Wikipedia csbwiki https://csb.wikipedia.org/wiki/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna MediaWiki 1.47.0-wmf.10 first-letter Media Specjalnô Diskùsëjô Brëkòwnik Diskùsëjô brëkòwnika Wiki Diskùsëjô Wiki Òbrôzk Diskùsëjô òbrôzków MediaWiki Diskùsëjô MediaWiki Szablóna Diskùsëjô Szablónë Pòmòc Diskùsëjô Pòmòcë Kategòrëjô Diskùsëjô Kategòrëji TimedText TimedText talk Moduł Dyskusja modułu Wydarzenie Dyskusja wydarzenia 0 5 207769 190112 2026-07-14T22:38:52Z Tsca 12 Nowa wersja strony głównej, autorzy: [[user:Terrus38|Terrus38]] i [[user:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] 207769 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Main-page/styles.css" /> <div class="section" id="main-page"> <div class="header nomobile" id="main-page-header"> <div id="main-page-intro"> <div id="main-page-welcome"> <strong>Witómë na kaszëbsczi [[Wikipedia|Wikipedie]],</strong> </div> <div class="main-page-info"> wòlny encyklopedie, jaką [[Wiki:Werk_ë_deja_Wiki|kòżdi mòże wespółtwòrzëc]].<br> Donądka stwòrzonëch òstało '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artiklów. </div> </div> <div id="main-page-portals"> <div style="margin-bottom:0.8em; text-align:left; margin-left:25%; font-size:1.1em;"> <strong>Kategòrie:</strong> </div> <ul style="list-style:none; padding:0; margin:0; display:grid; grid-template-columns:1fr 1fr; gap:0.5em; text-align:left;"> <li>[[Image:POL_księstwo_pomorskie_COA.svg|20px|link=Kategorëjô:Pòmòrskô]] [[:Kategòrëjô:Pòmòrskô|Pòmòrskô]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_edu_mathematics.png|20px|link=Kategòrëjô:Matematika]] [[:Kategòrëjô:Matematika|Matematika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kdmconfig.png|20px|link=Kategòrëjô:Humanistika]] [[:Kategòrëjô:Humanistika|Humanistika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kscd.svg|20px|link=Kategòrëjô:Kùltura]] [[:Kategòrëjô:Kùltura|Kùltura]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_laptop_pcmcia.png|20px|link=Kategòrëjô:Technika]] [[:Kategòrëjô:Technika|Technika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kweather.png|20px|link=Kategòrëjô:Nôtëra]] [[:Kategòrëjô:Nôtëra|Nôtëra]]</li> </ul> </div> </div> <div id="mf-main-page"> <div class="article" id="main-page-content"> <div id="main-page-column1"> <div class="section" id="main-page-didyouknow"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wiész Të...</div> {{Wiész të|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> <div class="section" id="main-page-news"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Rôczimë do pisaniô!</div> {{Rôczimë do pisaniô}} </div> </div> <div id="main-page-column2"> <div class="section" id="main-page-featured-article"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Articzel tidzenia</div> {{Articzel tidzenia|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> </div> </div> </div> <div id="main-page-footer"> <div class="section purple" id="main-page-calendar" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff; padding: 1em;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2" style="margin-bottom: 0.5em;">Kalãdarium: Dzysô je {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="overflow-x: auto; margin-top: -30px; padding-top: 30px;">{{Kalãdarium}}</div> </div> <div class="section purple" id="main-page-languages" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikipediô w jinszich jãzëkach</div> <div style="font-size:0.95em; line-height:1.8;"> [[:als:|Allemanisch (alemańsczi)]] - [[:be:|Беларуская (biôłorusczi)]] - [[:bg:|Български (bùłgarsczi)]] - [[:br:|Brezhoneg (bretońsczi)]] - [[:ca:|Català (katalóńsczi)]] - [[:cs:|&#268;esk&#225; (czesczi)]] - [[:cy:|Cymraeg (walijsczi)]] - [[:da:|Dansk (duńsczi)]] - [[:de:|Deutsch (miemiecczi)]] - [[:en:|English (anielsczi)]] - [[:et:|Eesti (estońsczi)]] - [[:es:|Espa&#241;ol (szpańsczi)]] - [[:eu:|Euskara (baskijsczi)]] - [[:fr:|Fran&#231;ais (francësczi)]] - [[:fy:|Frysk (zôpadnofrizyjsczi)]] - [[:hr:|Hrvatski (chòrwacczi)]] - [[:it:|Italiano (italsczi)]] - [[:ja:|&#26085;&#26412;&#35486; (japóńsczi)]] - [[:la:|Latina (łacëzna)]] - [[:lb:|Lëtzebuergesch (luksembùrsczi)]] - [[:lt:|Lietuvi&#x0173; (lëtewsczi)]] - [[:nds:|Plattdüütsch (dólnomiemiecczi)]] - [[:nl:|Nederlands (néderlandzczi)]] - [[:pl:|Polski (pòlsczi)]] - [[:ru:|&#1056;&#1091;&#1089;&#1089;&#1082;&#1080;&#1081; (rusczi)]] - [[:sk:|Slovenčina (słowacczi)]] - [[:sl:|Slovensko (słoweńsczi)]] - [[:sr:|&#x0421;&#x0440;&#x043F;&#x0441;&#x043A;&#x0438; (serbsczi)]] - [[:sv:|Svenska (szwédzczi)]] - [[:szl:|Ślōnskŏ (szląsczi)]] - [[:uk:|Українська (ùkrajińsczi)]] </div> <div style="margin-top:0.9em; font-size:90%;"> → [[m:Complete_list_of_language_Wikipedias_available|Lësta wszëtczich jãzëkòwëch wersjów Wikipedie]] </div> </div> <div class="section" id="main-page-sister-projects" style="border-color: #a7f9ab;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikiprojektë</div> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; justify-content:center; gap:1em; padding:0.5em;"> {{Sosterné ùdbë}} </div> </div> </div> </div> __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <noinclude> {{noexternallanglinks}} [[ar:]] [[be:]] [[be-x-old:]] [[bs:]] [[bg:]] [[bn:]] [[br:]] [[ca:]] [[cs:]] [[da:]] [[de:]] [[dsb:]] [[et:]] [[el:]] [[en:]] [[es:]] [[eo:]] [[eu:]] [[fa:]] [[fr:]] [[gl:]] [[ko:]] [[hsb:]] [[hr:]] [[io:]] [[id:]] [[is:]] [[it:]] [[he:]] [[ka:]] [[csb:]] [[la:]] [[lb:]] [[lt:]] [[hu:]] [[ms:]] [[nl:]] [[ja:]] [[mk:]] [[nap:]] [[no:]] [[nn:]] [[pl:]] [[pt:]] [[ro:]] [[ru:]] [[simple:]] [[sk:]] [[sl:]] [[sr:]] [[fi:]] [[sv:]] [[th:]] [[vi:]] [[te:]] [[tr:]] [[uk:]] [[zh:]] </noinclude> [[Kategòriô:Przédnô starna| ]] d2ill3gpkea6kwxbas38hfrprvic1is 207771 207769 2026-07-14T22:41:21Z Tsca 12 dr. techn. 207771 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="Main-page/styles.css" /> <div class="section" id="main-page"> <div class="header nomobile" id="main-page-header"> <div id="main-page-intro"> <div id="main-page-welcome"> <strong>Witómë na kaszëbsczi [[Wikipedia|Wikipedie]],</strong> </div> <div class="main-page-info"> wòlny encyklopedie, jaką [[Wiki:Werk_ë_deja_Wiki|kòżdi mòże wespółtwòrzëc]].<br> Donądka stwòrzonëch òstało '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artiklów. </div> </div> <div id="main-page-portals"> <div style="margin-bottom:0.8em; text-align:left; margin-left:25%; font-size:1.1em;"> <strong>Kategòrie:</strong> </div> <ul style="list-style:none; padding:0; margin:0; display:grid; grid-template-columns:1fr 1fr; gap:0.5em; text-align:left;"> <li>[[Image:POL_księstwo_pomorskie_COA.svg|20px|link=Kategorëjô:Pòmòrskô]] [[:Kategòrëjô:Pòmòrskô|Pòmòrskô]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_edu_mathematics.png|20px|link=Kategòrëjô:Matematika]] [[:Kategòrëjô:Matematika|Matematika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kdmconfig.png|20px|link=Kategòrëjô:Humanistika]] [[:Kategòrëjô:Humanistika|Humanistika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kscd.svg|20px|link=Kategòrëjô:Kùltura]] [[:Kategòrëjô:Kùltura|Kùltura]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_laptop_pcmcia.png|20px|link=Kategòrëjô:Technika]] [[:Kategòrëjô:Technika|Technika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kweather.png|20px|link=Kategòrëjô:Nôtëra]] [[:Kategòrëjô:Nôtëra|Nôtëra]]</li> </ul> </div> </div> <div id="mf-main-page"> <div class="article" id="main-page-content"> <div id="main-page-column1"> <div class="section" id="main-page-didyouknow"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wiész Të...</div> {{Wiész të|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> <div class="section" id="main-page-news"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Rôczimë do pisaniô!</div> {{Rôczimë do pisaniô}} </div> </div> <div id="main-page-column2"> <div class="section" id="main-page-featured-article"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Articzel tidzenia</div> {{Articzel tidzenia|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> </div> </div> </div> <div id="main-page-footer"> <div class="section purple" id="main-page-calendar" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff; padding: 1em;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2" style="margin-bottom: 0.5em;">Kalãdarium: Dzysô je {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="overflow-x: auto; margin-top: -30px; padding-top: 30px;">{{Kalãdarium}}</div> </div> <div class="section purple" id="main-page-languages" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikipediô w jinszich jãzëkach</div> <div style="font-size:0.95em; line-height:1.8;"> [[:als:|Allemanisch (alemańsczi)]] - [[:be:|Беларуская (biôłorusczi)]] - [[:bg:|Български (bùłgarsczi)]] - [[:br:|Brezhoneg (bretońsczi)]] - [[:ca:|Català (katalóńsczi)]] - [[:cs:|&#268;esk&#225; (czesczi)]] - [[:cy:|Cymraeg (walijsczi)]] - [[:da:|Dansk (duńsczi)]] - [[:de:|Deutsch (miemiecczi)]] - [[:en:|English (anielsczi)]] - [[:et:|Eesti (estońsczi)]] - [[:es:|Espa&#241;ol (szpańsczi)]] - [[:eu:|Euskara (baskijsczi)]] - [[:fr:|Fran&#231;ais (francësczi)]] - [[:fy:|Frysk (zôpadnofrizyjsczi)]] - [[:hr:|Hrvatski (chòrwacczi)]] - [[:it:|Italiano (italsczi)]] - [[:ja:|&#26085;&#26412;&#35486; (japóńsczi)]] - [[:la:|Latina (łacëzna)]] - [[:lb:|Lëtzebuergesch (luksembùrsczi)]] - [[:lt:|Lietuvi&#x0173; (lëtewsczi)]] - [[:nds:|Plattdüütsch (dólnomiemiecczi)]] - [[:nl:|Nederlands (néderlandzczi)]] - [[:pl:|Polski (pòlsczi)]] - [[:ru:|&#1056;&#1091;&#1089;&#1089;&#1082;&#1080;&#1081; (rusczi)]] - [[:sk:|Slovenčina (słowacczi)]] - [[:sl:|Slovensko (słoweńsczi)]] - [[:sr:|&#x0421;&#x0440;&#x043F;&#x0441;&#x043A;&#x0438; (serbsczi)]] - [[:sv:|Svenska (szwédzczi)]] - [[:szl:|Ślōnskŏ (szląsczi)]] - [[:uk:|Українська (ùkrajińsczi)]] </div> <div style="margin-top:0.9em; font-size:90%;"> → [[m:Complete_list_of_language_Wikipedias_available|Lësta wszëtczich jãzëkòwëch wersjów Wikipedie]] </div> </div> <div class="section" id="main-page-sister-projects" style="border-color: #a7f9ab;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikiprojektë</div> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; justify-content:center; gap:1em; padding:0.5em;"> {{Sosterné ùdbë}} </div> </div> </div> </div> __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <noinclude> {{noexternallanglinks}} [[ar:]] [[be:]] [[be-x-old:]] [[bs:]] [[bg:]] [[bn:]] [[br:]] [[ca:]] [[cs:]] [[da:]] [[de:]] [[dsb:]] [[et:]] [[el:]] [[en:]] [[es:]] [[eo:]] [[eu:]] [[fa:]] [[fr:]] [[gl:]] [[ko:]] [[hsb:]] [[hr:]] [[io:]] [[id:]] [[is:]] [[it:]] [[he:]] [[ka:]] [[la:]] [[lb:]] [[lt:]] [[hu:]] [[ms:]] [[nl:]] [[ja:]] [[mk:]] [[nap:]] [[no:]] [[nn:]] [[pl:]] [[pt:]] [[ro:]] [[ru:]] [[simple:]] [[sk:]] [[sl:]] [[sr:]] [[fi:]] [[sv:]] [[th:]] [[vi:]] [[te:]] [[tr:]] [[uk:]] [[zh:]] </noinclude> [[Kategòriô:Przédnô starna| ]] cq9pm0z5rnvy6v2y3sipi69kp15c56y 0 126 207503 185807 2026-07-14T15:23:56Z Iketsi 3254 (( → ( 207503 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] òbchòdzą: Bruno, Sławòmir, Wérónika, Wiktór * [[Norweskô]]: Nôrodni dzéń, swiãto Kònstitucëji === Wëdarzenia === * 1814 - W [[Norweskô]] usôdzona kònstitucjô, z mionã eidsvollsko kònstitucjô od garde Eidsvoll. * 1846 - Wënalôzca [[Adolphe Sax]] dobëł patent na jego muzeczni instrument, [[saksofon]]. === Ùrodzëlë sã === * [[1490]] – [[Albrecht Hohenzollern]], slédny stolemny mester zakona krzëżôcczëgo, pierwszi ksyżëc prësczi (ùm. 1568) * [[1847]] – [[Antoni Sempołowsczi]], pòlsczi agronom, profesor Szkòłë Gburniczej w Zabikowie (ùm. 1936) * [[1866]] – [[Julian Marchlewsczi]], pòlsczi politikôrz, warkòwi i komunistyczni dzejôrz (ùm. 1925) * [[1870]] – [[Lucjan Rydel]], pòlsczi poeta i dramaturg okresu młodopolscziego (ùm. 1918) * [[1873]] – [[Henri Barbusse]], francësczi runita, poeta, gazetnik (ùm. 1935) * [[1920]] – [[Zofia Rysiówna]], pòlskô teatrownica (zm. 2003) * [[1961]] – [[Enya]], irlandzkô spiewôrka w sztelu new age * [[1965]] – [[Trent Reznor]], amerikańsczi muzyk, lider karna [[Nine Inch Nails]] * [[1973]] – [[Sasha Alexander]], amerikańskô teatrownica * [[1974]] – [[Andrea Corr]], irlandzkô spiewôrka z karna [[The Corrs]] === Ùmarlë === * [[1264]] – [[Wartësłôw III]], ksyżëc dymińsczi (ùr. kòl 1211) * [[1510]] – [[Sandro Botticelli]], stolemny italsczi malôrz renesansowy (ùr. 1445) * [[1727]] – [[Katarzëna I]], rusko ceserzowa, bialka Piotra Stolemnego (ùr. 1684) * [[1788]] – [[Charlotte Dorothea Biehl]], dëńskô runitka, dramaturzka, dolmaczka, historiczka (ùr. 1731) * [[2010]] – [[Walasse Ting]], chinsko-amerikansczi malôrz (ùr. 1929) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} hcps7w9mjny5boufssn1dihmfmqaji0 0 958 207690 181848 2026-07-14T17:17:03Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207690 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Witosławë, Wartisława, Witosława * [[Sri Lanka]] - Dzéń Samòstójnotë (od Wiôldżi Britaniji w 1948) === Wëdarzenia === * [[1938]] - premiera pierszego dłëgsziego filmu cechunkowego "Królewnô Snieżélkô" Walta Disneya. * [[1945]] - [[Kònferëncejô w Jałcë]] ze [[Stalin]]em, [[Winston Churchill|Churchillem]] i [[F. D. Roosevelt|Rooseveltem]] * [[2004]] - Ùsôdzony serwis [[Facebook]]. === Ùrodzëlë sã === * [[1505]] - [[Mikòłôj Rej]], pòlsczi poeta, runita, dolmacz, pòlitikôrz (ùm. 1569) * [[1746]] - [[Tadeùsz Kościuszko]], pòlsczi generał i przednik polscziego pòwstaniégò przecyw Ruskô i Presem, amerikańsczi generał (ùm. 1817) * [[1884]] - ks. [[Józef Wrëcza]] * [[1905]] - [[Francyszk Mamùszka]] * [[1913]] - [[Rosa Parks]], amerikańskô dzejôrkô praw lëdze afrikańskô-amerikańsczich (ùm. 2005) === Ùmarlë === * [[211]] - Septimius Severus, rzimsczi cesôrz (ùr. 146) * [[1894]] - [[Adolphe Sax]], belgijsczi ùsôdzca saksofonu (ùr. 1814) * [[1983]] - [[Karen Carpenter]], amerikańskô spiewôrkô, nôleżniczkô karna The Carpenters (ùr. 1950) * [[1987]] - [[Liberace]], pòlsko-amerikańsczi spiewôrz (ùr. 1919) * [[2002]] - [[Agatha Barbara]], maltańskô pòlitikôrkô, prezydentkô [[Malta|Malty]] (ùr. 1923) === Przësłowié === * Gromicznik cepłi, wòjcechòwi zëmny. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} pw14g651ntg6vxh3xmqoo9dwrj4o32p 0 961 207692 181919 2026-07-14T17:17:06Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207692 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): [[Sambór]], [[Subisława]], [[Subisłôw]], [[Sulësłôw]] * [[Grenada]] - Dzen Samòstójnotë (od Wiôldżi Britaniji 1974) === Wëdarzenia === * [[1971]] - Białczi dostôłë prawo welowania w Szwajcarskô. === Ùrodzëlë sã === * [[1478]] - [[Thomas More]], anielsczi filozof, socjalista i pòlitikôrz, ùsôdzca terminu "utopia" (ùm. 1535) * [[1693]] - [[Anna Iwanowna Romanowa]], ruskô cesôrzowa (ùm. 1740) * [[1812]] - [[Charles Dickens]], anielsczi runita (ùm. 1870) * [[1867]] - [[Laura Ingalls Wilder]], amerikańskô runitkô (ùm. 1957). * [[1870]] - [[Alfred Adler]], aùstrëjacczi psychòlog, ùsadzył teoriã kompleksu miészëzni (ùm. 1937) * [[1906]] - [[Puyi]], slédné cesôrz chińsczi (ùm. 1967) === Ùmarlë === * [[1801]] - [[Daniel Chodowiecki]], gduńskô-prësczi malownik i zòbrôzca, direktor Berlëńsczi Akademiji Kùńsztu (ùr. 1726) * [[1979]] - Josef Mengele, miemiecczi nazista i zbrodniarz (ùr. 1911) * [[1994]] - [[Witold Lutosławski]], pòlsczi kompozitora (ùr. 1913) === Przësłowié === * Chto nie widzy reno słuńca, temù smùtni dzéń do kùńca. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} t833wnb40pfcv7rdjwaqdvbz67rmi3w 0 966 207640 206577 2026-07-14T17:14:58Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207640 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Eùlalië, Norë, Mòdesta * Dzéń Darwina (Midzënarodni) * Dzéń Lincolna (USA) === Wëdarzenia === * [[1912]] - Abdekuje slédny cesorz chinszczi [[Puyi]], Chinë stajã sã repùblikã. * [[1912]] - Chińskô Repùblika wprowadza brekowanie gregòriańscziego kalãdôrza. * [[1997]] - Otworzona na nowo sinagoga żëdowska w [[Lublin]]ie. === Ùrodzëlë sã === * [[661]] - [[Ksãżnô Ōku]] z [[Japóńsczi]], poetka, ''saiō'' bòżëny słuńca [[Amaterasu]] (ùm. 702) * [[1480]] - [[Frederik II Legnicczi]] − wiôldżi ksyżëc legnicczi, brzesczi, scinawsczi i głogowsczi (ùm. 1547) * [[1809]] - [[Karól Darwin]], anielsczi biolog, geolog, histornik nôtërny, odkrewca ewolucëji nôtërnej (ùm. 1882) * [[1809]] - [[Abraham Lincoln]], 16. prezydent [[USA]] (1861-65) (ùm. 1865) * [[1814]] - [[Jenny Westphalen Marks]] - miemiecko kriticzkô teatralnô, dzejorkô, białka [[Karól Marks|Karóla Marksa]] * [[1865]] - [[Kazimierz Przerwa-Tetmajer]], pòlsczi poeta, runita (ùm. 1940) * [[1902]] - [[Helena Cehak-Hołubowiczowa]], pòlskô archeòlożkô, kierowniczkô Wëdzélu Archeòlogiji Szląsczej PAN i Katedry Archeòlogiji Ùniwersytetu Wrocławscziego (ùm. 1979) * [[1920]] - [[Danuta Gellnerowa]], pòlskô poetka, runitka dla dzecy (ùm. 2003) * [[1943]] - [[Wacław Kisielewsczi]], pòlsczi pianista, noleznik duetu "Marek i Wacek" (ùm. 1986) * [[1980]] - [[Christina Ricci]], amerikańskô teatrownica === Ùmarlë === * [[1798]] – [[Stanisłôw Augùst Poniatowsczi]], slédny król Polsczi (ùr. 1732) * [[1804]] - [[Immanuel Kant]], miemiecczi filozof (ùr. 1724) * [[1984]] - [[Julio Cortázar]], argentińsczi runita (ùr. 1914) * [[2000]] - [[Charles Schulz]], amerikansczi cechownik, usodzca "Peanuts" z tószkem Snoopy (ùr. 1922) * [[2017]] - [[Krystyna Sienkiewicz]], polsko teatrownica teatrowa, filmowa i telewizejna, spieworka piosnki poetyckiej === Przësłowié === * Co bëło a nie je, w kòminie nie zapisëją. