tam zaczął robic jakno kasjéra w ùrzãdze gminë w [[Sjónowò|Swiónowie]]. W [[1943]] r. òstôł wcelony do niemiecczégò wòjska, w [[Italskô|Italsce]] przed do partizancczi z jaczi przeszed zôs do armii [[Władysław Anders|generała Andersa]]. Do kraju wrócył w [[1946]] r. i nalôzł so robòtã w Spòdleczny Szkòle nr 4 w [[Wejrowò|Wejrowie]], w chtërny robił jaż do [[Emeritura|emeriturë]], na jaką przeszedł w [[1967]] r. Krótkò pò wòjnie związôł sã téż z òdrodzoną „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszą Kaszëbską]]”, chtërna wëchôda w latach [[1945]]-[[1947|47]]. W nôcãższim cządze, czej pò lëkwidacji òdrodzony „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë]]”, a przed ùtwòrzenim [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], [[Kaszëbi]] ni mielë swòji òrganizacji, co bë reprezentowa jich jinteresë ë mia bë starã ò [[Kaszëbizna|kaszëbiznã]], wejrowsczi dodóm Jana Trepczika béł môlã, gdze schôdelë sã lëdze dzejający na kaszëbsczim gónie. Na òperacjowi rozmòwie z nim fónkcjonariuszowie Ùrzãdu do sprawów Pùblicznégò Bezpiekù (ÙdsPB) mielë zdebło nôdzeje, że mòże ùdô sã gò zachãcëc do wespółdzejaniô. Pò drëdżim zetkanim z nim stało sã równak dlô ùbówców czësto gwësné, że ùdostanié gò na jich stronã nie je mòżlëwé. Trepczik nie zrobił tegò, co chcelë òd niegò jegò rozpòwiôdôcze z ÙdsPB, ale òbstojéwôł na swòjim, a òkróm tegò nie tacył przed nima, że nie widzy mù sã sytuacjô Kaszëbów i kaszëbiznë w Lëdowi Pòlsce – je ò tim napisóné we Warszawie [[29 zélnika]] 1955 r. Jiné je pismiono napisóné rãczno i przeniosłë przez niegò na zéńdzenié z fónkcjonariuszama ùrzãdu do sprawów pùblicznégò bezpiekù w 1955 r. Jesz niglë gò napisôł, mùszôł ju rôz bëc na ÙB, gdze pitóny béł midzë jinszima ò swòje dzejanié przed wòjną, òb czas ni, a téż pò ni. Miôł gadac, co wié ò dzejarzach kaszëbsczich, chtërnëch znaje, a téż napisac dlô ùbòwców wszëtkò, co wié ò kaszëbsczim separatizmie, ò dzejanim przedwòjnowi ë pòwòjnowi [[Zrzesz Kaszëbskô|„Zrzeszë Kaszëbsczi”]], ò znónëch kaszëbsczich dzejarzach i ò tim, jaczi je jegò pòzdrzatk na òglowé ùregùlowanié kaszëbsczi sprawë. W [[1956]] rokù nalôzł sã Méster Jón midzë załóżcama [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], chtërnégò wejrowsczim partã pózni czerowôł. Béł midzë jinyma baro aktiwnym dzejôrzã mùzyczny rësznotë. Zajimôł sã prowadzenim chùrów a òkróm te mòże rzec, że razã ze swòją drëgą białką, [[Léòkadia Trepczik|Léòkadią (przódë Czaja)]] twòrził môłé spiéwòwé karno<ref>Mamuszka, F.: Wejherowo i Ziemia Wejherowska : przewodnik. Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1969, s. 45 (pòlsczi)</ref>, chtërné wëstãpòwało na różnëch zéńdzeniach ë rozegracjach. W [[1959]] rokù dwa zestawë jegò spiéwków òstałë wëdóné przez [[Karno Sztudérów Kaszëbów Ormuzd]]. W arkùszach nëch pierszi rôz òsta zamieszczónô m.jin. pòpùlarnô piesniô „[[Zemia Rodnô]]”, ùznôwónô dzysô przez wiele Kaszëbów za nôrodny kaszëbsczi himn. W pózniészich latach wëszłë jesz: ''Rodnô zemia'' ([[1974]]), ''Moja chëcz'' ([[1978]]) ë ''Lecë choranko'' ([[1980]], [[1997]]). Do artisticzny spôdkòwiznë Trepczika przënôlégają téż òbrôzë ë céchùnczi. Trepczik przënôlégô do karna lëdzy, co jakno pierszi òstelë – w [[1967]] rokù – wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów "Pomorania"|Karno Sztudérów Pòmòraniô]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]<ref>[[Wòjcech Czedrowsczi|Wojciech Jankie]], ''Stolemowcy'', „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1967 nr 2, s. 13.</ref>. W kùńcowim dzélu jegò żëcégò wëszłë trzë tomiczi jegò kaszëbsczich wiérztów, z chtërnëch wëzérô miłota do domôcëznë<ref>[http://books.google.de/books?ei=Zc5xT5bRMNPT4QTY7ISfDw&hl=pl&id=CsMYAAAAMAAJ&dq=drze%C5%BCd%C5%BCon&q=trepczyk#search_anchor Współczesna literatura kaszubska 1945 - 1980, ISBN 8320537495]</ref>, kaszëbsczi mòwë, zemi ë jich dłudżich dzejów. W [[1970]] rokù ùkôza sã ''Moja stegna'', a w [[1977]] r. ''Odecknienié''. Specjalnie dlô dzecy ùrëchtowôł òn zbiérk kaszëbsczich wiérztów wëdóny w [[1975]] r. pòd titlã ''Ukłôdk dlô dzôtk''. A w [[1979]] rokù òstôł nôleżnikã [[Związek Literatów Polskich|Związku Literatów Polskich]]. Jegò wiérzta "Kaszëbskô mòwa" bëła dolmaczony na: [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], bretońsczi, miemiecczi i [[Sloweńsczi jãzëk|sloweńsczi]]. Jón Trepczik ùmôrł [[3 séwnika]] [[1989]] r. w [[Wejrowò|Wejrowie]], gdze pòchòwóny òstôł na smãtôrzu w [[Wejrowò Smiechòwò|Smiechòwie]]. Jeden z brzadów jego robòtë na rënkù ùkôzôł sã ju pò jegò smiercë – dwatomòwi ''Słownik polsko-kaszubski'', wëdóny w [[1994]] rokù. Robòta nad nim zaja autorowi dłudżé lata, a zacza sã òna ju w latach szescdzesątëch ùszłégò stalata. Nôùkòwò przërëchtowôł gò do wëdaniô [[Jerzi Tréder|prof. Jerzi Tréder]]. Spòdlecznô Szkòła w [[Miszewò|Miszewie]] nosy dzysô miono prawie Jana Trepczika. Dzejającé w [[Wejrowò|Wejrowie]] [[Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka|Towarzystwo Śpiewacze]] nosy téż jegò miono. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * ''Mòja stegna'', [[Gduńsk]] [[1970]] * ''Rodnô zemia'', [[Gduńsk]] [[1974]] * ''Ùkłôdk dlô dzôtk'', [[Gduńsk]] [[1975]] * ''Òdecknienié'', [[Gduńsk]] [[1977]][https://lccn.loc.gov/84209259] * ''Mòja chëcz'', [[Gduńsk]] [[1978]] * ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]] (wëd. ju pò smiercë) * ''Lecë chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1980]], (2. wëd. ùfùlowóné [[1997]]) == Òbaczë téż == * [[Léòkadia Trepczik]] * [[Aleksander Labùda]] * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, [[Jerzi Tréder|J. Tréder]]: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * K. Kleina, C. Obracht-Prondzyński (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * F. Lorentz, A. Fischer, T. Lehr-Spławiński: Kaszubi : kultura ludowa i język. Toruń : Wydaw. Instytutu Bałtyckiego ; Warszawa : Skł. gł. Kasa im. Mianowskiego - Instytut Popierania Nauki, 1934, s. 132. * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, ISBN 8300002561 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=trepczyk#search_anchor] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|oxM8PWqh2_Q|Zemia rodnô – Nôrodny Himn Kaszëbów}} * https://www.youtube.com/@kaszubywpiesniartystycznej8059/videos * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * [http://scholar.google.com/scholar?q=J+Trepczyk&btnG=&hl=pl&lr=lang_pl&as_sdt=0 scholar.google] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Trepczik Jan}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbisce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi szkólni]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 866mqfargqrt7sdtxbq6otvb71wujs5 202856 202849 2026-06-26T14:55:21Z Iketsi 3254 Òbrôzk 202856 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tablica przy pomniku Aleksandra Labudy i Jana Trepczyka w Stryszej Budzie.jpg|mały|Jan Trepczyk i [[Aleksander Labùda]] ([[Strëszô Bùda]])]] '''Jón Trepczik''' (ùr. 22 rujana [[1907]] w [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdze]] k. [[Mirochòwò|Mirochòwa]], ùm. 3 séwnika 1989 w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – béł kaszëbsczim spòlëznowim dzejôrzã, ùtwórcą, pedagògã ë kòmpòzytorã. == Biografiô == Jón Trepczik pòchòdzył z gbùrsczi familii ze [[Strëszô Bùda|Strëszi Bùdë]] midzë [[Stajszéwò|Stajszéwã]] a [[Mirochòwò|Mirochòwã]] ([[Kartësczi kréz|kréz kartësczi]]), gdze przëszedł na swiat [[22 rujana]] [[1907]] rokù. Ùcził sã w seminarium dlô szkólnëch w [[Kòscérzëna|Kòscérzënie]], chtërné ùkùńcził w [[1926]] r. Zaczął robic jakno szkólny w [[Kartuzë|Kartuzach]], a pò krótczim czasu przeniósł sã do szkòłë w [[Miszewò|Miszewie]], gdze robił do [[1934]] r. Ju jakno młodi człowiek zajinteresowôł sã òn [[Kaszëbizna|kaszëbizną]], co stało sã òsoblëwie dzãka taczim lëdzóm jak [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Aleksander Labùda]]. W 1929 rokù doszło do stwòrzeniô [[Regionalné Zrzeszenié Kaszëbów|Regionalnégò Zrzeszeniô Kaszëbów]]<ref>Jan Trepczik (1958 - przepisóny przez Édmùnda Kamińsczégò), Pòzdrzatk na kaszëbiznã, rozwicé lëteraturë ë pòstulatë dlô Zrzeszeniégò Kaszëbsczégò, „Pomerania” 2019, nr 10, s. 36</ref>, a Trepczik przënôlégôł do karna załóżców ny òrganizacji. W [[1930]] r. òżenił sã z [[Aniela Rómpskô|Anielą Rómpską]], chtërna bëła sostrą jednégò z nôbarżi znónëch ùtwórców i dzejôrzów z karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]. W [[1930]] r. Trepczik zadebiutowôł w gdińsczi [[Chëcz Kaszëbskô|Chëczë Kaszëbsczi]] wëjimkã òpòwiôdaniégò pòd titlã ''Na szlachù zbrodnié''. Jakno pòeta pierszi rôz òbjawił sã w [[1931]] r. w [[Gryf (cządnik)|Gryfie]]. Pisôł do wëchôdający w trzëdzestëch latach uszłégò stalata [[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë Kaszëbsczi]]. Równak czas, w jaczim przëszło żëc i twòrzëc Trepczikòwi, nie béł za baro żëczny kaszëbsczémù dzejaniémù. Midzëwòjnowé przédnictwò [[Pòlskô|Pòlsczi]] nie bëło za baro żëczné temù, żebë [[kaszëbizna]] mògła sã richtich rozkòscérzac. Òsoblëwie doswiôdczëlë tegò lëdze, co przënôlégelë do karna [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]]. Baro pòdsztrëchiwelë òni midzë jinszima apartnotã kaszëbsczi òbéńdë i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi, na przék wëstãpùjącym tej pòzdrzatkóm, mielë nié za jedną z pòlsczich gwarów, le za apartny słowiańsczi jãzëk. Prawie to pòdsztrëchiwanié kaszëbsczi apartnotë sprawiło, że pòlsczé przédnictwò, tak przedwòjnowé, jak téż pózniészé pòwòjnowé, pòsądzywało tej sej [[Kaszëbi|Kaszëbów]], a òsoblëwie prawie [[Zrzeszińcë|Zrzeszińców]] ò [[Separatizma|separatizmã]], czëlë dzejanié, jaczégò célã miało bëc òddzelenié [[Kaszëbë|Kaszëb]] òd pòlsczégò państwa. Trepczik w [[1934]] r. przeniosłi òstôł do szkòłë w [[Rogòznô|Rogòznie]], leżącym w òbéńdze [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsczi]]. Òb czas bëtnoscë w [[Wiôlgòpòlskô|Wiôlgòpòlsce]] w [[1935]] r. wëdóny òstôł jeden z bëlnëch dokôzów Jana Trepczika. Béł to ''Kaszebskji pjesnjôk. Dzél I'', w chtërnym Trepczik pòkôzôł sã nié leno jakno lëteracczi ùtwórca, ale téż kòmpòzytor twòrzący melodie do tekstów [[Aleksander Labùda|A. Labùdë]], [[Jan Rómpsczi|J. Rómpsczégò]] i swòjëch gwôsnëch. Pò robòce w [[Rogòznô|Rogòznie]] jaż do wëbùchù [[Drëgô swiatowô wòjna|drëdżi swiatowi wòjnë]] Trepczik robił w [[Tłukawë|Tłukawach]]. W [[séwnik]]ù [[1939]] r. Méster Jan przebiwôł w [[Tłukawë|Tłukawach]], pò czim w [[1940]] rokù wrócył na [[Kaszëbë]]. Tam zaczął robic jakno kasjéra w ùrzãdze gminë w [[Sjónowò|Swiónowie]]. W [[1943]] r. òstôł wcelony do niemiecczégò wòjska, w [[Italskô|Italsce]] przed do partizancczi z jaczi przeszed zôs do armii [[Władysław Anders|generała Andersa]]. Do kraju wrócył w [[1946]] r. i nalôzł so robòtã w Spòdleczny Szkòle nr 4 w [[Wejrowò|Wejrowie]], w chtërny robił jaż do [[Emeritura|emeriturë]], na jaką przeszedł w [[1967]] r. Krótkò pò wòjnie związôł sã téż z òdrodzoną „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszą Kaszëbską]]”, chtërna wëchôda w latach [[1945]]-[[1947|47]]. W nôcãższim cządze, czej pò lëkwidacji òdrodzony „[[Zrzesz Kaszëbskô|Zrzeszë]]”, a przed ùtwòrzenim [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], [[Kaszëbi]] ni mielë swòji òrganizacji, co bë reprezentowa jich jinteresë ë mia bë starã ò [[Kaszëbizna|kaszëbiznã]], wejrowsczi dodóm Jana Trepczika béł môlã, gdze schôdelë sã lëdze dzejający na kaszëbsczim gónie. Na òperacjowi rozmòwie z nim fónkcjonariuszowie Ùrzãdu do sprawów Pùblicznégò Bezpiekù (ÙdsPB) mielë zdebło nôdzeje, że mòże ùdô sã gò zachãcëc do wespółdzejaniô. Pò drëdżim zetkanim z nim stało sã równak dlô ùbówców czësto gwësné, że ùdostanié gò na jich stronã nie je mòżlëwé. Trepczik nie zrobił tegò, co chcelë òd niegò jegò rozpòwiôdôcze z ÙdsPB, ale òbstojéwôł na swòjim, a òkróm tegò nie tacył przed nima, że nie widzy mù sã sytuacjô Kaszëbów i kaszëbiznë w Lëdowi Pòlsce – je ò tim napisóné we Warszawie [[29 zélnika]] 1955 r. Jiné je pismiono napisóné rãczno i przeniosłë przez niegò na zéńdzenié z fónkcjonariuszama ùrzãdu do sprawów pùblicznégò bezpiekù w 1955 r. Jesz niglë gò napisôł, mùszôł ju rôz bëc na ÙB, gdze pitóny béł midzë jinszima ò swòje dzejanié przed wòjną, òb czas ni, a téż pò ni. Miôł gadac, co wié ò dzejarzach kaszëbsczich, chtërnëch znaje, a téż napisac dlô ùbòwców wszëtkò, co wié ò kaszëbsczim separatizmie, ò dzejanim przedwòjnowi ë pòwòjnowi [[Zrzesz Kaszëbskô|„Zrzeszë Kaszëbsczi”]], ò znónëch kaszëbsczich dzejarzach i ò tim, jaczi je jegò pòzdrzatk na òglowé ùregùlowanié kaszëbsczi sprawë. W [[1956]] rokù nalôzł sã Méster Jón midzë załóżcama [[Kaszëbsczé Zrzeszenié|Kaszëbsczégò Zrzeszeniégò]], chtërnégò wejrowsczim partã pózni czerowôł. Béł midzë jinyma baro aktiwnym dzejôrzã mùzyczny rësznotë. Zajimôł sã prowadzenim chùrów a òkróm te mòże rzec, że razã ze swòją drëgą białką, [[Léòkadia Trepczik|Léòkadią (przódë Czaja)]] twòrził môłé spiéwòwé karno<ref>Mamuszka, F.: Wejherowo i Ziemia Wejherowska : przewodnik. Gdańsk : Wydaw. Morskie, 1969, s. 45 (pòlsczi)</ref>, chtërné wëstãpòwało na różnëch zéńdzeniach ë rozegracjach. W [[1959]] rokù dwa zestawë jegò spiéwków òstałë wëdóné przez [[Karno Sztudérów Kaszëbów Ormuzd]]. W arkùszach nëch pierszi rôz òsta zamieszczónô m.jin. pòpùlarnô piesniô „[[Zemia Rodnô]]”, ùznôwónô dzysô przez wiele Kaszëbów za nôrodny kaszëbsczi himn. W pózniészich latach wëszłë jesz: ''Rodnô zemia'' ([[1974]]), ''Moja chëcz'' ([[1978]]) ë ''Lecë choranko'' ([[1980]], [[1997]]). Do artisticzny spôdkòwiznë Trepczika przënôlégają téż òbrôzë ë céchùnczi. Trepczik przënôlégô do karna lëdzy, co jakno pierszi òstelë – w [[1967]] rokù – wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów "Pomorania"|Karno Sztudérów Pòmòraniô]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]<ref>[[Wòjcech Czedrowsczi|Wojciech Jankie]], ''Stolemowcy'', „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1967 nr 2, s. 13.</ref>. W kùńcowim dzélu jegò żëcégò wëszłë trzë tomiczi jegò kaszëbsczich wiérztów, z chtërnëch wëzérô miłota do domôcëznë<ref>[http://books.google.de/books?ei=Zc5xT5bRMNPT4QTY7ISfDw&hl=pl&id=CsMYAAAAMAAJ&dq=drze%C5%BCd%C5%BCon&q=trepczyk#search_anchor Współczesna literatura kaszubska 1945 - 1980, ISBN 8320537495]</ref>, kaszëbsczi mòwë, zemi ë jich dłudżich dzejów. W [[1970]] rokù ùkôza sã ''Moja stegna'', a w [[1977]] r. ''Odecknienié''. Specjalnie dlô dzecy ùrëchtowôł òn zbiérk kaszëbsczich wiérztów wëdóny w [[1975]] r. pòd titlã ''Ukłôdk dlô dzôtk''. A w [[1979]] rokù òstôł nôleżnikã [[Związek Literatów Polskich|Związku Literatów Polskich]]. Jegò wiérzta "Kaszëbskô mòwa" bëła dolmaczony na: [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], bretońsczi, miemiecczi i [[Sloweńsczi jãzëk|sloweńsczi]]. [[Òbrôzk:Grób Jana Trepczyka.jpg|mały|]] Jón Trepczik ùmôrł [[3 séwnika]] [[1989]] r. w [[Wejrowò|Wejrowie]], gdze pòchòwóny òstôł na smãtôrzu w [[Wejrowò Smiechòwò|Smiechòwie]]. Jeden z brzadów jego robòtë na rënkù ùkôzôł sã ju pò jegò smiercë – dwatomòwi ''Słownik polsko-kaszubski'', wëdóny w [[1994]] rokù. Robòta nad nim zaja autorowi dłudżé lata, a zacza sã òna ju w latach szescdzesątëch ùszłégò stalata. Nôùkòwò przërëchtowôł gò do wëdaniô [[Jerzi Tréder|prof. Jerzi Tréder]]. Spòdlecznô Szkòła w [[Miszewò|Miszewie]] nosy dzysô miono prawie Jana Trepczika. Dzejającé w [[Wejrowò|Wejrowie]] [[Towarzystwo Śpiewacze im. Jana Trepczyka|Towarzystwo Śpiewacze]] nosy téż jegò miono. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * ''Mòja stegna'', [[Gduńsk]] [[1970]] * ''Rodnô zemia'', [[Gduńsk]] [[1974]] * ''Ùkłôdk dlô dzôtk'', [[Gduńsk]] [[1975]] * ''Òdecknienié'', [[Gduńsk]] [[1977]][https://lccn.loc.gov/84209259] * ''Mòja chëcz'', [[Gduńsk]] [[1978]] * ''Słownik polsko-kaszubski'', [[Gduńsk]] [[1994]] (wëd. ju pò smiercë) * ''Lecë chòrankò. Pieśni kaszubskie'', [[Wejrowò]] [[1980]], (2. wëd. ùfùlowóné [[1997]]) == Òbaczë téż == * [[Léòkadia Trepczik]] * [[Aleksander Labùda]] * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, [[Jerzi Tréder|J. Tréder]]: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999. * K. Kleina, C. Obracht-Prondzyński (red.): Społeczność kaszubska w procesie przemian : kultura, tożsamość, język. Kancelaria Senatu, 2012. * F. Lorentz, A. Fischer, T. Lehr-Spławiński: Kaszubi : kultura ludowa i język. Toruń : Wydaw. Instytutu Bałtyckiego ; Warszawa : Skł. gł. Kasa im. Mianowskiego - Instytut Popierania Nauki, 1934, s. 132. * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, ISBN 8300002561 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=trepczyk#search_anchor] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|oxM8PWqh2_Q|Zemia rodnô – Nôrodny Himn Kaszëbów}} * https://www.youtube.com/@kaszubywpiesniartystycznej8059/videos * [https://web.archive.org/web/20170223192011/http://www.zk-p.org/files/1704Trepczyk_slownik.pdf 1704Trepczyk_slownik.pdf] * [http://scholar.google.com/scholar?q=J+Trepczyk&btnG=&hl=pl&lr=lang_pl&as_sdt=0 scholar.google] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Trepczik Jan}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbisce]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi szkólni]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 2wom4e96roypie2twr771mlaoexjpt1 0 2511 202895 179364 2026-06-26T16:51:52Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202895 wikitext text/x-wiki {| border="0" cellpadding="2" cellspacing="1" align="right" style="margin-left:1em; background:#e3e3e3;" | align="center" style="background:#e3e3e3;" colspan="2" style="border-bottom:3px solid gray;" | <font size="+1">'''Kurów''' |----- bgcolor="#FFFFFF" | align="center" style="background:#ffffff;" colspan="2" style="border-bottom:0px solid gray;"| [[Òbrôzk:POL Kurów COA.svg|100px|Herb Kurowa]] |----- bgcolor="#FFFFFF" | align="center" style="background:#efefef;" colspan="2" style="border-bottom:1px solid gray;" | <font size="-1">Herb Kurowa</font> |----- bgcolor="#FFFFFF" | align="center" style="background:#ffffff;" colspan="2" style="border-bottom:0px solid gray;"| [[Òbrôzk:KurówPoland.png|100px|Kùrów na karce PR]] |----- bgcolor="#FFFFFF" | align="center" style="background:#efefef;" colspan="2" style="border-bottom:1px solid gray;" | <font size="-1">Kurów na karce Pòlsczi Repùbliczi</font> |----- ! colspan="2" bgcolor="#e3e3e3" | Spòdlowé pòdôwczi |----- bgcolor="#FFFFFF" | [[Wòjewództwò]]: || [[Lubelsczé_wòjewództwò|Lubelsczé]] |----- bgcolor="#FFFFFF" | [[Kréz]]: || [[pùławsczi kréż|pùławsczi]] |----- bgcolor="#FFFFFF" | [[Lëdztwò]]: || 2.782 <small> (31.12.2007)</small> |----- bgcolor="#FFFFFF" | [[Wiéchrzëzna]]: || 11,33 km² |----- bgcolor="#FFFFFF" | [[Pòcztowi kòd]]: || 24-170 |----- bgcolor="#FFFFFF" | [[Czerënkòwi numer|Czerënkòwi<br />numer]]: | (+48) 81 |----- bgcolor="#FFFFFF" | [[Pòłożenié]]: || 54° 22' nord. <br />18° 38' pòr. |----- bgcolor="#FFFFFF" | [[Registracëjné tôfle|Registracëjné<br />tôfle]]: || <code>LPU</code> |----- |----- bgcolor="#FFFFFF" | align="center" style="background:#efefef;" colspan="2" style="border-bottom:3px solid gray;" | <font size="-1">[http://www.kurow.eu Domôcô starna gardu]</font> |} '''Kurów''' je wiôlgô gminnô wies w [[pùławsczi kréż|pùławsczim krézu]], [[Lubelsczé wòjewództwò|lubelsczim wòjewództwie]], leżącô nad rzéką [[Kurówka|Kurówką]]. === Słôwny lëdze === * [[Wojciech Jaruzelski]] - dôwny pòlsczi prezydent (ùr. [[1923]] w Kùrowie) * [[Jacek Janczarski]] - pòlsczi satirik, dramaturga, ùsôdzca filmòwëch scenarników (ùr. [[1945]] w Kurowie, ùm. [[2000]] we [[Warszawa|Warszawie]]) * [[Czesław Janczarski]] - polsczi pòéta, ùsôdzca bôjków (ùr. [[1911]] w Hruszwicë, ùm. [[1971]] w [[Warszawa|Warszawie]]) * [[Ignacy Potocki]] - pòlsczi pòlitikôrz (ùr. [[1750]], ùm. [[1809]] we [[Widen|Widniu]]) * [[Piotr Kurowski]] - sądedzczi ë lubelsczi kastelana == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lubelsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] 7qbaa32xp089n9qflj56j3bu4hxdmlg 0 2534 202987 189370 2026-06-26T18:43:24Z Iketsi 3254 Òbrôzk 202987 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bjork Orkestral Paris (cropped).png|mały|Björk (2022)]] '''Björk Guðmundsdóttir''' (ùr. [[21 lëstopadnika]] [[1965]]) je [[Islandëjô|islandzkô]] spiéwôrka ë kòmpòzytorka. Miono ''Björk'', procëmno do pòpùlarnégò pòzdrzatkù, nie je artisticznym pseùdonimã kùńsztôrczi, le ji zwëczajnym mionã. Zato ''Guðmundsdóttir'' nie je ji nôzwëstkò, ale [[patronimik]], bò [[Islandzczé miona|Islandczicë nie brëkùją nôzwëstków]]. Björkòwé mùzyczné zainteresowania są zacht szeroczé, ë òbjimają m.jn.: [[pop]], [[trip-hop]], [[alternatiwny rock]], [[jazz]], [[folk]], ôs [[elektroniczna mùzyka|elektroniczną]] ë [[klasycznô mùzyka|klasyczną]] mùzykã. == Diskògrafijô == * '''Solowé albùmë''': ** ''[[Björk (albùm)|Björk]]'', 1977 ** ''[[Debut]]'', 1993 ** ''[[Post (albùm)|Post]]'', 1995 ** ''[[Telegram (albùm)|Telegram]]'', 1996 - remiksë dokôzów z pòprzédny platë ** ''[[Homogenic]]'', 1997 ** ''[[Selmasongs]]'', 2000 - mùzyka do filmù ''Dancer in the Dark'' [[Lars von Trier|Larsa von Triera]] ** ''[[Vespertine]]'', 2001 ** ''Greatest Hits'', 2002 ** ''Family Tree'', 2002 - box, CD + 5 MiniCD ** ''Live Box'', 2003 - box, 4CD + DVD ** ''[[Medúlla]]'', 2004 ** ''[[Drawing Restraint 9 (album)|Drawing Restraint 9]]'', 2005 ** ''[[Volta]]'', 2007 ** ''[[Biophilia]]'', 2011 ** ''[[Vulnicura]]'', 2015 ** ''[[Utopia]]'', 2017 ** ''[[Fossora]]'', 2022 * '''Single''' (Debut): ** ''Human Behaviour'', 1993 ** ''Venus As A Boy'', 1993 ** ''Play Dead'', 1993 ** ''Big Time Sensuality'', 1993 ** ''Violently Happy'', 1994 ** ''The Best Mixes From The Album-Debut For All The People Who Don't Buy White-Labels'', 1994 * '''Single''' (Post): ** ''Army Of Me'', 1995 ** ''Isobel'', 1995 ** ''It's Oh So Quiet'', 1995 ** ''Hyperballad'', 1996 ** ''Possibly Maybe'', 1996 ** ''I Miss You'', 1997 * '''Single''' (Homogenic): ** ''Jóga'', 1997 ** ''Bachelorette'', 1997 ** ''Hunter'', 1998 ** ''Alarm Call'', 1998 ** ''All Is Full Of Love'', 1999 * '''Single''' (Vespertine): ** ''Hidden Place'', 2001 ** ''Pagan Poetry'', 2001 ** ''Cocoon'', 2002 * '''Single''' (Greatest Hits): ** ''It's In Our Hands'', 2002 * '''Single''' (Medulla): ** ''Oceania'', 2004 ** ''Who is it?'', 2004 ** ''Triumph of heart'', 2004 * '''Single''' (Volta) : ** ''Earth Intruders'', 2007 ** ''Innocence'', 2007 ** ''Declare Independence'', 2007 ** ''Wanderlust'', 2008 ** ''The dull flame of desire'', 2008 * '''Single''' (Biophilia) : ** ''Crystalline'', 2011 ** ''Cosmogony'', 2011 ** ''Virus'', 2011 ** ''Moon'', 2011 * '''Video ë DVD''' (Solo): ** ''The Juniper Tree'' VHS i DVD, 1990 ** ''Vessel'' VHS, 1994 - Live at the Royalty Theatre, London ** ''Live at Shepherd's Bush'' VHS, 1998 - Live at Shepherd's Bush Empire, London ** ''Volumen'' VHS i DVD, 1998 - kòmpilacëjô teledisków òd "Human Behaviour" do "Hunter" ** ''Dancer in the Dark'' VHS i DVD, 2001 ** ''Live in Cambridge'' DVD, 2001 ** ''MTV Unplugged / Live'N'Loud'' DVD, 2001 ** ''Live at Royal Opera House'' DVD, 2002 ** ''Volumen Plus 1998-2002'' DVD, 2002 - kòmpilacëjô teledisków òd "Alarm Call" do "Nature Is Ancient" ** ''Greatest Hits - Volumen 1993-2003'' DVD, 2002 - kòmpilacëjô teledisków òd "Human Behaviour" do "Nature Is Ancient" ** ''Live at Shepherd's Bush'' DVD, 2003 - Live at Shepherd's Bush Empire, London ** ''Vessel'' DVD, 2003 - Live at the Royalty Theatre, London ** ''Inside Björk'' DVD, 2003 - dokùment == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandëjô]] [[Kategòrëjô:Mùzycë]] mdzej5ixgcz4utb3muyza3ldogj63t1 0 2577 202960 201984 2026-06-26T17:28:54Z Iketsi 3254 -' ' 202960 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Lietuvos Respublika |miono = Lëtewskô Repùblika |miono-genitiw = Lëtwë |fana = Flag of Lithuania.svg |herb = Coat of Arms of Lithuania.svg |na karce = EU location LIT.png |jãzëk = [[lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]] |stolëca = Wilno |fòrma państwa = repùblika |Prezydeńt = Gitanas Nausėda |Premiéra = Inga Ruginienė |wiéchrzëzna = 65 303 |procent-wòdë = 1,35 |lëdztwò = 2 823 859 | rok = 2017 |dëtk = Eùro | kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +2 |swiãto = [[16 gromicznika]] |himn = Tautiška Giesmė<br>(Nôrodnô spiéwa) <center>[[Òbrôzk:Tautiška giesme instrumental.oga]]</center> |kòd = LT |Internet = .lt |telefón = +370 |data ùsôdzenia=11 strëmiannika 1990|aùtowi kòd=LT}} '''Lëtwa''' (téż '''Lëtewskô''') – państwò w nordowòwestrzédny [[Eùropa|Eùropie]]. Stolëcą i nôwikszim gardã je [[Wilno]]. Òd nordë grańczi z [[Łotwa|Łotwą]], òd pôłniowégò pòrénkù z [[Biôłorus|Biôłorusą]], òd pôłniowégò zôpadu z [[Pòlskô|Pòlską]] i kaliningradzczim òbwodã (eksklawa [[Ruskô|Rusje]]). Mô przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]] i brzegòwą liniã ò długòscë kòl 99 km. Òd 2004 nôleżi do NATO i [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]]. == Geògrafiô == === Pòłożenié === [[Òbrôzk:Un-lithuania.png|mały|Kôrta Lëtwë]] Leżi w nordowòwestrzédny [[Eùropa|Eùropie]], na pòrénkòwim ùbrzegù [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]]. === Wiéchrzëzna === * całownô: 65,300 km² * wiéchrzëzna lądu: 62,680 km² * wiéchrzëzna wòdów: 2,620 km² * môl na swiece wedle wiéchrzëznë: 124. === Lądowé grańce === *òglowô długòsc wszëtczich grańców: 1,549 km *państwa, z jaczima mô grańce: [[Biôłorus]] 640 km, [[Łotwa]] 544 km, [[Pòlskô]] 104 km, [[Ruskô]] (kaliningradzczi òbwód) 261 km === Brzegòwô liniô === 99 km (przistãp do [[Bôłt|Bôłtëcczégò Mòrza]]) === Klimat === Klimat przechódny midzë mòrsczim i kòntinentalnym. Strzédnô cepłota òb zëmã sygô minus 4,9 °С, òb lato – 17 °С. Wielëna òpadënków sygô 748 mm òb rok. === Ùsztôłcenié terenu === [[Òbrôzk:Lithuania-topo-en.png|mały|Fizyczno kôrta Lëtwë]] Pòwiérzchniã państwa zajimają równiznë ze szlachama dôwnégò zlodowaceniô. Pò kraju rozsónëch je wiele môłëch jezór. === Wësokòsc terenu === *strzédnô wësokòsc: 110 m. n.r.m. *nôniższô wësokòsc: 0 m. n.r.m. (Bôłt) *nôwëższi czëp: 294 m. n.r.m. (Aukštojas) === Gruńtë wedle ùżiwaniô === *rolné gruńtë 44,8 % (w tim 34,9 % òrnëch gruńtów) *lasë 34,6% == Lëdze i spòlëzna == === Pòpùlacjô === *wielëna lëdztwa: 2,823,859 (na lëpińc 2017) *môl na swiece wedle wielënë lëdztwa: 140. === Etniczné karna === Lëtwini 84.1%, Pòlôsze, 6.6%, Ruskòwie 5.8%, Biôłorusënowie 1.2% (wôrtoscë szacowóné na 2011) === Jãzëczi === [[lëtewsczi jãzëk|lëtewsczi]] (òficjalny) 82%, [[rusczi jãzëk|rusczi]] 8%, [[pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] 5.6% (wôrtoscë szacowóné na 2011) === Religijné karna === [[Katolëcczi Kòscół|katolëcë]] 77,2%, [[Prawòsławié|Rusczi Prawòsławny Kòscół]] 4,1%, stôroòbrzãdowcë 0,8%, [[Lëtërstwò|lëtrowie]] 0,6% === Ùrbanizacjô === [[Òbrôzk:Vilnus_Montage_(2016).png|mały|Widoczi z Wilna]] *mieskô pòpùlacjô: 66,5% *wikszé miesczé westrzódczi: [[Wilno]] (stolëca) – 542,990 mieszkańców, Kòwno – 299,466 mieszkańców, Kłajpeda – 155,032 mieszkańców<ref>[https://web.archive.org/web/20210501080015/https://osp.stat.gov.lt/en/statistiniu-rodikliu-analize?portletFormName=visualization&hash=73c1a737-2e38-4d0d-b308-e1f70c17da20= Statistics Lithuania — Population at the beginning of the year by city / town and year].</ref> == Pòliticzny system == * òficjalnô pòzwa: Lëtewskô Repùblika (lët. ''Lietuvos Respublika'') * pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika * stolëca: [[Wilno]] * czasowô cona: UTC +2 * państwowé swiãto: [[16 gromicznika]] – Dzéń Òdbùdowaniô Lëtewsczégò Państwa (lët. ''Lietuvos valstybės atkūrimo diena'') * nôrodny himn: „Tautiška giesmė” (''Nôrodnô spiéwa'') === Wëkònôwczô władza === * prezydent Gitanas Nausėda (òd 12 lëpińca 2019) <ref><nowiki>https://bnn-news.com/gitanas-nauseda-officially-becomes-president-of-lithuania-202923</nowiki> (stón z 2019-07-12)</ref> * premier Ingrida Šimonytė (òd 11 gòdnika 2020)<ref>https://www.lrt.lt/naujienos/lietuvoje/2/1296197/lietuva-turi-nauja-vyriausybe-seimas-pritare-programai-prisieke-ministrai (stón z 2020-12-11) </ref><ref>https://wilnoteka.lt/artykul/sejm-zatwierdzil-kandydature-ingridy-simonyte-na-stanowisko-premiera (stón 2020-11-24)</ref> === Ùstawòdôwczô władza === jednojizbòwi parlament – Sejm Lëtewsczi Repùbliczi (lët. ''Lietuvos Respublikos Seimas''; 141 nôleżników na sztërëlatną kadencjã) == Rozmajitoscë == Òd 15 do 17 maja 2013 rokù òdbiwało sã zéńdzenié parlameńtarzistów Delegacji Karna Sejmù Repùbliczi Litwë ds. Midzëparlameńtarnëch Kòntaktów z Rzeczpòspòlitą Pòlską i Litewskò-Pòlsczégò Parlameńtarnégò Karna Sejmù [[Pòlskô|RP]], òni chcele wiedzec ò ùczbie kaszëbsczégò jãzëka i dwajãzëkòwòsce na Kaszëbach. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20200513101013/https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/lh.html Lëtwa w „The World Factbook”] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20050901162618/http://www.lietuva.lt/ {{Eùropa}} {{Eùro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtwa| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] fnvgsf1ije5uv3msfq7g24x86gkqmze 14 3092 202908 162475 2026-06-26T17:02:36Z Iketsi 3254 {{Commons}} 202908 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata]] qtymkg3o47uqbakowphl2mrk0qq5tj6 14 3139 202909 161763 2026-06-26T17:02:45Z Iketsi 3254 {{Commons}} 202909 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata]] qtymkg3o47uqbakowphl2mrk0qq5tj6 0 3397 202894 193906 2026-06-26T16:51:29Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} 202894 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Nowy Targ| dopełniacz=Nowégò Targù| céch=POL Nowy Targ COA.svg| fana=POL Nowy Targ flag.png| karta=Map Nowy Targ.png| wòjewództwò=małopòlsczé| kréz=nowotargsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Marek Fryźlewicz| adres_um=Krzywa 1| kod_poczt_um=34-400| tel_um=(18) 266 29 39| fax_um=(18) 266 23 12| mail_um=umnt@um.nowytarg.pl| wiéchrzëzna=51,07| stopniN=49|minutN=28|stopniE=20|minutE=01| wysokość=585 - 680| rok=2006| lëdztwò=33 460| gęstość=655| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 18| pòcztowi kòd=34-400 do 34-403| registracëjné tôfle=KNT| TERYT=2121611011| SIMC=| www=http://www.nowytarg.pl| }} '''Nowy Targ''' – gard w [[małopòlsczé wòjewództwò|małopòlsczim wòjewództwie]]. Lëdztwò gardu: 33 460 mieszkańców. Nowy Targ je stolëcą [[kréz nowotargsczi|nowotargsczégò krézu]]. == Pòdôwczi == * Lëdztwò gardu: 33 460 mieszkańców * Wiéchrzëzna gardu: 51,07 km2 == Pòłożenié == Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 49° 28' N, długòta - 20° 01' E. == Szpòrt == * [[Podhale Nowy Targ]] == Òbaczë téż == * [http://www.nowytarg.pl Domôcô starna gardu] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Małopòlsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] izh68js6s9tnme9yipqeu3zkgkfbsdl 0 3573 202951 201221 2026-06-26T17:26:09Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202951 wikitext text/x-wiki '''Quintanilla de Onsoña''' je wsą ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò wsë: 211 mieszkańców ([[2005]]). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20070313063456/http://usuarios.lycos.es/hayfuturo/ Quintanilla de Onsoña] * [https://web.archive.org/web/20071105231154/http://pueblospalencia.es/index.php/quintanilla-de-onsona Más Información de Quintanilla] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] 9em6y6olkigitn3hvjym6wk9ymrr0f2 0 3601 202820 192133 2026-06-26T14:05:54Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202820 wikitext text/x-wiki {{Kòrejańsczé_miono |miono = Jikji |pòprawionô = Baegun hwasang chorok buljo jikji simche yojeol |MCR = Paegun hwasang ch'orok pulcho chikchi simch'e yojŏl |hangeul = 백운화상초록불조직지심체요절 |hanja = 白雲和尙抄錄佛祖直指心體要節 |IPA = ? |wëmòwa = ? }} '''Jikji''' – skrodzëna titla [[bùddizm|bùddijsczégò]] dokôzu, chtërnégò fùl titel to "Baegun Hwasanga antologiô ùczbów Wiôldżich Ksądzów ò identifikacji dëcha Bùddë w praktikòwanim Seon.", wëdónégò w [[Kòreja|Kòreji]] w [[1377]]. Je nôstarszą na swiece, zretaną, przenosną, metalową knéżką. Ùczbòwnik nôùk wiôldżich mésterów zen, napisóny bez mnicha bùddijsczégò [[Paegun Kyŏnghan|Paegun Kyŏnghana]]. Ksãga skłôdalë sã z dwóch tomów – ji pierszi tom uznôwóny je za zaginiony, drëdżi – zapisóny do dzys – trzëmóny je w [[Francësczi nôrodnô ksążnica|Francësczi nôrodny ksążnicë]]<ref>Park Hyun-sook. [https://books.google.be/books?id=16WJCj00QvkC&pg=PT85&dq=jikji&hl=en&sa=X&ei=QcuIUuLaLKnX0QWrt4GgBg&ved=0CFwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=jikji&f=false ''Lim In-ho Master Artisan Revives the Ancient Tradition of Metal Type Casting'']. „Koreana”. 2 (26), Summer 2012. The Korea Foundation. [https://search.worldcat.org/search?q=n2:1016-0744 ISSN 1016-0744]. (anielsczi).</ref>. Pierwô wersëjô ''Jikji'' wëdrëkòwónô kòl ùżëcù czcónczi drzewiany najdiwô sã w zbiérkù [[Koreańsczi nôrodnô ksążnica|Koreańsczi nôrodny ksążnicë]]. W 2001 rokù UNESCO wpisëwało ''Jikji'' na midzënôrodną lëstã dokùmentów ò swiatowi znaczënkù historiczny abò cywilizacyjny ''[[Pamiãc Swiata]]''. Òd 2005 UNESCO nadôwô nôdgrôdã co dwa lata Jikji dlô jinstitucji ë priwatnëch òsób, chtërné nôlepi realizëją cele projektu ''Pamiãc'' ''Swiata''. Nôdgrôda fùńdowónô je bez rząd [[Pôłniowô Kòreja|Pôłniowi Kòreje]]. == Galeriô == <gallery> Òbrôzk:Korean book-Jikji-Selected Teachings of Buddhist Sages and Seon Masters-1377.jpg|''Jikji'' trzëmónô we Francësczi nôrodny bibliotece. </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura Kòreji]] lue07v4pzn9e2cs70vre38ktk6eed45 202821 202820 2026-06-26T14:07:20Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +2 202821 wikitext text/x-wiki {{Kòrejańsczé_miono |miono = Jikji |pòprawionô = Baegun hwasang chorok buljo jikji simche yojeol |MCR = Paegun hwasang ch'orok pulcho chikchi simch'e yojŏl |hangeul = 백운화상초록불조직지심체요절 |hanja = 白雲和尙抄錄佛祖直指心體要節 |IPA = ? |wëmòwa = ? }} '''Jikji''' – skrodzëna titla [[bùddizm|bùddijsczégò]] dokôzu, chtërnégò fùl titel to "Baegun Hwasanga antologiô ùczbów Wiôldżich Ksądzów ò identifikacji dëcha Bùddë w praktikòwanim Seon.", wëdónégò w [[Kòreja|Kòreji]] w [[1377]]. Je nôstarszą na swiece, zretaną, przenosną, metalową knéżką. Ùczbòwnik nôùk wiôldżich mésterów zen, napisóny bez mnicha bùddijsczégò [[Paegun Kyŏnghan|Paegun Kyŏnghana]]. Ksãga skłôdalë sã z dwóch tomów – ji pierszi tom uznôwóny je za zaginiony, drëdżi – zapisóny do dzys – trzëmóny je w [[Francësczi nôrodnô ksążnica|Francësczi nôrodny ksążnicë]]<ref>Park Hyun-sook. [https://books.google.be/books?id=16WJCj00QvkC&pg=PT85&dq=jikji&hl=en&sa=X&ei=QcuIUuLaLKnX0QWrt4GgBg&ved=0CFwQ6AEwCDgK#v=onepage&q=jikji&f=false ''Lim In-ho Master Artisan Revives the Ancient Tradition of Metal Type Casting'']. „Koreana”. 2 (26), Summer 2012. The Korea Foundation. [https://search.worldcat.org/search?q=n2:1016-0744 ISSN 1016-0744]. (anielsczi).</ref>. Pierwô wersëjô ''Jikji'' wëdrëkòwónô kòl ùżëcù czcónczi drzewiany najdiwô sã w zbiérkù [[Koreańsczi nôrodnô ksążnica|Koreańsczi nôrodny ksążnicë]]. W 2001 rokù UNESCO wpisëwało ''Jikji'' na midzënôrodną lëstã dokùmentów ò swiatowi znaczënkù historiczny abò cywilizacyjny ''[[Pamiãc Swiata]]''. Òd 2005 UNESCO nadôwô nôdgrôdã co dwa lata Jikji dlô jinstitucji ë priwatnëch òsób, chtërné nôlepi realizëją cele projektu ''Pamiãc'' ''Swiata''. Nôdgrôda fùńdowónô je bez rząd [[Pôłniowô Kòreja|Pôłniowi Kòreje]]. == Galeriô == <gallery> Òbrôzk:Korean book-Jikji-Selected Teachings of Buddhist Sages and Seon Masters-1377.jpg|''Jikji'' trzëmónô we Francësczi nôrodny bibliotece. </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://gallica.bnf.fr/ark:/12148/btv1b10527116j.r=jikji?rk=21459;2 * https://archivesetmanuscrits.bnf.fr/ark:/12148/cc78021m {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura Kòreji]] 5jno3culkut4aqa5qdy970kdrpcfo96 0 3668 202972 200937 2026-06-26T18:14:25Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Islandëjô| ]] 202972 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Ísland | miono = Islandëjô | miono-genitiw = Islandëjsczi | fana = Flag of Iceland.svg| herb = Coat of arms of Iceland.svg | na karce = Europe_location_ISL.png| jãzëk = [[Islandsczi jãzëk|islandsczi]], dëńsczi | stolëca = Reykjavík | fòrma państwa = repùblika | wiéchrzëzna = 103.125 | procent-wòdë = - | lëdztwò = 383,726 | rok = 2024 | dëtk = islandskô króna | kòd dëtka = ISK | czasowô cona = +0 | swiãto = [[17 czerwińca]]<ref>[https://reykjavik.is/en/june17 June 17th] Reykjavík [2025-08-31]</ref> | himn = Lofsöngur | kòd = IS | Internet = .is | telefón = 345 |Prezydeńt=Halla Tómasdóttir|Premiéra=Kristrún Frostadóttir}} '''Islandëjô''' (''Ísland'') je państwã w Nordowi [[Eùropa|Eùropie]]. Są tu géjzerë, fiordë, a przede wszëtczim stolemné lodowé górë i baro cwiardi nôtëra. * stoleczny gard: [[Reykjavík]] * lëdztwò: 383,726 mieszkańców (2024)<ref>[https://www.statice.is/publications/news-archive/inhabitants/the-population-on-1-january-2024 The country's population was 383,726 at the beginning of 2024] Statistic Iceland [2025-08-31]</ref> * wiéchrzëzna: 103.125&nbsp;km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Strokkur geyser eruption, close-up view.jpg|[[Gejzer]] w Islandie Òbrôzk:Eyjafjallajökull.jpeg| Òbrôzk:Arctic-fox-Iceland.JPG| Òbrôzk:Icelandic Horses!.jpg| Òbrôzk:Akureyri-trip 023.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Dëńskô]] * [[Norweskô]] * [[Grenlandzkô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandëjô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] lg8d5vhh4ibrj0s9hz49b0g33vh4t4u 0 3671 203054 201873 2026-06-26T19:12:05Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203054 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CoolGwenStefanitset.jpg|mały|Gwen Stefani]] '''Gwen Stefani''' (ùr. [[3 rujana]] [[1969]]) je amerikańską spiéwôrką. == Diskògrafijô == * '''Solowé albùmë''': ** ''[[Love. Angel. Music. Baby.]]'', 2004 ** ''[[The Sweet Escape]]'', 2006 ** TBA (2014)<ref>[https://web.archive.org/web/20160426212205/http://www.mtv.com/news/1924501/gwen-stefani-pharrell-no-doubt-album/ Gwen is back and working on both a No Doubt and a solo album]</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Stefani, Gwen}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] fksrpe4huxokzgr3hxrj8ez1lnvwok7 0 3680 203049 198994 2026-06-26T19:12:03Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203049 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PinkSpurs160624 (33 of 156) (cropped).jpg|mały|P!nk]] '''P!nk''' (Alicia Beth Moore), (ùr. [[8 séwnika]] [[1979]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] lb1dkvb7ub7kv7bhkz2y7rdl4lv6r2e 203061 203049 2026-06-26T19:13:22Z Iketsi 3254 Removing from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203061 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PinkSpurs160624 (33 of 156) (cropped).jpg|mały|P!nk]] '''P!nk''' (Alicia Beth Moore), (ùr. [[8 séwnika]] [[1979]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] ke5nyyf1byu1l5dqg1n6ip8jrc7d7gl 0 3682 203040 201287 2026-06-26T19:12:00Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203040 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Liberation Tour (45997616942) (cropped 2).jpg|mały|Christina Aguilera]] '''Christina Maria Aguilera''', (ùr. [[18 gòdnika]] [[1980]]) je amerikańską spiéwôrką. == Diskògrafijô == * 1999 - ''Christina Aguilera'' * 2000 - ''My Kind Of Christmas'' * 2000 - ''Mi Reflejo'' * 2001 - ''Just Be Free'' * 2001 - ''Mi Reflejo'' (Bonus Remixes) * 2002 - ''Stripped'' * 2006 - ''Back To Basics'' * 2010 - ''Bionic'' * 2010 - ''Burlesque: Original Motion Picture Soundtrack'' * 2012 - ''Lotus'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Aguilera, Christina}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] k00a70zlrm0ro0byvtl922t4f4qkpvf 0 3683 203026 202562 2026-06-26T19:03:50Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203026 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Britney Spears 2013 (Straighten Crop) (cropped).jpg|mały|Britney Spears (2013)]] '''Britney Jean Spears''' (ùr. [[2 gòdnika]] [[1981]]) je amerikańską spiéwôrką i aktórką. == Diskògrafijô == * [[...Baby One More Time]] ([[1999]]) * [[Oops!...I Did It Again]] ([[2000]]) * [[Britney]] ([[2001]]) * [[In the Zone]] ([[2003]]) * [[Greatest Hits: My Prerogative]] ([[2004]]) * [[B in the mix - The remixes]] ([[2005]]) * [[Blackout]] ([[2007]]) * [[Circus]] ([[2008]]) * [[Femme Fatale]] ([[2011]]) * [[Britney Jean]] ([[2013]]) * [[Glory]] ([[2016]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Spears, Britney}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] b717rsdpzm6a4dqx40eulnhndd3p2uz 203052 203026 2026-06-26T19:12:04Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203052 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Britney Spears 2013 (Straighten Crop) (cropped).jpg|mały|Britney Spears (2013)]] '''Britney Jean Spears''' (ùr. [[2 gòdnika]] [[1981]]) je amerikańską spiéwôrką i aktórką. == Diskògrafijô == * [[...Baby One More Time]] ([[1999]]) * [[Oops!...I Did It Again]] ([[2000]]) * [[Britney]] ([[2001]]) * [[In the Zone]] ([[2003]]) * [[Greatest Hits: My Prerogative]] ([[2004]]) * [[B in the mix - The remixes]] ([[2005]]) * [[Blackout]] ([[2007]]) * [[Circus]] ([[2008]]) * [[Femme Fatale]] ([[2011]]) * [[Britney Jean]] ([[2013]]) * [[Glory]] ([[2016]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Spears, Britney}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] evl8bi92f4n0qeco1gfwdxnn2kjp7ey 0 3689 203041 201858 2026-06-26T19:12:01Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203041 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kelly Clarkson in February 2006 cropped.jpg|mały|Kelly Clarkson]] '''Kelly Brianne Clarkson''', (ùr. [[24 łżëkwiata]] [[1982]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Clarkson, Kelly}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] og0kb9p2wamvrnhmhd292qdsf5w9ch4 0 3690 203051 201870 2026-06-26T19:12:04Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203051 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jessica Simpson Joining Forces with the Rockies April 2011.JPG|mały|Jessica Simpson]] '''Jessica Simpson''', (ùr. [[10 lëpinca]] [[1980]]) je amerikańską spiéwôrką. == Diskògrafijô == * Albùmë: ** ''Jessica'' ** ''Sweet Kisses'' ** ''Irresistible'' ** ''This Is The Remix'' ** ''In This Skin'' ** ''Re-Joyce: The Christmas Album'' ** ''A Public Affair'' * Single: ** ''I Wanna Love You Forever'' ** ''Where You Are'' ** ''I Think I'm In Love With You'' ** ''Irresistible'' ** ''A Little Bit'' ** ''When You Told Me You Loved Me'' ** ''Sweetest Sin'' ** ''With You'' ** ''Take My Breath Away'' ** ''Angels'' ** ''These Boots Are Made For Walkin'' ** ''A Public Affair'' ** ''I Belong To Me'' ** ''Fired Up'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Simpson, Jessica}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi|Simpson, Jessica]] mo4q93jotjwg45aeo7482hppvm1jkw0 0 3693 203018 201881 2026-06-26T19:02:25Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 203018 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Julia_Roberts_2025.jpg|mały|Julia Roberts (2025)]] '''Julia Roberts''' (prôwdzëwé miono '''Julie Fiona Roberts'''), (ùr. [[28 rujana]] [[1967]]) – [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańskô]] aktórka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Roberts, Julia}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 56eiiqneydi605lxps14bemtqcwqxaq 0 3694 203100 189372 2026-06-26T20:09:22Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 203100 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Scarlett Johansson 2.jpg|mały|Scarlett Johansson]] '''Scarlett Marie Johansson''', (ùr. [[22 lëstopadnika]] [[1984]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Johansson, Scarlett}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] d8erggojco59x5oeliufcaxpopia7ra 0 3695 203020 201706 2026-06-26T19:03:48Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203020 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lindsay_Lohan_by_Gage_Skidmore_2.jpg|mały|Lohan w 2025 rokù]] '''Lindsay Morgan Lohan''' (ùr. [[2 lëpinca]] [[1986]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lohan, Lindsay}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 2jvzh780qn1z35sja1p3bgdbzigdd1l 203046 203020 2026-06-26T19:12:02Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203046 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lindsay_Lohan_by_Gage_Skidmore_2.jpg|mały|Lohan w 2025 rokù]] '''Lindsay Morgan Lohan''' (ùr. [[2 lëpinca]] [[1986]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lohan, Lindsay}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 8wxi8xluizhu518sre82lly6h9l5ro1 0 3698 203097 190298 2026-06-26T20:06:24Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203097 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Reese Witherspoon 2005.jpg|thumb|right|Reese Witherspoon]] '''Reese Witherspoon''' (Laura Jean Reese Witherspoon), (ùr. [[22 strëmiannika]] [[1976]]) je amerikańską teatrownicą. {{stub}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi|Witherspoon, Reese]] cm0rrfyktsooprz479cjcihoai1hf5o 0 3725 203066 177485 2026-06-26T19:19:18Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] to [[Category:Amerikanowie]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203066 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Eva Longoria Cannes 2015.jpg|thumb|200px|Eva Longoria]] '''Eva Jacqueline Longoria''', (ùr. [[15 strëmiannika]] [[1975]]) je amerikańską teatrownicą. {{stub}} [[Kategòrëjô:Film|Longoria, Eva]] [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] hz84d8exbshc0h3ez08ljg6uybrxt8e 0 3726 203098 186199 2026-06-26T20:06:37Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203098 wikitext text/x-wiki [[File:Demi Moore 2010 Time 100 Shankbone.jpg|thumb|Demi Moore (2010)]] '''Demi Moore''', (ùr. [[11 lëstopadnika]] [[1962]]) je amerikańską teatrownicą. {{stub}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi|Moore, Demi]] 9fq728gzcdnaf3rnqebjvhrk4wqmpm1 0 3727 203030 200823 2026-06-26T19:04:09Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203030 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hilary Duff (2009).jpg|mały|Hilary Duff]] '''Hilary Ann Lisa Erhard Duff''', (ùr. [[28 séwnika]] [[1987]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Duff, Hilary}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 6aks8vvaz5fv9m1j8rq40xhsw5i2jc2 203042 203030 2026-06-26T19:12:01Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203042 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hilary Duff (2009).jpg|mały|Hilary Duff]] '''Hilary Ann Lisa Erhard Duff''', (ùr. [[28 séwnika]] [[1987]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Duff, Hilary}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 5nsame692eehwlek24jopc78nlfx1ku 0 3728 203021 201882 2026-06-26T19:03:48Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203021 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Nicole kidman3cropped.jpg|mały|Nicole Kidman (2001)]] '''Nicole Mary Kidman''', (ùr. [[20 czerwińca]] [[1967]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Kidman Nicole}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 4ke4tv4ar39mhfgfnb51jkbdhqenz1j 0 3729 203033 201250 2026-06-26T19:04:32Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203033 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Melanie Griffith.jpg|mały|Melanie Griffith]] '''Melanie Griffith''', (ùr. [[9 zélnika]] [[1957]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Griffith, Melanie}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 86opy2mzuklminoyguncmhc0qwfwmqw 0 3730 203063 199896 2026-06-26T19:17:19Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 203063 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Angelina Jolie-643531 (cropped).jpg|mały|Angelina Jolie (2024)]] '''Angelina Jolie''', (ùr. [[4 czerwińca]] [[1975]]) je amerikańską teatrownicą. Òna je pôrã razy rozlazłô z chłopama i mô dzecë. == Òbaczë téż == * [[Brad Pitt]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Jolie, Angelina}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] l1blqppvy9zrie41hio70dqze70o5bx 0 3790 202980 159926 2026-06-26T18:35:10Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Stolëcë]] 202980 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Reykjavík séð úr Hallgrímskirkju.jpeg|mały|[[Reykjavík]]]] '''Reykjavík''' je nôwikszim gardã [[Islandëjô|Islandëji]] ë ji kònstitucjową stolëcą. Lëdztwò: 117 721 (2007). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandëjô]] [[Kategòrëjô:Stolëcë]] d80c5e794mmq3sq4rohdptfbwvi8uif 202981 202980 2026-06-26T18:35:20Z Iketsi 3254 -{{Kòntrola}} 202981 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Reykjavík séð úr Hallgrímskirkju.jpeg|mały|[[Reykjavík]]]] '''Reykjavík''' je nôwikszim gardã [[Islandëjô|Islandëji]] ë ji kònstitucjową stolëcą. Lëdztwò: 117 721 (2007). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandëjô]] [[Kategòrëjô:Stolëcë]] q2tlm97t5nv7xs8kuhmo2mgoyc5f8ls 202982 202981 2026-06-26T18:38:44Z Iketsi 3254 Galeriô 202982 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Reykjavík séð úr Hallgrímskirkju.jpeg|mały|[[Reykjavík]]]] '''Reykjavík''' je nôwikszim gardã [[Islandëjô|Islandëji]] ë ji kònstitucjową stolëcą. Lëdztwò: 117 721 (2007). == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Reykjavík, view from Hallgrímskirkja (2).jpg| Òbrôzk:Höfði mvp.jpg|Höfði Òbrôzk:Iglesia Libre Reikiavik, Reikiavik, Distrito de la Capital, Islandia, 2014-08-13, DD 088.JPG| Òbrôzk:Alþingishúsið.jpg|Alþingishúsið Òbrôzk:Dómkirkjan í Reykjavík 2023.jpg| Òbrôzk:Leifur Eiríksson and Hallgrímskirkja (14527191932).jpg| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Akureyri]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandëjô]] [[Kategòrëjô:Stolëcë]] n06khic7eujbd3c4f80mcmkuwuye9vp 0 3800 202891 192509 2026-06-26T16:50:14Z Iketsi 3254 Galeriô 202891 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Chorzów| dopełniacz=Chorzowa| céch=POL_Chorzów_COA.svg| fana=POL_Chorzów_flag.svg| karta=POL Chorzów map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Andrzej Kotala| mail=| adres_um=ul Rynek 1| kod_poczt_um=41-500| tel_um=(+48 032) 241 12 61| fax_um=(+48 032) 241 24 59| mail_um=| wiéchrzëzna=33,5| stopniN=50|minutN=18|stopniE=18|minutE=57| wysokość=250–341 m n.p.m.| rok=31.12.2017| lëdztwò=109 021| gęstość=3258| aglomeracja=3 487 000| czerënkòwi numer=(+48) 032| pòcztowi kòd=òd 41-500 do 41-516| registracëjné tôfle=SH| TERYT=| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.chorzow.um.gov.pl/| założone=| prawa_miejskie=[[1868]] }} '''Chorzów''' ([[szląsczi jãzëk|szl.]] ''Chorzůw'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Königshütte'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] ''Chořov'', téż ''Králova Huť'') – to je gard na prawach krézu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Chorzow poczta2.jpg| Òbrôzk:Chorzów - Teatr Rozrywki 01.JPG| Òbrôzk:Planetarium Ślaski Park Nauki.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] otiya6ouavlot42xyb0fu1p1erv8ywk 0 3823 202994 201570 2026-06-26T18:47:28Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dagestan]] 202994 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox|Gard=Machaczkała|gwôsné miono=Махачкала<br> МахIачхъала, Maħačqala|céch=Coat of Arms of Makhachkala.png|dopełniacz=Machaczkałë|fana=Flag of Makhachkala (Dagestan).svg|państwò=[[Ruskô]]|wiéchrzëzna=468,13<ref>[https://web.archive.org/web/20190820145355/http://www.gks.ru/dbscripts/munst/munst82/DBInet.cgi Подсчитано по базе данных муниципальных образований РФ на 2008 год] [online] [dost. 2020-11-07]. </ref>|rok=2021|lëdztwò=604 266<ref>[https://web.archive.org/web/20210502131349/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/MZmdFJyI/chisl_%D0%9C%D0%9E_Site_01-01-2021.xlsx Численность постоянного населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2021 года] [online] [dost. 2021-07-17] [zarchiwizowane z [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/MZmdFJyI/chisl_%D0%9C%D0%9E_Site_01-01-2021.xlsx adresu] 2021-05-02] (rus.).