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} j6og2mv3e3xjxjpd21rz8z8d9mz9ngo 0 967 207643 158938 2026-07-14T17:16:01Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207643 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Katrzinë, Grzégòrza === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Kùczer na wòzu sã zmienił, ale batug je ten sóm. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 7d59bcvav3wr7bm66xc32u3jg66bh7w 0 969 207647 158940 2026-07-14T17:16:05Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207647 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Faustina, Józefa === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1898]] r. [[Bernard Grzãdzëcczi]] === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Kò wiész, jak je, a nie wiész, jak bãdze. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} sxktycy66l8szn1rjf5e55w7c0wrj96 0 972 207651 158942 2026-07-14T17:16:13Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207651 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Donata, Łukôsza === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Blónë przëchôdają ë òdchôdają, ale niebò òstôwô to samò. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} tg2rmssx2z32yfgeh3qgvpayrd0zqm2 0 973 207653 158943 2026-07-14T17:16:15Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207653 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Kònstancjë, Zuzannë === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * W stôrim piéckù diabeł pôli. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} gn5px8ozd8m79eafwnp85wztb8es18t 0 974 207655 158944 2026-07-14T17:16:19Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207655 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Kònrada, Arnolda === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Zdrowi chòrémù nie ùwierzi, jaż sóm przëmierzi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 9hrtiybeg5vwxx01xj2k5ycux8kbmeu 0 975 207659 158945 2026-07-14T17:16:23Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207659 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Ludmiłë, Léòna === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Dobri czich – nôlepszi lék. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} d3for2gryyeqf8jmgjtkcekbckh6705 0 976 207660 158946 2026-07-14T17:16:28Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207660 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Éléònorë, Feliksa * Midzënôrodny Dzéń Domôcégò Jãzëka - Sparłãczonëch Nôrodów === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * [[1951]] r. [[Téòdora Gùlgòwskô]] === Przësłowié === * Sebie w słuńcu stôwiómë, a jinëch w céni. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} m69kps0r7kowb24yfz5thi5hrdslmq3 0 977 207663 181955 2026-07-14T17:16:31Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207663 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Małgòrzata, Marta, [[Wartësłôw]] * [[Saint Lucia]] - Dzen Samostojnote (od Wioldzi Britanji 1979) === Wëdarzenia === * [[1819]] - USA kupuje ston Floride od Szpansko. === Ùrodzëlë sã === * [[1788]] - [[Arthur Schopenhauer]], miemiecczi filozof (ùm. 1860) * [[1810]] - [[Chopin|Frédérik Chopin]], polsczi pianista, kompozitora, wirtuoz (ùm. 1849) * [[1900]] - [[Luis Buñuel]], szpansko-meksykansczi reziser filmowy w sztelu surrealizmu (ùm. 1983) * [[1975]] - [[Drew Barrymore]] - amerikańskô teatrownica === Ùmarlë === * [[1512]] - [[Amerigo Vespucci]], italsczi kupc i rezownik (ùr. 1454) * [[1797]] - [[Baron von Münchhausen]], miemiecczi oficer i bajorz (ùr. 1720) * [[1875]] - [[Corot|Jean-Baptiste Camille Corot]], fransczi malorz (ùr. 1796) * [[1944]] - Mlodze noleznice miemiecczego karna przecyw nazistom "Weiße Rose" zamordowane przez nazistow: ** Hans Scholl (ùr. 1918) ** Sophie Scholl (ùr. 1921) ** Christoph Probst (ùr. 1919) * [[1987]] - [[Andy Warhol]], amerikansczi malorz, grafik, kunsztler, runita (ùr. 1928) === Przësłowié === * Jaczi chto do pôłnia, taczi pò pôłniu. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} agtoi1x00gn85qer8u932vi1ytfwhw5 0 978 207666 158948 2026-07-14T17:16:35Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207666 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Damiana, Romanë === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Lëdzy je dosc, le człowieka ni ma. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 5nxn0n72e6icqi2zd2if18kgz9dnyox 0 979 207669 181948 2026-07-14T17:16:39Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207669 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Bògùsza, Macéja * [[Estoniô]] – Swiãto Samòstójnotë (od Ruskô w 1918) * [[Meksyk]] – Dzéń Fany Nôrodnéj === Wëdarzenia === * [[1343]] - Ùsadzonô przëstojniô króla [[Kadzmiérz Wiôldżi|Kadzmiérza Wiôldżiego]] z ksyżëcami zôpadnopòmòrsczimi Bògùsłôwã V, Barnimã IV i Wartësłôwã V. * [[1389]] - Królewô [[Margaréta_(Królewô)|Margaréta I]] zweceża króla szwedzcziego Albrechta von Mecklenburg w biôtcze pod Asie i dobiwa Szwedzkô w całoscë. * [[1397]] - Ùsadzony krzëżôcczi Związk Wieszczórow przez ricerzë krzëżôcczich, czej pózni pòmôgelë Pòlôchóm i pòlsczemu królowi. * [[1833]] - Zaczinô dzejôc Téatr Wiôldżi w Warszawie. * [[1818]] - Pierszi pùbliczny kòncert małego Fredricha [[Chopin|Chopina]], czej mioł blós 8 lat, w Pałacu Radziwiłłów w Warszawie. * [[1938]] - Piersze szczetecczi do zãbów z nylonu. * [[1985]] – Zaczinô dzejôc Téatr im. Stanisława Ignacego Witkiewicza w Zakopanem. === Ùrodzëlë sã === * [[1304]] - [[Ibn Battuta]], marokansczi rézownik, rézowoł 30 lat przez 44 kraje, okolo 20.000 km (ùm. 1377) * [[1853]] - Stanisłôw Ignac Witkiewicz, ps. [[Witkacy]], polsczi malôrz, cechownik, runita, dramaturg, filozof, fotograf (ùm. 1939) === Ùmarlë === * [[1953]] - powieszone przez stalinowców polsczi generał AK [[August Emil Fieldorf]] ps. „Nil” * [[1984]] - [[Lech Bądkòwsczi]], kaszëbsczi i polsczi runita, dzejôrz, ùsôdzcą fòrmùły regiónalny rësznotë w [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé_Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczém Zrzeszeniu]] === Przësłowié === * Na Macejca zniese gãs pierszé jôjca. * Swiãti Macéj zëmã tracy, ale czasã pòdskacy. * Cziej Macéj lodu nie topi, jesz długò bãdą chùchalë w rãce chłopi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} gn670abz0dz8zw83t7vtfckoa0gnogv 0 980 207672 158950 2026-07-14T17:16:43Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207672 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Cézarégò, Wiktora === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Bëlny sąsôd to nôlepszi brat. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} ic91lio9alldri5avf803dmyiak0dzr 0 981 207675 181949 2026-07-14T17:16:47Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207675 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Aleksandra, Mirosława === Wëdarzenia === * [[2001]] - Karno terroristiczne [[Taliban]] w Afganistónie niszcze 2 wioldżië szlachòtë [[Budda|Buddy]] w Bamyanie. === Ùrodzëlë sã === * [[1802]] - [[Wiktor Hugo]], frańcësczi runita (ùm. 1885) * [[1829]] - [[Levi Strauss]], miemiecko-amerikańsczi ùsôdzca bùksów Levi's (ùm. 1902) * [[1852]] - John Harvey Kellogg, amerikańsczi lekarz, ùsôdzca płatczów kùkùridzowëch Kellog's (ùm. 1943) * [[1908]] - [[Zygfrid Prószińsczi]], kaszëbsczi szkolny, runita, dzejôrz * [[1869]] - [[Nadjeżda Krupscza]], ruskô dzejôrka komunisticznô, pedagòżkô, białka [[Lenin|Lenina]] (ùm. 1939) * [[1971]] - [[Erykah Badu]], amerikańskô spiewôrka w sztélu [[soul]], [[r'n'b]], [[jazz|dżez]] === Ùmarlë === * [[212]] - [[Geta]], cesôrz rzimsczi (ùr. 189) * [[1901]] - [[Lucyna Ćwierczakiewiczowa]], polskô autorka ksążek kucharsczich (ùr. 1829) === Przësłowié === * Kaszëba sétme dni nie widzy pò ùrodzenim, ale jak òn téż przezdrzi, to òn bez dãbòwi dél widzy. * Chto małga nie achtnie, ten wiôlga ni mô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} okib2680ggcs8tuj24wo3ois0gadsqi 0 982 207678 158952 2026-07-14T17:16:50Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207678 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Anastazjë, Gabriela === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Dze dwùch sã najé, tam ë trzecy nie òstónie głodny. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} qj0v1j6u38p8ix2r9hlmtllaga7msaa 0 986 207699 195668 2026-07-14T17:19:49Z Iketsi 3254 {{Kalãdôrzk}} 207699 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Henrik, Léna, Radosłôw === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Strëmianny bez wòdë, wòjcechòwi bez trôwë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 4s7s8krgsgkopwg5un0mwxvrhrx7681 0 992 207695 188465 2026-07-14T17:17:09Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207695 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} <TABLE WIDTH="175" align=right bgcolor="pink"> <caption>STRËMIANNIK</caption> <TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[1 strëmiannika|1]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[2 strëmiannika|2]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[3 strëmiannika|3]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[4 strëmiannika|4]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[5 strëmiannika|5]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[6 strëmiannika|6]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[7 strëmiannika|7]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[8 strëmiannika|8]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[9 strëmiannika|9]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[10 strëmiannika|10]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[11 strëmiannika|11]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[12 strëmiannika|12]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[13 strëmiannika|13]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[14 strëmiannika|14]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[15 strëmiannika|15]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[16 strëmiannika|16]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[17 strëmiannika|17]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[18 strëmiannika|18]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[19 strëmiannika|19]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[20 strëmiannika|20]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[21 strëmiannika|21]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[22 strëmiannika|22]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[23 strëmiannika|23]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[24 strëmiannika|24]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[25 strëmiannika|25]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[26 strëmiannika|26]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[27 strëmiannika|27]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[28 strëmiannika|28]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[29 strëmiannika|29]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[30 strëmiannika|30]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[31 strëmiannika|31]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR> </TABLE> == 8. Strëmiannika == [[Òbrôzk:Woman-power_emblem.svg|mały|152px|Cech Praw Białk]] '''8. strëmiannika''' to je 68. dzéń rokù gregòriańsczego kalãdôrza (69. dzéń w rokù przestãpnem). Òstało 298 dniów do kùńca rokù. === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Béjatë, Sztefóna * Midzënôrodné: [[Dzéń Białk]] * Swiãto ONZ: Midzënôrodny Dzéń Praw Białk i Pokoju === Wëdarzenia === * [[415]] - [[Hypatia]], anticzna greckò-egipskô filozofka neoplatonskô, astronomka i matematiczka zamordowana na dardzi przez chrzescyjańsczich mnichow w Aleksandrii. * [[1908]] - 15.000-25.000 białk robiącëch w fabrikach ruchnow sztrëjkùją w Nowim Yorku i Chicago dla lepszich praw warkòwech i detkow za robote białk, czej òsta inspiracëjo dla Dna Białk. * [[1910]] - Midzënôrodny Dzéń Białk Robiacech ùsôdzony na 2. konferencëji socjalistecznech białk w Kopenhadze dla lepszich praw białk i prawa welowania dla bialk. * [[1910]] - W Szpańskô krol Alfonso XIII dawa szpansczim bialkom prawo sztudérowônio na uniwersitetach. * [[1911]] - Pierszi Dzéń Białk Robiacech swiãtowany w Aùstriô, Denskô, [[Niemieckô|Miemieckô]] i Szwajcarskô. * [[1913]]-[[1914]] - Bialki w Europeji protestujô procëm I swiatowë wòjnë. * [[1914]] - Pierszi Dzen Białk Robiacech swiãtowany tez w Szwedzkô i [[Ruskô]] (wedl. kaladarza julianscziego, sledni tidzen godnika). * [[1917]] - Ruskie białki na Dzéń Białk organizeja sztrëjki i protestowe demonstraceje (z parola "chleba i pokoju") procëm glodowi, procëm wòjnë i procëm monarchii jako Rewolucejô Gromicznikowo (8. stremiannika gregorianscziego to 23. gromicznika julianscziego), sledni rusczi cesorz car Niklosz II musi tedy abdekowac, czej dawa zaczatk Rewoluceji Pazdzérznikowej nego roku. * [[1922]] - Pierszi Dzéń Białk swiãtowany w Chinëch. * [[1939]] - Pierszi Dzéń Białk swiãtowany w Szpańskô. * [[1939]] - W [[Gdiniô|Gdini]] òtemkłe kino "Gwiôzda", po wojnie to kino [[Bôłt]], kino Warszawa. * [[1977]] - ONZ usodza Midzënôrodny Dzéń Praw Białk i Pokoju jako swiãto wszetczech panstw noleznich do ONZ. * [[2011]] - Je òbchôdzone swiãto 100 lat Midzënôrodnego Dnia Białk. === Ùrodzëlë sã === * [[1822]] - [[Ignacy Łukasiewicz]], pòlsczi chemik, aptekorz, ùsôdzca * [[1839]] - [[Josephine Cochrane]], amerikańskô usodzôrka (ùm. 1913) * [[1892]] - [[Juana de Ibarbourou]], urugwajskô poetka i runitka (ùm. 1979) * [[1896]] - [[Charlotte Whitton]], kanadejskô gazetniczka i politikôrka, pierszô białka jako burmester Ottawy (ùm. 1975) * [[1902]] - [[Louise Beavers]], afroamerikańskô teatrownica i spieworka (ùm. 1962) * [[1909]] - [[Beatrice Shilling]], anielskô inzinierka, rajdowniczka motoceklowa (ùm. 1990) * [[1945]] - [[Sylwia Wiegand]], amerikańskô matematiczka * [[1947]] - [[Carole Bayer Sager]], amerikańskô kompozitorka, spiewôrka, malôrka * [[1982]] - [[Kat von D]], meksikansko-amerikańskô artistka tatuazu === Ùmarlë === * [[415]] - [[Hypatia]], anticzna greckò-egipskô filozofka neoplatońskô, astronomka i matematiczka * [[2001]] - [[Jón Piépka]], kaszëbsczi poeta, runita (ùm. 2001) === Przësłowié === * Jak le spiéwac zaczną drózdë, wnet na pòlach pòkôżą sã brózdë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} hd0pxnvkc6dseiphh3tov6abnx2b0or 0 993 207697 177708 2026-07-14T17:17:11Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207697 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Francyszczi, Katarzinë, Dominika === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1852]] r. [[Hieronim Jarosz Derdowsczi]] * [[1889]] r. [[Kazmiérz Demel]] === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Cëzy stronë chwalë, a w swòjich biédã klep. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} ke5qqdff9fl51qoi64inja3wfv9xn0f 0 995 207639 177712 2026-07-14T17:14:47Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207639 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Kònstanti, Teréza === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1882]] r. [[Francyszk Sãdzycczi]] === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Pùck to je kaszëbskô kòmòra. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} d1l2ww2jvezq4xo7k5w7v4lsbkueco2 0 996 207642 177714 2026-07-14T17:16:00Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207642 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Grzégòrza, Bernarda, Józefinë === Wëdarzenia === * [[1945]] r. wëzwòloné òstałë [[Pùck]] ë [[Wejrowò]] === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Na swiãtégò Grzegòrza jidą wisłë do mòrza. * Na swiãtégò Grzegòrza biôj, rëbôkù, do mòrza. * Pò [[Swiãti Grzegórz|swiãtim Grzegòrzu]] zëma ju ni mô tegò gòrzu. * Na swiãtégò Grzegòrza zëma jidze do mòrza. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 049goxfaxgt197evmm2073a28t5v8pv 0 997 207645 177716 2026-07-14T17:16:03Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207645 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Bòżenë, Kristinë === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1937]] r. [[Stanisłôw Rejter]] === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Bëlnô gòspòdëni mô wiedno dostatk w skrzëni. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} qgxy8r079dixksmv2bpoqjcwqb2t1ij 0 998 207646 177718 2026-07-14T17:16:04Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207646 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Léòna, Jakùba, Matildë === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Chto nie seje i nie brónëje, lëchò sã czëje. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} rzjhi6keof1ql4yu0wwysk9aq1j4ddk 0 999 207648 177720 2026-07-14T17:16:06Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207648 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Klémensa, Ludwiczi, Longina === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Ù dobrégò gbùra jôchima ni ma. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} k9n51pt8w9j2mu1j7n67atwx7vq5kb2 0 1000 207650 177722 2026-07-14T17:16:12Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207650 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Danutë, Jizabelë, Òktawië === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Gbùr to mùr, dzys mù gapa òczë wëdzobie, a witro òn dali zdrzi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} inj88ehvl3k2swoe5hzw1i3inm3ojmg 0 1001 207652 177724 2026-07-14T17:16:14Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207652 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Zbigniéwa, Patrika === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Gbùr bez kalãdôrza, to jak ksądz bez brewiôrza. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 98zkra2lm6mxpk8t67eq3sxz8lih5n9 0 1002 207654 177726 2026-07-14T17:16:16Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi3 207654 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Cyrila, Ùdwarda, Anzelma === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Chto nie smarëje bótów, smarëje szewca. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} bizp0nuvci8i930747z8786ewgd9gq2 0 1003 207657 177728 2026-07-14T17:16:21Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207657 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Bògdana, Józefa * [[Dzéń Jednotë Kaszëbów]] === Wëdarzenia === * [[1238]] r. pierszô pisónô wzmiónka ò [[Kaszëbë|Kaszëbach]] === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Na swiãtégò Jopa gdowë ë dzéwczãta proszą ò dobrégò chłopa. * Na swiãtégò Józwa przez pòle brózda. * Czej kòzogrësc zakwitô, wies [[Biôłi bòcón|bòcóna]] witô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} lrl1e3q9vha8x9n4czitr292e036iie 0 1005 207662 206027 2026-07-14T17:16:30Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207662 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Benedikta, Lubòmira * pierszi dzéń [[zymk]]ù === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1907]] r. [[Bernat Zëchta]] === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Czej [[Lesnô kòzogrësc|kòzogrësc]] zakwitô, wies [[Biôłi bòcón|bòcóna]] witô. * Co krôj, to òbëczôj, a co chałupa, to jinszô nôùka. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} agg8wmyh0fpzopoljyume9cq784gygu 0 1006 207665 177734 2026-07-14T17:16:34Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207665 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Bògùsława, Katarzinë === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1930]] r. [[Hanna Pòpòwskô-Tabòrskô]] === Ùmarlë === * [[1940]] r. [[Władisłôw Pniewsczi]] === Przësłowié === * Dzecë w kòlibce nie dają spac, dorosłé dzecë nie dają żëc. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} jps2b7t4xx9a7s9w2ytveerygy0a7xr 0 1007 207668 184392 2026-07-14T17:16:37Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207668 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Pelagië, Feliksa === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1951]] r. [[Jerzi Samp]] [[Òbrôzk:Samp Jerzy.JPG|mały|Jerzi Samp]] === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Człowiek bez zãbów sã rodzy ë colemało bez zãbów ùmiérô. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} ebai26cwkboiovtl3dcpmifzhmjcdxp 0 1008 207671 177738 2026-07-14T17:16:41Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207671 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Gabriela, Marëka === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Msza nie zmùdzy, pòst nie schùdzy. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} kd3l39vimhl8sqcrv8jz9dxjrewl4ey 0 1009 207674 177740 2026-07-14T17:16:45Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207674 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === W katolëcczim kòscele: * [[Matczi Bòsczi Roztwórny]] * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Mariô, Mariola, [[Sławina]] === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowia === * Jak na Strëmianną pszczoła z [[Plecónka|kòszczi]] wëlatëje, wiele dni pò tim pòkùtëje. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} msfqa6xmruu90gnij7womskln9d1vsu 0 1010 207677 177742 2026-07-14T17:16:49Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207677 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Émanuela, Larisë, Téòdora === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * [[1881]] - * [[Florian Cenôwa]], [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] dzejôrz, prekùrsora kaszëbsczi lëteraturë. (ùr. [[4 maja]] [[1817]]) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} r37y15tjkcui29kil2g8kyfxyhm9g3u 0 1011 207680 177744 2026-07-14T17:16:53Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207680 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Lidië, Jana, Érnesta === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 0bu63eliy5dsr7vjnkzmbizr4vrwwpk 0 1013 207683 182075 2026-07-14T17:16:56Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207683 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Eùstachégò, Marka, Sztefana, Wiktorina === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * [[1937]] r. [[Friedrich Lorentz]] === Przësłowié === * Czasã marc dostónie miãsa w zãbë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 6ng7svb6a9ovr6s33sj92y0944281ur 0 1014 207686 177750 2026-07-14T17:16:59Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207686 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Amelië, Jana, Dobromira === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1905]] r. [[Józef Cenôwa]] === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Kòl chcëwégò wiedno pò pôłniu == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 975nuo3yz5ojuh57b1osbr9xob8clx3 0 1015 207688 177752 2026-07-14T17:17:01Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207688 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] (Jimieninë): Balbinë, Beniamina === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * === Przësłowié === * Co mô kògò spòtkac, to gò nie minie. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 758x64x4z1rpeydvgvv0eahm45sqizn 0 1046 207658 174887 2026-07-14T17:16:22Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207658 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Bògùsłôw, Marión, Òto * [[Kanada]] - Swiãto Kanadë === Wëdarzenia === * [[1863]] - poczãtk biôtczi pòd Gettysburgã * [[1991]] - kuńc Warszawsczégò Paktu === Ùrodzëlë sã === * [[1646]] - Gottfried Wilhelm Leibniz, miemiecczi filozofa * [[1780]] - Carl von Clausewitz, prësczi wojnowi teoretik ë generał * [[1804]] - George Sand, francëskô pisôrka === Ùmarlë === * [[1974]] - Juan Domingo Perón, argentinsczi politikôrz == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} t4id6e3gwdoysxb0tuegf6k0ba40bwh 0 1077 207684 182761 2026-07-14T17:16:57Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207684 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Jagòda, Ùrbón * Curaçao - Swiãto Nôrodni Fanë * [[Pòlskô]] - Dzéń Bòżi Matczi Jagòdni === Wëdarzenia === * [[1186]] - Ksyżëc [[Sambór I]] ùdëtkòwôł i ùsôdzył cëstersczi klôsztor w [[Òlëwa|Òlëwie]]. === Ùrodzëlë sã === * [[419]] - [[Walentinian III]], rzimsczi czezer (ùm. 455). * [[1877]] - [[Hermann Hesse]], miemieckò-szwajcarsczi runita, noblësta, aùtor "Stepòwégò Wilka" (ùm. 1962) * [[1914]] - [[Alojs Andricki]] - górnołużëcczi ksądz, dzejôrz procëm miemiecczim nazistóm, katolëcczi błogòsławiony (ùm. 1943 w Dachau) * [[1904]] - [[René Lacoste]], francësczi tenisista, ùsôdzca marczi szpòrtowich ruchnów (ùm. 1996) * [[1922]] - [[Pierre Cardin]], francësczi projektôrz mòdë * [[1923]] - [[Wisława Szymborska]], pòlskô pòétka, noblëstka, lëterackô redaktórka, dolmôczka (ùm. 2012) * [[1925]] - [[Patrice Lumumba]], premier Demòkraticzni Repùbliczi Kongo (zamòrdowany w 1961) * [[1929]] - [[Imelda Marcos]], filipińskô pierszô dama * [[1986]] - [[Lindsay Lohan]], amerikańskô teatrownica === Ùmarlë === * 1566 - [[Nostradamus]], francësczi lékarz, astrolog (ùr. 1503) * 1778 - [[Jean-Jacques Rousseau]], francësczi filozof, runita (ùr. 1712) * 1796 - [[Jón Krësztof Kluk]], pòlsczi ksądz, nôtërnik, biolog, runita (ùr. 1739) * 1904 - [[Antón Czechow]], rusczi runita (ùr. 1860) * 1937 - [[Amelia Earhart]], amerikańskô pilotka (ùr. 1897) - znikła w samòloce nad Spòkójnym Òceanã * 1961 - [[Ernest Hemingway]], amerikańsczi runita, noblësta (ùr. 1899) * 1977 - [[Wladimir Nabokow]], ruskò-amerikańsczi runita (ùr. 1899) * 2016 - Elie Wiesel, rumùńskò-żëdowsczi runita, swiôdk Holokaustu, pòkòjowi noblësta (ùr. 1928) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 3alajerdccgp041n70y5gnh0rn8v98e 0 1078 207689 174891 2026-07-14T17:17:02Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207689 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Léón, Mirosłôw, Redómir, Tomôsz === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 6ia20nc16tzadlcq4te1loq11awq00r 0 1080 207691 174895 2026-07-14T17:17:04Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207691 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Antoni, Karolëna === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 1fikqk9bh06t0rgvlffo4rgjtgoz3pu 0 1082 207693 174899 2026-07-14T17:17:06Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207693 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Benedikt, Éstera, Lucjón i Metodi. === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 0kcooeex23ar27wg4boyb1y642v8e16 0 1083 207694 174901 2026-07-14T17:17:07Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207694 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Adrión, Adriana, Eùgeniusz, Hadrión, Hadriana, Prokòp === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} az0cilfvv9awnspmcsbptjp9vqu86kj 0 1084 207696 174903 2026-07-14T17:17:10Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207696 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Agùstin, Kòrnél, Kòrnéliusz, Łucjô, Sylwiô, Wérónika, Zenón, Zenona === Wëdarzenia === * [[2005]] - [[Zjôzdë Kaszëbów|VII Zjôzd Kaszëbów]] w [[Leba|Lebie]] === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} bftr1nwszj4hett6hihutsdv9b4m1wp 0 1102 207629 192623 2026-07-14T17:03:14Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207629 wikitext text/x-wiki '''U2''' – je [[Irlandiô|irlandzczim]] rockòwim karnã. Jegò nôleżnikama są: Bono (Paul David Hewson) – spiéw i tej-sej téż gitara; The Edge (David Howell Evans) – gitara, sztërkama klawisze, spiéw i basowô gitara; Adam Clayton – basowô gitara; Larry Mullen, Jr. – perkùsjô. == Diskògrafiô karna U2 == * 1980 ''Boy'' * 1981 ''October'' * 1983 ''War'' * 1983 ''Under a Blood Red Sky'' [live] * 1984 ''The Unforgettable Fire'' * 1985 ''Wide Awake in America'' [live] * 1987 ''The Joshua Tree'' * 1988 ''Rattle and Hum'' * 1991 ''Achtung Baby'' * 1993 ''Zooropa'' * 1997 ''Pop'' * 1998 ''The Best of 1980-1990'' * 2000 ''Million Dollar Hotel'' (soundtrack) * 2000 ''All That You Can't Leave Behind'' * 2002 ''The Best of 1990-2000'' * 2004 ''How to Dismantle an Atomic Bomb'' * 2009 ''No Line On The Horizon'' * 2014 ''Songs of Innocence'' * 2017 ''Songs of Experience'' * 2023 ''Songs of Surrender'' == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Rockòwé karna]] oj1eofvq5ji6839cywbk7wq7mdfufaw 0 1381 207504 204617 2026-07-14T15:32:25Z Iketsi 3254 {{Òficjalnô starna}} 207504 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Miastkò| dopełniacz=Miastka| adjektiw_mask=miastecczi| adjektiw_fem=miasteckô| céch=POL_Miastko_COA_1.svg| fana=POL Miastko flag.svg| karta=| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=bëtowsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardno -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Danuta Karaśkiewicz| adres_um=ul.Grunwaldzka 1| kod_poczt_um=77-200 | tel_um=59&nbsp;857-25-42| fax_um=59&nbsp;857-23-68| mail_um=| wiéchrzëzna=15.68| stopniN=54|minutN=01|stopniE=16|minutE=59| wysokość=| rok=2016| lëdztwò=10 738[| gęstość=1890,5| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 59| pòcztowi kòd=77-200| registracëjné tôfle=GBY| TERYT=6222801064| SIMC=| www=http://www.miastko.pl| }} '''Miastkò''' (we zdrojach: ''Rumzbork'' 1565, ''Rummelsborch'' 1618, ''Stettlin Rummelsburg'' 1628, ''Rummelsburgk'' 1628, ''Rummelsburg'' 1789, ''Ramelsburg'' 1807, ''Rumelsburg'' 1807, ''Miastko'' 1885, ''Miastków'' 1885, ''Mjastko'' (Cenôwa), ''Miastkò'' (Ramułt); {{jãz.|pl}} ''Miastko'', {{jãz.|de}} ''Rummelsburg'') – gard leżący w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]] w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], nad rzéką [[Stëdnica|Stëdnicą]] (lewim dopłiwã [[Wieprzô|Wieprzë]]). Stolëca [[gmina Miastkò|Miastecczi Gminë]]. == Pòłożenié ë statisticzné pòdôwczi == *Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°01' N, dôłgòta - 16°59'E *170 km na nordóst òd [[Szczëtna|Szczëtno]], 52 km na pôłnié òd [[Stôłpskò|Stôłpska]], 39 km na wieczór òd [[Bëtowò|Bëtowa]], 116 km na zudwest òd [[Gduńsk]]a *bez gard przebiégają krajewé dardżi nr 20 i 21 ë bana [[Szczecënkò]] – [[Stôłpskò]] *Lëdztwò: 11 998 (2004) *Wiéchrzëzna: 15,68 km² *Bezrobòcëzna: 13% *Gãstnota lëdztwa: 1959 per./km² * [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/csb/6/60/Karta_miastko.jpg gardnô mapa] * [https://web.archive.org/web/20060715021415/http://www.znamirowski.pl/mapy/mapa_miastko.php jinteraktiwnô gardnô mapa] === Lëdztwò Miastka === [[Òbrôzk:Ledztwo w miastku.jpg|center|350px]] === Wse Miastecczi Gminë === *Biôłô ({{jãz.|pl}} ''Biała'', {{jãz.|de}} ''Bial'') *Bòbicëno ({{jãz.|pl}} ''Bobięcino'', {{jãz.|de}} ''Papenzin'') *Chlebòwò ({{jãz.|pl}} ''Chlebowo'', {{jãz.|de}} ''Kornburg'') *Czôrnicô ({{jãz.|pl}} ''Czarnica'', {{jãz.|de}} ''Scharnitz'') *Dolskò ({{jãz.|pl}} ''Dolsko'', {{jãz.|de}} ''Dulzig'') *Dretiń(({{jãz.|pl}} ''Dretyń'', {{jãz.|de}} Treten'') *Dretink ({{jãz.|pl}} ''Dretynek'', {{jãz.|de}} ''Tretenwalde'') *Gatka ({{jãz.|pl}} ''Gatka'', {{jãz.|de}} ''Gadgen'') *Głodowò ({{jãz.|pl}} ''Głodowo'', {{jãz.|de}} ''Gloddow'') *Komnica ({{jãz.|pl}} ''Kamnica'', {{jãz.|de}} ''Kamnitz'') *Kôwcze ({{jãz.|pl}} ''Kawcze'', {{jãz.|de}} ''Kaffzig'') *Kòwalewice ({{jãz.|pl}} ''Kowalewice'', {{jãz.|de}} ''Julienhof'') *Kwisno ({{jãz.|pl}} ''Kwisno'', {{jãz.|de}} ''Gewiesen'') *Lubkòwò ({{jãz.|pl}} ''Lubkowo'', {{jãz.|de}} ''Georgendorf'') *Miôłocëce ({{jãz.|pl}} ''Miłocice'', {{jãz.|de}} ''Falkenhagen'') *Òkunino ({{jãz.|pl}} ''Okunino'', {{jãz.|de}} ''Wocknin'') *Paszeka ({{jãz.|pl}} ''Pasieka) *Piôszczëna ({{jãz.|pl}} ''Piaszczyna'', {{jãz.|de}} ''Reinwasser'') *Pòpòwice ({{jãz.|pl}} ''Popowice'', {{jãz.|de}} ''Puppendorf'') *Przãsëno ({{jãz.|pl}} ''Przęsin'', {{jãz.|de}} ''Hansberg'') *Role ({{jãz.|pl}} ''Role'', {{jãz.|de}} ''Grünwalde'') *Słoszënkò ({{jãz.