</ref>|bùrméster=Musa Musajew|stopniN=42|minutN=59|stopniE=47|minutE=31}} '''Machaczkała''' je stolecznym gardã [[Dagestan|Repùbliczi Dagestan]] w [[Ruskô|Rusczi]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dagestan]] 90xby96z5o6fiqkrxd1tp51fclftndk 0 3824 202989 201702 2026-06-26T18:45:40Z Iketsi 3254 Kategòrëjô:Dagestan 202989 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Мечеть в Буйнакске - Дагестан.jpg|mały|Meczet w Bujnaksku]] '''Bujnaksk''' ([[Rusczi jãzëk|rus]]. Буйна́кск, przódë '''Temir-Chan-Szura''') je gardã w [[Ruskô|Rusczi]], w [[Dagestan|Repùblice Dagestan]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dagestan]] 2l24hr3k4033z5kedmuafriaxyi8apd 0 3825 202991 195456 2026-06-26T18:46:32Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dagestan]] 202991 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:RussiaDagestan2005.png‎|mały|Dagestan]] '''Dagestan''' ('''Repùblika Dagestan''', ''[[Rusczi jãzëk|rus.]]: Республика Дагестан, [[Awarsczi jãzëk|aw.]]: Дагъистаналъул Республика, [[Darginsczi jãzëk|darg.]]: Дагъистанес Республика, [[Kùmycczi jãzek|kùm.]]: Дагъыстан Республикасы, [[Lezginsczi jãzëk|lezg.]]: Дагъустандин Республика, [[Lakijszczi jãzëk|lak.]]: Дагъусттаннал Республика, [[Azersczi jãzëk|az.]]: Dağıstan Respublikası, [[Tabasaransczi jãzëk|tab.]]: Дагъустан Республика.'') – aùtonomòwô repùblika na nordowim [[Kaùkaz]]u w skłôdze [[Ruskô Federacëjô|Rusczi Federacëji]]. Teritorium zajimô nordowopòrenkòwi dzél Wiôldżégò [[Kaùkaz]]u nad [[Kaspijsczé Mòrze|Kaspijszczim Mòrzã]] ë sygô do Nadkaspijsczi Rówiznë. Dagestan mô greńce z [[Czeczenijô|Czeczeniją]], [[Stawropòlsczi Krôj|Stawropòlsczim Krajã]] ë [[Kałmùcëjô|Kałmùcëją]], chtëre są dzélama [[Ruskô Federacëjô|Rusczi Federacëji]], a òd pôłnia téż z [[Grëzóńskô|Grëzóńską]] ë [[Azerbejdżan|Azerbejdżanã]]. W Dagestanie mieszkô wiãcy jak 30 aùtochtónicznych etnicznych karnów, kôżda brëkùjącô apartną mòwã. Jãzëkã òglowi kòmùnikacëji je [[Rusczi jãzëk|rusczi]]. Stolecznym gardã je [[Machaczkała]]. Lëdztwò Dagestanu je 2 576 531 mieszkańców, a wiéchrzëzna równo sã 50,278 km₂. Miono ''Dagestan'' w [[Tërecczé jãzëczi|tërecczich jãzëkach]] òznôczô ''starna gór''. == Gardë == [[Òbrôzk:Dagestan.svg|mały]] * [[Bujnaksk]] * [[Chasawjurt]] * [[Derbent]] * [[Kaspijsk]] * [[Kizlar]] * [[Machaczkała]] == Òbaczë téż == * [[Grëzóńskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dagestan| ]] tvjgyg55yujjse2cypqpss9k4uit5vi 0 3826 202990 159958 2026-06-26T18:46:15Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dagestan]] 202990 wikitext text/x-wiki '''Chasawjurt''' je gardã w [[Dagestan|Repùblice Dagestan]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dagestan]] 5t3s349is999e0yf6injyox92o3f16j 0 3827 202992 159959 2026-06-26T18:46:44Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dagestan]] 202992 wikitext text/x-wiki '''Derbent''' je gardã w [[Dagestan|Repùblice Dagestan]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dagestan]] 2xa8dybu0rvqaxwmfd5fy8m339axu3h 0 3828 202993 161776 2026-06-26T18:47:13Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dagestan]] 202993 wikitext text/x-wiki '''Kaspijsk''' je gardã w [[Dagestan|Repùblice Dagestan]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dagestan]] pr9ru4jidgnvh65gmo9krryoelzyn6a 0 3853 202944 197849 2026-06-26T17:26:08Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202944 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Iglesia_de_arancon.jpg|mały|]] '''Arancón''' – je gardã ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò gardu: 108 mieszkańców ([[2005]]) == Òbaczë téż == * [[Szpańskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] 68dnnkjvvyysv6o1c31af180kz0l9b2 0 3942 203079 200176 2026-06-26T19:32:56Z Iketsi 3254 kat. 203079 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Avril Lavigne, Today Show, 2013.jpg|mały|Lavigne (2013])] '''Avril Ramona Lavigne-Whibley''' (ùr. [[27 séwnika]] [[1984]]) je [[Kanada|kanadną]] spiéwôrką. == Diskògrafijô == * 2002 – ''Let Go'' * 2004 – ''Under My Skin'' * 2007 – ''The Best Damn Thing'' * 2011 – ''Goodbye Lullaby'' * 2013 – ''Avril Lavigne'' * 2019 – ''Head Above Water'' * 2022 – ''Love Sux'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lavigne, Avril}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Kanada]] dn979aufxfjhzkxg8ke3kwhdwbtpnnr 203080 203079 2026-06-26T19:33:07Z Iketsi 3254 ] 203080 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Avril Lavigne, Today Show, 2013.jpg|mały|Lavigne (2013])]] '''Avril Ramona Lavigne-Whibley''' (ùr. [[27 séwnika]] [[1984]]) je [[Kanada|kanadną]] spiéwôrką. == Diskògrafijô == * 2002 – ''Let Go'' * 2004 – ''Under My Skin'' * 2007 – ''The Best Damn Thing'' * 2011 – ''Goodbye Lullaby'' * 2013 – ''Avril Lavigne'' * 2019 – ''Head Above Water'' * 2022 – ''Love Sux'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lavigne, Avril}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Kanada]] dzw0lrald0c3jplkqye524gk1k7pj8y 203081 203080 2026-06-26T19:33:16Z Iketsi 3254 -] 203081 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Avril Lavigne, Today Show, 2013.jpg|mały|Lavigne (2013)]] '''Avril Ramona Lavigne-Whibley''' (ùr. [[27 séwnika]] [[1984]]) je [[Kanada|kanadną]] spiéwôrką. == Diskògrafijô == * 2002 – ''Let Go'' * 2004 – ''Under My Skin'' * 2007 – ''The Best Damn Thing'' * 2011 – ''Goodbye Lullaby'' * 2013 – ''Avril Lavigne'' * 2019 – ''Head Above Water'' * 2022 – ''Love Sux'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Lavigne, Avril}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Kanada]] 0edf8x7sv8m3sz9vyv4lydp3lfdq4g5 0 4054 203017 201888 2026-06-26T19:01:33Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 203017 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sandra Bullock at The Egyptian Theatre 2024.jpg|mały|Bullock w 2024 rokù]] '''Sandra Annette Bullock''' (ùr. [[26 lëpinca]] [[1964]]) – [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańskô]] aktórka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Bullock, Sandra}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] lx94iy1werqjzrrz1c7a3gfw3enrlu2 0 4070 202945 161834 2026-06-26T17:26:08Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202945 wikitext text/x-wiki '''Arroba de los Montes''' je gardã ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò gardu: 584 mieszkańców ([[2004]]). [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] bn006n179h49nwv92watwzywpua17hn 0 4094 203011 201883 2026-06-26T18:58:43Z Iketsi 3254 kat. 203011 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:JenniferAnistonHWoFFeb2012.jpg|mały|Aniston w 2012 rokù]] '''Jennifer Joanna Aniston''' (ùr. [[11 gromicznika]] [[1969]]) – [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańskô]] aktórka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Aniston, Jennifer}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] l34kjo1f3kbn1ouenustk4hchy3jivu 0 4095 203094 188418 2026-06-26T20:06:23Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203094 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Paris Hilton at the US Capitol (cropped).jpg|200px|thumb|Paris Hilton, 2021]] '''Paris Whitney Hilton''', (ùr. [[17 gromicznika]] [[1981]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. Sąd jã ùkôrôł za to, że òna mia narkózënã. {{stub}} {{DEFAULTSORT:Hilton, Paris}} [[Kategòrëjô:Mùzycë|Hilton, Paris]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi|Hilton, Paris]] qj685osl86jh0c6d9dia5x6y80j9izw 0 4138 203001 194998 2026-06-26T18:52:14Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 203001 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Robert De Niro 3 by David Shankbone.jpg|mały|Robert De Niro]] '''Robert De Niro''', (ùr. [[17 zélnika]] [[1943]]) – je [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczim]] teatrownikã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:De Niro, Robert}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] 9jq52jgoqzzuga13coh1tdgmdzw2kxg 0 4163 202952 201025 2026-06-26T17:26:09Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202952 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Moncalvillo1.jpg|mały|Moncalvillo]] '''Moncalvillo''' je wsą ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò wsë: 107 mieszkańców ([[2006]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20110701114057/http://www.moncalvillo.es/ Moncalvillo] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] sr54pfpd79ier5ukgq33gx51c5nvyza 0 4164 202953 161815 2026-06-26T17:26:10Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202953 wikitext text/x-wiki '''Rabanera del Pinar''' je wsą ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò wsë: 143 mieszkańców ([[2005]]). {{stub}} [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] 5bz8t80g3n96xhkwr2p9dmcup4mok2c 0 4165 202954 201320 2026-06-26T17:26:10Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202954 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Vega de Doña Olimpa''' je wsą ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò wsë: 60 mieszkańców ([[2005]]). == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20020403064922/http://es.geocities.com/vegaolimpa/ Vega de Doña Olimpa] {{Kòntrola}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] c6j7xom53hhwt2ek95mcecrvwxvbhok 0 4169 203095 198957 2026-06-26T20:06:24Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203095 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anna Nicole Smith MTVMA 2005.jpg|mały|Anna Nicole Smith, MTV Music Awards, 2005]] '''Anna Nicole Smith''', (ùr. [[28 lëstopadnika]] [[1967]], zm. [[8 gromicznika]] [[2007]]) bëła amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Smith, Anna Nicole}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] fficnr79e6jev4rcs16ax3myguxn3d6 0 4184 203093 188435 2026-06-26T20:06:23Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203093 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Drew Barrymore Berlin 2014.jpg|thumb|Drew Barrymore (2014)]] '''Drew Blyth Barrymore''', (ùr. [[22 gromicznika]] [[1975]]) je amerikańską teatrownicą. {{stub}} {{DEFAULTSORT:Barrymore, Drew}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi|Barrymore, Drew]] sa0qgxhllf2joy15h879sgbtieesh0k 0 4289 203034 202518 2026-06-26T19:04:43Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203034 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Courtneylovecarnegiehall2009 crop.jpg|mały|Love, [[2009]]]] '''Courtney Love''' (ùr. [[9 lëpinca]] [[1964]]) – amerikańska spiéwôrka a aktórka. == Filmògrafijô == * ''[[Sid And Nancy]]'' - Gretchen * ''[[Straight to Hell]]'' - Velma * ''[[Tapeheads]]'' * ''[[Feeling Minnesota]]'' - Rhonda * ''[[Basquiat]]'' - Big Pink * ''[[Not Bad for a Girl]]'' - ''Straight to Hell'' * ''[[The People vs. Larry Flynt]]'' - Althea Leasure * ''[[Clara Bow: Discovering the It Girl]]'' - Lektor * ''[[200 Cigarettes]] - Lucy * ''[[Man on the Moon]]'' - Lynn Margulies * ''[[Beat (film)]]'' - Joan Vollmer * ''[[Man on the Moon: Behind the Moonlight]]'' - Courtney Love * ''[[Bounce: Behind the Velvet Rope]]'' * ''[[Last Party 2000]]'' - Courtney Love * ''[[Julie Johnson]]'' - Claire * ''[[Trapped]]'' - Cheryl Hickey * ''[[Back to Hell]]'' - Courtney Love * ''[[Miss June]]'' - Lady Macbeth * ''[[Lovelace]]'' - Linda Lovelace == Diskògrafijô == * 2004 – ''America's Sweetheart'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Love, Courtney}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 3tfnu1zpmov3ltv5brx5qex0p9apd33 203045 203034 2026-06-26T19:12:02Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203045 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Courtneylovecarnegiehall2009 crop.jpg|mały|Love, [[2009]]]] '''Courtney Love''' (ùr. [[9 lëpinca]] [[1964]]) – amerikańska spiéwôrka a aktórka. == Filmògrafijô == * ''[[Sid And Nancy]]'' - Gretchen * ''[[Straight to Hell]]'' - Velma * ''[[Tapeheads]]'' * ''[[Feeling Minnesota]]'' - Rhonda * ''[[Basquiat]]'' - Big Pink * ''[[Not Bad for a Girl]]'' - ''Straight to Hell'' * ''[[The People vs. Larry Flynt]]'' - Althea Leasure * ''[[Clara Bow: Discovering the It Girl]]'' - Lektor * ''[[200 Cigarettes]] - Lucy * ''[[Man on the Moon]]'' - Lynn Margulies * ''[[Beat (film)]]'' - Joan Vollmer * ''[[Man on the Moon: Behind the Moonlight]]'' - Courtney Love * ''[[Bounce: Behind the Velvet Rope]]'' * ''[[Last Party 2000]]'' - Courtney Love * ''[[Julie Johnson]]'' - Claire * ''[[Trapped]]'' - Cheryl Hickey * ''[[Back to Hell]]'' - Courtney Love * ''[[Miss June]]'' - Lady Macbeth * ''[[Lovelace]]'' - Linda Lovelace == Diskògrafijô == * 2004 – ''America's Sweetheart'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Love, Courtney}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] 4rvw5j7197wt3dpqqtkdkxjzvj3saxy 0 4290 203029 202533 2026-06-26T19:04:09Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203029 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ashanti Shequoiya Douglas, 2023 (cropped).jpg|mały|Ashanti Douglas (2023)]] '''Ashanti Shaquoya Douglas''' (ùr. [[13 rujana]] [[1980]]) – amerikańskô spiéwôrka a aktórka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Douglas, Ashanti}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] lrwrv0u6v9pgt2j91ctgi7lus36ihym 203039 203029 2026-06-26T19:12:00Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203039 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ashanti Shequoiya Douglas, 2023 (cropped).jpg|mały|Ashanti Douglas (2023)]] '''Ashanti Shaquoya Douglas''' (ùr. [[13 rujana]] [[1980]]) – amerikańskô spiéwôrka a aktórka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Douglas, Ashanti}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] cekxm88mjalgiwp75fommotu6fznbvz 0 4292 203055 201206 2026-06-26T19:12:05Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203055 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Suzanne_Vega_13._Inselleuchten_03_(cropped).jpg|mały|Suzanne Vega, 2016]] '''Suzanne Nadine Vega''', (ùr. [[11 lëpinca]] [[1959]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Vega, Suzanne}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] cyrii8xi6df85spflladaajrzutxz7u 0 4311 203050 198995 2026-06-26T19:12:03Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203050 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CeCe Peniston 2011.JPG|mały|CeCe Peniston (2011)]] '''CeCe Peniston''' (English: Cecelia Peniston) (ùr. [[6 séwnika]] [[1969]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Peniston, CeCe}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] m1pk6yhbahme3nli2kp39z8pk12p8ok 0 4415 203043 201210 2026-06-26T19:12:01Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203043 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Macy_Gray_2008.07.23_027.jpg|mały|Macy Gray, 2008]] '''Macy Gray''' (Natalie Renee McIntyre), (ùr. [[6 séwnika]] [[1967]]) je amerikańską spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Gray, Macy}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] 53wdh7e5fg7isnroun5bt14wfqu0ias 0 4576 202996 178979 2026-06-26T18:49:09Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202996 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kazan church in Tomsk.jpg|mały|]] [[Òbrôzk:Русско-немецкий дом.JPG|mały|Ruskò-miemiecczi dodóm]] '''Tomsk''' (rus. Томск) je gardã w [[Ruskô|Rusëji]]. Lëdztwò: 512,600 mieszkańców. == Òbaczë téż == * [[Mòskwa]] * [[Piotrogard]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://tomck.com/map/index.html Подробная карта Томской области] * [http://tomck.com/ Сайт города Томска] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ruskô]] leiqsr4osys2n83zb3wb672w2hni72y 0 4582 202948 188080 2026-06-26T17:26:09Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202948 wikitext text/x-wiki '''Entrena''' je wsą ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò wsë: 1.397 mieszkańców ([[2007]]). == Òbôcze téż == * [https://web.archive.org/web/20201220114031/http://www.entrena.org/ Entrena] {{stub}} [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] 1xv9abyxrhjahnuwgy210rl5pa42eyd 0 4591 202956 197859 2026-06-26T17:26:11Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202956 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Vista general de Ágreda desde la carretera de Vozmediano.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Ágreda (Soria) Mapa.svg|mały]] '''Ágreda''' je gardã ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò gardu: 3.212 mieszkańców ([[2006]]) == Òbaczë téż == * [[Szpańskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] ci437h62xktucr4iz8b9h0scopw07gt 0 4592 203027 201213 2026-06-26T19:03:51Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203027 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Brenda_Song_021109-R293.jpg|mały|Brenda Song, 2009]] '''Brenda Song''', (ùr. [[27 strëmiannika]] [[1988]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Song, Brenda}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] qhu69gnxw81k2l6wp7r6adqz5qq7gf2 203053 203027 2026-06-26T19:12:04Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203053 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Brenda_Song_021109-R293.jpg|mały|Brenda Song, 2009]] '''Brenda Song''', (ùr. [[27 strëmiannika]] [[1988]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Song, Brenda}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] r0xoat3imcsotv1niiydwuvd8yzptin 203059 203053 2026-06-26T19:13:12Z Iketsi 3254 Removing from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203059 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Brenda_Song_021109-R293.jpg|mały|Brenda Song, 2009]] '''Brenda Song''', (ùr. [[27 strëmiannika]] [[1988]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Song, Brenda}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] fuflnpsdzxya3qhaharrmbpgoyzydrf 0 4597 202943 160521 2026-06-26T17:26:08Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202943 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Almazan puerta de la Villa.jpg|thumb|left|200px|Almazán]] '''Almazán''' je gardã ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò gardu: 5.727 mieszkańców ([[2006]]) [[Òbrôzk:Almazán (Soria) Mapa.svg|right|300px|]] [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] 6r3w1daz198dxht7oo3o3luugbogmhs 0 4612 202848 197872 2026-06-26T14:37:45Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202848 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Donald Tusk 2013-12-19.jpg|mały|Donôld Tusk (2013)]] '''Donôld Frãcëszk Tusk''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] '''Donald Franciszek Tusk'''; ùr. [[22 łżëkwiata]] [[1957]] w [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòlsczi pòlitikôrz, òd 2023 przédnik Radzëznë Ministrów [[Pòlskô|Rzeczpòspòliti Pòlsczi]] (wczasni w latach 2007-2014). == Biografiô == Ùrodzył sä 22 łżekwiata 1957 roku w familie gduńsczich [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Jego òjc béł stolarzã. Ùmarł, czedë Donôld Tusk kùńcził spòdleczną szkòłã. [[Józef Tusk]] Òpa ze stronë òjc béł żôłnérz. Maturã Donôld Tusk zdôł w Gduńskù w I Òglowòsztôłcącym Liceùm, pò czim zaczął sztuderowac historiã na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Uniwersytece]]. Wczas zaangażowôł sã w òpòzycëjne dzejanie procëm kòmùnistóm. Jakno sztudéra ùczestnicził w twòrzenim Sztudérsczich Kòmitetów „[[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnoscë]]”. Sztuderowanie skùńcził w czerwińcu 1980 rokù. W tim samim rokù stôł sã jinicjatorã i pierszim liderã Niezależnégò Zrzeszeniô Pòlsczich Sztudérów. Pôrã miesąców późni óstôł szefã „Solidarnoscë” w Mòrsczi Wëdawiznie i gazétnikã wëdówónégò przez związk tidzenika „Samorządność”. W [[Wòjnowi stón|wòjnowim stanie]] redagòwòł gazétë nielegalno, a robił na swòjã familiã jakno „jindustralny alpinista” w spółdzelnie „Świetlik”, założóny przez jegò przëjacela, [[Macéj Płażińsczi|Maceja Płażińsczégò]]. Ju òd wczasnëch lat 90. Tusk je zaangażowóny w òglowòpòlską pòlitikã. Béł jednym z załóżców wòlnorënkòwi partie Liberalno-Demòkraticzny Kòngres. W 1991 dostôł sã do [[Sejm|Sejmù]], ale stracył mandat w 1993, pò welacjach, w jaczich Liberalno-Demòkraticzny Kòngres nie przedobéł welownégò progù. W 1994 Kòngres sparłãcził sã z Demòkraticzną Ùnią i pòwòłónô òsta Ùnia Wòlnoscë. W 1997 Tusk dostôł sã do [[Senat Rzeczpòspòliti Pòlsczi|Senatu]] i òstôł jegò wicemarszôłkã. W 2001 béł jednym z załóżców jesz jedny centroprawicowi liberalni partie – [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]] (PO), z lëstë jaczi zôs dostôł sã do Sejmù i òstôł jegò wicemarszôłkã<ref>[https://www.britannica.com/biography/Donald-Tusk Donôld Tusk w encyklopedie Britannica]</ref>. W 2005 startowôł w welacjach na prezydenta Pòlsczi Repùbliczi, w chtërnëch òstateczno przegrôł z kańdidatã PiS [[Lech Kaczińsczi|Lechã Kaczińsczim]]<ref>[https://web.archive.org/web/20070211071631/http://prezydent2005.pkw.gov.pl/PZT/PL/WYN/W/index.htm ''Wëniczi głosowaniô'']</ref>. W 2007 òbjimnął stanowiskò przédnikã Radzëznë Ministrów [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. W 2011 Òbëwatelskô Platfòrma dobëła w parlameńtarnëch welacjach i Tusk stôł sã pierszim pólsczim premierã òd ùpôdkù kòmùnizmù, chtërny zachòwôł swòją fùnkcjã pò welowanim. Z fùnkcji premiera ùstąpił w 2014. Òd 2014 do 2019 béł przédnikã [[Eùropejskô Radzëzna|Eùropejsczi Radzëznë]]<ref>[https://web.archive.org/web/20210908103900/https://www.consilium.europa.eu/en/european-council/former-euco-presidents/summary-of-donald-tusk-presidency/ ''Donald Tusk, former president of the European Council, 2014-2019'']</ref>. Je wespółzałóżcą i liderã [[Òbëwatelskô Platfòrma|Òbëwatelsczi Platfòrmë]]. 20 lëstopadnika 2019 òstôł wëbróny przédnikã Eùropejsczi Lëdowi Partie (EPP). 3 lëpińca 2021 pòwrócył do pólsczi pòliticzi i zôs òbjimnął przédnictwò w Òbëwatelsczi Platfòrmie (chtërny liderã béł ju w latach 2003-2014). Pò parlameńtarnëch welacjach w 2023 stwòrził kòalicyjny rząd, 12 gòdnika 2023 Sejm wëbrôł gò na przédnika Radzëznë Ministrów. == Tusk i Kaszëbi == W latach 80. béł jednym z nôblëższëch wespółrobòtników [[Lech Bądkòwsczi|Lecha Bądkówsczégò]], pisarza, przëwódcë kaszëbsczi rësznotë. Pòd jegò wpłiwã Tusk rozwijôł kaszebskó-pòmòrską pòliticzną dejã. Donôld Tusk wiele razë głośno i òtwôrce przëznôwôł sã do swóji kaszëbiznë. Béł aktiwnym nóleżnikã Kaszebskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô, bez jaczis czas robił w redakcje „[[Pomerania|Pòmeranie]]”, dze przëczëniôł sã midzë jinszima do wëdanió teczków [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. 12 czerwińca 1992 rokù na II Kaszëbsczim Kóngresu w Gduńskù Tusk wëgłosył referat „Pòmòrskô jideja redżionalnô jakò pòliticzné zadanié”, w jaczim pòkôzywôł mòżlëwé czerënczi rozwijaniô kaszëbsczi tożsamòscë w òdrodzony Rzeczpòspòliti. W 2006 òstôł wëróżniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] przede wszëtczim za głosné i pùblëczné przëznôwanié sã do bëcô Kaszëbą w òglowòpòlsczich mediach<ref>''Medale Stolema'', „Pomerania” 2006 nr 6, s. 41.</ref>. Jakò nôleżnik pólsczégò parlameńtu Tusk dzejôł w [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno|Kaszëbsczim Parlamentarnym Karnie]]. Tusk je téż aùtorã serie ksążków ò Pòmorzim: „Béł so Gduńsk”, „Gduńsk 1945”, „Stôri Sopòt”, „Kronika XX stalata w Gduńskù”. Béł téż aùtorã tekstów wëdóny w 1985 przez wëdawiznã Sport i Turystyka ksążczi ò titule „Pojezierze Kaszubskie”<ref>Jerzy Baranowski, Donald Tusk, ''Pojezierze Kaszubskie'', Warszawa: Sport i Turystyka, 1985. ISBN 83-217-2494-9</ref>. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Paülena Zölewskö, ''Jinicjator i lider'', „Pomerania” 2006 nr 6, s. 42-43. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20201028025215/http://www.gazetakaszubska.pl/56930/donald-tusk-dziekowal-wyborcom-kaszubom ''Donald Tusk dziękował wyborcom, PO i Kaszubom''] {{DEFAULTSORT:Tusk, Donald}} [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema|T]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] ic8fp5sodn15lhmvqyvavi7jpm31748 0 4620 202984 188375 2026-06-26T18:39:52Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 202984 wikitext text/x-wiki '''Kópavogur''' je gardã w [[Islandëjô|Islandëji]]. Lëdztwò: 28 561 ([[2007]]). == Òbaczë téż == * [[Akureyri]] * [[Reykjavík]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandëjô]] ohpjmlqn4ggke5v7sq19k7a7ivlxkkr 202985 202984 2026-06-26T18:40:30Z Iketsi 3254 Òbrôzk 202985 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kópavogur Smárinn.JPG|mały|Kópavogur (2010)]] '''Kópavogur''' je gardã w [[Islandëjô|Islandëji]]. Lëdztwò: 28 561 ([[2007]]). == Òbaczë téż == * [[Akureyri]] * [[Reykjavík]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandëjô]] mfh4ab7iqckdc6xt97el33tyu3dbzy0 0 4621 202986 160561 2026-06-26T18:42:04Z Iketsi 3254 Òbrôzk 202986 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:HafnarfjörðurHarbourView.JPG|mały|]] '''Hafnarfjörður''' je gardã w [[Islandëjô|Islandëji]]. Lëdztwò: 23 674 ([[2006]]). == Òbaczë téż == * [[Reykjavík]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandëjô]] mjby8tlxazjoalhm2go6n4oh5p62633 0 4622 202983 200935 2026-06-26T18:39:01Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Reykjavík]] 202983 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Akureyri-12-Zentrum-2018-gje.jpg|mały|upright=1.4]] '''Akureyri''' je gardã w [[Islandëjô|Islandëji]]. Lëdztwò: 17 250 ([[2007]]). == Òbaczë téż == * [[Reykjavík]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Islandëjô]] qa6cb1px0nd2i0el2t8od28ju8p1a8l 0 4703 202758 186997 2026-06-26T12:28:04Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202758 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Przyborze | rodzôcz_wsë=Przyborze | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=zôpadnopòmòrsczé | kréz=łobesczi | gmina=Łobez | szôłtëstwò=Dalno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=53 | minutëN=40 | sekùndëN=49 | gradëE=15 | minutëE=34 | sekùndëE=27 | wiżô=104 | rok= | lëdztwò=40 | gãscëzna= | nr_czér=91 | pòcztowi_kòd=73-150 | reg_tôfla=ZLO | SIMC= | szôłtës=Grażyna Mądraszek<br>(we wsë [[Dalno]]) | www= | òdjimk=Przyobrze_table.jpg | galerëjô_commons= |}} '''Przyborze''' ([[pòlsczi jãzëk|pòlskô]] wëmòwa: [[Midzenôrodni Fòneticzni Alfabét|[pʂɨˈbɔʐɛ]]], [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''''Piepenhagen''<ref name="gmina">https://web.archive.org/web/20080519102413/http://www.lobez.pl/content.php?cms_id=61&lang=pl&p=p2</ref>, ''Piepenberg''<ref name="baba">http://www.westernpomerania.com.pl/?id=334&PHPSESSID=</ref>; drëdżé miono: ''Pipihoga''<ref name="weather">http://www.fallingrain.com/world/PL/87/Przyborze.html</ref>) je wies w [[Pòlskô|Pòlsce]], w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Łobesczi kréz|łobesczim krézu]], w gminie [[gmina Łobez|Łobez]]. Przyborze je pòłożoné kòl 7 km òd [[Łobez|Łobza]]<ref name="baba"/>, pòrenkòwò òd rzéczi [[Rega|Redżi]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] sdivskwx4217w2ep4xvfdxcp8c4edg2 202759 202758 2026-06-26T12:28:15Z Iketsi 3254 -' ' 202759 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Przyborze | rodzôcz_wsë=Przyborze | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=zôpadnopòmòrsczé | kréz=łobesczi | gmina=Łobez | szôłtëstwò=Dalno | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=53 | minutëN=40 | sekùndëN=49 | gradëE=15 | minutëE=34 | sekùndëE=27 | wiżô=104 | rok= | lëdztwò=40 | gãscëzna= | nr_czér=91 | pòcztowi_kòd=73-150 | reg_tôfla=ZLO | SIMC= | szôłtës=Grażyna Mądraszek<br>(we wsë [[Dalno]]) | www= | òdjimk=Przyobrze_table.jpg | galerëjô_commons= |}} '''Przyborze''' ([[pòlsczi jãzëk|pòlskô]] wëmòwa: [[Midzenôrodni Fòneticzni Alfabét|[pʂɨˈbɔʐɛ]]], [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''''Piepenhagen''<ref name="gmina">https://web.archive.org/web/20080519102413/http://www.lobez.pl/content.php?cms_id=61&lang=pl&p=p2</ref>, ''Piepenberg''<ref name="baba">http://www.westernpomerania.com.pl/?id=334&PHPSESSID=</ref>; drëdżé miono: ''Pipihoga''<ref name="weather">http://www.fallingrain.com/world/PL/87/Przyborze.html</ref>) je wies w [[Pòlskô|Pòlsce]], w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Łobesczi kréz|łobesczim krézu]], w gminie [[gmina Łobez|Łobez]]. Przyborze je pòłożoné kòl 7 km òd [[Łobez|Łobza]]<ref name="baba"/>, pòrenkòwò òd rzéczi [[Rega|Redżi]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] nh653m4d9n276c8jq1dkd1ozr880n3w 0 4725 203023 201161 2026-06-26T19:03:49Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203023 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Emily Osment - Los Angeles Comic Con 2025.jpg|mały|Emily Osment, 2025]] '''Brenda Song''', (ùr. [[14 lëpinca]] [[1992]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Osment, Emily}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] qx91ny9m6a0rmu1h2n4guyrmux5mr99 203047 203023 2026-06-26T19:12:03Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203047 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Emily Osment - Los Angeles Comic Con 2025.jpg|mały|Emily Osment, 2025]] '''Brenda Song''', (ùr. [[14 lëpinca]] [[1992]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Osment, Emily}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] q4w6bb580ygij94v6sry2a3dvbgdzqo 0 4793 203015 201171 2026-06-26T19:00:45Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 203015 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:EmmyRossum-byPhilipRomano.jpg|mały|Emmy Rossum (2026)]] '''Emmanuelle Grey Rossum''' (ùr. [[12 séwnika]] [[1986]]) – [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańskô]] aktórka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Rossum, Emmy}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] kk9pg304go09kkc3uthnkpscfabtbwy 0 4798 203025 201249 2026-06-26T19:03:50Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203025 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Amanda Peet.jpg|mały|Amanda Peet, 2008]] '''Amanda Peet''', (ùr. [[11 stëcznika]] [[1972]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Peet, Amanda}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] 26fvh096qw8l1s01i6exe42i6qydgyo 203058 203025 2026-06-26T19:13:12Z Iketsi 3254 Removing from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203058 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Amanda Peet.jpg|mały|Amanda Peet, 2008]] '''Amanda Peet''', (ùr. [[11 stëcznika]] [[1972]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Peet, Amanda}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] fbygjjdq3cmd2tawj1g3wm1nvkhf1rd 0 4872 203024 201898 2026-06-26T19:03:49Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203024 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:GwynethPaltrowByAndreaRaffin2011.jpg|mały|Gwyneth Paltrow (2011)]] '''Gwyneth Kate Paltrow''', (ùr. [[27 séwnika]] [[1972]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Paltrow, Gwyneth}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] togwa0xfet39h9o08xyh3i5sri51x37 0 4880 203022 202522 2026-06-26T19:03:49Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203022 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Renee_O%27Connor_Xena_Con_2007.jpg|mały|Renee O'Connor (2007)]] '''Renee O'Connor''' (ùr. [[15 gromicznika]] [[1971]]) – amerikańskô spiéwôrka, aktórka a reżiserka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:O'Connor Renee}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] dfl69sdaald46tks8zvq2tr40j814dp 203048 203022 2026-06-26T19:12:03Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203048 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Renee_O%27Connor_Xena_Con_2007.jpg|mały|Renee O'Connor (2007)]] '''Renee O'Connor''' (ùr. [[15 gromicznika]] [[1971]]) – amerikańskô spiéwôrka, aktórka a reżiserka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:O'Connor Renee}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] fj5ups60rbf4jbgfnhq2ie4fx9xcv4b 0 4958 203076 160693 2026-06-26T19:25:28Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Teksas]] 203076 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Texas letter.jpg|mały|Lëst z [[Teksas]]u]] '''Teksańskô gwara''' je [[gwara]] [[szląsczi jãzëk|szląsczégò jãzëka]], chtërną gôdô sã w [[Teksas|Teksase]] przez [[Szląsk|szląsczich]] jimigróntów. Je to dzél [[òpòlsczi dialekt|òpòlsczégò dialektu]], chtërny sã òd ni òdłączëł zarôzka pò wëjëchanim lëdzy ze [[Szląsk]]a na emigracëjã do wsë [[Panna Maria]] w rokù [[1852]]. Teksańskô gwara mô w se słowa, jaczé nie òbstoją w [[szląsczi jãzëk|szląsczim jãzëkù]]. Teksańskô gwara mô miészi cësk [[miemiecczi jãzëk|miemiecczégò jãzëka]], bò ji brëkòwnikòwie mielë wëjachóné przed [[Kulturkampf|Kulturkampfã]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Teksas]] plxiptpl72bnrn6etwthvkfr6yxih4x 0 5031 202833 198873 2026-06-26T14:33:21Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202833 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Ida Czajinô''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] '''Ida Czaja'''; ùr. 1968 w [[Kamiéńca Szlacheckô|Kamiéńcë Szlachecczi]]) – kaszëbskô pòétka i szkólnô. == Biografiô == Ùrodza sã w [[Kamiéńca Szlacheckô|Szlachecczi Kamiéńcë]] w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Gmina Stãżëca|gminie Stãżëca]]. Henë téż chòdzëła do spòdleczny szkòłë. Pòtemù ucziła sã w Òglowòsztôłcącym Liceùm miona H. Derdowsczégò w [[Kartuzë|Kartuzach]]. W 1998 skùńcziła pòlską filologiã na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. Robiła jakò szkólnô pòlsczégò i kaszëbsczégò jãzeka. Mô diplóm ùkùńczeniô pòdiplomòwégò studium na [[Gduńsczi Ùniwersytet|UG]] (2001), jaczé dało ji fòrmalno prawò do ùczeniô kaszëbsczégò jãzëka w szkòłach. Ji debiut ukôzôł sã w „Tatczëznie” w 1990. Ji dokôzama zaczekawiła sã gazétniczka [[Izabella Trojanowskô]] i ùdba so wëdac w 1994 pierszi tómiczk pòezji Idë Czajinë ''Mòjim mùlkã je kam...''. W 1999 rokù béł pòstãpny tómiczk, „Przechlastłô idila". Dolmaczonô na [[fińsczi jãzëk]] przez Kirsti Siraste-Suda. == Recytacjô i pòezjô == [[Òbrôzk:Indeks_2.jpg|mały|Kropla Krëwi.Dërgnienié]] Òna dobiwa pierszé môle na recytatorsczim kònkùrsu [[Rodnô mòwa (kònkùrs)|Rodnô Mòwa]] w [[Chmielno|Chmielnie]], m.jin. na 13. kònkùrsu w 1984. Próbë ji òsoblëwi na nen czas kaszëbsczi deklamacji mòże pòsłëchac i jã samą ùzdrzëc tańcëjącą w filmie-dokùmence pt. „Kaszubi” (reż. L. Niedbalskô, 1991),czej wëgłôszô wiérztã [[Jón Karnowsczi|Jana Karnowszczégò]] ''Jadamòwi rôj''. Niewiele pózni w antologii ''Domôcé słowo zwãczné'' (1994), adresowóny do recytatorów, nalazłë są ji dwie wiérztë ''Jak kam z bùrsztinu'' i ''Marija Magdaléna''. Jakno pòétka debiutowa w pismionie „Tatczëzna” (1990), a samòstójnym tomikã z jaż 36 miłostnyma wiérztama pt. ''Mòjim mùlkã je kam'' (1994), gdze czëtómë m.jin.: „Nalazła jô kam ò lëdzczich sztôłtach / przëcësnã do piersë:/ naucza gò miłoë bò to je ksążã zarzekłi/ Kuszkama krësza dotkniącym ògrzéwa/Gdze je no serce kamianégò mùlka?” (1989). Tak ò miłoce – Bòsczi i lëdzczi, nôwicy ze sobą sparłãcznëch – dotądka mało chto pisôł pò kaszëbskù, a gwësno pierszi rôz pisa tak białka, Kaszëbka. Ne wiérztë na fińsczi jãzëk mô tołmaczoné Kirsti Siraste. Téż w wiérztach ji drëdżégò tomikù pt. ''Przechlastłô idila'' (1999) przewôżają ne miłotné czëca i colemało nen kam, czej zôs w trzecym pt. ''Kropla krëwi. Dërgnienié'' (2007) dochôdają dosc wòbòdné tolmaczenia blësczé ji pòétny wizje i formë wiérzté Bòlesława Lesmióna, na przëmiôr pt. ''Òblek'', ''Alcabón'', ''Smiercë''. W wiérzce ''Dërgnienié'' z delikatnyma aluzjama òpisywô czëcową miłotã : „…blôskã są twoje lëpë/ w ùsmiéchach/spiéwą wëtesknioną / czej wszepcą / kòchôj/ w mòje lëpë/lëtëpelką [=piesnią] mòją są /twòje pôlce /czej malëją / w mòje cało/szcescé”. == Mòtiwë i dolmaczenczi == Ida Czajinô w swòji pòezji wcyg próbùje òdpòwiedzec na drãdżé ùniwersalné problemë i narôzka codniowégò żëcô, na jawernotã miłotë z zdrzódłów niezgarë. Òdwòłiwô sã òna colemało do [[Biblëjô|Biblie]] (pò kasz. Knéga), jakno téż do kaszëbsczi rodë, mitologie, wierzeniów i zwëków, nadpòmikô téż znónëch lëdzy (np. [[Izabelô Trojanowskô]]) i kaszësczé lëteracczé dokazë m. jin. w wiérztach pt. ''[[Remùs]]'', ''Marta'', ''Królewiónkò'', ''Stôri zédżer zaczął bic gòdzënã''. Wszëtczé ji wiérztë, nierôzka sparłãczoné w wikszą całotã (np. ''Dialog I'' i ''Dialog II''), są czekawé, pòétno ùdałé i rozmajité, ale colemało tzw. wolne. Znankùje je nowi i bògati w metaforę jãzëk, w chtërnym widzec je zmiészanié żëwi i codniowé mòwë z lëteracką. Na nen ôrt swòjima dokazama ùrôbiô òglowi kaszëbsczi jãzëk, a jegò òna téż ùczi dzôtczi i młódzeznã, w szkole i doma. W jedny wiérzce napisa òna: „Jô cë dóm gôdkã/ò chtërny gôdają: skażonô/ bë jes jã wëmùjkôł/ jak mùjkô sã bùrsztin/ w pôlcach mòrza/ bë jes jã kòchôł” (Dôrënk, wiérzta dedikòwónô: Timòteùszowi). Napisa téż bôjkã ''Òpòwiôstczi mirochòwsczi pùszczë'' („Pòmerania” 2002) i pòwiôstczi, np. ''Szabelbónk'', ''Skòczk'' („Pòmerania” 2003), nadto prozã ò dëchòwi przejinace młodi białeczczi pt. ''Mija'' (2004); łôtwie mógłbë z ni zdzejac dokôz na binã. Prawie téż ùsôdzô òna widzawiszcza: Òbrôzczi na binã (2005), np. ''Drama ò Bòżim Narodzenim''; ''Jak mailinczi spiéwôk kaszëbsczi do nieba sã dostôł''; ''Za co bòcón béł ùkôrôny'', a w nym je adaptacja na binã H.Ch. Andersena ''Dzéwczã ze sztrëchôlcama'' (przër. „Pòmerania” 1996) i ''Brzëdczi kaczélc'', tołmaczenié na kaszëbsczi widzawiszcza A. Marianowicza wedle H.Ch. Andersena. Z pòzdrzatkù zamkłoscë, lëteracczi formë i jãzëka czekawé są ji familijné wspòminczi, pòwstałé na spòdlim gôdk ji tatka, szkólnégò, spisóné w proze pt. ''Òtroczëzna'' (2007, drëk 2008). Napisa téż tołmaczenié dokazu ''Rômeò i Julia'' [[William Szekspir|Williama Szekspira]] (2013). == Nôdgrodë == Wiele razy dobëła deklamatorsczé kònkùrsë „[[Rodnô mòwa (kònkùrs)|Rodnô Mòwa]]" w Chmielnie. W 1992 dosta Nôdgrodã miona R. Wróblewsczégò w 1992, a téż òsta òdznaczónô Póòeticczim Laùrã miona I. Trojanowsczi (1996). W 2007 dosta I nôdgrodã w Prozatorsczim Kònkòrsu miona Jana Drzéżdżóna za òpòwiôstkã „Òtroczëzna". W 2009 wëprzédnionô [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]. == Dokôzë == * ''Mòjim mùlkã je kam'' (1994) * ''Przechlastłô idila'' (1999) * ''Przechlastłô idila'' (1999) * ''Òpòwiôstczi mirochòwsczi pùszczë'' („ Pòmerania” 2002) * ''Òbrôzczi na binã'' (2005) * ''Òtroczëzna (2007'', drëk 2008). * ''Rômeò i Julia Williama Szekspira''. (2013) == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Zdroje == * Karolëna Serkòwskô, ''Z głową w blónach'', „Pomerania” 2009 nr 7-8, s. 35-36. * [[Jerzi Tréder|J. Tréder]], Pòsłowie do „Rómeò i Julia” w tołmaczenim I. Czajinë, Gduńsk 2013. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260422144959/https://kurierbytowski.com.pl/artykul/wbron-wirzt-n1254907 „Wëbróné wiérztë” dolmaczënk Idë Czajinë — Kurier Bytowski] * [https://kaszubi.pl/news/view/promocja-kaszubskojezycznego-tomiku-poezji-cypriana-kamila-norwida-pt-webrone-wierzte Promocja kaszubskojęzycznego tomiku poezji Norwida pt. “Wëbróné wierzte” — kaszubi.pl] * [https://web.archive.org/web/20260422145017/https://kurierbytowski.com.pl/galerie/wbron-wirzt-g328468 Zdjęcia „Wëbróné wiérztë” dolmaczënk Idë Czajinë - fotorelacja] * [https://web.archive.org/web/20260422145214/https://kurierbytowski.com.pl/artykul/trz-dekad-piknch/1236198 Trzë dekadë piãknëch strofów — Kurier Bytowski] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Czajinô Ida}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 4cf6ablf1jgqsq01drye6tv0qyrkwo8 202858 202833 2026-06-26T16:13:20Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 202858 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Ida Czajinô''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] '''Ida Czaja'''; ùr. 1968 w [[Kamiéńca Szlacheckô|Kamiéńcë Szlachecczi]]) – kaszëbskô pòétka i szkólnô. == Biografiô == Ùrodza sã w [[Kamiéńca Szlacheckô|Szlachecczi Kamiéńcë]] w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Gmina Stãżëca|gminie Stãżëca]]. Henë téż chòdzëła do spòdleczny szkòłë. Pòtemù ucziła sã w Òglowòsztôłcącym Liceùm miona H. Derdowsczégò w [[Kartuzë|Kartuzach]]. W 1998 skùńcziła pòlską filologiã na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. Robiła jakò szkólnô pòlsczégò i kaszëbsczégò jãzeka. Mô diplóm ùkùńczeniô pòdiplomòwégò studium na [[Gduńsczi Ùniwersytet|UG]] (2001), jaczé dało ji fòrmalno prawò do ùczeniô kaszëbsczégò jãzëka w szkòłach. Ji debiut ukôzôł sã w „Tatczëznie” w 1990. Ji dokôzama zaczekawiła sã gazétniczka [[Izabella Trojanowskô]] i ùdba so wëdac w 1994 pierszi tómiczk pòezji Idë Czajinë ''Mòjim mùlkã je kam...''. W 1999 rokù béł pòstãpny tómiczk, „Przechlastłô idila". Dolmaczonô na [[fińsczi jãzëk]] przez Kirsti Siraste-Suda. == Recytacjô i pòezjô == [[Òbrôzk:Indeks_2.jpg|mały|Kropla Krëwi.Dërgnienié]] Òna dobiwa pierszé môle na recytatorsczim kònkùrsu [[Rodnô mòwa (kònkùrs)|Rodnô Mòwa]] w [[Chmielno|Chmielnie]], m.jin. na 13. kònkùrsu w 1984. Próbë ji òsoblëwi na nen czas kaszëbsczi deklamacji mòże pòsłëchac i jã samą ùzdrzëc tańcëjącą w filmie-dokùmence pt. „Kaszubi” (reż. L. Niedbalskô, 1991),czej wëgłôszô wiérztã [[Jón Karnowsczi|Jana Karnowszczégò]] ''Jadamòwi rôj''. Niewiele pózni w antologii ''Domôcé słowo zwãczné'' (1994), adresowóny do recytatorów, nalazłë są ji dwie wiérztë ''Jak kam z bùrsztinu'' i ''Marija Magdaléna''. Jakno pòétka debiutowa w pismionie „Tatczëzna” (1990), a samòstójnym tomikã z jaż 36 miłostnyma wiérztama pt. ''Mòjim mùlkã je kam'' (1994), gdze czëtómë m.jin.: „Nalazła jô kam ò lëdzczich sztôłtach / przëcësnã do piersë:/ naucza gò miłoë bò to je ksążã zarzekłi/ Kuszkama krësza dotkniącym ògrzéwa/Gdze je no serce kamianégò mùlka?” (1989). Tak ò miłoce – Bòsczi i lëdzczi, nôwicy ze sobą sparłãcznëch – dotądka mało chto pisôł pò kaszëbskù, a gwësno pierszi rôz pisa tak białka, Kaszëbka. Ne wiérztë na fińsczi jãzëk mô tołmaczoné Kirsti Siraste. Téż w wiérztach ji drëdżégò tomikù pt. ''Przechlastłô idila'' (1999) przewôżają ne miłotné czëca i colemało nen kam, czej zôs w trzecym pt. ''Kropla krëwi. Dërgnienié'' (2007) dochôdają dosc wòbòdné tolmaczenia blësczé ji pòétny wizje i formë wiérzté Bòlesława Lesmióna, na przëmiôr pt. ''Òblek'', ''Alcabón'', ''Smiercë''. W wiérzce ''Dërgnienié'' z delikatnyma aluzjama òpisywô czëcową miłotã : „…blôskã są twoje lëpë/ w ùsmiéchach/spiéwą wëtesknioną / czej wszepcą / kòchôj/ w mòje lëpë/lëtëpelką [=piesnią] mòją są /twòje pôlce /czej malëją / w mòje cało/szcescé”. == Mòtiwë i dolmaczenczi == Ida Czajinô w swòji pòezji wcyg próbùje òdpòwiedzec na drãdżé ùniwersalné problemë i narôzka codniowégò żëcô, na jawernotã miłotë z zdrzódłów niezgarë. Òdwòłiwô sã òna colemało do [[Biblëjô|Biblie]] (pò kasz. Knéga), jakno téż do kaszëbsczi rodë, mitologie, wierzeniów i zwëków, nadpòmikô téż znónëch lëdzy (np. [[Izabelô Trojanowskô]]) i kaszësczé lëteracczé dokazë m. jin. w wiérztach pt. ''[[Remùs]]'', ''Marta'', ''Królewiónkò'', ''Stôri zédżer zaczął bic gòdzënã''. Wszëtczé ji wiérztë, nierôzka sparłãczoné w wikszą całotã (np. ''Dialog I'' i ''Dialog II''), są czekawé, pòétno ùdałé i rozmajité, ale colemało tzw. wolne. Znankùje je nowi i bògati w metaforę jãzëk, w chtërnym widzec je zmiészanié żëwi i codniowé mòwë z lëteracką. Na nen ôrt swòjima dokazama ùrôbiô òglowi kaszëbsczi jãzëk, a jegò òna téż ùczi dzôtczi i młódzeznã, w szkole i doma. W jedny wiérzce napisa òna: „Jô cë dóm gôdkã/ò chtërny gôdają: skażonô/ bë jes jã wëmùjkôł/ jak mùjkô sã bùrsztin/ w pôlcach mòrza/ bë jes jã kòchôł” (Dôrënk, wiérzta dedikòwónô: Timòteùszowi). Napisa téż bôjkã ''Òpòwiôstczi mirochòwsczi pùszczë'' („Pòmerania” 2002) i pòwiôstczi, np. ''Szabelbónk'', ''Skòczk'' („Pòmerania” 2003), nadto prozã ò dëchòwi przejinace młodi białeczczi pt. ''Mija'' (2004); łôtwie mógłbë z ni zdzejac dokôz na binã. Prawie téż ùsôdzô òna widzawiszcza: Òbrôzczi na binã (2005), np. ''Drama ò Bòżim Narodzenim''; ''Jak mailinczi spiéwôk kaszëbsczi do nieba sã dostôł''; ''Za co bòcón béł ùkôrôny'', a w nym je adaptacja na binã H.Ch. Andersena ''Dzéwczã ze sztrëchôlcama'' (przër. „Pòmerania” 1996) i ''Brzëdczi kaczélc'', tołmaczenié na kaszëbsczi widzawiszcza A. Marianowicza wedle H.Ch. Andersena. Z pòzdrzatkù zamkłoscë, lëteracczi formë i jãzëka czekawé są ji familijné wspòminczi, pòwstałé na spòdlim gôdk ji tatka, szkólnégò, spisóné w proze pt. ''Òtroczëzna'' (2007, drëk 2008). Napisa téż tołmaczenié dokazu ''Rômeò i Julia'' [[William Szekspir|Williama Szekspira]] (2013). == Nôdgrodë == Wiele razy dobëła deklamatorsczé kònkùrsë „[[Rodnô mòwa (kònkùrs)|Rodnô Mòwa]]" w Chmielnie. W 1992 dosta Nôdgrodã miona R. Wróblewsczégò w 1992, a téż òsta òdznaczónô Póòeticczim Laùrã miona I. Trojanowsczi (1996). W 2007 dosta I nôdgrodã w Prozatorsczim Kònkòrsu miona Jana Drzéżdżóna za òpòwiôstkã „Òtroczëzna". W 2009 wëprzédnionô [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]. == Dokôzë == * ''Mòjim mùlkã je kam'' (1994) * ''Przechlastłô idila'' (1999) * ''Przechlastłô idila'' (1999) * ''Òpòwiôstczi mirochòwsczi pùszczë'' („ Pòmerania” 2002) * ''Òbrôzczi na binã'' (2005) * ''Òtroczëzna (2007'', drëk 2008). * ''Rômeò i Julia Williama Szekspira''. (2013) == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Zdroje == * Karolëna Serkòwskô, ''Z głową w blónach'', „Pomerania” 2009 nr 7-8, s. 35-36. * [[Jerzi Tréder|J. Tréder]], Pòsłowie do „Rómeò i Julia” w tołmaczenim I. Czajinë, Gduńsk 2013. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260422144959/https://kurierbytowski.com.pl/artykul/wbron-wirzt-n1254907 „Wëbróné wiérztë” dolmaczënk Idë Czajinë — Kurier Bytowski] * [https://kaszubi.pl/news/view/promocja-kaszubskojezycznego-tomiku-poezji-cypriana-kamila-norwida-pt-webrone-wierzte Promocja kaszubskojęzycznego tomiku poezji Norwida pt. “Wëbróné wierzte” — kaszubi.pl] * [https://web.archive.org/web/20260422145017/https://kurierbytowski.com.pl/galerie/wbron-wirzt-g328468 Zdjęcia „Wëbróné wiérztë” dolmaczënk Idë Czajinë - fotorelacja] * [https://web.archive.org/web/20260422145214/https://kurierbytowski.com.pl/artykul/trz-dekad-piknch/1236198 Trzë dekadë piãknëch strofów — Kurier Bytowski] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Czajinô Ida}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] salcwnolfsocbzvt2stamx1dzk9bt1y 0 5037 202852 199380 2026-06-26T14:38:15Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202852 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Bòżena Ùgòwskô''' (z domù '''Szimańskô'''; [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Bożena Ugowska'') – dzejôrka, pòétka, tłómaczka, lektorka kaszëbsczégò jãzëka i przèdniczka [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|KPZ]] òd 30 lëstopadnika 2025 r. Pòchôdô z [[Òtalżëno|Òtalżëna]] w [[Gmina Szemôłd|gminie Szemôłd]]. Òna chòdza do szkòłë w Łebińsczi Hëce, w jaczi pòłowa pedagògiczny kadrë rozmia gadac pò kaszëbskù. Direktór nié leno sóm kôrbił z dzecama w tim jãzëkù, le jesz ùcził je kaszëbsczich piesniów i òne jezdzëlë na kònkùrsë [[Rodnô mòwa (kònkùrs)|Rodny Mòwë]] do [[Chmielno|Chmielna]]. Òna skùńcza [[Gduńsczi Ùniwersytet]]. Zadebiutowa w gòdnikù 1994 rokù na łamach miesãcznika spòdleczno-kùlturalnégò „[[Pomerania]]”. Za lëteracczi debiut redakcëjô negò pismiona ùtcëła jã nôdgrodą miona [[Roman Wróblewski|Romana Wróblewsczégò]]. W 1998 nalôzła sã w karnie pierszich 12 szkólnëch z ùprawnieniama do ùczbë kaszëbsczégò w szkòle<ref>{{RKJ|2016|95}}</ref>. Prowadzy ùczbë kaszëbsczégò jãzëka dlô klerików z dëchòwnégò seminarium w Pelplinie i sztudérów z Gduńsczégò Ùniwersytetu<ref name="Pomerania2015-1">''Stolemczi 2014, „Pomerania” 2015 nr 1, s. 30.</ref>. W 1996 rokù béł wëdóny ji zbiérk pòézëji ''Zdebło na swiat cësniãté''. Je aùtorką przełożënkù z anielsczégò jãzëka ksążczi [[Miedzwiôdk Pùfôtk]]. Je laùreatką Òrmùzdowi Skrë za 2012 rok i [[Medal Stolema|Medalu Stolema]] za 2014 rok<ref name="Pomerania2015-1" />. Pò 45 latach òd wëbòrù na przédniczkã [[Izabella Trojanowskô|Jizabelle Trojanowsczi]], je terôczasną przèdniczką KPZ òd 30 lëstopadnika 2025 r'''.'''<ref>[https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2025/11/30/bozena-ugowsko-nowa-przedniczka-zkp/ Bòżena Ùgowskô nową przèdniczką ZKP - Radio Gduńsk]. (przistãp 2025-12-11)</ref> == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|UEu_EmvJR4I|Jastrowé żëczbë przédniczczi KPZ Bòżenë Ùgòwsczi}} ({{Jãz.|csb}}) * [https://web.archive.org/web/20220416173900/https://viaf.org/viaf/166077877/ VIAF] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Ùgòwskô Bòżena}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 25olgt58qmhbxvusffhrqlcjd7n38hx 202853 202852 2026-06-26T14:38:30Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 202853 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Bòżena Ùgòwskô''' (z domù '''Szimańskô'''; [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Bożena Ugowska'') – dzejôrka, pòétka, tłómaczka, lektorka kaszëbsczégò jãzëka i przèdniczka [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|KPZ]] òd 30 lëstopadnika 2025 r. Pòchôdô z [[Òtalżëno|Òtalżëna]] w [[Gmina Szemôłd|gminie Szemôłd]]. Òna chòdza do szkòłë w Łebińsczi Hëce, w jaczi pòłowa pedagògiczny kadrë rozmia gadac pò kaszëbskù. Direktór nié leno sóm kôrbił z dzecama w tim jãzëkù, le jesz ùcził je kaszëbsczich piesniów i òne jezdzëlë na kònkùrsë [[Rodnô mòwa (kònkùrs)|Rodny Mòwë]] do [[Chmielno|Chmielna]]. Òna skùńcza [[Gduńsczi Ùniwersytet]]. Zadebiutowa w gòdnikù 1994 rokù na łamach miesãcznika spòdleczno-kùlturalnégò „[[Pomerania]]”. Za lëteracczi debiut redakcëjô negò pismiona ùtcëła jã nôdgrodą miona [[Roman Wróblewski|Romana Wróblewsczégò]]. W 1998 nalôzła sã w karnie pierszich 12 szkólnëch z ùprawnieniama do ùczbë kaszëbsczégò w szkòle<ref>{{RKJ|2016|95}}</ref>. Prowadzy ùczbë kaszëbsczégò jãzëka dlô klerików z dëchòwnégò seminarium w Pelplinie i sztudérów z Gduńsczégò Ùniwersytetu<ref name="Pomerania2015-1">''Stolemczi 2014, „Pomerania” 2015 nr 1, s. 30.</ref>. W 1996 rokù béł wëdóny ji zbiérk pòézëji ''Zdebło na swiat cësniãté''. Je aùtorką przełożënkù z anielsczégò jãzëka ksążczi [[Miedzwiôdk Pùfôtk]]. Je laùreatką Òrmùzdowi Skrë za 2012 rok i [[Medal Stolema|Medalu Stolema]] za 2014 rok<ref name="Pomerania2015-1" />. Pò 45 latach òd wëbòrù na przédniczkã [[Izabella Trojanowskô|Jizabelle Trojanowsczi]], je terôczasną przèdniczką KPZ òd 30 lëstopadnika 2025 r'''.'''<ref>[https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2025/11/30/bozena-ugowsko-nowa-przedniczka-zkp/ Bòżena Ùgowskô nową przèdniczką ZKP - Radio Gduńsk]. (przistãp 2025-12-11)</ref> == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|UEu_EmvJR4I|Jastrowé żëczbë przédniczczi KPZ Bòżenë Ùgòwsczi}} ({{Jãz.|csb}}) * [https://web.archive.org/web/20220416173900/https://viaf.org/viaf/166077877/ VIAF] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Ùgòwskô Bòżena}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 7e9xdy7zrnqo10vncn0ylrg3yo0yvtl 202854 202853 2026-06-26T14:40:10Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 202854 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Bòżena Ùgòwskô''' (z domù '''Szimańskô'''; [[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Bożena Ugowska'') – dzejôrka, pòétka, tłómaczka, lektorka kaszëbsczégò jãzëka i przèdniczka [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|KPZ]] òd 30 lëstopadnika 2025 r. Pòchôdô z [[Òtalżëno|Òtalżëna]] w [[Gmina Szemôłd|gminie Szemôłd]]. Òna chòdza do szkòłë w Łebińsczi Hëce, w jaczi pòłowa pedagògiczny kadrë rozmia gadac pò kaszëbskù. Direktór nié leno sóm kôrbił z dzecama w tim jãzëkù, le jesz ùcził je kaszëbsczich piesniów i òne jezdzëlë na kònkùrsë [[Rodnô mòwa (kònkùrs)|Rodny Mòwë]] do [[Chmielno|Chmielna]]. Òna skùńcza [[Gduńsczi Ùniwersytet]]. Zadebiutowa w gòdnikù 1994 rokù na łamach miesãcznika spòdleczno-kùlturalnégò „[[Pomerania]]”. Za lëteracczi debiut redakcëjô negò pismiona ùtcëła jã nôdgrodą miona [[Roman Wróblewski|Romana Wróblewsczégò]]. W 1998 nalôzła sã w karnie pierszich 12 szkólnëch z ùprawnieniama do ùczbë kaszëbsczégò w szkòle<ref>{{RKJ|2016|95}}</ref>. Prowadzy ùczbë kaszëbsczégò jãzëka dlô klerików z dëchòwnégò seminarium w Pelplinie i sztudérów z Gduńsczégò Ùniwersytetu<ref name="Pomerania2015-1">''Stolemczi 2014, „Pomerania” 2015 nr 1, s. 30.</ref>. W 1996 rokù béł wëdóny ji zbiérk pòézëji ''Zdebło na swiat cësniãté''. Je aùtorką przełożënkù z anielsczégò jãzëka ksążczi [[Miedzwiôdk Pùfôtk]]. Je laùreatką Òrmùzdowi Skrë za 2012 rok i [[Medal Stolema|Medalu Stolema]] za 2014 rok<ref name="Pomerania2015-1" />. Pò 45 latach òd wëbòrù na przédniczkã [[Izabella Trojanowskô|Jizabelle Trojanowsczi]], je terôczasną przèdniczką KPZ òd 30 lëstopadnika 2025 r'''.'''<ref>[https://radiogdansk.pl/audycje/audycje-kaszubskie/2025/11/30/bozena-ugowsko-nowa-przedniczka-zkp/ Bòżena Ùgowskô nową przèdniczką ZKP - Radio Gduńsk]. (przistãp 2025-12-11)</ref> == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|UEu_EmvJR4I|Jastrowé żëczbë przédniczczi KPZ Bòżenë Ùgòwsczi}} ({{Jãz.|csb}}) {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Ùgòwskô Bòżena}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] aso3qpj9h8c7rpa6evi7g2l7cw85vvu 0 5086 202836 195804 2026-06-26T14:34:10Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202836 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Domôtowò - szkòła.JPG|mały|Szkòła w Domôtowie]] [[Òbrôzk:Tyłowo 02.jpg|mały|Kam kù tczë pòetë w [[Tëłowò|Tëłowie]]]] '''Jón Drzéżdżón''' (pòl. Jan Drzeżdżon, ùr. 16 maja [[1937]] w [[Domôtowò|Domôtowie]]; ùm. 22 zélnika [[1992]] we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – kaszëbsczi pisôrz i pòeta, wôżny kaszëbsczi badéra, redaktór i wëdôwca. Ùrodzył sã [[16 maja]] [[1937]] r. w [[Domôtowò|Domôtowie]] ([[pùcczi kréz]]). Do spòdleczny szkòłë chòdzył w [[Domôtowò|Domôtowie]], [[Lesniewò|Lesniewie]] i [[Starzno|Starznie]]. W [[1955]] r. skùńcził Pedagògiczné Liceùm we [[Wejrowò|Wejrowie]] i zaczął robic jakno szkólny w [[Tëłowò|Tëłowie]] i [[Lëbòcëno|Lëbòcënie]]. Pózni ùcził w: Domôtowie, [[Łebcz|Łebczu]] i [[Żelëstrzewò|Żelëstrzewie]]. W latach 1960-65 sztudérowôł pòlonistikã na Wëższi Pedagògiczny Szkòle we Gduńskù (dzys [[Gduńsczi Ùniwersytet]]). W 1970 r. dostôł titel doktora za dokôz ''Literatura kaszubska w latach 1920-1939'', wëdóny w 1973 r. pòd titlã: ''Piętno Smętka. Z problemów literatury regionalnej lat 1920-1939''. Òd 1971 r. béł adiunktã na Wëższi Pedagògiczny Szkòle w Słëpskù (dzys Pòmòrskô Pedagògicznô Akademiô), a òd 1976 r. ùczałim na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. W rokù akademicczim 1973/74 béł wëjachóny na sztipendium do [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]] i [[Kanada|Kanadë]]. W 1986 rokù we Warszawie wëdrëkòwelë jegò ksążkã ''Współczesna literatura kaszubska 1945 - 1980''. Béł wëprzédniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za „całownotã lëteracczégò i nôùkòwégò ùsôdztwa, w tim za przërëchtowanié do drëkù kaszëbsczich dokôzów [[Alojzy Bùdzysz|Alojzégò Bùdzysza]] i przełożënk jich na pólską mòwã”<ref>''Stolemy 82'', „Pomerania” 1983, nr 7, s. 48.</ref>. Ten wôżny prozaik kaszëbsczi ùmarł, pò cãżczi chòroscë, [[22 zélnika]] [[1992]] r. we [[Gduńsk|Gduńskù]]. Jegò grób je w [[Mechòwa|Mechòwie]]. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] * [[Kònkùrs]]: [[Òglowòpòlsczi Lëteracczi Kònkùrs miona Jana Drzéżdżona]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999, ISBN 83-86608-65-X. * F. Neureiter: Geschichte der kaschubischen Literatur : Versuch einer zusammenfassenden Darstellung, 2. verb. u. erw. Auflage, Sagner, München 1991, ISBN 3876904889. * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, ISBN 8300002561 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=drze%C5%BCd%C5%BCon#search_anchor] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/wcidentities/lccn-n85129302 Worldcat] * [http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/doccontent?id=32275 ''Współczesna literatura kaszubska 1945 - 1980''] {{SORTUJ:Drzeżdżón Jan}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] [[Kategòrëjô:Ùmarłi w Gduńskù]] jbgs1j7oib602lhyxm26bddkxgc20ym 202837 202836 2026-06-26T14:34:23Z Iketsi 3254 -' ' 202837 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Domôtowò - szkòła.JPG|mały|Szkòła w Domôtowie]] [[Òbrôzk:Tyłowo 02.jpg|mały|Kam kù tczë pòetë w [[Tëłowò|Tëłowie]]]] '''Jón Drzéżdżón''' (pòl. Jan Drzeżdżon, ùr. 16 maja [[1937]] w [[Domôtowò|Domôtowie]]; ùm. 22 zélnika [[1992]] we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – kaszëbsczi pisôrz i pòeta, wôżny kaszëbsczi badéra, redaktór i wëdôwca. Ùrodzył sã [[16 maja]] [[1937]] r. w [[Domôtowò|Domôtowie]] ([[pùcczi kréz]]). Do spòdleczny szkòłë chòdzył w [[Domôtowò|Domôtowie]], [[Lesniewò|Lesniewie]] i [[Starzno|Starznie]]. W [[1955]] r. skùńcził Pedagògiczné Liceùm we [[Wejrowò|Wejrowie]] i zaczął robic jakno szkólny w [[Tëłowò|Tëłowie]] i [[Lëbòcëno|Lëbòcënie]]. Pózni ùcził w: Domôtowie, [[Łebcz|Łebczu]] i [[Żelëstrzewò|Żelëstrzewie]]. W latach 1960-65 sztudérowôł pòlonistikã na Wëższi Pedagògiczny Szkòle we Gduńskù (dzys [[Gduńsczi Ùniwersytet]]). W 1970 r. dostôł titel doktora za dokôz ''Literatura kaszubska w latach 1920-1939'', wëdóny w 1973 r. pòd titlã: ''Piętno Smętka. Z problemów literatury regionalnej lat 1920-1939''. Òd 1971 r. béł adiunktã na Wëższi Pedagògiczny Szkòle w Słëpskù (dzys Pòmòrskô Pedagògicznô Akademiô), a òd 1976 r. ùczałim na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]. W rokù akademicczim 1973/74 béł wëjachóny na sztipendium do [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]] i [[Kanada|Kanadë]]. W 1986 rokù we Warszawie wëdrëkòwelë jegò ksążkã ''Współczesna literatura kaszubska 1945 - 1980''. Béł wëprzédniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za „całownotã lëteracczégò i nôùkòwégò ùsôdztwa, w tim za przërëchtowanié do drëkù kaszëbsczich dokôzów [[Alojzy Bùdzysz|Alojzégò Bùdzysza]] i przełożënk jich na pólską mòwã”<ref>''Stolemy 82'', „Pomerania” 1983, nr 7, s. 48.</ref>. Ten wôżny prozaik kaszëbsczi ùmarł, pò cãżczi chòroscë, [[22 zélnika]] [[1992]] r. we [[Gduńsk|Gduńskù]]. Jegò grób je w [[Mechòwa|Mechòwie]]. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] * [[Kònkùrs]]: [[Òglowòpòlsczi Lëteracczi Kònkùrs miona Jana Drzéżdżona]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999, ISBN 83-86608-65-X. * F. Neureiter: Geschichte der kaschubischen Literatur : Versuch einer zusammenfassenden Darstellung, 2. verb. u. erw. Auflage, Sagner, München 1991, ISBN 3876904889. * [[Ferdinand Neureiter|F. Neureiter]]: Historia literatury kaszubskiej : próba zarysu, przełożyła Maria Boduszyńska-Borowikowa ; wstępem opatrzył Tadeusz Bolduan, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, Oddział Miejski, 1982, ISBN 8300002561 [http://books.google.de/books?ei=kDMAUdmvDsjZswbWjoCADA&hl=pl&id=VkdIAAAAIAAJ&dq=Neureiter&q=drze%C5%BCd%C5%BCon#search_anchor] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/wcidentities/lccn-n85129302 Worldcat] * [http://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/doccontent?id=32275 ''Współczesna literatura kaszubska 1945 - 1980''] {{SORTUJ:Drzeżdżón Jan}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi tołmôcze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] [[Kategòrëjô:Ùmarłi w Gduńskù]] j6zbihqj7f53kewolo4zzb5vsvb5j5m 0 5114 202889 200190 2026-06-26T16:48:28Z Iketsi 3254 -' ' 202889 wikitext text/x-wiki '''Gmina Lëniô''' (przódë ''[[gmina Strzépcz]]'') – je wieską gminą w [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. Do ùrzãdu gminë w Lëni mòże pisac pò kaszëbskù. == Szôłtëstwa == [[Òbrôzk:Gmina Lëniô.JPG|mały|400px|Kôrta Gminë Lëniô]] Gmina Lëniô zamikô w se 13 [[szôłtëstwo|szôłtëstwów]]: ''[[Kãtrzëno]], [[Kòbëlôsz-Pòtãgòwò]], [[Lewinkò]], [[Lewino]], [[Lëniô]], [[Miłoszewò]], [[Niepòczołejce]], [[Òsek]], [[Pòbłocé]], [[Smażëno]], [[Strzépcz]], [[Tłuczewò]], [[Zakrzewò]]'' Sëdzbą wëszëznów gminë je '''[[Lëniô]]'''. Zemie gminë Lëniô to 9,34% zemiów [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczégò krézu]]. == Co czekawégò == W gminie Lëniô òd 2010 rokù mòżna wanożëc turistno-nôtërnym szlachã ò pòzwie ''"[[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]]"''. == Gminë kòl Lëni == * [[gmina Cewice|Cewice]], [[Kartuzë]], [[gmina Lëzëno|Lëzëno]], [[gmina Łãczëce|Łãczëce]], [[gmina Serakòjce|Serakòjce]], [[gmina Szëmôłd|Szëmôłd]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Gmina Lëniô}} {{Wejrowsczi kréz}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Lëniô| ]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] ch4injs1v5wfw692iqkzexpzwgaspz1 0 5125 202825 201749 2026-06-26T14:18:21Z Iketsi 3254 Infobox-państwò 202825 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Рэспубліка Беларусь |miono = Repùblika Biôłorus |miono-genitiw = Biôłorusczi |fana = Flag of Belarus.svg |herb = Coat of arms of Belarus (2020–present).svg |na karce = Belarus in Europe.svg |mòtto = - Жыве Беларусь! Žyvie Bielaruś! |jãzëk = [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]], [[Rusczi jãzëk|rusczi]] |stolëca = [[Mińsk]] |fòrma państwa = repùblika |Prezydeńt = Alaksandr Łukaszenka |Premiéra = Alaksandr Turczyn |wiéchrzëzna = 207.600 |lëdztwò = 9.485.000 | rok = 2015 |dëtk = biôłorusczi rubel | kòd dëtka = BYN |czasowô cona = +3 |swiãto = [[3 lëpińca]] |himn = Дзяржаўны Гімн Рэспублікі Беларусь (Dziaržaŭny Himn Respubliki Bielaruś) |kòd = BY |Internet = .by / .