|pl}} ''Słosinko'', {{jãz.|de}} ''Reinfeld-Hammer'') *Swierzenkò ({{jãz.|pl}} ''Świerzenko'', {{jãz.|de}} ''Klein Schwirsen'') *Swierzno ({{jãz.|pl}} ''Świerzno'', {{jãz.|de}} ''Groß Schwirsen'') *Swieszëno ({{jãz.|pl}} ''Świeszyno'', {{jãz.|de}} ''Schwessin'') *Trzcëno ({{jãz.|pl}} ''Trzcinno'', {{jãz.|de}} ''Rohr'') *Turowò ({{jãz.|pl}} ''Turowo'', {{jãz.|de}} ''Steinau'') *Turskò ({{jãz.|pl}} ''Tursko'', {{jãz.|de}} ''Turzig'') *Wôłdowò ({{jãz.|pl}} ''Wałdowo'', {{jãz.|de}} ''Waldow'') *Wãgòrzënkò ({{jãz.|pl}} ''Węgorzynko'', {{jãz.|de}} ''Vangerin'') *Wiatrołóm ({{jãz.|pl}} ''Wiatrołom'', {{jãz.|de}} ''Viartlum'') *Małô Wôłczô ({{jãz.|pl}} ''Wołcza Mała'', {{jãz.|de}} ''Klein Volz'') *Wiôlgô Wôłczô ({{jãz.|pl}} ''Wołcza Wielka'', {{jãz.|de}} ''Groß Volz'') *Żabno ({{jãz.|pl}} ''Żabno'', {{jãz.|de}} ''Saaben'') == Historëjô == [[Òbrôzk:Rummelsburgwappen.jpg|mały|100px|left|Miastkò - stôri herb]] Miastkò je stôrim słowiańsczim (pòmòrsczim) sedlësczã. Pierszé pisóné dokùmańtë ò miejscowòscë òkreslóny tedë rôz "môłi gard", rôz "[[wies]]" pòchòdają z lat [[1335]], [[1368]], [[1478]], [[1496]] ë [[1506]]. Miastkò nôleżało tedë do pòmòrsczi familëje Maszewsczich (von Massow). W latach [[1616]]-[[1617]] mieszkeńcë zbùntowelë sã procëm Maszewsczim ë pò tim w [[1617]] Miastkò pierszi rôz dostało gardné prawa. W latach [[1628]] ë [[1657]] dwa pòżarë niszczą wiãcy jak 1/3 bùdinków w gardze, a [[26 czerwińca]] [[1719]] trzecy òdżiń niszczi wnet côłi gard (òstają le dwa côłé chëczë!). Chòc Miastkò miało gardné prawa familëjô von Massow wcyg ùwôżała gard jakno swòji miectwò, a w swôre wmieszëwôł sã król [[I. Fridrich Wëlem]] w [[1721]] r. Sztrid zakùńczëł sã wërokã nadwòrnégò sądu w [[Kòszalëno|Kòszalënie]] ([[1781]]). Pierszi rôz w historëji Miastkò stało sã stolëcą [[kréz]]u w [[1843]]. [[26 zélnika]] [[1939]] ògłoszëlë w Miastkù wòjnowi stan. Miastkò przedërchało [[II swiatowô wòjna|wòjnã]] wnet bez wiãkszëch krziwd, ale dobëté [[3 strëmiannika]] [[1945]] bez [[Sowiecka Zrzesz|sowiecczich]] żôłnérzów bëło znikwioné w 70%. Ju [[14 strëmiannika]] [[1945]] òstôł ùtworzony miastkòwsczi kréz. Pò refòrmie z [[1946]] Miastkò nalazło sã w [[szczëceńsczi wòjewództwò|szczëceńsczim wòjewództwie]], a w [[1950]] miastecczi kréz nalazł sã [[kòszalënsczi wòjewództwò|kòszalënsczim wòjewództwie]]. Administracëjnô refòrma w [[1975]] ùmiescëła Miastkò w [[stôłpsczé wòjewództwò|stôłpsczim wòjewództwie]]. W rokù [[1998]] w Miastkù pòwstôł Spòlëznowi Kòmitet Òbarnë Miastecczégò Krézu, ale w slédny refòrmie w [[1999]] Miastkò òstało le gminą i nalazło sã w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. * [https://web.archive.org/web/20071020132308/http://e-miastko.pl/galeria/galeria.php?start=0&kategoria=25 historiczné fotografije Miastka] == Stôrodôwnotë == [[Òbrôzk:Miastko_kosciol_NMP.jpg|mały|Miastkò - póznobarokòwô cerczew]] * Póznobarokòwi kòscół wëbudowony w [[1730]] r. W [[1905]] r. do kòscôła béła dobùdowónô wieżô, chtërna w [[1927]] dostaa barokòwi hełm. * Chëcz przë Ribacczi ùlëcë, z [[1905]] r. == Ùczba == * [https://web.archive.org/web/20091119135714/http://www.liceum.miastko.com.pl/ Zbiér Ògólowòsztôłcącëch Szkòłów] * [https://web.archive.org/web/20041129043733/http://www.zsmmiastko.pl/ Zbiér Mechanicznëch Szkòłów] * [https://web.archive.org/web/20110827090447/http://www.zsrckulodzierz.republika.pl/ Zbiér Gbùrzczich Szkòłów w [[Łodzéż|Łodzéżë]]] * [https://web.archive.org/web/20170426043451/http://www.sp1.miastko.pl/ Spòdlécznô Szkòła Nr 1] * Spòdlécznô Szkòła Nr 2 * [https://web.archive.org/web/20051025051135/http://www.gimnazjum.miastko.pl/ Miastkòwskô Gimnazëjô] == Jinszé informacëje == * Partnersczim gardã Miastka je [[Miemieckô|miemiecczé]] [[:de: Fallingbostel|Fallingbostel]] * Górnomiemiecczé miono Miastka – ''Rummelsburg'', pòdług legendë, pòchôdô òd miona rojbra Rumla, jaczi miôł żëc w dôwnëch czasach w òkòlim dzysdniowégò Miastka. Maszewskô familëjô (von Massow) chcaa dac Rumlowi tak wiôldżi plachc zemi, jaczi ùdô mù sã przejachac na kóniu òd rena do wieczora, żebë le rojber zaprzestôł swòjégò dzejaniô. Na zemi dóny Rumlowi miôł pòwstac Rummelsburg, to je Miastkò. * Z Miastka pòchôdają m.jin. [[aktor]]ka [[Ewa Gawryluk]], [[generał|jenerôł barni]] [[Zbigniew Zalewski]] ë kaszëbsczi [[lëterat]] [https://web.archive.org/web/20070928021044/http://www.zmuda.tk/ Robert Zmùda-Trzebiatowsczi]. == Òbaczë téż == * [[Wieża cësnieniów w Miastkù]] * [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] == Lëteratura == * [[Jan Mordawski]]: ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; tłómaczëlë: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]], ISBN 978-83-87258-13-9 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * nieòficjalnô starna gardu: www.miastko.prv.pl * [http://www.rummelsburg.de/index.htm Heimatkreis Rummelsburg in Pommern] * [http://republika.pl/zkpmiastko ZK-P Miastkò] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz]] r377in54lt4ab7v2avi6jdntwbsicoc 207505 207504 2026-07-14T15:33:16Z Iketsi 3254 (( → ( 207505 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Miastkò| dopełniacz=Miastka| adjektiw_mask=miastecczi| adjektiw_fem=miasteckô| céch=POL_Miastko_COA_1.svg| fana=POL Miastko flag.svg| karta=| wòjewództwò=pòmòrsczé| kréz=bëtowsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardno -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Danuta Karaśkiewicz| adres_um=ul.Grunwaldzka 1| kod_poczt_um=77-200 | tel_um=59&nbsp;857-25-42| fax_um=59&nbsp;857-23-68| mail_um=| wiéchrzëzna=15.68| stopniN=54|minutN=01|stopniE=16|minutE=59| wysokość=| rok=2016| lëdztwò=10 738[| gęstość=1890,5| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 59| pòcztowi kòd=77-200| registracëjné tôfle=GBY| TERYT=6222801064| SIMC=| www=http://www.miastko.pl| }} '''Miastkò''' (we zdrojach: ''Rumzbork'' 1565, ''Rummelsborch'' 1618, ''Stettlin Rummelsburg'' 1628, ''Rummelsburgk'' 1628, ''Rummelsburg'' 1789, ''Ramelsburg'' 1807, ''Rumelsburg'' 1807, ''Miastko'' 1885, ''Miastków'' 1885, ''Mjastko'' (Cenôwa), ''Miastkò'' (Ramułt); {{jãz.|pl}} ''Miastko'', {{jãz.|de}} ''Rummelsburg'') – gard leżący w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]] w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], nad rzéką [[Stëdnica|Stëdnicą]] (lewim dopłiwã [[Wieprzô|Wieprzë]]). Stolëca [[gmina Miastkò|Miastecczi Gminë]]. == Pòłożenié ë statisticzné pòdôwczi == *Geògrafné kòòrdinatë: szérzô - 54°01' N, dôłgòta - 16°59'E *170 km na nordóst òd [[Szczëtna|Szczëtno]], 52 km na pôłnié òd [[Stôłpskò|Stôłpska]], 39 km na wieczór òd [[Bëtowò|Bëtowa]], 116 km na zudwest òd [[Gduńsk]]a *bez gard przebiégają krajewé dardżi nr 20 i 21 ë bana [[Szczecënkò]] – [[Stôłpskò]] *Lëdztwò: 11 998 (2004) *Wiéchrzëzna: 15,68 km² *Bezrobòcëzna: 13% *Gãstnota lëdztwa: 1959 per./km² * [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/csb/6/60/Karta_miastko.jpg gardnô mapa] * [https://web.archive.org/web/20060715021415/http://www.znamirowski.pl/mapy/mapa_miastko.php jinteraktiwnô gardnô mapa] === Lëdztwò Miastka === [[Òbrôzk:Ledztwo w miastku.jpg|center|350px]] === Wse Miastecczi Gminë === *Biôłô ({{jãz.|pl}} ''Biała'', {{jãz.|de}} ''Bial'') *Bòbicëno ({{jãz.|pl}} ''Bobięcino'', {{jãz.|de}} ''Papenzin'') *Chlebòwò ({{jãz.|pl}} ''Chlebowo'', {{jãz.|de}} ''Kornburg'') *Czôrnicô ({{jãz.|pl}} ''Czarnica'', {{jãz.|de}} ''Scharnitz'') *Dolskò ({{jãz.|pl}} ''Dolsko'', {{jãz.|de}} ''Dulzig'') *Dretiń ({{jãz.|pl}} ''Dretyń'', {{jãz.|de}} Treten'') *Dretink ({{jãz.|pl}} ''Dretynek'', {{jãz.|de}} ''Tretenwalde'') *Gatka ({{jãz.|pl}} ''Gatka'', {{jãz.|de}} ''Gadgen'') *Głodowò ({{jãz.|pl}} ''Głodowo'', {{jãz.|de}} ''Gloddow'') *Komnica ({{jãz.|pl}} ''Kamnica'', {{jãz.|de}} ''Kamnitz'') *Kôwcze ({{jãz.|pl}} ''Kawcze'', {{jãz.|de}} ''Kaffzig'') *Kòwalewice ({{jãz.|pl}} ''Kowalewice'', {{jãz.|de}} ''Julienhof'') *Kwisno ({{jãz.|pl}} ''Kwisno'', {{jãz.|de}} ''Gewiesen'') *Lubkòwò ({{jãz.|pl}} ''Lubkowo'', {{jãz.|de}} ''Georgendorf'') *Miôłocëce ({{jãz.|pl}} ''Miłocice'', {{jãz.|de}} ''Falkenhagen'') *Òkunino ({{jãz.|pl}} ''Okunino'', {{jãz.|de}} ''Wocknin'') *Paszeka ({{jãz.|pl}} ''Pasieka) *Piôszczëna ({{jãz.|pl}} ''Piaszczyna'', {{jãz.|de}} ''Reinwasser'') *Pòpòwice ({{jãz.|pl}} ''Popowice'', {{jãz.|de}} ''Puppendorf'') *Przãsëno ({{jãz.|pl}} ''Przęsin'', {{jãz.|de}} ''Hansberg'') *Role ({{jãz.|pl}} ''Role'', {{jãz.|de}} ''Grünwalde'') *Słoszënkò ({{jãz.|pl}} ''Słosinko'', {{jãz.|de}} ''Reinfeld-Hammer'') *Swierzenkò ({{jãz.|pl}} ''Świerzenko'', {{jãz.|de}} ''Klein Schwirsen'') *Swierzno ({{jãz.|pl}} ''Świerzno'', {{jãz.|de}} ''Groß Schwirsen'') *Swieszëno ({{jãz.|pl}} ''Świeszyno'', {{jãz.|de}} ''Schwessin'') *Trzcëno ({{jãz.|pl}} ''Trzcinno'', {{jãz.|de}} ''Rohr'') *Turowò ({{jãz.|pl}} ''Turowo'', {{jãz.|de}} ''Steinau'') *Turskò ({{jãz.|pl}} ''Tursko'', {{jãz.|de}} ''Turzig'') *Wôłdowò ({{jãz.|pl}} ''Wałdowo'', {{jãz.|de}} ''Waldow'') *Wãgòrzënkò ({{jãz.|pl}} ''Węgorzynko'', {{jãz.|de}} ''Vangerin'') *Wiatrołóm ({{jãz.|pl}} ''Wiatrołom'', {{jãz.|de}} ''Viartlum'') *Małô Wôłczô ({{jãz.|pl}} ''Wołcza Mała'', {{jãz.|de}} ''Klein Volz'') *Wiôlgô Wôłczô ({{jãz.|pl}} ''Wołcza Wielka'', {{jãz.|de}} ''Groß Volz'') *Żabno ({{jãz.|pl}} ''Żabno'', {{jãz.|de}} ''Saaben'') == Historëjô == [[Òbrôzk:Rummelsburgwappen.jpg|mały|100px|left|Miastkò - stôri herb]] Miastkò je stôrim słowiańsczim (pòmòrsczim) sedlësczã. Pierszé pisóné dokùmańtë ò miejscowòscë òkreslóny tedë rôz "môłi gard", rôz "[[wies]]" pòchòdają z lat [[1335]], [[1368]], [[1478]], [[1496]] ë [[1506]]. Miastkò nôleżało tedë do pòmòrsczi familëje Maszewsczich (von Massow). W latach [[1616]]-[[1617]] mieszkeńcë zbùntowelë sã procëm Maszewsczim ë pò tim w [[1617]] Miastkò pierszi rôz dostało gardné prawa. W latach [[1628]] ë [[1657]] dwa pòżarë niszczą wiãcy jak 1/3 bùdinków w gardze, a [[26 czerwińca]] [[1719]] trzecy òdżiń niszczi wnet côłi gard (òstają le dwa côłé chëczë!). Chòc Miastkò miało gardné prawa familëjô von Massow wcyg ùwôżała gard jakno swòji miectwò, a w swôre wmieszëwôł sã król [[I. Fridrich Wëlem]] w [[1721]] r. Sztrid zakùńczëł sã wërokã nadwòrnégò sądu w [[Kòszalëno|Kòszalënie]] ([[1781]]). Pierszi rôz w historëji Miastkò stało sã stolëcą [[kréz]]u w [[1843]]. [[26 zélnika]] [[1939]] ògłoszëlë w Miastkù wòjnowi stan. Miastkò przedërchało [[II swiatowô wòjna|wòjnã]] wnet bez wiãkszëch krziwd, ale dobëté [[3 strëmiannika]] [[1945]] bez [[Sowiecka Zrzesz|sowiecczich]] żôłnérzów bëło znikwioné w 70%. Ju [[14 strëmiannika]] [[1945]] òstôł ùtworzony miastkòwsczi kréz. Pò refòrmie z [[1946]] Miastkò nalazło sã w [[szczëceńsczi wòjewództwò|szczëceńsczim wòjewództwie]], a w [[1950]] miastecczi kréz nalazł sã [[kòszalënsczi wòjewództwò|kòszalënsczim wòjewództwie]]. Administracëjnô refòrma w [[1975]] ùmiescëła Miastkò w [[stôłpsczé wòjewództwò|stôłpsczim wòjewództwie]]. W rokù [[1998]] w Miastkù pòwstôł Spòlëznowi Kòmitet Òbarnë Miastecczégò Krézu, ale w slédny refòrmie w [[1999]] Miastkò òstało le gminą i nalazło sã w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]]. * [https://web.archive.org/web/20071020132308/http://e-miastko.pl/galeria/galeria.php?start=0&kategoria=25 historiczné fotografije Miastka] == Stôrodôwnotë == [[Òbrôzk:Miastko_kosciol_NMP.jpg|mały|Miastkò - póznobarokòwô cerczew]] * Póznobarokòwi kòscół wëbudowony w [[1730]] r. W [[1905]] r. do kòscôła béła dobùdowónô wieżô, chtërna w [[1927]] dostaa barokòwi hełm. * Chëcz przë Ribacczi ùlëcë, z [[1905]] r. == Ùczba == * [https://web.archive.org/web/20091119135714/http://www.liceum.miastko.com.pl/ Zbiér Ògólowòsztôłcącëch Szkòłów] * [https://web.archive.org/web/20041129043733/http://www.zsmmiastko.pl/ Zbiér Mechanicznëch Szkòłów] * [https://web.archive.org/web/20110827090447/http://www.zsrckulodzierz.republika.pl/ Zbiér Gbùrzczich Szkòłów w [[Łodzéż|Łodzéżë]]] * [https://web.archive.org/web/20170426043451/http://www.sp1.miastko.pl/ Spòdlécznô Szkòła Nr 1] * Spòdlécznô Szkòła Nr 2 * [https://web.archive.org/web/20051025051135/http://www.gimnazjum.miastko.pl/ Miastkòwskô Gimnazëjô] == Jinszé informacëje == * Partnersczim gardã Miastka je [[Miemieckô|miemiecczé]] [[:de: Fallingbostel|Fallingbostel]] * Górnomiemiecczé miono Miastka – ''Rummelsburg'', pòdług legendë, pòchôdô òd miona rojbra Rumla, jaczi miôł żëc w dôwnëch czasach w òkòlim dzysdniowégò Miastka. Maszewskô familëjô (von Massow) chcaa dac Rumlowi tak wiôldżi plachc zemi, jaczi ùdô mù sã przejachac na kóniu òd rena do wieczora, żebë le rojber zaprzestôł swòjégò dzejaniô. Na zemi dóny Rumlowi miôł pòwstac Rummelsburg, to je Miastkò. * Z Miastka pòchôdają m.jin. [[aktor]]ka [[Ewa Gawryluk]], [[generał|jenerôł barni]] [[Zbigniew Zalewski]] ë kaszëbsczi [[lëterat]] [https://web.archive.org/web/20070928021044/http://www.zmuda.tk/ Robert Zmùda-Trzebiatowsczi]. == Òbaczë téż == * [[Wieża cësnieniów w Miastkù]] * [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] == Lëteratura == * [[Jan Mordawski]]: ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; tłómaczëlë: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]], ISBN 978-83-87258-13-9 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} * nieòficjalnô starna gardu: www.miastko.prv.pl * [http://www.rummelsburg.de/index.htm Heimatkreis Rummelsburg in Pommern] * [http://republika.pl/zkpmiastko ZK-P Miastkò] {{Pòmòrsczé krézë}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Bëtowsczi kréz]] ojixj1b47saoytcyhe7bjoock63f6ks 0 1443 207506 198751 2026-07-14T15:34:46Z Iketsi 3254 pò [[Pòlsczi jãzëk|pòlskù]]: → {{jãz.|pl}} 207506 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hel peninsula landsat.jpg|mały|Hélskô Sztremlëzna]] '''Hélskô Sztremlëzna''' ({{jãz.|pl}} ''Mierzeja Helska''; pòpùlarnym, równak niepòprôwnym mionã je téż ''Półwysep Helski'' ('''Hélsczi Półòstrów''')) je to sztremel piaskòwëch, zalesonëch dunów na pôłniowim [[Bôłt|Bôłce]], ùtwòrzony przez mòrsczi strzôl płënący do pòrénkù. Sztremlëzna je 32 km dłëgô, w nôwąsczim môlu je 100 m szerokô. Retk je kòl 3 km szeroczi. Hélskô Sztremlëzna òdzélô [[Pùckô Hôwinga|Pùcką Hôwingã]], a òd Jastarni [[Gduńskô Hôwinga|Gduńską Hôwingã]] òd Bôłtu. Zaczënô sã we [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]], dalszé môlowòscë to [[Chalëpë]], [[Kùsfeld]], [[Jastarniô]] ë [[Hél]]. Stądka mòże bëc [[bùrsztin]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pùcczi kréz]] 03e2mb6d32ne6drkggpyyep92nbms0h 0 1448 207442 207066 2026-07-14T12:44:58Z Iketsi 3254 drobnô 207442 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CSB Flag.svg|mały|Kaszëbskô fana]] [[Òbrôzk:Kaszëbsczi Herb.png|mały|Herb Kaszëb]] '''Kaszëbë''' abò '''Kaszëbskô''' ({{jãz.|pl}} ''Kaszuby'', {{jãz.|la}} ''Cassubia''<ref>[http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_III/904 Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich, Tom III]</ref>, {{jãz.|de}} ''Kaschubei'' abò ''Kaschubien'') – kùlturowi i etnograficzny región leżący nad sztrądã pôłniowégò [[Bôłt]]u, part [[Pòmòrskô|Pòmòrsczi]]. Aùtochtonicznymi mieszkańcama ti zemi są [[Kaszëbi]] (pòtomkòwie [[Pòmòrzónie|Pòmòrzanów]]), chtërny ùżiwają [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]], jaczi mô w [[Pòlskô|Pòlsce]] òd 2005 rokù sztatus [[Òbéndowi jãzëk|regionalnégò jãzëka]]<ref>[https://isap.sejm.gov.pl/isap.nsf/DocDetails.xsp?id=WDU20050170141 Ustawa z dnia 6 stycznia 2005 r. o mniejszościach narodowych i etnicznych oraz o języku regionalnym]</ref>. Dzysdnia nen región òbjimô pòwiôtë: [[Kartësczi kréz|kartësczi]], [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczi]], [[Lãbòrsczi kréz|lãbòrsczi]], [[Pùcczi kréz|pùcczi]], [[Gduńsczi kréz|gduńsczi]], [[Wejrowsczi kréz|wejrowsczi]], [[Stôłpsczi kréz|stôłpsczi]], [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczi]], [[Kòscérsczi kréz|kòscérsczi]], [[Chònicczi kréz|chònicczi]] a téż gardë: [[Gdiniô|Gduńsk]], [[Gdiniô|Gdiniã]] i [[Sopòt]]<ref>[https://kaszebsko.com/mapa-kaszub ''Kôrta Kraju Kaszëbów / Mapa Kaszub | Kaszëbskô Jednota''] [online], kaszebsko.com [przëstãp 2021-03-23].