бел |telefón = +374 | aùtowi kòd=BY }} '''Biôłorus''' (spòtikô sã téż fòrmë '''Biôłorusjô''', '''Biôłoruskô'''; [[Biôłorusczi jãzëk|biôłor.]] ''Беларусь''), òficjalnô pòzwa: Repùblika Biôłorus (biôłor. Рэспубліка Беларусь) – państwò w pòrénkòwi [[Eùropa|Eùropie]]. Jegò lëdztwò skłôdô 9 mln 485 tës. òsób (stón na pòłowę 2015 rokù), wiéchrzëzna – 207.600 km². Stolëcą i równoczasno nôwiãkszim gardã Biôłorusë jawi sã [[Mińsk]]. Państwòwima jãzëkama są [[Biôłorusczi jãzëk|biôłorusczi]] i [[Rusczi jãzëk|rusczi]]. Biôłorus to państwò ùnitarné, prezydenckô repùblika. 20 lëpińca 1994 stanowiskò prezydenta òbjimnął [[Alaksandr Łukaszenka]], chtëren wëgrôł téż wëbòrë w 2001, 2006, 2010, 2015, 2020 i 2025 rokù. Biôłorus dzeli sã na 6 òbwodów, gard Mińsk mô osoblëwi status „gardu repùblikańsczégò pòdpòrządkòwaniégò”. Pòdług geògraficznégò pòłożeniô Biôłorus leżi w centrum Eùropë. Na nordowim zôpadze greńczë z [[Lëtewskô|Lëtewską]], na zôpadze z [[Pòlskô|Pòlską]], na nordze z [[Łotewskô|Łotewską]], na pòrénkù z [[Ruskô|Ruską]], a na pôłnim z [[Ùkrajina|Ùkrajiną]]. Dëtkã Biôłorusë je [[biôłorusczi rubel]]. == Geògrafiô == === Nôwiãkszé gardë === [[Òbrôzk:Biélorussie-carte.png|left|mały|Gardë Biôłorusë]] * Mahilou (Mohilewsczi òbwód) * Witebsk (Witebsczi òbwód) * Grodno (Grodzeńsczi òbwód) ** Brest (Brzesczi òbwód) * Bobrujsk * Baranawiczy * Pińsk * Lida * Mołodeczno * Wołkowysk * Nawahrudak * Bjaroza == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Alexander Lukashenko, opening of Slavianski Bazar 2014.jpg|Prezydent Alaksandr Łukaszenka Òbrôzk:Potato pancakes.jpg|Bùlwòwe plôcczi Òbrôzk:St. Nikolas Church in Brest, Belarus.JPG|Kòscół sw. Mikołaja w Breste </gallery> == Òbaczë téż == * [[Repùblika Òbu Nôrodów]] * [[Ùkrajina]] * [[Lëtwa]] * [[Pòlskô]] * [[Ruskô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{CIS}} {{Eùropa}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Biôłorus| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] p6qvpukv8kub80fk7dig6buo70zfzki 0 5159 202842 199379 2026-06-26T14:35:55Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202842 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Prof. Gerard Labuda.jpg|mały|Gerard Labùda]] '''Gerard Labùda''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Gerard Labuda) - ùr. [[28 gòdnika]] [[1916]] w [[Nowô Hëta|Nowi Hëce]] kòl [[Kartuzë|Kartuz]], ùm. 1 [[rujan]]a 2010 w [[Pòznóń|Poznaniu]] - kaszëbsczi dzejownik, znajôrz [[strzédnowiek]]ù, profesor. Ùcził sã w [[Lëzëno|Lëzënie]], [[Wejrowò|Wejrowie]], a pòtemù w [[Pòznóń|Pòznaniu]]. Béł rektorã [[Pòznańsczi Ùniwersytet|Pòznańsczégò Ùniwersytetu]] w latach 1962-1965. Ten Ùniwersytet je wôżnym môlã m.jin. dlô kaszëbiznë. To béł m. jin. ''doctor honoris causa'' [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Ùniwersytetu]] i [[Szczecëńsczi Ùniwersytet|Szczecëńsczégò Ùniwersytetu]]. Òd 1994 rokù béł czestnym mieszkańcem Gardu [[Gduńsk]]. Mieszkôł w [[Pòznóń|Pòznaniu]]. Aùtor dokôzów pòswiãconëch m. jin. [[Kaszëbi|Kaszëbóm]]. W 1996 rokù òn pisôł, że pierszi rôz miono kaszëbsczégò ôrtu wëstąpiło 19 strëmiannika [[1238]] ròku w dokùmeńce wëstawionym przez papieża [[Papiéż Grégòr IX|Gregòra IX]], gdze je nazwóné ksyżã Kaszëb [[Bògùsłôw I|Bògùsłôw]] ''duce Cassubie''. Pòtemù w titlu zôpadno-pòmòrsczich ksyżãtów bëło ''dux Slavorum et Cassubie''. [[Barnim III]] (1320-1368) miôwôł w titlù ''dux Cassuborum'' (ksyzã Kaszëbów - lëdzy, chtërny gôdalë pò kaszëbskù). Za żëcégò béł òdznaczony Kòmańdérsczim Krziżã z Gwiôzdą Òrderu Òdrodzeniegò Pòlsczi i jinyma odznaczeniama. Òn béł wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów "Pomorania"|Karno Sztudérów Pòmòraniô]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]], a chcôł bëc pòchòwóny na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Jegò grób je w [[Lëzëno|Lëzënie]], téż tu je òd 2016 rokù jegò widzałô szlachòta. We Wejrowie je Ksążnica profesora Gerata Labùdë. == Pismiona (wëbiérk) == * ''Studia nad początkami państwa polskiego'', 1946. * ''Słowiańszczyzna pierwotna'', Warszawa 1954. * ''Fragment dziejów Słowiańszczyzny Zachodniej'', t. 1-3, Poznań 1960, 1964, 1975. * ''Dzieje Zakonu Krzyżackiego w Prusach. Gospodarka-Społeczeństwo-Państwo-Ideologia'' (wraz z [[Marian Biskup|Marianem Biskupem]]), Gdańsk 1986, * ''O Kaszubach'', Gdynia 1991, * ''Kaszubi i ich dzieje'', Gdańsk 1996. * ''Historia Kaszubów w dziejach Pomorza'' t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006[https://web.archive.org/web/20230510040144/https://viaf.org/viaf/4384148209332800460008/] * ''Rozważania nad teorią i historią kultury i cywilizacji'' Wydawnictwo Poznańskie 2008. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.kaszubi.pl/aktualnosci/aktualnosc/id/2009 Ksążnica] * [http://lccn.loc.gov/n50041312 LCCN] * [https://opac.vatlib.it/auth/detail/495_85677 Watikan - Bibloteka] * [https://web.archive.org/web/20191206163052/https://ug.edu.pl/search/content/kaszubski Nôdgroda m. Gerarda Labùdë] * [http://www.keko.amu.edu.pl/sites/default/files/oikeios_logos_nr5.pdf téż G. Labùda] * [https://web.archive.org/web/20180211183749/http://www.wirtualnekaszuby.com/przegladaj-filmy2/171-prof-gerard-labuda film] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Labùda Gerard}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 16wyvfj3unc50qj917ygthnskbyfi7q 0 5285 202832 199455 2026-06-26T14:32:41Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202832 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Józef Chełmòwsczi''' (ùr. [[26 gromicznika]] [[1934]] rokù w [[Brusë|Brusach]], ùm. [[6 lëpinca]] 2013 rokù) – artista malôrz, rzezbiôrz i wënalôzôrz.<ref>{{kaszubopedia.pl|chelmowski-jozef}}</ref> W swòjim ùsôdztwie nawlékôł do [[Materialnô kùltura Kaszëb|fòlkloru rodnëch Kaszëb]]. Jegò robòtë wëstawióny są m. jin. w [[Zôpadno-Kaszëbsczé Mùzeùm w Bëtowie|Zôpadno-Kaszëbsczim Mùzeùm w Bëtowie]]. Òn béł wëprzédniony za swòją robòtã m. jin. medalã „Zasłużony Kùlturze ''Gloria Artis''”(w 2006<ref>[http://www.nck.org.pl/pl/wydarzenie/354/medale-zasluzony-kulturze-gloria-artis Józef Chełmowski – biografiô òpùblikòwónô z leżnoscë dostaniô medalu „Gloria Artis”]</ref>) i [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] (w 1996<ref>Jan Antonowicz, ''Medale Stolema przydzielono'', „Norda” 1996, nr 6, s. 4.</ref>). == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Lëteratura == * Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, ss. 495 - 496. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20220816081849/https://www.nagrodakolberg.pl/laureaci-jozef_chelmowski nôdgroda m. Òskara Kòlberga] * [https://web.archive.org/web/20160305001118/http://www.zaborypark.eco.pl/foto/galeria/dziedzictwo/index.htm Òdjimczi robòtów] * [https://web.archive.org/web/20130818200904/http://ninateka.pl/film/sztuka-ludowa-i-naiwna-jozef-chelmowski Film ò artisce na starnie ninateka.pl] * [https://web.archive.org/web/20200807214049/https://etnomuzeum.eu/zbiory/praca-na-wsi Rzezba „Praca na wsi'”] * [https://web.archive.org/web/20200102103359/https://viaf.org/viaf/259489008/ Józef Chełmòwsczi VIAF] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Chełmòwsczi Józef}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] bf8atmls9th0f6i5r2ukiel8dhzc8z1 202859 202832 2026-06-26T16:13:46Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 202859 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Józef Chełmòwsczi''' (ùr. [[26 gromicznika]] [[1934]] rokù w [[Brusë|Brusach]], ùm. [[6 lëpinca]] 2013 rokù) – artista malôrz, rzezbiôrz i wënalôzôrz.<ref>{{kaszubopedia.pl|chelmowski-jozef}}</ref> W swòjim ùsôdztwie nawlékôł do [[Materialnô kùltura Kaszëb|fòlkloru rodnëch Kaszëb]]. Jegò robòtë wëstawióny są m. jin. w [[Zôpadno-Kaszëbsczé Mùzeùm w Bëtowie|Zôpadno-Kaszëbsczim Mùzeùm w Bëtowie]]. Òn béł wëprzédniony za swòją robòtã m. jin. medalã „Zasłużony Kùlturze ''Gloria Artis''”(w 2006<ref>[http://www.nck.org.pl/pl/wydarzenie/354/medale-zasluzony-kulturze-gloria-artis Józef Chełmowski – biografiô òpùblikòwónô z leżnoscë dostaniô medalu „Gloria Artis”]</ref>) i [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] (w 1996<ref>Jan Antonowicz, ''Medale Stolema przydzielono'', „Norda” 1996, nr 6, s. 4.</ref>). == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Lëteratura == * Dzieje Brus i okolicy : praca zbiorowa / pod red. Józefa Borzyszkowskiego ; [aut. Krzysztof Walenta et al.].Chojnice ; Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1984, ss. 495 - 496. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20220816081849/https://www.nagrodakolberg.pl/laureaci-jozef_chelmowski nôdgroda m. Òskara Kòlberga] * [https://web.archive.org/web/20160305001118/http://www.zaborypark.eco.pl/foto/galeria/dziedzictwo/index.htm Òdjimczi robòtów] * [https://web.archive.org/web/20130818200904/http://ninateka.pl/film/sztuka-ludowa-i-naiwna-jozef-chelmowski Film ò artisce na starnie ninateka.pl] * [https://web.archive.org/web/20200807214049/https://etnomuzeum.eu/zbiory/praca-na-wsi Rzezba „Praca na wsi'”] * [https://web.archive.org/web/20200102103359/https://viaf.org/viaf/259489008/ Józef Chełmòwsczi VIAF] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Chełmòwsczi Józef}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 52tshq4poihvyn9t473smvmz5b9kiw1 0 5302 202880 185526 2026-06-26T16:44:23Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202880 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Schultz John III Sobieski.jpg|mały|Jan III Sobiesczi]] [[Òbrôzk:Sobieski Sending Message of Victory to the Pope.jpg|mały|left|Óbrôz ''Jana Matejki'' ò pòmòcë wiedeńsczi w [[Watikan]]ie]] '''Jan III Sobiesczi''' (ùr. [[17 zélnika]] [[1629]], ùm. [[17 czerwińca]] [[1696]]) - Tërce zwôle gó "Lew z Lechistanu". Òn béł [[Pòlskô|pòlsczim]] królem òd [[1674]] rokù. Tëdë bëłë wòjnë pòlskò-tërecczi, a òsoblëwie pòmòc wiedeńskô w 1683 r. Mielë w ni téż bëtnictwò szlachcëce z [[Kaszëbë|Kaszëb]], a i chłopi. Tej téż wiele [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] szlachtë zaczãło sã identifikòwac z [[Pòlskô|Pòlską]]. Niechtërny doszlë nawetka do równiszcza tipòwégò dlô panownégò òkrãżô, dochôdającë do pòczestnotë senatorów Pòlsczi i wòjewòdów w [[Królewsczi Prësë|Królewsczich Prësach]]. Zwësk z apartnégò prawa z 1677 rokù òd tego króla béł cygniãti np. w [[Kãpino|Kãpinie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Włodarze Pòlsczi]] 9h3albnelt52qvyytob2sdcg2mp2gi4 0 5313 202845 202066 2026-06-26T14:37:00Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202845 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Eùgeniusz Prëczkòwsczi''' (ùr. [[7 lëpinca]] [[1969]] rokù w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – dochtór hùmanisticznëch nôùk, kaszëbsczi gazétnik, piesniodzeja, pisôrz, tłómôcz, aùtór tekstów, wëdôwôrz i dzejôrz, nôleżnik [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczi Zrzeszeniô]], wiceparwadniczący Radzëznë Kartësczégò Krézu, zakłôdôcz karna „Młodzëzna”. Ùkùńczył sztudia na Politechnice Gduńsczi w 1994 rokù. Je redaktorã telewizyjnégò magazynu “Rodnô Zemia”. Prowadzy téż pismiono “Norda” ë wëdowizna “Rost”. Dokôzë lëteracczé drëkòwôł midzë jinszima w “Tatczëznie”, “Gazéce Kartësczi”, “Zsziwkù”, “Pomeranii” ë “Nordze”. Przërëchtowôł antologiã prozë “Dërchôj królewiónkò” (1996). Je wespółautorã mòdlëtewnika “Më trzimómë z Bògã” (1998, wespół z [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eugeniuszã Gòłąbkã]]), knédżi z kaszëbsczima wicama “Bëlny szport wiele wôrt” (2000) i jin. Je wespółautorã "Oratorium Swiónowsczégò" (2009). Napisôł téż "Leksykon Ziemi Żukowskiej" (2012). Je laureatã òglowòpòlsczich kònkùrsów: miona [[Jan Drzéżdżón|Jóna Drzéżdżona]] (1996) ë Mieczisława Strijewsczégò (1998, 2000). W 1998 dostôł midzënôrodné wëróżnienié Polcul Foundation, a w 1999 rokù Medal Stolema. Je w [[Radzëzna Kaszëbszégò Jãzëka|Radzëznie Kaszëbszégò Jãzëka]]. == Ùsôdztwò (wëbiér) == * Anthony de Mello - ''Casnô aureola'', Gduńsk 1993 (tłómaczenié) * ''Dërchôj królewiónkò'', Gdynia 1996 (redakcjô) * ''Më trzimómë z Bògã'', Gdynia 1998 (przekłôdë, redakcjô; wespółrobòta: [[Eùgeniusz Gòłąbk]]) * ''Na jimiã Bòsczé'', Gduńsk 2000 * ''Bëlny szport wiele wôrt'', Gduńsk 2000, 2010 (redakcjô) * ''Mësla dzecka'', Gduńsk 2001 (redakcjô; wespółrobòta: Elżbiéta Prëczkòwskô) * ''Królowa Kaszub'', Banino-Pelplin 2002 * ''Piesnie Rodny Zemi'', Banino-Pelplin 2003 (plus płyta CD; wespółaùtorzë: [[Tomôsz Fópka]] i [[Jerzi Stachùrsczi]]) * ''Òjcze nasz'', Banino-Pelplin 2004 (redakcjô) * ''Bòże pòmagôj. Jan Paweł II do Kaszubów'', Banino-Pelplin 2005 * ''Ksążeczka do nôbòżéństwa'', Pelplin 2005 * ''Zrzeszeni w Baninie'', Banino-Pelplin 2006 * ''Dlô Was Panie'', Gdańsk 2006 (redakcjô) * ''Wspomnienia kaszubskich Sybiraków'', Banino-Pelplin 2006 (redakcjô) * ''Sól zemi'', Banino 2007 * ''Kaszubski Kordecki. Życie i twórczość ks. prał. Franciszka Gruczy'', Banino 2008 * ''Nótë kaszëbsczé. Pòpùlarné piesnie'', Banino 2008 (redakcjô) * ''Siła Żukowa'', Banino-Żukòwò 2009 * ''Norbertańska siła Kaszub'', red. Andrzej Groth, Eugeniusz Pryczkowski, Banino-Żukòwò 2011 * ''Kùńczi sã mòja pielgrzimka. 100 lat Władysławy Gołąbek z Pryczkowskich'', Banino 2012 * ''Leksykon Ziemi Żukowskiej'', Żukowo 2012 * ''Dzecynny czas'', tomik poezji, Banino 2012 * ''Serce miec'', współautor Jerzy Stachurski, śpiewnik, Banino 2015 * ''Swiónowskô nasza Matinko. Dzieje parafii i sanktuarium oraz cuda Królowej Kaszub'', Banino 2016 * ''Król Kaszubów – Karol Krefft'', Banino 2016 * ''Kaszëbskô młodëch rewòlucjô'', współautor Katarzyna Kankowska–Filipiak, Banino 2017 * ''Sanktuarium sianowskie a tożsamość kaszubska'', praca zbiorowa, red., Swiónowò-Banino 2018 * ''Banino. Miszewo, Pępowo, Rębiechowo – dzieje dramatyczne i piękne'', Banino 2018 * ''Królowa Morza. Kaszubskie sanktuarium w Swarzewie, Banino-Swôrzewò, 2019'' * ''Z Bãdargòwa do Lëzëna. Paweł Miotk – dzejôrz, lëterat, wójt, współautor Gracjan Fopke, Banino 2020'' * ''Płomiéń miłotë. 51 sonetów na 51 lat'', Banino 2020 * ''X Festiwali Filmów Kaszubskich,'' Banino 2020. == Diskògrafiô (wëbiér) == * ''Jadą z kòlãdą'' (magn. kaseta, Serakòjce 1998) * ''Piesnie Rodny Zemi'' (2003) * ''Më jesmë młodi'' (Lëzëno 2004) * ''Le żecé biegô'' (Lëzëno 2006) * ''Òd se cos dac'' (Banino 2008) * ''Oratorium Sianowskie'' (Banino 2009) * ''Piãkné Kaszëbë'' (''Koleczkowianie'', Szëmôłd, 2010) * ''Cél daleczi'' (Banino 2010) * Wiedno Kaszëbë (Banino 2012) * Dwie stegnë (Banino 2017) * Mój tusk (Banino 2018) * Żegnôj swiat całi (2019) == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Prëczkòwsczi Eugeniusz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] ipqs5mg6ivwjxbxymaolushi94l2zxw 0 5317 202847 198620 2026-06-26T14:37:33Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202847 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jerzy Stachurski, pracownia ©Studziński Krzysztof.jpg|mały|Jerzi Stachùrsczi w [[Warkòwniô|warkòwni]]]] '''Jerzi Stachùrsczi''' (ùr. 9 strëmiannika 1953 we [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòéta, kòmpòzytor, aùtór dokazów na binã i pedagóga. Przińdny pòéta wëchòwôł sã we [[Gduńsk]]ù i w [[Kłosowò|Kłosowie]]. W latach 50. i 60. w jegò òtoczenim gôdało sã blós pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]], tej wiedno czuł òn ten jãzëk, téż òd starka, z chtërnym béł baro mòcno zrzeszony. Òkróm tegò młodi Stachùrsczi brôł ùdzél w rozmajitëch kaszëbsczich òbrzãdach. Kaszëbskô codniowòsc, a z drëdżi starnë pòswiãtnosc, miała wiôldżi wpłiw na jegò ùtwórstwo<ref name="Pomerania">[https://web.archive.org/web/20170408072901/http://miesiecznikpomerania.pl/files/pomerania%20pdf/MARZEC_2013.pdf ''Jic òd człowieka do człowieka'', „Pomerania” 2013, nr 3, s. 4-6.]</ref>. Sztudérowôł jaż sédmë czerënków, z czegò skùńcził piãc. Òkróm PWSM (Państwòwô Wëższô Mùzycznô Szkòła) we [[Gduńsk|Gduńskù]] skùńcził téż m.jin. etnografiã i pòdiplomòwé sztudia w Wëższi Szkòle Gazétnictwa w [[Gdiniô|Gdini]]<ref name="Pomerania"/>. Ju w liceùm pisôł mùzykã do piãc téatrów pòézji. Òd 1979 rokù napisôł mùzykã dlô warkòwëch téatrów do sto trzëdzescë przedstôwków, a téż – jak sam gôdô– kòl trzësta-sztërësta tekstów ò rozmajitëch témach dlô solëstów, estradowëch karnów, spiéwôków i dzôtków. Ùłożił pôrãnôsce szkòłowëch himnów, midzë jinszima dlô szkòłów z [[Bòrkòwò|Bòrkòwa]], [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]], [[Kartuzë|Kartuz]], [[Dzérzążno|Dzerżążna]], [[Niestãpòwò|Niestãpòwa]], [[Przedkòwò|Przedkòwa]], [[Czéczéwò|Czéczéwa]], [[Wielé|Wiela]]<ref name="Pomerania"/>. Je autorã czile tomików wiérztów w [[Pòlsczi jãzëk|pòlsczim]] i [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim]] jãzëkù: *''Té pokazëją na mnie'' (1980); *''Droga'' (1984); *''Gwiazdki'' (1985); *''Procesje'' (1997); *''Naczynia połączone mowy. Sparłãczoné statczi mòwë'' (2005). Swój pierszi zbiérk „Té pokazëją na mnie” (1980) napisôł kaszëbizną zblëżoną do ti, jaką pisôł [[Aleksander Labùda]], chòc tematowò i pòétno tomik je czësto jiny, priwatny, jakno np. wiérzta ''Z Guczowim Mackem przë jednym stole'', chtërna je òkôzanim tczë Labùdze<ref>[https://web.archive.org/web/20170109185905/http://bpgw.org.pl/?s=zyc ''Patron Biblioteki - Aleksander Labuda'']</ref>. Stachùrsczi je téż aùtorã słów i nótów wiele piesni i kòlãdów, m.jin. zapisónëch na kasétach i platkach. Òd lat 90. Jerzi Stachùrsczi wespółrobił z regionalną prasą (''Gazeta Kartuska'', ''Głos Kaszub'', ''Kurier Kartuski''). Dobiwca wielu nôdgrodów, z jaczich wôrt wëmienic [[Medal Stolema]] (w 1993), Pòmòrską Artisticzną Nôdgrodã czë Medal Nôrodny Edukacji za regionalną robòtã z dzôtkama<ref name="Pomerania"/>. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://katalogi.bn.org.pl/iii/encore/search/C__SStachurski%2C%20Jerzy%20%281953%20%20%29__Orightresult?lang=pol&suite=cobalt Pùblikacje Jerzégò Stachùrsczégò w katalogù BN] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Stachùrsczi Jerzi}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema|S]] 7d9z8ysf7w4ybsktzmy23zdqyeqq1ry 0 5319 202835 193723 2026-06-26T14:33:46Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202835 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Wanda Lew-Czedrowskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Wanda Lew-Kiedrowska'') – szkólnô kaszëbsczégò jãzëka, jedna z pionierów w gałãzë ùczbë rodnégò jãzëka na Kaszëbach. Pòétka, jinicjatorka kaszëbsczich òrtograficznëch diktandów<ref>Róża Wòszôk-Slëwa, ''Robòta Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka nad normalizacją kaszëbiznë'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o08, s. 85.</ref>. W pierszi kadencje [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka|Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka]] (do 2008) bëła kòòrdinatorką ji Edukacjowi Kòmisje <ref>Róża Wòszôk-Slëwa, ''Robòta Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka nad normalizacją kaszëbiznë'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o08, s. 87.</ref>. Założiła i przez czile lat prowadzëła dzecné kaszëbsczé karno „Niezabôtczi” w [[Stãżëca|Stãżëcë]]. Przez czile kadencjów òbjima téż fùnkcjã przédniczczi stãżëcczégò partu Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. W 1998 nalôzła sã w karnie pierszich 12 szkólnëch z ùprawnieniama do ùczbë kaszëbsczégò w szkòle<ref>Wanda Lew-Czedrowskô, ''Òkòłoedukacyjné dzejanié w kaszëbiznie'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o16, s. 95.</ref>. W slédnym czasu szkólnô w I Òglowòsztôłcącym Liceùm w [[Kòscérzna|Kòscérznie]]. Aùtorka zbiérkù ''Jich troje... Wiersze wybrane'' (1993; do grëpë z Dorotą Ùlenberg i Janã Szutenbergã). Wiérzta Czedrowsczi ''Naji chléb'' je pòétnym szkicã historii lëteraturë. W 1996 wëprzédniònô [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za długòlatné promòwanié i naùczanié kaszëbszczégò jãzëka westrzód dzecë i szkòłowi młodzëznë<ref>Jan Antonowicz, ''Medale Stolema przydzielono'', „Norda” 1996, nr 6, s. 4.</ref>. Wanda Lew-Czedrowskô je téż nôdgrodzônô midzë jinyma Perłą Kaszëb. Je recenzentã taczich ùczbòwników do nôùczi [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] D. Pioch jak: * Kaszëbë : zemia i lëdze : podręcznik języka kaszubskiego z ćwiczeniami. Cz. 1, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Zarząd Główny, 2005; Wydanie III popr. * Żëcé codniowé na Kaszëbach : ùczbòwnik do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka. Dzél 2, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko Pomorskie, 2005; Wydanie II. * Najô domôcëzna : ùczbòwnik z cwiczënkama do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka. Dzél 3, Banino-Pelplin, 2005. * Òjczëstô mòwa : ùczbòwnik do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka w I klase gimnazjum. [[Gduńsk]] : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Zarząd Główny, 2007. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20220412123712/https://viaf.org/viaf/164014277/ VIAF] {{SORTUJ:Czedrowskô Wanda}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] d2l2fiqsm24k20l5ue0hawqltnaoyow 202860 202835 2026-06-26T16:14:12Z Iketsi 3254 VIAF→{{Kòntrola}} 202860 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Wanda Lew-Czedrowskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Wanda Lew-Kiedrowska'') – szkólnô kaszëbsczégò jãzëka, jedna z pionierów w gałãzë ùczbë rodnégò jãzëka na Kaszëbach. Pòétka, jinicjatorka kaszëbsczich òrtograficznëch diktandów<ref>Róża Wòszôk-Slëwa, ''Robòta Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka nad normalizacją kaszëbiznë'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o08, s. 85.</ref>. W pierszi kadencje [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka|Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka]] (do 2008) bëła kòòrdinatorką ji Edukacjowi Kòmisje <ref>Róża Wòszôk-Slëwa, ''Robòta Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka nad normalizacją kaszëbiznë'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o08, s. 87.</ref>. Założiła i przez czile lat prowadzëła dzecné kaszëbsczé karno „Niezabôtczi” w [[Stãżëca|Stãżëcë]]. Przez czile kadencjów òbjima téż fùnkcjã przédniczczi stãżëcczégò partu Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. W 1998 nalôzła sã w karnie pierszich 12 szkólnëch z ùprawnieniama do ùczbë kaszëbsczégò w szkòle<ref>Wanda Lew-Czedrowskô, ''Òkòłoedukacyjné dzejanié w kaszëbiznie'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o16, s. 95.</ref>. W slédnym czasu szkólnô w I Òglowòsztôłcącym Liceùm w [[Kòscérzna|Kòscérznie]]. Aùtorka zbiérkù ''Jich troje... Wiersze wybrane'' (1993; do grëpë z Dorotą Ùlenberg i Janã Szutenbergã). Wiérzta Czedrowsczi ''Naji chléb'' je pòétnym szkicã historii lëteraturë. W 1996 wëprzédniònô [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za długòlatné promòwanié i naùczanié kaszëbszczégò jãzëka westrzód dzecë i szkòłowi młodzëznë<ref>Jan Antonowicz, ''Medale Stolema przydzielono'', „Norda” 1996, nr 6, s. 4.</ref>. Wanda Lew-Czedrowskô je téż nôdgrodzônô midzë jinyma Perłą Kaszëb. Je recenzentã taczich ùczbòwników do nôùczi [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] D. Pioch jak: * Kaszëbë : zemia i lëdze : podręcznik języka kaszubskiego z ćwiczeniami. Cz. 1, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Zarząd Główny, 2005; Wydanie III popr. * Żëcé codniowé na Kaszëbach : ùczbòwnik do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka. Dzél 2, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko Pomorskie, 2005; Wydanie II. * Najô domôcëzna : ùczbòwnik z cwiczënkama do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka. Dzél 3, Banino-Pelplin, 2005. * Òjczëstô mòwa : ùczbòwnik do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka w I klase gimnazjum. [[Gduńsk]] : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Zarząd Główny, 2007. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Czedrowskô Wanda}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] gr3b7mejslxq1w7aatc3z054gkeu7f9 202861 202860 2026-06-26T16:15:13Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 202861 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Wanda Lew-Czedrowskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Wanda Lew-Kiedrowska'') – szkólnô kaszëbsczégò jãzëka, jedna z pionierów w gałãzë ùczbë rodnégò jãzëka na Kaszëbach. Pòétka, jinicjatorka kaszëbsczich òrtograficznëch diktandów<ref>Róża Wòszôk-Slëwa, ''Robòta Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka nad normalizacją kaszëbiznë'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o08, s. 85.</ref>. W pierszi kadencje [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka|Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka]] (do 2008) bëła kòòrdinatorką ji Edukacjowi Kòmisje <ref>Róża Wòszôk-Slëwa, ''Robòta Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka nad normalizacją kaszëbiznë'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o08, s. 87.</ref>. Założiła i przez czile lat prowadzëła dzecné kaszëbsczé karno „Niezabôtczi” w [[Stãżëca|Stãżëcë]]. Przez czile kadencjów òbjima téż fùnkcjã przédniczczi stãżëcczégò partu Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô. W 1998 nalôzła sã w karnie pierszich 12 szkólnëch z ùprawnieniama do ùczbë kaszëbsczégò w szkòle<ref>Wanda Lew-Czedrowskô, ''Òkòłoedukacyjné dzejanié w kaszëbiznie'' [w:] „Biuletyn Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2o16, s. 95.</ref>. W slédnym czasu szkólnô w I Òglowòsztôłcącym Liceùm w [[Kòscérzna|Kòscérznie]]. Aùtorka zbiérkù ''Jich troje... Wiersze wybrane'' (1993; do grëpë z Dorotą Ùlenberg i Janã Szutenbergã). Wiérzta Czedrowsczi ''Naji chléb'' je pòétnym szkicã historii lëteraturë. W 1996 wëprzédniònô [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za długòlatné promòwanié i naùczanié kaszëbszczégò jãzëka westrzód dzecë i szkòłowi młodzëznë<ref>Jan Antonowicz, ''Medale Stolema przydzielono'', „Norda” 1996, nr 6, s. 4.</ref>. Wanda Lew-Czedrowskô je téż nôdgrodzônô midzë jinyma Perłą Kaszëb. Je recenzentã taczich ùczbòwników do nôùczi [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] D. Pioch jak: * Kaszëbë : zemia i lëdze : podręcznik języka kaszubskiego z ćwiczeniami. Cz. 1, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Zarząd Główny, 2005; Wydanie III popr. * Żëcé codniowé na Kaszëbach : ùczbòwnik do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka. Dzél 2, Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko Pomorskie, 2005; Wydanie II. * Najô domôcëzna : ùczbòwnik z cwiczënkama do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka. Dzél 3, Banino-Pelplin, 2005. * Òjczëstô mòwa : ùczbòwnik do nôùczi kaszëbsczégò jãzëka w I klase gimnazjum. [[Gduńsk]] : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie Zarząd Główny, 2007. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Czedrowskô Wanda}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 8lcj9gzusz06ih8zcojgl9kq1tqy3c3 0 5380 202942 160833 2026-06-26T17:26:07Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202942 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Adradas (Soria) Mapa.svg|right|300px|]] '''Adradas ''' je gardã ë gminą w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. Lëdztwò gardu: 78 mieszkańców ([[2007]]) [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] 11rf7c2ib16f05j3z7vv32l467jjdp0 0 5400 203036 162978 2026-06-26T19:06:21Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 203036 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Ludwik Prądzyński''' przëszedł na swiat w [[1956]] rokù w [[Tëchómie|Tëchómiu]] kòl Bëtowa. Ùcził sã w [[Gduńsk]]ù. Béł jednym z trzech, chtërny w séwnikù [[1980]] rokù zaczãle sztrajk w Gduńsczi Òkrãtowni mionã Lenina. Òd 1980 rokù aktiwny w [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|Solidarnosce]]. W latach 1984 - 1993 robił jak gbùr w [[Gmina Tëchómié|gminie Tëchómie]]. Òn je czestnym mieszkańcem Gardu Gduńsk i przënôlégô do karna lëdzy wëprzédnionëch przez pòlsczégò prezydenta. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Prądzyński, Ludwik}} [[Kategòrëjô:Gduńszczani]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] j1vcmsqujpas3gio6597v3bh9t91tmn 0 5405 203078 162998 2026-06-26T19:26:59Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 203078 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Killaloe Ontario.JPG|mały|Widzënk z Killaloe]] '''Killaloe''' (Ontario) – wnożëna w [[Kanada|Kanadze]]. Tu długò ùchòwôł sã [[kaszëbsczi jãzëk]] ë zwëczi. Czëdes bëłë tu lasë i piłë. Tu jeden chłop jak napisôł dr [[Jan Drzéżdżón]] (1974) gôdôł: "... to są Kaszuby skąd moi ojcowie przëszlë". == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kanada]] 83y0ukufe2wedjev3sd57lgvmbwjzgw 0 5485 202934 193737 2026-06-26T17:20:49Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202934 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:European hornet lateral view.jpg|mały|Szerszéń grëze kòrã]] '''Szerszéń''' abò '''Eùropejsczi szerszéń''' (''Vespa crabro'') – to je ôrt òwada z rodzëznë łasëcowatëch. Matka szerszénia mòże bëc nawetka 3,5 cm długô. Szerszénie żëją m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Z jich żągłem człowiek może miec kłopòt. == Òbaczë téż == * [[Łasëca]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] 0pb9936e21ndamycdyeugxn3bj2571x 0 5542 202924 183225 2026-06-26T17:14:15Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 202924 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Alcedo atthis 2 (Lukasz Lukasik).jpg|mały|Lodôk]] [[Òbrôzk:Alcedo atthis MHNT ZOO 2010 11 160 Arcy-sur-Cure.jpg|mały|''Alcedo atthis'']] '''Lodôk''' (''Alcedo atthis'') – to je môłi rabùszny ptôch z rodzëznë lodôkowatëch. Lodôk je snôzi, a łapie rëbë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 6u1zzt5a2p528ve0fuzw13qx0afghe4 0 5598 202893 183223 2026-06-26T16:51:10Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202893 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Convolvulus arvensis.jpg|mały|Czeliszczi Matczi Bòsczi]] [[Òbrôzk:Convolvulus arvensis MHNT.BOT.2005.0.960.jpg|mały|'' Convolvulus arvensis'' - semińce i 3 semiona]] '''Czeliszczi Matczi Bòsczi''' (''Convolvulus arvensis'' L.) - wielelatnô roscëna z rodzëznë pòwijôczowatëch (''Convolvulaceae'' Juss.). Òne roscą m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 154. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] qzppvpsdc5knr2tfw9i36oku93jmz52 0 5605 202921 160970 2026-06-26T17:13:41Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 202921 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Campanula rotundifolia (plant).jpg|mały|Òkrãgłolëstny zwónk]] '''Òkrãgłolëstny zwónk''' (''Campanula rotundifolia'' L.) – to je roscëna z rodzëznë zwónkowatëch (''Campanulaceae'' Juss.). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce dosc wiele òkrãgłolëstnëch zwónków. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] sa0atidgtairlxgb2xqw9k9ak913y0l 0 5695 203099 177813 2026-06-26T20:08:10Z Iketsi 3254 {{Commons}} 203099 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rhamnus catharticus leaves and fruit.jpg|mały|''Rhamnus cathartica'']] [[Òbrôzk:Rhamnus cathartica MHNT.BOT.2009.13.59.jpg|mały|''Rhamnus cathartica'']] '''Szatlach''' (''Rhamnus'' L.) – to je szlach roscënów z rodzëznë szatlachòwatëch. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce szatlach. == Lëteratura == * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 227 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 9l9t5uqeix6hbr3xt0zsha7rj6i8d6p 0 5785 202940 202061 2026-06-26T17:23:39Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202940 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Narcissus poeticus (Habitus).jpg|mały|Jastrowô lelijô]] '''Jastrowô lelijô, biôłi narcys''' ([[Łacyńsczi jãzëk|łac]]. ''Narcissus poeticus'') – gatënk roscënë z rodzëznë [[Amarilkòwaté|amarilkòwatëch]] (''Amaryllidaceae''). W rodzë je gò nalezc w pôłniowò-zôpadny [[Eùropa|Eùropie]] - òd [[Hiszpaniô|Szapnii]], przez [[Francëjô|Francëskã]] i [[Italskô|Włochë]], jaż pò północno-zôpadny part [[Greckô|Grecji]]<ref>Alicja Szweykowska, Jerzy Szweykowski (red.): Słownik botaniczny. Wyd. II, zmienione i uzupełnione. Warszawa: Wiedza Powszechna, 2003, s. 551. ISBN 83-214-1305-6</ref><ref>Beata Grabowska, Tomasz Kubala. ''Encyklopedia bylin'', tom II. Poznań, Zysk i S-ka Wydawnictwo, s. 613, 2012.</ref>. Je chòwóny przez lëdzy jakò òzdobnô roscëna – je ùważóny za jeden z pierszich kùltiwowónëch narcysów (kòl [[Narcissus tazetta|N. tazetta]] i [[Narcissus jonquilla|N. jonquilla]]). W skùtkù hòdowli zadomòwił sã w regionach na północ òd jegò nôternégò strzodowisza<ref>Andreas Bartels: Rośliny śródziemnomorskie. Warszawa: Multico Oficyna Wydawnicza, 2003, s. 251. </ref>; W [[Pòlskô|Pòlsce]] i na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] roscy zdzëwióny m. jin. w parkach i smãtorzach. Z gatënkù kòrzëstô sã w perfùmerëjnym przemësle. Jastrowô lelijô je trëjącô. == Taksonomiô == ''Narcissus poeticus'' béł pò rôz pierszi òpisóny przez [[Karol Linneùsz|Karola Linneùsza]] w jegò dokazu ''Species Plantarum (''s. 289) z 1753 rokù. <ref>"Amaryllidaceae Narcissus poeticus L." ipni.org (International Plant Names Index). Retrieved 15 December 2015</ref> == W kùlturze == Nôstarszé wdôrë w kùlturze ò Jastrowi leliji pòchòdzą z Historia Plantarum, bòtanicznégò dokôzu [[Teòfrast z Eresos|Teòfrasta z Eresos]] (371 - kòl 287 p. n .e), w jaczim òpisôł òn narcysa kwitnącégò na [[zymk]]<ref>Jashemski, Wilhelmina Mary Feemster; Frederick Gustav Meyer (2002). The Natural History of Pompeii: A Systematic Survey. Cambridge University Press. p. 131. <nowiki>ISBN 978-0-521-80054-9</nowiki>.</ref>. Je téż parłączóny z pòstacą [[Narcyz|Narcyza]] z grecczi mitolodżi<ref>"Amaryllidaceae Narcissus poeticus L." ipni.org (International Plant Names Index). Retrieved 15 December 2015</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] pkbbhu587vg6iqtdjfzrul8hdpiduvi 0 5802 203038 165172 2026-06-26T19:10:05Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 203038 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zirkumpolar ani.gif|mały|Jak je z tegò widzec òb całą noc nordowô gwiôzda je wnetka w tim samim placu.]] '''Nordowô gwiôzda''' abò '''Panajezësów pies''' (''Alfa Ursae Minoris'') – òd stalat ta gwiôzda je wiedno na nordze i pòmôgô lëdzóm nalezc czierënczi swiata. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Astronomijô]] gujuva32j4psy1mad6mo7j1wfts3k7v 0 5812 202879 187167 2026-06-26T16:43:49Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202879 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Silz cerf24.jpg|mały|]] [[Òbrôzk:Cervus elaphus Luc Viatour 5.jpg|mały|]] [[Òbrôzk:Silz cerf21.jpg|mały|Jelénie]] [[Òbrôzk:Geweihe.jpg|mały|Rożënë]] '''Jeléń''' (''Cervus elaphus'') téż: Jeliń, Jel, Jeł – lądowi susk z rodzëznë jeléniowatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Czasem [[Kaszëbi]] mają w chëczach na scanie rożënã jelénia. === Rozmajitoscë === Pòdług Kaszëbów wieżã niejednégò zapadłégò kòscoła òdgrzebôł rogami jeléń. Jak lëdze ùzdrzelë krziż òd wieżë mògle kòscół òdkòpac. W taczich kòscołach wiszą rodżi jelénia, co tą wieżą òdgrzebôł. '''Jeléń''' to je zwierz, jaczi mô sztôłtną bùdacjã cała. Samc mô rodżi, jaczé dodôwają jemù òsoblëwi snôżotë. Włosowé òkrëcé (sëknia) jelenia òb lato mô czerwiono-bruno-riżą farwã ò rozmajitich òdcéniach. Zëmòwô sëknia je jasnô. Włosë latny sëknie są krótczé, òb zëmã òne są wnetka dwa razë dłëgszé ë grëbszé. Na slôdkù biwô dłudżi szlach zwóny szpiglã. Òb lato òn je bruno-żôłti, òb zëmã żółto-biôłi. Celãta są riżobrunatne z żółtawòbiôłima szlachama na bòkach. Na górnym dzélu krzeptu mają sztrip cemnych włosów. Samice mają dwie parë sutków.[1] '''Jak wiôldżi je jeléń?''' Jeléń je wësok na 130 – 150 cm w kłãbie, òn je dłudżi na kòl 140 cm ë cãżczi pò wëpatroszenim 130-190 kg. Samica je cãżkô na òd 70 do 120 kg. '''Co jé jeleń? ''' Jeléń jé roscënë. Òb lato zjôdô przede wszëtczim trôwã ë zéla, jaczé są wnetka 70 % jegò zjestkù. Òn jé też chãtno młode bùmë ë krze, a też grzebë, jagòdë ë kòrã z bùmów na przemiôr topoli czë sosnë. Pòtkac gò mòżno na leśnych polanach, w zarosłich placach, a bùten lasu na pòlach czë łąkach. W lëpińcu chãtno jé òwies czë bùlwë. Òb zëmã zjôdô wrzos, malënë, sëchą trôwã czë wietewczi bùmów[2] '''Rożënë''' Kòl wikszoscë ôrtów jeleniów rodżi mają samce, wëjimk je kòl renifrów, gdze samice mają rodżi. Rodżi są dzélã czółowégò gnata. Mają sztôłt szpica abò szuflë. '''Rodzenié''' Cząd rëkòwiska wëpôdô w drëdżi pòłowie séwnika. Cąża warô 231-238 dniów. Samice rodzą nôczãszczi jedno celã òb rok. Òne biorą ùdzél w rui pierszi rôz, czej są 2 lata stôré, a pierszé celã rodzą, czej są 3 lata stôré. Młodé rodzą sã w maju ë czerwińcu. Ssą przez kòl 10 miesãcy.[3] == Òbaczë téż == * [[Jeléń aksis]] * [[Jeléń badżenny]] * [[Jeléń baweańsczi]] * [[Jeléń biaôłolëpny]] * [[Jeléń Elda]] * [[Jeléń òlbrzëmi]] * [[Jeléń pampasowi]] * [[Jeléń Schomburgka]] * [[Jeléń szlachetny]] == Bibliografiô == * Śladami zwierząt, Jan Rys == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20141109133717/http://www.anad.republika.pl/jelen.htm {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 3l2smltfy0371a8b2utumxsykbl2uzd 0 5818 203082 180249 2026-06-26T19:34:43Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 203082 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zilverschoon plant Potentilla anserina.jpg|mały|Gãsé zelé]] '''Gãsé zelé''' (''Potentilla anserina'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë różowatëch (''Rosaceae'' Juss.). Òna rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 116. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 7qce7rv6d7yelqm13aboge3mb5f256m 203083 203082 2026-06-26T19:49:00Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 203083 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zilverschoon plant Potentilla anserina.jpg|mały|Gãsé zelé]] '''Gãsé zelé''' (''Potentilla anserina'' L.) – to je wielelatnô roscëna z rodzëznë różowatëch (''Rosaceae'' Juss.). Òna rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 116. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] khccugis48w18tu84bxwlc577liwjg2 0 5821 202923 180277 2026-06-26T17:14:06Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 202923 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Polygonum_aviculare_flower.jpg|mały|Ptôszé zelé]] '''Ptôszé zelé''' (''Polygonum aviculare'' L.) – to je roscëna z rodzëznë dërdestowatëch. M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce gò dosc wiele. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 196. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] r98fm88itzhy8qlkyelm125kcna1hch 0 5850 202935 193738 2026-06-26T17:21:03Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202935 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wasp on a branch.jpg|mały|Łasëca]] '''Łasëca''' (''Vespula'') – to je szlach òwadów colemało żôłto-czôrnëch z rodzëznë łasëcowatëch. Łasëce żëją m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], np. [[dakòwô łasëca]] (''Vespula germanica''). == Òbaczë téż == * [[Szerszéń]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] 0fj94qqu0flmvpaijl13vood2h9hkw3 0 5911 202912 194442 2026-06-26T17:07:52Z Iketsi 3254 {{#categorytree:Wòłowaté|hideroot=on|mode=pages}} 202912 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ovejas en Patagonia - Argentina.jpg|mały|Domôcô òwca]] '''Domôcô òwca''' (''Ovis aries'') – to je susk z rodzëznë wòłowatëch (''Bovidae''). Òna je roscënożgrzący i słëchô do dzegwnëch zwiérzãt. M. jin. [[Kaszëbi]] miéwają te òwce òd dôwnëch czasów, ale [[pòmòrskô òwca]] to je rasa dosc nowô. == Òbaczë téż == * [[Òwczôrz]] {{#categorytree:Wòłowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wòłowaté]] 37b6992cy4biev0j1ctr25i2hfgzwzw 0 5913 202957 192299 2026-06-26T17:27:32Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 202957 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rauhwollige Pommersche Landschafe in Hunteburg (105).jpg|mały]] '''Pòmòrskô òwca''' – to je rasa [[domôcô òwca|domôcy òwcë]]. Òwce ti rasë są Kaszëbóm znóné, a czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëło jich dosc wiele. Je nawetka pòmòrskô òwca kaszëbsczégò tipù. Znanką ti rasë je długô, grëbô abò strzédno grëbô wełna. Pòmòrskô òwca bëlno dopasowała sã do môlowëch warënków, nadzwëkòwò dobrze wëzwëskiwô nawetka nôgòrszé wédë, mòże strzëmac dosc nisczé temperaturë. Je téż wëtrzëmałô na wiele rozmajitëch chòrosców. Pòmòrsczich òwców kaszëbsczégò tipù w nôlepszim czasu (1985 rokù) bëło kòl 150 tësący. Dzysô tich òwców je kòl 6 tësący sztëk i za taką òwcã gbùr mòże dostac 310 zł dopłatë z Eùropejsczi Ùnii. == Òbaczë téż == * [http://www.bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl/node/26 Pòmòrskô òwca (pò pòlskù)] * [https://www.muzeum-kaszubskie.pl/gra-miejska/10-aktualnosci/273-eksponat-miesiaca-pazdziernik Pòmòrskô òwca kaszëbsczégò tipù (pò pòlskù)] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wòłowaté]] g4agujzzt54txo9q5g7qwgs635jpnvt 202958 202957 2026-06-26T17:27:40Z Iketsi 3254 -' ' 202958 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rauhwollige Pommersche Landschafe in Hunteburg (105).jpg|mały]] '''Pòmòrskô òwca''' – to je rasa [[domôcô òwca|domôcy òwcë]]. Òwce ti rasë są Kaszëbóm znóné, a czedës na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] bëło jich dosc wiele. Je nawetka pòmòrskô òwca kaszëbsczégò tipù. Znanką ti rasë je długô, grëbô abò strzédno grëbô wełna. Pòmòrskô òwca bëlno dopasowała sã do môlowëch warënków, nadzwëkòwò dobrze wëzwëskiwô nawetka nôgòrszé wédë, mòże strzëmac dosc nisczé temperaturë. Je téż wëtrzëmałô na wiele rozmajitëch chòrosców. Pòmòrsczich òwców kaszëbsczégò tipù w nôlepszim czasu (1985 rokù) bëło kòl 150 tësący. Dzysô tich òwców je kòl 6 tësący sztëk i za taką òwcã gbùr mòże dostac 310 zł dopłatë z Eùropejsczi Ùnii. == Òbaczë téż == * [http://www.bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl/node/26 Pòmòrskô òwca (pò pòlskù)] * [https://www.muzeum-kaszubskie.pl/gra-miejska/10-aktualnosci/273-eksponat-miesiaca-pazdziernik Pòmòrskô òwca kaszëbsczégò tipù (pò pòlskù)] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wòłowaté]] pcul9319zhi7xluwfiwwldld8hnbguz 0 5982 203088 183362 2026-06-26T19:55:27Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 203088 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anguidae.jpg|mały|Slëmiéń]] [[Òbrôzk:Padalec zwyczajny.jpg|mały|Slëmiéń]] [[Òbrôzk:Padalec turkusowy 2.jpg|mały|Turkùsowi slëmiéń]] '''Slëmiéń''' (''Anguis fragilis'') – to je [[wieszczórka]] z rodzëznë slëmiéniowatëch (''Anguidae''). Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i je tu òbjimniãti dzélową òchrónią. Ta wieszczórka je bez nogów. Òn je we wikszim dzélu [[Eùropa|Éuropë]], jaż pò Afrikã i Azjã. Jegò nordowô grańca przebiégô w Szwecje. == Ewòlucjô == Slëmiéń, jistno jak [[błotny żółw]], je reliktową fòrmą, warającą òd trzecorzãdu. Tak jak [[wieszczórka żëwòródka]], téż je jajeżëwòrodny. [[Òbrôzk:Padalec zwyczajny zbliżenie.JPG|mały|Slëmiéń z krótka]] == Bùdowa cała == Slëmiéń nie przënôlégô do wiôldżich wieszczórków, mierzi kòle 40-45 cm ë do 50 cm długòtë. Dwie trzecy ti wôrtnotë zajimò ògón. Z pòdrzątkù na swój sztôłt slëmiénia czãsto mają za żnijã i bezmëslnô zabijaja. A òd żniji apartni sã òn tim, że mô słabò zaznaczoną szëjã. Głowa wëzdrzi jak zrosłô ze srąbã. Mô téż pòwieczi i òkrãgłi zdrzél, a nié jak żnija knôdni. Në i ni mô cykcaka na krzebce. Równak wiedno lepi òpasowac, bò kòl niejednëch cemniészich żnijów, téż tegò cykcaka ni ma widzec. Tej nawetka czej jesmë gwës na 100%, że przed nama leżi slëmiéń, lepi trzëmac sã wskôzë: nigdë nie tikôj czegòs, co ni mô nogów. Òn nie je tak ùwinny jak chòc le [[wieszczórka żëwòródka]], ale za to je wikszi. Òne sã ùznôwóné za nôdłëżi żëjãcé wieszczórczi. W nôtërze mògã żëc nawetka do 15 lat. Slëmiéń m.in. żëje w lasach i mòże zakòpac sã np. pòd mëchã, pòd pniama drzéw, pòd wietwiama, w lëstach. Jegò żëcé je dosc krëjamné. Slëmiéń rëchô sã dosc pòmału, òn nie je chùtczi. Mòże dochadac nawetka do pół metra, ale trôfiają sã jesz wikszé. Spòdlëczną farwą slëmiénia je bruny w rozmajitëch tãczënach, òd jasnokawòwégò do cemnobrunégò z kòprowim łiskã. Na krzebce mòże miec czôrné pòdłùgòwaté lënie, jaczé cygną sã òd głowë do ògòna. Pëszny je tpzw. turkùsowi slëmiéń, chtëren na cemnym spòdlim przédnégò dzélu cała mô mòdré pónktë. Czej ùzdrzimë taczégò nadzwëkòwégò slëmiénia, mòżemë bëc gwës, że mô òn trzë lata, bò taczé mòdré znaczi na skòrze pòjawiają sã dopiérze ù starszich gadzënów. == Òkrãżé == Slëmiéń żëje w lasach. Zakòpiwô sã pòd mëchã, pòd pniama drzewów, pòd wietwiama i np. w lëstach. Jegò żëcé je dosc krëjamné. Je pòmalny w rëchach, nie je chùtczi ani skrãtny, a kò je òn rabùszny. Jak to je mòżno, że tak pòwólnô gadzëna cos schwôcy? To dlôte, że jachtëje na to, co je jesz barżi pòmalné jak òn: na wãdzëbôczi, smôrzcze, wije. Jé téż pajczi i pònarwë òwadów. == Fizjologiô == Slëmiéń je niegroznym zwierzã. Nie mòże nawetka ùgrëzc. Jegò jedurną òbarną przed ùstëgòwnikama je òdrzucënié ògóna. Taczi ògón wãgòrzi sã i zmili téj séj przesladownika, a slëmiéń je w sztãdze w tim czasu ùcec. Slëmiénie sã ùznôwóné za nôdłëżi żëjãcé wieszczórczi. W nôtërze mògã żëc nawetka do 15 lat. W [[Kòpenhaga|kòpenhasczim]] zoò òn żił jaż 54 lata. == Zagrôżbë i òchróniô == Wszëtczé ôrtë gadzënòw w Pòlsce mają prawną òchróniã. To òznôczô, że nie je wòlno tëch zwierzãtów zabijac, renic ani trzëmac. Do chwôtaniégò tëch wieszczórków brëkòwnô je specjalnô zgòda z Regionalny Direkcji Òchronë Nôtërë. Slëmiéń, jak wszëtczé naje gadzënë, je ôrtã pòd akùrôtną òchrónią. Wcyg jesz wëstãpiwô dosc wielno. Gò mòże pòtkac w rozmajitëch òkrãżach. Zmianë, jaczé më, lëdzë, wprowadzywómë w najim òkrãżim, są dlô niegò zagrôżbą. Dlôte że je pòmalny i mało skrãtny, nie rozmieje samòstojno wińc z głãbszich wëkòpónëch dołów. Nie ùcékô téż (jak np. żnija) z drodżi przed jadącyma aùtołama. Groznô je tej dlô niegò corôz wikszô rësznota na drogach, téż tëch lasowëch, gruńtowëch. == Lëteratura == *''Encyklopedijô Pòwszechnô'', red. B. Dãbińskô, Pòznań 2011. *''Gadë na Kaszëbach'': dodôwk do „Pòmeranii”, Gdùńsk 2016. *M. Młinarsczi ''Płazë i gadë w Pòlscë'', Warszawa 1966. *Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 296. * [[Jan Trepczik|J. Trepczyk]]: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, t. II, s. 4. * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 72. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] fcimheipr5v9ken44okx8c5jqhe290o 203090 203088 2026-06-26T20:02:11Z Iketsi 3254 - → – 203090 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anguidae.jpg|mały|Slëmiéń]] [[Òbrôzk:Padalec zwyczajny.jpg|mały|Slëmiéń]] [[Òbrôzk:Padalec turkusowy 2.jpg|mały|Turkùsowi slëmiéń]] '''Slëmiéń''' (''Anguis fragilis'') – to je [[wieszczórka]] z rodzëznë slëmiéniowatëch (''Anguidae''). Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i je tu òbjimniãti dzélową òchrónią. Ta wieszczórka je bez nogów. Òn je we wikszim dzélu [[Eùropa|Éuropë]], jaż pò Afrikã i Azjã. Jegò nordowô grańca przebiégô w Szwecje. == Ewòlucjô == Slëmiéń, jistno jak [[błotny żółw]], je reliktową fòrmą, warającą òd trzecorzãdu. Tak jak [[wieszczórka żëwòródka]], téż je jajeżëwòrodny. [[Òbrôzk:Padalec zwyczajny zbliżenie.JPG|mały|Slëmiéń z krótka]] == Bùdowa cała == Slëmiéń nie przënôlégô do wiôldżich wieszczórków, mierzi kòle 40–45 cm ë do 50 cm długòtë. Dwie trzecy ti wôrtnotë zajimò ògón. Z pòdrzątkù na swój sztôłt slëmiénia czãsto mają za żnijã i bezmëslnô zabijaja. A òd żniji apartni sã òn tim, że mô słabò zaznaczoną szëjã. Głowa wëzdrzi jak zrosłô ze srąbã. Mô téż pòwieczi i òkrãgłi zdrzél, a nié jak żnija knôdni. Në i ni mô cykcaka na krzebce. Równak wiedno lepi òpasowac, bò kòl niejednëch cemniészich żnijów, téż tegò cykcaka ni ma widzec. Tej nawetka czej jesmë gwës na 100%, że przed nama leżi slëmiéń, lepi trzëmac sã wskôzë: nigdë nie tikôj czegòs, co ni mô nogów. Òn nie je tak ùwinny jak chòc le [[wieszczórka żëwòródka]], ale za to je wikszi. Òne sã ùznôwóné za nôdłëżi żëjãcé wieszczórczi. W nôtërze mògã żëc nawetka do 15 lat. Slëmiéń m.in. żëje w lasach i mòże zakòpac sã np. pòd mëchã, pòd pniama drzéw, pòd wietwiama, w lëstach. Jegò żëcé je dosc krëjamné. Slëmiéń rëchô sã dosc pòmału, òn nie je chùtczi. Mòże dochadac nawetka do pół metra, ale trôfiają sã jesz wikszé. Spòdlëczną farwą slëmiénia je bruny w rozmajitëch tãczënach, òd jasnokawòwégò do cemnobrunégò z kòprowim łiskã. Na krzebce mòże miec czôrné pòdłùgòwaté lënie, jaczé cygną sã òd głowë do ògòna. Pëszny je tpzw. turkùsowi slëmiéń, chtëren na cemnym spòdlim przédnégò dzélu cała mô mòdré pónktë. Czej ùzdrzimë taczégò nadzwëkòwégò slëmiénia, mòżemë bëc gwës, że mô òn trzë lata, bò taczé mòdré znaczi na skòrze pòjawiają sã dopiérze ù starszich gadzënów. == Òkrãżé == Slëmiéń żëje w lasach. Zakòpiwô sã pòd mëchã, pòd pniama drzewów, pòd wietwiama i np. w lëstach. Jegò żëcé je dosc krëjamné. Je pòmalny w rëchach, nie je chùtczi ani skrãtny, a kò je òn rabùszny. Jak to je mòżno, że tak pòwólnô gadzëna cos schwôcy? To dlôte, że jachtëje na to, co je jesz barżi pòmalné jak òn: na wãdzëbôczi, smôrzcze, wije. Jé téż pajczi i pònarwë òwadów. == Fizjologiô == Slëmiéń je niegroznym zwierzã. Nie mòże nawetka ùgrëzc. Jegò jedurną òbarną przed ùstëgòwnikama je òdrzucënié ògóna. Taczi ògón wãgòrzi sã i zmili téj séj przesladownika, a slëmiéń je w sztãdze w tim czasu ùcec. Slëmiénie sã ùznôwóné za nôdłëżi żëjãcé wieszczórczi. W nôtërze mògã żëc nawetka do 15 lat. W [[Kòpenhaga|kòpenhasczim]] zoò òn żił jaż 54 lata. == Zagrôżbë i òchróniô == Wszëtczé ôrtë gadzënòw w Pòlsce mają prawną òchróniã. To òznôczô, że nie je wòlno tëch zwierzãtów zabijac, renic ani trzëmac. Do chwôtaniégò tëch wieszczórków brëkòwnô je specjalnô zgòda z Regionalny Direkcji Òchronë Nôtërë. Slëmiéń, jak wszëtczé naje gadzënë, je ôrtã pòd akùrôtną òchrónią. Wcyg jesz wëstãpiwô dosc wielno. Gò mòże pòtkac w rozmajitëch òkrãżach. Zmianë, jaczé më, lëdzë, wprowadzywómë w najim òkrãżim, są dlô niegò zagrôżbą. Dlôte że je pòmalny i mało skrãtny, nie rozmieje samòstojno wińc z głãbszich wëkòpónëch dołów. Nie ùcékô téż (jak np. żnija) z drodżi przed jadącyma aùtołama. Groznô je tej dlô niegò corôz wikszô rësznota na drogach, téż tëch lasowëch, gruńtowëch. == Lëteratura == * ''Encyklopedijô Pòwszechnô'', red. B. Dãbińskô, Pòznań 2011. * ''Gadë na Kaszëbach'': dodôwk do „Pòmeranii”, Gdùńsk 2016. * M. Młinarsczi ''Płazë i gadë w Pòlscë'', Warszawa 1966. * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 296. * [[Jan Trepczik|J. Trepczyk]]: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, t. II, s. 4. * [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 72. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gadzënë]] s3ouk8wjkdg4y2498gg5ldm85235wzm 0 5984 202897 171918 2026-06-26T16:52:56Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 202897 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Elodea canadensis nf.jpg|mały|Wòdnô mërta]] '''Wòdnô mërta''' abò '''kanadnô mòczëdełka''' (''Elodea canadensis'' Michx.) – to je roscëna z rodzëznë jaskùleczkòwatëch (''Hydrocharitaceae'' Juss.). Òna rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] np. przë brzegach jezór. Kanadną mòczëdełkã zjôdô np. [[stôwkòwô swòrka]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 33k0otajcadwbcbcio7kpp6lv7v63t3 14 6121 202907 162496 2026-06-26T17:02:13Z Iketsi 3254 {{Commons}} 202907 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Tërecczé jãzëczi]] ry4ux0yf1wqs1f9wjbndvfk6m4tltpd 14 6122 202910 162723 2026-06-26T17:02:52Z Iketsi 3254 {{Commons}} 202910 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata]] qtymkg3o47uqbakowphl2mrk0qq5tj6 0 6187 202949 193931 2026-06-26T17:26:09Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202949 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Monzón| dopełniacz=montisonense| céch=Escudo de Monzón.svg| fana=Bandera_de_Monzon.svg‎| karta=Localización de Cinca Medio (Aragón).svg| wòjewództwò=Aragóńskô| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| bùrméster=Fernando Heras Laderas| adres_um=Plaza Mayor, 4<br />22400 Monzón (Huesca)| kod_poczt_um=| tel_um=(+34) 974 400 700| fax_um=(+34) 974 404 807| mail_um=|ayuntamiento@monzon.es wiéchrzëzna=155.01| stopniN=41| minutN=54| stopniE=0| minutE=11| wysokość=| rok=2009| lëdztwò=17 042| gęstość=109,94| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+34) 974| pòcztowi kòd=22400| registracëjné tôfle=MZN| TERYT=| SIMC=| www=http://www.monzon.es| }} [[Òbrôzk:Castillo de Monzon (15530066601).jpg|thumb|Zómk w Monzón]] '''Monzón''' je gardã w [[Aragonijô|Aragoniji]] ([[Szpańskô]]). Lëdztwò gardu: 17.115 mieszkańców ([[2010]]). To béł wôżny môl dlô [[templariusze|templariuszów]]. {{stub}} [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] [[Kategòrëjô:Aragonijô]] 4anel3yhnmt9fu1657ishs54mvy3bfx 0 6371 202888 196845 2026-06-26T16:48:07Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202888 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Bògòwie i dëchë naj przodków''' – lëtracczi dokôz [[Aleksander Labùda|Aleksandra Labùdë]] z 1976 rokù, chtëren miół bëc przëłożenkã do kaszëbsczi mitologiji. ''Aleksander Labùda'' pisôł ò ''Dëchach'' do [[Pomerania|Pòmeraniji]] w 1977 ë 1978 rokù. Ksążkã w 2008 rokù wëdôł Ùrząd Gminë [[Wejrowò]] a téż Bibloteka m. Aleksandra Labùdë w [[Bòlszewò|Bólszewie]]. == Òbacz téż == * [[Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha|Pòczuj Kaszëbsczégò Dëcha]] w [[Gmina Lëniô|Gminie Lëniô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô mitologiô]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô lëteratura]] qrou75igr2onjdysq3prmq1c6dx9orn 0 6390 202782 199142 2026-06-26T12:40:30Z Iketsi 3254 garc→gard 202782 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL_Polanow_COA.svg|mały|Pòlanowsczi herb]] '''Pòlanowò''' (pl.: ''Polanów'', miem.: ''Pollnow'') – gard w [[Kòszalińsczi kréz|kòszalińsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]], mô jeden ùrząd dlô gardu ë wiesczi gminë. Krótkò Pòlanowa na górze w lasu je czasã kaszëbsczi òdpùst. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_VIII/598 ''Pollnow'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] kmliayt1o76cwzdg562574pdeqyyg2x 0 6423 203084 180362 2026-06-26T19:50:42Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 203084 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wappen Heidelberg.svg|mały|Herb]] '''Heidelberg''' – gard w [[Miemieckô|Miemiecczi Federatiwny Repùblice]]. Òn je ùsadłi nad rzéką Neckar. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] 1y3g8mb8wz3bnmb78439h9bh7kjpvjr 0 6515 202807 199958 2026-06-26T12:56:25Z Iketsi 3254 -\t 202807 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = ‏جمهوريّة مصر العربيّة‎ Dżumhurijjat Masr al-Arabijja |miono = Arabskô Repùblika Egiptu |miono-genitiw = Egiptu |fana = Flag of Egypt.svg |herb = Coat_of_arms_of_Egypt_(Official).svg |na karce = Egypt in its region (undisputed).svg |jãzëk = Arabsczi, arabskoegipsczi dialekt, anielsczi |stolëca = Kairo |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 1.010.408 |procent-wòdë = |lëdztwò = 94.798.827 | rok = 2018 |dëtk = Egipsczi funt E£| kòd dëtka = EGP |czasowô cona = +3 |swiãto = |himn = "بلادي، بلادي، بلادي" (Bilady, Bilady, Bilady)<br>Mój krôj, mój krôj, mój krôj <center>[[Òbrôzk:Bilady, Bilady, Bilady.ogg]]</center> |kòd = EG |Internet = .eg |telefón = 20|Prezydeńt=Abd al-Fattah as-Sisi|Premiéra=Mustafa Madbuli|aùtowi kòd=ET }} '''Egipt''' (arab. ‏مصر‎, ''Miṣr''; egipsczi dialekt ''Máṣr''; łac. ''Aegyptus''; stgr. ''Αίγυπτος'') – to je wiôldżé państwò na Nilem w nordòwo-pòrénkòwi [[Afrika|Africe]] i dzélòwo w [[Azëjô|Azëji]] przez [[Sinaj|Sinajsczi półòstrów]], ze stolëcą i nôwikszim gardã w [[Kairo]]. Jine wôżne gardë to [[Aleksandria]], [[Luksor]], Giza, Karnak, Abydos, Aswan, Abu Simbel, Port Said, Suez i Fajum. Egipt leżi nad [[Nil|Nilem]], nôwikszą rzéką swiata i Africzi. W Nilu roscą papirusë, lotosë i żëją rzeczne zwiérze jakno krokodilë i hipopotamë. Egipt ma grańcã na nordze ze [[Strzódzemné_Mòrze|Strzódzemném Mòrzem]], na pòrénkù Egiptu je [[Czerwióne Mòrze]] z hôwingą Suezu i hôwingą Akaba, na zôpadze Egipt mô dzél pustini [[Sahara]], chtërna grańczë z [[Libiô|Libią]], i na pôłnim Egipt mô grańce z [[Sùdan|Sùdanã]]. Kòl 4000–6000 lat temù nad Nilem òstała ùsôdzona stolemnô ciwilizacëjô Stôrożëtnégò Egiptu, znôna z piramid, chtërna warôwała wicy jak 3000 lat. [[Òbrôzk:Egypt-region-map-cities-2.gif|mały|310px|left|Karta Egiptu z gardama]] [[Stôrożëtni Egipt]] to bëła jedno z nôstarszich ciwilizacëji swiata, dzélona na predinasticzni cząd, Stôre Państwò, Strzódne Państwò i Nowe Państwò. W predinasticznim cządze ni kraj to bëłë 2 stolemne, apartne kraje: Dólni Egipt na nordze kòl delty Nilu i Górni Egipt na pôłnim zdłużą Nilu. Przednicë Stôrożëtnego Egiptu mielë miono ''faraon'' (jakno faraón Ramzes, faraón [[Cheops]], faraonka [[Hatszepsut]] abò faraonka [[Kleopatra]]). Pierszi faraón [[Narmer]] sparłãczeł Spódny i Górny Egipt w jedne państwò i ùsôdzył pierszą faraónską dinastiã Egiptu. Dzys historëjô Stôrégò Egiptu dzelona je téż na cządë dinasticzne, jaknò cząd dinastii XII abò cząd dinastii VII. Egipsczé faraónë bùdowalë stolemne piramidë i swiãtnice dlô baro wielu egipsczich bògów i bòżën egipsczi religie jak Izida, Amon-Ra, Bastet, Maat, Oziris, Szemet, Hathor, Thot, Anubis, Chnum i jin. W stôrożëtnim Egipce brëkòwano hieroglifë do pisaniô na papirusach i mùmifikòwano lëdzë pò smiercë. Do dzys w Egipce mòże òbôczëc na dôwne piramidë, nekropolie faraonów i swiãtnice, a egipsczé mùmie, papirusë, szlachotë i jine egipsczé stôrodôwnotë mòże òbôczëc w egipsczich muzeach, a téż w muzeach na całim swiece jaknò w Parizu, Bërlënie i w Pòlsce. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:All_Gizah_Pyramids.jpg|Piramide w Gizie, Egipt Òbrôzk:Tutmask.jpg|Faraon [[Tutanchamon]] Òbrôzk:Nofretete_Neues_Museum.jpg|[[Nefretete]], białka faraona Achenatena Òbrôzk:Philae_temple_aswan.jpg|Swiãtnica bòżëne Izidy w Philae Òbrôzk:SFEC_EGYPT_ABUSIMBEL_2006-003.JPG|Szlachota faraona Ramzesa II w Abu Simbel Òbrôzk:Ramses-Station.jpg|Stacëjô Ramzesa w kairsczim metrze Òbrôzk:Cairotower.jpg|Stolemnô wieżô Borg Al-Qāhira w Kairo Òbrôzk:Luxor_R07.jpg|Gard Luksor w Egipce Òbrôzk:Esna_Temple_R02.jpg|Swiãtnica bòga Chnuma w Esna Òbrôzk:%D8%A7%D9%87%D8%B1%D8%A7%D9%85%D8%A7%D8%AA_%D8%A7%D9%84%D8%AC%D9%8A%D8%B2%D9%87.jpg|Gard Giza z piramidama Òbrôzk:Hatschepsuttempel.jpg|Grobowa swiãtnica faraonki Hatszepsut w Egipce </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Egipt| ]] gixv3vwrfmy8m456lb2pjbe9t3i20mr 0 6631 202812 199422 2026-06-26T13:03:32Z Iketsi 3254 garc→gard 202812 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Czarne COA.svg|mały|Herb Czôrnégò]] '''Czôrné''' (abò téż: '''Hąmersztén'''; we zdrojach: ''Hamersteyn'' 1395, ''Hamersteyn'' 1466, ''Amersthyn'' 1493, ''Hamersztyn'', ''Czarne'' (Słownik Geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich), ''Czôrnè'' (Cenôwa), ''Hômersztin'' (Cenôwa); pòl. ''Czarne''; miem. ''Hammerstein'') – gard w człuchòwsczim krézu w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 6.035 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 46,39 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/743 Czarne w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] 14mwzx0514yios1p01bgxcfty5ve9d3 0 6634 202780 196677 2026-06-26T12:39:45Z Iketsi 3254 garc→gard 202780 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Frédląd | dopełniacz=Frédlądù| adjektiw_mask=Frédlądsczi| adjektiw_fem=Frédlądskô| céch=POL_Debrzno_COA.svg| fana=POL Debrzno flag.svg| karta=POL_Debrzno_locator_map.svg| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz=człëchòwsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=| adres_um=| kod_poczt_um=| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=| stopniN=5x|minutN=1x|stopniE=1x|minutE=2x| wysokość=| rok=| lëdztwò=| gęstość=| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) - | pòcztowi kòd=| registracëjné tôfle=| TERYT=| SIMC=| www=http://www.debrzno.pl| |gwôsné miono=Debrzno }} [[Òbrôzk:Debrzno, skrzyżowanie ulic Kościuszki i Wojska Polskiego.jpg|mały|left|Frédlądskô panorama]] '''Frédląd''' (téż: '''Fréląd''', '''Frëdląd'''; we zdrojach: ''Fredeland'' 1346; ''Frydland'' 1370; ''od Freliąda'' 1565; ''Fredelant'' kòl 1688 (Marchionatus Brandenburgi et Ducatus Pomeraniae Tabula que est pars Septentrionalis Ciruculi Saxoniae Superioris . . .), ''Frydląd Pruski'' 1881, ''Frédląnd'' (Cenôwa); pòl. ''Debrzno'', miem. ''Preußisch Friedland'') – gard w [[Człëchòwsczi_kréz|człëchòwsczim]] krézu w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Dobrzinka|Dobrzinką]]. * Lëdztwò gardu: 5.377 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 7,51 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_II/416 ''Frydląd Pruski'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] 2hwwupgcc8tklnc40tejpslrze0oosn 0 6635 202819 193666 2026-06-26T14:03:50Z Iketsi 3254 garc→gard 202819 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Panorama_Gniewa.jpg|mały|center|650px|Panorama Gméwa z krzëżacczim zómkã na prawo]]{{Gard-infobox| Gard=Gméw| dopełniacz=Gméwa| adjektiw_mask=Gméwsczi| adjektiw_fem=Gméwskô| céch=POL_Gniew_COA.svg| fana=POL Gniew flag.svg| karta=Pomorskie_tczewski.png| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz=dërszewsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Maria Gurzyńska| adres_um=plac Grunwaldzki 1 83-140| kod_poczt_um=| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=| stopniN=53|minutN=50|stopniE=18|minutE=49| wysokość=| rok=2017| lëdztwò=| gęstość=| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 59| pòcztowi kòd=83-140| registracëjné tôfle=| TERYT=2214024| SIMC=0934470| www=http://www.gniew.pl| commons=Gniew| }} '''Gméw''' (abò téż: '''Gniéw'''; gwar. ''Gn´yef'', ''Gn´eva'', pòl. ''Gniew'', miem. ''Mewe'') – gard w Dërszewsczim Krézu w [[Pòmòrzczé Wòjewództwò|Pòmòrzczim Wòjewództwie]] nad ùscém [[Wierzësa|Wierzësë]] do [[Wisła|Wisłë]]. Wôżne stôrodôwnotë w Gméwë to krzëżacczi zómk i Palast królowë Marysieńki Sobiesczi. === Miona gardu w zdrojach === [[Òbrôzk:POL Gniew COA.svg|mały|120px|Gméwsczi herb]] Jinsze miona gardu i w zdrojach to téż: we zdrojach: ''ordinis Gymeu cum tota Wansca'' 1229; ''Gmewam etiam cum tota Wansca'' 1235, fals.; ''Gimen'', ''Gymeu'' 1245, kòpijô z XVII w.; ''Mewa'' 1258, kòpijô ze XVII w.; ''que Gimeo cum tota Wanska vulgariter appellantur'' 1262); ''guod nos terram nostram Wanzeke alio nomine vocatam Mewe'' 1276; ''Gymeu'' 1279, kòpijô; ''Gymev'' 1281; ''Gymew'' 1281, ''de Wansk sive de Gmew'' 1282, ''Mewa'' 1282; ''Gniew'' 1282; ''Gmewam sive Wanzeke'' 1283, ''Gmewa'' 1283; ''terram Gmewi sive Wanzek'' 1283, kopia; ''in Wansk'' 1283, ''Gimew'' 1283, fals.; ''Gymew'' 1283, kopia; ''Gmew'' ; ''Gimea'' 1283, kòpijô ; ''videlicet Gymea sive Wanzeke'' 1284 ; ''Gemeve'' 1291; ''Gemewe''; ''Mewam'' 1304; ''Gmewa'' 1312; ''Gemewa'' 1320, kopia; ''Gnieva''; ''Mewe'' 1328, kòpijô; ''Mewa'' 1329; ''Mewa'' 1334, kòpijô ze XVIIw.; ''Gmewa'' 1334, kopia z XIV w.; ''Mewe'' 1404; ''Gmyew alias Mewe'' 1448; ''Gnyew'' 1456; ''Gnyew'' 1476; ''Mewe'' 1495; ''Gnyeff'' 1495; ''Gnyew'' 1504; ''Mewa'' 1534; ''Mewe'' 1553 ; ''Gniew'' 1565; ''Gniewu'' (gen.); ''Gniewiem'' (instr.); ''Gniewem'' (instr.); ''Mewa'' 1570 ; ''Gniew'' 1583; ''civitate Mevensi'' 1596; ''Gniewie'' (loc.); ''Mewa'' 1596); ''Gmewem'' (instr.) 1624; ''Gimea a. Gniew'' 1624; ''Gniew'' 1682; ''Meva'' 1749; ''Mewe'' 1790; ''Gniew'' 1881; ''Gniew'', ''niem. Mewe'' 1921; ''Gniew'' 1936; ''Gniew'' 1980; ''Gnjèv'' (Cenôwa); Lëdztwò gardu: 6.759 ([[2009]])<br> Wiéchrzëzna gardu: 6,75 km² == Galeriô Gméwa == <gallery> Gniew_zamek_z_rogu.JPG|Krzëżacczi zómk w Gméwë Gniew,_pałac_Marysieńki_(obecnie_hotel).jpg|Palast Marysieńki, dzys hotel Kamienica_w_Gniewie.JPG|Biblioteka w Gméwë Gniew,_pohled_na_Plac_Grunwaldzski_z_hradu.JPG|Grunwaldzczi plac, z zómku Ratusz_in_Gniew.jpg|Rôtësz w Gméwë 727864_Gniew_bud._bramy.JPG|Bróma krzëżacczego zómku w Gméwë Gniew1-1.jpg| Poland_Gniew_-_castle.jpg </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Kòcéwskô]] nyj25yp75gul7zsmncezwud5tczmn5u 0 6638 202834 201167 2026-06-26T14:33:29Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202834 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Wòjcech Czedrowsczi''' (ùr. 22 [[lëstopadnik]]a 1937 – ùm. [[18 łżëkwiata]] 2011) – to béł jinżinéra i kaszëbsczi spòlëznowi dzejôrz. Jegò òjc Władisłôw béł sãdzą w [[Gdiniô|Gdini]], chtëren zdżinął w 1939r. w lasach krótkò wsë [[Wiôlgô Piôsznica]]. Wòjcech Czedrowsczi béł przez wiele lat przédny redaktor "Pomeranii", chtërna je cządnika [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. W 1959 rokù dwa zestawë spiéwków [[Jan Trepczik|J. Trepczika]] bëłë wëdóné przez Karno Sztudérów Kaszëbów "Òrmùzd", z [[Gduńsk]]a, w chtërnym òn béł dzejôrzã. Służbã Bezpiekù swégò czasu prowadza òperacjową sprawã ò kriptonimie „Grif”, chtërny òn béł „figùrantã”, to je òsobą rozprôcowiwóną. Przëczëną òsoblëwégò nieùbëtkù westrzód fónkcjonariuszów pòliticzny pòlicje „lëdowi” Pòlsczi bëłë lëstë, chtërne krążëłë midzë Rómpsczim a nôleżnikama Òrmùzda. Z aktów wëchôdô, że bëłë òne krëjamno czëtóné przez robòtników esbecczégò Wëdzélu „W” (wëdzéle ò taczi pòzwie zajimałë sã prawie krëjamnym przezéranim lëstów) Wòjewódzczi Kòmańdë Òbëwatelsczi Milicje w Bëdgòszczë. Pózni Wëdzél III ti sami kòmańdë, co zajimôł sã prowadzenim sprawë procëm Rómpsczémù, pòdzelił sã wiadłama, jaczé zwëskôł dzãka tim lëstóm, z Wëdzélã III w [[Gduńsk]]ù. Jeden z nëch lëstów òn napisôł do [[Jan Rómpsczi|Jana Rómpsczégò]]. Pòchôdôł òn z [[19 gromicznika]] 1959 rokù. W. Czedrowsczi przeprôszôł w nim Rómpsczégò, że nie napisôł gò pò kaszëbskù. Pòtemù òn béł przédnikiem w [[Karno Sztudérów Pòmòraniô|Karnie Sztudérów Pòmòraniô]]. Z 1987 rokù je redagòwóné przez niegò "Nauczanié w przëpowiôstkach" - skaszëbioné przez [[Eùgeniusz Gòłąbk|E. Gołąbka]]- wëjimk z Nowégo Testameńtu, a pòdarowóny [[Jan Paweł II|Janowi Pawłowi II]]. W Wòjcecha Czedrowsczegò wëdowiznie - "Arkun", a pòtemù "Czëc" bëło wëdónëch wiele wôżnëch dlô [[Kaszëbi|Kaszëbów]] ksążków. Òn przënôlégô do karna lëdzy, chtërny bëlë wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów Pòmòraniô]] [[Medalia Stolema|Medaliã Stolema]]. Òstatné lata òn mieszkôł w [[Kartuzë|Kartuzach]]. Na jegò pògrzébie w Kartuzach bëlë: senatorowie, wojewòda, przédnik kartësczégò krézu, a téż wiele przëdónów staniców partów Zrzeszeniô i jinëch lëdzi. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 341 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.worldcat.org/identities/lccn-n85084114/ WorldCat] * [http://naszekaszuby.pl/modules/artykuly/article.php?articleid=223 Wspòmink pò pòlskù] * [https://web.archive.org/web/20191221160946/http://2wojna.gdynia.pl/wp-content/uploads/2019/06/straty_osobowe_04_2019.pdf s. 49 Kiedrowski] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Czedrowsczi, Wòjcech}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô rësznota]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] b472fdticeuss6g846vr125croctl90 0 6651 202777 171134 2026-06-26T12:38:23Z Iketsi 3254 garc→gard 202777 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Pełczyce COA.svg|mały|100px|Bersztéńsczi herb]] '''Bersztén''' (we zdrojach: ''Berensten'' 1290, ''Berenstein'', ''Barnstein'', ''Bernestein'', ''Bernstein''; pòl. ''Pełczyce'', miem. ''Bernstein'') – gard w [[chòsczeńsczi kréz|chòsczeńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrzczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 2.808 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 13,07 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] fhd0hsvb2lf036frz5vy02ytzn4w035 0 6652 202809 198606 2026-06-26T13:00:53Z Iketsi 3254 garc→gard 202809 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Mieszkowice COA.svg|mały|Berwôłdzczi herb]] '''Berwôłd''' (we zdrojach: 1295 ''Berenvalde'', 1298 ''Berwalde'', 1317 ''Berenwolde'', 1319 ''Bernwald'', 1325 ''Bernwolde'', 1338 ''Bernwalde'', 1348 ''Bernwoldt'', 1350 ''Berenwaldt'', 1371 ''Berinwalde'', 1625 ''Bernwalde'', 1630 ''Berwalde'', ''Berwalt'', do 1945 ''Bärwalde''; pòl. ''Mieszkowice'', miem. ''Bärwalde in der Neumark'') – gard w Gripiewsczim krézu w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Kùrzëca|Kùrzecą]]. * Lëdztwò gardu: 3.562 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,73 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 6n7khlckc44srf7uuolwdfdae3nxufm 0 6674 202769 187082 2026-06-26T12:34:22Z Iketsi 3254 garc→gard 202769 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA (by Shazz).svg|mały|Jakùbòwsczi herb]] '''Jakùbòwò''' (we zdrojach: ''Iacobshage'', ''Jacobshagen'', ''Iacopshagen'' 1595 (Mercator), ''Jakobshagen'', ''Jakubowo'' (sztót pò II sw. w.); pòl. ''Dobrzany'', miem. ''Jacobshagen'', ''Jakobshagen'') – gard we [[stôrgardzczi kréz|stôrgardzczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad jezorã [[Szadzkò]]. * Lëdztwò gardu: 2.340 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 5,34 km² {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] ewu7sj3ae54obj86b6moypr2jhzpemw 0 6677 202776 201214 2026-06-26T12:37:47Z Iketsi 3254 garc→gard 202776 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL_Lipiany_COA.svg|mały|120px|Lëpieńsczi herb]] [[Òbrôzk:POL_Lipiany_COA_old_full.png|mały|120px|Stôri lëpieńsczi herb]] '''Lëpienié''' (we zdrojach: ''castrum Lipene'' 1249, ''Lipen'' 1265, ''terra Lipene'' 1269, ''Lippene'', ''Leppene'' 1276, ''Lippen'' 1290, ''Wendenburg'', ''Lipenitz'' 1303, ''Lippen'' 1337, ''Lippehne'', ''Lippeen''; pòl. ''Lipiany'', miem. ''Lippehne'') – gard we [[pirzëcczi kréz|pirzëcczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 4.159 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 5,54 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] tti4xfcc183ibrbigg4q8e79194pq1w 0 6681 202770 170514 2026-06-26T12:35:21Z Iketsi 3254 garc→gard 202770 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Maszewo COA.svg|mały|120px|Maszewsczi herb]] '''Maszewò''' (we zdrojach: ''Massow'' 1253; pòl. ''Maszewo'', miem. ''Massow'') – gard w [[gòłonożny kréz|gòłonożnym krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Stobnica|Stobnicą]]. * Lëdztwò gardu: 3.231 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 5,54 km² {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] szgtqtxf0uve7ef0etggp4tp0ae5y7z 0 6682 202761 198771 2026-06-26T12:29:16Z Iketsi 3254 garc→gard 202761 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Międzyzdroje COA.svg|mały|Mizëzdrojsczi herb]] '''Mizëzdroje''' (we zdrojach: ''Mysdroje'' 1579, ''Misdroy'' 1579; pòl. ''Międzyzdroje'', miem. ''Misdroy'') – gard, a téż kùrort w [[kamieńsczi kréz|kamieńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim Wòjewództwie]] na [[Wòlëniô (òstrów)|Wòlënijë]] nad [[Bôłt|Bôłtã]]. * Lëdztwò gardu: 5.502 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,50 km² == Lëteratura == * ''Międzyzdroje i okolice. Praca zbiorowa, Wydawnictwo Rajd, [[Polska]], 2008. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] s9jgnwvoxwk3x1e9bkaqsylgyzaw1ax 0 6683 202775 198853 2026-06-26T12:37:35Z Iketsi 3254 garc→gard 202775 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Moryń COA.svg|mały|Mòrzëńsczi herb]] '''Mòrzëno''' (w zdrojach: ''Morin'' 1263, 1265, 1306, ''Moryn'' 1331, 1401, ''Mohrin'' 1833; pòl. ''Moryń'', miem. ''Mohrin'') – gard we [[grifëńsczi kréz|grifëńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad jezorã [[Mòrzëckò]] * Lëdztwò gardu: 1.634 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 5,54 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] q9lgmwo8uiqmw6a99iumq5itailxkd0 0 6688 202883 171476 2026-06-26T16:45:57Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202883 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Dębno COA 1.svg|mały|Nowòdãbsczi herb]] '''Nowé Dãbé''' (w zdrojach: ''damme'' 1262; ''Nytamp'' 1282; ''Dame'' 1337; ''Obern Damme'' 1460; ''Tham'' 1540; ''Thamb'' 1566; ''Neudamm''; pòl. ''Dębno'', miem. ''Neudamm'') – gard w [[żôłdzëńsczi kréz|żôłdzëńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad rzéką [[Kòsa|Kòsą]] ë jezorã [[Lëpowò]] . * Lëdztwò gardu: 13.909 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 20 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 0lf9lhgbdqj5werotvx8pdq6j4besa0 0 6705 202779 201848 2026-06-26T12:39:02Z Iketsi 3254 garc→gard 202779 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Sianów COA.svg|mały|Sanowsczi herb]] '''Sanowò''' (we zdrojach: ''Canowe'' 1276, ''Sanowe'' 1311, ''Sanow'' 1333, ''Sczanow'' 1402, ''Czanaw'' 1411, ''Czanow'' 1411, ''Sanouw'' 1459, ''Zanow'' 1402, ''Czanowe'' 1485, ''Zano'' 1498, ''Tzanow'' 1517, ''Zahno'' 1670, ''Canowo'' (Cenôwa), ''Zanów'' 1880-1902, ''Canów'' 1934, ''Czanów ''1934; pòl. ''Sianów'', miem. ''Zanow'') – gard w [[kòszalëńsczi kréz|kòszalëńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Pòlnica|Pòlnicą]]. * Lëdztwò gardu: 6.606 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 15,88 km² == Lëteratura == * Czesław Piskorski, Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Warszawa: Wyd. "Sport i Turystyka" Warszawa, 1980, ss. 236–237. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] etdpqrumjif1sqdxhq64n0b388jtko1 0 6707 202753 198196 2026-06-26T12:18:42Z Iketsi 3254 garc→gard 202753 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Połczyn-Zdrój COA.svg|mały|120px|Pôłczëńsczi herb]] [[Òbrôzk:Kościół Niepokalanego Poczęcia NMP - panoramio (2).jpg|mały|Kòscół]] '''Pôłczëno''' (we zdrojach: ''Poltsin'' 1304, ''Poltzin'' 1337, ''Polczin'' 1443, ''Polczin'' 1496, ''Polzin'', ''Pêłczéno'' (Cenôwa); pòl. ''Połczyn-Zdrój'', miem. ''Bad Polzin'') – gard a téż kùrort we [[Skwilbëńsczi Kréz|Skwilbëńsczim Krézu]] we [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim Wòjewództwie]] nad [[Wògra|Wògrą]]. * Lëdztwò gardu: 8.463 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 7,22 km² == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 213 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] h32fie294t31fs28p2g20xhanymiij8 0 6711 202896 199145 2026-06-26T16:52:26Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Daniel Kalinowsczi]] 202896 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Sławno COA.svg|mały|Słôwieńsczi herb]] [[Òbrôzk:Sławno,_Willa_Schultza.jpg|mały]] '''Słôwno''' (we zdrojach: ''de Slauna'' 1200, ''Zlawen'' 1273, ''de Slavna'' 1321, ''Schlawe'', ''Słôvno'' (Cenôwa), ''Szlôga'' (Cenôwa), ''Słôwno'' (Ramułt); pòl. ''Sławno'', miem. ''Schlawe'') - krézewi gard w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Wieprza|Wieprzą]] ë [[Mòszczenica|Mòszczenicą]]. Jaż do XVII stalata mieszkelë w tich stronach wnetka sami [[Kaszëbi]]. * Lëdztwò gardu: 13.117 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 15,83 km² == Òbaczë téż == * [[Daniel Kalinowsczi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * Czesław Piskorski. Pomorze Zachodnie, mały przewodnik, Wyd. "Sport i Turystyka" Warszawa, 1980, ss. 240 - 241. * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/789 ''Sławno'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] sy4moz35d6soivvl2uo9d5hfxw9l99r 0 6716 202762 201846 2026-06-26T12:29:28Z Iketsi 3254 garc→gard 202762 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Tuczno COA.svg|mały|Tëczëńsczi herb]] '''Tëczno''' (we zdrojach: ''Thuitz'' 1266, ''Tuczna'' 1349, ''Thuczna'' 1364, ''terra Tucznieuiensis'' 1390, ''Tuczino'' 1571 (Ortelius), ''Tuczin'' 1584 (Ortelius), ''Tütz'';''Tuczno'' (Cenôwa); pòl. ''Tuczno'', miem. ''Tütz'') – gard we [[wôłecczi kréz|wôłecczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad jezorã [[Tëczno (jezoro)|Tëczno]]. * Lëdztwò gardu: 1.919 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 9,21 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 0o11veag5ik85umrilabkym48bqyl7o 0 6717 202892 183473 2026-06-26T16:50:49Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202892 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL gmina Tychowo COA.svg|mały|Tëchòwsczi herb]] '''Tëchòwò''' (pòl. ''Tychowo'', miem. ''Groß Tychow'') – to je gard we [[biôłogardzczi kréz|biôłogardzczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 2.487 ([[2010]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,10 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] e9lu3c28f1ldcuqivn5a0hgawbu7imn 0 6723 202767 170527 2026-06-26T12:32:06Z Iketsi 3254 garc→gard 202767 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|mały|Wãgòrzëńsczi herb]] [[Òbrôzk:Węgorzyno - ratusz i kościół.jpg|mały|Wãgòrzëno]] '''Wãgòrzëno''' (we zdrojach: ''Vangheryn'' 1338, ''Wangeryn'' 1414, ''Wangerin''; pòl. ''Węgorzyno'', miem. ''Wangerin'') – gard w [[łobesczi kréz|łobesczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim Wòjewództwie]] nad jezorã [[Wãgòrzëno (jezoro)|Wãgòrzëno]]. * Lëdztwò gardu: 3.021 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 6,85 km² {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] eqcns9o0fx0f2piejioy03dxha1d6ra 202768 202767 2026-06-26T12:33:52Z Iketsi 3254 Galeriô 202768 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Węgorzyno COA.svg|mały|Wãgòrzëńsczi herb]] '''Wãgòrzëno''' (we zdrojach: ''Vangheryn'' 1338, ''Wangeryn'' 1414, ''Wangerin''; pòl. ''Węgorzyno'', miem. ''Wangerin'') – gard w [[łobesczi kréz|łobesczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim Wòjewództwie]] nad jezorã [[Wãgòrzëno (jezoro)|Wãgòrzëno]]. * Lëdztwò gardu: 3.021 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 6,85 km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> File:Wegorzyno kosciol (1).jpg| File:Wegorzyno ratusz.jpg|[[Rôtësz]] File:Wegorzyno pomnik zolnierza.jpg| File:Wegorzyno grodzisko.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 2e7qq0xo38fucnwro807t93gnw5nv2j 0 6724 202766 171657 2026-06-26T12:31:40Z Iketsi 3254 garc→gard 202766 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Mirosławiec COA.svg|mały|Frédlądecczi herb]] '''Frédlądk''' (abò téż: '''Frëdlącëk'''; we zdrojach: ''Prÿdland'' 1575 (1579), ''Frydlancik'', ''Fridlanczik'', ''Fridlanzick'', ''Frydlandek'', ''Fredlądczyk'', ''Frydląd'', ''Fredland'', ''Fridland'', ''Nova Fredeland'', ''Nuve Fredeland'', ''Vredeland'', ''Vredelande'', ''Vredelant'', ''Niegen Friedland'', ''Polnisch Friedland'', ''Frydland Marchijski'', ''Friedlandt'', ''Neu Friedland'', ''Nig-Friedlandt'', ''Fridelant'', ''Frydląd Marchijski'', ''Märkisch Friedland''; ''Frédląncék'' (Cenôwa); pòl. ''Mirosławiec'', miem. ''Märkisch Friedland'') – gard we [[wôłecczi kréz|wôłecczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 2.616 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 2,13 km² {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] tkypm1eyiiyfcgk11ne94n3o44lky7z 0 6729 202757 201218 2026-06-26T12:27:40Z Iketsi 3254 Òbrôzk 202757 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} '''Francëszk z Asëżu''', Giovanni Bernardone, nazywôny Biôdôkã z Asëżu (ùr. 1181 abò 1182w Asëżu, zm. 3 rujana 1226 w Porcjunkuli kële Asëżu) – włosczi duchowny katolëcczi, diakón, załôżca zôkónu francëszkanów, misjonôrz, mistik sredniowieczny, stigmatik, świãti Kòscoła katolëcczigò, uwôżóny za prekursora ekòlodżi. == Biografiô == [[Òbrôzk:Francesco - Fioretti, 1476-1479 - 1571894 if00284200 Scan00003.jpg|mały|''Fioretti'']] '''Francëszk''' -ùrodzył sã w Italji w [[Asëż|Asëżu]] w 1182 rokù.Syn bògatégò kùpca Piotra i Joannë.Swiãti Francëszk rozlubił sã w jãzëkù frańcësczim,dlôte nazwalë gò Francëszkã.Czedë miôł 21 lat, wzął ùdzyl w wòjnie miãdzy Asëżem a Perudżią.W latama 1202 i 1203 roku,zdradzóny przez drëcha dostôł sã do sôdzë w Perudżi. Tam cãżkò zachòrowôł i òstôł ùwòlnióny w 1204 rokù i wrócył do Asëżu.Òd 1205 rokù widac wiôlgą zmianã w pòstãpòwanim Francëszka.Wiôlgô chòrosc pòmògła mù òdnalézc drogã do Christusa.Baro hòjnie òbdarowôł spòtkanégò pò drodze trãdowatégò i dôł mù kùsk pòkòju.W asësczim kòscële San Damiano jesénią tegò samégò rokù ùczëł głos Christusa,chtërën gôdôł z jikònë krziża i kôzôł mù ic i òdbùdować kòscół (Krziż z San Damiano). Pòrzucëł bòkadoscë, dodóm swòjégò tatka i òstôł ùbòdżim, chòdzyl proszącë ò chléb.24 gromicznika 1208 roku Francëszk, zdjął habit eremicczi i zaczął nosëc prostą bruną sekniã, z bòsyma stopama zaczął wòłac do lëdzy, żebë sã nawrócëlë.Na zymkù 1209 (w niechtërnych zdrzódłach 1210) rokù Francëszk pòprosëł w Rzymie ò zatwiérdzenié swòjé Regùłë. Innocenti III,pòd wpłiwã snu zatwierdzëł regùłã. W śnie tim papiéż ùzdrzôł òbalajãce sã mùrë bazyliczi lateransczé i biédôka, chtërën w jegò òczach stôł sã òlbrzimã i ùrëtół Lateran. We Francëszkù Innocenti pòznôł knôpa ze swégò snu i zatwiérdzył francëszkańsczi spòsób żëcô, pòlecëł bracom mniéjszym głoszenié nawróceniô i pòkùtë. Wrôcając z Rzymù, Francëszk zatrzymôł sã w Rivotorto, a pòstãpno w Pòrcjunkulë pòd Asëżã,gdze mômë kòlibką francëszkanów. Tegò samégò rokù Francëszk założëł Trzeci Zakón dlô lëdzi świéczich.Óstôł załóżcą zôkónu bracy môłich ([[zôkón francëszkańsczi]]).Ùmarł 3 rujana 1226 rokù. == Patrónat == [[Òbrôzk:Giotto - Legend of St Francis - -07- - Confirmation of the Rule.jpg|mały|Innocenty III zatwiérdzô regułã francëszkańską (fresk Giotta)]] Francëszk z Asëżu je patrónã: albertinów, francëszkanów, kapùcynów, francëszkanów kònwentualnëch, bernardinók, kapùcinek, klarisek, kòletanek (założônëch przez św. Koletę Boylet), tercjôrzy, mariawitów; Włochów, Asëżu, Bazyleji; Akcjë Katolëcczé; aktorów, slepich, pòkòju, robòtników, tapicérów, biédôków, wiãzniów, hańdlôrzy, zwierząt, harcerzy i chòwôczów ptôctwa dómòwégò. W 1979 rokù Jan Paweł II ògłosył sw. Francëszka patrónã ekòlogów i ekòlodżi. W 1981 rokù w Krakòwie francëszkanie założëlë Ruch Ekòlogiczny sw. Francëszka z Asëżu - REFA[10]. '''Francëszk''' miono germańsczé Frank - wòlny, człowiek wòlno ùrodzóny. '''Data ùrodzeniô''' 1181 abò 1182 w Asëżu '''Data śmiercë''' 3 rujana 1226 '''Kòscół / wyznanié'''[[kòscół rzymskò-katolëcczi|katolëcczi]],[[kòscół anglikańsczi|anglikańsczé]],[[kòscół ewangelicczi| ewangelicczé]] '''Data wëswiãceniô''' 16 lëpińca 1228 Asëż przez [[Grzegorz IX|Grzegòrza IX]] '''Wspómnienié''' 4 rujana '''Patrón''' różnich zôkònów, Włoch, Asëżu, Bazyleji, Akcji Katolëcczé, aktorów, ekòlogów, slepich, pòkòju, robòtników, tapicérów, ùbòdżich, wiãzniów, hańdlôrzy, zwierząt, harcerzy i chòwôczów ptôctwa dómòwégò '''Òsoblëwé môle kùltu''' [[Bazylika św. Francëszka w Asëżu]], [[Bazylika Matczi Bożé Anielsczé]] francëszk<ref>St. Francis of Assisi - Catholic Encyclopedia (ang.)</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Biografiô == # Chronologia życia św. Franciszka z Asyżu. „Kalendarz Franciszkański”, ss. 40-43, 1984. Katowice-Panewniki: Apostolat "Zwycięstwo Niepokalanej". # Lázaro Iriarte: Historia franciszkanizmu. Kraków: Bracia Mniejsi Kapucyni, 1998, ss. 26-27. ISBN 83-910410-0-X. # Sergiusz M. Bałdyga. Krzyż z San Damiano. „Ziemia Święta”, ss. 46-52, 1.2009. Kraków: Komisariat Ziemi Świętej. ISSN 1233-5738. # Ruch Ekologiczny św. Franciszka z Asyżu - REFA na ekai.pl == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] 3kf4000as8b9rmut400zq0osb9qelto 0 6751 202868 190921 2026-06-26T16:33:50Z Iketsi 3254 N 202868 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Milk glass.jpg|mały|Mlékò]] '''Mlékò''' - wëdzelënk mlékòwi gargùli zwëskóné òd samniców susków w swòjim czasu. To je pierszô jôda malinczich susków. Pòchòdzy òd krowë, kòzô, òwcë, [[kamel]]a. Mlékò w kùchnie je wëkòrzistiwoné do picégò abò do werobianiô sërów. W czasach bibilëjnéch baro wiele mleka bëło synonimã bòkadnoscë.Do wëtwòrzenio wiôldżi ilosce mleka mùszi bëc wiôldżi stado bëdła. Ta jôda skłôdô sã trzëch faz: - emùlsyjni - koloidalné - molekùlarné Nocãsczi wekòrzistiwané przez człowieka je mlékò krowé. Mlékò nie piją lëdzë w Chinach, Japònié i Pòlinezyjsczich wëspach. Na schòdze mléka nie piją Arabowie, Żëdowie. Midzënôrodowò Federacjò Mléczarskò. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] [[Kategòrëjô:Gastronomiô]] 1q159a7iuaxkcwp65nec0cw3tvs456o 202872 202868 2026-06-26T16:35:16Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Gastronomiô]] to [[Category:Kùchniô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202872 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Milk glass.jpg|mały|Mlékò]] '''Mlékò''' - wëdzelënk mlékòwi gargùli zwëskóné òd samniców susków w swòjim czasu. To je pierszô jôda malinczich susków. Pòchòdzy òd krowë, kòzô, òwcë, [[kamel]]a. Mlékò w kùchnie je wëkòrzistiwoné do picégò abò do werobianiô sërów. W czasach bibilëjnéch baro wiele mleka bëło synonimã bòkadnoscë.Do wëtwòrzenio wiôldżi ilosce mleka mùszi bëc wiôldżi stado bëdła. Ta jôda skłôdô sã trzëch faz: - emùlsyjni - koloidalné - molekùlarné Nocãsczi wekòrzistiwané przez człowieka je mlékò krowé. Mlékò nie piją lëdzë w Chinach, Japònié i Pòlinezyjsczich wëspach. Na schòdze mléka nie piją Arabowie, Żëdowie. Midzënôrodowò Federacjò Mléczarskò. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] [[Kategòrëjô:Kùchniô]] mi5hegoavkk0yzihuqs5xq36fak0wa0 202873 202872 2026-06-26T16:36:14Z Iketsi 3254 kat. 202873 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Milk glass.jpg|mały|Mlékò]] '''Mlékò''' - wëdzelënk mlékòwi gargùli zwëskóné òd samniców susków w swòjim czasu. To je pierszô jôda malinczich susków. Pòchòdzy òd krowë, kòzô, òwcë, [[kamel]]a. Mlékò w kùchnie je wëkòrzistiwoné do picégò abò do werobianiô sërów. W czasach bibilëjnéch baro wiele mleka bëło synonimã bòkadnoscë.Do wëtwòrzenio wiôldżi ilosce mleka mùszi bëc wiôldżi stado bëdła. Ta jôda skłôdô sã trzëch faz: - emùlsyjni - koloidalné - molekùlarné Nocãsczi wekòrzistiwané przez człowieka je mlékò krowé. Mlékò nie piją lëdzë w Chinach, Japònié i Pòlinezyjsczich wëspach. Na schòdze mléka nie piją Arabowie, Żëdowie. Midzënôrodowò Federacjò Mléczarskò. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] [[Kategòrëjô:Pitczi]] rfkqv66ymv4un0zgceavj2obdlvoqa6 0 6754 202781 192821 2026-06-26T12:40:08Z Iketsi 3254 garc→gard 202781 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Czaplinek COA 1.svg|mały|Czôplinecczi herb]] '''Czôplënkò''' (we zdrojach: ''terra Tempelborch'' 1291, ''Tempelburch'' 1311, ''Tempelborch'' 1334, ''Tepelborg'', ''Czaplinek abò Tempelborg'' 1564–67, ''Czaplink'', ''Tempelborch'' 1618, ''Tempelburg'' 1789, ''Tempelburg'' 1838, ''Czaplinek'', ''Tempelbork'', ''Czaplink'' (Cenôwa); pòl. ''Czaplinek'', miem. ''Tempelburg'') – gard w [[drawieńsczi kréz|drawieńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] mizë jezorama [[Drawskò]] ë [[Czôplëno]]. * Lëdztwò gardu: 6.838 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 13,62 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] r69cq8tdj3l6hpd3vs03g65rawu034v 0 6774 202778 201764 2026-06-26T12:38:50Z Iketsi 3254 garc→gard 202778 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Resko COA.svg|mały|Resczi herb]] [[Òbrôzk:Wappen_Regenwalde1.png|mały|120px|Stôri resczi herb]] '''Réga''' (we zdrojach: ''*Rega'', ''Regenwolde'' 1288, ''villam Regam'' 1305, ''Regenwalde''; pòl. ''Resko'', miem. ''Regenwalde'') – gard w [[łobesczi kréz|łobesczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Réga (rzéka)|Régą]]. * Lëdztwò gardu: 4.354 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,49 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 0mokumofci2awxu1tk2orjm5cddsatp 0 6830 202784 171623 2026-06-26T12:41:51Z Iketsi 3254 garc→gard 202784 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kamień Krajeński COA.svg|mały|Kamiéńsczi herb]] '''Kamiéń''' (w zdrojach: ''Lapis'' 1107, ''commendatores ... Camenensis'' 1339, ''Kazimirus . . . rex Polonie ... in fluvio Camona situatam . . . civitatem pro iure Theutunico . . . locare (damus) . . . nomen eidem civitati Camona imponendo'' 1360, ''Kamyn'' 1370, ''Camen'' 1374, 1384, ''Camień'' 1381-1385, ''Camyen'' 1584 (Ortelius), ''Camien'' 1612 (Langenes), ''Camina'', ''Camyn'', ''Cammin'', ''Kamin'', ''Kamień'', ''Kamień Pomorski'' 1920-1939; ''Kamjenj'' (Cenôwa), ''w kamińsczim krézu'' (Ramułt); pòl. ''Kamień Krajeński'', miem. ''Kamin in Westpreußen'') – gard w [[sãpòleńsczi kréz|sãpòleńsczim krézu]] w [[Kùjawskò-Pòmòrsczé wòjewództwò|Kùjawskò-Pòmòrsczim wòjewództwie]] mizë jezorama [[Mòchel]] ë [[Brzëchòwò]]. * Lëdztwò gardu: 2.342 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 3,65 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-Pòmòrsczé wòjewództwò]] 79bh5gsrwu9css1oswlxj08f981j4bd 0 6831 202764 173914 2026-06-26T12:30:43Z Iketsi 3254 garc→gard 202764 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|mały|Mrotecczi herb]] '''Mrocza''' (we zdrojach: ''Mroscha'' 1288, ''civitate Mrocza'' 1393, ''Mrzotsza'' 1470, ''Mrocza'' 1578; pòl. ''Mrocza'', miem. ''Mrotschen'', 1939–1942 ''Schönhausen'', 1942–1945 ''Immenheim'') – gard w [[naczelsczi kréz|naczelsczim krézu]] w [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]] * Lëdztwò gardu: 4.219 ([[2007]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,32 km² {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 1jif801xr75cq5o3qjt8obet6aw6f4e 0 6835 202772 180335 2026-06-26T12:36:23Z Iketsi 3254 garc→gard 202772 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|mały|120px|Herb Nowégò]] '''Nowé''' (we zdrojach: ''et Numburgensem diocesim'' 1243, ''Witego de Noua domo'' 1255, ''de Nove'' 1277, ''et Nuenborg'' 1282, ''in Noue'' 1282, ''die Stadt Neuenburg'' 1301, ''de Nowinburk'' 1306, ''Neunborch'' 1307, ''de Nove'' 1326/1327, ''Neyberg'' 1414, ''Nemburg'' 1414, ''in Nove'' 1489, ''Neuwenborgk'' 1490, ''Nowe'' 1504, ''Neyburg'' 1504, ''Nove'' 1534, ''Nowe'' 1649, ''w Mieście nazwanym Nowem, Neoburgi'' 1690, ''Neuenburg, pohl. Nowa'' kòl 1790, ''Nowe, niem. Neuenburg'' 1886, ''Nowè'' (Cenôwa), gwar. ''Nove, -végo, nofsk'i''; pòl. ''Nowe'', miem. ''Neuenburg'') – gard w [[swiecczi kréz|swiecczim krézu]] w [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Wisła|Wisłą]]. * Lëdztwò gardu: 6.104 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 3,57 km² {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Kòcéwskô]] tlrgkt2a1xu0yyvz7rotqp55c92kpil 202774 202772 2026-06-26T12:36:53Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 202774 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Nowe COA.svg|mały|120px|Herb Nowégò]] '''Nowé''' (we zdrojach: ''et Numburgensem diocesim'' 1243, ''Witego de Noua domo'' 1255, ''de Nove'' 1277, ''et Nuenborg'' 1282, ''in Noue'' 1282, ''die Stadt Neuenburg'' 1301, ''de Nowinburk'' 1306, ''Neunborch'' 1307, ''de Nove'' 1326/1327, ''Neyberg'' 1414, ''Nemburg'' 1414, ''in Nove'' 1489, ''Neuwenborgk'' 1490, ''Nowe'' 1504, ''Neyburg'' 1504, ''Nove'' 1534, ''Nowe'' 1649, ''w Mieście nazwanym Nowem, Neoburgi'' 1690, ''Neuenburg, pohl. Nowa'' kòl 1790, ''Nowe, niem. Neuenburg'' 1886, ''Nowè'' (Cenôwa), gwar. ''Nove, -végo, nofsk'i''; pòl. ''Nowe'', miem. ''Neuenburg'') – gard w [[swiecczi kréz|swiecczim krézu]] w [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Wisła|Wisłą]]. * Lëdztwò gardu: 6.104 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 3,57 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Kòcéwskô]] sb6aptdt2vt5lrlbsrd4b4x1x7vqf51 0 6837 202884 192823 2026-06-26T16:46:12Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202884 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Sępólno Krajeńskie COA.svg|mały|120px|Sãpòleńsczi herb]] [[Òbrôzk:Herb Sepolno Stary.gif|mały|120px|Stôri sãpòleńsczi herb]] '''Sãpólno''' (we zdrojach: ''Sampolno'' 1311, ''Sampelno'' 1350, ''de Sampulburg'' 1388, ''de Sampelborg'' kòl 1520, ''Sempelborg'' 1732, ''Villa Sąmpolna'', ''Sępólno abò Sempelbork'' 1889, ''Zempelburg'', ''Sępólno Krajeńskie'' 1965, ''Sęmpélbork'' (Cenôwa), ''Sępólno'' (Cenôwa); pòl. ''Sępólno Krajeńskie'', miem. ''Zempelburg'') – krézowi gard w [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Sãpòlnô|Sãpòlną]]. * Lëdztwò gardu: 9.149 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 5,82 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] rqz6jx9n8i6d4vdqkoukowxggw65qiy 0 6840 202798 201082 2026-06-26T12:49:19Z Iketsi 3254 garc→gard 202798 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Jastrowie COA.svg|mały|Jastrowsczi herb]] '''Jastrowié''' (we zdrojach: ''Iastrobbe'' 1363, ''Iastrowie'' 1380, ''Iastrowie alias Witunk'' 1580, ''Jastrow'' 1559, ''Jastrowie'' 1564-65, ''Jastrowo'' (Cenôwa); pòl. ''Jastrowie'', miem. ''Jastrow'') – gard we [[złotowsczi kréz|złotowsczim krézu]] we [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|Wiôlgòpòlsczim wòjewództwie]] nad [[Òska|Òską]]. * Lëdztwò gardu: 8.497 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 72,3 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] o82tb1jtyu3izzf0egijtenq14pzuia 0 6843 202801 162285 2026-06-26T12:51:01Z Iketsi 3254 garc→gard 202801 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Łobżenica COA.svg|mały|Łobzenicczi herb]] '''Łobzenica''' (we zdrojach: ''Lopszenecz'', ''Lobszenecz'' 1398, ''Lobszenica'' 1427, ''Lobzenycza'' 1441, ''Lobzenicza'' 1578, ''Łobzenica'' 1618-20, ''Łobżenica'' 1846, 1884, ''Lobsens''; pòl. ''Łobżenica'', miem. ''Lobsens'') - garc w [[pielsczi kréz|pielsczim krézu]] we [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|Wiôlgòpòlsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 3.090 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 3,25 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] h54ev8qvqkgc9y63ejp2mm8l93jqak2 202818 202801 2026-06-26T14:03:26Z Iketsi 3254 garc→gard 202818 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Łobżenica COA.svg|mały|Łobzenicczi herb]] '''Łobzenica''' (we zdrojach: ''Lopszenecz'', ''Lobszenecz'' 1398, ''Lobszenica'' 1427, ''Lobzenycza'' 1441, ''Lobzenicza'' 1578, ''Łobzenica'' 1618-20, ''Łobżenica'' 1846, 1884, ''Lobsens''; pòl. ''Łobżenica'', miem. ''Lobsens'') – gard w [[pielsczi kréz|pielsczim krézu]] we [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|Wiôlgòpòlsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 3.090 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 3,25 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] 2jlp3qsh386ernltf5zd7okhamq2352 0 6844 202811 200711 2026-06-26T13:03:16Z Iketsi 3254 garc→gard 202811 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Okonek COA 1.svg|mały|Òkónkòwi herb]] '''Òkónk''' (we zdrojach: ''Wòkonk'' (Cenôwa); pòl. ''Okonek'', miem. ''Ratzebuhr in Pommern'') – gard we [[złotowsczi kréz|złotowsczim krézu]] we [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|Wiôlgòpòlsczim wòjewództwie]] nad [[Czôrnô|Czôrną]]. * Lëdztwò gardu: 3.870 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 20,03 km² == Òbaczë téż == * [[Òkùnk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] 6rhektaecg8h9e2hh5xuq35ufargzcu 0 6850 202786 171081 2026-06-26T12:42:43Z Iketsi 3254 garc→gard 202786 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Ujście COA 1.svg|mały|Ùscczi herb]] '''Ùscé''' (we zdrojach: ''Uscie'' kòl 1224, ''Usce'' 1225, ''Usche'' 1234, ''Husce'' 1242, ''Uste'' 1257, ''Uszczie'' 1266, ''Uscze'' 1280, ''Uschye'' 1280, ''Usze'' 1283, ''Uszce'' 1285, ''Uzech'' 1294, ''Uzek'' 1312, ''Usth'' 1336, ''Uzst'' 1338, ''Vsce'' 1397, ''Ujście'', ''Uscie'', ''Usch'', ''Uscye'' 1789; pòl. ''Ujście'', miem. ''Usch'') – gard w [[pielsczi kréz|pielsczim krézu]] we [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|Wiôlgòpòlsczim wòjewództwie]] kòl ùscégò [[Gwda|Gwdë]] do [[Notec|Notecë]]. * Lëdztwò gardu: 3.869 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 5,78 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] jtuehib5901rcyqi081l7g4vy8iqctv 0 6851 202813 162313 2026-06-26T13:04:05Z Iketsi 3254 garc→gard 202813 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Wyrzysk COA 1.svg|mały|Wërzësczi herb]] '''Wërzëskò''' (we zdrojach: ''Wyritz'' 1320, ''Wirziska'' 1403, ''in Wirzyska'' 1438, ''Wyrzysko'' 1444, ''in oppido Vyrzyska'', ''Wyesch'' 1493, ''Wyrzisko'' 1578, ''Werzysko'', ''Wyrzyska'', ''Wyrzysk'', ''Wirsitz''; pòl. ''Wyrzysk'', miem. ''Wirsitz'') – gard w [[Pielsczi Kréz|Pielsczim Krézu]] we [[Wiôlgòpòlsczé Wòjewództwò|Wiôlgòpòlsczim Wòjewództwie]] kòl ùscégò [[Wërza|Wërzë]] do [[Łobzónka|Łobzonczi]]. * Lëdztwò gardu: 5.232 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,12 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] g0xhxq5wo5db24873pkkw4lh2elzfxg 0 6852 202783 162316 2026-06-26T12:41:24Z Iketsi 3254 garc→gard 202783 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Wysoka COA.svg|mały|Wësocczi herb]] '''Wësokô''' (we zdrojach: ''Visoka'' 1260, ''Vyssoka'' 1366, ''Noua Wyszoka'' 1521, ''Wissoka'' 1578, ''Wysoka'', ''Wissek''; pòl. ''Wysoka'', miem. ''Wissek'') – gard w [[pielsczi kréz|pielsczim krézu]] we [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|Wiôlgòpòlsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 2.728 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,82 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] ax0sb5dcxur4a8hi92ydc3dpn8mxfu8 0 6854 202793 187071 2026-06-26T12:47:35Z Iketsi 3254 garc→gard 202793 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Krajenka COA.svg|mały|Krajenecczi herb]] '''Krajenka''' (we zdrojach: ''Krainka'', ''Kraina'' 1420, ''Crayna'' 1453, ''Kroganick'' 1676, ''Crajanez'' 1772, ''Krojanka'' (Cenôwa); pòl. ''Krajenka'', miem. ''Krojanke'') – gard we [[złotowsczi kréz|złotowsczim krézu]] we [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|Wiôlgòpòlsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 3.681 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 3,76 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] 108t6ggzozb75dxjn3vyekabw8gd8py 0 6857 202787 171074 2026-06-26T12:43:08Z Iketsi 3254 garc→gard 202787 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Dobiegniew COA.svg|mały|Dobiegniewsczi herb]] '''Dobiegniewò''' (we zdrojach: ''Debegnewe'' 1250, ''Dobegnewe'' 1252, ''Dobyegnyew'' 1421 (KDW), ''Wollenberg'' 1662-1665, ''Woldenberg''; pòl. ''Dobiegniew'', miem. ''Woldenberg'') – gard w [[strzeleckò-dërżeńsczi kréz|strzeleckò-dërżeńsczim krézu]] w [[Lubùsczé wòjewództwò|Lubùsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 3.179 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 5,69 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Lubùsczé wòjewództwò]] 4yt9onbxmyzgz80mstisexaj6t2mf4c 0 6860 202961 193734 2026-06-26T17:33:29Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 202961 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Various Hummingbirds.jpg|mały|Kòlibrë]] '''Kòlibrë''' żëją w òbù [[Amerika]]ch, na òstrowach [[Karaibsczé Mòrze|Karaibsczégò Mòrza]] i [[Spòkójny Òcean|Spòkójnégò Òceanu]]. Je jich 320 zortów. Westrzód nich są nômniészé [[ptôch|ptóche]] [[Swiat|swiata]], jak na przëmiar hawańczik z [[Kùba|Kùbë]], co mô kòl 6 cm òd czëpka dzoba do kùńca ògóna. Nôwiãkszi kòliber mô 22 cm długòscë. Niechtërne z nich òdlatëją na lato na Alaskã i Ògnistą Zemiã. Są znóné z wiôldżich akrobaticznëch taleńtów. Lôtają z chùtkòscą do 100 km/gòdz., w przódk, w tił, w bòk, w dół, w górã i mògą zawisnac w placu. Machają skrzidełkama wiãcy jak 100 razy na sekùńdã. W lecbie nie je widzec jich skrzidłów, są òne tej tãgòwą dôką. Ptôszczi ne żëwią sã nektarem kwiatów i roznôszają jich kwiatny pich. Ni mają zwëkù chòdzeniô. == Lëteratura == * [[Jaromira Labudda]], Zdrój słowa. Podręcznik dla początkujących (kl. IV–VI) cz. 2 * "Przewodnik po przyrodzie", zestawił i opracował dr Roland Gerstmeier == Òbaczë téż == * [[Przezdrzélnikòwaté]] * [[Mëga]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] pto0r2pdd24404lof0374v8eigfik27 0 6865 202791 170789 2026-06-26T12:46:45Z Iketsi 3254 garc→gard 202791 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Wieleń COA.svg|mały|Wieleńsczi herb]] '''Wieléń''' (we zdrojach: ''Welen'' 1244, 1257, ''Velen'' 1235, ''Welun'' pòcz. XII w., ''Welem'' 1213, ''Welim'' 1216, ''Filähn Pol.''1649, ''Welinia'' 1649, ''Wielyn'' 1789, ''Filehn'', ''Filehne''; pòl. ''Wieleń''; miem. ''Filehne'') – gard w [[pielsczi kréz|pielsczim krézu]] we [[Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò|Wiôlgòpòlsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 5.899 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,32 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Wiôlgòpòlsczé wòjewództwò]] q1mm1wy3ycg0otew6z9rabgrzwhwwe4 0 6892 202760 189171 2026-06-26T12:28:53Z Iketsi 3254 garc→gard 202760 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DEU Gartz (Oder) COA.svg|mały|Herb Garca]] '''Garc''' (miem. ''Gartz (Oder)'') – gard we [[ùkrzańsczi kréz|ùkrzańsczim krézu]] w [[Brambòrzkô|Brambòrzce]] nad [[Òdra|Òdrą]]. * Lëdztwò gardu: 2.492 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 61,69 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecce]] [[Kategòrëjô:Brambòrzkô]] 3iaep2loh6dbjcx8hluddlgb5zgzhti 0 6897 202794 188773 2026-06-26T12:48:00Z Iketsi 3254 garc→gard 202794 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DEU Barth COA.svg|mały|Biardzczi herb]] '''Biardo''' (we zdrojach: ''provincia Barta'' 1159, ''Bard'' abò ''Barth'' 1256, ''Bart'' XIII w., ''Bardt'' XIII w., ''Barth''; miem. ''Barth''; pòl. ''Bardo'') – gard w [[Północnoprzédnopòmòrzczi Kréz|Północnoprzédnopòmòrzczim Krézu]] we krôju [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] nad Bôłtã. * Lëdztwò gardu: 8.768 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 40,83 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] tkk96algfdftw74yc7za6ijt525er7e 0 6898 202790 188774 2026-06-26T12:44:35Z Iketsi 3254 garc→gard 202790 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DEU Eggesin COA.svg|mały|120px|Chëczëńsczi herb]] [[Òbrôzk:DEU Eggesin flag.svg|mały|120px|Chëczëńsczi fana]] '''Chëczëno''' (we zdrojach: ''Gizin'' abò ''Gizyn'' 1216, ''Chyzin'' 1267, ''Egezyn'' 1296, ''Eksin'' 1302, ''Eggsin''; miem. ''Eggsin'') – gard we [[Wkrzańskò-Rãdowsczi Kréz|Wkrzańskò-Rãdowsczim Krézu]] w krôju [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] nad [[Wkra|Wkrą]] ë [[Rãdowa|Rãdową]]. * Lëdztwò gardu: 5.234 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 88,01 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] djhs0zmtjjaepltz1ubpkkrwiwgk2xs 0 6899 202765 188776 2026-06-26T12:31:11Z Iketsi 3254 garc→gard 202765 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DEU Gützkow COA.svg|mały|Chòckòwsczi herb]] '''Chòckòwò''' (we zdrojach: ''Chozcho'' 1140, ''Chozkowe'' 1183, ''Chozcowe'' 1214, ''Gutzkowe'' 1228, ''Gokecowe'', ''Gotzekowe'', ''Gotzkovborg'', ''Gützkow''; miem. ''Gützkow'') – gard w krézu [[Vorpommern-Greifswald]] w krôju [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] nad [[Piana|Pianą]]. * Lëdztwò gardu: 2.832 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 42,68 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] 794usooi5t2hrce7kmyvb1zuqxdrrtf 0 6901 202802 190285 2026-06-26T12:51:52Z Iketsi 3254 garc→gard 202802 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DEU Garz (Rügen) COA.png|mały|Herb Garca]] '''Garc''' (we zdrojach: ''Karennz'', ''Kerentia'', ''Charenza'' 1168, ''Chertz in Ruya'' 1327, ''Garcz'' (Germania; Ortelius Abraham, 1527-1598), ''Garz''; miem. ''Garz/Rügen'') – gard w krôju [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] na [[Rujana|Rujanie]]. * Lëdztwò gardu: 2.403 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 65,44 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] g36693aykgmfzvfov0alk89o70fp7wo 0 6907 202789 192824 2026-06-26T12:44:07Z Iketsi 3254 garc→gard 202789 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wappen Loitz.svg|mały|Łosëcczi herb]] '''Łosëce''' (we zdrojach: ''Losice'' 1170, ''Lositz'' 1171, 1193, ''Locisse'' 1194, ''Losiz'' 1197, ''Lozitz'' 1314, ''Lositz'' 1236, ''Losiz'' 1248, ''Loseze'' 1275, ''Losiz'' 1294, ''Loytze'' 1331, ''Loitze'' 1332, ''Loitz''; [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Loitz'') – gard w krôju [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] nad [[Piana|Pianą]]. * Lëdztwò gardu: 4.260 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 62,96 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] 7wdwwpn0nlf2n3pivcod5xmlkghba7y 0 6908 202799 188782 2026-06-26T12:50:01Z Iketsi 3254 garc→gard 202799 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wappen Franzburg.PNG|mały|Nowòpòlsczi herb]] '''Nowòpòle''' (we zdrojach: ''Rosetum sanctae Mariae'' 1231, ''Novum Campum'' 1233, ''Nyencampe'', ''Fransborg'', ''Frantz(en)burgk'' 1587, ''Nowopole'' (Kantzow) (??), ''Franzburg'' 1591, Fransborg 1618, Frantzburg 1618; miem. ''Franzburg'') – gard w [[Północnoprzédnopòmòrzczi Kréz|Północnoprzédnopòmòrzczim Krézu]] w krôju [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]]. * Lëdztwò gardu: 1.496 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 15,19 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] siakk5669k2apkcpdxtcvofgsx7gpyq 0 6909 202803 188783 2026-06-26T12:52:30Z Iketsi 3254 garc→gard 202803 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wappen Penkun.png|mały|Piéńkùńsczi herb]] '''Piéńkùń''' (we zdrojach: ''Pencun'' 1240, 1284, ''Pinkun'' 1269, ''Penkun''; miem. ''Penkun'') – gard w krézu [[Vorpommern-Greifswald]] w krôju [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]]. * Lëdztwò gardu: 1.950 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 78,63 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] pfi8iin2tdoeah6mv3tlpvreh5cm9ng 0 6914 202785 186157 2026-06-26T12:42:17Z Iketsi 3254 garc→gard 202785 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DEU Sassnitz COA.svg|mały|Sosnicczi herb]] '''Sosnica''' (dólnomiem. ''Sassnitz''; miem. ''Sassnitz''; pòl. ''Sośnica'') – gard ë haf w [[Rujańsczi Kréz|Rujańsczim Krézu]] w krôju [[Meczelbòrzkô-Przédné Pòmrë]] na [[Rujana|Rujanie]] nad [[Bôłt|Bôłtã]]. Z sosniczczégò pòrta może płënąc do [[Szwedzkô|Szwedzczi]], [[Dëńskô|Dëńsczi]], [[Ruskô|Rusczi]] ë [[Lëtwa|Lëtewsczi]]. * Lëdztwò gardu: 10.474 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 46,45 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] fgqmeg2tg9udpzpvwypwk7vhxyf95t2 0 6922 202788 188789 2026-06-26T12:43:51Z Iketsi 3254 garc→gard 202788 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wappen Tribsees.svg|mały|Trzebùzczi herb]] '''Trzebùza''' (miem. ''Tribsees'') – gard w [[Północnoprzédnopòmòrzczi Kréz|Północnoprzédnopòmòrzczim Krézu]] w krôju [[Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] nad [[Trzebla|Trzeblą]]. * Lëdztwò gardu: 2.698 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 54,75 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] 16bqc4abih1own6nibnz8jx8qo5sbqw 0 6933 202810 187795 2026-06-26T13:01:59Z Iketsi 3254 garc→gard 202810 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Pelplin COA.svg|mały|Pôłplëńsczi herb]] '''Pôłplëno''' (we zdrojach ''abbas Doberanensis'' 1258, ''de Doberanensi ecclesia'' 1258, ''Samburia'' 1258, ''quam Doberanensis ecclesia'' 1260, ''de Doberan'' 1260, ''ecclesie videlicet Doberanensis ecclesia'' 1261, ''Novum Doberan'' 1274, ''Polplin'' 1274, ''videlicet Montem Sanctae Marie'' 1277, ''Novo Doberan Cysterciensis'' 1284, ''Polpelin'' 1290, ''Pelplin'' 1295, ''Polplyn'' 1298, ''de Polplin'' 1298, ''de Polpelin'' 1306, ''de Polplyn'' 1309, ''de Peplin'' 1310, ''Peplin'' 1312, ''Polplin'' 1312, ''Polpelin'' 1312, ''Polplin'' 1334, ''Polpelin'' 1334, ''Polpelin'' 1342, 1349, 1402-1415, ''von Polpelyn'' 1412, ''Pelplin'' 1476, ''Peplyn'' 1476, ''monasterium Polpelin'' 1570, ''Poblin'' 1575 (1579), ''Pelplin'' 1583, ''z Pelplinem'' 1664, ''Pelplin'' 1682, kòl 1790, gwar. ''Pelplin'', ''w Peplënie'' (Ramułt)), pl: ''Pelplin'', de: ''Pelplin'') – gard w dërszewsczim krézu. Ninia w pòcysterzczi cerczwi je katédra. Òd 1821 rokù béła to chôłmińskô diecezëjô ze stolëcą w tim gardu. Sztôłconé tuwò astë w seminarëji dëchòwiéństwò, przëszëkòwóné do dëszpastérztwa w pòlsczim i górnomiemiecczim jãzëkù, skłôdało sã w zacht dzélu téż z przedstôwców [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Tuwò béł téż biskùpã [[Kònstantin Dominik]]. W seminarëji je ùczony téż [[kaszëbsczi jãzëk]]. Terô to je center pôłplëńsczi diecezëji. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Konstantyn Dominik.jpg|Biskùp [[Kònstantin Dominik]] Òbrôzk:Pelplin bazylika.JPG|Pôłplëńskô katédra </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrzczé Wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Dërszewsczi kréz]] iu0etoajjq58pvs9e8ordq5dqxacna4 0 7002 202937 192563 2026-06-26T17:22:50Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202937 wikitext text/x-wiki '''Pòwiesc''' – zort lëteraturë piãkny, narracyjny dokôz, chteren òpisywô rozbǜdowóny cyg zdarzeniów. [[Òbrôzk:Ksiazki.JPG|mały|Książki]] Klasicznô pòwiesc je pisanô prozą, w chternej wiele je dwugôdków, òpisënków akcëjô i naturë, pòdzelonô je na dzéle. W klasyczny pòwiescë westãpiwô wszetkòwiedzący òpòwiôdôcz i wielowątkòwô fabla. == Historëjô == Pierwszé pòwiescë pòwstałë ju w antikòwich czasach. W Grecëji powiecë pisôł m.in. [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ksenofont_z_Efezu Ksenofont z Efezu] (''Oowieści efeskie''). Bëła to pòwiesc awanturniczô i melodramaticznô. W Rzimie autorama pòwiescë bëlë [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gajusz_Petroniusz Petroniusz] (''Satyricon'') i [http://pl.wikipedia.org/wiki/Apulejusz_(pisarz) Apùlejusz] (''Metamorfozy albo złoty osioł''). Do rozwiju pòwiescë przëczënił sã strzédnowieczny [http://pl.wikipedia.org/wiki/Epos_rycerski epos ricersczi]. W epoce òdrodzeniégò baro wôżny dokôz dôł [http://pl.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois_Rabelais François Rabelais] (''Gargantua i Pantagruel''). W barokù nadzwëkòwą pòwiesc (''Don Kichot'') napisôł [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miguel_de_Cervantes Miguel de Cerwantes]. Wiôldżi rozwij pòwiescë nastôł w òswiecenim, a pòtimù w XIX stolaté. == Zortë pòwiescë == * listownô * dialogòwô * pòwiesc rzéka * szkatułkòwô * strzemiń swiąde * tendencyjnô * edukacëjnô * biograficznô == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëteratura]] 8bqq1svm90i7chb3z2wkkv9j5lystof 202938 202937 2026-06-26T17:23:01Z Iketsi 3254 -' ' 202938 wikitext text/x-wiki '''Pòwiesc''' – zort lëteraturë piãkny, narracyjny dokôz, chteren òpisywô rozbǜdowóny cyg zdarzeniów. [[Òbrôzk:Ksiazki.JPG|mały|Książki]] Klasicznô pòwiesc je pisanô prozą, w chternej wiele je dwugôdków, òpisënków akcëjô i naturë, pòdzelonô je na dzéle. W klasyczny pòwiescë westãpiwô wszetkòwiedzący òpòwiôdôcz i wielowątkòwô fabla. == Historëjô == Pierwszé pòwiescë pòwstałë ju w antikòwich czasach. W Grecëji powiecë pisôł m.in. [http://pl.wikipedia.org/wiki/Ksenofont_z_Efezu Ksenofont z Efezu] (''Oowieści efeskie''). Bëła to pòwiesc awanturniczô i melodramaticznô. W Rzimie autorama pòwiescë bëlë [http://pl.wikipedia.org/wiki/Gajusz_Petroniusz Petroniusz] (''Satyricon'') i [http://pl.wikipedia.org/wiki/Apulejusz_(pisarz) Apùlejusz] (''Metamorfozy albo złoty osioł''). Do rozwiju pòwiescë przëczënił sã strzédnowieczny [http://pl.wikipedia.org/wiki/Epos_rycerski epos ricersczi]. W epoce òdrodzeniégò baro wôżny dokôz dôł [http://pl.wikipedia.org/wiki/Fran%C3%A7ois_Rabelais François Rabelais] (''Gargantua i Pantagruel''). W barokù nadzwëkòwą pòwiesc (''Don Kichot'') napisôł [http://pl.wikipedia.org/wiki/Miguel_de_Cervantes Miguel de Cerwantes]. Wiôldżi rozwij pòwiescë nastôł w òswiecenim, a pòtimù w XIX stolaté. == Zortë pòwiescë == * listownô * dialogòwô * pòwiesc rzéka * szkatułkòwô * strzemiń swiąde * tendencyjnô * edukacëjnô * biograficznô == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëteratura]] 3evt0lorbp57e5bd33trxp9vrgel8gu 0 7102 202843 201053 2026-06-26T14:36:16Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202843 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Marión Miotk''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Marian Miotk'') (ùr. 1957 rokù) – ksądz, dzéjôrz kaszëbsczi. Òn béł w [[Rzim|Rzimie]] i w [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] òdprawiô dzél Mszë sw. w [[Katolëcczi Kòscół|kòscele katolëcczim]]. Òn je wëprzédniony przëznôwóną przez Karno Sztudérów Pòmòraniô Medaliã Stolema (1990) za kôzania pò kaszëbskù. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Séw Bòżégò Słowa : na niwie kaszëbsczich serc, [[Kaszëbsczi Institut|Instytut Kaszubski]] Gdańsk 2008. * ''Recepcja kaszubskich przekładów Biblii'', [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej]], 2018. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20211120082958/https://www.diecezja.gda.pl/artykuly/duszpasterstwo-kaszubow/historia-mszy-z-kaszubska-liturgia Marian Miotk] * [https://www.worldcat.org/search?q=au%3Amarian+miotk&dblist=638&fq=ap%3A%22miotk%2C+marian%22&qt=facet_ap%3A Worldcat] * [https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Jezyk_Szkola_Religia/Jezyk_Szkola_Religia-r2007-t2/Jezyk_Szkola_Religia-r2007-t2-s259-280/Jezyk_Szkola_Religia-r2007-t2-s259-280.pdf ''Marian Miotk''] * https://web.archive.org/web/20260519185208/https://cdn-p.onnetwork.tv/hls/1/7/1796390/720p.m3u8 {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Miotk Marión}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 6lpft3yy4qilauxx6mw25awh4s4en7y 202862 202843 2026-06-26T16:15:48Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 202862 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Marión Miotk''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Marian Miotk'') (ùr. 1957 rokù) – ksądz, dzéjôrz kaszëbsczi. Òn béł w [[Rzim|Rzimie]] i w [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkù]] òdprawiô dzél Mszë sw. w [[Katolëcczi Kòscół|kòscele katolëcczim]]. Òn je wëprzédniony przëznôwóną przez Karno Sztudérów Pòmòraniô Medaliã Stolema (1990) za kôzania pò kaszëbskù. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Séw Bòżégò Słowa : na niwie kaszëbsczich serc, [[Kaszëbsczi Institut|Instytut Kaszubski]] Gdańsk 2008. * ''Recepcja kaszubskich przekładów Biblii'', [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi w Wejrowie|Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej]], 2018. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20211120082958/https://www.diecezja.gda.pl/artykuly/duszpasterstwo-kaszubow/historia-mszy-z-kaszubska-liturgia Marian Miotk] * [https://www.worldcat.org/search?q=au%3Amarian+miotk&dblist=638&fq=ap%3A%22miotk%2C+marian%22&qt=facet_ap%3A Worldcat] * [https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Jezyk_Szkola_Religia/Jezyk_Szkola_Religia-r2007-t2/Jezyk_Szkola_Religia-r2007-t2-s259-280/Jezyk_Szkola_Religia-r2007-t2-s259-280.pdf ''Marian Miotk''] * https://web.archive.org/web/20260519185208/https://cdn-p.onnetwork.tv/hls/1/7/1796390/720p.m3u8 {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Miotk Marión}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] ck4t461g98s1po631edtx72ze5yf6ic 0 7230 203032 201891 2026-06-26T19:04:32Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203032 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rita Hayworth 1942 cropped.jpg|mały|Rita Hayworth (1942)]] '''Rita Hayworth''', (ùr. [[17 rujana]] [[1918]], zm. [[14 maja]] [[1987]]) bëła amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Hayworth, Rita}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] 9kcwphh8adc2pjnr417j8gmldjflzkr 0 7285 202947 202474 2026-06-26T17:26:08Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202947 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:MurallaCatedralGenial.JPG|mały|Lugo]] '''Lugo''' je gardã w [[Galicia|Galicëji]], aùtonomiczny prowincëji w ([[Szpańskô|Szpańsce]]).<br /> Lëdztwò gardu: 100 000 mieszkańców ([[2010]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] fi0kt5qjz2u8gwdgn6igqt8rtz4atyx 14 7346 202903 162584 2026-06-26T17:00:25Z Iketsi 3254 {{Commons}} 202903 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jãzëkòznôwcë]] gvv4qramuy25w59j85wfoe4cdlt4zyo 0 7411 203075 200696 2026-06-26T19:23:45Z Iketsi 3254 Òbrôzk 203075 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Robakowo 5372.jpg|mały|]] '''Robôkòwò''' – to je kaszëbskô [[wies]] w [[gmina Lëzëno|lëzyńsczi gminie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/645 2.) Robakowo w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëzëno]] hnd6wim63dvytj3reork1d52et6t58d 0 7415 202885 181545 2026-06-26T16:46:32Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202885 wikitext text/x-wiki '''Nowosądecczi kréz''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Powiat nowosądecki'') – to je pòwiatã w [[Małopòlsczé wòjewództwò|małopòlsczim wòjewództwie]] z sedzbą w gardze [[Nowi Sóncz]]. [[Òbrôzk:POL powiat nowosądecki on voivodship map.svg|mały|]] === Spòdlowé pòdôwczi === * Wiéchrzëzna: 1550,24 km² * Lëdztwò: 213 420 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nowi Sóncz]] dua4nxw8vbeqdqdpoch08evfybtlmvd 0 7422 202936 183734 2026-06-26T17:22:37Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202936 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bufo Bufo.jpg|mały|Parchatnica]] [[Òbrôzk:Bufo bufo call1.ogg|right|Òn w swòjim czasu rechòce]] '''Parchatnica''' abò '''zwëczajny kąter''' (''Bufo bufo'') – łaza z rodzëznë kąterowatëch (''Bufonidae''). Ten kąter żëje m. jin. w [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park|Kaszëbsczim Krôjòbraznym Parkù]]. Parchatnica mòże zjadac pszczołë. Òb zëmã òna je w sklepie abò zagrzebónô w zemi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Łazë]] 1gb8de9pfe7iw1pt7wpc1qnsqgkr3ks 0 7486 203085 161627 2026-06-26T19:52:12Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 203085 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Golden Gate in Gdańsk.PNG|mały|Złotô Bróma]] '''Złotô Bróma''' – bróma w [[Gduńsk]]ù bùdowóné do 1614 rokù przez Willem'a van den Blocke. W II swiatowi wòjnie (1945) òna bëła zniszczoné. Na ji bùtnowi scanie je napisóné pò niemieckù cytat z Psalmù 122: ES MVSSE WOLGEHEN DENEN DIE / DICH LIEBEN ES MVSSE FRIEDE SEIN INWENDIG IN DEINE MAVREN VND / GLVCK IN DEINEN PALASTEN PSA - 122 („Niech żëją w bezpiekù ti, co cebie miłują. Niech pòkój bãdze w twòjëch mùrach, a bezpiek w pałacach twòjëch!”) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] kn3c113432fv82u9w7tsqfpz5kgnhrn 203086 203085 2026-06-26T19:52:29Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Gduńsk]] 203086 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Golden Gate in Gdańsk.PNG|mały|Złotô Bróma]] '''Złotô Bróma''' – bróma w [[Gduńsk]]ù bùdowóné do 1614 rokù przez Willem'a van den Blocke. W II swiatowi wòjnie (1945) òna bëła zniszczoné. Na ji bùtnowi scanie je napisóné pò niemieckù cytat z Psalmù 122: ES MVSSE WOLGEHEN DENEN DIE / DICH LIEBEN ES MVSSE FRIEDE SEIN INWENDIG IN DEINE MAVREN VND / GLVCK IN DEINEN PALASTEN PSA - 122 („Niech żëją w bezpiekù ti, co cebie miłują. Niech pòkój bãdze w twòjëch mùrach, a bezpiek w pałacach twòjëch!”) == Òbaczë téż == * [[Gduńsk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] 3588yd6i186xyfgr0snxwyt86l4f4xt 0 7492 202905 199932 2026-06-26T17:01:30Z Iketsi 3254 kat. 202905 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:TurkishRoadSign-WelcomeToEurope Modified.jpg|mały|Przëmiar tërecczégò jãzëka]] '''Tërecczi jãzëk''' (''türkçe'', ''türk dili'') je jãzëkã ùżiwónym jakno [[rodnô mòwa]] przez wicy jak 83 miliónë lëdzy na swiece, a to pòkaziwô, że je to nôbarżi znóny [[tërecczé jãzëczi|jãzëk z karna tërecczich jãzëków]]. Jegò brëkòwnicë żëją pierszim dzélã w [[Tëreckô|Tërecce]] ë na [[Cyper|Cyprze]], a môłima karnama w [[Irak]]ù, [[Greckô|Grecce]], [[Bùlgarskô|Bùlgarsce]], [[Nordowô Macedoniô|Macedońsce]], [[Albańskô|Albańsce]], w [[Kòsowò|Kòsowie]] i jinëch dzélach Pòrénkòwi Eùropë. Pò tëreckù gôdają téż miliónë wnożników w Zôpadny Eùropie, nôbarżi w [[Miemieckô|Miemiecce]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Tërecczi jãzëk| ]] [[Kategòrëjô:Tëreckô]] of9cut515287xrh3a7qu6meagcphp78 14 7493 202906 146383 2026-06-26T17:01:42Z Iketsi 3254 {{Commons}} 202906 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Tërecczé jãzëczi]] ry4ux0yf1wqs1f9wjbndvfk6m4tltpd 0 7504 203069 194991 2026-06-26T19:19:18Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] to [[Category:Amerikanowie]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203069 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Taylor Lautner 2011, 2.jpg|mały|Lautner w 2011 rokù]] '''Taylor Lautner''', (ùr. [[11 gromicznika]] [[1992]]), je [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczim]] teatrownikã. == Òbaczë téż == * [[Daniel Craig]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{DEFAULTSORT:Lautner, Taylor}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] d0cxoltsf5phq5bioxntt82o9j8iz1k 0 7566 202886 183454 2026-06-26T16:46:50Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202886 wikitext text/x-wiki '''Bòrzestowskô Hëta''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Borzestowska Huta'') – To je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. Òna je w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] q75xac3ik3zmh93bk5zv2bejt0xqub9 202887 202886 2026-06-26T16:47:16Z Iketsi 3254 T→t 202887 wikitext text/x-wiki '''Bòrzestowskô Hëta''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Borzestowska Huta'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[Gmina Chmielno|gminie Chmielno]]. Òna je w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Chmielno]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] iu59xejrdiipi5ae4yatp6uguhp9x50 0 7612 202826 202050 2026-06-26T14:30:24Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka|1= [https://web.archive.org/web/20250807025718/https://www.countyofrenfrew.on.ca/en/resources/Councilors-2023/Mayor-David-Shulist-Madawaska-Valley.jpg] }} 202826 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka|1= [https://web.archive.org/web/20250807025718/https://www.countyofrenfrew.on.ca/en/resources/Councilors-2023/Mayor-David-Shulist-Madawaska-Valley.jpg] }} '''Dawid Szulëst''' ({{Jãz.|en}} ''David Martin Shulist''; ùr. [[14 rujana]] [[1951]] w [[Wilno (Ontario)|Wilnie]]) – kaszëbsczi dzejôrz i kanadnym pòlitikôrz. Òn je zasedzałim [[Kaszëbi|Kaszëbą]] w [[Kanada|Kanadze]], we wnożënie [[Wilno (Ontario)]] ùrodzonym. Jegò òjcã béł [[Môrcën Szulëst]]. D. Szulëst ùcził sã m.jin. w Òttawie, a je òd lat aktiwny w stowôrze [[Wilno Heritage Society]]. Dłudżi lata to béł ji szef<ref>http://www.wilno.org/directors.html</ref>. [[Wilno (Ontario)]] – jakno w mało jaczim jinszim môlu bùten Kaszëb, ùchòwôł sã przez kòle półtorasta lat [[kaszëbsczi jãzëk]] i zwëczi – wiele mù w òstatnëch latach zawdzãcziwô. Stowôrã ''Wilno Heritage Society'' wiele zrobia dlô ùchòwaniô i rozwiju kaszëbsczi kùlturë w Kanadze, a w tim jego aktiwné spòleznowé dzejanié mô znaczënk. Jesz jinszim gónã, na jaczim dzejô je mùzeum we wnożënie [[Wilno (Ontario)]]. To je bëlny ôrt rozkòscérzaniô kaszëbiznë midzë lëdzama w Americe. Òn biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i òb czas swòjégò przebiwaniô tuwò pòznôł wiele aktiwnëch Kaszëbów. D. Szulëst mô wiôldżi cësk na przińdny rozwij i spopularizowanié kaszëbsczi materialny i dëchòwi kùlturë. Òn ùznôwô cësk pismionów, chtërne napisôł [[Günter Grass]] – noblista, np. „Kaszëbi są za mało niemiecczi dlô Niemców i za mało pòlsczi dlô Pòlôków” – dlô nich Kaszëbi są Kaszëbama. D. Szulëst achtnie téż pismiona, chtërne napisôł [[Alojzy Rekowski]]. Òn w [[Żukòwò|Żukòwie]] (kòlébce kaszëbsczégò wësziwù) pòdpisôł umòwã i przez wiele lat w tim gardze béł wëstôwk kaszëbsczich wësziwków ze szkòłów z Kanadë. Przë tim D. Szulëst i Theresa Chapeskie wiele zrobilë, a to je pótrzébnô dlô kaszëbiznë robòta<ref>http://www.wilno.org/culture/m-jelinsczi/m-jelinsczi.html</ref><ref>http://www.zukowo.pl/aktualnosci/news/id/357.html</ref>. Òd 2008 rokù [[kaszëbsczi jãzëk]] bëło czasã czëc w “[[Radio Kaszëbë]]” w Kanadze, a D. Szulëst i Ray Chapeskie wiele przë tim zrobilë<ref>http://www.wilno.org/culture/music/Radio_Kaszebe/radio_kaszebe.html</ref>. W 2012 rokù D. Szulëst przërôcził pòlsczégò premiérã [[Donald Tusk|D.Tuska]] do zazëcégò tobaczi<ref>https://web.archive.org/web/20120323201328/http://www.kashub.com/canada/leaders.html</ref>. M. jin. D. Szulëst zrobił dosc wiele, żebë Matka Bòskô Swiónowskô - Kaszëbskô Królewô, chtërna w kòscele w [[Sjónowò|Swiónowie]] mô swój trón bëła znónô téż w Kanadze<ref>http://www.wilno.org/events150/St__Cas_Mass/st__cas_mass.html</ref><ref>http://radioglos.pl/wiadomosci/z-zycia-kosciola/1036-figura-dla-kaszubow-z-kanady</ref>. M. jin. òn zrobił wiele, żebë w Kanadze zebrac karna ledzy rozmajitëch kùlturów, a òni grelë ze sobą w hokeja<ref>http://www.wilno.org/events150/Griffins_TO/griffins_to.html</ref>. D. Szulëst lubi rzeczónkã: “Wiedno Kaszëbë. Na wiedno Kaszëbi”. Òn w latach 2010 - 2014 béł wójtã gminë ''Madawaska Valley''. Jak napisôł japońsczi ùczałi [[lingwista]] òn gôdô téż ò Kaszëbach: më bëlë, më jesmë, më wiedno bãdzemë. Òn przënôlégô do karenka lëdzy w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]], co jakno pierszi są wëprzédniony za swòją robòtã dlô kaszëbsczi kùlturë<ref> http://www.kaszubi.pl/wydarzenia/wydarzenie/id/240</ref><ref>https://web.archive.org/web/20210615010143/https://www.gazetakaszubska.pl/35388/medale-stolema-kaszubskie-oskary</ref> np. medalią "Zasłużony Kùlturze ''Gloria Artis''". W Kanadze, państwòwô nôdgrodã bëła mù przëznónô za czasów [[Michaelle Jean]]. W 2010 rokù D. Szulëst dostôł za swòje dzejanié Kawalérsczi Krziż z Pòlsczi. W 2016 rokù w Kanadze medalia bëła mù przëznónô za czasów David'a Johnston'a<ref>http://www.thedailyobserver.ca/2016/11/18/david-shulist-honoured-with-governor-generals-medal</ref>. Òn je wëprzédniony przëznôwónym przez [[Karno Sztudérów "Pomorania"|Karno Sztudérów Pòmòraniô]] [[Medal Stolema|Medalã Stolema]]. == Ùsôdztwò (wëjimk) == * Pòlskò-anielskò-kaszëbsczi słowôrz (Polish-English-Kashubian Dictionary, 2010 ISBN 9788392856900) (wespółautor [[Marión Jelińsczi]])<ref>http://www.theeuropeanlibrary.org/tel4/search?query=david%20shulist</ref> * Kaszëbskò-anielskò-pòlsczi słowôrz (Kashubian-English-Polish Dictionary, 2011 ISBN 9788392856917) (wespółautor [[Marión Jelińsczi]])<ref>http://www.worldcat.org/identities/lccn-n2014002642/</ref> * Òdkrëwającë Eùropejsczé Kaszëbë : tatczëzna mòjich kaszëbsczich prastarków (Discovering Kashubia Europe: The Fatherland of My Kashubian Ancestors, 2018 ISBN 9781771366441) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * M. Nomachi: U Kaszubów w Kanadzie. Pomerania nr 2(462) luty 2013, s. 43. * [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi|E. Prëczkòwsczi]]: Wszëtcë jesmë krewny. Pomerania nr 6 (455)czerwiec 2012, s. 17 * Na wiedno Kaszëbi. Z Dawidã Szulëstã (ang. David Shulist), prowadnikã Kaszëbów w kanadijsczim Wilnie, gôdô Stanisłôw Janka. Pomerania nr 4(486) kwiecień 2015, ss. 56-57. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20120323201328/http://www.kashub.com/canada/leaders.html * https://web.archive.org/web/20130416020510/http://www.gazetakaszubska.pl/36668/gala-wreczenia-medali-stolema-juz-w-sobote * https://web.archive.org/web/20150529174257/http://www.thedailyobserver.ca/2009/04/28/wilno-resident-david-shulist-to-receive-caring-canadian-award * https://web.archive.org/web/20210214112714/http://www.miesiecznikpomerania.pl/artykuly?limitstart=0 * https://web.archive.org/web/20150529174257/http://www.thedailyobserver.ca/2009/04/28/wilno-resident-david-shulist-to-receive-caring-canadian-award * https://web.archive.org/web/20260626142420/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/ar/706387 ** https://web.archive.org/web/20260626142509/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/gh/706387 ** https://web.archive.org/web/20260626142509/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/gh/706387/2 ** https://web.archive.org/web/20260626142509/https://dziennikbaltycki.pl/klub-studencki-pomorania-wreczyl-medale-stolema-zdjecia/gh/706387/3 {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Szulëst Dawid}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kanada]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 05syfs7111zkkm0mtycmhl7gc8zs7i0 0 7742 203071 188497 2026-06-26T19:19:48Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] to [[Category:Amerikanowie]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203071 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jack Nicholson 2002.jpg|thumb|180px|Nicholson w 2002 rokù]] '''Jack Nicholson''' (ùr. [[22 łżëkwiata]] [[1937]]) - je amerikańsczim teatrownikã. {{stub}} {{DEFAULTSORT:Nicholson, Jack}} [[Kategòrëjô:Film]] [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] tcfbqedz6o63ql5vxu5zc9tm1dc329l 0 7743 203070 176274 2026-06-26T19:19:47Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] to [[Category:Amerikanowie]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203070 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Martin sheen.jpg|thumb|right|Martin Sheen]] '''Martin Sheen''' (ùr. [[3 zélnika]] [[1940]]) - je amerikańsczim teatrownikã. {{stub}} {{DEFAULTSORT:Sheen, Martin}} [[Kategòrëjô:Film]] [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] hq7le6vrod3n8yykfhw6nthj5mti9nc 0 7772 202830 199102 2026-06-26T14:32:08Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202830 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Bruski Jozef 1973-2.jpg|mały|Józef Bruski podczas kaszubskiej gadki w skansenie we Wdzydzach Kiszewskich w lipcu 1973 r.]] [[Òbrôzk:Zespół „Kaszuby” - Płock - 000261n.jpg|mały|Zespół Pieśni i Tańca Kaszuby, który współtworzył Józef Bruski]] '''Józef Brusczi''' (ùr. [[11 gromicznika]] 1908 rokù w [[Przëtarniô|Przëtarni]] - ùm. [[14 gòdnika]] 1974 rokù) – béł znónym gôdëszem, chtëren wiele lat robił jakno lékôrz w [[Lëpnica|Lëpnicë]]. Òn skùńcził sztudérowanié medicynë w [[Italskô|Italsce]]. Béł praktikòwny doktór i spòlëznowi dzejôrz, a téż laùreat Medalu Stolema. Ten kaszëbsczi gôdësz béł aktiwny w mùzycznym karnie "Chòjnë". == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://zkp.gochy.pl/index.php?id=134,139 Józef Bruski] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Brusczi Jòzef}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] [[Kategòrëjô:Lékarze]] abn1m4mk159qa20t1orbxfn95d87k39 0 7877 202922 184737 2026-06-26T17:13:53Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 202922 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:EW Struga zespol 3.jpg|mały|Elektrowniô na wòdã w Strëdze]] '''Strëga''' – to je môłô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wnożëna w [[Gmina Parchòwò|gminie Parchòwò]], w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je elektrowniô na wòdã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Parchòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] pcm1761boq5mdc0n6r7bj5dlxjyf5hk 0 7904 202823 164804 2026-06-26T14:09:50Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202823 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Thomas Kantzow''' (ùr. kòl 1505 rokù, ùm. [[25 séwnika]] 1542 rokù w [[Szczëtno|Szczëcenie]]) − to béł pòmòrsczi kronikôrz. W jegò kronice stoji m.jin. ò kaszëbiznie. Òn napisôł m. jin. ''Pomerania. Oder Ursprunck, Altheit und Geschichte der Völcker und Lande Pomern, Caßuben, Wenden, Stettin, Rhügen. In vierzehn Büchern''[http://books.google.de/books?id=rmcIAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false]. == Lëteratura == * Pomerania : kronika pomorska z XVI wieku. T. 2 (Księga 3 z fragmentami redakcji dolnoniemieckiej i księga 4) / Thomas Kantzow ; tł. Krzysztof Gołda ; przypisy i komentarze Tadeusz Białecki, Krzysztof Gołda, Edward Rymar ; [tł. tekstów łac. Elwira Buszewicz] ; Uniwersytet Szczeciński. Instytut Historii, Archiwum Państwowe w Szczecinie. Szczecin : Uniwersytet Szczeciński : Archiwum Państwowe, 2005. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] 84v3rh92c2grawk2t6pmm26letz0s9d 202824 202823 2026-06-26T14:12:00Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +1 202824 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Thomas Kantzow''' (ùr. kòl 1505 rokù, ùm. [[25 séwnika]] 1542 rokù w [[Szczëtno|Szczëcenie]]) − to béł pòmòrsczi kronikôrz. W jegò kronice stoji m.jin. ò kaszëbiznie. Òn napisôł m. jin. ''Pomerania. Oder Ursprunck, Altheit und Geschichte der Völcker und Lande Pomern, Caßuben, Wenden, Stettin, Rhügen. In vierzehn Büchern''. == Lëteratura == * Pomerania : kronika pomorska z XVI wieku. T. 2 (Księga 3 z fragmentami redakcji dolnoniemieckiej i księga 4) / Thomas Kantzow ; tł. Krzysztof Gołda ; przypisy i komentarze Tadeusz Białecki, Krzysztof Gołda, Edward Rymar ; [tł. tekstów łac. Elwira Buszewicz] ; Uniwersytet Szczeciński. Instytut Historii, Archiwum Państwowe w Szczecinie. Szczecin : Uniwersytet Szczeciński : Archiwum Państwowe, 2005. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://books.google.de/books?id=rmcIAAAAQAAJ&printsec=frontcover&hl=de&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] essf5ohllrny6sj2au5ad1dfqx4vktd 0 7908 202839 199843 2026-06-26T14:34:53Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202839 wikitext text/x-wiki '''Friedhelm Hinze''' (ùr. [[4 zélnika]] 1931 rokù, ùm. [[5 gromicznika]] 2004 rokù w [[Berlëno|Berlënie]]) − to béł jãzëkòznajôrz i kaszëbista ùrodzony w związkòwim kraju [[Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]]. Béł wëprzédniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] „za baderné robòtë nad kaszëbsczim dialektã [sic!], a òsoblëwie prowadzenié dali słowarza [[Friedrich Lorentz|F. Lorentza]]”<ref>''Stolemy 82'', „Pomerania” 1983, nr 7, s. 48.</ref>. == Nôùkòwé robòtë == *''Die deutschen Lehnwörter im Kaschubischen (Pomoranischen)'' (1961) *''Wörterbuch und Lautlehre der deutschen Lehnwörter im Pomoranischen (Kaschubischen)'' (1965) *''Die Schmolsiner Perikopen'' (1967)/[[Perikòpë smôłdzyńsczé]] *''Altkaschubisches Gesangbuch'' (1967) *''Herausgabe und Fortführung des Pomoranischen Wörterbuches'' (1958–1983) Biwało, że òn z [[Miemieckô Demòkratny Repùblika|Miemiecczi Demòkratny Repùbliczi]] pisôł pò kaszëbskù np.: *''Żëcé é dzeło Gotthelfa Matthiasa Bronischa. Badéra kaszëbskji mowë'', „Pomerania” 1990, nr 5-6 (205-206), s. 43-44. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Hinze Friedhelm}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 9o3xoqusot6m75o8w9w0w12zab2an3j 202840 202839 2026-06-26T14:35:04Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 202840 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Friedhelm Hinze''' (ùr. [[4 zélnika]] 1931 rokù, ùm. [[5 gromicznika]] 2004 rokù w [[Berlëno|Berlënie]]) − to béł jãzëkòznajôrz i kaszëbista ùrodzony w związkòwim kraju [[Meklenbùrskô-Przédné Pòmrë]]. Béł wëprzédniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] „za baderné robòtë nad kaszëbsczim dialektã [sic!], a òsoblëwie prowadzenié dali słowarza [[Friedrich Lorentz|F. Lorentza]]”<ref>''Stolemy 82'', „Pomerania” 1983, nr 7, s. 48.</ref>. == Nôùkòwé robòtë == *''Die deutschen Lehnwörter im Kaschubischen (Pomoranischen)'' (1961) *''Wörterbuch und Lautlehre der deutschen Lehnwörter im Pomoranischen (Kaschubischen)'' (1965) *''Die Schmolsiner Perikopen'' (1967)/[[Perikòpë smôłdzyńsczé]] *''Altkaschubisches Gesangbuch'' (1967) *''Herausgabe und Fortführung des Pomoranischen Wörterbuches'' (1958–1983) Biwało, że òn z [[Miemieckô Demòkratny Repùblika|Miemiecczi Demòkratny Repùbliczi]] pisôł pò kaszëbskù np.: *''Żëcé é dzeło Gotthelfa Matthiasa Bronischa. Badéra kaszëbskji mowë'', „Pomerania” 1990, nr 5-6 (205-206), s. 43-44. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Hinze Friedhelm}} [[Kategòrëjô:Miemcë]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] eq0jjh3au750foo0rctovv6jc7avjjc 0 7987 202920 198924 2026-06-26T17:12:53Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] 202920 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Castor fiber vistulanus2.jpg|mały|Eùropejsczi bòber]] [[Òbrôzk:Castor fiber tree felling 5 brok beentree.jpg|mały|Tak zãbama bòbrë mògą spùszczac drzéwiã]] '''Eùropejsczi bòber''' (''Castor fiber'' L.) – to je susk i kòl nas nôwikszi grëzôk z rodzëznë bòbrowatëch (''Castoridae''). Òn mòże wôżëc do 29 kg i żëc m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. W latach 1978–1979 do [[Brda|Brdë]] bëłë wpùszczoné eùropejsczi bòbrë i tak òne biwają téż na Kaszëbach. Òne są tu òbjimniãti dzélową òchrónią, ale òd [[1 rujana]] do [[15 gromicznika]] mòże na nie jachtowac. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20160002183 s. 41] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] qpeke613q4lpr8dzr8ftkyup6y7zkbg 0 8049 202959 183585 2026-06-26T17:28:14Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202959 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Petromyzon marinus.jpg|mały|Pijawnica]] '''Pijawnica''' (''Petromyzon marinus'' L.) – je cëzożëwnym zwierzã z rodzëzne pijawnicowatëch (''Petromyzontidae''). Òna mòże żëc m. jin. w [[Bôłt|Bôłce]] i je ù nas òbjimniãtô òchrónią. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zoòlogiô]] pse2pi0gxfrd7gqkabwu1rf4kh1sx8v 0 8055 202890 183440 2026-06-26T16:48:42Z Iketsi 3254 {{Commons}} 202890 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gościcino centrum.JPG|mały|]] '''Gòscëcëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Gościcino'') – to je [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]], w [[gmina Wejrowò|gminie Wejrowò]]. Tu je kòscół. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Wejrowò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] reilw0stxcvndqrdv8h0pxban7lmvb3 0 8065 202950 200671 2026-06-26T17:26:09Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202950 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox |Gard= Madrit |gwôsné miono= Madrid |céch= Escudo de Madrid THV.svg |dopełniacz= Madritu |fana= Bandera de la ciudad de Madrid.svg |karta= |państwò= [[Òbrôzk:Flag of Spain.svg|border|20px]] Szpańskô |wòjewództwò= |Kréz= |wiéchrzëzna= 604,45 |stopniN= 40 |minutN= 26 |stopniE= 3 |minutE= 41 |lëdztwò= 3,477,497<ref>[https://www.ine.es/jaxiT3/Datos.htm?t=67991 Population by province capitals and gender], ine.es.</ref> |rok= 2025 |czerënkòwi numer= 91 |pòcztowi kòd= 28001-28080 |registracëjné tôfle= M |bùrméster= José Luis Martínez-Almeida |www= https://www.madrid.es/portal/site/munimadrid |adres_um= C. de Montalbán, 1, Retiro |kod_poczt_um= Madrit, 28014 |commons= }} [[Òbrôzk:Escudo de Madrid.svg|mały|Herb]] '''Madrit''' ([[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]] ''Madrid'') – je nôwikszim gardã [[Szpańskô|Szpańsczi]] ë ji stolëcą. == Òbaczë téż == * [[Barcelona]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stolëcë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] bcwib6xmzoopcoikpu079n7uul2n18t 0 8099 202816 198005 2026-06-26T13:06:19Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 202816 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Kamiéńca''' – to je rzéka dłużawë 30 km. Òna wpłiwô do [[Słëpiô|Słëpi]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Rzéczi w Pòlsce|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Rzéczi w Pòlsce]] p54bsa6h252bl2up9ep5fxghjwfo09i 0 8105 202817 200378 2026-06-26T13:07:17Z Iketsi 3254 Òbrôzk 202817 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jezioro Raduńskie Dolne. Łączyno Przystań wodna UG.jpg|mały|]] '''Łątczëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pl.]] ''Łączyno'') – to je [[wies]] na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Stãżëca|gminie Stãżëca]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_V/631 Łączyn w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Stãżëca]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 6ny9o6slz4tm7rx4icdgy8bb4pvxydt 0 8237 202773 185140 2026-06-26T12:36:37Z Iketsi 3254 garc→gard 202773 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Borne Sulinowo COA.svg|mały|Lëpsczi herb]] '''Lëpa''' (we zdrojach: ''Linde''; pòl. ''Borne Sulinowo'', miem. ''Linde'') – gard w [[szczëcenecczi kréz|szczëcenecczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad jezorã Pile. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] ajatfs1kto8ms3mwlkdylkeqnurvp43 0 8255 202939 165370 2026-06-26T17:23:20Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202939 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Klęcino Img 8566.jpg|mały|Klëcëno]] '''Klëcëno''' – wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]], w [[Gmina Główczëce|gminie Główczëce]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Główczëce]] i2zn1u5r4vjgorgx54gvsr0xqenti2m 0 8289 203089 165490 2026-06-26T19:59:39Z Iketsi 3254 {{Commons}} 203089 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sarbsk - Road 01.jpg|mały|]] '''Sôrbsk''' – wies w [[Gmina Wickò|gminie Wickò]] w [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Wickò]] pm5347uhld7gcz4fca49zbgb1rj67br 0 8333 203028 200713 2026-06-26T19:03:51Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203028 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cassie Ventura.jpg|mały|Cassie]] '''Cassie''' abò '''Cassie Ventura''', (ùr. [[26 zélnika]] [[1986]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Diskògrafijô == * 2008 – "Official Girl" * 2009 – "Must Be Love" * 2009 – "Let's Get Crazy" * 2012 – "The Boys" == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Ventura, Cassie}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] tc75w4bs69sl53wpl8awqj749ajvvic 203060 203028 2026-06-26T19:13:13Z Iketsi 3254 Removing from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203060 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cassie Ventura.jpg|mały|Cassie]] '''Cassie''' abò '''Cassie Ventura''', (ùr. [[26 zélnika]] [[1986]]) je amerikańską spiéwôrką ë teatrownicą. == Diskògrafijô == * 2008 – "Official Girl" * 2009 – "Must Be Love" * 2009 – "Let's Get Crazy" * 2012 – "The Boys" == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Ventura, Cassie}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi]] pk0jx9yxo2hypgjjtgkd9dag5fwly3r 0 8495 202998 181483 2026-06-26T18:50:22Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Sybiriô]] 202998 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:11 Иркутск. На площади Конституции.jpg|mały|Irkùck]] '''Irkùck''' ([[Rusczi jãzëk|rus]]: ''Иркутск'') – gard na [[Sybiriô|Sybirie]]. M. jin. tu zesłańczikã béł sw. Rafał Kalinowsczi. * lëdztwò: 563 800 mieszkańców == Òbaczë téż == * [[Sybiriô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ruskô]] b7wqgpgft9iecmu3dv3gj1991r7w41t 0 8555 203031 201889 2026-06-26T19:04:21Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Aktórczi]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203031 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jodie Foster and Rebecca Zlotowski at NYFF 2025 02 (cropped headshot).jpg|mały|Jodie Foster (2025)]] '''Jodie Foster''', (ùr. ''Alicia Christian Foster''; [[19 lëstopadnika]] [[1962]]) je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Foster, Jodie}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi|Foster, Jodie]] 6o16s6kzgd5jdhvwnyys459s05k26zg 0 8579 202925 187472 2026-06-26T17:14:28Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 202925 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Plate Shahr-i Ghulghula Louvre MAO608.jpg|mały|Stôri, cëzy talérz]] '''Talérz''' – to je òkrągły statk, na ògle mni (snôdczi talérz) abò wicy (głãbòczi talérz) głãbòczi, òn je nôbarżi do dôwaniô jestkù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Statczi]] 2if44kswg6lcvj9txl9qvau2eja6w06 0 8588 202995 187535 2026-06-26T18:48:07Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 202995 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Veps museum.JPG|mały|Wepsczé mùzeùm]] '''Wepskô Nôrodnô Gmina''' (rus. ''Вепсская национальная волость'') – je w [[Ruskô|Rusce]] krótkò [[Fińskô|Fińsczi]]. Tu mieszkô kòl 1200 Wepsów, a òni gôdają wepsczim jãzëkiem. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ruskô]] n3igv4d06l7qmxnvqmuxclt941y44nj 0 8646 203003 199046 2026-06-26T18:52:56Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Filmë]] 203003 wikitext text/x-wiki '''Kaszëbë''' – pòlsczi film z 1970 rokù. Pierszi fabùlarny film ò Kaszëbach, wëreżiserowóny bez Riszarda Bera. Akcjô filmu rozgriwô sã w kùńcu XIX stalatégò, w czasach dramaticznëch biôtków Kaszëbów z [[Germanizacëjô|germanizacyjnym]] cëskã. Film òpòwiôdô ò kaszëbsczi wsë, w chtërny pòwsta pierszô [[maszoperiô]]. Je w nim téż wątk nieszczestlëwi miłotë. Dialodżi są w dzélu prowadzoné pò kaszëbskù, a westrzód aktorów nalezlë sã prôwdzëwi [[Kaszëbi]] – pisôrz [[Jón Piépka]] i ksãdz [[Władisłôw Szulëst]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://fototeka.fn.org.pl/strona/wyszukiwarka.html?key=Kaszebe&search_type=tytul Òdjimczi zrzeszoné z filmã] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Filmë]] [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] cj0td6ohnjvje2xriw15mempzokoebj 0 8672 203006 169048 2026-06-26T18:55:06Z Iketsi 3254 aktórka 203006 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Maria Maya 02.jpg|mały|Maria Maya]] '''Maria Antônia Gigliotti Campos Maya''' (ùr. [[29 czerwińca]] [[1981]]) – [[Brazylskô|brazylijskô]] aktórka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Maya, Maria}} [[Kategòrëjô:Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Brazylskô]] a10jb941n2vgh6gs1wluv8z0ccukzkz 0 8713 202844 199032 2026-06-26T14:36:26Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202844 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Marian Mokwa 1935.jpg|mały|Marión Mòkwa]] '''Marión Mòkwa''' (''Marian Mokwa'') – (ùrodzył sã [[9 łżëkwiata]] 1889 rokù w Malarach kòl [[Bòrsk]]a - ùmarł [[15 czerwińca]] 1987 rokù), a béł marinistą. Òn sztôłcył sã m. jin. w akademie w gardze [[Berlëno]]. Widzałosc da Mòkwie marinistika - malowanié mòrza. W jegò bògatim doróbkù są téż òbrazë kaszëbsczi, òrientalné ë tatrzańsczé, pòrtretë, kwiatë, òbrôzë biôtków. Nen artista razã z dochtorã [[Frãcëszk Krãcczi|Frãcã Krãcczim]] ë Antonem Abrahamã, rëchtowôł na Kaszëbach rëchawã, na òrãdz czéjbë Miemcë nie chcelë ratifikòwac Ùgôdaniégò Wersalsczégò. Znónô bëła jegò Mòrskô Galeriô we [[Gdiniô|Gdinie]]. W ùtwórstwie Mariana Mòkwë je wiôlgô juwernota stilu. Nôchãtni òn malowôł mòrsczé sztrãdë, przitczé ùrzmë wëstrzednégò Ùbrzegu ([[Redłowskô Kãpa|Redłowsczi]] ë Òksëwsczi Kãpë), wsë rëbôcczé, kùtrë, bôtë na piôsczëstim sztrãdze. „Nicht jak òn nie rozmiôł pòkazac apartnã kòloristikã [[Kaszëbë|kaszëbsczégò]] landszaftu. (...) Malôrz kòchôł to, co malëje, ùmòcniwô. Zachë te nóm òpòwiôdają ò przeżëcach te ùtwórcë” - pisôł ò nim np. Krësztof Wójcëcczi. Strzód jegò òbrazów mòże nalezc kòmpòzycëje ò témie historiczny (jak „Biôtka [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka]] - ksyżëca kaszëbsczégò”) a téż scénë ze żëcégò gduńsczi hôwindżi, pòrtretë lëdzy zasłużonëch dlô rozwicégò garu [[Gdiniô]]. Marión Mòkwa twòrził kòl 80 lat, mającë òb nen cząd kòl 150 wëstôwków, baro wiele w salonach ë galerijach Pòmòrzégò, wiele téż za greńcama, na przëmiôr w 1935 w [[Chicagò]]. Mòkwa stwòrził wizëją malowaniô zaangażirowónégò w deje pòpùlarizacëji [[Bôłt]]u, bez jaczégò artista nie widzôł mòżlëwòtë rozwicégò słowianiznë. Niejedne jegò òbrazë zniszczëlë Miemcë w 1939 rokù. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://artyzm.com/e_artysta.php?id=720 Òbrôzë] z * [https://web.archive.org/web/20160304103031/http://odroda.kaszubia.com/01-08/mokwa.htm Marión Mòkwa] * [https://web.archive.org/web/20141223133853/http://www.lo19.gda.pl/ Liceum] * [https://web.archive.org/web/20121029182315/http://www.spacery.gdansk.pl/spacery/sopot/sopot-odwiedzamy-wille-malarza-mariana-mokwy/ Sopòt] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Mòkwa Marión}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 0b466dq1nqakls5at9zu1w17504eb5w 0 9015 203068 189367 2026-06-26T19:19:18Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] to [[Category:Amerikanowie]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203068 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ronald Reagan 1981 presidential portrait.jpg|thumb|right|Ronald Reagan]] '''Ronald Wilson Reagan''', (ùr. [[6 gromicznika]] [[1911]] - ùm. [[5 czerwińca]] [[2004]]) béł prezydent [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]]. {{stub}} [[Kategòrëjô:Film|Reagan, Ronald]] [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] pwb1dg92zto6rrxnfghwlxzevd0y8by 0 9185 202997 187425 2026-06-26T18:49:43Z Iketsi 3254 {{Commons}} 202997 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Celestino Migliore (cropped).jpg|mały|Arcëbiskùp Celestino Migliore]] [[Òbrôzk:Coat of arms of Celestino Migliore.svg|mały]] '''Celestino Migliore''' - ùr. [[1 lëpinca]] [[1952]] w [[Italskô|Italsce]]. Òn sztudérowôł i pò pôrã latach dożdôł sã ksãżich swiãceniów, chtërne przëjimnął [[25 stëcznika]] 1977 rokù. Òn je òd 2003 tokù titëlarny arcëbiskùp Canosë, a òd 2010 rokù apòstolsczi nuncjusz w [[Pòlskô|Pòlsce]]. Òd [[28 maja]] 2016 rokù òn je apòstolsczi nuncjusz w [[Ruskô|Rusczi Federacje]]. [[17 lëpinca]] 2016 rokù òn pòwiedzôł w [[Sjónowò|Swiónowie]] do Kaszëbów pò kaszëbskù: "Lubòtny Drësze, wiôldżé pòzdrowienié dlô kaszëbsczégò ludu. Ceszã sã, że jem dzysô z Wama wszëszczima ù Matczi Bòsczi Swiónowsczi." == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.diecezja-pelplin.pl/component/content/article/15-aktualnosci/472-lubiana-30-lecie-parafii-pod-przewodnictwem-nuncjusza-apostolskiego-fotoreportaz (pl)] * [http://www.radioglos.pl/wiadomosci/z-zycia-kosciola/2418-tysiace-wiernych-uczcily-krolowa-kaszub Przemówienia powitalne] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Migliore Celestino}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Italskô]] [[Kategòrëjô:Pòlskô]] [[Kategòrëjô:Ruskô]] 0q4q24ok8xja7g122vckyohnngwwqxz 0 9312 202931 177602 2026-06-26T17:18:12Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Grëzôczi]]. 202931 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hamster.jpg|mały|Eùropejsczi skrzeczk]] '''Eùropejsczi skrzeczk''' (''Cricetus cricetus'') – to je susk i grëzôk z rodzëznë skrzeczkòwatëch. Òn mòże wôżëc 400–700 g. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] bd3g7jrn96j1vuv7jbme6wtuhyaua0j 0 9313 202933 202470 2026-06-26T17:19:44Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] 202933 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Water.vole.arp.jpg|mały|Zemnowòdny kôrczownik]] '''Zemnowòdny kôrczownik''' (''Arvicola amphibius'') – to je susk i grëzôk z rodzëznë skrzeczkòwatëch. Òn mòże żëc m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] cy4rgnzc10esjsj7dmsbpqkf11mkh4d 0 9317 202926 186381 2026-06-26T17:16:46Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] 202926 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rötelmaus I.jpg|mały|Lësati toczk]] '''Lësati toczk''' (''Myodes glareolus'', téż ''Clethrionomys glareolus'') – to je susk i grëzôk z rodzëznë skrzeczkòwatëch. Òn mòże wôżëc wicy jak 30 g. [[Kaszëbi]] mògą na niegò gadac toczk. Òn je zwëkòwò aktiwny òb noc i òb wieczórk, le jegò mòże czãstò widzec i òb dzéń.<ref>''Der Kosmos Tier- & Pflanzenführer'', ISBN 978-3440-146279, s. 33.</ref> == Lëteratura == [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 365 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] lmmljsmxzmbwpoe1cqfzgm288hohhxe 202927 202926 2026-06-26T17:16:55Z Iketsi 3254 Przëpisë 202927 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rötelmaus I.jpg|mały|Lësati toczk]] '''Lësati toczk''' (''Myodes glareolus'', téż ''Clethrionomys glareolus'') – to je susk i grëzôk z rodzëznë skrzeczkòwatëch. Òn mòże wôżëc wicy jak 30 g. [[Kaszëbi]] mògą na niegò gadac toczk. Òn je zwëkòwò aktiwny òb noc i òb wieczórk, le jegò mòże czãstò widzec i òb dzéń.<ref>''Der Kosmos Tier- & Pflanzenführer'', ISBN 978-3440-146279, s. 33.</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == [[Bernard Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 365 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] 0t8ncacf2uvwmk9b6s8es427gky9f8o 0 9318 202929 190102 2026-06-26T17:17:45Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] 202929 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bisamratte im Schilf.jpg|mały|Mùskùsowi szur]] [[Òbrôzk:Ondatra zibethicus MHNT.ZOO.2010.11.236.4.jpg|mały|''Ondatra zibethicus'']] '''Mùskùsowi szur''' (''Ondatra zibethicus'') – to je ôrt zemno-wòdnégò suska i grëzôk z rodzëznë skrzeczkòwatëch. Òn mòże wôżëc 0,7–1,8 kg, a żëwi sã zwiksza roscënama. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] cq7s3azn8ppujzmlih1n35m8zfqd1af 202930 202929 2026-06-26T17:17:58Z Iketsi 3254 -' ' 202930 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bisamratte im Schilf.jpg|mały|Mùskùsowi szur]] [[Òbrôzk:Ondatra zibethicus MHNT.ZOO.2010.11.236.4.jpg|mały|''Ondatra zibethicus'']] '''Mùskùsowi szur''' (''Ondatra zibethicus'') – to je ôrt zemno-wòdnégò suska i grëzôk z rodzëznë skrzeczkòwatëch. Òn mòże wôżëc 0,7–1,8 kg, a żëwi sã zwiksza roscënama. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] iwjsiuli0cncioq3wkreh0cak94xv7o 0 9407 202946 199834 2026-06-26T17:26:08Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Szpańskô]] to [[Category:Gardë w Szpańskô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202946 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Barcelona collage.JPG|mały|Barcelona]] [[Òbrôzk:Godlobarcelona.jpg|mały]] '''Barcelona''' – Gard w nordowò-schòdny Szpanii nad Strzódzemnym Mòrzã. Stolëcą regionu Katalonia i autonomiczné wespòlëznë ò ti sami pòzwie. Drëdzi co do wiôlgòscë gard Szpanii. Całé miasto mô kòle 5 milionów lëdzy i je szóstim co do wiôlgòscë karnem miejszczim w Europejsczi Unii<ref>Demographia: World Urban Areas - Demographia, Maj 2014</ref><ref>World Urbanization Prospects - Department of Economic and Social Affairs, United Nations, 2007</ref><ref>"Population by sex and age groups on 1 January" - Eurostat, 2012</ref><ref>Competitive Cities in the Global Economy, OECD Territorial Reviews - Organization for Economic Cooperation and Development, 2006</ref>. Stôrodôwnotë ( zabytki i atrakcje turystyczne) W Barcelonie je dzewiãc òbiektów z lëstë swiatowé spôdkowiznë UNESCO, sédmë bùdownëch dzeł Antóna Gaudi, bòlëca [[Swiãti Paweł|swiãtégò Pawła]] i Pałac Katalońsczé Mùzyczi. Niechtërne z nich to: '''Park Güell''' - stolemny ògard architekturny A. Gaudiégò. Park je òbëszłi murem, w chtërnym są bùdinczi z 1900-1914 rokù. '''Casa Mila''' - bùdink, chtërny pòwstôł w 1906 - 1910 rokù, wëzdrzi tak, jakbë béł zrobiony z jednégò skalnégò blokù - ( A. Gaudi). '''Sagrada Familia''' - kòscôł je znakã Barcelonë, bùdowóny òd 1882 rokù ąż do dzysu, terô mô 115 m. wësokòscë i je jednym z nôwëższich kòscołów na swiece. W 2010r. Òjc Swiãti Benedykt XVI kònsekrowôł gò do gòdnoscë bazyliczi mniejszi. '''Cripta de la Colonia Güell''' - môłi kòscôłk, chtërny A. Gaudi wëbùdowôł dlô robòcych lëdzy z Barcelonë. Pò dzys dzéń nie je ùkóńczony bò zafelało dëtków. '''Pałac Katalońsczé muzyczi''' - snôżi, stôrodôwny bùdink z kòncertową zalą, wëbùdowôny w latach 1905-1908. [[Òbrôzk:Barcelona vs Inter 2019 2.jpg|mały| FC Barcelona ]] '''Szpòrtowé klubë''' - Nôwikszim balowim klubã je FC Barcelona, chtërny pòwstôł w 1899 r. i béł wiele razy méstrã Szpanii, 11 razy dobëwca Superpùchara Szpanii, a 26 razy dobëł Pùchar Szpanii. Drëdzim wiôldzim karnem je RCD Espanyol Barcelona, pòwstôł w 1900 rokù, wiele razy béł finalistą Pùcharu Szpanii i dwa razë w Lidze [[Eùropa|Europë]], je téż méstrem grë w bala białków. W 1992 rokù w Barcelonie bëłë latné olimpijsczé jigrzëska i wiele jinszich imprez: Mésterzkò Europe i swiata w judo, w płëniãcô, w chòdze szpòrtowim i wiele jinszich. Kòżdégò rokù òdbiwają sã Maratónë de Barcelona na 42.195 km.i wiôldzi znóne na całim swiece pòkazë akrobate latawców. == Òbaczë téż == * [[Madrit]] == Lëteratura == == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropa]] [[Kategòrëjô:Gardë w Szpańskô]] [[Kategòrëjô:Katalońskô]] b13jaxjbrb60unp3at6g1skpyam7ydm 0 9413 203101 184066 2026-06-26T20:10:59Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 203101 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Long_Eared_hedgehog.jpg|mały|Jéż]] [[Òbrôzk:Igel_Mausemarie_2009.JPG|mały|Jéż zëmą]] '''Jéż''' (''Erinaceus europaeus'') == Westãpòwónié == Jéż to zwierzã-[[cëcôl]], chtërégò òkriwają [[kòlce]]. Jegò kòlce wëewòluòwałë z włosów. Są na zmianã biôłé i czôrné. Pò ùrodzeniô sã młodégò jéża kòlce są miãtczé a pózni robią sã twardé. Jéże żëją w [[Eùropa|Eùropie]]. Miészkają w serowëch [[las]]ach ,ùbrzegach [[rzéka|rzeków]], òbwòdnicë parków miejsczich, ògrodów i niedalek rozmajitëch lëdzcych budinków. Jéż òb zëma mòże hibernowac to je spac. Zatacony w òsłóniãtëch nòrcekach, gdze je wiele lëstów. Zagrzebòny zwijô sã w kłãbòk, zgrużdżony w casną kùlã, zasëpiô do zymkù. Jégò zôchòwa je drãgò nalezc. Budzô sã na przełómanim stëmiannika i łżekwiata, czej buten robi sã cepło i lëft mô kòl 15 stopni. Zëma i zymk to je drãdżi czas dlô niégò. Jeże baro nie lubią czej zëmą buten je zybówka cepłotë i zemnotë. To mòże jich zmëlëc, że to je ju zymk i òbùdzëc sã chùtczi w stëcznikù abò w gromicznikù. Tracą tedë wiele sëłë i mògą nie przëderowac do prôwdzëwégò zymkù. Òb lato wôżą kòl jednégò kilograma czej zbliżô sã zëma grebieją i wôżą jesz rôz tëli, co òb lato.W strëmiannikù, czej sã òbùdzą ze zëmòwégò spikù, zaczënô sã dlô jéżów gòdowé cząd. == [[Rozród]] == Parłãczëją sã w pôrë. Niosba dereje piãc, szesc tidzeniów. Młodi jéże rodzą sã w tacewnym krejamkò. Je jich òd trzech do òsmiu. Są slepié i mają miãtczi biôłi kòlce. Òczë naczynają widzec pò kòl dwùch tidzeniach. Nënka mô stara ò swòji dzecë-môłi jéże. Daje bòganosc jestkù. Bez 40-50 dniów zajimô sã nima i barni, czej rowarzëją. Pòzni żëją òsobno i samé jachtëją. Pò rokù stają sã dozdrzelałi i są gòtowi do gòdów. Mògą mieć młodi. Jéże mògą bëc stôri òd òsmiu do dzesãcy lat. Pò tim czasu dżiną. == Òdżëwianié == Pò [[zëma|zëmie]] je zmiarti dlôte wiele jé i pijé. Tedë jëgô serce zaczynô rëchli bic i wicy òdëchô. Na jachtã jidze leno pò cemkù, bò dzéń spãndzywa zagrzebóny, zatacony w zôchòwie. Jachtëje na òwadë, żnije, grëzôczi, wãdzëbôczi, smòlsze. Jéż je żérôchny. Rozmieje chùtkò wiornąc, czej czëje pò wòniô wroga. Pòtrafi cknąc i nalezc wszãdze jestkù. Prowadzy krëjamné żëcô. W cepłé zymkòwé i letnié wieczorë òne wiele jachtëją i dżiną przejachóne ma drogach. Gôdëją òd stëmiannika do czerwińca. Mògą miec do sétmë mòdëch w rokù. Mòdé jéże chùtkò roscą i pò dwùch miesącach żëją òsóbno. Jéż to je jedurny cëcôl. Za dnia nié dô sã gò dozdrzec leno nocą. Je to zwierzã baro pòżëteczny. == Òchrona == W [[Pòlskô|Pòlsce]] jéże są prawno chronioné. Wrogama jéża są lësë, jôscë, ptôchë jachtôrze. Nôwiãcy dżinie młodëch jéżów niedługłò pò ùrodzeniô, czej są môłi a jich kòlce eszczi miãtczi. Tedë ni mògą sã barnic. Pòstãpnym ùstëgòwanim dlô ju dozdrzlałëch jéżów je darga a òsoblëwi szosëje, gdze wiele chùtkò rozmajitëch pòjazdów. Przòdë tak wiele jich nie dżinało na szosëjach, terôz corôz wiãcy. Je warto pamiãtac, że jéże lubią rézowac. To je cëcôl wanożnik. Lubi wëkrëwac nòwi môle gdze je dlô niégò wiele jestkù. Nie są òczarzowòny jednym môlã. Lubią reskwirowac. Mëmka roda czasã téż bëwô dlô nich drãgô. Pierwi lëdze w najich stronach wierzëlë, że jeżowé kòlce mògą pòmòc w rozmajitëch chòroscach. Dzysô wiémë, że to nie je prôwda. == Bibliografiô == * Mały słownik zoologiczny: ssaki. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1978 * Kazimierz Kowalski: Ssaki, zarys teriologii. Warszawa: PWN, 1971. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] hr0c61a1fx98djz82bee55bxvegnubi 14 9460 202918 177688 2026-06-26T17:11:55Z Iketsi 3254 {{Commons}} 202918 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] 2mxv5xhfan0zihyj6oij938cowblqgg 0 9511 203074 196864 2026-06-26T19:23:11Z Iketsi 3254 - → – 203074 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Narodzył sã Christus Pón''' – to je titel [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] kòlãdë. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kòlãdë|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Kaszëbsczié kolędë ë godowé spiéwë / zebr. i wstępnie oprac. Władysław Kirstein ; [wybór i przygot. do druku Jerzy Stachurski ; wstęp Józef Borzyszkowski]. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie, 1982, ss. 122–123 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|AfFqidJuNDQ|Narodzył sã Christus Pón}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Kòlãdë z Kaszëb]] kan1dpbg7dnfqylbl7u3tdoy3ccbv31 0 9547 202988 177582 2026-06-26T18:44:25Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 202988 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bradypus.jpg|mały|Bestri zgniłozwiérz]] '''Bestri zgniłozwiérz''' (''Bradypus variegatus'') – ôrt suska z rodzëznë ''Bradypodidae''. Òn żëje np. w dzélu [[Brazylskô|Brazylsczi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Susczi]] kmmp315gq4kxlbvz6cpn8g4af1qjsc1 0 9549 202881 177459 2026-06-26T16:45:13Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202881 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Warcislaw III Seal 1225.jpg|mały|Sztãpel Wartësława III z 1225 rokù]] '''Wartësłôw III''' (ùr. kòl 1210 rokù - ùm. [[17 maja]] 1264 rokù) – to béł ksyżã z dinastëji Grifitów. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi]] tc1fxnssc5ik1vauj59bx8n338y74mx 202882 202881 2026-06-26T16:45:29Z Iketsi 3254 -' ' 202882 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Warcislaw III Seal 1225.jpg|mały|Sztãpel Wartësława III z 1225 rokù]] '''Wartësłôw III''' (ùr. kòl 1210 rokù - ùm. [[17 maja]] 1264 rokù) – to béł ksyżã z dinastëji Grifitów. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyżëce Zôpadny Pòmòrsczi]] 73kzbf4wm5mxo7hkoi3iftsmugqdk49 0 9562 202999 193142 2026-06-26T18:50:58Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Irkùck]] 202999 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:SiberiaMap.png|mały|Sybiriô - wedle geògrafie]] [[Òbrôzk:Wrangel Island tundra.jpg|mały|Tundra na Sybirie]] '''Sybiriô''' (rus. Сибирь) – to je geògrafnô krôjna w nordowi [[Azëjô|Azje]], w [[Ruskô|Rusczi]]. Gardã je tu m.jin. [[Tomsk]]. [[Kaszëbi]] mùszowò biwele w sybirsczich stronach. Lëdztwò tam je rozmajité. == Òbaczë téż == * [[Irkùck]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ruskô]] skc5hjb0ses3fu0hga47192594814gy 0 9874 203096 195248 2026-06-26T20:06:24Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Amerikańsczé aktórczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203096 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sigourney Weaver by David Shankbone.jpg|mały|Sigourney Weaver]] '''Sigourney Weaver''' (ur. [[8 pazdzérznika]] [[1949]]) – je amerikańską teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé aktórczi|Weaver, Sigourney]] ho8p7qzr3y4rng8pcqhx896u0mevdpd 0 9886 202898 187398 2026-06-26T16:54:20Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 202898 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Aleksander Berka-Słownik kaszubski porównawczy.djvu|mały|page=5|''Słownik kaszubski porównawczy'']] '''Léón Biskùpsczi''' (pòl. ''Leon Biskupski'') (ùr. 1848 w [[Kòscan|Kòscanie]] – ùm. 1893 w [[Chònice|Chònicach]]) ùcził m.jin. A. Majkòwsczégò w chònicczim gimnazjum. Òn pierszi napisôł nôùkòwą mònografiã mòwë jedny z kaszëbsczich wsów. Jegò je np. ''Słownik kaszubski porównawczy'' (1891)[http://pl.wikisource.org/wiki/Autor:Leon_Biskupski]. == Lëteratura == [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie - [[Gduńsk]] 2014, ss. 109 i 112 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëkòznôwcë]] en1pyubmpfuffar34hkkhsoq86def6g 202900 202898 2026-06-26T16:56:16Z Iketsi 3254 * 202900 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Aleksander Berka-Słownik kaszubski porównawczy.djvu|mały|page=5|''Słownik kaszubski porównawczy'']] '''Léón Biskùpsczi''' (pòl. ''Leon Biskupski'') (ùr. 1848 w [[Kòscan|Kòscanie]] – ùm. 1893 w [[Chònice|Chònicach]]) ùcził m.jin. A. Majkòwsczégò w chònicczim gimnazjum. Òn pierszi napisôł nôùkòwą mònografiã mòwë jedny z kaszëbsczich wsów. Jegò je np. ''Słownik kaszubski porównawczy'' (1891)[http://pl.wikisource.org/wiki/Autor:Leon_Biskupski]. == Lëteratura == * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie - [[Gduńsk]] 2014, ss. 109 i 112 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëkòznôwcë]] rcchzilcd22osbwy8fsoktqwj159jt3 202902 202900 2026-06-26T16:58:45Z Iketsi 3254 * [[:s:pl:Autor:Leon Biskupski]] 202902 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Aleksander Berka-Słownik kaszubski porównawczy.djvu|mały|page=5|''Słownik kaszubski porównawczy'']] '''Léón Biskùpsczi''' (pòl. ''Leon Biskupski'') (ùr. 1848 w [[Kòscan|Kòscanie]] – ùm. 1893 w [[Chònice|Chònicach]]) ùcził m.jin. A. Majkòwsczégò w chònicczim gimnazjum. Òn pierszi napisôł nôùkòwą mònografiã mòwë jedny z kaszëbsczich wsów. Jegò je np. ''[[Słownik kaszubski porównawczy (1891)|Słownik kaszubski porównawczy]]'' (1891). == Lëteratura == * [[Jerzi Tréder]]: Spòdlowô wiédzô ò kaszëbiznie - [[Gduńsk]] 2014, ss. 109 i 112 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:s:pl:Autor:Leon Biskupski]] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Jãzëkòznôwcë]] 1uipgbmtts0bcfl29w7qmm29l24cpkx 0 9914 202763 189243 2026-06-26T12:30:19Z Iketsi 3254 garc→gard 202763 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:DEU Ueckermünde COA.svg|mały|Wkrzańsczi herb]] '''Wkra''' (miem. ''Ueckermünde'') – gard w [[przédnopòmòrskò-grifijsczi kréz|przédnopòmòrskò-grifijsczim krézu]] w [[Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë|Meczelbòrsce-Przédny Pòmòrsce]] nad ùscém rzeczi Wkrë do Môłégò Zaléwù. Tu je [[zoo]], môłi pòrt i gòłobrzég. * Lëdztwò gardu: 8.846 ([[2013]]) * Wiéchrzëzna gardu: 84,69 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] [[Kategòrëjô:Meczelbòrskô-Przédné Pòmrë]] gimnefgdntbhm5wfyo8maz5h4q5n3cb 0 9933 202752 174396 2026-06-26T12:18:21Z Iketsi 3254 garc→gard 202752 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Nowe Warpno COA 1.svg|mały|Nowòwôrpińsczi herb]] '''Nowe Warpno''' (we zdrojach: ''* [Nowa] Warpina'' lub ''* [Nowe] Warpino'' (Z. Babik), ''Nowa Warpe'' 1352, ''Nie Warpen'' 1676 (A Newe Mape of Poland Done into English by I. Speede), ''Nienwerpen'' 1680 (Danckerts, Theodorus), ''Neuwarp''; miem. ''Neuwarp''; mòżebné [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczé]] pòzwë: ''Nowô Wôrpino'', ''Nowé Warpno''{{Zdrzódło}}) – gard w [[pòlicczi kréz|pòlicczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad jezorã [[Warpno]] . * Lëdztwò gardu: 1.200 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 24,51 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Miono}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] blbu9cjfy9jaokon02xty42f6l2h4lq 0 9969 202755 184055 2026-06-26T12:19:50Z Iketsi 3254 garc→gard 202755 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|mały|Wòlëńsczi herb]] '''Wòlëń''' (abò téż: '''Wòlëniô'''; we zdrojach: ''Yuloin'' 967, ''civitate Livilni'' 1012-18, ''Yulin'' 1124, ''civitate Wulinensi'' 1140, ''Willin'' 1140, ''Wolyn'' 1188, ''Wolin'' 1195, ''Volin'' 1216, ''Jumneta'', ''Wineta'', ''Jomsborg''; pòl. ''Wolin'', miem. ''Wollin'') – gard, a téż kùrort w [[kamieńsczi kréz|kamieńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim Wòjewództwie]] na òstrowie ò jistnym mionie nad [[Bôłt|Bôłtã]]. * Lëdztwò gardu: 4.879 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 14,47 km² {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] pmhcztysnrku6aeccad1q90z6k8j95e 0 9991 202754 181155 2026-06-26T12:19:08Z Iketsi 3254 garc→gard 202754 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Ińsko COA.svg|mały|Nierbarzczi herb]] '''Ińsko''' (we zdrojach: ''Nurenbergh'' 1300, ''Nürnberg'' 1335, ''Norenberghe'' 1374, ''Nornberg'', ''Nurnbergk'', ''Nuremberg'' 1348, ''Nuerberge'' 1372, ''Nurenbergichen'' (Tabula Germaniae emendata recensAutor: Visscher, Claes Jansz. 