</ref>. == Pòdzélënk Kaszëbsczi na regionë == Bënë dzysdniowi Kaszëbsczi je mòżlëwé wëapartnic 5 kùlturno-jãzëkòwëch regionów: # '''[[Norda]]''' – tradicyjnô òbéńda nordowòkaszëbsczich dialektów (krézë: pùcczi, wejrowsczi, lãbòrsczi) # '''Westrzódk''' – tradicyjnô òbéńda westrzédnokaszëbsczich dialektów ([[Kartësczi kréz]]) # '''Pôłnié''' – tradicëjnô òbéńda pôłniowòkaszëbsczich dialektów (dzélowò krézë: kòscersczi, chònicczi, tëchòlsczi) # '''Zôpôd''' – òbéńda chtërnô przed [[II swiatowô wòjna|II Swiatową Wòjną]] słëcha do Miemiecczi, a pò ny òsta przëznónô Pòlsczi Lëdowi Repùblice. Kaszëbi nie są tam procentowò tak trójną miészëzną jak na Nordze, Westrzódkù ë Pôłnim (dzélowò kréze: Lãbòrg, Bëtowò) # '''Trzëgard''' – aglomeracëjô Gduńska, Gdini i Sopòtu. Jesz na zôczątkù XX-gò stolatégò jistniałë tam aùtochtoniczné dialektë kaszëbsczé: nordowòpòrénkòwé- wiôlgòkacczi, witomińsczi, sopòcczi; i pôłniowòpòrénkòwé: òlëwsczi, brzezënsczi, matarnsczi. == Greńce Kaszëbsczi == [[Òbrôzk:Kôrta Kraju Kaszëbów.jpg|mały|300px|Kôrta Kraju Kaszëbów-aut.K.Ruda i M.Mayer]] Wëznaczenié greńców Kaszëbsczi je dosc problematiczną rzeczą, bò w ùszłoce Kaszëbskô nie bëła nigdë òbéńdą òkresloną administracyjno (w procëmnoce np. do Zôpadny czë Pòrénkòwi Pòmòrsczi). Drãgòscë dodôwô fakt, że greńce òbéndë zwóny "Kaszëbskô" przesëwałë sã w cygù stalatów na pòrénk. Czej w [[1238]] r. miono krôjnë "Cassubia" pòjawiło sã pierszi rôz w dokùmeńtach, òbjima òna dzél Zôpadny Pòmòrsczi. W tich czasach [[Słowiónie|Słowianie]] z Pòrénkòwi Pòmòrsczi definitiwno nie mianowelë sã "Kaszëbama". Wespólnym mionã Nadbôłtowëch Słowianów midzë [[Wisła|Wisłą]] a [[Òdora|Òdrą]] bëło "Pòmòrzanie". [[Gerat Labùda]] (1991) napisôł równak, że na Pòmòrzu utwòrzëło są le jedno miono dlô zemi i lëdzy – Kaszëbë, ''Kaszuby''. Ten autor pisze téż, że na pòrénk wãdrowa dësza kaszëbiznë (jãzëk i zwëk), a nie kaszëbsczi lëdze, chòc tak niejedni to zmiłkòwò òpisywają. W 1880 rokù [[Wejrowò]] bëło ùznóny za stolëcã Kaszëbsczi Zemi. Dejade dzysô to prawie dzél Pòrénkòwi Pòmòrsczi je nôczãscy mianowóny "Kaszëbskô", sztërkama no miono je téż rozcygóné na pòrénkòwé zemie Zôpadny Pòmòrsczi (òkòlé [[Bëtowò|Bëtowa]], [[Lãbòrg]]a, [[Leba|Lebë]]). Dosc pòpùlarnym pòzdrzatkã je sfòrmùłowanié, że: "Kaszëbskô je tam, dze mieszkają (w grëpie) [[Kaszëbi]]". Próbë wëznaczeniô greńców Kaszëbsczi dokònôł [[Jan Mòrdawsczi]] w prôcë: "Geògrafia dzysészëch Kaszëbów" (1999). Do Kaszëbsczi zarechòwôł òn zemie, we chtërnëch wedle badérowaniów socjologów przënômni 1/3 lëdztwa są òsobë czëjącé sã Kaszëbama, abò dze mieszkô zacht wielëna Kaszëbów (je to przëtrôfk w trzech gardach: w [[Gduńsk|Gduńskù]], [[Gdiniô|Gdini]] ë [[Sopòt|Sopòtach]]). Wedle taczich kriteriów teritorium Kaszëbsczi òbjimô wiéchrzëznã kòl 6 200&nbsp;km² w [[gmina]]ch [[Wòjewództwo pòmòrsczé|pòmòrsczégò wòjewództwa]], a òsoblëwò: * '''[[Pùcczi kréz]]''': 1. Gard [[Hél]], 2. Gard [[Jastarniô]], 3. Gard [[Pùck]], 4. Gard [[Wiôlgô Wies]], 5. [[Gmina Kòsôkòwò]], 6. [[Gmina Krokòwa]], 7. [[Gmina Pùck]]. * '''[[Wejrowsczi kréz]]''': 1. Gard [[Réda]], 2. Gard [[Rëmiô]], 3. Gard [[Wejrowò]], 4. [[Gmina Chòczewò]] – part, 5. [[Gmina Gniewino]], 6. [[Gmina Lëniô]], 7. [[Gmina Lëzëno]], 8. [[Gmina Łãczëce]], 9. [[Gmina Szëmôłd]], 10. [[Gmina Wejrowò]]. * '''[[Lãbòrsczi kréz]]''' – part: 1. [[Gmina Céwice]] – part. 2. [[Nowô Wies]] 3. [[Gmina Wickò]] 4. [[Łeba|Gmina Łeba]] * '''[[Bëtowsczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Bëtowò]] ë [[Gmina Bëtowò]], 2. [[Gmina Czôrnô Dãbrówka]], 3. [[Gmina Lëpnica]], 4. [[Gmina Parchòwò]], 5. [[Gmina Tëchòmié]]. * '''[[Kartësczi kréz]]''': 1.Gard [[Kartuzë]] ë [[Gmina Kartuzë]], 2.Gard [[Żukòwò]] ë [[Gmina Żukòwò]], 3.[[Gmina Chmielno]], 4.[[Gmina Przedkòwò]], 5.[[Gmina Sëlëczëno]], 6.[[Gmina Srôkòjce]], 7.[[Gmina Somònino]]. * '''[[Kòscérsczi kréz]]''': 1. Gard [[Kòscérzëna]], 2. [[Gmina Kòscérzëna]], 3. [[Gmina Dzemiónë]], 4. [[Gmina Kôrsëno]] – part, 5. [[Gmina Lëpùsz]], 6. [[Gmina Nowô Karczma]] – part * '''[[Chònicczi kréz]]''' – part: 1. Gard [[Brusë]] ë [[Gmina Brusë]], 2. [[Gmina Chònice]] – nordowi part, 3. [[Gmina Kònarzënë]]. * [[Człëchòwsczi kréz]] – part: 1. [[Gmina Przechlewò]] – part. * '''Gard [[Gduńsk]]''', '''Gard [[Gdiniô]]''', '''Gard [[Sopòt]]''' Pòlemikã móże rodzëc sprawa teroczasnégò teritorialnégò òbjimù Kaszëbów. Òstało przëjãté, że: * drëżéń Kaszëbów robi na òbéńda Pòmòrzô, na chtërny na co dzéń, w miészim abò wikszim stãpniu, pòtrzebòwóny je [[kaszëbsczi jãzëk]]; * za Kaszëbë je przëjãtô òbéńda, na jaczi lëdze rechùjącé sã do ti spòlëznë robią przënômni trzecy dzél môlowégò lëdztwa i ten, dze nimò niewiôldżégò procenta w òbrëmienim dónégò zalëdzeniô wielota Kaszëbów je wiôlgô (np. we Gduńsku i Sopòce); No slédné kriterium pòzwòli, mòżebno, przesënąc greńce teroczasnëch Kaszëbów na zôchód, jakò że są znaczi, że w stronach pod [[Słëpsk]]iem procent [[Kaszëbi|Kaszëbów]] i swiąda kaszëbskòscë nëch terenów je znaczącô.[[Òbrôzk:Gdunsk_5.jpg|mały|Katédra w Gduńskù-Òlëwie, môl pòchòwaniô ksyżeców Pòrénkòwi Pòmòrsczi]][[Òbrôzk:Porenkowo_Pomorsko_1.png|mały|Kôrta Pòrénkòwi Pòmòrsczi z zaznaczenim dzysdniowi kaszëbsczi òbéndë ôs dôwny zemi Słowińców]] == Ekònomijô == [[Òbrôzk:Mechelinki, łódź rybacka.jpg|mały|left|[[Bôt]]]] Nôwicy lëdzy robi w sferze ùsłëgów. Wôżnéma wietwiama gòspòdarzënkù Kaszëb są: turistika, mòrskô industrëjô (òkrãtownie ë pòrtë),bùdowizna, rëbaczenié ë gbùrzëzna. Kaszëbi są téż bëlnyma stolôrzama i piekôrzama. Turistika rozwijô sã nad sztrądã [[Bôłt]]u, ale wiele turistów przëcygają téż pòjezérza i niechtërné gardë, np. [[Gduńsk]]. Do nôbarżi znónëch kùrortów ë wëpòczinkòwëch môlowòsców słëchają: [[Chmielno]], [[Jastarniô]], [[Leba]] i [[Sopòt]]. Niejedné rastauracëje, karczmë i gòscyńce pòdôwają dlô wanożników kaszëbsczé smaczczi: wãgòrzową zupã, [[czarwina|czarwinã]], [[plińce]] i jin. Mòże liczëc, że w przińdnëch latach wczasowëch chëczów ë agrokwatérów bãdze na Kaszëbach wicy. == Stón i òchróniô òkrãżégò == [[Òbrôzk:Phytoplankton bloom in the Baltic Sea (July 3, 2001).jpg|mały|Planktón na Bôłce òb lato 2001 rokù]] Jesz na zôczątkù lat dzewiãcdzesątych XX wiekù, z wëszłotë dzejnotë człowieka, na mòcno zagòspòdarzonëch òbéńdach Kaszëbów i przëlégłégò do nich [[Bôłt]]u bëłë w niebezpiekù wszëtczé dzélëczi òkrążégò, a òsoblëwò: hidrosfera, atmòsfera, wiérzk zemi, roscënizna i zwiérzãcy swiat. W wszelejaczich zakładach i chëczowëch gòspòdarztwach pòwstôwało wiele jindustriowégò i kòmùnalnégò sztokù, z chtërnégò znaczny dzél nie béł òbczëszcziwóné. Szkòdzało ùżëwanié w gbùrzenim wiôldzich miôrków szutów ë pestëcydów, ale téż z wëszłotë niegwôscëwégò zabezpieczeniô kòmùnalnégò i jindustriowégò sztokù doszło do tegò, że baro lëchi béł sanitarny stón rzéków, jezór a stëdni. W Stãgłi Wisle wszëtczé pòbiéróné próbczi wòdë bëłë za klasą czëstoscë fizykòchemiczné, a w 57% biologòwi. Mòcno zaczapóné bëłë: [[Reduniô]] a [[Wisła]] (Zgniłô Wisła), chtërné dotëgòwałë kòl 7000 hm³ sztokù na rok (100% wòdów III klasë czëstoscë fizykòchemiczné i 100% wòdów pòzaklasowëch biologòwò), a z jezór – Grabòwsczé, Karczemné, Klôsztórné, Garczin, Tëchómsczé i jinszi. Sanitarny stón wòdë pòbiéróné przez lëdztwò z wòdoprowôdników i ze stëdniów béł co sztërk lëchi. Stëdnie pùbliczné bëłë zaczapóné jaż w 80%. Trójmiescé, w chtërnym mieszkô wicy jak 750 000 lëdzy i mòcno rozwity je jindustrëjô, brëkùje baro wiele wòdë. Dłudżi czas bez ògrańczeniów bëłë wëzwëskiwónë pòdzémné wòdë. Przez przezmiarã eksploatacëji bëłë òne w znacznym gradze pòwëbieróné. Narëszonô bëła równowôga hidrologòwô. Pòd [[Gduńsk|Gduńskã]] i jegò òkòlém zrobił sã głãbòczi dół òbniżëniowi ò wiéchrzëznie bez mała 300&nbsp;km². Wòdë rzéków, chtërné mają wiele związków chemicznëch i w wiele za môłym gradze biologòwò òbczëszczoné kòmùnalné sztok, docérają do mòrza. Przez to òstała mòcno zatrëtô [[Gduńskô Hôwinga]]. Wiôldżi kwantum bakcylów glótowëch,chtërné ùnôszłë sã w wòdze ùniemòżniwało branié kąpiélë. We Władisławòwie – w czerënkù pôłniowò-pòrénszim òd pòrtu, w Nowim Pòrce i w [[Gdiniô|Gdini]] Òrłowie òd 64% do 92% pòbiérónëch próbków wòdë bëło za klasą abò w III klasë czëstoscë. Wiele kąpielëszczów mùszało bëc zamkłé. Tak bëło kòl [[Bôłt]]u w [[lëpińc]]u 2018 r. Òrganicznô materëjô a téż azot i fòsfór docérają do mòrza za pòstrzédzëzną rzéków. Ta rzôdzëzna, a téż wlewë òceanicznëch wòdów do [[Bôłt]]u i zmianë temperaturë wòdë prowadzą do periodnégò spôdaniégò abò rostu biomasë roscënów i zwiérzãtów w Gduńsczi Hôwindze i w ji sąsedztwie. W ùbògaconëch przez azot i fòsfór mòrzczich wòdach òsoblewò mòcno rozwijô sã planktón. Przez to na zôczątkù rosce kwantum òrganizmów, chtërné nim sã żëwią. Równak z czasã planktón sã tak rozrodzywô, że rëbë i jiné zwiérzãta nie są w sztãdze gò w całosce skònsumòwac. Nieżëwi planktón, chtëren òpôdô, przez dëgòwanié bakcylów rozkłôdô sã. Przez tã rzôdzëznã zmiésziwô sã kwantum krzisenia, a na dnie zjawiwô sã sarkòwòdzyk, chtëren trëje i wiele ôrtów rëbów mô ùniemòżlëwioné rozrodzywanié sã, a w skrôwnëch wëpôdkach to prowadzy do jich smiercy. Znaczny òbéńda Gduńsczi Głãbi bëła fùl sarkòwòdzyka. Na skùtk tich procesów w latach sédemdzesątëch i òsemdzesątëch nôwikszi zmianë nastałë w Pùcczi Hôwindze, nôsnôdszi i nôbarżi pòdajny na cësk zgnojeniów òbéńdze Gduńsczi Hôwindżi. [[Pùcczi kréz]] mô przë tim wësoczi wskôzywôcz zachòrzeniô lëdzy na reka. W Pùcczi Hôwindze nazebrało sã wiele trëjącëch związków to i jidealny czedës nierzchòwiszczé dlô wiele ôrtów rëbów stracëło swòją wôżnotã. Prawie ju nie bëło [[lasfòr]]a, [[Brzóna|brzónë]], [[wãgòrz]]a abò [[łosos]]a. Ù wiele rëbów bëło widzec znanczi chòrobów, do chtërnëch doprowadzało biwanié w zgnojonym òkrãżém. Wiôldzim zagrożeniém dlô mòrzczich wodów są wëcéczi sërégò òléju.Przëmiérno – 1 tona sërégò òléju pòòkriwô cenką légą wiéchrzëznã 12 km². Temù też nie dzëwi nas chùtkô jinterwencëjô przënôléżnëch mòrzczich służbów w wëpôdkù, wezmë na to awarëji przërëchtënków w bazé rzôdczëch òpôłów abò karëwôrtnégò zdrzëcaniô przez niejedné òkrãtë balastowëch wodów, w chtërnëch są resztczi sërégò òléju. W zurbanizowani conie gduńsczi krôjnë baro mòcno bëła zatrëtô atmòsféra. Przëłoziwałë sã do te wielny wërobné zakładë, a téż chëczowé gòspòdarztwa i tërlëkòwô rësznota. W pôrãdzesąt òsoblëwò ùprzikrzonëch dlô òkrążégò zakładach („Sarkòpòl”, rafinerëjô, elektrocepłowniô, cëkrowniô i jiné) pòwstôwało 264 000 ton parzënów i 59 000 ton gazowëch zaczapaniów na rok. Jindustria, gbùrzenié, transpòrt i jiné partë gòspòdarzënkù, a téż chëczowé gòspòdarztwa są pòczątkiem rozmaitégò szlachù òdpôdków, chtërné zgromadzoné w wëznaczonëch placach zajimają wiedno wikszi rëmie, a to przëłożiwô sã do degradacëji wiéchrzëznë zemi. Samé leno jindustriowé òdpôdczi, jak np. fòsfògipsë, sëpny pòpiołë ë szlaczi z energeticzi i cepłownictwa a téż mineralné parzënë nazebróné w wòjewództwie do 2003 rokù, wôżą przeszło 21 mln ton, a pòòkrëłë òbéńdã kòl 2,6&nbsp;km². Są stolemné òlérë z nalézeniém placów na wësëpiska smieców, bò na nich mòże żëc np. [[szpańsczi slënik]]. Té wësëpiska,chtërné jistnieją, są ju wnetka czësto wëzwëskóné, a na ùmôlowanié nowëch nié ma zgòdë lëdztwa, chtërno mieszkô w sąsedztwie bédowónëch môlów. Degradacëji òkrążégò, chtërna robi pòkroczi człowiek nie przëzérô sã pasywno, le podjimô corôz barzi skùtkòwné kroczi sparłãczoné z jegò óchrónią. Jinwesticjowé wëdôwczi na óchróniã òkrążégò i gòspòdarzënk wòdny pòstãpno rosną. Np. w 2005 rokù w całim pòmòrzczim wòjewództwie wëniosłë òglowò 2 329 mln zł, przë tim na óchróniã wiodra bëło przeznaczoné 34,2 mln zł, na sztokòwi gòspòdarzënk i óchróniô wòdów 1 624 mln zł,na gòspòdarzënk òdpôdkama, òchróniô i doprowadzenié wôrtnotë ùżëtny zemiów jak bëło przódë, a téż pòdzemnëch a wiéchrzëznowëch wòdów 27,7 mln zł, na wòdny gòspòdarzënk 50,6 mln zł. W latach 1990–2005 bëło rëszoné abò rozbùdwóné pôrãdzesąt kòmùnalnëch i jindustriowëch òbczëszczalniów sztokù. Jedna z nôwikszëch òbczëszczalniów – w Dãbògòrzim – zbiérô sztok z òbéńdë, na chtërné mieszkô kòl 400 000 lëdzy (z [[Gdiniô|Gdini]], [[Sopòt]]u, [[Rëmiô|Rëmi]], [[Réda|Rédë]], [[Wejrowò|Wejerowa]]). Òbczëszczalniô w [[Swôrzewò|Swôrzewie]] zbiérô i òbczëszcziwô sztok z [[Pùck]]a, [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] i całégò Hélsczégò Półòstrowa. Pòdług [[Jan Mòrdawsczi|Jana Mòrdawsczégò]] (1999) òbéńda Kaszëbów je mało zatrëtô, òkòma przëmiérzno tamsamnëma jezorama i môlama, jak téż niechtërnëma kawałkama rzéków. Pòmôgô to rozwicu turisticzi. Bôczënk przërzesziwô sã tu do òchrónë przërodnégò òkrãżégò. Wërazã tegò je założenié parków i rezerwatów, ùznanié niechtërnëch òbiektów żëwy i miartwy przërodë za pamiątczi przërodë. Na Kaszëbach je cziledzesąt rezerwatów. Bliskò 1000 òbiektów pònazwóno mionama pamiątków przërodë (pòjedińczé drzewa, karna drzéw, aleje, [[Diôbli kam|eraticzi]] i jiné). == Media == [[Òbrôzk:Radio Kaszëbë.png|mały|[[Radio Kaszëbë]]]] Niechtërné kaszëbsczé media: ;jistniejącé * [[Gazeta Kartuska (1922–1939)]] – magazyn [[Kaszëbskô Szwajcariô|Kaszëbsczi Szwajcarii]] * [[Głos Kaszub]] * magazynkaszuby.pl – jinternetowi magazyn ò regionie, wëdarzeniach i historie Kaszëb * Kartuzy.info – môlowi jinternetowi serwis kartësczégò krézu * Koscierski.info – môlowi jinternetowi serwis kòscérsczégò krézu * Express kaszubski ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Ekspres'') – môlowi jinternetowi serwis w [[Kartuzë|Kartëzach]] * [[Kurier Kaszubski]] ({{jãz.|csb}} ''Kaszëbsczi Kùriéra'') – môlowi tidzenik wëdôwóny na terenie kartësczégò i kòscérsczégò krézu * [[Pomerania (cządnik)|Pomerania]] – spòlëzno-kùlturowi miesãcznik wëdôwóny òd 1963 rokù przez [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] * [[Radio Kaszëbë]] – pierszô w dzejach [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëcznô]] radiowô rozsélnica, sprawny òd gòdnika 2004 rokù * ''[[Na bôłtach ë w bòrach]]'' – kaszëbskòjãzëczny radiowi magazyn [[Pòlsczé Radio Gduńsk|Radia Gduńsk]] * [[TV Półwysep|Telewizja Półwysep]] ({{jãz.|csb}} ''Zdrzélnik Półòstrów'') – môlowi zdrzélnik przëstãpnô na całczich Kaszëbach. * [[Twoja Telewizja Morska]] ({{jãz.|csb}} ''Twójô Mòrskô Telewizjô'') – môlowi zdrzélnik emitującô prògramë w kaszëbsczim jãzëkù * Kościerski Express ({{jãz.|csb}} ''Kòscérsczi Ekspres'') – kòscérsczé internetowé pismiono tématiczno sparłãczonô z westrzédnëch Kaszëb * NordaInfo.pl – òbéndowi wëdowiédny pòrtal nordowëch Kaszëb. * Szwajcaria-Kaszubska.pl – serwis, jaczi zajmô sã regionã i wëdarzeniama z Kaszëb ;nijistniejącé * [[CSB TV]] – pierszô w dzejach kaszëbskô telewizjô * ''[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô zemia]]'' (czedës), ''[[Farwë Kaszëb]]'' i ''[[Tedë jo]]'' (biéżno) – kaszëbskòjãzëczné magazynë nadôwôné na antenie [[TVP3 Gduńsk]]. * Òdroda – kaszëbskòjãzëczné nieregùlarné pismiono, wëdôwóny w latach 1999–2006 == Znóny lëdze pòchôdający z Kaszëbsczi (w dzysdniowëch greńcach), abò z nią zrzeszony == * [[Witołd Bòbrowsczi]] – runita * [[Andrzej Bronk]] – filozófa z KUL * [[Jerzi Łisk]] – pòéta, mùzykańt i spiéwôk * [[Klemens Bronk]] – pòlitikôrz, zakłôdôrz TOW Gryf Kaszubski /Gryf Pomorski * [[Arnold Chrapkowszczi]] – ksądz, generał Paulinów * [[Kònstantin Dominik]] – biskùp * [[Günter Grass]] – runita * [[Sylwia Gruchała]] – florecëstka * [[Józef Jankòwsczi]] – ksądz, błogòsławiony Kòscoła rzimskòkatolëcczégò * [[Thomas Kantzow]] – runita, dzejopisôrz * [[Benedikt Karczewsczi]] – chemik, doktor jinżinéra * [[Kazimierz Klawiter]] – pòlitikôrz * [[Ryszard Krauze]] – biznesman * [[Gerat Labùda]] – dzejownik * [[Czesław Lang]] – kòłownik * [[Aleksander Majkòwsczi]] – runita, dzejopisôrz * [[Marian Majkòwsczi]]- architekta, runita * [[Maciej Miecznikowski]] – spiewôk * [[Rafał Mohr]] – aktór * [[Paul Nipkow]] – wënalôzôrz * [[Roman Paszke]] – żéglôrz * [[Janusz Reiter]] – diplomata * [[Józef Rogala Wybicki]] – ùsôdzca słowów "Mazurka Dąbrowskiego" (pòlsczégò nôrodnégò himna) * [[Jarosław Selin]] – pòlitikôrz * [[Danuta Stenka]] – aktorka * [[Abdón Strëszôk]] – profesor weterinaryjnëch nôùków * [[Bruno Synak]] – socjologa, profesor * [[Władisłôw Szulëst]] – ksądz, dzejopisôrz * [[Donald Tusk]] – pòlitikôrz * [[Edmund Wnuk-Lipiński]] – socjologa * [[Andrzéj Wrońsczi]] – biôtkôrz * [[Bernat Zëchta]] – ksądz, słowôrznik * [[Marta Żmuda-Trzebiatowska]] – aktorka == Òbaczë téż == * [[Pòmòrskô]] * [[Zôpadnô Pòmòrskô]] * [[Gôchë]] * [[Kòcéwskô]] * [[Krajnô]] * [[Bòrowiôcë]] * [[Zôbòrskô Zemia]] * [[Słowińcë]] == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, [[Gduńsk]] 1999. * Geograficzny atlas świata. 2 / [red. prowadz. Zofia Cukierska et al.]. Adres wydaw. Warszawa : Państ. Przedsiębiorstwo Wydaw. Kartograficznych im. Eugeniusza Romera, 1991. (Kaszuby) * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb. dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, Gdańsk Wydawn. Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego, Gduńsk 2008. * Kaszëbë: Pojezierze Kaszubskie 1:50 000 / red. Urszula Wojciechowska, Tomasz Płatek, Katarzyna Bischoff ; treść turyst. [oprac.] Michał Kucharski, Anna Dalida, Blanka Lach ; tekst Anna Klimko ; zdj. Jacek Sztolcman [et al.] ; nazewnictwo kasz. Jerzy Treder ; Pracownia Kartograficzna Carta Blanca, Warszawa 2002 (Napis: pierwsza mapa po kaszubsku). * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław – Warszawa – Kraków 1968, tom II, ss. 145–146. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://kaszubskidladzieci.pl/lekcja/mieszkamy_na_kaszubach/film/mieszkamy_na_kaszubach * https://forum.mountblade.info/threads/kaszuby-czyli-kasz%C3%ABb%C3%AB-chce-wam-przybli%C5%BCy%C4%87.19497/ * https://gospodyni.com.pl/dzialy/swiat-po-kaszubsku * https://moje-morze.pl/slow-kilka-o-regionie-kaszubskim/ * [http://www.gdynia.kaszubi.pl/images/dodatkowe/ZKP%20Szczecin/plansza_2.pdf Kaszuby ...] {{Kòntrola}} {{Pòrtal}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë| ]] megg8hfnop96gkri4elkf3jhrrq346y 0 1894 207743 207120 2026-07-14T19:21:39Z Tsca 12 207743 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox|Gard=Mòskwa|gwôsné miono=Москва|céch=Coat of arms of Moscow.svg|fana=Flag of Moscow, Russia.svg|dopełniacz=Mòskwë|państwò=[[Ruskô]]|wiéchrzëzna=2 511|stopniN=55|minutN=45|stopniE=37|minutE=37|lëdztwò=13,010,112|rok=2021|bùrméster=Sergej Sobianin|www=https://www.mos.ru/|adres_um=Ùrząd Mera Mòskwë|kod_poczt_um=Twerskô sz. 13, Mòskwa|Kôrta={{Lokalizacëjnô kôrta |mapa=Ruskô |rozmiar=300 |rodzaj=inline |punkty mapy= {{Lokalizacëjnô kôrta/pùnkt|55°45′07″N 37°37′03″E|pòzycjô=right|merk=Red pog.svg|rozmiôr merka=8|òpisënk=[[Mòskwa]]}} }} }} '''Mòskwa''' ({{jãz.|ru}} Москва) je [[stolëca|stolëcą]] a nôwikszim gardã [[Ruskô|Rusczi]]. Leżi nad rzéką [[Mòskwa (rzéka)|Mòskwą]] we westrzédno-zôpadny Rusce. Ji pòpùlacjã taksëje sã na 13 milionów òsób w samëch grańcach miasta,<ref name="2021Census">Rosstat, [https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/tab-5_VPN-2020.xlsx ''Оценка численности постоянного населения по субъектам Российской Федерации''] ({{jãz.|ru}})</ref> a wicy jak 21,5 milionów lëdzy mieszkô w òbrëmim mòsczewsczi metropòlie.<ref name="Megapolis">citypopulation.de, [https://www.citypopulation.de/en/world/agglomerations/ ''MAJOR AGGLOMERATIONS OF THE WORLD''] ({{jãz.|en}}), przëstãp z 9.07.2026 r.</ref> Sóm gard mô pòwiérzchniã 2 511 km², a wiéchrzëzna cawny metropòlitalny conë wënôszô wicy jak 26 000 km²<ref name="Megapolis" /> Mòskwa słëchô nôwikszim gardóm swiata: je nôwikszim miastã pòłożonym całowno w Eùropie.<ref name="Planète Énergies">Planete Energies, [https://www.planete-energies.com/en/medias/close/moscow-city-undergoing-transformation ''Moscow, a City Undergoing Transformation''] ({{jãz.|en}}), 9.11.2017 r., przëstãp z 9.07.2026 r.</ref> Pierszô nadczidka ò Mòskwie pòchôdô z 1147 rokù, czej òsta stolëcą [[Wiôldżé Mòsczewsczé Ksãstwò|Wiôldżégò Mòsczewsczégò Ksãstwa]], chtërno doprowadzëło do zjednaniégò rusczich zemiów w XV stalatim a stało sã centrum ne zjednónégò państwa.<ref>"Moscow, Grand Duchy of". ''[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780199546091.001.0001/acref-9780199546091-e-7792 World Encyclopedia] ({{jãz.|en}}),'' Philip's. 2004. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-19-954609-1</bdi>. Zarchiwizowóné z [https://web.archive.org/web/20250601225153/https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780199546091.001.0001/acref-9780199546091-e-7792 òriginału] 1.06.2025 r. Przëstãp z 9.07.2026 r.</ref> Pò pòwstanim Rusczégò Carstwa w 1547 rokù, Mòskwa dërch bëła pòliticznym a ekònomicznym òstrzódkã przez wikszosc swòji historie. Za czasów [[Pioter Wiôldżi|Piotra Wiôldżégò]], w 1712 rokù, ruskô stolëca òsta przecygnionô do nowò pòwstałégò [[Piotrogard|Piotrogardu]], co òbniżëło status Mòskwë òb czas imperialnégò cządu.<ref name="Weeks">Weeks, Theodore R. (1 January 2008). "Moscow". ''[https://www.oxfordreference.com/display/10.1093/acref/9780195176322.001.0001/acref-9780195176322-e-1053 The Oxford Encyclopedia of the Modern World] ({{jãz.|en}})'' Oxford University Press. ISBN <bdi>978-0-19-517632-2</bdi>.</ref> Z [[Pajicznikòwô rewòlucjô|pajicznikòwą rewòlucją]] a pòwstanim [[Ruskô Federacyjnô Socjalisticznô Sowieckô Repùblika|Rusczi FSSR]] mët, w 1918 rokù stolëca òsta przecygnionô nazôd do Mòskwë.<ref name="Weeks" /> Miasto pózni òstało przédnym pòliticznym òstrzódkã [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|Sowiecczi Zrzeszë]] ë doswiôdczëło òb nen czas wiôldżégò wzrostu lëczbë mieszkańców.<ref name="Weeks" /> Pò rozpadze Sowiecczi Zrzeszë Mòskwa òsta stolëcą nowò ùstanowiony Rusczi Federacje.<ref name="Weeks" /> Mòskwa je nôbarżi wesënionym na nordã a nôzëmniészim megagardã na swiece. Zarządzónô je jakno federalné miasto<ref>[https://web.archive.org/web/20211007105652/https://www.mos.ru/en/city/about/ "A glimpse into history"] ({{jãz.|en}}), ''mos.ru''. Zarchiwizowóné z [https://www.mos.ru/en/city/about/ òriginału] 7.10.2021 r. Przëstãp z 9.07.2026 r.</ref> i je za pòliticzné, kùlturalné a nôùkòwé centrum Rusczi. Mòsczewsczé Midzënôrodné Centrum Biznesu je jednym òd nôwikszich tegò zortu òstrzódków na swiece a stoji tam wikszosc òd nôwëższich chmùrników w Eùropie. Mòskwa bëła gòspòdarzã [[Latné Òlimpijsczé Miónczi 1980|Latnëch Òlimpijsczich Miónków w 1980 rokù]] a jednym òd miastów-gòspòdarzów [[Mésterstwa Swiata w Fùsbalë 2018|Mésterstwów Swiata w Fùsbalë 2018 rokù]].<ref>[https://web.archive.org/web/20210802231006/https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-world-cup-2018/fifa-worldcup-2018-news/2018/jun/14/fifa-world-cup-kicks-off-in-russia-1828219.html "FIFA World Cup kicks off in Russia"] ({{jãz.|en}}), ''The New Indian Express''. Zarchiwizowóné z [https://www.newindianexpress.com/sport/football/fifa-world-cup-2018/fifa-worldcup-2018-news/2018/jun/14/fifa-world-cup-kicks-off-in-russia-1828219.html òriginału] 2.08.2021 r. Przëstãp z 9.07.2026 r. </ref> W gardze to dô pôrã òbiektów ze swiatowi lëstë spôdkòwiznë UNESCO. Mòskwa je znónô z architekturë, òsoblëwie z òbéńdë [[Czerwiony Plac|Czerwionégò Placu]] a bùdinków taczich jak [[Sobór Błogòsławionégò Wasyla]] a [[Kreml]], chtëren je òstrzódkã włôdzë w kraju. W Mòskwie wielné rusczé firmë mają swòje sedzbë. Miasto mô bògati system pùblicznégò transpòrtu: sztërë midzënôrodné fligerplace, dzesãc banófów, elektriszowi system, system jednoszinowégò banu a [[Metro w Mòskwie|mòsczewsczé metro]] – jeden òd nôwikszich tegò zortu systemów na swiece. Wicy jak 40% teritorium miasta stanowi zelonosc, co czini Mòskwã jednym òd nôbarżi zelonëch gardów na swiece.<ref>[https://web.archive.org/web/20200625002804/https://bridgetomoscow.com/curious-fact-moscow-parks ''"Moscow parks"''] ({{jãz.|en}}), ''Bridge To Moscow''. Zarchiwizowóné z [https://bridgetomoscow.com/curious-fact-moscow-parks òriginału] 25.06.2020 r. Przëstãp z 9.07.2026 r.</ref> == Etimòlogiô == Ùwôżô sã, że miono gardu pòchôdô òd rzéczi [[Mòskwa (rzéka)|Mòskwë]].<ref name="Vasmer">Vasmer, Max (1986–1987) [1950–1958]. "Москва". [w:] Trubaczow, O. N.; Larin, B. O. (editorzë). ''Этимологический словарь русского языка'' ({{jãz.|ru}}) (2 wëdanié.). Mòskwa Progress.</ref><ref name="Smol">Smòlickaja, G.P. (2002). ''Topònimiczeskij słowar Centralnoj Rossyji'' <bdi>Топонимический словарь Центральной России</bdi> ({{jãz.|ru}}). str. 211–2017.</ref> To dô rozmajité teòrie tikającé sã pòchòdzeniô pòzwë rzéczi. Nôlepi jãzëkòznajarskò ùgruntowóną a szerok akceptowóną je na ò pòchòdzenim z [[Prabôłtosłowiańsczi jãzëk|prabôłtosłowiańsczégò]] dërżenia *''mŭzg''-/''muzg''- z [[Praindoeùropejsczi jãzëk|praindoeùropejsczégò]] *meu- „mòkri”,<ref name="Smol"/><ref name="Trubach">Trubaczow, O.N., ed. (1994). ''Etimòlogiczeskij słowar sławjanskich jazykòw'' <bdi>Этимологический словарь славянских языков</bdi> ({{jãz.|ru}}). V. 20: str. 19–20, 197, 202–203; V. 21: str. 12, 19–20, 76–79.</ref><ref>Pokorny, Julius. [https://web.archive.org/web/20160310064838/http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/ielex/U/P1312.html "meu"]. ''Indogermanisches etymologisches Wörterbuch,'' (miem.) Zarchiwizowóné z [http://www.utexas.edu/cola/centers/lrc/ielex/U/P1312.html òriginału] 10.03.2016 r. </ref> tak tej ''Mòskwa'' mògłabë òznaczac rzékã pòłożoną na sapach czë błotach. Skrewnionym słowóm słëchają: [[Rusczi jãzëk|rusczé]] музга, ''mùzga'' „plëta”, [[Lëtewsczi jãzëk|lëtewsczé]] ''mazgoti'' a [[Łotewsczi jãzëk|łotewsczé]] ''mazgāt'' „mëc”, [[Łacyńsczi jãzëk|łacyńsczé]] ''mergō'' „zanurzac”,<ref name="Vasmer" /><ref name="Trubach" /> [[Prekmùrsczi jãzëk|prekmùrsczé]] ''müzga'' „trzãsawiszcze”<ref>Greenberg, Marc L. (2020). Fortuin, Egbert; Houtzagers, Peter; Kalsbeek, Janneke (editorzë). ''Prekmurje Slovene Grammar: Avgust Pavel's Vend nyelvtan (1942). Critical edition and translation from Hungarian by Marc L. Greenberg''. ({{jãz.|en}}), Leiden, Boston: Brill Rodopi. str.&nbsp;176. ISBN&nbsp;<bdi>978-9004419117</bdi>.</ref>. We wiele słowiańsczich krajach jistnieje nôzwëskò ''Mòskòw'', nôpòpùlarniészé je w Rusce, [[Bùłgariô|Bùłgarie]], [[Ùkrajina|Ùkrajińsce]] a [[Nordowô Macedoniô|Nordowi Macedonie]].<ref>[https://forebears.io/surnames/moskov "Moskov Surname Meaning, Origins & Distribution"]. ''forebears.io''. Zarchiwizowóné z [https://web.archive.org/web/20181211010136/https://forebears.io/surnames/moskov òriginału] 11.12.2018 r. Przëstãp z 9.07.2026 r.</ref> W dodôwkù, w Pòlsce jistnieją szlachòwno pòzwóné môlëznë jak Mozgawa.<ref name="Vasmer" /><ref name="Smol" /><ref name="Trubach" /> Wedle ùgrofińsczi hipòtezë, [[wòłżańskò-fińsczé lëdë]], jaczé słëchałë do przedsłowiańsczich plemión a chtërne mieszkałë na nym terenie, zwałë rzékã ''Mustajoki –'' „czôrnô rzéka” ë pòzwa rzéczi miabë pòchadac z te terminu.<ref>Tarkiainen, Kari (2010). ''Ruotsin itämaa''. Helsinki: Svenska litteratursällskapet i Finland. (szw.), str.&nbsp;19. ISBN&nbsp;<bdi>978-951-583-212-2</bdi>.</ref> Jiné teòrie są òdrzucóné przez jãzëkòznajarzów jakno słabò pòpiarté nôùkòwò.<ref name="Vasmer" /><ref name="Smol" /> Stôroruską fòrmã pòzwë rekònstruùje sã jakno *Москы, ''*Mosky'', ale pierszé pisóné nadczidczi z XII stalatégò zapisóné są w zanôléżnëch [[Przëpôdk|przëpôdkach]]: Московь, ''Moskovĭ'' ([[winowôcz]]), Москви, ''Moskvi'' ([[môlnik]]), Москвe/Москвѣ, ''Moskve/Moskvě'' ([[rodzôcz]]).<ref name="Vasmer" /><ref name="Smol" /> Z nëch fòrmów pòchôdô terôczasnô ruskô fòrma Москва, ''Mòskwa'', mdącô wënikã ùproszczeniô deklinacje (szlachòwno stało sã w kaszëbiznie np. z prasłowiańsczim *kry, chtërno przeszło w krew/krëwiô).<ref>Lorentz, F. (1925). ''Geschichte der Pomoranischen Sprache''. (miem.), De Gruyter, str. 153</ref> == Historiô == <big>'''Prehistoriô'''</big> Terenë dzysdniowi Mòskwë bëłë zamieszkałé òd prehistoricznëch czasów. Do nôwczasniészich znalezëszczów słëchają zaòstałoscë pò lałowsczi kùlturze, chtërnã ekspercë przëpisëją do cządu [[Neòlit|neòlitu]].<ref>[https://web.archive.org/web/20201030183623/https://www.mos.ru/en/news/item/22507073/ "The origins of Moscow: What archaeological finds, chronicles and urban legends tell us"]. ''Mos.ru''. 5 April 2017. Zarchiwizowóné z [https://www.mos.ru/en/news/item/22507073/ òriginału] 30.10.2020 r. Przëstãp z 9.07.2026 r.</ref> Pierszima mieszkańcama òbéńdë bëlë jachtarze a zbiérôcze. Kòl 950 r. òsedlëłë sã tu dwa słowiańsczé plemiona, [[Wiaticze]] a [[Kriwicze]]. Wiaticze mòglë sã składac na wikszosc domôcy pòpùlacje Mòskwë.<ref>[https://web.archive.org/web/20120524051043/http://www.moskau.ru/moskau/lexikon/geschichte_moskaus_vom_dorf_zur_metropole_3.html "History of Moscow - from village to metropolis"] ({{jãz.|en}}) ''moskau.ru''. Zarchwizowóné z [http://www.moskau.ru/moskau/lexikon/geschichte_moskaus_vom_dorf_zur_metropole_3.html òriginału] 24.05.2012 r., przëstãp z 9.07.2026 r.</ref> === Wczasnô historiô (1147–1263) === Mòskwa òsta nadczidłô w kronikach pierszi raz przë rokù 1147 jakno dzél rostowskò-suzdalsczégò ksãstwa, jakô pòwsta pò rozpadze [[Czijewskô Rus|Czijewsczi Rusë]].<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 45</bdi></ref> Bëła tedë môłim miastkã przë zôpadny grańcë ksãstwa.<ref>[https://www.bbc.com/russian/features-39352451 "Начало Москвы: пир после убийства"] ({{jãz.|ru}}) ''BBC News Russian''. 11.04.2017 r. Zarchiw. z [https://web.archive.org/web/20210710045539/https://www.bbc.com/russian/features-39352451 òriginału] 10.07.2021 r. </ref> Wôżnosc Mòskwë mòckò ùrosła w drëdżi pòłowie XII wiekù, czej stała sã festingą, tej téż pòwstałë pierszé mùrë [[Kreml|Kremla]].<ref name=":0">Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 46</bdi></ref> Òb czas mòngòlsczich inwazjów z lat 1237–1238, Mòskwa òsta splądrowónô pò zniszczenim [[Riazań|Riazania]].<ref name=":0" /> Pierszim ksyżëcã Mòskwë béł [[Daniél Aleksandrowicz|Daniél]], nôstarszi syn [[Aleksander Newsczi|Aleksandra Newsczégò]], jaczi erbòwôł w 1263 rokù gard.<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 47</bdi></ref> Do 1271 rokù, ksãstwò bëło rządzoné przez ùja Daniela, Jarosława, chtëren dostôł Twer jakno apanaż.<ref>Kuczkin, V. A. (2013). "Московское великое княжество" [w:] Krawiec, S. L. (editór.). ''Большая Российская энциклопедия. Том 21: Монголы — Наноматериалы'' ({{jãz.|ru}}) Большая Российская энциклопедия. str.&nbsp;308–310. ISBN&nbsp;<bdi>978-5-85270-355-2</bdi>.</ref> Sóm Daniél je nadczidłi w kronikach dopiérze przë rokù 1282, czej miôł brac ùdzél w feùdalny wòjnie jegò dwùch starszich bracynów.<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 47</bdi></ref> === Wiôldżé Ksãstwò (1263–1547) === [[Òbrôzk:Facial_Chronicle_-_b.10,_p.049_-_Tokhtamysh_at_Moscow.jpg|mały|Dobëcé Mòskwë przez [[Złotô Horda|Złotą Hordã]] w 1382 rokù]] [[Òbrôzk:Вид_на_Спасскую_башню_от_Исторического_музея.jpg|alt=|mały|Spasskô Bôszta, zbùdowónô w 1491]] [[Òbrôzk:Polish_plan_of_Moscow_1610.PNG|mały|Plan Mòskwë z 1610, przed znikwienim gardu w 1612 a zmianą ùkładu sztrasów. Norda je pò prawi.]] Na prawim sztrądze rzéczi Mòskwë, òsmë kilométrów òd Kremla, Daniél ùsadzył nowi mònastér z drzewianą cerkwią Daniela Słëpnika mët – dzysdnia je to [[Danielów Mònastér]]. Pò smiercë Daniela w 1303 r., teritorium ksãstwa sã wnet pòtrojiło, zamikającë w se cawną rzékã Mòskwã kùmbruż z ji dopłëwama, co zagwësniło państwù samòòbstójnotã.<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 50-51</bdi></ref> Bëlnô rzecznô séc pòmôga ksãstwù w rozwiju hańdlu.<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 55</bdi></ref> Òtrocë Daniela sztridowelë sã z [[Twer|twersczima]] ksãcama ò sukcesjã.<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 60</bdi></ref> [[Jerzi Mòsczewsczi|Jerzi]] òstôł ùznóny za wiôldżégò ksãca przez mòngòlsczégò [[Chan|chana]] w 1318, ale stracył titel sztërë lata pózni.<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 87</bdi></ref> [[Iwan I Mòsczewsczi|Iwan I]] òdzwëskôł trón wiôldżegò ksãstwa òd Tweru pò dokôzanim lojalnoscë chanowi.<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 145</bdi></ref> Iwan zbiérôł daninã dlô chana [[Złotô Horda|Złoti Hordë]] òd zanôleżnëch rusczich ksyżãt ë ùżiwôł strzódków, jaczé zdobiwôł, cobë rozwijac Mòskwã.<ref name=":1">Riasanovsky, Nicholas V.; Steinberg, Mark D.(2019). ''A history of Russia'' ({{jãz.|en}}; IX wëdanié). New York: Oxford University Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0190645588, str. 73</bdi></ref> Metropòlita [[Ruskô Prawòsłôwnô Cerkwiô|rusczi cerkwie]] téż zdrësził sã z Iwanã i przeniósł swòjã sedzbã z [[Władimir (gard)|Władimiru]] do Mòskwë.<ref name=":2">Crummey, Robert O. (6.06.2014 r.). ''The Formation of Muscovy 1300 - 1613 ({{jãz.|en}})'' Routledge. ISBN&nbsp;<bdi>978-1-317-87200-9</bdi>, str. 40</ref><ref name=":1" /> Zwela pòd pierszą kamianną cerkwiã w Mòskwie, [[Sobór Zasniãcô Matczi Bòżi]], òsta wëłożonô w 1326. Metropòlita wëbrôł sobór za plac swòjégò spòczinkù, co miało zmòcnic sztatus Mòskwë jakno dëchòwégò centrum rusczégò prawòsławiégò.<ref name=":2" /> Chan Złoti Hordë pòczątkòwò wspiérôł Mòskwã, chcącë scygnąc ekspansjã [[Wiôldżé Lëtewsczé Ksãstwò|Wiôldżégò Lëtewsczégò Ksãstwa]] na pòrénk, ingerowôł dërch w relacje Mòskwë z jinyma rusczima princama, bë zapòbiec ji nadmiérnémù zmòcnieniémù.<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 211-212</bdi></ref> W 1353 rokù, [[czôrnô smierc]] rozkòscérza sã z nordowò-zôpadny Rusczi do Mòskwë, pòwòdëjącë smierc [[Szëmón Bùszny|Szëmòna Bùsznégò]], jegò sënów a metropòlitë.