1586-1652), ''Norinbergk'' 1760 (Ducatus Pomeraniae Citerioris Et Ulterioris Principatibus, Comitatibus, Urbibus Suis Definitiae Nova et Ampla Descriptio geographica), ''Nörenberg'', ''Nörabaaj'' (T. Tippach, P. Johanek) ; dólnomiem. ''Nörabarg'' (czëtóné jakno ''Nörabaaj''), miem. ''Nörenberg''; mòżebné [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczé]] pòzwë: ''Nierbarg'', ''Nierbarch'', ''Nerbarg''{{Zdrzódło}}) – gard w [[stôrgardzczi kréz|stôrgardzczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò|zôpadnopòmòrzczim wòjewództwie]] nad jezorã [[Jińskò]] (tu są słuńcowiszcza). * Lëdztwò gardu: 2.002 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 7,48 km² {{Miono}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 3jktbyzboghyq3msz5uzzxrupqehpf7 0 9999 202771 172118 2026-06-26T12:36:22Z Iketsi 3254 garc→gard 202771 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|mały|120px|Prabùcczi herb]] [[Òbrôzk:POL_Prabuty_dawny_COA.svg|mały|120px|Stôri prabùcczi herb]] '''Prabùtë''' (we zdrojach: ''*Rezijā'' (Górnowicz), ''Resia'' 1249, 1250, ''Resemburg'' 1265, ''plebanus de Resya'' 1286, ''de Ryzenburg'' 1323, ''castro Resinburg'' 1326, ''civitas Resinburg'' 1330, ''Risenburgk'' 1340, ''Resimborg'' 1347, ''Resinburg'' 1378, ''Resenburgk'' 1454, ''*Prābūtis'' (Górnowicz), ''Prabuth'' <1454, ''Prabuty alias Resemburg'' 1466, ''Risenburg'' 1513, ''Pranbuthy'' 1519, ''Prabuti alias Rizemberg'' 1521, ''z Prabuthami'' 1565, ''pod Prabutami'' 1649, ''Riesenburg'' 1661, ''do Prabut'' 1711, ''Prabuty'' 1888 ''Prabuté'' (Cenôwa); gw. ''Prabuti''; pòl. ''Prabuty'', miem. ''Riesenburg'') - garc we [[kwidzëńsczi kréz|kwidzëńsczim krézu]] nad jezorã Liwieńc. * Lëdztwò gardu: 8.881 ([[2011]]) * Wiéchrzëzna gardu: 7,29 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] 1dj7tapuzzdqlnbap8mukgb8a3pigru 202804 202771 2026-06-26T12:53:13Z Iketsi 3254 garc→gard 202804 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Prabuty COA.svg|mały|120px|Prabùcczi herb]] [[Òbrôzk:POL_Prabuty_dawny_COA.svg|mały|120px|Stôri prabùcczi herb]] '''Prabùtë''' (we zdrojach: ''*Rezijā'' (Górnowicz), ''Resia'' 1249, 1250, ''Resemburg'' 1265, ''plebanus de Resya'' 1286, ''de Ryzenburg'' 1323, ''castro Resinburg'' 1326, ''civitas Resinburg'' 1330, ''Risenburgk'' 1340, ''Resimborg'' 1347, ''Resinburg'' 1378, ''Resenburgk'' 1454, ''*Prābūtis'' (Górnowicz), ''Prabuth'' <1454, ''Prabuty alias Resemburg'' 1466, ''Risenburg'' 1513, ''Pranbuthy'' 1519, ''Prabuti alias Rizemberg'' 1521, ''z Prabuthami'' 1565, ''pod Prabutami'' 1649, ''Riesenburg'' 1661, ''do Prabut'' 1711, ''Prabuty'' 1888 ''Prabuté'' (Cenôwa); gw. ''Prabuti''; pòl. ''Prabuty'', miem. ''Riesenburg'') – gard we [[kwidzëńsczi kréz|kwidzëńsczim krézu]] nad jezorã Liwieńc. * Lëdztwò gardu: 8.881 ([[2011]]) * Wiéchrzëzna gardu: 7,29 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] p591hjsxtbqxdnakl0t3nt6sc044fhw 0 10005 202797 201642 2026-06-26T12:49:01Z Iketsi 3254 garc→gard 202797 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kowalewo Pomorskie COA.svg|mały|Kòwôlewsczi herb]] '''Kòwôlewò''' (we zdrojach: ''Kòvôlewo'' (Cenôwa); pòl. ''Kowalewo Pomorskie'', miem. ''Schönsee'') – gard w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie w Gòłąbskò-Dobrzińsczim Krézu nad Młińską Strëgą. * Lëdztwò gardu: 4115 ([[2010]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,45 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 4p7qi29ir74n2payn60vpif7romxxmg 0 10006 202795 201646 2026-06-26T12:48:15Z Iketsi 3254 garc→gard 202795 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Łasin COA.svg|mały|Łôsëńsczi herb]] '''Łôsëno''' (we zdrojach: ''Łasin'' (Cenôwa); pòl. ''Łasin'', miem. ''Lessen'') – gard w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie w Grëdzącczim Krézu nad Łôsëńsczim (Zómkòwim) Jezorã. * Lëdztwò gardu: 3.371 ([[2013]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,79 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 46sbpo9kx67i4dk3jfyiu5zfvcb2cfk 0 10010 202796 201643 2026-06-26T12:48:50Z Iketsi 3254 garc→gard 202796 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Radzyń Chełmiński COA.svg|mały|Rôdzëńsczi herb]] '''Rôdzëno''' (we zdrojach: ''Radzin'' (Cenôwa); pòl. ''Radzyń Chełmiński'', miem. ''Rehden'') – gard w Kùjawskò-Pòmòrsczim Wòjewództwie w Grëdządzczim Krézu. * Lëdztwò gardu: 1934 ([[2007]]) * Wiéchrzëzna gardu: 1,78 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] 149ea4m4wdjb9yajyf2ivvnu7saduk1 0 10028 202800 171653 2026-06-26T12:50:27Z Iketsi 3254 garc→gard 202800 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Susz COA.svg|mały|120px|Sësczi herb]] [[Òbrôzk:POL_Susz_old_COA_(Rosenberg_in_Westpreussen).jpg|mały|120px|Stôri sësczi herb]] '''Sësz''' (we zdrojach: ''Susz'' (Cenôwa); pòl. ''Susz'', miem. ''Rosenberg in Westpreußen'') – gard we warmińskò-mazursczim wòjewództwie wòjewództwie w jëławsczim krézu nad Sësczim Jezorã. * Lëdztwò gardu: 5.733 ([[2012]]) * Wiéchrzëzna gardu: 6,67 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Warmińskò-Mazursczé wòjewództwò]] 9384yiyxnjexdnd4cg4v0zvbywvv2oq 0 10029 202792 186581 2026-06-26T12:47:06Z Iketsi 3254 garc→gard 202792 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kisielice COA old.svg|mały|Cziselëcczi herb]] '''Cziselëce''' (we zdrojach: ''Kjselice'' (Cenôwa); pòl. ''Kisielice'', miem. ''Freystadt in Westpreußen'') - garc we warmińskò-mazursczim wòjewództwie wòjewództwie w jëławsczim krézu nad Gôrdzãgą. * Lëdztwò gardu: 2.191 ([[2012]]) * Wiéchrzëzna gardu: 3,37 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Warmińskò-Mazursczé wòjewództwò]] pe86nrzpf9c8ud2o6zgynng4a3090j5 202814 202792 2026-06-26T13:04:19Z Iketsi 3254 garc→gard 202814 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kisielice COA old.svg|mały|Cziselëcczi herb]] '''Cziselëce''' (we zdrojach: ''Kjselice'' (Cenôwa); pòl. ''Kisielice'', miem. ''Freystadt in Westpreußen'') – gard we warmińskò-mazursczim wòjewództwie wòjewództwie w jëławsczim krézu nad Gôrdzãgą. * Lëdztwò gardu: 2.191 ([[2012]]) * Wiéchrzëzna gardu: 3,37 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Warmińskò-Mazursczé wòjewództwò]] hiihnj233kljm4918z0fhh5w099cwf4 0 10040 202756 171666 2026-06-26T12:23:19Z Iketsi 3254 -\t; garc→gard 202756 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kalisz Pomorski COA.svg|mały|Kalisczi herb]] '''Kalisz''' (abò téż: '''Kalëszk'''; we zdrojach: ''Calis'' 1303, ''Noua Calys'' 1307, ''circa Novum Kalis'' 1312, ''Nove Kalis'' 1338, ''Calis'', ''Kalis'' 1364, ''Calysz'', ''Chalisch'' 1460, ''Caliszek'' 1540, ''Callies'' 1789, 1833; ''Kallies'', ''Kalisz'' (Cenôwa); pòl. ''Kalisz Pomorski'', miem. ''Kallies'') – gard we [[drawieńsczi kréz|drawieńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Drawica|Drawicą]]. * Lëdztwò gardu: 4.110 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 11,95 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] p2hon6e8b624pm67olcslef9t08v1qf 0 10105 203064 199947 2026-06-26T19:19:17Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] to [[Category:Amerikanowie]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203064 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Dorothy Day 1916.jpg|mały|Day w 1916 rokù]] '''Dorothy Day''' (ùr. 1897 rokù – ùm. 1980 rokù w [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach Americzi]]) – to bëła amerikańskô socjalnô dzejôrka. Òna bëła òchrzconô w 1927 rokù i wiele zrobia dlô katolëcczich robòtników. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20151118071010/http://www.catholicworker.org/dorothyday/] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] dzcu3ucj0vldhiibg05acj0ntfk954t 14 10179 202914 177687 2026-06-26T17:09:12Z Iketsi 3254 kat. 202914 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Wòłowaté]] nkyt22ahub9qu3bx17k7bd10n6e52ew 0 10361 202871 200227 2026-06-26T16:35:02Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Kùchniô]] to [[Category:Gastronomiô]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 202871 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Alain Ducasse.jpg|mały|Ducasse w 2010 rokù]] '''Alain Ducasse''' (ùr. 1956) – [[Francëjô|francësczi]] szef kùchnie, restauratora i biznesmen, znóny méster „[[Wësokô kùchniô|wësoczi kùchnie]]” (haute cuisine). Stoji na przódkù lëstë nôlepszich kùcharzów ''Michelin''. Trzë jegò restauracje zdobëlë maksymalną lëczbã tak pòzwónëch ''gwiôzdków Michelin'', co je swiatowim rekòrdã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëdzë]] [[Kategòrëjô:Gastronomiô]] 9nveli2e17nln6mtwplfxzqxrxwfexs 0 10368 203065 200805 2026-06-26T19:19:17Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] to [[Category:Amerikanowie]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203065 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BenFranklinDuplessis.jpg|mały|Franklin w 1783 rokù]] '''Benjamin Franklin''' (ùr. 17 stëcznika 1706 r. w Bostonie, ùm. 17 łżëkwiata 1790 w Filadelfie) – amerikańsczi pòlitikôrz, ùczałi, filozof, masón. Òjc-załóżca [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]]. == Biografijô == === Dzectwò i młodosc === Ùrodzył sã 17 stëcznika 1706 r. w Bòstónie jakno dzesąti syn w rodzënie, w chtërny bëło razã sédemnôscë dzecë. Jegò òjc Josiah Franklin (ùrodzony w Ecton w grôfiznie Notrhamptonshire, do Americzi wëjachôł w 1683) nie béł bògatim, ón robił swiéczci a mëdło. Czej ùmarła mu piérszô biôłka, tej òżenił sã z Abiah Folger. Ta ùrodzëła jémù jesz dzesãc dzecy, w tim Benjamina. Nënka bëła dóma przë dzecach. Młodi Benjamin miôł, wedle mëslë nënczi a tatka, pòmôgac w kòscele, a tej tam òstac. Nôpiérwi, czedë miôł 12 lat, zaczął pracowac ù swòjégò starszégò brata Jamesa we drëkarnie. James béł òd 1721 r wëdôwôczã gazétë „New England Courant”. Do gazétë krëjamno pisôł Benjamin, a pòdpisywôł sã „Silence Dogoood”. Bòdôj James krzëwdzył Benjamina, dlôtë ten ùcekł do Filadelfiji. === Robòta jakno drëkôrz === Miôł sédemnôsce lat. W Filadelfie na pòczątkù pracowôł w drëkarnie, równak za namòwą noczôsnégò gùbernatora prowincëji Pensylwania Williama Keitha chcôł załozëc swòj wëdôwk. Za tim pòjachôł w 1724 r. do [[Londin|Londinù]], równak tam gùbernator Keith òszukôł gò. W biédze pòmógł mù tej Denham – jeden z pasażérów, z chtërnym Franklin przëpłënął do Londinù. Dzãka niémù, dwa lata pózni, òbaj nëkëlë w pòwrotną rëzã do Filadelfije, gdze Franklin béł drëkarzã. Òb [[zymk]] 1727 r. òbaj mòcno zachòrzëlë. Denham béł ùmarł, le òstawił Benjaminowi Franklinowi trochã dëtków. Nënczas Franklin założëł diskùsyjny klub wzôjnégò doskònaleniô „Junto”. Òd 1730 béł wëdôwcą gazétë „The Pensylwania gazette”. Napisôł ekonomiczną dowòdzëznã „The Nature and Necessity of a Paper Currency”. W latach 1732-1757 wëdôwôł zbiérk pòwiédzeniów a pòrad pòd titlã “Almanach biédnégó Riszarda”. Òb nen czas aktiwno téż włącziwôł sã w dzejanié na rzecz gardu. Dzãka jegò staróm pòwstała dobrowòlnô ògniowô starża, pòlicëjô, bòlëca a wëpòżëczniô ksążków. W 1743 założił Amerikańską Filozofną Stowôrã. Jegò nôwôżniészim célã béło równak założenié akademie dlô ùzdolniony młodzëznë. 7 stëcznika 1751 òdemklë dzãka niemù Academy of Pennsylvania (pózni ''University of Pensylwania''). === Pòliticznô kariera === [[Òbrôzk:Usdollar100front.jpg|mały|prawo|Benjamin Franklin na stodolarowim banknoce]] W 1736 r. òbjimnął swój pierszi państwòwi ùrząd jakno nôleżnik zgromadzeniô Pensylwanie. W 1751 òstôł wëbróny do radzëznë gardu Philadelphia. W midzëczasu béł delegatã stanu Pensylwania na kòngres sétmë kòloniów w Albany. W 1757 wëjachôł do Anglie a biôtkòwôł sã procem władzë Britijsczégò Parlamentu nad USA. W 1779 òstôł ministrã USA we [[Francëjô|Francji]]. Pòdpisôł ze Francuzama zdrëszny traktat. 3 séwnika 1783 r.w Pariżu, pò wòjnie z Anglikama, pòdpisôł w Wersalu z nima ùgòdã, chtërna zakùńczëła biôtkã ò samòstojnotã Americzi. W 1787 r. béł ju w Americzi i aktiwno włącziwôł sã w dzejanié Kònstitucyjny Kònwencje. === Noùkówô robòta, wënalôzczi === Benjamin Franklin miôł wiôlgą wiedzã, znôł czile jãzëków ([[Łacyńsczi jãzëk|łacëna]], [[Francësczi jãzëk|francusczi]], [[Italsczi jãzëk|włosczi]], [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczi]]). Miôł téż wiôdżi nôùkòwi doróbk w òbrëmienim elektricznoscë, filozofie i ekònomie. Wënalôzł òdgromnik i dwuwińdzeniowi òkùlôrë. Òdkrëł a òpisôł Golfsztrom. Za jegó noùkòwą dzejnotã dostôł wiele wëapartnieniów, béł m.jin. czestnym nôleżnikã taczich jinstitucjów, jak [[Petersbùrskô Akademiô Nôùk]] ^{[[:pl:Rosyjska Akademia Nauk|(pl)]]}, [[Francëskô Akademiô]] ^{[[:pl:Akademia Francuska|(pl)]]} i [[Royal Society]]^{[[:pl:Royal Society|(pl)]]}. Zarówno òd [[Ùniwersytet Harvarda|Harvard University]]^{[[:pl:Harvard University|(pl)]]}, jak i Yale University, dostôł tituł [[Master of Arts]]^{[[:pl:Master of Arts|(pl)]]}. Royal Society przëznało mù zôs Copley Medal. Nôlepi jegò nôùkòwą dzejnotã òpisują taczi łacyńsczi słowa napisóny na jegò piersnicë w Pariżu, chtërnëch autorã je Jean d'Alembert: ''erupuit coelo fulmen, mox sceptra tyrannis'' („grom wëdrzëł niebù, berła tiranóm). == Bibliografiô == * Benjamin Franklin: Żywot własny. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1960. * Louise Todd Ambler: Benjamin Franklin. Cambridge: Harvard University, 1975. (ang.) * Wiktor Osiatyński: Wizje Stanów Zjednoczonych w pismach Ojców Założycieli. Warszawa: Państwowy Instytut Wydawniczy, 1977. * Eustachy Białoborski. Beniamin Franklin. „Horyzonty Techniki”. 1956 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] [[Kategòrëjô:Pòliticë]] bm1om5ry0gwbuiih0lfzzjbc9owht46 0 10522 203073 201620 2026-06-26T19:21:37Z Iketsi 3254 Òbrôzk 203073 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:ESC2016 - Croatia Meet & Greet 01 (crop).jpg|mały|Nina Kraljić (2016)]] '''Nina Kraljić''' (ùr. [[4 łżëkwiata]] [[1992]]) je chòrwacką spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Kraljić, Nina}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Chòrwackô]] a63q2ahxrdc6h4o522ikrh1zbfyzkxd 14 10564 202911 174100 2026-06-26T17:03:03Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Jindoeùropejsczé jãzëczi]] 202911 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jindoeùropejsczé jãzëczi]] bnm1klohs0b0n75ix4y75pbsvf5givi 0 10847 202932 202060 2026-06-26T17:18:51Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] 202932 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Europäischer Ziesel in Hockstellung.jpg|mały|Mòrãgòwati sus]] '''Mòrãgòwati sus, eùropejsczi sus''' ([[Łacyńsczi jãzëk|łac]]. ''Spermophilus citellus'') – niewiôldżi [[gatënk]] [[Grëzôk|grëzôka]] z rodzëznë [[Wewiórkòwaté|wewiórkòwatëch]] (''Sciuridae''), jaczi żëje na rëmiach Strzôdny i Wschòdny Eùropë<ref>Wilson Don E. & Reeder DeeAnn M. (red.) ''Spermophilus (Spermophilus) citellus'' w: ''Mammal Species of the World. A Taxonomic and Geographic Reference (Wyd. 3.)'' [on-line]. Johns Hopkins University Press, 2005. (<abbr>ang.</abbr>) [przëstãp 10 czerwińca 2026]</ref>. W Pòlsce susã ùznôwô sã za gatënk "zanikłi, abò prôwopòdóbno zanikłi"<ref>Andrzej Kepel, Borys Kala. Krajowy plan zarządzania gatunkiem suseł moręgowny (Spermophilus citellus). „Opracowanie planów renaturyzacji siedlisk przyrodniczych i siedlisk gatunków roślin i zwierząt na obszarach Natura 2000 oraz planów zarządzania dla gatunków objętych Dyrektywą Ptasią i Siedliskową”. natura2000.gdos.gov.pl. [zarchiwizowóny z adresu 2021-12-27]</ref> przez co je òbjãti scësłą òchroną. Susë żeją w kòloniach. Znankòwné są dlô nich sezonowé zmianë w aktywnoscy. W drëdżi pòłowie lata ''S. citellus'' rechtują sã do zëme, a jich dobòwô aktiwnosc znaczno sã skrócô, za to w zëmã hibernują w priwatnëch norach. == Systematika == Gatënk òstół òpisóny przez Karola Linneùsza w 1766 pòd pòzwą ''Mus citellus.'' Dzydzeń wëapartniô sã sztërë pòdgatënczi mòrãgòwatégò susa: * ''S. c. citellus'' (Linneusz, 1766) - òpisóny w Austrii, * ''S. c. gradojevici'' (V. Martino & E. Martino, 1929), - Macedoniô, * ''S. c. istricus'' (Calinescu, 1934) - Wschòdniô Rumùniô, * ''S. c. matinoi (Peshchev, 1955) - Bùłgariô,'' Pòlskô pòpùlacjô nôlégôła do ''Spermophilus citellus citellus.'' == Mòrfòlogiô == Mòrãgòwati sus je grëzôkã ò strzôdny wiôlgòce. Je smùkłi w bùdowie - jegò tułów razã z głową mô midzë 19.8-23,2 cm i wôżi leno 240-340 gramów<ref>http://www.kul.pl/suse-mor-gowany-spermophilus-citellus,art_22433.html w:] KUL: Wirtualne Muzeum Przyrodnicze [on-line]. kul.pl. [przëstãp 2026-06-10]. (pòl.).</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] 1xqlgzzioh3v2tlvhd2dbxify2qj0n2 0 10942 202917 200320 2026-06-26T17:10:48Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Wòłowaté|hideroot=on|mode=pages}} 202917 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bos primigenius (100866183) (grey).jpg|mały|Tur na òbrôzkù]] '''Tur''' (''Bos primigenius'') – to béł ôrt suska z rodzëznë wòłowatëch (''Bovidae''). Òn żił do 1627 rokù. Terô [[Kaszëbi]] mògą le rzec: mòcny jak tur. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Wòłowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wòłowaté]] nus996muqfe1v10lfbr851btfiewgyo 0 10983 203072 200315 2026-06-26T19:19:48Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] to [[Category:Amerikanowie]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203072 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:David A.R. White Photo Op GalaxyCon Richmond 2019.jpg|mały]] '''David A. R. White''' (úr. [[12 maja]] [[1970]]) – je amerikańsczim teatrownikâ. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:White, David A. R.}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] ehk2xapg7cpvbgayc8rmr6stmapmsdy 0 11023 202915 199987 2026-06-26T17:09:59Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Wòłowaté|hideroot=on|mode=pages}} 202915 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mountain Goat Mount Massive.JPG|mały|Sniégòwi kòzeł]] '''Sniégòwi kòzeł'''{{Zdrzódło}} (''Oreamnos americanus'') – to je susk z rodzëznë wòłowatëch (''Bovidae''). Òn słëchô do dzegwnëch zwiérzãt, a żëje w górach w [[Nordowô Amerika|Nordowi Americe]] == Òbaczë téż == {{#categorytree:Wòłowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wòłowaté]] hj0j8d7wwcifxl7wpvxsj7o9ed0p6ji 0 11035 202916 200729 2026-06-26T17:10:29Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == {{#categorytree:Wòłowaté|hideroot=on|mode=pages}} 202916 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Slender-horned gazelle (Cincinnati Zoo).jpg|mały|Jedna z gazelów]] '''Gazela''' (''Gazella'') – to je szlach antilopów z rodzëznë wòłowatëch (''Bovidae''). Wiele jich ôrtów żëje w [[Afrika|Africe]]. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Wòłowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wòłowaté]] tsx6celgoealdtn0nmmn5nyieyijje2 0 11205 202864 193415 2026-06-26T16:21:57Z Iketsi 3254 {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} 202864 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Michôł Miklôsz Piéper''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: ''Michał Mikołaj Pieper''; ùr. [[6 gòdnika]] 1973 rokù w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – kaszëbskô-pòlsczé pòéta, prozajik i spiéwôk. Członek Związku Literatów Polskich. Z wësztôłceniégò magister historii (sztudérowôł na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]). Wëstãpòwôł w [[Kaszëbsczi Kabaret Fif|Kaszëbsczim Kabarece „FiF”]] i mùzycznym tercece „Kùtin”. Wespółzałóżca, przédnik i solista rockòwégò karna „[[Chëcz]]”, .Z karnã „Chëcz”<ref> [https://www.youtube.com/watch?v=zE5vBCckuQ8 YouTube]</ref>, wëdôł platkã „Do Młodëch”<ref>[[Tomôsz Fópka]], ''Terôczasnô kaszëbskô mùzyka w służbie regionalny edukacje. Przezérk dokònaniów XXI stalatégò'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2008, s. 153.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=zE5vBCckuQ8 YouTube]</ref> (platka zawiérô przede wszëtczim mùzykã aùtorstwa Michała Piépera do wiérztów [[Jan Trepczik|Jana Trepczika]]). Debiutowôł w „[[Norda (pismiono)|Nordze”]]. Jegò wiérztë wëchôdalë téż w „[[Pomerania|Pomeranie]]” i „[[Òdroda|Òdrodze]]”, a téż w zsziwkach „[[Zymk - ttps://www.youtube.com/watch?v=zE5vBCckuQ8|Zymkù]]” (Piéper béł w 2001 zakłôdcą ti stowôrë)<ref>[https://gazetarumska.pl/19684/wanoga-po-meslach/ „Wanoga pò mëslach”]</ref>. Ksążkòwò debiutowôł w òficynie [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi|Prëczkòwsczégò]] „[[Rost]]”<ref>Daniel Kalinowsczi, ''Kaszëbskô lëteratura w jinternece. Wëdôwiznë, karna, ùtwórcowie'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2011, s. 91.</ref>. Wiérztë dôlmaczone bëłë na jãzëk finsczi. Je laùreatã nôdgrodë m. Rómana Wróblewsczégò, pòeticczégò kònkùrsu m. I. Trojanowsczi, òstôł téż wëprzédniony Òrmùzdową Skrą za propagòwanié kaszëbsczi kùlturë w karnie „Chëcz” {{Zdrzódło}}. Mieszkô w [[Rëmiô|Rëmi]]. == Ùsôdztwo == === Pòéticczé tomiczi === *''Wanoga pò mëslach'', wëd. Banino,„Rost”,2001.poezja csb. ISBN 83-915946-2-9 https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHh2Z-PTtfmeZYxvNZ?e=htSCTc *''moralne/residuum'', wëd. Pruszcz Gdański, „Jasne”, 2017.poezja pol. ISBN 978-83-61508-98-4 <ref>https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHhSaI5WhTz1hhYUV0?e=carB4y</ref> *''micro/remedium'', wëd. „Kreativer” Gdynia 2020. poezja pol. ISBN 978-83-957036-1-4 <ref>https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHhSW4D4ztABOFh5Cw?e=JuEyg2</ref> * pandemico/bellum, wëd. "Riderò" Kraków 2023. poezja pol. ISBN 978-83-8324-987-2 * Zachowane przed żywiołem, Zbiór wierszy z lat 2010 - 2025, wëd: "Ridero" Kraków 2025..poezja pol. ISBN 978-83-8431-734-1 <big>'''Ùsôdztwo: proza'''</big> * ''Wędrówki "Znikąd''", wëd. "Ridero" Kraków 2023. powieść przygodowa, proza pol. ISBN 978-83-8351-408-6 * ''Podróż do N, groteska w III aktach. Z cyklu: teatr jednego widza,'' wëd. "Ridero" Kraków 2024. proza, pol. ISBN 978-83-8369-266-1 * ''Powrót na P, dramat w X odsłonach. Z cyklu: teatr jednego widza'', wëd. "Ridero" Kraków 2024. proza, pol. ISBN 978-83-8384-271-4 === Nôùkòwé robòtë === * ''Zygmunt Milczewski – samorządowiec, konspirator, publicysta'', wëd. „Kreativer”, Gdynia 2020.<ref>[https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHhSSVTh9-rKW22AWX?e=qMOiB7 ''Zygmunt Milczewski – samorządowiec, konspirator, publicysta'']</ref> pol. ISBN 978-83-957036-4-5 * "''Samorząd Gminny Rumia - Zagórze w latach 1920 - 1939",'' wëd. Kreativer, Gdynia 2022. pol. https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHilhLyL7ajIHLiHto?e=LAf80n ISBN 978-83-66842-09-0 * ''Od Schwerin po Bałkany, Wspomnienia Antoniego Pieper z lat 1942-1945'', wyd. Ridero Kraków 2025. popularno-nauk. pol. ISBN 978-8414-100-7 '''Artikle nôùkòwè''' * ''Samorząd gminny Rumia - Zagórze w latach 1920 - 1939 w kontekście nowo powstałej Gdyni.'' w: ''"Argumenta Historica",'' nr 10, s.103-120, Czasopismo naukowo - dydaktyczne Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2023. ISSN 2353-0839 * ''Biografia kaprala Franciszka Basmanna z okresu Drugiej Wojny Światowej, I, II cz.'' w: ''Pomerania,'' nr 4/2024(585), 5/2024(586), Gdańsk 2024. ISSN 0238-9045 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] jf788pdgq2yktfzqizam9h4saunet0o 202865 202864 2026-06-26T16:22:39Z Iketsi 3254 -' ' 202865 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Michôł Miklôsz Piéper''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: ''Michał Mikołaj Pieper''; ùr. [[6 gòdnika]] 1973 rokù w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – kaszëbskô-pòlsczé pòéta, prozajik i spiéwôk. Członek Związku Literatów Polskich. Z wësztôłceniégò magister historii (sztudérowôł na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]). Wëstãpòwôł w [[Kaszëbsczi Kabaret Fif|Kaszëbsczim Kabarece „FiF”]] i mùzycznym tercece „Kùtin”. Wespółzałóżca, przédnik i solista rockòwégò karna „[[Chëcz]]”, .Z karnã „Chëcz”<ref> [https://www.youtube.com/watch?v=zE5vBCckuQ8 YouTube]</ref>, wëdôł platkã „Do Młodëch”<ref>[[Tomôsz Fópka]], ''Terôczasnô kaszëbskô mùzyka w służbie regionalny edukacje. Przezérk dokònaniów XXI stalatégò'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2008, s. 153.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=zE5vBCckuQ8 YouTube]</ref> (platka zawiérô przede wszëtczim mùzykã aùtorstwa Michała Piépera do wiérztów [[Jan Trepczik|Jana Trepczika]]). Debiutowôł w „[[Norda (pismiono)|Nordze”]]. Jegò wiérztë wëchôdalë téż w „[[Pomerania|Pomeranie]]” i „[[Òdroda|Òdrodze]]”, a téż w zsziwkach „[[Zymk - ttps://www.youtube.com/watch?v=zE5vBCckuQ8|Zymkù]]” (Piéper béł w 2001 zakłôdcą ti stowôrë)<ref>[https://gazetarumska.pl/19684/wanoga-po-meslach/ „Wanoga pò mëslach”]</ref>. Ksążkòwò debiutowôł w òficynie [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi|Prëczkòwsczégò]] „[[Rost]]”<ref>Daniel Kalinowsczi, ''Kaszëbskô lëteratura w jinternece. Wëdôwiznë, karna, ùtwórcowie'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2011, s. 91.</ref>. Wiérztë dôlmaczone bëłë na jãzëk finsczi. Je laùreatã nôdgrodë m. Rómana Wróblewsczégò, pòeticczégò kònkùrsu m. I. Trojanowsczi, òstôł téż wëprzédniony Òrmùzdową Skrą za propagòwanié kaszëbsczi kùlturë w karnie „Chëcz” {{Zdrzódło}}. Mieszkô w [[Rëmiô|Rëmi]]. == Ùsôdztwo == === Pòéticczé tomiczi === *''Wanoga pò mëslach'', wëd. Banino,„Rost”,2001.poezja csb. ISBN 83-915946-2-9 https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHh2Z-PTtfmeZYxvNZ?e=htSCTc *''moralne/residuum'', wëd. Pruszcz Gdański, „Jasne”, 2017.poezja pol. ISBN 978-83-61508-98-4 <ref>https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHhSaI5WhTz1hhYUV0?e=carB4y</ref> *''micro/remedium'', wëd. „Kreativer” Gdynia 2020. poezja pol. ISBN 978-83-957036-1-4 <ref>https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHhSW4D4ztABOFh5Cw?e=JuEyg2</ref> * pandemico/bellum, wëd. "Riderò" Kraków 2023. poezja pol. ISBN 978-83-8324-987-2 * Zachowane przed żywiołem, Zbiór wierszy z lat 2010 - 2025, wëd: "Ridero" Kraków 2025..poezja pol. ISBN 978-83-8431-734-1 <big>'''Ùsôdztwo: proza'''</big> * ''Wędrówki "Znikąd''", wëd. "Ridero" Kraków 2023. powieść przygodowa, proza pol. ISBN 978-83-8351-408-6 * ''Podróż do N, groteska w III aktach. Z cyklu: teatr jednego widza,'' wëd. "Ridero" Kraków 2024. proza, pol. ISBN 978-83-8369-266-1 * ''Powrót na P, dramat w X odsłonach. Z cyklu: teatr jednego widza'', wëd. "Ridero" Kraków 2024. proza, pol. ISBN 978-83-8384-271-4 === Nôùkòwé robòtë === * ''Zygmunt Milczewski – samorządowiec, konspirator, publicysta'', wëd. „Kreativer”, Gdynia 2020.<ref>[https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHhSSVTh9-rKW22AWX?e=qMOiB7 ''Zygmunt Milczewski – samorządowiec, konspirator, publicysta'']</ref> pol. ISBN 978-83-957036-4-5 * "''Samorząd Gminny Rumia - Zagórze w latach 1920 - 1939",'' wëd. Kreativer, Gdynia 2022. pol.https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHilhLyL7ajIHLiHto?e=LAf80n ISBN 978-83-66842-09-0 * ''Od Schwerin po Bałkany, Wspomnienia Antoniego Pieper z lat 1942-1945'', wyd. Ridero Kraków 2025. popularno-nauk. pol. ISBN 978-8414-100-7 '''Artikle nôùkòwè''' * ''Samorząd gminny Rumia - Zagórze w latach 1920 - 1939 w kontekście nowo powstałej Gdyni.'' w: ''"Argumenta Historica",'' nr 10, s.103-120, Czasopismo naukowo - dydaktyczne Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2023. ISSN 2353-0839 * ''Biografia kaprala Franciszka Basmanna z okresu Drugiej Wojny Światowej, I, II cz.'' w: ''Pomerania,'' nr 4/2024(585), 5/2024(586), Gdańsk 2024. ISSN 0238-9045 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] dfqacdywam04swwg97z3rx1ejphk3ph 202867 202865 2026-06-26T16:26:45Z Iketsi 3254 <ref>{{RKJ|2011|91}}</ref> 202867 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Michôł Miklôsz Piéper''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: ''Michał Mikołaj Pieper''; ùr. [[6 gòdnika]] 1973 rokù w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – kaszëbskô-pòlsczé pòéta, prozajik i spiéwôk. Członek Związku Literatów Polskich. Z wësztôłceniégò magister historii (sztudérowôł na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]]). Wëstãpòwôł w [[Kaszëbsczi Kabaret Fif|Kaszëbsczim Kabarece „FiF”]] i mùzycznym tercece „Kùtin”. Wespółzałóżca, przédnik i solista rockòwégò karna „[[Chëcz]]”, .Z karnã „Chëcz”<ref> [https://www.youtube.com/watch?v=zE5vBCckuQ8 YouTube]</ref>, wëdôł platkã „Do Młodëch”<ref>[[Tomôsz Fópka]], ''Terôczasnô kaszëbskô mùzyka w służbie regionalny edukacje. Przezérk dokònaniów XXI stalatégò'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2008, s. 153.</ref><ref>[https://www.youtube.com/watch?v=zE5vBCckuQ8 YouTube]</ref> (platka zawiérô przede wszëtczim mùzykã aùtorstwa Michała Piépera do wiérztów [[Jan Trepczik|Jana Trepczika]]). Debiutowôł w „[[Norda (pismiono)|Nordze”]]. Jegò wiérztë wëchôdalë téż w „[[Pomerania|Pomeranie]]” i „[[Òdroda|Òdrodze]]”, a téż w zsziwkach „[[Zymk - ttps://www.youtube.com/watch?v=zE5vBCckuQ8|Zymkù]]” (Piéper béł w 2001 zakłôdcą ti stowôrë)<ref>[https://gazetarumska.pl/19684/wanoga-po-meslach/ „Wanoga pò mëslach”]</ref>. Ksążkòwò debiutowôł w òficynie [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi|Prëczkòwsczégò]] „[[Rost]]”<ref>{{RKJ|2011|91}}</ref>. Wiérztë dôlmaczone bëłë na jãzëk finsczi. Je laùreatã nôdgrodë m. Rómana Wróblewsczégò, pòeticczégò kònkùrsu m. I. Trojanowsczi, òstôł téż wëprzédniony Òrmùzdową Skrą za propagòwanié kaszëbsczi kùlturë w karnie „Chëcz” {{Zdrzódło}}. Mieszkô w [[Rëmiô|Rëmi]]. == Ùsôdztwo == === Pòéticczé tomiczi === *''Wanoga pò mëslach'', wëd. Banino,„Rost”,2001.poezja csb. ISBN 83-915946-2-9 https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHh2Z-PTtfmeZYxvNZ?e=htSCTc *''moralne/residuum'', wëd. Pruszcz Gdański, „Jasne”, 2017.poezja pol. ISBN 978-83-61508-98-4 <ref>https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHhSaI5WhTz1hhYUV0?e=carB4y</ref> *''micro/remedium'', wëd. „Kreativer” Gdynia 2020. poezja pol. ISBN 978-83-957036-1-4 <ref>https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHhSW4D4ztABOFh5Cw?e=JuEyg2</ref> * pandemico/bellum, wëd. "Riderò" Kraków 2023. poezja pol. ISBN 978-83-8324-987-2 * Zachowane przed żywiołem, Zbiór wierszy z lat 2010 - 2025, wëd: "Ridero" Kraków 2025..poezja pol. ISBN 978-83-8431-734-1 <big>'''Ùsôdztwo: proza'''</big> * ''Wędrówki "Znikąd''", wëd. "Ridero" Kraków 2023. powieść przygodowa, proza pol. ISBN 978-83-8351-408-6 * ''Podróż do N, groteska w III aktach. Z cyklu: teatr jednego widza,'' wëd. "Ridero" Kraków 2024. proza, pol. ISBN 978-83-8369-266-1 * ''Powrót na P, dramat w X odsłonach. Z cyklu: teatr jednego widza'', wëd. "Ridero" Kraków 2024. proza, pol. ISBN 978-83-8384-271-4 === Nôùkòwé robòtë === * ''Zygmunt Milczewski – samorządowiec, konspirator, publicysta'', wëd. „Kreativer”, Gdynia 2020.<ref>[https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHhSSVTh9-rKW22AWX?e=qMOiB7 ''Zygmunt Milczewski – samorządowiec, konspirator, publicysta'']</ref> pol. ISBN 978-83-957036-4-5 * "''Samorząd Gminny Rumia - Zagórze w latach 1920 - 1939",'' wëd. Kreativer, Gdynia 2022. pol.https://1drv.ms/b/s!AnoQSPkERseHilhLyL7ajIHLiHto?e=LAf80n ISBN 978-83-66842-09-0 * ''Od Schwerin po Bałkany, Wspomnienia Antoniego Pieper z lat 1942-1945'', wyd. Ridero Kraków 2025. popularno-nauk. pol. ISBN 978-8414-100-7 '''Artikle nôùkòwè''' * ''Samorząd gminny Rumia - Zagórze w latach 1920 - 1939 w kontekście nowo powstałej Gdyni.'' w: ''"Argumenta Historica",'' nr 10, s.103-120, Czasopismo naukowo - dydaktyczne Uniwersytetu Gdańskiego, Gdańsk 2023. ISSN 2353-0839 * ''Biografia kaprala Franciszka Basmanna z okresu Drugiej Wojny Światowej, I, II cz.'' w: ''Pomerania,'' nr 4/2024(585), 5/2024(586), Gdańsk 2024. ISSN 0238-9045 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] ds0m4nygipk7mo33srih9d735sb5koa 0 11683 203091 195582 2026-06-26T20:04:08Z Iketsi 3254 Galeriô 203091 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Timor-Leste''<br>''Timór Lorosa'e |miono = Pòrënkòwi Timor |miono-genitiw = Pòrënkòwégò Timoru |fana = Flag of East Timor.svg |herb = Coat_of_arms_of_East_Timor.svg |na karce = LocationEastTimor.svg |mòtto = Honra, Pátria e Povo |jãzëk = [[Tetum]], pòrtugalsczi |stolëca = Dili |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 15.007 |procent-wòdë = - |lëdztwò = 1.177.834 rok = 2019 |dëtk = amerikańsczi dolar kòd dëtka = USD |czasowô cona = +9 |swiãto = 20 maja |himn = Pátria |kòd = TL, TLS |Internet = .tl |telefón = 670 |Prezydeńt=José Ramos-Horta |Premiéra=Xanana Gusmão }} '''Pòrënkòwi Timor''' abò '''Pòrénszi Timòr''' ([[tetum]]: ''Timór Lorosa'e'', [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrt.]]: ''Timor-Leste'') – je môłim państwã w Azëji na pòrénszim dzélu òstrowù Timòr, ze stolëcą w [[Dili]]. Òstrów bëł zamieszkóny òd 40.000 lat przez aùstralëjsczé plemiona i przez melanezëjsczé plemiona òd 5000 lat. Rosłë tu sandałowé drzewa. Pòrénszi dzél òstrowù béł pòrtugalską kòloniją jakno Pòrtugalsczi Timòr òd 17-égò stoleca do [[1975]] rokù, a zôpadni dzél òstrowù béł néderlandzką kòloniją, jaż òstôł dzélem Jindonezji. Pòrénszi Timòr ògłosył samòstójnotã od Pòrtugalsczi w [[lëstopadnik]]ù 1975 rokù, le chùtkò òstôł zaatakowóné przez wòjskò Jindonezji. Krôj béł pòd ôkùpacëją Jindonezji òd [[1976]] do [[1999]] rokù i bëłë tu stolemné mùżdżówczi jak np. mùżdżówka w Dili w 1991 r. <br> [[20 maja]] [[2002]] Pòrénszi Timòr stôł sã państwã ùznónym przez ONZ, a zôpadny dzél òstrowù wcyg mô [[Jindonezjô]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:East_Timor-CIA_WFB_Map.png|Karta Pòrénszégò Timòrù Òbrôzk:Dili_coast.jpg|Ùbrzég gardu Dili, Pòrénszi Timòr Òbrôzk:Jaco_3.jpg|Ilha de Jaco, Pòrénszi Timòr Òbrôzk:Timorese_Dancers.jpg|Timoresczé tuńcerczi Òbrôzk:Lospalos_klein.jpg|Swiãti budënk religijnë w gardze Lospalos, Pòrénszi Timòr Òbrôzk:Man_in_traditional_dress,_East_Timor.jpg|Chłop w lëdowim ruchnie, Pòrénszi Timòr </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé_państwa]] drovqt7nvulktw00z9zowp35r5kd466 203092 203091 2026-06-26T20:05:21Z Iketsi 3254 rok; kòd 203092 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Timor-Leste''<br>''Timór Lorosa'e |miono = Pòrënkòwi Timor |miono-genitiw = Pòrënkòwégò Timoru |fana = Flag of East Timor.svg |herb = Coat_of_arms_of_East_Timor.svg |na karce = LocationEastTimor.svg |mòtto = Honra, Pátria e Povo |jãzëk = [[Tetum]], pòrtugalsczi |stolëca = Dili |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 15.007 |procent-wòdë = - |lëdztwò = 1.177.834 | rok = 2019 |dëtk = amerikańsczi dolar | kòd dëtka = USD |czasowô cona = +9 |swiãto = 20 maja |himn = Pátria |kòd = TL, TLS |Internet = .tl |telefón = 670 |Prezydeńt=José Ramos-Horta |Premiéra=Xanana Gusmão }} '''Pòrënkòwi Timor''' abò '''Pòrénszi Timòr''' ([[tetum]]: ''Timór Lorosa'e'', [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrt.]]: ''Timor-Leste'') – je môłim państwã w Azëji na pòrénszim dzélu òstrowù Timòr, ze stolëcą w [[Dili]]. Òstrów bëł zamieszkóny òd 40.000 lat przez aùstralëjsczé plemiona i przez melanezëjsczé plemiona òd 5000 lat. Rosłë tu sandałowé drzewa. Pòrénszi dzél òstrowù béł pòrtugalską kòloniją jakno Pòrtugalsczi Timòr òd 17-égò stoleca do [[1975]] rokù, a zôpadni dzél òstrowù béł néderlandzką kòloniją, jaż òstôł dzélem Jindonezji. Pòrénszi Timòr ògłosył samòstójnotã od Pòrtugalsczi w [[lëstopadnik]]ù 1975 rokù, le chùtkò òstôł zaatakowóné przez wòjskò Jindonezji. Krôj béł pòd ôkùpacëją Jindonezji òd [[1976]] do [[1999]] rokù i bëłë tu stolemné mùżdżówczi jak np. mùżdżówka w Dili w 1991 r. <br> [[20 maja]] [[2002]] Pòrénszi Timòr stôł sã państwã ùznónym przez ONZ, a zôpadny dzél òstrowù wcyg mô [[Jindonezjô]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:East_Timor-CIA_WFB_Map.png|Karta Pòrénszégò Timòrù Òbrôzk:Dili_coast.jpg|Ùbrzég gardu Dili, Pòrénszi Timòr Òbrôzk:Jaco_3.jpg|Ilha de Jaco, Pòrénszi Timòr Òbrôzk:Timorese_Dancers.jpg|Timoresczé [[Tuńc|tuńcerczi]] Òbrôzk:Lospalos_klein.jpg|Swiãti budënk religijnë w gardze Lospalos, Pòrénszi Timòr Òbrôzk:Man_in_traditional_dress,_East_Timor.jpg|Chłop w lëdowim ruchnie, Pòrénszi Timòr </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé_państwa]] 6extpz20pkrxp56h9aqwwceglvpy89v 203104 203092 2026-06-27T10:18:01Z Orbitminis 18250 pisënk, ort. 203104 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Timor-Leste''<br>''Timór Lorosa'e |miono = Pòrënkòwi Timor |miono-genitiw = Pòrënkòwégò Timoru |fana = Flag of East Timor.svg |herb = Coat_of_arms_of_East_Timor.svg |na karce = LocationEastTimor.svg |mòtto = Honra, Pátria e Povo (Tcza, tatczëzna i nôród) |jãzëk = [[Tetum]], pòrtugalsczi |stolëca = Dili |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 15.007 |procent-wòdë = - |lëdztwò = 1.177.834 | rok = 2019 |dëtk = amerikańsczi dolar | kòd dëtka = USD |czasowô cona = +9 |swiãto = 20 maja |himn = Pátria |kòd = TL, TLS |Internet = .tl |telefón = 670 |Prezydeńt=José Ramos-Horta |Premiéra=Xanana Gusmão }} '''Pòrënkòwi Timòr''' abò '''Pòrénszi Timòr''' ([[tetum]]: ''Timór Lorosa'e'', [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrt.]]: ''Timor-Leste'') – môłé państwò w Azji na pòrénszim dzélu òstrowù Timòr, ze stolëcą w [[Dili]]. Òstrów bëł zamieszkóny òd 40.000 lat przez aùstralijsczé plemiona i przez melanezyjsczé plemiona òd 5000 lat. Rosłë tu sandałowé drzewa. Pòrénszi dzél òstrowù béł pòrtugalską kòlonią jakno Pòrtugalsczi Timòr òd 17-égò stolëcy do [[1975]] rokù, a zôpadny dzél òstrowù béł néderlandzką kòlonią, jaż òstôł dzélem Jindonezje. Pòrénszi Timòr ògłosył samòstójnotã od Pòrtugalsczi w [[lëstopadnik]]ù 1975 rokù, le chùtkò òstôł zaatakowóné przez wòjskò Jindonezji. Krôj béł pòd òkùpacją Jindonezji òd [[1976]] do [[1999]] rokù i bëłë tu stolemné mùżdżówczi jak np. mùżdżówka w Dili w 1991 r. [[20 maja]] [[2002]] Pòrénszi Timòr stôł sã ùznónym państwã przez ONZ, a zôpadny dzél òstrowù wcyg mô [[Jindonezjô]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:East_Timor-CIA_WFB_Map.png|Karta Pòrénszégò Timòrù Òbrôzk:Dili_coast.jpg|Ùbrzég gardu Dili, Pòrénszi Timòr Òbrôzk:Jaco_3.jpg|Ilha de Jaco, Pòrénszi Timòr Òbrôzk:Timorese_Dancers.jpg|Timòrësczé [[Tuńc|tuńcerczi]] Òbrôzk:Lospalos_klein.jpg|Swiãti chëcz religijné w gardze Lospalos, Pòrénszi Timòr Òbrôzk:Man_in_traditional_dress,_East_Timor.jpg|Chłop w lëdowim ruchnie, Pòrénszi Timòr </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Azjatëcczé_państwa]] sbp1zd16fuxrs4xy2a4xiulkpk565w2 0 11697 202928 195130 2026-06-26T17:17:26Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] 202928 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Capivara(Hydrochoerus_hydrochaeris).jpg|mały|Kapibara (''Hydrochoerus hydrochaeris''), òna z dzecma]] [[Òbrôzk:2007_11_21_02_sCaplinSwimming.jpg|mały|Kapibara baro dobrze ùmieje płëwac]] [[Òbrôzk:Capibara_1.jpg|mały|left|Kapibare jôdają trôwã]] '''Kapibara''' (guarani: ''Kapiÿva'', łac. ''Hydrochoerus hydrochaeris'') to je ôrt zemno-wòdnégò suska. Nôwikszi grëzôk z rodzëznë kawiowôtëch, ''Caviidae'', mòże wôżëc do 65 kg. Òna żëje w [[Pôłniowô_Amerika|Pôłniowi Americe]] i żëwi sã roscënama. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grëzôczi]] 2bb0aoqkondo8g9fyvo4g9lq045ws27 0 11877 202866 200932 2026-06-26T16:24:35Z Iketsi 3254 /* XXI wiek */ dr [[Justyna Pòmierskô]], prof. [[Daniel Kalinowsczi]] 202866 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Medal Stolema.png|alt=|mały|Medal Stolema (2024)]] '''Medal Stolema''' – wëapartnienié przëznôwóné òd 1967 rokù przez [[Karno Sztudérów „Pòmòrania”|Karno Sztudérów "Pòmòraniô"]]. Jeden z nôwôżniészëch westrzód medalów, nôdgród i òdznaczeniów w kaszëbskò-pòmòrsczim strzodowiszczu<ref>[https://gdansk.gedanopedia.pl/gdansk/?title=MEDAL_STOLEMA MEDAL STOLEMA], gedanopedia.pl</ref>. Czãsto nazéwóny kaszëbsczim [[Nôdgroda Nobla|Noblã]]<ref>np. [https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/79115_region-artur-jablonski-odznaczony-medalem-stolema.html Region. Artur Jabłoński odznaczony Medalem Stolema], expresskaszubski.pl, 20 strëmiannik 2026.</ref>, medal przëznôwóny je personóm (lub karnie lëdzy), jinstitucjóm i jinym òrganizacjóm, jaczé òsoblëwò zasłużëłë sã dlô kùlturë Kaszëb, Kòcewiô, Krôjnë czë Pòmòrsczi, lub ji rozkòscerzaniô. Pierszé „Stolemë” w 1967 rokù przëznóno w szescu òbrëmiach: * '''nôùkòwim''' – Jón Léón Łuka za dokôz pt. ''Kultura pomorska na Pomorzu Gdańskim'', * '''lëterackò-artisticznym''' – Agùstin Necel za całownotã lëteracczégò ùróbkù, * '''pùblicystnym''' – Kònstanti Bączkòwsczi za pùblicystykã w pismach "Litery" i "Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego", * '''pòpùlarizacjowim''' – [[Léòkadia Trepczik|Léòkadiô]] i [[Jón Trepczik]] za pòpùlarëzacjã kaszëbsczich frantówków, * '''òrganizatorsczim''' – Aleksander Arendt za robòtã w Kaszëbsczim Zrzeszenim i Kaszëbskò-Pòmòrsczim Zrzeszenim w latach 1956-1966, * tpzw. '''nôdgroda młodëch''' – Edmùnd Pùzdrowsczi za pòeticczi zbiérk ''Koło''<ref>[[Wòjcech Czedrowsczi|Wojciech Jankie]], ''Stolemowcy'', „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1967 nr 2, s. 14-20.</ref>. W pózniészëch latach ta ùdba òsta zaniechónô, a medal je przëznôwóny bez wëapartnieniô na kategòrie. Gala Wrãczeniô Medalu Stolema òdbiwô sã w Stôromiesczim Rôtëszù we Gduńskù. Kandidatów do nôdgrodë mòże zgłosëc kòżdi, wësëłającë zgłoszenié do karna sztudérów. Wëbiéru dokònywô Kapituła Medalu, jaką twòrzą fùlprawny nôleżnicë KS "Pomorania". == Laùreacë Medalu Stolema == === XX wiek === {| class="wikitable mw-collapsible mw-collapsed collapsible collapsed" style="width:80%;" |- ! colspan="2" align="center" style="background-color:#000" | <span style="color:white">Laùreacë Medalu Stolema w XX wiekù</span> |- ! style="background-color:gold" | <small>Rok</small> ! style="background-color:gold" | <small>Laùreacë</small> |- | <center>[[1967]]</center> | Aleksander Arendt, Kónstanti Bączkòwsczi, Jón Léón Łuka, Agùstin Necel, Edmùnd Pùzdrowsczi, [[Léòkadia Trepczik]], [[Jón Trepczik]] |- | <center>[[1968]]</center> |[[Jón Piépka]], [[Bernat Sëchta]], [[Izabella Trojanowskô]] |- | <center>[[1969]]</center> |Tadeusz Bòlduan, [[Józef Brusczi]], [[Ryszard Kukier]], Frido Metsk, Róża Òstrowskô, Marión Kòłodzéj, Tadeùsz Minc |- | <center>[[1970]]</center> |[[Gerard Labùda]], [[Marión Mòkwa]], Òtiliô Szczukòwskô, Léòn Roppel, Anna Òstrowskô, Helena Knut, Władisława Wisniewskô |- | <center>[[1971]]</center> | Andrzéj Bùkòwsczi, Frãcëszk Fenikòwsczi, Henrik Jabłońsczi, [[Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca Kaszëbë|Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca „Kaszëbë” z Kartuz]] |- | <center>[[1972]]</center> |Stanisłôw Gerszewsczi, [[Wòjcech Czedrowsczi]], [[Alojzy Nôgel]] |- | <center>[[1973]]</center> | Kònrôd Cechanowsczi, Sztefaniô Liszkòwskô-Skùrowô, [[Ferdinand Neureiter]], [[Julión Ridzkòwsczi]], Stanisłôw Wësecczi, Jerzi Piankòwsczi, Kaszëbsczé Karno Piesni i Tuńca Bëtowsczi Zemie |- | <center>[[1974]]</center> |Bòlesłôw Fac, Zofiô Janukòwicz-Pòbłockô, [[Anna Łajming]], Wawrzińc Samp |- | <center>[[1975]]</center> |Anna Jachnina, [[Stanisłôw Pestka]], Zdzysłôw Stieber |- | <center>[[1976]]</center> |Frãcëszk Mamùszka, [[Stanisłôw Òkóń]], [[Alesz Trojanowsczi]], [[Fabrika Stołowi Pòrcelanë|Fabrika Stołowi Pòrcelanë „Lubiana” w Łubianie]] |- | <center>[[1977]]</center> |[[Aleksander Labùda]], Izajôsz Rzepa, [[Aleksander Tomaczkòwsczi]] |- | <center>[[1978]]</center> |Lech Bądkòwsczi, [[Józef Bòrzëszkòwsczi]], Nôùkòwò Stowôra w Torniu |- | <center>[[1979]]</center> |Hanna Pòpòwskô-Tabòrskô, Róman Klim |- | <center>[[1980]]</center> |[[Édmùnd Kamińsczi]], Kadzmiérz Òstrowsczi, [[Frãcëszk Tréder]] |- | <center>[[1981]]</center> |''nôdgroda nie òsta przëznónô'' |- | <center>[[1982]]</center> | [[Józef Ceynowa]], Władisłôw Kirstein, Féliks Marszałkòwsczi, [[Paweł Szefka]], Aktorskò-Téatrowé Karno „Szopczi” z Lãbòrga |- | <center>[[1983]]</center> | [[Jón Drzéżdżón]], [[Édwôrd Bréza]], [[Jerzi Tréder]], [[Friedhelm Hinze]] |- | <center>[[1984]]</center> |Léónôrd Brzezyńsczi, Marijô Kòwalewskô, Romùald Łukòwicz |- | <center>[[1985]]</center> | [[Jerzi Samp]], Róman Wapińsczi, [[Günter Grass]] |- | <center>[[1986]]</center> | Władisłôw Odińc |- | <center>[[1987]]</center> | Marión Biskùp, Kristina Szalasnô, Fòlkloristiczné Karno „Hòpòwianie” |- | <center>[[1988]]</center> | [[Eùgeniusz Gòłąbk]], [[Antón Peplińsczi]], Jón Własniewsczi, Kaszëbsczé Karno „Kòleczkòwianie” |- | <center>[[1989]]</center> | Elżbiéta Zawackô, [[Frãcëszk Grëcza]], Karno „Tëchlińsczé Skrzatë” |- | <center>[[1990]]</center> | [[Marión Miotk]], Jerzi Knyba |- | <center>[[1991]]</center> | Mark Latoszk z karnã socjologów, [[Stanisłôw Janke]] |- | <center>[[1992]]</center> | Karno Piesni i Tuńca „Serakòjce”, Tadeùsz Gleinert, [[Bògùsłôw Głodowsczi]] |- | <center>[[1993]]</center> | Jón Perszón, Genowefa Pałubickô, [[Jerzi Stachùrsczi]], karno „Mòdrôczi” z Parchòwa i „Mòdrôczczi” z Nôklë |- | <center>[[1994]]</center> | Zygmùnd Szultka, Witóld Bòbrowsczi, Kónrôd Kòbiéla i Andrzéj Kòbiéla |- | <center>[[1995]]</center> | Kadzmiérz Raepke, Henrik Mross |- | <center>[[1996]]</center> | [[Wanda Lew-Czedrowskô|Wanda Czedrowskô]], [[Józef Chełmòwsczi]], Mark Biczkòwsczi |- |<center>[[1997]]</center> |Felicjô Baska-Bòrzëszkòwskô, [[Jón Walkùsz]], Frãcëszk Kwidzyńsczi, Édwôrd Rimar, Kaszëbsczé Lëdowé Karno „Krëbane” z Brus |- |<center>[[1998]]</center> |[[Władisłôw Szulëst]], Bruno Cërocczi, Schola Cantorum Gedanensis |- |<center>[[1999]]</center> |Inga Mach, [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]], Anna Żurakòwskô, Janusz Żurakòwsczi |- |<center>[[2000]]</center> |[[Marión Selin]], Edmùnd Szczesôk |} === XXI wiek === {| class="wikitable mw-collapsible collapsible" style="width:80%;" |- ! colspan="2" align="center" style="background-color:#000" | <span style="color:white">Laùreacë Medalu Stolema w XXI wiekù</span> |- ! style="background-color:gold" | <small>Rok</small> ! style="background-color:gold" | <small>Laùreacë</small> |- | <center>[[2001]]</center> | [[Tadeùsz Gòcłowsczi]], [[Janusz Kòwalsczi]] |- | <center>[[2002]]</center> | Jerzi Dąbrowa-Januszewsczi, [[Danuta Pioch]] |- | <center>[[2003]]</center> | [[Karno Piesni i Tuńca Bazunë miona Aleksandra Tomaczkòwsczégò|Karno Piesni i Tuńca „Bazunë” z Żukòwa]], Cezari Òbracht-Prondzyńsczi (nie przëjął nôdgrodë) |- | <center>[[2004]]</center> | Jowita Kãcyńskô, Janusz Kùtta |- | <center>[[2005]]</center> | Tadeùsz Linkner, [[Teréza Hoppe]], Stanisłôw Geppert |- | <center>[[2006]]</center> | [[Witosława Frankòwskô]], [[Duszan Pażdżersczi]], [[Donôld Tusk]] |- | <center>[[2007]]</center> | [[Tomôsz Fópka]] |- | <center>[[2008]]</center> | Klub Sztudérów „Jutrzniô” |- | <center>[[2009]]</center> | [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]] |- | <center>[[2010]]</center> | [[Adam Riszard Sykòra]], Zbigniew Jankòwsczi |- | <center>[[2011]]</center> | [[Danuta Stenka]], Andrzéj Gąsorowsczi |- | <center>[[2012]]</center> | [[Dawid Szulëst]], Kaszëbsczé Òglowòsztôłcącé Liceùm w Brusach |- | <center>[[2013]]</center> | [[Jerzi Nacel]] |- | <center>[[2014]]</center> | [[Wanda Kiżewskô]], [[Bòżena Ùgòwskô]] |- | <center>[[2015]]</center> | Aleksandra Kùcharskô-Szefler, Jaromir Szroeder |- | <center>[[2016]]</center> | Kadzmiérz Ickiewicz |- | <center>[[2017]]</center> | [[Róman Skwiercz]] |- | <center>[[2018]]</center> | Maria Pająkòwskô-Kãsëkòwô, Władisłôw Czarnowsczi |- | <center>[[2019]]</center> | Jadwiga Kirkòwskô |- | <center>[[2020]]</center> | Mark Cybùlsczi, [[Édmùnd Szëmikòwsczi]] |- | <center>[[2021]]</center> | Edmùnd Zelińsczi |- | <center>2022</center> | Maria Krosnickô |- | <center>2023</center> | dr Dariusz Majkòwsczi<ref>https://web.archive.org/web/20240314110707/http://pomorania.kaszubi.eu/2024/01/medal-stolema-2023-dla-dariusza.html</ref> |- | <center>2024</center> | dr [[Justyna Pòmierskô]], prof. [[Daniel Kalinowsczi]] |- | <center>2025</center> | [[Artur Jablonsczi|Artur Jabłońsczi]] |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-03-21|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == * [[Nôdgroda]] * [[Stolem]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260422142520/https://pomorania.com/projekty/medal-stolema https://pomorania.com/projekty/medal-stolema] * https://bibliotekacyfrowa.eu/dlibra/publication/45377/edition/39532?language=pl [[Kategòrëjô:Medal Stolema| ]] m373yi7lmr18i4o0vufc7gb1x0xk1g8 0 11878 202838 202665 2026-06-26T14:34:36Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202838 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Wiesława Witosława Frankòwskô''' (pòl. ''Witosława Frankowska'') – kameralistka, etnomùzykòlożka, szkólna na Mùzyczny Akademie w Gduńskù, aütoritet kaszëbsczi mùzyczi. == Biografiô == Wechòwónô òsta we familie ò wióldżich kaszëbsczich i mùzycznëch tradicjach (je wnuczką [[Léòkadia Trepczik|Léòkadii]] i [[Jan Trepczik|Jana Trepczików]], a ji òjcã je kaszëbsczi dzejôrz [[Édmùnd Kamińsczi]]<ref>[https://web.archive.org/web/20211020214145/https://wejherowo.naszemiasto.pl/wejherowo-witoslawa-frankowska-otrzymala-medal-stolema/ar/c13-6400329 ''Wejherowo. Witosława Frankowska otrzymała Medal Stolema'']</ref>). Ùkùńcziła z wëprzédnienim Fakùltet Teorii i Kómpòzycje gduńsczi Mùzyczny Akademie. W latach 1982-1992 robiła jakò mùzyk kameralista w karnie Cappella Gedanensis. Òd 1993 związónô z Wòkalno-Aktorsczim Fakùltetã Mùzyczny Akademie w Gduńskù. Jakò achtniony realizatora ''basso continuo'' kòncertowa w całi Eùropie i Zjednónëch Stanach. Òd 2013 mô nadóny nôùkòwi stãpiéń doktora hùmanisticzny nôùk, a òd 2018 – doktora habilitowanégò mùzycznëch kùńsztów. == Dzejanié dlô kaszëbsczi kùlturë == Z ji inicjatiwë na zôczątku lat 90. na Kaszëbach pòjawił sã cyczel kòncertów òpiartich ò kómpòzycje i tekstë pisarzów i kómpòzytorów z tegò regionu (przede wszëtczim [[Jan Trepczik]], [[ Alojzy Nôgel]], [[Marión Selin]]). Òd 2002 cyczel kòncertów pòd pòzwą „Pòtkania z mùzyką Kaszëb” òdbiwô sã w [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi]] w Wejrowie. Pòd ji redakcją wëszłë ksążczi: * leksykón ''Muzyka Kaszub. Materiały encyklopedyczne'' (2005); * zbiérk ''Melodie z Kaszub'' (2014); * ''Kaszubski śpiewnik domowy'' (2014); * ''Kaszubski śpiewnik bożonarodzeniowy'' (2015); * mònografiô '' Kolędowanie na Kaszubach: Dzieje kolęd na Pomorzu od XVI do XXI wieku'' (2015); * ''Kaszubski śpiewnik szkolny'' (2016); * wëdowniczô seria ''Biblioteka Orkiestrowa Kaszub, Kociewia i Powiśla'' (2014-2016). Witosława Frankòwskô przëczëniła sã téż do òpracowaniô i wëdaniô rédżi kaszëbsczich platków: *''Mòrze'' 2004; *''Ptôszkòwie na lëpie'' 2006; *''Gdze mòja chëcz'' 2006; *''Kaszuby w pieśni artystycznej'', 2015 (razã z [[Aleksandra Kùcharskô-Szefler|Aleksandrą Kùcharską-Szefler]]). W 2006 wëprzédnionô [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za zasłudżi dlô rozwiju profesjonalny kaszëbsczi mùzyczi. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbòpediô]] * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20210629052009/http://www2.amuz.gda.pl/witoslawa-frankowska/ ''Dr hab. Witosława FRANKOWSKA''] * Adam Hintzka, ''Z miłotë do mùzyczi'', „Pomerania” 2006 nr 6, s. 41. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Frankòwskô, Witosława}} [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] baf4lachyymqaroqd352cknxryqg45d 14 11879 202855 194539 2026-06-26T14:43:41Z Iketsi 3254 {{Commons}} 202855 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Medal Stolema]] be6yf76ylzj1bzbbtu3ptqblh606e7p 0 11882 202827 197583 2026-06-26T14:31:10Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202827 wikitext text/x-wiki '''Alesz Trojanowsczi''' ([[biôłorusczi jãzëk|biôł.]] Алесь Траяноўскі; ùr. 22 séwnika 1925 w chùtorze Uzdymacz w mińsczim òbwodze Biôłorusczi SRR, ùm. 18 strëmiannika 2005 w [[Mińsk|Mińskù]]) – biôłorusczi pisarz, dolmacz, kritik i pùblicysta. == Biografiô == Alesz Trojanowsczi béł sënã gajowégò i dzecné lata spãdzył w lesniczówczi. W wòjnowich latach walcził z hitlerowcama, nôprzód jakò partizana (1942-1944), a tej w régach Armii Czerwiony, z chtërną przez [[Lëtwa|Lëtwã]] zaszedł jaż na [[Madżarskô|Madżarską]]. Dwùkrotno reniony, do 1946 léczëł sã w wòjskòwim szpitalu. Pò pòwroce do zdrowiô zamieszkôł w Mińskù, dze robił i równoczasno sã dosztôłcôł. Ùkùńcził w ten spòsób Historiczno-Archiwalny Institut i w 1955 rozpòczął robòtã jakò gazétnik, nôprzód w gazece „Zapadnaja trassa”, a tej (òd 1962) w nôwikszi biôłoruskojãzëczny gazece „Zwiazda”, dze awansowôł na stanowiskò czerownika kùlturalnégò dzéla. W gazece ti robił do 1982. W latach 1982-1986 béł zastãpnikã przédnégò redaktora pismiona „Mastactwa Biełarusi”. == Ùtwórstwò == Jakò pisarz robił przede wszëtczim w dzedzënie przełożënkù lëteraturë piãkny. Tłómacził na biôłoruską mòwã z taczich jãzëków, jak [[Górnołużëcczi jãzëk|górnołużëcczi]], [[Dólnołużëcczi jãzëk|dólnołużëcczi]], [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[Pòlsczi jãzëk|pólsczi]], [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczi]]. Przëczënił sã do òpracowaniô i wëdaniô antologie pòezji Łużëcczich Serbów „Tam, dze brëżdżi Szprewa” (1969), antologie kaszëbsczi pòezji „Za widnikã krôj Stolemów” (1980, przedolmacził wszëtczé zawiarté w ni wiérztë), a téż pòwiescë Jurija Brězana „Czôrny młin” (1984). == Zasłudżi dlô kaszëbsczi kùlturë == Na zôczątkù lat 70. Trojanowsczi przëpôdkã zetknął sã z tomikã pòezji [[Alojzy Nôgel|Alojzégò Nôgla]]. Na zymkù 1972 Nôgel dostôł òd Trojanowsczégò lëst, w jaczim biôłorusczi pisarz wëznôł mù, że tomik béł jinspiracją do dzejaniów na rzecz propagòwaniô w Biôłorusy kaszëbsczi lëteraturë, bò – jak pisôł Trojanowsczi – w ten spòsób chcôłbë òn òdpłacëc dłëdżi swòji zemi przed Kaszëbama: Trojanowsczi pamiãtôł, że z kaszëbsczi familie pòchòdzył Michôł Federowsczi (1853-1923), aùtor wielotomòwégò dokazu „Biôłorusczi lud”, fùńdamentalnégò dlô pòznaniô biôłorusczégò fòlkloru. Razã z lëstã Trojanowsczi przesłôł Nôglowi numer pismiona „Litaratura i Mastactwa” z dolmaczënkã Nôglowich wiérztów. Pò nëch pierszich dolmaczënkach Trojanowsczi sygnął téż do ùtwórstwa jinëch pòetów z Kaszëb. W 1975 w lëteracczim rocznikù „Dalahlady” òkróm wiérztów Nôgla ùkôzałë sã dolmaczënczi dokôzów [[Marión Selin|Mariana Selina]], [[Józef Ceynowa|Józefa Ceynowë]], [[Édmùnd Kònkòlewsczi|Édmùnda Kònkòlewsczégò]], [[Zygmùńta Narsczégò|Zygmùńta Narsczégò]], [[Antoni Pieper|Antoniégò Piepera]], [[Jón Piépka|Jana Piépczi]], [[Jan Trepczik|Jana Trepczyka]], [[Stanisłôw Rejter|Stanisława Rejtera]] i [[Jón Rompsczi|Jana Rompsczégò]]. Wëbiér pòprzédzô artikel-szkic ò titule „Z bùrsztinowégò brzegù” namieniony tak historii Kaszëb, jak i jich lëteraturze. W 1980 roku ùkôzałа sã w Mińskù antologia kaszëbsczi pòezji òpracówanô przez Trojanowsczégò „Za widnikã krôj Stolemów”. Są tam wiérzté kaszëbsczich pòetów òd [[Hieronim Derdowsczi|Derdowsczégò]] jaż pò [[Marión Selin|Mariana Selina]], wszëtczé przedolmacził Trojanowsczi. W 1976 Trojanowsczi òstôł wëprzédniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za tłómaczenia kaszëbsczi pòezji na jãzëk biôłorusczi<ref>''Medale Stolema 1976'', „Pomerania” 1976 nr 3, s. 22.