<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 217</bdi></ref> Tak tej panëjącô Mòskwą familiô òsta môłô ë pòwsta nowô lëniô ksyżãcy sukcesje – wedle ni włôdza przechôda z òjca na sëna.<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 170-171</bdi></ref> Òb czas panowaniô Dimitra Dóńsczégò, mòsczewsczé ksãstwò zdobëło zacht nowégò teritorium.<ref>Crummey, Robert O. (6.06.2014 r.). ''The Formation of Muscovy 1300 - 1613 ({{jãz.|en}})'' Routledge. ISBN&nbsp;<bdi>978-1-317-87200-9</bdi>, str. 49</ref> W 1380 r., Dimitr doprowadzył zjednóną ruską armiã do wôżnégò zwëcãstwa nad Mòngòłami w biôtce ò Kùlikòwò, co baro przëdało Mòskwie wiele prestiżu a zmòcniło sztatus ji włôdców jakno wòjskòwëch wódców.<ref>Crummey, Robert O. (6.06.2014 r.). ''The Formation of Muscovy 1300 - 1613 ({{jãz.|en}})'' Routledge. ISBN&nbsp;<bdi>978-1-317-87200-9</bdi>, str. 51</ref> Pò jegò smiercë w 1389 rokù, trónë Władimiru a Mòskwë òstałë na wiedno zjednóné.<ref>Fennell, John (15.11.2023). ''The Emergence of Moscow, 1304–1359''. Univ of California Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0-520-34759-5, str. 306</bdi></ref> Za panowaniégò [[Wasyl II Slepi|Wasyla II]] wëbùchłô domôcô wòjna pònemù jak Jerzi Zwienigòrodzczi zakwestionowôł sukcesjã swòjégò bratówca w 1425 r.<ref>Crummey, Robert O. (6.06.2014 r.). ''The Formation of Muscovy 1300 - 1613 ({{jãz.|en}})'' Routledge. ISBN&nbsp;<bdi>978-1-317-87200-9</bdi>, str. 69</ref> Òkróm te, Wasyl wërôżôł niechãc wedle [[Florencczi sobór|florencczégò sobòru]], co skùtkòwało aresztowanim metropòlitë za jegò pòdpisanié.<ref name=":3">Crummey, Robert O. (6.06.2014 r.). ''The Formation of Muscovy 1300 - 1613 ({{jãz.|en}})'' Routledge. ISBN&nbsp;<bdi>978-1-317-87200-9</bdi>, str. 72</ref> Sétmë lat pózni, radzëzna rusczich biskùpów wëbra gwôsnégò metropòlitã, co òznôczało ògłoszenié [[Aùtokefaliô|aùtokefalie]] przez ruską cerkwiã.<ref name=":3" /> [[Ùpôdk Kònstantinopòla|Ùpôdk Kónstantinopòla]] w 1453 rokù béł ùwôżóny przez Rusków za bòską karã za [[Apòstazjô|apòstazjã]] ë w 1492 r. Mòskwa òsta pòzwónô pierszi rôz imperialnym gardã przez rusczégò metropòlitã.<ref>Crummey, Robert O. (6.06.2014 r.). ''The Formation of Muscovy 1300 - 1613 ({{jãz.|en}})'' Routledge. ISBN&nbsp;<bdi>978-1-317-87200-9</bdi>, str. 135</ref> Òb czas rządów [[Iwan III Wiôldżi|Iwana III]], wnet wszëtczé rusczé kraje zjednałë sã z Mòskwą, co dało spòdlé pòd bùdacjã centralisticznégò państwa.<ref>Riasanovsky, Nicholas V.; Steinberg, Mark D.(2019). ''A history of Russia'' ({{jãz.|en}}; IX wëdanié). New York: Oxford University Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0190645588, str. 77-79</bdi></ref> [[Staniãcé nad Ùgrą|Staniãcé nad rzéką Ùgrą]] w 1480 r. je tradicyjną cezurą kùńca tatarsczi zwiérzchnoscë.<ref>Riasanovsky, Nicholas V.; Steinberg, Mark D.(2019). ''A history of Russia'' ({{jãz.|en}}; IX wëdanié). New York: Oxford University Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0190645588, str. 78</bdi></ref> Iwan miôł wiôlgą starã, abë jegò państwò przejãło wiersztã Kónstantinopòla, zrekònstruòwôł tej Kreml przë pòmòcë renesansowëch włosczich architektów. Prawie za czasów Iwana III pòjawił sã [[Czerwiony Plac]], zwóny nôprzód Targã. Iwanów syn, [[Wasyl III]] kòntinuòwôł ekspansjã mòsczewsczégò państwa i anektowôł òstałé rusczé zemie.<ref>Riasanovsky, Nicholas V.; Steinberg, Mark D.(2019). ''A history of Russia'' ({{jãz.|en}}; IX wëdanié). New York: Oxford University Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-0190645588, str. 79</bdi></ref><ref>Crummey, Robert O. (6.06.2014 r.). ''The Formation of Muscovy 1300 - 1613 ({{jãz.|en}})'' Routledge. ISBN&nbsp;<bdi>978-1-317-87200-9</bdi>, str. 92</ref> Za jegò włôdzë rozwijónô bëła doktrina Mòskwë jakno trzecégò Rzimù.<ref>Crummey, Robert O. (6.06.2014 r.). ''The Formation of Muscovy 1300 - 1613 ({{jãz.|en}})'' Routledge. ISBN&nbsp;<bdi>978-1-317-87200-9</bdi>, str. 136</ref> === Carstwò (1547–1721) === [[Òbrôzk:Moscow_StBasilCathedral_d28.jpg|mały|[[Sobór Błogòsłowiónégò Wasyla]], zbùdowóny w 1561]] [[Òbrôzk:Mikhail_Feodorovich_Izbranie.jpg|mały|Welacjô Michała I na cara w 1613]] [[Òbrôzk:Kremlenagrad.jpg|mały|[[Kreml]] òb czas panowaniô [[Aleksy I Romanów|Alekségò I Romanowa]], 1663]] W 1547 rokù, [[Iwan Grozny]] òstôł kòrónowóny w Mòskwie nié blós na wiôldżégò princa, ale téż na pierszégò cara Wszechrusczi.<ref>Bushkovitch, Paul (5.12.2011 r.). ''A Concise History of Russia'' ({{jãz.|en}}) Cambridge University Press. ISBN&nbsp;<bdi>978-1-139-50444-7, str. 48</bdi></ref> W XVI a XVII stalatim òstałë zbùdowóné trzë krãgłé festindżi: Kitaj-gòrod, Biôłi Gard a Zemny Gard. W 1547 rokù òdżin zniszcził ale wiôldżi dzél miasta, a w 1571 r. [[Krimsczi Tatarzë]] zdobëlë Mòskwã, spôlającë wszëtkò pòza Kremlã.<ref>"''[https://books.google.com/books?id=i85noYD9C0EC&pg=PA260 The Unending Frontier: An Environmental History of the Early Modern World] ({{jãz.|en}}) John F. Richards (2006). University of California Press. str. 260.'' ISBN 0-520-24678-0 </ref> Kroniczi przekazëją, co przeżëło 30 000 òd 200 000 mieszkańców. Krimsczi Tatarzë zaatakowelë zôs w 1591 r., ale scygnãłë jich nowé mùrë, zbùdowóné midzë 1584 a 1591 przez rzemiãsnika Fiodora Kònia. W 1592 r. wkół gardu òstôł wzniosłi bùtnowi zemny wôł z 50 tormama. Jakno nôbarżi bùtnowô liniô òbarnë, pòwsta séc mòckò ùfòrtifikòwónëch mònasterów na pôłnié a pòrénk òd wałów. Dzãka wałóm miasto zwëskało pòeticką pòzwã ''Biełokamiennaja''. Dôwné grańce gardu òznaczoné przez wôł, terô wëznôczô [[Ògrodowô Òkrãżnica]]. Pò pòrénczny stronie mùru Kremla to dało trzë brómë: Kònstantino-Jeleninskij, Spasskij, Nikòlskij (nazwónëch tak pò wiszącëch nad nima ikònach Kónstantëna i Lénë, Zbawicela a [[Swiãti Mikòłôj|sw. Mikòłaja]]). Òstatné dwie stojałë bezpòstrzédno na procëm Czerwionégò Placu, a bróma Kònstantino-Jeleninskij nalôża sã za Sobòrã Błogòsławionégò Wasyla. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B;''brëkòwny przëpis''&#x5D;</sup> Wiôldżi głód w Rusce z lat 1601–1603 ùbił gwës 100 000 òsób w Mòskwie. Midzë 1610 a 1612 rokã, [[Repùblika Òbu Nôrodów|pòlskò-lëtewskô]] armiô òkùpòwa Mòskwã, jakno że król [[Zygmùnd III Waza|Zygmùnd III]] chcôł przejic rusczi trón. W 1612 rokù, Niżny Nowgòrod a jiné rusczé miasta, chtërnym przewòdzył princ Dmitrij Pòżarsczi ë Kùzma Minin, pòwstałë procëm pòlsczim òkùpantóm, occupants, òbleglë Kreml i wënëkelë jich. W 1613 rokù, the Zemsczi Sobór wëbrôł [[Michôł Romanów|Michała Romanowa]] na cara, ùsôdzającë [[Dinastiô Romanowów|dinastiã Romanowów]]. W XVII wiekù to jesz dało czile pòwstaniów w gardze: [[Sólny Bùńt]] (1648), [[Kòprowi Bùńt]] (1662) a [[Mòsczewsczé pòwstanié (1682)|mòsczewsczé pòwstanié z 1682 rokù]]. Ò pierszą pòłowã XVII wiekù lëdztwò gardu ùrosło ze 100 000 do 200 000, a miasto rozkòscérzëło sã pòza wałë w drëdżi pòłowie stalatégò. Kòl 1650 rokù, 20% mieszkańców przedmiesców Mòskwë pòchôdało z [[Wiôldżé Lëtewsczé Ksãstwo|Wiôldżégò Lëtewsczégò Ksãstwa]].<ref>Абецедарский, Л. С. (1978). ''Белоруссия и Россия'' ({{jãz.|ru}}) Москва. str.&nbsp;213</ref> Ne nowé wiertle òstałë pòżwóné ''Mieszczanskaja słobòda.'' Słowò ''mieszczanie'' ze zôczątkù òznaczało to samò, co pò kaszëbskù, ale pózni dobëło negatiwny wëzwãk i dzysdnia òznôczô w rusczim „drobnomieszczanie” abò „ògrańczony filistrowie”.<ref>П.В.Сытин, "Из истории московских улиц" ({{jãz.|ru}}), М, 1948, str. 296.</ref> Wielné tragedie nawiédzałë gard. Epidemie dżumë pùstoszëłë Mòskwã w latach 1570–1571, 1592 a 1654–1656.<ref>''[https://books.google.com/books?id=IcljzNyv4EgC&pg=PA17 Bubonic Plague in Early Modern Russia: Public Health and Urban Disaster]'' ({{jãz.|en}}) ''John T. Alexander (2002). Oxford University Press US. str. 17. ISBN'' [[:en:Special:BookSources/0-19-515818-0|0-19-515818-0]] </ref> Czôrnô smierc ùbiła wicy jak 80% lëdztwa w latach 1654–55. Ògnie spôlëłë wikszosc drzewianégò dzéla gardu midzë 1626 a 1648.<ref>M.S. Anderson, ''Peter the Great'' (1978) ({{jãz.|en}}), str. 13</ref> W 1712 r., [[Pioter Wiôldżi]] przecygnął sedzbã swòjégò rządu do nowò wëbùdowónégò [[Piotrogard|Piotrogardu]] nad [[Bôłt|Bôłtã]]. === Imperium (1721–1917) === Pò ùtrace sztatusu stolëcë, pòpùlacjô sã nôprzód zmniészëła, ale pò 1750 rokù do kùńca jistnieniégò imperium, ùrosła wicy jak dzesãckrotno, òsygającë do 1915 rokù 1,8 miliona òsób. Epidemiô dżumë z lat 1770–1772 zabiła do 100 000 lëdzy w Mòskwie.<ref>Melikishvili, Alexander (2006). [https://web.archive.org/web/20091123034404/http://cns.miis.edu/antiplague/pdfs/melikishvili.pdf "Genesis of the anti-plague system: the Tsarist period"] (PDF). ''Critical Reviews in Microbiology''. '''36''' (1): 19–31. CiteSeerX&nbsp;10.1.1.204.1976. doi:10.1080/10408410500496763. PMID&nbsp;16610335. S2CID&nbsp;7420734. ({{jãz.|en}})</ref> Pòd kùńc XVII wiekù zaczãłë pòwstawac flastrowóné szasëje. W 1730 rokù wprowadzoné òstało stałé sztrasowé òbswiecenié, a do 1867 rokù wiele sztrasów miało ju gazowi wid. W 1883 rokù, kòl brómë Prieczistienskije, zainstalowóné òstałë łãkòwé lãpë. W 1741 rokù Mòskwã òtôczôł 40-kilométrowi wôł Kamier-Kòlleżskij. Dało tam 16 brómów, kòl jaczich pòbiéróné bëło cło. We wczasnym XIX wiekù Bróma Spasskij bëła główną wjazdową brómą na Kreml, brëkòwóną przez cara. Droga łączącô Mòskwã z Piotrogardã, dzysdnia [[Aùtostrada M10 (Ruskô)|aùtostrada M10]], òsta skùńczonô w 1746 rokù. Pò wëflastrowanim w latach 80. XVIII wiekù zaczã bëc pòpùlarno pòzéwónô ''Pietierburgskòje Szosse.'' W latach 1781–1804, jakno pierszi w kraju, pòwstôł wòdocyg Mitiszczinskij. [[Òbrôzk:Moscou._Le_Kremlin_LOC_ppmsca.52725.jpg|mały|Widok na rzékã Mòskwã w XIX stalatim]] Pò inwazji Napòléòna na Ruskã w 1812 rokù, mòskwianie òstelë ewakùòwóny. Òdżin miasta béł we wiôldżi mierze skùtkã rusczi sabòtażë. Napòléònowa ''Grande Armée'' bëła zmùszonô sã wëcopac i òsta wnet znikwionô przez òstrą ruską zëmã. W 1813 rokù, pò zniszczeniach zrzeszonëch z najazdã, ùsadzonô òsta ''Kòmisjô ds. Bùdacje Miasta Mòskwë''. To dało wiôlgą òdbùdowã a dzélã przebùdowã. Taczé gmachë jak [[Wiôldżi Kremlowsczi Pałac]], [[Kremlowsczi Arsenał]], [[Mòsczewsczi Ùniwersytet]], [[Mòsczewsczi Maneż]] a [[Wiôldżi Téater w Mòskwie|Wiôldżi Téater]] òstałë prawie tej wëbùdowóné abò òdbùdowóné. [[Sztrasa Arbat]] mia jistnióné przënômni òd XV stalatégò, ale w XVIII wiekù òsoblëwie zwëska na prestiżu. Òsta zniszczonô w ògniu z 1812 rokù a czësto òdbùdowónô. [[Mòsczewsczi Państwòwi Ùniwersytet]] òstôł ùsadzony w 1755 rokù. Jegò główny gmach òstôł òdbùdowóny pò ògniu z 1812 przez Domenica Giliardégò. Gazéta ''Mòskòwskije Wiedomòsti'' bëła wëdôwónô òd 1756 rokù jakno tidzenik, a òd 1859 jakno dzénnik. W latach 30. XIX wiekù generał Aleksandr Basziłow rozplanowôł pierszą regùlarną séc sztrasów na nordã òd Piotrowsczégò Pałacu. Chòdińsczé pòle na zudã òd szaségò bëła brëkòwónô do wòjskòwëch czwiczeniów. Smòleńsczi Banóf (pòprzédca Biôłorusczégò Banófù) òstôł òdemkłi w 1870 rokù. Park Sokolniki, jaczi w XVIII wiekù służił carsczim sokólnikóm, a leżôł bùten gardu, w XIX stalatim òstôł wchłoniãti przez rozwijającé sã miasto i przesztôłcony w pùbliczny park w 1878 rokù. W 1902 rokù zbùdowóny òstôł pòdmiesczi banóf Sawiołowskij was built in 1902. W stëcznikù 1905 rokù Aleksandr Adrjanow òstôł pierszim merã Mòskwë. Czej do włôdzë w 1762 rokù doszła carica [[Katarzëna Wiôlgô|Katarzëna]], brud gardu a smard scéków bëłë ùwôżóné za złé zwëczaje przëniosłé do Mòskwë przez lëdzy z niższich klasów, jaczi niedôwno przecygnãlë do gardu ze wsë. Elitë zabiégałë ò pòlepszenié higenë, co stało sã dzélã planów caricë, bë zwikszëc kòntrolã nad spòlëznowim żëcym. Pòliticzné a militarné zwënédżi òd 1812 jaż pò 1855 rok òbdôwałë kritików, diskùsjô ò lëchi kòndicje pùblicznégò zdrowiégò zmôłkła. Jednak wedle klãsków we krimsczi wòjnie z lat 1855–56, zmniészëła sã dowiérnota w ùmiejãtnosc zagwësnieniô przez państwò pòrządkù w dzélnicach nãdzë, a żądania wikszi dbë ò pùbliczné zdrowié zaczãłë bëc zôs pòdnôszóné.<ref>Alexander M. Martin, "Sewage and the City: Filth, Smell, and Representations of Urban Life in Moscow, 1770–1880", ''Russian Review'' (2008) 67#2 str. 243–274. ({{jãz.|en}})</ref> W 1903 rokù zaczął dzejac wòdocyg Mòskwòreckaja, pierszi nanëkiwóny wòdą z rzéczi Mòskwë<ref>Falkowskij N.I. ''История водоснабжения в России'' (''Istorija wodosnabżenija w Rossyji,'' ros.), red. Szuchier I.M., Изд-во Министерства коммунального хозяйства РСФСР, 1947, str. 159</ref>. === Sowiecczi cząd (1917–1991) === [[Òbrôzk:Plan_of_Moscow_1917.jpg|mały|Plan gardu Mòskwë, 1917]] W lëstopadnikù 1917 rokù, pò rozpòczãcym sã [[Pajicznikòwô rewòlucjô|pajicznikòwi rewòlucje]] w Piotrogardze, mòsczewsczi bólszewikòwie rozpòczãlë swòje pòwstanié. 15 (2 wedle [[Juliańsczi kalãdôrz|juliańsczégò kalãdarza]]) lëstopadnika 1917, pò drãdżich biôtkach, w Mòskwie włôdzã przejãlë Sowiecë.<ref>[http://www.aha.ru/~mausoleu/documents/moscow_1.htm "Revolutionary war history. Moscow"] ({{jãz.|en}}) ''www.aha.ru''. Zarchiw. z [https://web.archive.org/web/20210411165331/http://www.aha.ru/~mausoleu/documents/moscow_1.htm òriginału] 11.04.2021 r.</ref> [[Włodzmiérz Lenin]], w strachù przed inwazją, przecygnął 12 strëmiannika 1918 r. stolëcã nazôd do Mòskwë.<ref name="prlib">[https://www.prlib.ru/en/history/619089 "Moscow becomes the capital of the Soviet State"] ({{jãz.|en}}) Presidential Library. 2018. Zarchiw. z [https://web.archive.org/web/20190401151158/https://www.prlib.ru/en/history/619089 òriginału] 1.04.2019.</ref> Kreml zôs stôł sã sedzbą włôdzë, pòliticznym centrum nowégò państwa. Razã ze zmianama we wôrtnoscach narcuonyma przez kòmùnisticzną dejologiã, tradicjô zachòwiwaniô kùlturalny spôdkòwiznë òsta przerwónô. Samòstójné towarzëstwa, nawet ne bróniącé blós swiecczich zabëtków, òstałë rozrzeszoné pòd kùńc 20. lat. Niszczoné bëłë swiãtnice w miastach. W 1937 r. do Centralnégò Kòmitetu [[Kòmunisticznô Partiô Sowiecczi Zrzeszë|Kòmunisticzny Partie Sowiecczi Zrzeszë]] doprzëszłë lëstë z bédënkã zmianë miona Mòskwë na „Stalindar” „Stalinodar”.<ref>Sarah Davies, Popular Opinion in Stalin's Russia: Terror, Propaganda and Dissent, 1934–1941 </ref> [[Józef Stalin|Stalin]] òdrzucył nã propòzycjã.<ref>Simon Montefiore, The Court of the Red Tsar </ref> Ò [[Drëgô swiatowô wòjna|drëgą swiatową wòjnã]], Państwòwi Sowiecczi Kòmitet Òbarnë a Generalny Sztab [[Czerwionô Armiô|Czerwiony Armie]] nalôżałë sã w Mòskwie. W 1941 rokù, westrzód mòskwianów òstało ùtwòrzonëch 16 òchòtniczich diwizjów (z wicy jak 160 000 lëdzy), 25 batalionów a 4 inżinierijné regimentë. Òd pajicznika 1941 do stëcznika 1942 rokù, na przedmiescach przebiwa miemieckô Grëpa Armie Westrzódk, przenëkónô pózni w [[Biôtka pòd Mòskwą|biôtce pòd Mòskwą]]. Wielné fabrëczi òstałë ewakuòwóné z zacht dzélã wëszëznë mët ë òd 20 pajicznika gard òstôł ògłoszony za òbległi. Pòòstałi mieszkańcë zbùdowelë a òbsôdzalë stanowiszcza procëmpancerny òbarnë, czej miasto bëło bómbardowóné z lëftu.1 maja 1944 òstôł ùsadzony medal „Za òbarnã Mòskwë”, a w 1947 medal ”Na wdôr 800-lecô Mòskwë”. Lëczba òfiarów pò miemiecczi a sowiecczi stronie je różno taksowónô: szacëje sã, że midzë 30 séwnika 1941 r. a 7 stëcznika 1942 zminãło sã òd 248 000 do 400 000 żôłnérzów Wehrmachtu ë òd 650 000 do 1 280 000 czerwionoarmistów.<ref>''Moscow Encyclopedia'', ({{jãz.|en}}) Great Russian Encyclopedia, Moscow, 1997, wpisënk "Battle of Moscow" </ref><ref>Great Soviet Encyclopedia ({{jãz.|en}}) Moscow, 1973–78, wpisënk "Battle of Moscow 1941–42"</ref><ref>John Erickson, ''Barbarossa: The Axis and the Allies'', tôbelka 12.4</ref> Òb pòwòjnowé lata to dało mieszkaniowi krizys, jaczi òstôł rozrzeszony przez wënalézenié wësoczich mieszkalnëch bloków. W Mòskwie je jich wicy jak 11 tësãcy, co czini jã miastã z nôwikszą jiloscą wësokòscówców; mieszkô w nich wikszosc lëdztwa gardu.<ref name="hrranking">[https://web.archive.org/web/20121106210644/http://www.emporis.com/statistics/skyline-ranking "Skyline Ranking"] ({{jãz.|en}}) ''Emporis''. Zarchiw. z òriginału 6.11.2012 r. </ref> Chëcze bëłë bùdowóné a dzélã méblowóné ju we fabrëce, niglë òstałë przëwiozłé na plac bùdacje ë pòstawioné we wësoczé kòlumnë. Miasto [[Zelenograd]] òstało wëbùdowóné w 1958 rokù 37 kilométrów na nordowi zôpôd òd centrum gardu a wchłoniãté jakno jedna òd administracyjnëch òbéńdów Mòskwë. [[Mòsczewsczi Państwòwi Ùniwersytet]] przecygnął swój kampùs na [[Wróblowé Grzëpë]] w 1953 rokù. [[Òbrôzk:Stalin's_funeral_procession_entering_Manezhnaya_Square_from_Okhotny_Ryad.jpg|mały|Pògrzéb Stalëna, 1953]] W 1959 rokù [[Nikita Chruszczow]] rëgnął z antireligijną kampanią. Trzëdzescë z piãcdzesąt dzejającëch kòscołów òstało zamkłëch, a szesc zbùrzonëch. 