</ref>. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * ''Tłumacz z Białorusi'', „Pomerania” 1976 nr 3, s. 26. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Biôłorus]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] h9qi9loifcpfals9lbu3goshtwgeeng 202828 202827 2026-06-26T14:31:31Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 202828 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Alesz Trojanowsczi''' ([[biôłorusczi jãzëk|biôł.]] Алесь Траяноўскі; ùr. 22 séwnika 1925 w chùtorze Uzdymacz w mińsczim òbwodze Biôłorusczi SRR, ùm. 18 strëmiannika 2005 w [[Mińsk|Mińskù]]) – biôłorusczi pisarz, dolmacz, kritik i pùblicysta. == Biografiô == Alesz Trojanowsczi béł sënã gajowégò i dzecné lata spãdzył w lesniczówczi. W wòjnowich latach walcził z hitlerowcama, nôprzód jakò partizana (1942-1944), a tej w régach Armii Czerwiony, z chtërną przez [[Lëtwa|Lëtwã]] zaszedł jaż na [[Madżarskô|Madżarską]]. Dwùkrotno reniony, do 1946 léczëł sã w wòjskòwim szpitalu. Pò pòwroce do zdrowiô zamieszkôł w Mińskù, dze robił i równoczasno sã dosztôłcôł. Ùkùńcził w ten spòsób Historiczno-Archiwalny Institut i w 1955 rozpòczął robòtã jakò gazétnik, nôprzód w gazece „Zapadnaja trassa”, a tej (òd 1962) w nôwikszi biôłoruskojãzëczny gazece „Zwiazda”, dze awansowôł na stanowiskò czerownika kùlturalnégò dzéla. W gazece ti robił do 1982. W latach 1982-1986 béł zastãpnikã przédnégò redaktora pismiona „Mastactwa Biełarusi”. == Ùtwórstwò == Jakò pisarz robił przede wszëtczim w dzedzënie przełożënkù lëteraturë piãkny. Tłómacził na biôłoruską mòwã z taczich jãzëków, jak [[Górnołużëcczi jãzëk|górnołużëcczi]], [[Dólnołużëcczi jãzëk|dólnołużëcczi]], [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[Pòlsczi jãzëk|pólsczi]], [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczi]]. Przëczënił sã do òpracowaniô i wëdaniô antologie pòezji Łużëcczich Serbów „Tam, dze brëżdżi Szprewa” (1969), antologie kaszëbsczi pòezji „Za widnikã krôj Stolemów” (1980, przedolmacził wszëtczé zawiarté w ni wiérztë), a téż pòwiescë Jurija Brězana „Czôrny młin” (1984). == Zasłudżi dlô kaszëbsczi kùlturë == Na zôczątkù lat 70. Trojanowsczi przëpôdkã zetknął sã z tomikã pòezji [[Alojzy Nôgel|Alojzégò Nôgla]]. Na zymkù 1972 Nôgel dostôł òd Trojanowsczégò lëst, w jaczim biôłorusczi pisarz wëznôł mù, że tomik béł jinspiracją do dzejaniów na rzecz propagòwaniô w Biôłorusy kaszëbsczi lëteraturë, bò – jak pisôł Trojanowsczi – w ten spòsób chcôłbë òn òdpłacëc dłëdżi swòji zemi przed Kaszëbama: Trojanowsczi pamiãtôł, że z kaszëbsczi familie pòchòdzył Michôł Federowsczi (1853-1923), aùtor wielotomòwégò dokazu „Biôłorusczi lud”, fùńdamentalnégò dlô pòznaniô biôłorusczégò fòlkloru. Razã z lëstã Trojanowsczi przesłôł Nôglowi numer pismiona „Litaratura i Mastactwa” z dolmaczënkã Nôglowich wiérztów. Pò nëch pierszich dolmaczënkach Trojanowsczi sygnął téż do ùtwórstwa jinëch pòetów z Kaszëb. W 1975 w lëteracczim rocznikù „Dalahlady” òkróm wiérztów Nôgla ùkôzałë sã dolmaczënczi dokôzów [[Marión Selin|Mariana Selina]], [[Józef Ceynowa|Józefa Ceynowë]], [[Édmùnd Kònkòlewsczi|Édmùnda Kònkòlewsczégò]], [[Zygmùńta Narsczégò|Zygmùńta Narsczégò]], [[Antoni Pieper|Antoniégò Piepera]], [[Jón Piépka|Jana Piépczi]], [[Jan Trepczik|Jana Trepczyka]], [[Stanisłôw Rejter|Stanisława Rejtera]] i [[Jón Rompsczi|Jana Rompsczégò]]. Wëbiér pòprzédzô artikel-szkic ò titule „Z bùrsztinowégò brzegù” namieniony tak historii Kaszëb, jak i jich lëteraturze. W 1980 roku ùkôzałа sã w Mińskù antologia kaszëbsczi pòezji òpracówanô przez Trojanowsczégò „Za widnikã krôj Stolemów”. Są tam wiérzté kaszëbsczich pòetów òd [[Hieronim Derdowsczi|Derdowsczégò]] jaż pò [[Marión Selin|Mariana Selina]], wszëtczé przedolmacził Trojanowsczi. W 1976 Trojanowsczi òstôł wëprzédniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za tłómaczenia kaszëbsczi pòezji na jãzëk biôłorusczi<ref>''Medale Stolema 1976'', „Pomerania” 1976 nr 3, s. 22.</ref>. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * ''Tłumacz z Białorusi'', „Pomerania” 1976 nr 3, s. 26. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Biôłorus]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] klqh30hv3sj5c6f7d6sfoev7cl0nyoz 202829 202828 2026-06-26T14:31:40Z Iketsi 3254 -' ' 202829 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Alesz Trojanowsczi''' ([[biôłorusczi jãzëk|biôł.]] Алесь Траяноўскі; ùr. 22 séwnika 1925 w chùtorze Uzdymacz w mińsczim òbwodze Biôłorusczi SRR, ùm. 18 strëmiannika 2005 w [[Mińsk|Mińskù]]) – biôłorusczi pisarz, dolmacz, kritik i pùblicysta. == Biografiô == Alesz Trojanowsczi béł sënã gajowégò i dzecné lata spãdzył w lesniczówczi. W wòjnowich latach walcził z hitlerowcama, nôprzód jakò partizana (1942-1944), a tej w régach Armii Czerwiony, z chtërną przez [[Lëtwa|Lëtwã]] zaszedł jaż na [[Madżarskô|Madżarską]]. Dwùkrotno reniony, do 1946 léczëł sã w wòjskòwim szpitalu. Pò pòwroce do zdrowiô zamieszkôł w Mińskù, dze robił i równoczasno sã dosztôłcôł. Ùkùńcził w ten spòsób Historiczno-Archiwalny Institut i w 1955 rozpòczął robòtã jakò gazétnik, nôprzód w gazece „Zapadnaja trassa”, a tej (òd 1962) w nôwikszi biôłoruskojãzëczny gazece „Zwiazda”, dze awansowôł na stanowiskò czerownika kùlturalnégò dzéla. W gazece ti robił do 1982. W latach 1982-1986 béł zastãpnikã przédnégò redaktora pismiona „Mastactwa Biełarusi”. == Ùtwórstwò == Jakò pisarz robił przede wszëtczim w dzedzënie przełożënkù lëteraturë piãkny. Tłómacził na biôłoruską mòwã z taczich jãzëków, jak [[Górnołużëcczi jãzëk|górnołużëcczi]], [[Dólnołużëcczi jãzëk|dólnołużëcczi]], [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[Pòlsczi jãzëk|pólsczi]], [[Ùkrajińsczi jãzëk|ùkrajińsczi]]. Przëczënił sã do òpracowaniô i wëdaniô antologie pòezji Łużëcczich Serbów „Tam, dze brëżdżi Szprewa” (1969), antologie kaszëbsczi pòezji „Za widnikã krôj Stolemów” (1980, przedolmacził wszëtczé zawiarté w ni wiérztë), a téż pòwiescë Jurija Brězana „Czôrny młin” (1984). == Zasłudżi dlô kaszëbsczi kùlturë == Na zôczątkù lat 70. Trojanowsczi przëpôdkã zetknął sã z tomikã pòezji [[Alojzy Nôgel|Alojzégò Nôgla]]. Na zymkù 1972 Nôgel dostôł òd Trojanowsczégò lëst, w jaczim biôłorusczi pisarz wëznôł mù, że tomik béł jinspiracją do dzejaniów na rzecz propagòwaniô w Biôłorusy kaszëbsczi lëteraturë, bò – jak pisôł Trojanowsczi – w ten spòsób chcôłbë òn òdpłacëc dłëdżi swòji zemi przed Kaszëbama: Trojanowsczi pamiãtôł, że z kaszëbsczi familie pòchòdzył Michôł Federowsczi (1853-1923), aùtor wielotomòwégò dokazu „Biôłorusczi lud”, fùńdamentalnégò dlô pòznaniô biôłorusczégò fòlkloru. Razã z lëstã Trojanowsczi przesłôł Nôglowi numer pismiona „Litaratura i Mastactwa” z dolmaczënkã Nôglowich wiérztów. Pò nëch pierszich dolmaczënkach Trojanowsczi sygnął téż do ùtwórstwa jinëch pòetów z Kaszëb. W 1975 w lëteracczim rocznikù „Dalahlady” òkróm wiérztów Nôgla ùkôzałë sã dolmaczënczi dokôzów [[Marión Selin|Mariana Selina]], [[Józef Ceynowa|Józefa Ceynowë]], [[Édmùnd Kònkòlewsczi|Édmùnda Kònkòlewsczégò]], [[Zygmùńta Narsczégò|Zygmùńta Narsczégò]], [[Antoni Pieper|Antoniégò Piepera]], [[Jón Piépka|Jana Piépczi]], [[Jan Trepczik|Jana Trepczyka]], [[Stanisłôw Rejter|Stanisława Rejtera]] i [[Jón Rompsczi|Jana Rompsczégò]]. Wëbiér pòprzédzô artikel-szkic ò titule „Z bùrsztinowégò brzegù” namieniony tak historii Kaszëb, jak i jich lëteraturze. W 1980 roku ùkôzałа sã w Mińskù antologia kaszëbsczi pòezji òpracówanô przez Trojanowsczégò „Za widnikã krôj Stolemów”. Są tam wiérzté kaszëbsczich pòetów òd [[Hieronim Derdowsczi|Derdowsczégò]] jaż pò [[Marión Selin|Mariana Selina]], wszëtczé przedolmacził Trojanowsczi. W 1976 Trojanowsczi òstôł wëprzédniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za tłómaczenia kaszëbsczi pòezji na jãzëk biôłorusczi<ref>''Medale Stolema 1976'', „Pomerania” 1976 nr 3, s. 22.</ref>. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * ''Tłumacz z Białorusi'', „Pomerania” 1976 nr 3, s. 26. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Biôłorus]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] qkw0php9a75kbxle8kweg9mucbzbtm6 0 11883 202857 199746 2026-06-26T15:11:44Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 202857 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Duszan Władisłôw Pażdżersczi'''<ref>Fòrma brëkòwónô przez Radzëznã Kaszëbszczégò Jãzëka w ji „Biuletynie” z 2020; „Pomerania” w 2006 brëkòwała fòrmã ''Duszón Pazdzersczi''; RKJ we wczasniészich latach brëkòwała fòrmã ''Pażdjersczi''.</ref> ([[Serbsczi jãzëk|serb.]] Dušan-Vladislav Pažđerski/Душан-Владислав Пажђерски; ùr. 21 strëmiannika 1967 w Zenice w [[Bòsniô i Hercegòwina|Bòsnie i Hercegòwinie]]) – serbsczi [[slawistika|slawista]], leksykògraf, dolmacz, pòpùlarizatór serbsczi i kaszëbsczi kùlturë. == Biografiô == Ùrodzył sã w Zenice w Bòsnie i Hercegowinie. Je sënã Lecha Pażdżersczégò, slawistë i lektora pòlszczégò jãzëka na Filologicznym Fakùltece w [[Belgrad|Belgradze]] i Fakùltece Filozofii w Nowim Sadze. Do spòdleczny i strzédny szkòłë chòdzył w Nowim Sadze w [[Serbiô|Serbie]]. W 1992 skùńcził pòlską filologiã, slawistikã i biblotékòznastwò w [[Belgrad|Belgradze]]. Do 1996 rokù robił w nôstarszi serbsczi wëdawiznie „Macérz serbskô”. W 1997 przëjachôł do [[Pòlskô|Pòlsczi]]. Robił nôprzódka na Uniwersytece Adama Mickiewicza w Pòznaniu, a òd 2000 na [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczim Ùniwersytece]] w katedrze slawisiticzi, dze w 2005 rokù zrobił dochtorat. We [[Gduńsk|Gduńskù]] zacekawił sã [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jãzëkã]] i kùlturã i udbôł so, ze wezmie sã za jich rozkòscérzanié. == Nôùkòwô robòta == Je aùtorã wielnëch jãzëkòznôwczich i etnolingwisticznëch dokazów i dolmaczeń, w tim przełożënków kaszëbsczi lëteraturë na [[Serbsczi jãzëk|serbską mòwã]]. Dlô serbsczich czëtińców przërëchtowôł antologiã „Kaszëbsczé lëdowé pòwiôstczi”<ref>''Кашупске народне приповетке [антологија]'', przërecht.. i tł. Dušan-Vladislav Paždjerski, Београд 2010.</ref>. Sygnął téż do òpòwiôdaniów A. Bùdzysza i w 2010 òpùblikòwôł pò serbskù jegò dokôz „Żelezôcë a sól”<ref>Алози Будзиш, ''Жeлезaки и со'' (Превео са кашупског Душан Владислав Пажђерски) (w:) „Kњижеви Преглед” 2010 nr 2, s. 322–324.</ref>. Pòstãpnym wëdónym w Serbie kaszëbisticznym dokazã Duszana Pażdżersczégò béł zbiérk artiklów „Кашупске теме” (''Kaszëbsczé témë'')<ref>Душан Владислав Пажђерски, ''Кашупске теме'', Београд 2014.</ref>. Wikszosc tekstów w ti ksążce to jazëkòznôwczé dokazë, ale je w ni téż recenzje, przedmòwa do antologie kaszëbsczégò lëdowégò ùtwórstwa, artikel z leżnoscë 100. roczëznë [[Bernat Sëchta|Bernata Sëchtë]] i [[Jan Trepczik|Jana Trepczika]]<ref>Dariusz Majkòwsczi, ''Pò serbskù ò rodny mòwie Kaszëbów'', „Pomerania” 2015 nr 3, s. 52.</ref>. Duszan Pażdżersczi zajimô sã téż leksykògrafiã. W 2009 òpùblikòwôł „Pólskò-serbsczi słowôrz roscënów”<ref>''Poljsko-srpski rečnik biljaka. Polsko-serbski słownik roślin. Sa srpsko-poljskim i latinsko – poljsko-srpskim indeksom'', Beograd, 2009.</ref>. Zajimô sã téż robòtą kòl twòrzeniégò pierszégò kaszëbskò-serbsczégò słowarza. == Zasłudżi dlô kaszëbsczi kùlturë == Òkróm swòji nôùkòwi [[Kaszëbistika|kaszëbisticzni]] robòtë, Duszan Pażdżersczi przëczënił sã do pòwstaniô jinternétowi biblotéczi „Rastkò Kaszëbë”<ref>[https://web.archive.org/web/20160729185927/http://www.rastko.net/rastko-ka/ Archiwùm starnë „Rastkò Kaszëbë”]</ref> (bëła zrëszónô w maju 2004 i zamkłô w 2016 z brakù dotacji)<ref>Adam Łuczyński, ''Kaszubszczyzna w mediach elektronicznych. Zarys dziejów'' (w:) „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2018, s. 213-214.</ref>. Béł nôleżnikã [[Radzëzna Kaszëbsczégò Jãzëka|Radzeznë Kaszëbsczégò Jãzëka]]. Je téż, wespół z Paùlã Szczëptã, załóżcą Stowôrë Remùs. W 2006 wëprzédniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za swój wkłôd w propagòwanié kaszëbiznë westrzód sztudérów i w jinternece<ref>''Medale Stolema'', „Pomerania” 2006 nr 6, s. 41.</ref>. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == *''Miôł ùdba jinternetowégò pòrtalu'', „Pomerania” 2006 nr 6, s. 42. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Serbskô]] [[Kategòrëjô:Slawistika]] [[Kategòrëjô:Jãzëkòznôwcë]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] b44c3mko13obc5ymfv7iu3i97mxffle 0 11892 202850 197799 2026-06-26T14:38:01Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202850 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Léòkadia Trepczik''' (ùr. 16 séwnika 1915 w [[Wejrowò|Wejrowie]], ùm. 28 lëstopadnika 1998) – kaszëbskô dzejôrka, wedle warkù krôwczka. Białka [[Jan Trepczik|Jana Trepczika]], starka [[Witosława Frankòwskô|Witosławë Frankòwsczi]]. Ùrodzyła sã jakò Léòkadia Ùzdrowskô we familie ò kaszëbsczich tradicjach. W ji chëczë gôdało sã pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]], dzéwczãta zajimałë sã rãcznyma robòtama, w tim szëcym i [[Kaszëbsczi wësziwk|wësziwkã]] na gwôsné pòtrzebë. Chòdzyła do szescoklasowi Wëdzélowi Szkòłë w Wejrowie i skùńcziła jã z wëprzédnienim. Mia chãc ùczëc sã dali, le òjc sczerowôł jã do prakticzny nôùczi fachù. Zdała egzamin przed Rzemiãsniczą Jizbą w [[Gduńsk|Gduńskù]] i dobëła méstersczi diplom w specjalnoscë damsczé krawiectwò. Òd 16 zélnika 1953 do 31 zélnika 1954 robiła jakò szkólnô fachù w Państwòwich Wëchòwnëch Zakładach w Wejrowie. W pózniészich latach (jaż do emeriturë) prowadzëła gwôsny zakłôd krawiecczi. Wëùczëła wiãcy jak dwadzesce ùczenków, za co w 1970 dosta òd gduńsczi Rzemiãsniczi Jizbë strzébrzną znakã méstra. W 1988 Centralny Związk Rzemiãsła wëprzédnił jã Złotą Hònorową Znaką Rzemiãsła. Sprôwiała fónkcjã wiceprzédniczczi Egzaminacyjny Kòmisje Rzemiãsniczi Jizbë w Gduńskù, a téż nôleżnika zarządu wejrowszczégò Klubu Seniora. Kòl warkòwégò dzejaniô wiedno nachôda czas na spiéw. Jù òd 16 rokù żëcô spiéwała w chùrze „Swiãto Cecylia” i bëła mù wiérnô przez 50 lat. Pò smiercy pierszégò chłopa, Pawła Czaji, wiele lat samòtno wëchòwëwa córkã Zofiã. W 1955 zôs wëszła za mąż za Jana Trepczika. Przez wiele lat duet Trepczików przë akómpaniamence córczi Zofie (chtërna gra na klawirze) towarził dzesątkóm kùlturalnëch jimprezów na Kaszëbach. Na drëdżim Òglowòpòlsczim Przezérkù Artisticznëch Karnów Rzemiãsła zajimnãlë drëdżi plac. Léòkadia Trepczik bëła téż wespółzałożëcelką Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô, w robòce chtërnégò ùczãstniczëła przez 40 lat. W 1967 nalôzła sã w karnie pierszich laùreatów [[Medal Stolema|Medalu Stolema]]. Òsta wëprzédnionô, razã z Janã Trepczikã, w dzedzënie pòpùlarizacji za pòpùlarizacjã kaszëbsczich piesniczków<ref>[[Wòjcech Czedrowsczi|Wojciech Jankie]], ''Stolemowcy'', „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1967 nr 2, s. 13.</ref>. Léòkadia Trepczik przëczëniła sã téż do wëdaniô, pò smiercy Jana Trepczika, dwùtomòwégò pòlskò-kaszëbsczégò słowôrza, nad jaczim Trepczik robił 25 lat. Kòl słowôrza ùkôzała sã téż drëgô edicjô kaszëbsczégò spiéwnika razã z kasetą „Lecë choranko”. Leòkadia Trepczik ùmarła 28 lëstopadnika 1998. Pòchòwanô na wejrowsczim smãtôrzu. == Òbaczë téż == * [[Jón Trepczik]] * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{DEFAULTSORT:Trepczik, Léòkadia}} [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] nw4t2g17b2ef7t9lmumgnjd0bu2cp5s 0 11895 202831 201037 2026-06-26T14:32:19Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Medal Stolema]] 202831 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Józef Borzyszkowski.JPG|mały|Józef Bòrzëszkòwsczi]] '''Józef Bòrzëszkòwsczi''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Józef Borzyszkowski''; ùr. 6 gromicznika [[1946]] rokù w [[Kôrsëno|Kôrsënie]]) - historik, profesór hùmanisticznëch nôùk, w latach 1986-1992 przédnik Òglowégò Zarządu [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. Profesór [[Gduńsczi Ùniwersytet|Gduńsczégò Uniwersytetu]], do 2016 sparłãczony z Historicznym Fakùltetã UG. Ùsôdzca wiele ùczbòwëch robòtów, tikającëch sã przede wszëtczim historie Kaszëbów i Pòmòrzô, m.jin. ''Z dziejów pracy organicznej na Pomorzu'' (1979), ''Inteligencja polska Prus Zachodnich 1848–1920'' (1986), ''Aleksander Majkowski 1876–1938. Biografia historyczna'' (2002). Dzejôrz [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] (béł przédnikã [[Karno Sztudérów „Pòmòrania”|Karna Sztudérów „Pòmòrania”]], przédnikã gduńsczégò partu K-PZ, a téż w latach 1986-1992 przédnikã Òglowégò Zarządu K-PZ). Je wespółzałóżcą i przédnikã nôùkòwi stowôrë [[Kaszëbsczi Institut]], a téż redaktorã rocznika „Acta Cassubiana”. W latach 90. dzejôł w pòliticzi jakò gduńsczi wicewòjewoda (1990-1996), w latach 1991-1993 béł senatorã Rzeczpòspòliti Pòlsczi (òtrzimôł 155 694 głosë). W 1978 wëprzédniony [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] (1978). == Òbaczë téż == * [[Kaszëbòpediô]] * [[Medal Stolema]] == Bibliografiô == * [https://web.archive.org/web/20211022132627/https://historia.ug.edu.pl/search/content/prof.%20dr%20%20hab.%20J%C3%B3zef%20Borzyszkowski ''Prof. Borzyszkowski, prof. Kaleciński i dr Kulczykowski nominowani w plebiscycie Osobowość Roku 2020''] * [https://web.archive.org/web/20211024132644/https://www.gedanopedia.pl/gdansk/?title=BORZYSZKOWSKI_J%C3%93ZEF Biografiô w encyklopedie Gedanopedia] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{DEFAULTSORT:Bòrzëszkòwsczi Józef}} [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] pojuk7m4hedesdwv40y63wnvrj6yod3 0 11896 202851 199228 2026-06-26T14:38:10Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202851 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdańsk Cmentarz Srebrzysko – Izabella Trojanowska i Aleksander Trojanowski.JPG|mały|Grób pisôrczi na gduńsczim Sébrzëskù]] '''Izabella Trojanowskô''' (ùr. 10 lëpińca 1929 w [[Gdiniô|Gdini]], ùm. 21 łżëkwiata 1995 w [[Gduńsk|Gduńskù]]) – pòlskô gazétniczka i pisarka, zasłużonô dlô kaszëbsczi kùlturë, w latach 1980-1983 przédniczka Òglowégò Zarządu [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]]. == Biografiô == Ùrodzyła sã 10 lëpińca 1929 w [[Gdiniô|Gdini]] jakò jedurnô córka Michała Aleksandra i Zofii Wiktorii z Pòdkulińsczich. Ji òjc béł przed wòjną prôcownikã Generalnégò Kòmisariatu Rzeczpòspòliti Pòlsczi w [[Wòlny Gard Gduńsk|Wòlnym Gardze Gduńskù]]. W Gdini zaczãła nôùkã w pòwszechny szkòle, chtërną òb czas wòjnë kòntinuowa w [[Warszawa|Warszawie]], dze ji rodzëna szczestlëwie przeżëła òkùpacjã. Pòwszechną szkòłã ùkùńcziła w 1942, a tej brała ùdzél w krëjamnëch kómpletach. W 1944 ùkùńcziła drëgą klasã gimnazjum. Pò warszawsczim pòwstanim Trojanowsczi nalezlë sã w Nowim Sączu, skądka przez wëzwòlóną stolëcã wrócëlë do [[Gduńsk|Gdùnska]]. Zamieszkalë wnenczas we [[Wrzészcz|Wrzészczu]] na ùlicë Grunwaldzczi. Tuwò Izabella w 1948 zdała maturã w III Państwowim Gimnazjum i Liceùm w Gduńskù-Wrzészczu. W tim samim rokù zaczãła sztudérowanié w Wëższi Szkòle Mòrsczégò Handlu (WSHM) w [[Sopòt|Sopòce]], chtërné przerwa pò złożenim egzaminów I rokù z przëczënë chòroscë. W 1950 zaczãła kòntinuowac sztudérowanié w Wëższi Ekonomiczny Szkòle w [[Szczecëno|Szczecënie]]. Òd séwnika tegò rokù zaczãła robic jakò môlowô kòrespóndentka „Wieczórnégò Ekspresu” w Szczecënie i Gduńskù. Nie dała radë pòłączëc zôróbkòwi robòtë z nôùką i mùszała jesz raz przerwac sztudérowanié. 1 maja 1951 òsta etatowim prôcownikã-gazétnikã w redakcje Bôłtëcczégò Dzénnika, przódë w gòspòdarczo-mòrsczim dzélu, a z czasã w môlowim. Òdtąd na dobré zaczãlë sã ji twórczé wanodżi pò [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i jinëch regionach Gduńsczégò Pòmòrzô. W 1964 òsta pùblicystką w kùlturalnym dzélu „Głosu Wëbrzeżô” (òrganu Wòjewódzczégò Kòmitetu Pòlsczi Zjednóny Robòtniczy Partie w Gduńskù), nôwôżniészi gazétë w [[Trzëgard|Trzëgardze]] i wòjewództwie. Trojanowskô robiła w ti gazece bez oprzestónkù jaż do 1981 rokù. Pò wëdarzeniach „Zélnika 1980” twòrziła tidzenik „Samorządność”, òglowòkrajowé pismiono gduńsczégò regionu [[Solidarnosc (warkòwô zrzesz)|NSZZ Solidarnosc]], w chtërnym przédnym redaktorã béł [[Lech Bądkòwsczi|Lech Bądkòwsczi]] (Trojanowskô bëła jegò zastãpniczką). Z przëczënë wprowadzeniô wòjnowégò stanu wëszlë leno sztërë numrë pismiona. Pòzbawiónô robòtë Trojanowskô przeszła na wczasniészą emeriturã. Nie przerwa równak robòtë twórczi, a tim barżi spòlëznowégò dzejaniô. == Dzejanié dlô kaszëbsczi kùlturë == Izabella Trojanowskô mô wiôldżé zasłudżi dlô kaszëbsczi kùlturë. Òd lat 50. òdbiwa wanodżi pò Kaszëbach i Kòcewim. Drëszëła sã òsoblëwie z mieszkańcama [[Wdzydze|Wdzydz]] i [[Łãczëńskô Hëta|Łãczëńsczi Hëtë]]. W 1956 bëła wespółzałożëcelką [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô]] i bëła na co dzéń zaangażowònô w różné sferë dzejaniégò ti òrganizacje. Wiedno bliskò wespółrobiła z „Pòmeranią” (a w 1963 bëła nawetka redaktorką ji pòprzédnika – „Biuletinu Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô”). Kòl „Kaszëb” i „Pòmeranie” wespółrobiła téż z taczima pismionama, jak „Zemia i Mòrzé”, a téż „Pòmòrzé”, na starnach chtërnëch je wiele artiklów Trojanowsczi, tikającëch sã spraw Kaszëbów i Gduńsczi Pòlonie. Do kùńca przënôléga do karna nôblëższich drëchów L. Bądkòwsczégò. W latach 70. sprôwiała fónkcjã przédnika gduńsczégò partu Zrzeszeniô. Wiôldżim dobëcym tegò partu bëło wëdowniczé dzejanié pòd merkã pieczãcë [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka Wiôldżégò]], wbrew politiczi władz. Trojanowskô przënôléga do wąsczégò karna jinicjatorów tegò dzejaniô, a téż wespółtworziła pierszi wëdowniczy fùndusz i przez lata przédnikòwa Wëdowny Kòmisje. Miała blisczé, a czãsto przëjacelsczé kòntaktë z aùtorama i bëła redaktorką mnodżich tomików pòezji, bôjków, prozë, wspòminków. Ji ùdbą bëła seriô teczków kaszëbsczégò i kocewsczégò [[Kaszëbsczi wësziwk|wësziwkù]], chterné dôwałë zwësk na pòkrëcé kòsztów pòwôżniészi deficytowi lëteraturë. Dolmacziła z kaszëbsczégò na pòlsczi bôjczi [[Alojzy Nôgel|Alojzégò Nagla]] i [[Józef Ceynowa|Józefa Ceynowë]]. Pòdjãła téż próbã nowégò dolmaczenia na jazëk pólsczi ''[[Żëcé i przigòdë Remùsa|Remùsa]]''. To wszëtkò robiła òna mdącë baro aktiwną téż bùten Zrzeszeniô, wespółrobiącë z wòjewódzczima i môlowima jinstitucjama kùlturë, m.jin. z Wòjewódzczim Dodomã Kùlturë i Wòjewódzczim Kònserwatorã Zabëtków, dze promòwała bùdacjã i rozwij [[Mùzeùm - Kaszëbsczi Etnograficzny Park miona Téòdorë i Izydora Gùlgòwsczich we Wdzydzach|Kaszëbsczégò Etnograficznégò Parkù]] i [[Mùzeùm Kaszëbskò-Pòmòrsczi Pismieniznë i Mùzyczi]]. W ji redaktorskò-editorsczim doróbkù baro wôżny môl zajimają wëdóné przez Mòrską Wëdowiznã „Wspòminczi z odbùdacje Głównégò Gardu Gduńska” (Gduńsk 1978). W ti sami wëdowiznie wëszła ji żeglarskô òpòwiesc dlô dzecë pt. „Order różë wiatrów” (Gduńsk 1974). Trojanowskô bëła téż aùtorką turisticznëch prowadników pò Pòmorzim. Razã z [[Róża Òstrowskô|Różą Òstrowską]] òbmësliła kòncepcjã ''kaszëbsczégò Bedekera'' – ksążczi chtërna do dzysô je wôrtnym zdrzódłã wiédzë ò Kaszëbach nié le dlô turistôw, a i dlô samich Kaszëbów. Czej wëbuchnął sztrajk robòtników w zélniku 1980 rokù, ju na samim pòczątkò przëszła do redakcji „Pòmeranie" z napisóną deklaracją sczerowóną do stoczniowców z pòpiarcym ti rësznotë i razã z red. Kristiną Pùzdrowską zbiérała pòdpisë pòd tim apelã. Trojanowskô przewòdzyła karnu, jaczé chcało zmianów w KP-Z. Na Zjezdze Delegatów Kaszëbskö-Pömörsczégö Zrzeszeniô w gòdnikù 1980 pòdczorchiwała, że órganizacjô na mùszi sã rozrechòwiwac ze swòją przeszłoscą, stac sã barżi masową, aktiwno parłączëc są w samòrządowé dzejania òbëwatelsczé. Jakò pierszô białka w historie Zrzeszeniô òstała tedë jegò przédniczką. Wedle [[Stanisłôw Janke|Stanisława Janczi]] jakò przédniczka Kaszëbskò-Pòmòrsczégó Zrzeszeniô w latach 1980-1983 Izabella Trojanowskô pòkôzała bòhaterstwò i pòliticzną mésternotã<ref>[[Stanisłôw Janke|Stanisłôw Janka]], ''Iza'', „Pomerania” 2016 nr 7-8, s. 14.</ref>. Czej gen. Wòjcech Jaruzelsczi ògłosył wòjnowi stón, solidarno biôtkòwała razã z przédnym redaktorã „Pòmeranie" [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcechã Czedrowsczim]] ò òdwòłanie zawieszeniô wëdôwaniô miesãcznika. Ùdało sã to dopiérze na pòczątku 1983 rokù, równak przez cały rok 1982 ùdało sã ji wëbiôtkòwac wëdanié 20 ksążków przez KPZ. Zrzeszenie pòd przewòdnictwã Trojanowsczi nie chcało przestąpić do Patrioticzny Rësznotë Nôrodowégö Òdrodzeniô, chtërna pòpiérała dzejania władzë. Trojanowskô biôtkòwała ò sprawë Zrzeszeniô w Sejmie PRL i w rozmòwach ze Stanisławã Bejgerã, I sekreterą wòjewódzczi partie we Gduńsku. Mimo wiele ataków na òrganizacjã, Zrzeszeniu przëbëło 1500 nôleżników, a lëczba partów z 18 zwiakszëła sã jaż do 31, wiãcy niż donëchczôs bëło téż imprezów, roczëznów i uroczëstoscë. Zrzeszenie w tim czasu wëdało 60 ksążków w nakładze 263 tësący egzemplarzi. Na zjezdze 3 gòdnika 1983 roku, chtëren zamikôł cząd ji przédnictwa, dostała wiôldżi aplaùz. W latach 90. pò zmianie ùstroju w Pòlsce, K-PZ namieniło Trojanowską na redaktora kaszëbsczégò magazynu „[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô Zemia]]”. Trojanowskô rëchli ni mia wiele do ùczinkù z telewizyjnym dzénnikarstwã, równak bëlno znała region i lëdzy, co w nim mieszkelë. Dzãka temù ùdało ji sã ùrëchtowac program ò dosc szeroczim tematicznym òbjimie. W kòżdim dzélëkù bëłë relacje ze swiéżich wëdarzeniów, përznã historii, kaszëbskô wiérzta i pòkôzk dëcht le wëdónëch ksążków. Tej-sej prowadzëła wëwiadë z ùczałima i kaszëbsczima dzejarzama<ref name= "Biuletin">[[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]], ''Fùnkcjonowanié i kùńc telewizyjnégò magazynu „Rodnô Zemia” (1990-2010)'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2011, s. 126-135.</ref>. Na pòczątkù lat 90. Trojanowskô corôz barżi nie béła rôd z dzejaniégò niechtërnëch przédników KPZ. Òsoblëwie na sercu leżôł ji part we Gduńskù, z chtërnym bëła zrzeszonô òd lat. Z ji pòdskacënkù na przédnika wëstartowôł i dobéł w wëbòrach Zbiszk Jankòwsczi, a sama Trojanowskô weszła do zarządu. Trojanowskô widza, że dzejanié w Zrzeszenim mùszi bëc òpiarté na drżéniu kaszëbsczim z [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczim jäzekã]] jakò fuńdameńtã. Temù tak baro dba, żebë w „Rodny Zemi” bëło corôz wicy kaszëbiznë, chòc sama doch gadac pò kaszëbskù nie rozmia<ref>[[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]], ''Talent i żëcé pòswiãca Kaszëbóm'', „Pomerania” 2013 nr 1, s. 16.</ref>. == Dzedzëctwò == Ùmarła na serce 21 łżëkwiata 1995. Ju w bòlnicowim łóżkù pisała scenarnik do òstatny swòji „Rodny Zemi”. Spòcziwô na smãtôrzu Srebrzysko we Gduńskù. Jakò redaktórka „Rodny Zemi”, ju w nowich pòliticznëch realiach pò 1989, Trojanowskô zgromadzëła wkół se karno młodich Kaszëbów, jaczim ùdało sã stwòrzëc z czasã gwôsné medialné pòdjimiznë. Swòje òblubienié kaszëbsczi zemi i zaangażowanié w kaszëbskò-pòmòrską rësznotã ùwiczlëła testamentowim zôpisã, w chtërnym całi swój doróbk (aùto, kaszëbską chëcz na [[Gôrcz|Dzéwczi Górze]] w [[Gmina Chmielno|gminie Chmielno]], ksãgòzbiór ò regionalny tematiczi, dzeła lëdowégò kùńsztu) przekôza na spòlëznowé céle, m.jin. na stipendialny fùndusz dlô młodëch gazétników, òsoblëwie kaszëbsczich<ref>[[Artur Jablonsczi|Artur Jabłoński]], ''Aukcja'', „Norda – Pismiono Kaszëbsczi Zemi 1995 nr 28, s.1.”</ref>. == Nôdgrodë == Jakò jedna z pierszich (ju w 1968 rokù) òsta wëprzédnionô [[Medal Stolema|Medalã Stolema]] za całowny doróbk pùblicysticzny<ref>''Uroczystość wręczenia Medalu Stolema, „Biuletyn Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego” 1968 nr 2, s.101.</ref>. Bëła pierszą òsobą wëprzédnióną Złotą Znaką Pieczãcë [[Swiãtopôłk II|Swiãtopôłka Wiôldżégò]]. W ji dorobkù je téż m.jin. Kawalersczi Krziż Òrderu Òdrodzeniô Pòlsczi i hònorowé znaczi: „Za zasłudżi dlô gardu Gduńska” (1960), „Za starã ò zabëtczi” (1967), „Zasłużonym Gduńsczi Zemi” (1968), a téż titel „Òpiekùn môlów nôrodny pamiãcë” (1966). == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * [[Józef Bòrzëszkòwsczi]], ''Izabella Trojanowska – w 20. rocznicę śmierci'', Pomerania 2015 nr 4, s. 14-19. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{DEFAULTSORT:Trojanowskô, Izabella}} [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] fh20sez7dtrx8q9o2hqbmm9p1h3ok2i 0 11927 202841 195508 2026-06-26T14:35:39Z Iketsi 3254 {{Bez òdjimka}} 202841 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Wanda Kiżewskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòl.]] Wanda Kiżewska; ùr. 22 rujana 1919, ùm. 29 maja 2016) – kaszëbskô dzejôrka z [[Czëczkòwë|Czëczków]] kòl Brus. Ùrodzyła sã we familie Aùgustina i Frãcëszczi Drobińsczich, chtërny mielë môłé gòspòdarstwò. W latach 1926-1933 chòdzyła do pòwszechny szkòłë w [[Czëczkòwë|Czëczkòwach]]. W 1936 na żôłtówkã ùmarła ji matka, a nôstarszô z dzecë Wanda òsta gòspòdënią. W czasu II swiatowi wòjnë familiô ucékô do [[Czôrnéż|Czôrnéża]]. W 1944 òjc Wandë ùmarł na zawôł serca. 8 gromicznika 1946 wëszła za mąż za Leònarda Kiżewsczégò. Chłop Wandë ùmiérô 16 czerwińca 1950. Òd 1950 zrzeszónô je z dramaticznym kółkã w [[Czëczkòwë|Czëczkòwach]], a w 1956 òsta jegò czerowniczką. W latach 60. zaczãła starã ò bùdowã dodomù kùlturë w Czëczkòwach, ùroczësté òtemkniãcé chtërnégò stało sã 22 lëpińca 1970. Wanda Kiżewskô òsta czerowniczką dodomù kùlturë. To béł plac, dze wëstawiła wiele kaszëbsczich dokazów na binã. Òkróm òrganizacji téatralnëch przedstôwków, czerowniczka założiła w WDK fòtograficzné kółkò, a téż kółkò [[Kaszëbsczi wësziwk|kaszëbsczégò wësziwkù]]. W gòdnikù 1978 przë WSK pòwstało fòlkloristiczné karno „Zabòracë”. Wanda Kiżewskô je laùreatką [[Medal Stolema|Medalu Stolema]] za 2014 rok za zasłudżi dlô kaszëbsczi kùlturë. == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} == Bibliografiô == * [http://www.ztn.com.pl/files_b/4_2009-lato-Ziemia%20Zaborska.pdf Zbigniew Gierszewski, ''Los człowieka: Wanda Kiżewska w 90. rocznicę urodzin'', „Ziemia Zaborska”, lato 2009, s. 7-8.] *''Stolemczi 2014'', „Pomerania” 2015 nr 1, s. 30. {{DEFAULTSORT:Kiżewskô, Wanda}} [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] hwy8in3jd9c1k1oertsxghjnpuktbt0 0 12020 202815 193216 2026-06-26T13:05:59Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202815 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chojnicki Klub Żeglarski - panoramio.jpg|mały|Charzëkòwë]] '''Charzëkòwë''' (pò pòlskù ''Charzykowy'') – są wsą w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w gminie Chònice. Wies je nad [[Charzëkòwsczé Jezoro|Charzëkòwsczim Jezorã]]. Tu w 2011 rokù mieszkało 1492 lëdzy. W Charzëkòwach rosce [[kaszëbskô wika]]. == Lëteratura == * Marian Biskup, Andrzej Tomczak, Mapy województwa pomorskiego w drugiej połowie XVI w., Toruń, 1955, s. 81 *"Polsko-Kaszubski Słownik Nazw Miejscowych i Fizjograficznych" / "Pòlskò-Kaszëbsczi Słowôrz Miestnëch ë fizjografnëch Mión", wydanie I, Gdańsk 2006 Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie pod redakcją Andrzeja Chludzińskiego == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_I/549 ''Charzykowy'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Chònice]] ipl1j49n9qmseyqgw03mhw74qcwa9az 0 12039 202822 194414 2026-06-26T14:08:22Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 202822 wikitext text/x-wiki {| border=1 align=right cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; ; border: 1px #aaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 92%;" |+ <big><big>'''Saarbrücken'''</big></big>''' |- | align=center widith=120px | [[Òbrôzk:DEU Saarbruecken COA.svg|center|80px|Herb Saarbrückena]] | align=center widith=130px | [[Òbrôzk:Flag of Saarbrücken.svg|140px|Fana Saarbrückena]] |- | align="center" style="background:#efefef;" width="120px" | [[Herb Saarbrückena|Herb]] | align="center" style="background:#efefef;" width="130px" | [[Fana Saarbrückena|Fana]] |- |[[Bùrméster]] |align=left| [[Uwe Conradt]] (SPD) |- | [[Wiéchrzëzna]] | 167,07 km² |- | [[Pòłożenié]]: | 49° 14′ nord. 7° 00′ pòr. |- | [[Lëdztwò]] <small>(31. Dez 2010)</small> | 175.741 |- | [[Czerënkòwi numer]] | +49-06805, 0681, 06893, 06897, 06898 |- | [[Pòcztowi kòd]] | 66111-66133 |- | [[Registracëjné tôfle]] | SB |- | align="center" colspan="2" style="background:#efefef;" style="border-bottom:3px solid gray;" | '''Adresa:'''<br /> <div style="text-align: left; font-size: 95%"></div> ---- <font size="-1">[http://www.saarbruecken.de/ http://www.saarbruecken.de]</font><br /> |} [[Òbrôzk:SB-Rathaus.jpg|mały|Saarbrücken]] '''Saarbrücken''' ([[francësczi jãzëk|fr.]] ''Sarrebruck;'', [[luksembùrsczi jãzëk|luks.]] ''Saarbrécken'') – to je nôwikszi gard [[Miemieckô|Miemiecczi Federacëjny Repùbliczi]], je nad rzéką [[Saara|Saarą]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Miemiecczi]] e095ez8d0ax9zs8zr8dmst9w539i9zk 0 12203 202904 196716 2026-06-26T17:00:58Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata]] 202904 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk|farwa=ADD8E6|apartne miono=ԓыгъоравэтԓьэн йиԓыйиԓ ''(ḷŭg̣"orawetḷ'en jiḷŭjiḷ)''|kraj, òbénda1=[[Ruskô|Ruskô Federacëjô]] → [[Czukocczi Aùtonomiczny Òkrąg]]|lëczba=8526 (2021 r.)|môl=|rodzëzna=[[Czukockò-kamczacczé jãzëczi]] * [[Czukocczé jãzëczi]] ** [[Czukocczi jãzëk]] ***'''czukocczi jãzëk'''|alfabét=[[cyrilica]] (przóde [[łacyńsczé acécadło|łacyńsczi]])|farba=ffffff|iso3=ckt|znankównik=Ruskô|jãzëk=czukocczi|znankòwnik2=bułgarsczégò}} '''Czukocczi jãzëk''' – jãzëk [[Czukczé|Czukczów]] nôleżi do [[Czukockò-kamczacczé jãzëczi|czukockò-kamczacczé jãzëkòwi familii]]. Nim gôdô 8526 lëdzy<ref>https://web.archive.org/web/20200124160257/http://rosstat.gov.ru/vpn_popul rosstat.gov.ru</ref>. Tim jãzëkã mówią jesz spòlëzna ùmirającégò ludu [[Kerekowie|Kereków]] ë [[Czuwańcë|Czuwańców]]. Mô czilka [[Dialekt|dialektów]]: ùeleńsczi (nôwôżnészi), czaùńsczi, enmëlińsczi, nunligrańsczi ë chòtërsczi. W czukocczim jãzëkù je harmónicznosc samòzwãków. To je aglutinacëjni jãzëk. Òn mô czilka kòniugacjów ë deklinacjów. Czasnik òtmiania sã wedle subiekta ë dofùlowanii. Ten jãzëk charakterizuje sã ergatiwną skłôdnią. W jãzëkù je wiele słowów z [[Rusczi jãzëk|rusczégò jãzëka]]. Òd 1931 szrëft je òparti na [[Łacyńsczi alfabét|łacëńsczim abécadłã]]; òd 1936 na [[Cyrilica|cyrilicë]] z dodôwkã lëtrów Ӄӄ ë Ӈӈ. == Abécadło == {| class="wikitable" cellpadding="5" style="font-size: 1.5em; line-height: 2.5em; text-align: center;" | style="«width:3em;»" |А а | style="«width:3em;»" |Б б | style="«width:3em;»" |В в | style="«width:3em;»" |Г г | style="«width:3em;»" |Д д | style="«width:3em;»" |Е е | style="«width:3em;»" |Ё ё | style="«width:3em;»" |Ж ж | style="«width:3em;»" |З з | style="«width:3em;»" |И и |- | style="«width:3em;»" |Й й | style="«width:3em;»" |К к | style="«width:3em;»" |[[Ӄ|Ӄ ӄ]] | style="«width:3em;»" |Л л | style="«width:3em;»" |[[Ԓ|Ԓ ԓ]] | style="«width:3em;»" |М м | style="«width:3em;»" |Н н | style="«width:3em;»" |[[Ӈ|Ӈ ӈ]] | style="«width:3em;»" |О о | style="«width:3em;»" |П п |- | style="«width:3em;»" |Р р | style="«width:3em;»" |С с | style="«width:3em;»" |Т т | style="«width:3em;»" |У у | style="«width:3em;»" |Ф ф | style="«width:3em;»" |Х х | style="«width:3em;»" |Ц ц | style="«width:3em;»" |Ч ч | style="«width:3em;»" |Ш ш | style="«width:3em;»" |Щ щ |- | style="«width:3em;»" |Ъ ъ | style="«width:3em;»" |Ы ы | style="«width:3em;»" |Ь ь | style="«width:3em;»" |Э э | style="«width:3em;»" |Ю ю | style="«width:3em;»" |Я я | style="«width:3em;»" |ʼ |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Jãzëczi swiata]] 3klrhhhzokl09z5tgk38ce5y6noz7fz 0 12290 203044 199220 2026-06-26T19:12:02Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Spiéwôrczi]] to [[Category:Amerikańsczé spiéwôrczi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203044 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lana Del Rey (2024).jpg|mały|Lana Del Rey (2024)]] '''Lana Del Rey''' (pròwdzëwò: '''Elizabeth Woolridge Grant''') (ùr. 21 czerwińca 1985 r. w [[Nowi Jork|Nowém Jòrkù]]) je [[Zjednóné Kraje Americzi|americzkô]] spiéwôczka ë pisôrka piesńów. Zasłëniła sã w 2011 rokù z piesnią „Video Games”, a pònemù wëszeł ji albùm „Born to Die” (2012), co bëł baro pòpùlarny na całim swiece<ref name=":0">[https://www.biography.com/musicians/lana-del-rey Lana Del Rey - Biography.com]</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Lana-Del-Rey Lana Del Rey - Encyclopedia Britannica] </ref>. Jéj sztil to miészóné alternatiwnégò pòpù, retro sztilu z lat 50. i 60., a téż mélanchòlijnégò wiodra. Lana czãsto pisze ò miłotë, czamiałim żëcu ë Americe<ref name=":0" />. Lana Del Rey wëdôła wiãcy albùmów, midzë jinszima „Ultraviolence” (2014), „Norman Fucking Rockwell!” (2019) ë „Did You Know That There’s a Tunnel Under Ocean Blvd” (2023)<ref name=":0" />. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] ofnbj5w3qct5emc2k96mxgxxqskunc4 203062 203044 2026-06-26T19:13:23Z Iketsi 3254 Removing from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203062 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lana Del Rey (2024).jpg|mały|Lana Del Rey (2024)]] '''Lana Del Rey''' (pròwdzëwò: '''Elizabeth Woolridge Grant''') (ùr. 21 czerwińca 1985 r. w [[Nowi Jork|Nowém Jòrkù]]) je [[Zjednóné Kraje Americzi|americzkô]] spiéwôczka ë pisôrka piesńów. Zasłëniła sã w 2011 rokù z piesnią „Video Games”, a pònemù wëszeł ji albùm „Born to Die” (2012), co bëł baro pòpùlarny na całim swiece<ref name=":0">[https://www.biography.com/musicians/lana-del-rey Lana Del Rey - Biography.com]</ref><ref>[https://www.britannica.com/biography/Lana-Del-Rey Lana Del Rey - Encyclopedia Britannica] </ref>. Jéj sztil to miészóné alternatiwnégò pòpù, retro sztilu z lat 50. i 60., a téż mélanchòlijnégò wiodra. Lana czãsto pisze ò miłotë, czamiałim żëcu ë Americe<ref name=":0" />. Lana Del Rey wëdôła wiãcy albùmów, midzë jinszima „Ultraviolence” (2014), „Norman Fucking Rockwell!” (2019) ë „Did You Know That There’s a Tunnel Under Ocean Blvd” (2023)<ref name=":0" />. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Amerikańsczé spiéwôrczi]] ed5itcqptdn4hhlleyfbkwdw0uuca2n 0 12432 202976 202740 2026-06-26T18:30:35Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Eùropa]] 202976 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kosovo is Serbia in Slovakia.JPG|mały|[[Preszów]], [[Słowackô]]]] '''Kòsowò je serbsczé''' ([[Serbsczi jãzëk|serb]]. ''Косово је Србија'' [[Albańsczi jãzëk|alb]]: ''Kosova është Serbi'') – slogan, chtëren fùncjonëje òd [[2004]] rokù, òd czasu rozruchów w [[Kòsowò|Kòsowie]]. Pòpùlarnota zëskôł w [[2008]] rokù. Je brëkòwóny bez Serbów ë jinszé słowiańsczé nôrodë. Wedle nich [[Samòstójnota|samòstójnotã]] Kòsowa z 2008 rokù je nielegalnô. == Òbaczë téż == * [[Kòsowò]] * [[Serbiô]] * [[Albańskô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Serbskô nacjonalëzna]] [[Kategòrëjô:Eùropa]] foraotwnhoe4f7q8jg0i6oo9t4b7w7n 14 12585 202863 196141 2026-06-26T16:17:35Z Iketsi 3254 {{Commons}} 202863 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Nôdgrodë]] 63jfq1sfkhxmmfna06romgbgwm0bkyp 0 13005 202846 200504 2026-06-26T14:37:18Z Iketsi 3254 == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] 202846 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Ryszard Kukier''' – etnograf. == Ùsôdztwò (wëjimk) == [[Òbrôzk:Kaszubi-bytowscy-ryszard-kukier.jpg|mały]] * 1965 – Zarys etnograficzny okolic Kruszwicy<ref>https://www.google.com/books/edition/Zarys_etnograficzny_okolic_Kruszwicy/VlmqmwEACAAJ?hl=pl</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/837236205</ref> * 1966 – Ludowe zwyczaje i obrzędy weselne na ziemi lubawskiej i pograniczu lubawsko-mazurskim<ref>https://www.google.com/books/edition/Ludowe_zwyczaje_i_obrz%C4%99dy_weselne_na_zi/A0QvmwEACAAJ?hl=pl</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/833934733</ref> * 1967 – Ludowe zwyczaje, wierzenia i obrzędy pogrzebowe mieszkańców pogranicza Powiśla Lubelsko-Podlaskiego<ref>https://www.google.com/books/edition/Ludowe_zwyczaje_wierzenia_i_obrz%C4%99dy_pog/NvONHAAACAAJ?hl=pl</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/749366584</ref> * 1968 – Kaszubi bytowscy : zarys monografii etnograficznej<ref>https://www.google.com/books/edition/Kaszubi_bytowscy/8aBJAAAAIAAJ?hl=pl</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/468775627</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/561036735</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/641442867</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/13192516</ref> * 1968 – Tradycynje budownictwo mieszkalne i wnętrze domu na Kaszubach Bytowskich<ref>https://search.worldcat.org/title/888378006</ref> * 1969 – Miary nasypne i nalewne w tradycyjnej kulturze ludowej ziem pomorskich<ref>https://search.worldcat.org/title/888378005</ref> * 1969 – Przeobrażenia środowiska geograficznego na Kujawach w świetle źródeł etnograficznych i kartograficznych z XVIII - XIX wieku<ref>https://www.google.com/books/edition/Przeobra%C5%BCenia_%C5%9Brodowiska_geograficzneg/nc9mmwEACAAJ?hl=pl</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/1117298117</ref> * 1970 – Jubileusz 50-lecia pracy twórczej Otylii Szczukowskiej<ref>https://www.google.com/books/edition/Jubileusz_50_lecia_pracy_tw%C3%B3rczej_Otyli/UUFdmwEACAAJ?hl=pl</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/1266305032</ref> * 1971 – Wytwórczość, zdobnictwo i użytkowanie foremek oraz matryc do masła w tradycyjnej kulturze ludowej ziem Pomorza<ref>https://search.worldcat.org/title/888378011</ref> * 1975 – Ludowe obrzędy i zwyczaje weselne na Kujawach<ref>https://www.google.com/books/edition/Ludowe_zwyczaje_wierzenia_i_obrz%C4%99dy_pog/NvONHAAACAAJ?hl=pl</ref><ref>https://www.google.com/books/edition/Ludowe_obrz%C4%99dy_i_zwyczaje_weselne_na_Ku/wu3ZPgAACAAJ?hl=pl</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/252425543</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/4816685</ref> * 1982 – Uprawy gryki i jej znaczenie w kulturze ludowej ziem Pomorza<ref>https://www.google.com/books/edition/Uprawy_gryki_i_jej_znaczenie_w_kulturze/1rBq0AEACAAJ?hl=pl</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/1413519366</ref> * 1985 – Kult świętej Barbary w tradycji ludowej Pomorza i Kaszub<ref>https://search.worldcat.org/title/1135407508</ref> * 1996 – Gospodarka przestrzenna i regionalna w trakcie przemian - recenzja<ref>https://search.worldcat.org/title/998417755</ref> * 1999 – Tożsamość kulturowa i regionalna mieszkańców ziemi lubawskiej<ref>https://search.worldcat.org/title/998502322</ref> * 2000 – Gospodarka żywnościowa regionu toruńskiego<ref>https://www.google.com/books/edition/Gospodarka_%C5%BCywno%C5%9Bciowa_regionu_toru%C5%84s/wDZCzwEACAAJ?hl=pl</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/1325609819</ref> * 2001 – Kaszubi-Pomorzanie i ich kultura duchowa<ref>https://www.google.com/books/edition/Kaszubi_Pomorzanie_i_ich_kultura_duchowa/iwn3GgAACAAJ?hl=pl</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/1424144448</ref><ref>https://search.worldcat.org/title/922187944</ref> * 2005 – "Ile ja tam włożyłem swego trudu, tego w ogóle nie da się opowiedzieć" : początki Muzeum Zachodnio-Kaszubskiego w Bytowie w świetle listów profesora Ryszarda Kukiera<ref>https://search.worldcat.org/title/1008679357</ref> == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://etnoznawcy.pl/biogram/ryszard-aleksander-kukier/ * https://etnoznawcy.pl/en/biographical-note/ryszard-aleksander-kukier/ * https://omega.umk.pl/info/author/UMK7d1a5572edf81ded7406e295d317a1a8912b42281729139cacc4798d20caa78f/ * https://muzeumbytow.pl/25-rocznica-smierci-ryszarda-kukiera/ * https://www.bestiary.us/person/kuker-rychard-ryszard-kukier * https://biblioteka.teatrnn.pl/Content/9538/Ludowe_zwyczaje_Kukier.pdf * https://www.google.com/search?tbo=p&tbm=bks&q=inauthor:%22Ryszard+Kukier%22 * https://search.worldcat.org/search?q=au=%22Kukier%2C%20Ryszard%22 * https://mzp.e-muzeum.szczecin.pl/indeks-autorow/kukier-ryszard.html {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Etnografòwie]] [[Kategòrëjô:Pòlôszë]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] oygbwnblxv2bf6o560v8l2lwecrledm 0 13011 202808 201503 2026-06-26T12:59:46Z Iketsi 3254 Kategòrëjô:Dôwné rzeczë 202808 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Kaszëbsczi Idol Radio Kaszëbë.jpg|mały|Logo]] '''Kaszëbsczi Idol''' ({{Jãz.|pl}} ''Kaszubski Idol'') – Kònkùrs mùzyczny na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]<ref>https://kaszubopedia.pl/index.php/glossary/konkursy-i-festiwale-muzyczne/</ref>. == Edicje == {| class="wikitable" |+ !Edicjô ! |- |2008 |[[Ewelina Pobłocka]]<ref>https://web.archive.org/web/20190723134827/http://radiokaszebe.pl/laureatka-kaszubskiego-idola-promuje-nowy-utwor-zatytulowany-daleko/</ref> |- |2009 |Ilona Stepanik<ref>https://wiadomosci.wp.pl/trojmiasto/kaszubski-idol-6038694477689985g</ref> |- |2010 |Marlena Brzeska<ref>https://www.wejherowo.pl/artykuly/marlena-brzeska-kaszubskim-idolem-2010-a1163.html</ref> |- |2011 |– |- |2012 |Marcin Molendowski<ref>https://web.archive.org/web/20260529130345/https://superbazaar3.rssing.com/chan-3446643/all_p1.html#c3446643a6</ref><ref>http://www.portart.pl/instruktorzy/marcin-molendowskiwokal</ref> |- |2014 |Marcelina Szroeder<ref>https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2115/kaszubski-idol-x-lat-radia-kaszebe/</ref> |- |2016 |Przemysław Bruhn<ref>https://web.archive.org/web/20170608235711/http://radiokaszebe.pl/przemyslaw-bruhn-kaszubskim-idolem-2016</ref> |- | | |} == Galeriô plakatów == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Plakat Casting Kaszubski Idol 2010.jpg|2010 Òbrôzk:Plakat Casting Kaszubski Idol 2014.jpg|2014 Òbrôzk:Plakat Casting Kaszubski Idol 2016.jpg|2016 Òbrôzk:Plakat Casting Kaszubski Idol 2018.jpg|2018 </gallery> == Òbaczë téż == * [[Radio Kaszëbë]] {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kartuzy.naszemiasto.pl/tag/kaszubski-idol * https://www.facebook.com/kaszubskiidol ;2008 * https://web.archive.org/web/20201031155105/https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/196/zostan-piosenkarzem-kaszebsczi-idol/ ;2009 * https://kartuzy.info/artykul/znamy-polfinalistow-n816228 ;2010 * {{YouTube|9Bnanq5eeDo|Kaszubski Idol 2010. Eliminacje. Dzien 6. Rumia.}} * {{YouTube|Q3WMPfrtOOw|Natalia Szroeder - Kaszubski idol 2010}} * https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/946/kaszebsczi-idol-na-pytce-nowe-utwory/ * https://web.archive.org/web/20260310011508/https://bck-bytow.pl/kaszubski-idol/ ;2012 * https://kartuzy.naszemiasto.pl/od-28-maja-na-kaszubach-beda-trwaly-castingi-organizowane/ar/c13-1413555 * {{YouTube|v2hSBWMh0PY|Kaszubski Idol 2012 - występ taneczny finalistów 1/2}} * {{YouTube|fWZuRu54gP8|Kaszubski Idol 2012 - występ taneczny finalistów 2/2}} * https://kartuzy.naszemiasto.pl/zukowo-poznalismy-dziewieciu-finalistow-muzycznego/ar/c2-1453035 ;2013 * https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXE-dMyAb643Wj2Yq_zscNXf * https://web.archive.org/web/20250429050438/https://fopke.pl/aktualnosci/news/1953/kaszubski-idol-w-rewie-dbaja-o-jezyk/ ;2014 * https://fabrykakultury.pl/repertuar/casting-do-kaszubskiego-idola/ * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2014-wyniki-przesluchan-wlasciwych/ar/c8-2338358 * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2014-kto-przeszedl-do-nastepnego-etapu/ar/c8-2305708 * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2014-eliminacje-wstepne-przeszlo-22-mlodych/ar/c13-2303754 * https://kartuzy.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2014-startuje-dzis-w-wejherowie-przyjdz-na/ar/c13-2285368 * https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2092/kaszubski-idol-pofina-w-koscierynie/ * https://web.archive.org/web/20150208074309/http://fopke.pl/pl/aktualnosci/news,2092/kaszubski-idol-pofina-w-koscierynie/ * https://web.archive.org/web/20150208080511/http://fopke.pl/pl/aktualnosci/news,2095/warsztaty-dla-kaszubskich-idoli-stara-kiszewa/ * https://web.archive.org/web/20250122120337/https://fopke.pl/aktualnosci/news/2115/kaszubski-idol-x-lat-radia-kaszebe/ * https://web.archive.org/web/20240304110419/https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2065/kaszubski-idol-kartuzy/ * https://web.archive.org/web/20250215171411/https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2092/kaszubski-idol-pofina-w-koscierynie/ * https://web.archive.org/web/20251113084246/https://www.fopke.pl/aktualnosci/news/2095/warsztaty-dla-kaszubskich-idoli-stara-kiszewa/ * https://web.archive.org/web/20201027201632/http://radiokaszebe.pl/podcast/6-lat-pozniej-malwina-laska-finalistka-kaszubskiego-idola-2014/ ;2015 * {{YouTube|O9G3f-0kxzA|Kaszubski Idol LIVE 2015 – AD ASTRA}} ;2016 * {{YouTube|y3YCbZkIdNg|Finaliści Kaszubskiego Idola 2016 - Jinego Idola}} * {{YouTube|NT1n8e6UF6g|Kaszubski Idol 2016 - podziękowanie}} * https://dziennikbaltycki.pl/kaszubski-idol-2016-konkurs-wygral-przemyslaw-bruhn-z-rumi-zdjecia-wideo/ar/11536884 ;2017 * https://web.archive.org/web/20170726013119/http://radiokaszebe.pl/kaszubski-idol-live-przygotowuje-sie-do-trasy-koncertowej-2/ ;2018 * https://puck.naszemiasto.pl/kaszubski-idol-2018-kaszebsczi-idol-w-sobote-22-wrzesnia/ar/c13-4804127 * https://web.archive.org/web/20220519160849/http://radiokaszebe.pl/category/muzyka/kaszebsczi-idol/ * https://www.lebork.pl/aktualnosci/kaszubski-idol-2018/ * https://web.archive.org/web/20181219193614/http://radiokaszebe.pl/kaszubski-idol-2018-kolejna-sesja-zdjeciowa/ * https://www.zukowo.pl/bw/Kaszubski_Idol_2018,10,4855 === Szëkba === {{Szëkba|Kaszëbsczi Idol}} {{Szëkba|Kaszubski Idol}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]] [[Kategòrëjô:Mùzyczné kònkùrsë]] [[Kategòrëjô:Dôwné rzeczë]] 6wuvtsr9ntryic9e7s2tsylorusd9vg 0 13075 202901 202723 2026-06-26T16:58:29Z HaxelKaszëba 17492 za czim chtos dôł to do werifikacje??? 202901 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Deftones live brixton academy 2007.jpg|mały|Kòncert karna Deftones w Brixton Academy w [[Londin|Londinie]], 14.04.2007 r.]] '''Deftones''' je amerikańsczim karnã grającym [[alternatiwny metal]], jaczé pòwstało w [[Sacramento]] w [[Kaliforniô|Kalifornie]] w 1988 rokù. Załóżcama karna bëlë wòkalista [[Chino Moreno]], prowadzący gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]], z basystą [[Chi Cheng|Chim Chengã]] mët. Do karna pózni doparłãcził w 1999 rokù [[Frank Delgado]], jaczi je DJã a klawiszówcã kapelë. Pò ùstabilizowanim sã sytuacje karna w 1994, Deftones pòdpisało kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]]. Pòtemù karno wëdało swój debiutowi albùm ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' w 1995. Kòncertowé turë a promòcjô albùmù przez gãbny przekôz pòmògłë Deftones dobëc wikszą pòpùlarnotã. Jejich drëdżi albùm, ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997), zwëskôł status platinowi platczi w Zjednónëch Krajach. Karno òdniosło pòstãpny sukces wëdôwającë trzecy albùm ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000), jaczi òznôczôł przéńsce òd rëchlészégò, barżi agresywnégò brzëmieniô w eksperimentalną starnã; ùsôdzk ''Elite'' dobéł [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance''. Jejich czwiôrti albùm, pòzwóny "Deftones", ùkôzôł sã w 2003 rokù i òsygnął 2. plac na amerikańsczi lësce [[Billboard 200]]. W piątim studijnym albùmie Deftones, ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) pòmiónëją ùtwórczé napiãca a òsobisté tôkle w karnie. W 2008, czej Deftones robił nad albùmã pòd robòcą pòzwą ''[[:en:Eros_(Deftones_album)|Eros]]'', Cheng miôł drogòwi wëpôdk. Pò nym zdarzenim òstôwôł w stónie minimalny swiądë jaż do swòji smiercë w 2013 na skùtk ataczi serca. Pò wëpôdkù Chenga karno òprzestało robòtã nad albùmã ''Eros,'' a na plac Chenga wszedł basysta z karna [[:en:Quicksand_(American_band)|Quicksand]], [[:en:Sergio_Vega_(bassist)|Sergio Vega]], jaczi òstôł w kapelë do zôczątkù 2021 rokù. Òd 2010 karno wëdało piãc albùmów, ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010), ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012), ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016), ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020), a téż ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025), jaczé pòtkałë sã z achtnienim kritików. == Nôleżnicë karna == Terôczasny nôleżnicë: * Chino Moreno – przédny wòkalista <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1999–do terô)</small> * Stephen Carpenter – prowadzącô gitara <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1988–1999)</small> * Abe Cunningham – perkùsysta <small>(1988–1990, 1993–do terô)</small> * Frank Delgado – klawiszówc, DJ, sampléra <small>(1999–do terô; kòncertowi mùzyk 1996-1999)</small> Ùszłi nôleżnicë: * Dominic Garcia – basysta <small>(1988–1990)</small>, perkùsysta <small>(1990–1991)</small> * Chi Cheng – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(1990–2008; zamiarł w 2013)</small> * John Taylor – perkùsysta <small>(1991–1993)</small> * Sergio Vega – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(2009–2021)</small> == Diskògrafiô == * ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' (1995) * ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997) * ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000) * ''[[:en:Deftones_(album)|Deftones]]'' (2003) * ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) * ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010) * ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012) * ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016) * ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020) * ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025) == Bibliografiô == * Deftones. ''Official Website'': https://www.deftones.com/ * ''GRAMMY.com''. „Deftones”: https://www.grammy.com/artists/deftones/1574 * ''Encyclopaedia Britannica''. „Deftones”: https://www.britannica.com/topic/Deftones == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Deftones| ]] 9yr5beq2fbdd13bunzg598qc8lq78au 202964 202901 2026-06-26T17:49:08Z HaxelKaszëba 17492 202964 wikitext text/x-wiki {{Infobox mùzyczné karno | pòzwa = Deftones | òbrôzk = Deftones live brixton academy 2007.jpg | òpisënk = Kòncert karna Deftones w Brixton Academy w [[Londin|Londinie]], 14.04.2007 r. | pòwstanié = 1988 | môl pòwstaniô = [[Sacramento]], [[Kaliforniô]], USA | krôj = USA | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[alternatiwny rock]], [[nu metal]], [[experimentalny rock]] | lata dzejaniô = 1988–terô | wëtwórnie = [[Maverick Records]], [[Reprise Records]], [[Warner Records]] | nôleżnicë = [[Chino Moreno]]<br>[[Stephen Carpenter]]<br>[[Abe Cunningham]]<br>[[Frank Delgado]] | pòzrzeszóné karna = [[Crosses]], [[Team Sleep]], [[Quicksand]] | starna www = https://www.deftones.com }} '''Deftones''' je amerikańsczim karnã grającym [[alternatiwny metal]], jaczé pòwstało w [[Sacramento]] w [[Kaliforniô|Kalifornie]] w 1988 rokù. Załóżcama karna bëlë wòkalista [[Chino Moreno]], prowadzący gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]], z basystą [[Chi Cheng|Chim Chengã]] mët. Do karna pózni doparłãcził w 1999 rokù [[Frank Delgado]], jaczi je DJã a klawiszówcã kapelë. Pò ùstabilizowanim sã sytuacje karna w 1994, Deftones pòdpisało kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]]. Pòtemù karno wëdało swój debiutowi albùm ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' w 1995. Kòncertowé turë a promòcjô albùmù przez gãbny przekôz pòmògłë Deftones dobëc wikszą pòpùlarnotã. Jejich drëdżi albùm, ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997), zwëskôł status platinowi platczi w Zjednónëch Krajach. Karno òdniosło pòstãpny sukces wëdôwającë trzecy albùm ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000), jaczi òznôczôł przéńsce òd rëchlészégò, barżi agresywnégò brzëmieniô w eksperimentalną starnã; ùsôdzk ''Elite'' dobéł [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance''. Jejich czwiôrti albùm, pòzwóny "Deftones", ùkôzôł sã w 2003 rokù i òsygnął 2. plac na amerikańsczi lësce [[Billboard 200]]. W piątim studijnym albùmie Deftones, ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) pòmiónëją ùtwórczé napiãca a òsobisté tôkle w karnie. W 2008, czej Deftones robił nad albùmã pòd robòcą pòzwą ''[[:en:Eros_(Deftones_album)|Eros]]'', Cheng miôł drogòwi wëpôdk. Pò nym zdarzenim òstôwôł w stónie minimalny swiądë jaż do swòji smiercë w 2013 na skùtk ataczi serca. Pò wëpôdkù Chenga karno òprzestało robòtã nad albùmã ''Eros,'' a na plac Chenga wszedł basysta z karna [[:en:Quicksand_(American_band)|Quicksand]], [[:en:Sergio_Vega_(bassist)|Sergio Vega]], jaczi òstôł w kapelë do zôczątkù 2021 rokù. Òd 2010 karno wëdało piãc albùmów, ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010), ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012), ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016), ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020), a téż ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025), jaczé pòtkałë sã z achtnienim kritików. == Nôleżnicë karna == Terôczasny nôleżnicë: * Chino Moreno – przédny wòkalista <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1999–do terô)</small> * Stephen Carpenter – prowadzącô gitara <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1988–1999)</small> * Abe Cunningham – perkùsysta <small>(1988–1990, 1993–do terô)</small> * Frank Delgado – klawiszówc, DJ, sampléra <small>(1999–do terô; kòncertowi mùzyk 1996-1999)</small> Ùszłi nôleżnicë: * Dominic Garcia – basysta <small>(1988–1990)</small>, perkùsysta <small>(1990–1991)</small> * Chi Cheng – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(1990–2008; zamiarł w 2013)</small> * John Taylor – perkùsysta <small>(1991–1993)</small> * Sergio Vega – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(2009–2021)</small> == Diskògrafiô == * ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' (1995) * ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997) * ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000) * ''[[:en:Deftones_(album)|Deftones]]'' (2003) * ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) * ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010) * ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012) * ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016) * ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020) * ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025) == Bibliografiô == * Deftones. ''Official Website'': https://www.deftones.com/ * ''GRAMMY.com''. „Deftones”: https://www.grammy.com/artists/deftones/1574 * ''Encyclopaedia Britannica''. „Deftones”: https://www.britannica.com/topic/Deftones == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Deftones| ]] kvz8xde7twr29ku5xpnf9mxzw7l3106 202965 202964 2026-06-26T17:49:30Z HaxelKaszëba 17492 202965 wikitext text/x-wiki {{Infobox Mùzyczné karno | pòzwa = Deftones | òbrôzk = Deftones live brixton academy 2007.jpg | òpisënk = Kòncert karna Deftones w Brixton Academy w [[Londin|Londinie]], 14.04.2007 r. | pòwstanié = 1988 | môl pòwstaniô = [[Sacramento]], [[Kaliforniô]], USA | krôj = USA | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[alternatiwny rock]], [[nu metal]], [[experimentalny rock]] | lata dzejaniô = 1988–terô | wëtwórnie = [[Maverick Records]], [[Reprise Records]], [[Warner Records]] | nôleżnicë = [[Chino Moreno]]<br>[[Stephen Carpenter]]<br>[[Abe Cunningham]]<br>[[Frank Delgado]] | pòzrzeszóné karna = [[Crosses]], [[Team Sleep]], [[Quicksand]] | starna www = https://www.deftones.com }} '''Deftones''' je amerikańsczim karnã grającym [[alternatiwny metal]], jaczé pòwstało w [[Sacramento]] w [[Kaliforniô|Kalifornie]] w 1988 rokù. Załóżcama karna bëlë wòkalista [[Chino Moreno]], prowadzący gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]], z basystą [[Chi Cheng|Chim Chengã]] mët. Do karna pózni doparłãcził w 1999 rokù [[Frank Delgado]], jaczi je DJã a klawiszówcã kapelë. Pò ùstabilizowanim sã sytuacje karna w 1994, Deftones pòdpisało kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]]. Pòtemù karno wëdało swój debiutowi albùm ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' w 1995. Kòncertowé turë a promòcjô albùmù przez gãbny przekôz pòmògłë Deftones dobëc wikszą pòpùlarnotã. Jejich drëdżi albùm, ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997), zwëskôł status platinowi platczi w Zjednónëch Krajach. Karno òdniosło pòstãpny sukces wëdôwającë trzecy albùm ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000), jaczi òznôczôł przéńsce òd rëchlészégò, barżi agresywnégò brzëmieniô w eksperimentalną starnã; ùsôdzk ''Elite'' dobéł [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance''. Jejich czwiôrti albùm, pòzwóny "Deftones", ùkôzôł sã w 2003 rokù i òsygnął 2. plac na amerikańsczi lësce [[Billboard 200]]. W piątim studijnym albùmie Deftones, ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) pòmiónëją ùtwórczé napiãca a òsobisté tôkle w karnie. W 2008, czej Deftones robił nad albùmã pòd robòcą pòzwą ''[[:en:Eros_(Deftones_album)|Eros]]'', Cheng miôł drogòwi wëpôdk. Pò nym zdarzenim òstôwôł w stónie minimalny swiądë jaż do swòji smiercë w 2013 na skùtk ataczi serca. Pò wëpôdkù Chenga karno òprzestało robòtã nad albùmã ''Eros,'' a na plac Chenga wszedł basysta z karna [[:en:Quicksand_(American_band)|Quicksand]], [[:en:Sergio_Vega_(bassist)|Sergio Vega]], jaczi òstôł w kapelë do zôczątkù 2021 rokù. Òd 2010 karno wëdało piãc albùmów, ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010), ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012), ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016), ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020), a téż ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025), jaczé pòtkałë sã z achtnienim kritików. == Nôleżnicë karna == Terôczasny nôleżnicë: * Chino Moreno – przédny wòkalista <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1999–do terô)</small> * Stephen Carpenter – prowadzącô gitara <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1988–1999)</small> * Abe Cunningham – perkùsysta <small>(1988–1990, 1993–do terô)</small> * Frank Delgado – klawiszówc, DJ, sampléra <small>(1999–do terô; kòncertowi mùzyk 1996-1999)</small> Ùszłi nôleżnicë: * Dominic Garcia – basysta <small>(1988–1990)</small>, perkùsysta <small>(1990–1991)</small> * Chi Cheng – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(1990–2008; zamiarł w 2013)</small> * John Taylor – perkùsysta <small>(1991–1993)</small> * Sergio Vega – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(2009–2021)</small> == Diskògrafiô == * ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' (1995) * ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997) * ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000) * ''[[:en:Deftones_(album)|Deftones]]'' (2003) * ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) * ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010) * ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012) * ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016) * ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020) * ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025) == Bibliografiô == * Deftones. ''Official Website'': https://www.deftones.com/ * ''GRAMMY.com''. „Deftones”: https://www.grammy.com/artists/deftones/1574 * ''Encyclopaedia Britannica''. „Deftones”: https://www.britannica.com/topic/Deftones == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Deftones| ]] g336474fjkb1tlv1bx8gwrpgzihce2e 202966 202965 2026-06-26T17:49:43Z HaxelKaszëba 17492 202966 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczné karno | pòzwa = Deftones | òbrôzk = Deftones live brixton academy 2007.jpg | òpisënk = Kòncert karna Deftones w Brixton Academy w [[Londin|Londinie]], 14.04.2007 r. | pòwstanié = 1988 | môl pòwstaniô = [[Sacramento]], [[Kaliforniô]], USA | krôj = USA | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[alternatiwny rock]], [[nu metal]], [[experimentalny rock]] | lata dzejaniô = 1988–terô | wëtwórnie = [[Maverick Records]], [[Reprise Records]], [[Warner Records]] | nôleżnicë = [[Chino Moreno]]<br>[[Stephen Carpenter]]<br>[[Abe Cunningham]]<br>[[Frank Delgado]] | pòzrzeszóné karna = [[Crosses]], [[Team Sleep]], [[Quicksand]] | starna www = https://www.deftones.com }} '''Deftones''' je amerikańsczim karnã grającym [[alternatiwny metal]], jaczé pòwstało w [[Sacramento]] w [[Kaliforniô|Kalifornie]] w 1988 rokù. Załóżcama karna bëlë wòkalista [[Chino Moreno]], prowadzący gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]], z basystą [[Chi Cheng|Chim Chengã]] mët. Do karna pózni doparłãcził w 1999 rokù [[Frank Delgado]], jaczi je DJã a klawiszówcã kapelë. Pò ùstabilizowanim sã sytuacje karna w 1994, Deftones pòdpisało kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]]. Pòtemù karno wëdało swój debiutowi albùm ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' w 1995. Kòncertowé turë a promòcjô albùmù przez gãbny przekôz pòmògłë Deftones dobëc wikszą pòpùlarnotã. Jejich drëdżi albùm, ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997), zwëskôł status platinowi platczi w Zjednónëch Krajach. Karno òdniosło pòstãpny sukces wëdôwającë trzecy albùm ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000), jaczi òznôczôł przéńsce òd rëchlészégò, barżi agresywnégò brzëmieniô w eksperimentalną starnã; ùsôdzk ''Elite'' dobéł [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance''. Jejich czwiôrti albùm, pòzwóny "Deftones", ùkôzôł sã w 2003 rokù i òsygnął 2. plac na amerikańsczi lësce [[Billboard 200]]. W piątim studijnym albùmie Deftones, ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) pòmiónëją ùtwórczé napiãca a òsobisté tôkle w karnie. W 2008, czej Deftones robił nad albùmã pòd robòcą pòzwą ''[[:en:Eros_(Deftones_album)|Eros]]'', Cheng miôł drogòwi wëpôdk. Pò nym zdarzenim òstôwôł w stónie minimalny swiądë jaż do swòji smiercë w 2013 na skùtk ataczi serca. Pò wëpôdkù Chenga karno òprzestało robòtã nad albùmã ''Eros,'' a na plac Chenga wszedł basysta z karna [[:en:Quicksand_(American_band)|Quicksand]], [[:en:Sergio_Vega_(bassist)|Sergio Vega]], jaczi òstôł w kapelë do zôczątkù 2021 rokù. Òd 2010 karno wëdało piãc albùmów, ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010), ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012), ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016), ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020), a téż ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025), jaczé pòtkałë sã z achtnienim kritików. == Nôleżnicë karna == Terôczasny nôleżnicë: * Chino Moreno – przédny wòkalista <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1999–do terô)</small> * Stephen Carpenter – prowadzącô gitara <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1988–1999)</small> * Abe Cunningham – perkùsysta <small>(1988–1990, 1993–do terô)</small> * Frank Delgado – klawiszówc, DJ, sampléra <small>(1999–do terô; kòncertowi mùzyk 1996-1999)</small> Ùszłi nôleżnicë: * Dominic Garcia – basysta <small>(1988–1990)</small>, perkùsysta <small>(1990–1991)</small> * Chi Cheng – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(1990–2008; zamiarł w 2013)</small> * John Taylor – perkùsysta <small>(1991–1993)</small> * Sergio Vega – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(2009–2021)</small> == Diskògrafiô == * ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' (1995) * ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997) * ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000) * ''[[:en:Deftones_(album)|Deftones]]'' (2003) * ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) * ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010) * ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012) * ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016) * ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020) * ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025) == Bibliografiô == * Deftones. ''Official Website'': https://www.deftones.com/ * ''GRAMMY.com''. „Deftones”: https://www.grammy.com/artists/deftones/1574 * ''Encyclopaedia Britannica''. „Deftones”: https://www.britannica.com/topic/Deftones == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Deftones| ]] 86a33xnsuipquyhu3d17f13chrsl3yx 202969 202966 2026-06-26T17:56:52Z HaxelKaszëba 17492 202969 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczné karno | pòzwa = Deftones | òbrôzk = Deftones live brixton academy 2007.jpg | òpisënk = Kòncert karna Deftones w Brixton Academy w [[Londin|Londinie]], 14.04.2007 r. | pòwstanié = 1988 | môl pòwstaniô = [[Sacramento]], [[Kaliforniô]], USA | krôj = USA | mùzyczné ôrtë = alternatiwny metal, alternatiwny rock, nu metal, eksperimentalny rock | lata dzejaniô = 1988–do terô | wëtwórnie = [[Maverick Records]], [[Reprise Records]], [[Warner Records]] | nôleżnicë = [[Chino Moreno]]<br>[[Stephen Carpenter]]<br>[[Abe Cunningham]]<br>[[Frank Delgado]] | ùszłi nôleżnicë = [[Chi Cheng]]<br>[[Sergio Vega]] | pòzrzeszóné karna = [[Crosses]], [[Team Sleep]], [[Quicksand]] | starna www = https://www.deftones.com }} '''Deftones''' je amerikańsczim karnã grającym [[alternatiwny metal]], jaczé pòwstało w [[Sacramento]] w [[Kaliforniô|Kalifornie]] w 1988 rokù. Załóżcama karna bëlë wòkalista [[Chino Moreno]], prowadzący gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]], z basystą [[Chi Cheng|Chim Chengã]] mët. Do karna pózni doparłãcził w 1999 rokù [[Frank Delgado]], jaczi je DJã a klawiszówcã kapelë. Pò ùstabilizowanim sã sytuacje karna w 1994, Deftones pòdpisało kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]]. Pòtemù karno wëdało swój debiutowi albùm ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' w 1995. Kòncertowé turë a promòcjô albùmù przez gãbny przekôz pòmògłë Deftones dobëc wikszą pòpùlarnotã. Jejich drëdżi albùm, ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997), zwëskôł status platinowi platczi w Zjednónëch Krajach. Karno òdniosło pòstãpny sukces wëdôwającë trzecy albùm ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000), jaczi òznôczôł przéńsce òd rëchlészégò, barżi agresywnégò brzëmieniô w eksperimentalną starnã; ùsôdzk ''Elite'' dobéł [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance''. Jejich czwiôrti albùm, pòzwóny "Deftones", ùkôzôł sã w 2003 rokù i òsygnął 2. plac na amerikańsczi lësce [[Billboard 200]]. W piątim studijnym albùmie Deftones, ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) pòmiónëją ùtwórczé napiãca a òsobisté tôkle w karnie. W 2008, czej Deftones robił nad albùmã pòd robòcą pòzwą ''[[:en:Eros_(Deftones_album)|Eros]]'', Cheng miôł drogòwi wëpôdk. Pò nym zdarzenim òstôwôł w stónie minimalny swiądë jaż do swòji smiercë w 2013 na skùtk ataczi serca. Pò wëpôdkù Chenga karno òprzestało robòtã nad albùmã ''Eros,'' a na plac Chenga wszedł basysta z karna [[:en:Quicksand_(American_band)|Quicksand]], [[:en:Sergio_Vega_(bassist)|Sergio Vega]], jaczi òstôł w kapelë do zôczątkù 2021 rokù. Òd 2010 karno wëdało piãc albùmów, ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010), ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012), ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016), ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020), a téż ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025), jaczé pòtkałë sã z achtnienim kritików. == Nôleżnicë karna == Terôczasny nôleżnicë: * Chino Moreno – przédny wòkalista <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1999–do terô)</small> * Stephen Carpenter – prowadzącô gitara <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1988–1999)</small> * Abe Cunningham – perkùsysta <small>(1988–1990, 1993–do terô)</small> * Frank Delgado – klawiszówc, DJ, sampléra <small>(1999–do terô; kòncertowi mùzyk 1996-1999)</small> Ùszłi nôleżnicë: * Dominic Garcia – basysta <small>(1988–1990)</small>, perkùsysta <small>(1990–1991)</small> * Chi Cheng – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(1990–2008; zamiarł w 2013)</small> * John Taylor – perkùsysta <small>(1991–1993)</small> * Sergio Vega – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(2009–2021)</small> == Diskògrafiô == * ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' (1995) * ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997) * ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000) * ''[[:en:Deftones_(album)|Deftones]]'' (2003) * ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) * ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010) * ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012) * ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016) * ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020) * ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025) == Bibliografiô == * Deftones. ''Official Website'': https://www.deftones.com/ * ''GRAMMY.com''. „Deftones”: https://www.grammy.com/artists/deftones/1574 * ''Encyclopaedia Britannica''. „Deftones”: https://www.britannica.com/topic/Deftones == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Deftones| ]] 8u5n6swm6f8bbthz4y8rdujxyx053z3 202971 202969 2026-06-26T18:00:55Z HaxelKaszëba 17492 terô -> dzysô slédnô ùprawkô 202971 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczné karno | pòzwa = Deftones | òbrôzk = Deftones live brixton academy 2007.jpg | òpisënk = Kòncert karna Deftones w Brixton Academy w [[Londin|Londinie]], 14.04.2007 r. | pòwstanié = 1988 | môl pòwstaniô = [[Sacramento]], [[Kaliforniô]], USA | krôj = USA | mùzyczné ôrtë = alternatiwny metal, alternatiwny rock, nu metal, eksperimentalny rock | lata dzejaniô = 1988–do dzysô | wëtwórnie = [[Maverick Records]], [[Reprise Records]], [[Warner Records]] | nôleżnicë = [[Chino Moreno]]<br>[[Stephen Carpenter]]<br>[[Abe Cunningham]]<br>[[Frank Delgado]] | ùszłi nôleżnicë = [[Chi Cheng]]<br>[[Sergio Vega]] | pòzrzeszóné karna = [[Crosses]], [[Team Sleep]], [[Quicksand]] | starna www = https://www.deftones.com }} '''Deftones''' je amerikańsczim karnã grającym [[alternatiwny metal]], jaczé pòwstało w [[Sacramento]] w [[Kaliforniô|Kalifornie]] w 1988 rokù. Załóżcama karna bëlë wòkalista [[Chino Moreno]], prowadzący gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]], z basystą [[Chi Cheng|Chim Chengã]] mët. Do karna pózni doparłãcził w 1999 rokù [[Frank Delgado]], jaczi je DJã a klawiszówcã kapelë. Pò ùstabilizowanim sã sytuacje karna w 1994, Deftones pòdpisało kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]]. Pòtemù karno wëdało swój debiutowi albùm ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' w 1995. Kòncertowé turë a promòcjô albùmù przez gãbny przekôz pòmògłë Deftones dobëc wikszą pòpùlarnotã. Jejich drëdżi albùm, ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997), zwëskôł status platinowi platczi w Zjednónëch Krajach. Karno òdniosło pòstãpny sukces wëdôwającë trzecy albùm ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000), jaczi òznôczôł przéńsce òd rëchlészégò, barżi agresywnégò brzëmieniô w eksperimentalną starnã; ùsôdzk ''Elite'' dobéł [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance''. Jejich czwiôrti albùm, pòzwóny "Deftones", ùkôzôł sã w 2003 rokù i òsygnął 2. plac na amerikańsczi lësce [[Billboard 200]]. W piątim studijnym albùmie Deftones, ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) pòmiónëją ùtwórczé napiãca a òsobisté tôkle w karnie. W 2008, czej Deftones robił nad albùmã pòd robòcą pòzwą ''[[:en:Eros_(Deftones_album)|Eros]]'', Cheng miôł drogòwi wëpôdk. Pò nym zdarzenim òstôwôł w stónie minimalny swiądë jaż do swòji smiercë w 2013 na skùtk ataczi serca. Pò wëpôdkù Chenga karno òprzestało robòtã nad albùmã ''Eros,'' a na plac Chenga wszedł basysta z karna [[:en:Quicksand_(American_band)|Quicksand]], [[:en:Sergio_Vega_(bassist)|Sergio Vega]], jaczi òstôł w kapelë do zôczątkù 2021 rokù. Òd 2010 karno wëdało piãc albùmów, ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010), ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012), ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016), ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020), a téż ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025), jaczé pòtkałë sã z achtnienim kritików. == Nôleżnicë karna == Terôczasny nôleżnicë: * Chino Moreno – przédny wòkalista <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1999–do terô)</small> * Stephen Carpenter – prowadzącô gitara <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1988–1999)</small> * Abe Cunningham – perkùsysta <small>(1988–1990, 1993–do terô)</small> * Frank Delgado – klawiszówc, DJ, sampléra <small>(1999–do terô; kòncertowi mùzyk 1996-1999)</small> Ùszłi nôleżnicë: * Dominic Garcia – basysta <small>(1988–1990)</small>, perkùsysta <small>(1990–1991)</small> * Chi Cheng – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(1990–2008; zamiarł w 2013)</small> * John Taylor – perkùsysta <small>(1991–1993)</small> * Sergio Vega – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(2009–2021)</small> == Diskògrafiô == * ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' (1995) * ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997) * ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000) * ''[[:en:Deftones_(album)|Deftones]]'' (2003) * ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) * ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010) * ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012) * ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016) * ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020) * ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025) == Bibliografiô == * Deftones. ''Official Website'': https://www.deftones.com/ * ''GRAMMY.com''. „Deftones”: https://www.grammy.com/artists/deftones/1574 * ''Encyclopaedia Britannica''. „Deftones”: https://www.britannica.com/topic/Deftones == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Deftones| ]] 6ljmtx102fu7ef9th2w44arui0m4d9x 203000 202971 2026-06-26T18:52:11Z HaxelKaszëba 17492 logo 203000 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczné karno | pòzwa = Deftones | òbrôzk = Deftones live brixton academy 2007.jpg | òpisënk = Kòncert karna Deftones w Brixton Academy w [[Londin|Londinie]], 14.04.2007 r. | pòwstanié = 1988 | môl pòwstaniô = [[Sacramento]], [[Kaliforniô]], USA | krôj = USA | mùzyczné ôrtë = alternatiwny metal, alternatiwny rock, nu metal, eksperimentalny rock | lata dzejaniô = 1988–do dzysô | wëtwórnie = [[Maverick Records]], [[Reprise Records]], [[Warner Records]] | nôleżnicë = [[Chino Moreno]]<br>[[Stephen Carpenter]]<br>[[Abe Cunningham]]<br>[[Frank Delgado]] | ùszłi nôleżnicë = [[Chi Cheng]]<br>[[Sergio Vega]] | pòzrzeszóné karna = [[Crosses]], [[Team Sleep]], [[Quicksand]] | logo = Deftones.jpg | starna www = https://www.deftones.com }} '''Deftones''' je amerikańsczim karnã grającym [[alternatiwny metal]], jaczé pòwstało w [[Sacramento]] w [[Kaliforniô|Kalifornie]] w 1988 rokù. Załóżcama karna bëlë wòkalista [[Chino Moreno]], prowadzący gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]], z basystą [[Chi Cheng|Chim Chengã]] mët. Do karna pózni doparłãcził w 1999 rokù [[Frank Delgado]], jaczi je DJã a klawiszówcã kapelë. Pò ùstabilizowanim sã sytuacje karna w 1994, Deftones pòdpisało kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]]. Pòtemù karno wëdało swój debiutowi albùm ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' w 1995. Kòncertowé turë a promòcjô albùmù przez gãbny przekôz pòmògłë Deftones dobëc wikszą pòpùlarnotã. Jejich drëdżi albùm, ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997), zwëskôł status platinowi platczi w Zjednónëch Krajach. Karno òdniosło pòstãpny sukces wëdôwającë trzecy albùm ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000), jaczi òznôczôł przéńsce òd rëchlészégò, barżi agresywnégò brzëmieniô w eksperimentalną starnã; ùsôdzk ''Elite'' dobéł [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance''. Jejich czwiôrti albùm, pòzwóny "Deftones", ùkôzôł sã w 2003 rokù i òsygnął 2. plac na amerikańsczi lësce [[Billboard 200]]. W piątim studijnym albùmie Deftones, ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) pòmiónëją ùtwórczé napiãca a òsobisté tôkle w karnie. W 2008, czej Deftones robił nad albùmã pòd robòcą pòzwą ''[[:en:Eros_(Deftones_album)|Eros]]'', Cheng miôł drogòwi wëpôdk. Pò nym zdarzenim òstôwôł w stónie minimalny swiądë jaż do swòji smiercë w 2013 na skùtk ataczi serca. Pò wëpôdkù Chenga karno òprzestało robòtã nad albùmã ''Eros,'' a na plac Chenga wszedł basysta z karna [[:en:Quicksand_(American_band)|Quicksand]], [[:en:Sergio_Vega_(bassist)|Sergio Vega]], jaczi òstôł w kapelë do zôczątkù 2021 rokù. Òd 2010 karno wëdało piãc albùmów, ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010), ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012), ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016), ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020), a téż ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025), jaczé pòtkałë sã z achtnienim kritików. == Nôleżnicë karna == Terôczasny nôleżnicë: * Chino Moreno – przédny wòkalista <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1999–do terô)</small> * Stephen Carpenter – prowadzącô gitara <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1988–1999)</small> * Abe Cunningham – perkùsysta <small>(1988–1990, 1993–do terô)</small> * Frank Delgado – klawiszówc, DJ, sampléra <small>(1999–do terô; kòncertowi mùzyk 1996-1999)</small> Ùszłi nôleżnicë: * Dominic Garcia – basysta <small>(1988–1990)</small>, perkùsysta <small>(1990–1991)</small> * Chi Cheng – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(1990–2008; zamiarł w 2013)</small> * John Taylor – perkùsysta <small>(1991–1993)</small> * Sergio Vega – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(2009–2021)</small> == Diskògrafiô == * ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' (1995) * ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997) * ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000) * ''[[:en:Deftones_(album)|Deftones]]'' (2003) * ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) * ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010) * ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012) * ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016) * ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020) * ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025) == Bibliografiô == * Deftones. ''Official Website'': https://www.deftones.com/ * ''GRAMMY.com''. „Deftones”: https://www.grammy.com/artists/deftones/1574 * ''Encyclopaedia Britannica''. „Deftones”: https://www.britannica.com/topic/Deftones == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Deftones| ]] oo8rhz9lu3evibx7k94u655fjllm14g 203002 203000 2026-06-26T18:52:53Z HaxelKaszëba 17492 203002 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczné karno | pòzwa = Deftones | òbrôzk = Deftones live brixton academy 2007.jpg | òpisënk = Kòncert karna Deftones w Brixton Academy w [[Londin|Londinie]], 14.04.2007 r. | pòwstanié = 1988 | môl pòwstaniô = [[Sacramento]], [[Kaliforniô]], USA | krôj = USA | mùzyczné ôrtë = alternatiwny metal, alternatiwny rock, nu metal, eksperimentalny rock | lata dzejaniô = 1988–do dzysô | wëtwórnie = [[Maverick Records]], [[Reprise Records]], [[Warner Records]] | nôleżnicë = [[Chino Moreno]]<br>[[Stephen Carpenter]]<br>[[Abe Cunningham]]<br>[[Frank Delgado]] | ùszłi nôleżnicë = [[Chi Cheng]]<br>[[Sergio Vega]] | pòzrzeszóné karna = [[Crosses]], [[Team Sleep]], [[Quicksand]] | logo = Deftones_logo_(2025).svg | starna www = https://www.deftones.com }} '''Deftones''' je amerikańsczim karnã grającym [[alternatiwny metal]], jaczé pòwstało w [[Sacramento]] w [[Kaliforniô|Kalifornie]] w 1988 rokù. Załóżcama karna bëlë wòkalista [[Chino Moreno]], prowadzący gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]], z basystą [[Chi Cheng|Chim Chengã]] mët. Do karna pózni doparłãcził w 1999 rokù [[Frank Delgado]], jaczi je DJã a klawiszówcã kapelë. Pò ùstabilizowanim sã sytuacje karna w 1994, Deftones pòdpisało kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]]. Pòtemù karno wëdało swój debiutowi albùm ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' w 1995. Kòncertowé turë a promòcjô albùmù przez gãbny przekôz pòmògłë Deftones dobëc wikszą pòpùlarnotã. Jejich drëdżi albùm, ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997), zwëskôł status platinowi platczi w Zjednónëch Krajach. Karno òdniosło pòstãpny sukces wëdôwającë trzecy albùm ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000), jaczi òznôczôł przéńsce òd rëchlészégò, barżi agresywnégò brzëmieniô w eksperimentalną starnã; ùsôdzk ''Elite'' dobéł [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance''. Jejich czwiôrti albùm, pòzwóny "Deftones", ùkôzôł sã w 2003 rokù i òsygnął 2. plac na amerikańsczi lësce [[Billboard 200]]. W piątim studijnym albùmie Deftones, ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) pòmiónëją ùtwórczé napiãca a òsobisté tôkle w karnie. W 2008, czej Deftones robił nad albùmã pòd robòcą pòzwą ''[[:en:Eros_(Deftones_album)|Eros]]'', Cheng miôł drogòwi wëpôdk. Pò nym zdarzenim òstôwôł w stónie minimalny swiądë jaż do swòji smiercë w 2013 na skùtk ataczi serca. Pò wëpôdkù Chenga karno òprzestało robòtã nad albùmã ''Eros,'' a na plac Chenga wszedł basysta z karna [[:en:Quicksand_(American_band)|Quicksand]], [[:en:Sergio_Vega_(bassist)|Sergio Vega]], jaczi òstôł w kapelë do zôczątkù 2021 rokù. Òd 2010 karno wëdało piãc albùmów, ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010), ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012), ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016), ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020), a téż ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025), jaczé pòtkałë sã z achtnienim kritików. == Nôleżnicë karna == Terôczasny nôleżnicë: * Chino Moreno – przédny wòkalista <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1999–do terô)</small> * Stephen Carpenter – prowadzącô gitara <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1988–1999)</small> * Abe Cunningham – perkùsysta <small>(1988–1990, 1993–do terô)</small> * Frank Delgado – klawiszówc, DJ, sampléra <small>(1999–do terô; kòncertowi mùzyk 1996-1999)</small> Ùszłi nôleżnicë: * Dominic Garcia – basysta <small>(1988–1990)</small>, perkùsysta <small>(1990–1991)</small> * Chi Cheng – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(1990–2008; zamiarł w 2013)</small> * John Taylor – perkùsysta <small>(1991–1993)</small> * Sergio Vega – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(2009–2021)</small> == Diskògrafiô == * ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' (1995) * ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997) * ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000) * ''[[:en:Deftones_(album)|Deftones]]'' (2003) * ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) * ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010) * ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012) * ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016) * ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020) * ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025) == Bibliografiô == * Deftones. ''Official Website'': https://www.deftones.com/ * ''GRAMMY.com''. „Deftones”: https://www.grammy.com/artists/deftones/1574 * ''Encyclopaedia Britannica''. „Deftones”: https://www.britannica.com/topic/Deftones == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Deftones| ]] n925c6uaxshotmjiinnyflyvlalxic0 0 13092 203067 202702 2026-06-26T19:19:18Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Zjednóné Kraje Americzi]] to [[Category:Amerikanowie]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 203067 wikitext text/x-wiki {{Infobox pòlitik |jimiã= Bernard Sanders |gwôsné jimiã= |Òbrôzk= Bernie Sanders February 2026 (cropped).jpg |òpis= Bernie Sanders (gromicznik 2026) |Data_ùrodzeniô= 8 séwnika 1941 |Môl_ùrodzeniô= [[Nowi Jork]], [[Zjednóné Kraje Americzi|USA]] |Data_smierci= |Mol_smierci= |1. fónkcjô= Senatór USA z Vermont |1. Òd= 4 stëcznika 2007<ref>[https://www.congress.gov/member/bernie-sanders/S000033 Senator Bernard Sanders], congress.gov.</ref> |1. Do= |1. Pierszô_dama= |1. Pòprzédca= [[Jim Jeffords]] |1. Nastãpnik= |1. partiô= [[Partiô Demòkraticznô]]<br><small>(2015–2016, òd 2019)</small><br>''Niezanôléżny''<br><small>(2007–2015, 2016–2019)</small> |2. fónkcjô= Nôleżnik Jizbë Reprezentantów USA |2. Òd=3 stëcznika 1991 |2. Do=4 stëcznika 2007 |2. Pierszô_dama= |2. Pòprzédca=Peter P. Smith |2. Nastãpnik=Peter Welch |2. partiô=[[Partiô Demòkraticznô]] |3. fónkcjô=Bùrméster Burlington |3. Òd=6 łżëkwiata 1981 |3. Do=4 łżëkwiata 1989 |3. Pierszô_dama= |3. Pòprzédca=Gordon Paquette |3. Nastãpnik=Peter Clavelle }} '''Bernie Sanders''', richtich '''Bernard Sanders''' (ùr. [[8 séwnika]] [[1941]] w [[Brooklyn|Brooklynie]] w [[Nowi Jork|Nowim Jorkù]]) – amerikańsczi pòlitik żëdowsczi rodowiznë, senatór ze stanu [[Vermont]] òd 2007 rokù, bùrméster [[Burlington]] (Vermont) w latach 1981–1989, nôleżnik [[Jizba Reprezentantów Zjednónych Stanów|Jizbë Reprezentantów Zjednónych Stanów]] w latach 1991–2007. Ùrodzył sã i dorôstôł w [[Nowi Jork|Nowim Jorkù]]. Chòdzył do James Madison High School, pózni do Brooklyn College i Ùniwersytetu w Chicago. Pò skùńczenim sztudiów przëcygnął do [[Vermont]], gdze robił jakno stolôrz i filmówc. W 1981 òstół wëbróny na bùrméstra nôwikszégò gardu w stanie, [[Burlington]]<ref>[https://berniesanders.com/about/ Meet Bernie], berniesanders.com.</ref>. Miôł starã òstac kandidatã [[Partiô Demòkraticznô|Demòkraticzny Partie]] na ùrząd prezydenta USA w 2016 i 2020 rokù. Za pierszim razã w prawelacje zajął 2. plac, a kandidatką òsta [[Hillary Clinton]]<ref>[https://edition.cnn.com/election/2016/primaries/parties/democrat CNN Delegate Estimate. Democratic Party], cnn.com.</ref>; za drëdżim razã òpùscył miónczi cwierdzącë, że ''this battle for the Democratic nomination will not be successful''<ref>"ta biôtka ò nominacjã Demòkraticzny Partie nie mdze zwënégą", za: [https://edition.cnn.com/2020/04/08/politics/bernie-sanders-drops-out Bernie Sanders drops out of the 2020 race, clearing Joe Biden’s path to the Democratic nomination], cnn.com, 8 łżëkwiata 2020.</ref>. == Galeriô == <gallery mode="nolines" widths="170" heights="100"> Òbrôzk:US Senator of Vermont Bernie Sanders in Littleton NH on August 24th, 2015 by Michael Vadon 07.jpg|Bernie Sanders òbczas kampanie w prawelacje Demòkratów (2016) Òbrôzk:Bernie Sanders Rally Durham NC Speaking Right.jpg|Bernie Sanders òbczas kampanie w prawelacje Demòkratów (2020) Òbrôzk:Bernie Sanders, Mamdani inauguration.png|Bernie Sanders na zaprzësëdze Zohrana Mamdaniégò (2026) </gallery> == Òbaczë téż == * [[Zohran Mamdani]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòliticë]] [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] 4fnnemtaxbf1p6msw9qlc4kr8vupo0l 0 13136 203105 202719 2026-06-27T11:02:58Z Orbitminis 18250 Dofùlowanié òd pòlsczi Wikipedie, przëpisë, tôfla direktorów (pózni abò wnetka dofùlowôł wikszosc articzla) 203105 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bautzen - Ortenburg - Sorbisches Museum 01 ies.jpg|mały|Bùdink mùzeùm (dôwny solny skłôd)]] '''Łużëcczé Mùzeùm w Bùdiszënie''' ({{Jãz.|górnosorb.}} ''Serbski muzej Budyšin'', {{Jãz.|de}} ''Sorbisches Museum in Bautzen'', {{Jãz.|en}} ''Sorbian Museum'' ''in Bautzen'') – [[mùzeùm]] kùlturë Serbòłużiczón znalézowóné w Bùdiszënie przë Ortenburg 3 w [[Niemieckô|Miemiecce]]<ref>[https://sorbisches-museum.de/museum/?lang=wen Museum] [online], Sorbisches Museum Bautzen (niem., górnosorb., ang.) [przëstãp 2021-05-02].</ref>. == Direktorzë == {| class="wikitable float-right" |+Direktorzë mùzeùm !Cząd !Nôzwëstkò |- | style="text-align:center;" |1900–1908 |[[Jakub Šewčik]] |- | style="text-align:center;" |1908–1932 |[[Michał Wjerab]] |- | style="text-align:center;" |1932–1934 |[[Pawoł Nedo]] |- | style="text-align:center;" |1935–1941 |[[Jan Meškank]] |- | style="border-top:medium solid; text-align:center;" |1957–1959 | style="border-top:medium solid" |[[Gerhard Mölke]] |- | style="text-align:center;" |1961–1980 |[[Arnošt Kowar]] |- | style="text-align:center;" |1982–1992 |[[Hanka Fascyna]] |- | style="text-align:center;" |1993–2014 |[[Tomasz Nawka]] |- | style="text-align:center;" |òd 2014 |[[Christina Boguszowa]] |} == Galeriô == <gallery mode="packed" heights="130"> Òbrôzk:Budyšin Serbski Dom.JPG|[[Serbski dom|Sorbsczi chëcz]] (pierszô sedzëba mùzeùm) Òbrôzk:Nowy zakoń Michał Frencel.jpg|Nowi Testameńt (dolmaczënk Michała Frencla) Òbrôzk:Bautzen Sorbisches Museum Luthers Hauspostille 22.05.2012 p.jpg|''Hauspostille'' (górnosorb. ''Domjaca postila'') [[Môrcën Lëter|Môrcëna Lëtra]] Òbrôzk:Bundesarchiv Bild 183-1989-0529-020, Bautzen, sorbisches Museum (cropped).jpg|Òtemkniãce mùzeùm w 1989 jakno samòstójny placówczi </gallery> == Òbaczë téż == * [[Kaszubi wczoraj i dziś (wëstawa)]] == Przëpisë == <references /> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzea]] [[Kategòrëjô:Słowiónie]] [[Kategòrëjô:Serbòłużëckô kùltura]] 3b048li7hmy7fgtt1y4xx67ixacto90 14 13139 202869 2026-06-26T16:34:13Z Iketsi 3254 N 202869 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] s47lya8oz2rs7lf8p7uiephfftlubr6 202870 202869 2026-06-26T16:34:52Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Kùchniô]] 202870 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] [[Kategòrëjô:Kùchniô]] 0iyu0lcz22bf1kz4karrk18jv0ec5cg 14 13140 202874 2026-06-26T16:36:22Z Iketsi 3254 N 202874 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kùchniô]] 01i8yic2mtvzn8iswerawrnca2cp6ov 0 13141 202875 2026-06-26T16:40:21Z Iketsi 3254 N 202875 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Daniel Kalinowsczi''', ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: '''Daniel Kalinowski''') – profesor. == Żëcòrës == == Òdznaczeniô ë wëapartnieniô == == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|ZnlBWmk95gU|Prof. Daniel Kalinowski zaprasza do Filharmonii Kaszubskiej na finał II Kongresu Kultury Pomorskiej — PomorzeKultury}} * {{YouTube|QgzrokP3UW8|Prof. Daniel Kalinowski zaprasza do Swołowa na dyskusję Porozmawiajmy (nie tylko) o kaszubszczyźnie — PomorzeKultury}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] pa6o0z6seucgks6cneyro548hhifw1i 202876 202875 2026-06-26T16:40:37Z Iketsi 3254 -{{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} 202876 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Daniel Kalinowsczi''', ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: '''Daniel Kalinowski''') – profesor. == Żëcòrës == == Òdznaczeniô ë wëapartnieniô == == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|ZnlBWmk95gU|Prof. Daniel Kalinowski zaprasza do Filharmonii Kaszubskiej na finał II Kongresu Kultury Pomorskiej — PomorzeKultury}} * {{YouTube|QgzrokP3UW8|Prof. Daniel Kalinowski zaprasza do Swołowa na dyskusję Porozmawiajmy (nie tylko) o kaszubszczyźnie — PomorzeKultury}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] nczeoupao4q89gsy3z6qcpvpvufl5oq 202877 202876 2026-06-26T16:41:02Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Słôwno]] 202877 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Daniel Kalinowsczi''', ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: '''Daniel Kalinowski''') – profesor. == Żëcòrës == == Òdznaczeniô ë wëapartnieniô == == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] * [[Słôwno]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|ZnlBWmk95gU|Prof. Daniel Kalinowski zaprasza do Filharmonii Kaszubskiej na finał II Kongresu Kultury Pomorskiej — PomorzeKultury}} * {{YouTube|QgzrokP3UW8|Prof. Daniel Kalinowski zaprasza do Swołowa na dyskusję Porozmawiajmy (nie tylko) o kaszubszczyźnie — PomorzeKultury}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 5d7j09lbetye399fb8pstpnxrah8edl 202878 202877 2026-06-26T16:42:25Z Iketsi 3254 + 202878 wikitext text/x-wiki {{Bez òdjimka}} '''Daniel Kalinowsczi''', ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: '''Daniel Kalinowski''') – profesor<ref>https://archiwum.nauka-polska.pl/#/profile/scientist?id=101384</ref>. == Żëcòrës == == Òdznaczeniô ë wëapartnieniô == == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] * [[Słôwno]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20140203023639/http://www.danielkalinowski.net/ * {{YouTube|ZnlBWmk95gU|Prof. Daniel Kalinowski zaprasza do Filharmonii Kaszubskiej na finał II Kongresu Kultury Pomorskiej — PomorzeKultury}} * {{YouTube|QgzrokP3UW8|Prof. Daniel Kalinowski zaprasza do Swołowa na dyskusję Porozmawiajmy (nie tylko) o kaszubszczyźnie — PomorzeKultury}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] daf63v34ztix2mi068gkn4bntqfh3ma 0 13142 202899 2026-06-26T16:55:06Z Iketsi 3254 N 202899 wikitext text/x-wiki #TAM [[Léón Biskùpsczi]] [[Kategòrëjô:Słowôrze]] bluxbrzjcddvjol6min6ss4yclxxpqx 14 13143 202913 2026-06-26T17:08:13Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Susczi]] 202913 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 3nd0leypwve7emsr71dotxs9f31yxl1 14 13144 202919 2026-06-26T17:12:11Z Iketsi 3254 N 202919 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Susczi]] 3nd0leypwve7emsr71dotxs9f31yxl1 14 13145 202941 2026-06-26T17:24:45Z Iketsi 3254 N 202941 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Gardë|Szpańskô]] [[Kategòrëjô:Szpańskô]] m0pgq4c3ov5c74vu695jrit6x4l7v33 10 13146 202962 2026-06-26T17:48:01Z HaxelKaszëba 17492 Ùsôdzonô nowô starna "<table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,.1); border-collapse:collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="background:#222; color:#ffd400; padding:8px; text-align:center; font-size:16px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:8px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk…" 202962 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,.1); border-collapse:collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="background:#222; color:#ffd400; padding:8px; text-align:center; font-size:16px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:8px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br> {{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozwiązanié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{bëlny nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwiązóné karny</th> <td style="padding:6px;">{{{pòwiazóné karny}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Logo</th> <td style="text-align:center; padding:8px;"> [[File:{{{logo}}}|200px]] </td> </tr> }} </table> {{Infobox mùzyczné karno | pòzwa = Deftones | òbrôzk = Deftones live brixton academy 2007.jpg | òpisënk = Deftones w 2007 rokù | pòwstanié = 1988 | môl pòwstaniô = [[Sacramento]], [[Kaliforniô]], USA | krôj = USA | mùzyczné ôrtë = [[alternatiwny metal]], [[alternatiwny rock]], [[nu metal]], [[experimentalny rock]] | lata dzejaniô = 1988–terô | wëtwórnie = [[Maverick Records]], [[Reprise Records]], [[Warner Records]] | nôleżnicë = [[Chino Moreno]]<br>[[Stephen Carpenter]]<br>[[Abe Cunningham]]<br>[[Frank Delgado]] | pòzrzeszóné karna = [[Crosses]], [[Team Sleep]], [[Quicksand]] | starna www = https://www.deftones.com }} 9lblgsoys0ivi0757nouq1ekmlazvdo 202963 202962 2026-06-26T17:48:19Z HaxelKaszëba 17492 202963 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,.1); border-collapse:collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="background:#222; color:#ffd400; padding:8px; text-align:center; font-size:16px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:8px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br> {{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozwiązanié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{bëlny nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwiązóné karny</th> <td style="padding:6px;">{{{pòwiazóné karny}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Logo</th> <td style="text-align:center; padding:8px;"> [[File:{{{logo}}}|200px]] </td> </tr> }} </table> 6s38snfuvpi7ldph54998njee6nvnbz 202967 202963 2026-06-26T17:50:30Z HaxelKaszëba 17492 202967 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,.1); border-collapse:collapse;"> <tr> <th colspan="2" style="background:#222; color:#ffd400; padding:8px; text-align:center; font-size:16px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:8px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br> {{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozwiązanié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwiązóné karny</th> <td style="padding:6px;">{{{pòwiazóné karny}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Logo</th> <td style="text-align:center; padding:8px;"> [[File:{{{logo}}}|200px]] </td> </tr> }} </table> o2jmskvyp1mk3i2ad88wed0g8ju146x 202968 202967 2026-06-26T17:54:44Z HaxelKaszëba 17492 202968 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);"> <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:6px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{bëlny nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Logo</th> <td style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{logo}}}|200px]] </td> </tr> }} </table> mx6xy1z0e5uspwuumfx9wlcz6zefcir 202970 202968 2026-06-26T17:57:22Z HaxelKaszëba 17492 202970 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);"> <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:6px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{ùszłi nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Logo</th> <td style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{logo}}}|200px]] </td> </tr> }} </table> htqr99a21rzxh6aav8xt0is4q883o40 203005 202970 2026-06-26T18:54:25Z HaxelKaszëba 17492 203005 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);"> <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:6px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{ùszłi nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:10px; background:#222;"> <div style="display:flex; justify-content:center; align-items:center;"> [[File:{{{logo}}}|200px|link=]] </div> </td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} </table> 4hi3asn4f9m0s6hxwwziuaqcag8xk8i 203007 203005 2026-06-26T18:55:15Z HaxelKaszëba 17492 203007 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);"> <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:6px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{ùszłi nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:16px 0;"> <div style="display:flex; justify-content:center;"> <div style="display:inline-block; filter: drop-shadow(0 3px 10px rgba(0,0,0,0.35));"> [[File:{{{logo}}}|200px|link=]] </div> </div> </td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} </table> dwgaxfo9xs11lcq6dwjjptl6auff8qz 203008 203007 2026-06-26T18:55:40Z HaxelKaszëba 17492 203008 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);"> <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:6px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{ùszłi nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <td colspan="2" style="text-align:center; padding:14px;"> [[File:{{{logo}}}|200px|link=]] </td> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} </table> 52uht9s9yeumekmlxkxwx6bpqxcn8bh 203009 203008 2026-06-26T18:56:33Z HaxelKaszëba 17492 203009 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);"> <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:6px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{ùszłi nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <td colspan="2" style=" padding:0; text-align:center; background:#222; border-bottom:1px solid #111; "> <div style=" width:100%; padding:14px 0; display:flex; justify-content:center; align-items:center; "> [[File:{{{logo}}}|220px|link=]] </div> </td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} </table> 2g464h8yshijazyfnd2042lsx943rzy 203010 203009 2026-06-26T18:58:04Z HaxelKaszëba 17492 203010 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1);"> <tr> <th colspan="2" style=" text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:10px 6px; "> {{#if:{{{logo|}}}| <div style=" display:flex; justify-content:center; align-items:center; margin-bottom:6px; filter: drop-shadow(0 3px 10px rgba(0,0,0,0.35)); "> [[File:{{{logo}}}|180px|link=]] </div> }} {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{ùszłi nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} </table> j7bk9gavw2wpddmmnjwt7st7wkv7ygq 203013 203010 2026-06-26T18:59:20Z HaxelKaszëba 17492 nvm wierã terô mdze bëlno 203013 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1); overflow:hidden;"> {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#222; text-align:center; padding:14px;"> [[File:{{{logo}}}|200px|link=]] </td> </tr> }} <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:6px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{ùszłi nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} </table> ti7k8xskgq6e54w46fyxp0hij5utkph 203014 203013 2026-06-26T19:00:03Z HaxelKaszëba 17492 terô logo je na dole 203014 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1); overflow:hidden;"> <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:6px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{ùszłi nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <td colspan="2" style="background:#222; text-align:center; padding:14px;"> [[File:{{{logo}}}|200px|link=]] </td> </tr> }} </table> dvgdcjixrwyguv7mz9y1q8vv4nwisb2 203016 203014 2026-06-26T19:01:04Z HaxelKaszëba 17492 ùprawkô sztilu css i wierã to je slédnô zacha 203016 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1); overflow:hidden;"> <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:6px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{ùszłi nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:10px;"> [[File:{{{logo}}}|180px|link=]] </td> </tr> }} </table> 2kssp6cx8hcqin15r4uwye7ueh7wghr 203019 203016 2026-06-26T19:02:41Z HaxelKaszëba 17492 AHHH mie to serio wkùrzô 203019 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1); overflow:hidden;"> <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:6px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{ùszłi nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <tr> <td colspan="2" style="padding:0;"> <div style="height:3px; background:#222;"></div> <div style="text-align:center; padding:12px;"> [[File:{{{logo}}}|180px|link=]] </div> </td> </tr> }} </table> 56t9x3vb4z1eh1p633vglvntjkrwvnu 203035 203019 2026-06-26T19:04:50Z HaxelKaszëba 17492 uhh 203035 wikitext text/x-wiki <table style="width:100%; max-width:320px; float:right; margin:10px; border:1px solid #aaa; border-radius:10px; background:#f9f9f9; font-size:14px; box-shadow:0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1); overflow:hidden;"> <tr> <th colspan="2" style="text-align:center; font-size:16px; background:#222; color:#ffd400; padding:6px;"> {{{pòzwa|}}} </th> </tr> <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:6px;"> [[File:{{{òbrôzk|}}}|250px]] <br> <small>{{{òpisënk|}}}</small> </td> </tr> {{#if:{{{pòwstanié|}}}{{{môl pòwstaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòwstanié</th> <td style="padding:6px;"> {{{pòwstanié}}}<br>{{{môl pòwstaniô}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{rozrzeszenié|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Rozrzeszenié</th> <td style="padding:6px;">{{{rozrzeszenié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{krôj|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Krôj</th> <td style="padding:6px;">{{{krôj}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{mùzyczné ôrtë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Mùzyczné ôrtë</th> <td style="padding:6px;">{{{mùzyczné ôrtë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{lata dzejaniô|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Lata dzejaniô</th> <td style="padding:6px;">{{{lata dzejaniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{wëtwórnie|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Wëtwórnie</th> <td style="padding:6px;">{{{wëtwórnie}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{ùszłi nôleżnicë|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Ùszłi nôleżnicë</th> <td style="padding:6px;">{{{ùszłi nôleżnicë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòrzeszoné karna|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Pòrzeszoné karna</th> <td style="padding:6px;">{{{pòrzeszoné karna}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{starna www|}}}| <tr> <th style="background:#222; color:#ffd400; padding:6px;">Starna</th> <td style="padding:6px;">{{{starna www}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{logo|}}}| <div style="height:3px; background:#222; margin:10px 0 6px 0;"></div> <div style="text-align:center; padding:12px 0;"> [[File:{{{logo}}}|180px|link=]] </div> }} </table> c1sxtx9ynq5clasz6zhogylh6wdl7jp 14 13147 202974 2026-06-26T18:26:41Z Iketsi 3254 N 202974 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Fùńdamentné kategòrëje]] 38kosp3ibvkx65qnb8yg4efrm5x0pb8 14 13148 203004 2026-06-26T18:53:05Z Iketsi 3254 N 203004 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Film]] dubn5tx52fkav1uiaqnsgug5gib8e5k 14 13149 203012 2026-06-26T18:59:11Z Iketsi 3254 N 203012 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] [[Kategòrëjô:Aktórczi]] cpbp20p136njx7ai68rki2o0ho6791t 203056 203012 2026-06-26T19:12:40Z Iketsi 3254 |Aktórczi 203056 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Amerikanowie|Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Aktórczi]] o4zl9yweviwbbo3yqhnunvfu2bbsq0o 14 13150 203037 2026-06-26T19:09:02Z Iketsi 3254 N 203037 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] bj26lwwf1f85jk5t7lxlhnnytkuywlj 203057 203037 2026-06-26T19:12:48Z Iketsi 3254 |Spiéwôrczi 203057 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Amerikanowie|Spiéwôrczi]] [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 4j2lkoj1g4qj1ydnhmn4b8iywgu8uby 14 13151 203077 2026-06-26T19:26:04Z Iketsi 3254 N 203077 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] d5wp1pnly75kbs2q9v5m527thnugwof 0 13152 203102 2026-06-26T20:22:42Z Iketsi 3254 N 203102 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Justyna Pòmierskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: '''Justyna Pomierska''') – == Żëcòrës == == Òdznaczeniô ë wëapartnieniô == == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://old.ug.edu.pl/pracownik/5120/justyna_pomierska * https://etnotank.pl/ludzie-etnotanku/justyna-pomierska/ * https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/zpGHlHRxWV5/publications {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] k3cmklw9kiyxhnd3i4vbj0sxvsonf6h 203103 203102 2026-06-26T20:29:05Z Iketsi 3254 + 203103 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Justyna Pòmierskô''' ([[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] pisënk: '''Justyna Pomierska''') – == Żëcòrës == == Òdznaczeniô ë wëapartnieniô == == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubopedia.pl/index.php/tworcy-kaszubopedii/justyna-pomierska/ * https://kaszubi.pl/media/view/dr-justyna-pomierska-o-etnofilologii-kaszubskiej * https://old.ug.edu.pl/pracownik/5120/justyna_pomierska * https://etnotank.pl/ludzie-etnotanku/justyna-pomierska/ * https://ludzie.nauka.gov.pl/ln/profiles/zpGHlHRxWV5/publications * https://web.archive.org/web/20251111235612/https://radiokaszebe.pl/podcast/dr-j-pomierska-do-5-wrzesnia-zostal-przedluzony-termin-rekrutacji-na-etnofilologie-kaszubska/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] 5k5lmtxfem9fo25lejbmn0f82mmndw5