8 maja 1965 rokù, z leżnoscë fakticzny 20 roczëznë dobëtu w [[drëdżi swiatowi wòjnie]], Mòskwa òsta nôdgrodzonô titlã Gardu-Heroja. MKAD (aùtołowô òkrãżnica) òsta òdemkłô w 1961 rokù. Sztërëpasowô droga prowadzëła przez 109 kilométrów wzłuż grańców miasta. MKAD wëznôcza administracyjné grańce gardu do 80. lat, czej òstałë włączoné do nie przedmiesca zeza drodżi. W 1980 rokù Mòskwa bëła za gòspòdarza [[Latné òlimpijsczé miónczi 1980|latnëch òlimpijsczich miónków]], zbòjkòtowónëch przez [[USA]] ë jiné zôpadné kraje z pòwòdu sowiecczi inwazje na [[Afganistan]] w 1979. W 1991 rokù w Mòskwie to dało [[Pùcz Janajewa|próbã zamôchù na rząd]] przeprowadzoną przez kònserwatiwnëch kòmùnistów, stojącëch w òpòzycji do rządzącégò tej liberalnégò refòrmatora [[Michajił Gòrbaczow|Michajiła Gòrbaczowa]]. === Pò 1991 rokù === Pò rozrzeszenim [[ZSSR]] w 1991 rokù, Mòskwa òsta stolëcą [[Ruskô|Rusczi Federacje]]. Pòwsta tedë rënkòwô ekònomiô, co skùtkòwało eksplozją detalicznégò hańdlu, ùsłëgów, nowi architekturë i pòpùlarizacją zôpadnégò sztilu żëcégò. Gard rósł, a lëczba lëdztwa przeszła dzesãc milionów. W nëch czasach ale to dało téż zacht rozrost pòdmiesczi nisczi zabùdowë, spòwòdowóny wësoczim òdbëtã na jednofamiliowé chëcze w procëmnoscë do wiôldżich bloków. W latach 1995–97 MKAD òsta pòszerzwionô ze sztërzech do dzesãc pasów. W gòdnikù 2002 rokù pòżdôwk [[Bùlwar Dmitrija Donskògò]] stôł sã pierszą stacją mòsczewsczégò metra bùten MKAD. Trzecô òkrãżnica, pòstrzédnô midzë XIX-stalatną [[Ògrodowô Òkrãżnica|Ògrodową Òkrãżnicą]], a ną bùtnową ze sowiecczégò cządu, òsta ùkùńczonô w 2004 r. Latné dacze są przesztôłcóné w całoroczné chëcze, a ze wzrostã pòpùlarnoscë aùtołów, rosce téż rëch na drogach.<ref>Robert J. Mason ë Liliya Nigmatullina, "Suburbanization and Sustainability in Metropolitan Moscow," ''Geographical Review'' (2011, {{jãz.|en}}) 101#3 str. 316–333.</ref> Wielné stôré cerkwie a jiné przëmiarë kùlturalny spôdkòwiznë zniszczoné za czasów Stalëna òstałë òdbùdowóné, np. [[Sobór Christusa Zbawicela w Mòskwie|Sobór Christusa Zbawicela]]. W drëdżi dekadze XXI wiekù, administracjô gardu rëgnã z długòterminowima projektama, taczima jak program mòdernizacje miasta ''Mòja Ùlica'' (Mòja Sztrasa)''.''<ref>RBTH, (4.11.2016.) [https://www.rbth.com/politics_and_society/2016/11/04/city-of-the-future-moscow-gets-a-much-needed-makeover_644341 "City of the future: Moscow gets a much-needed makeover"]. [https://web.archive.org/web/20180524081811/https://www.rbth.com/politics_and_society/2016/11/04/city-of-the-future-moscow-gets-a-much-needed-makeover_644341 Zarchiw.] 24.05.2018 r.</ref> Pò rozrosce teritorium miasta na zudwest 1 lëpińca 2012 rokù, pòwiérzchniô stolëcë zwikszëła sã wicy jak dëbelt, roscącë z 1 091 do 2 511 km², przez co Mòskwa sta sã nôwikszim miastã w Eùropie pòd wzglãdã wiéchrzëznë; zwëska téż 233 000 mieszkańców.<ref name="Merger2">[https://web.archive.org/web/20131113003818/http://www.itar-tass.com/en/c32/461491.html "Expansion of Moscow borders to help it develop harmonically: mayor, Itar-tass, July 1, 2012"] ({{jãz.|en}}) Itar-tass.com. 1.07.2012. [http://www.itar-tass.com/en/c32/461491.html Zarchiw.] 13.11.2013.</ref><ref name="Mos.ru">[https://web.archive.org/web/20140720113907/http://www.mos.ru/about/history/ "Moscow city government official site"] ({{jãz.|en}}) Mos.ru. [http://www.mos.ru/about/history/ Zarchiw]. 20.07.2014 r.</ref> Terenë te òstałë òficjalno nazwóné ''Nowaja Mòskwa'' (Nowô Mòskwa). == Geògrafiô == [[Òbrôzk:Moscow_by_Sentinel-2,_2020-05-11.jpg|mały|Satelitarny widok Mòskwë a ji pòblësczégò òkòlégò]] Mòskwa leżi pò òbù brzegach rzéczi [[Mòskwa (rzéka)|Mòskwë]], jakô płënie przez wicy jak 500 km Pòréncznoeùropejską Nizëną we westrzédno-zôpadny Rusce, niedalek òd nôtërny grańcë lasowi a lasowò-stepòwi conë. W grańcach miasta to dô 49 mòstów nad rzékama a karnalama. Szérzawa gardu Mòskwë ze zôpadu na pòrénk wënosy 39,7 km, a dłużawa z nordë na pôłnié – 51,8 km. == Demògrafiô == === Pòpùlacjô === Wedle pòwszechnégò spisënkù z 2021, pòpùlacjô wënosëła 13 010 112 òsób; je to wzrost w przërównanim do 11 503 501 òdnotowónëch w spisënkù z 2010 r.<ref name="2014 objectively assess">Russian Federal State Statistics Service (2011). <bdi>[http://www.gks.ru/free_doc/new_site/perepis2010/croc/perepis_itogi1612.htm Всероссийская перепись населения 2010 года. Том&nbsp;1]</bdi> <bdi>Всероссийская перепись населения 2010&nbsp;года [2010 All-Russia Population Census]</bdi> (rus). Federalny Państwòwi Statisticzny Serwis</ref> [[Òbrôzk:Life_expectancy_in_Russian_subject_-Moscow_-diff.png|lewo|mały|Òczekiwónô długòsc żëcégò przë narodzenim òd 1990, z rozróżnienim pëłców. Òczekiwónô długòsc żëcégò zmniészô sã òd 2019.]] === Etniczné grëpë === {| class="wikitable" ! rowspan="3" style="text-align:center;" |[[Etniczné grëpë w Rusce|Etnicznô grëpa]] ! colspan="9" |Year |- !1897<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=831 "Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей"] ({{jãz.|ru}}) ''www.demoscope.ru''. [https://web.archive.org/web/20180625161022/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_lan_97_uezd.php?reg=831 Zarchiw.] 25.06.2018 r.; pòdôwczi na spòdlim deklarowónégò jãzëka.</ref> !1939<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39.php?reg=39 "Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей"] ({{jãz.|ru}}) ''www.demoscope.ru''. [https://web.archive.org/web/20220614185806/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_39.php?reg=39 Zarchiw.] 14.06.2022 r.</ref> !1959<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=45 "Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей"] ({{jãz.|ru}}) ''www.demoscope.ru''. [https://web.archive.org/web/20220706161009/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_59.php?reg=45 Zarchiw.] 6.07.2022 r.</ref> !1970<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70.php?reg=18 "Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей"] ({{jãz.|ru}}) ''www.demoscope.ru''. [https://web.archive.org/web/20220614185805/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_70.php?reg=18 Zarchiw.] 14.06.2022 r.</ref> !1979<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=19 "Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей"] ({{jãz.|ru}}) ''www.demoscope.ru''. [https://web.archive.org/web/20220706172633/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_79.php?reg=19 Zarchiw.] 6.07.2022 r.</ref> !1989<ref>[http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=18 "Демоскоп Weekly - Приложение. Справочник статистических показателей"] ({{jãz.|ru}}) ''www.demoscope.ru''. [https://web.archive.org/web/20180625132501/http://www.demoscope.ru/weekly/ssp/rus_nac_89.php?reg=18 Zarchiw.] 6.07.2022 r.</ref> !2002<ref>[https://web.archive.org/web/20070217070612/http://www.perepis2002.ru/ct/doc/English/4-2.xls "NATIONAL COMPOSITION OF POPULATION FOR REGIONS OF THE RUSSIAN FEDERATION"]. 17.02.2007 r. [http://www.perepis2002.ru/ct/doc/English/4-2.xls Zarchiw.] 17.02.2007 r.</ref> !2010 !2021<ref name="census2021">[https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab1_VPN-2020.xlsx "Национальный состав населения"]. Federalny Państwòwi Statisticzny Serwis. [https://web.archive.org/web/20221230204643/https://rosstat.gov.ru/storage/mediabank/Tom5_tab1_VPN-2020.xlsx Zarchiw.] 30.12.2022 r.</ref> |- !Jilosc (% pòpùlacje) !Jilosc (%) !Jilosc (%) !Jilosc (%) !Jilosc (%) !Jilosc (%) !Jilosc (%) !Jilosc (%) !Number (%) |- |[[Ruskòwie]] |987 044 (95,0%) |3 614 430 (87,4%) |4 507 899 (88,6%) |6 301 247 (89,2%) |7 146 682 (90,1%) |7 963 246 (89,7%) |8 808 009 (84,8%) |9 930 410 (86,3%) |9 074 375 (69,7%) |- |[[Tatarzë]] |4 288 (0,1%) |57 687 (1,4%) |80 489 (1,6%) |109 252 (1,5%) |131 328 (1,7%) |157 376 (1,8%) |166 083 (1,6%) |149 043 (1,3%) |84 373 (0,6%) |- |[[Armeńczicë]] |1 604 (0,1%) |13 682 (0,3%) |18 379 (0,4%) |25 584 (0,4%) |31 414 (0,4%) |43 989 (0,5%) |124 425 (1,2%) |106 466 (0,9%) |68 018 (0,5%) |- |[[Ùkrajińcë]] |4 478 (0,4%) |90 479 (2,2%) |115 489 (2,3%) |184 885 (2,6%) |206 875 (2,6%) |252 670 (2,8%) |253 644 (2,4%) |154 104 (1,3%) |58 788 (0,5%) |- |[[Azerowie]] |– (–) |677 (–) |2 528 (–) |4 889 (–) |7 967 (0,1%) |20 727 (0,2%) |95 563 (0,9%) |57 123 (0,5%) |37 259 (0,3%) |- |[[Ùzbekòwie]] |– (–) |659 (–) |2 478 (–) |5 973 (–) |4 222 (–) |9 183 (0,1%) |9 183 (0,1%) |35 595 (0,3%) |29 526 (0,2%) |- |[[Żëdzë]] |5 070 (0,4%) |250 181 (6,0%) |239 246 (4,7%) |251 350 (3,6%) |222 900 (2,8%) |174 728 (2,0%) |79 359 (0,8%) |53 145 (0,5%) |28 014 (0,2%) |- |[[Grëzónie]] |– (–) |4 251 (0,1%) |6 365 (0,1%) |9 563 (0,1%) |12 180 (0,2%) |19 608 (0,2%) |54 387 (0,5%) |38 934 (0,3%) |26 222 (0,2%) |- |[[Tadżikòwie]] |– (–) |184 (–) |1 005 (–) |1 652 (–) |1 221 (–) |2 893 (–) |35 385 (0,4%) |27 280 (0,2%) |22 783 (0,2%) |- |[[Biôłoruskòwie]] |1 016 (–) |24 952 (0,6%) |34 370 (0,7%) |50 257 (0,7%) |59 193 (0,7%) |73 005 (0,8%) |59 353 (0,6%) |39 225 (0,3%) |17 632 (0,1%) |- |[[Kirgizowie]] |– (–) |77 (–) |– (–) |– (–) |1 173 (–) |3 044 (–) |4 102 (–) |18 736 (0,2%) |16 858 (0,1%) |- |Jinszi |– (–) | |76 173 (–) | | | | |225 031 (2,0%) |595 543 (4,6%) |- |Bez zadeklarowóny etnicznoscë |– (–) | | | | | | |668 409 (5,8%) |2 950 721 (22,7%) |- !Wëcmanim !1 038 591 (100%) !4 137 018 (100%) !5 085 581 (100%) !7 061 008 !7 931 602 (100%) !8 875 579 (100%) !10 382 754 (100%) !11 503 501 (100%) !13 010 112 (100%) |} * === Religiô === {| ! colspan="2" |Religie w Mòskwie (2020) |- |Prawòsławié |'''55%''' |- |Atejizm a felënk religie |'''28%''' |- |Islam |'''8%''' |- |Jiné religie |'''3%''' |- |Jiné chrzëscejańsczé wëznania |'''2%''' |- |Felënk deklaracje |'''4%''' |} [[Chrzescëjaństwò|Chrzescëjani]] stanowią wikszosc lëdztwa gardu; wikszosc òd nich słëchô [[Ruskô Prawòsłôwnô Cerkwiô|Rusczi Prawòsłôwny Cerkwie]]. Mòsczewsczi patriarcha je za głowã cerkwie i rezydëje w Danielowim mònasterze. Mòskwa je stolëcą prawòsławiégò w Rusce, jaczé òd stalatów je główną religią kraju. Do jinszich religiów wëznôwónëch w Mòskwie nôleżą: [[Bùddizm w Rusce|bùddizm]], [[Hindujizm w Rusce|hindujizm]], [[Islam w Rusce|islam]], [[judajizm]], [[jezydizm]] a [[Słowiańsczé neòpògaństwò|rodnowierstwò]]. W miesce dô sztërë meczetë.<ref>Kiran Moodley. [https://www.independent.co.uk/news/world/europe/eid-alfitr-2015-drone-shows-huge-crowds-celebrating-the-end-of-ramadan-in-moscow-10395950.html "Eid al-Fitr 2015: Drone shows huge crowds celebrating the end of Ramadan in Moscow"] ({{jãz.|en}}), ''The Independent''. [https://web.archive.org/web/20150925190139/http://www.independent.co.uk/news/world/europe/eid-alfitr-2015-drone-shows-huge-crowds-celebrating-the-end-of-ramadan-in-moscow-10395950.html Zarchiw.] 25.09.2015 r.</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Strony z nieprzejrzanymi tłumaczeniami]] [[Kategòrëjô:Gardë w Rosji]] [[Kategòrëjô:Stolëcë]] s12fbtz0kb0a51me4cwkjimqngdh3r1 4 2499 207745 207373 2026-07-14T19:23:03Z Rabùszniczka 19710 /* Bédënk òdswiéżeniô przédny starnë na kaszëbsczi Wikipedie */ Odpowiedź 207745 wikitext text/x-wiki {{Archiwum-Karczma}} __NEWSECTIONLINK__ == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 14:20, 18 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Tiven2240@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 22:01, 19 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # [[User:Kirsan]] (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Brëkòwnik:EPIC|EPIC]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:EPIC|diskùsëjô]]) 18:23, 14 gro 2026 (CET) == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 16:17, 18 str 2026 (CET) :Jo, to je to samò, a miôłbë bëc le "Szari zélińt" (z'''é'''lińt, nié tak jak terô: z'''e'''lińt) [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 17:57, 15 cze 2026 (CEST) ::👍–[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 17:00, 1 lëp 2026 (CEST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Wiadomość wysłana przez User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 19:11, 3 łżë 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :👍—[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 19:38, 3 łżë 2026 (CEST) == Jô jem Kaszëba z Warszawë. == [[Brëkòwnik:LuciusVarenus|LuciusVarenus]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:LuciusVarenus|diskùsëjô]]) 22:11, 24 łżë 2026 (CEST) :Witôj! –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 01:39, 25 łżë 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 02:57, 26 łżë 2026 (CEST) </bdi> <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Dolmaczënk interfejsu MediaWiki == Mòjn wszëtczich! Dzys wedle statisticzi [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:LanguageStats&suppresscomplete=1 TranslateWiki] jeno 4% cygów òstałë zdolmaczoné na kaszëbsczi, le wiãkszosc z nich są pò pòlskù. Wëdôwô mi sã, że nicht ni chcą zdolmaczëc wszëtczich cygów na kaszëbsczi, z przëczënã niaktiwnëch sprôwników/brëkòwników abò nicht ni chcą pòswiãcëc bëlno czasu na editowanié kaszëbsczich dolmaczënków w TranslateWiki. Czejbë chcesz stwòrzëc dolmaczënków w TranslateWiki, kliknij [https://translatewiki.net/ tuwò]! Dzãka za bôczënk. Pòzdrôwióm, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 08:25, 1 môj 2026 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 môj 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Zmiana nazwy z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô'' == Z uwagi na [https://rjk.org.pl/resolutions/uchwaly-2007/ uchwałę nr 3/2007 dn. 26-06-2007 r. Rady Języka Kaszubskiego w sprawie zakończeń typu –cjô || -cëjô, -fiô ||- fijô w wyrazach pochodzenia obcego] zgłoszony został wniosek techniczny o zmianę nazwy projektu z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô'' (zob. [[phab:T429126]]). Aby zmiana doszła do skutku, wymagane jest poparcie społeczności – proszę o opinie poniżej. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 14:10, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''jem za tim'''; bë csbwiki bëła jak nôbarżi dostãpnô dlô lëdzy mùszi bëc pisónô w sztandardze // popieram; żeby csbwiki była jak najbardziej dostępna dla ludzi musi być pisana w standardzie. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 14:54, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_oppose_vote.svg|link=|15x15px]] '''Barżi procem jak za'''- Jô rzeknã wprost. Na nen sztót jô jem barżi procëm taczémù bédënkòwi, jak za nim. Mòjé stanowiszcze je pòdparté òbawą, eż mdze to dołożeniém cedżełczi do szkòdlëwégò zjawiszcza, jaczim je za wiôldżé zblëżanié Wikipedëjë do pòlaszëznë. Z ti lëżnoscë jô jem baro scepticzny do tégò a wielu jinszich BÉDËNKÓW RKJ. Jô jem dbë, eż abë naji jãzëk béł pòwôżno traktowóny, wôrt je òpasowac z pòdjimiznama mającyma zblëżëc gò do pòlsczégò, chòcbë nawetka wëchôdałë z RKJ. Òczëwidno jô jem òtëmkłi na diskùsëjã a jeżlë chtos mô bëlné argumeńtë za tim, eż taczé dzejania pòmògą kaszëbiznie, a nie mdą ze szkòdą dlô ji apartnotë, to jô jem fardich zmienic zdanié. Jô żëczã bëlnégò dnia. Òstanita z Bògã! :) [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 15:04, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Pòpiarcé''' | CSB: Jô téż jem za! Dlôczegò? Bò przez 20 lat anonimòwi lëdze znikwilë encyklopedie kaszëbiznë z zmiłkòwyma articzlama z trzë zdań, co spòwòdowało spôdk kwalitetë. Dlôtegò mùszimë zlepszac i zbògacëc kaszëbską Wiczipediã! ::PL: Ja też jestem za! Dlaczego? Ponieważ przez 20 lat anonimowi ludzie zniszczyli encyklopedie kaszubszczyzny z błędnymi artykułami z trzech zdań, co spowodowało obniżenie jakości. Dlatego musimy ulepszyć i zbogacić kaszubską Wikipedię! Pòzdrówczi, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 15:24, 15 cze 2026 (CEST) :::Jô nié do kùńca rozmiejã. Të jes za, doch jo. Le za czim:za bédowóną pòzmianą, czë mòjim stanowiszczã w ti sprawie? [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 15:35, 15 cze 2026 (CEST) ::Mòże sã persónalno nie zgadzac z bédënkama RKJ, mie téż sã wiele òd nich nie widzy – wôrt je ale dodac, że: ::a) nawetka najbarżi radzëznowô kaszëbizna je wcyg kaszëbską kaszëbizną, a nié pòlaszëzną, ::b) traktowanié apartnotë kaszëbsczégò òd pòlsczégò jakno przédną wôrtnotã to je szkòda dlô kaszëbiznë. ::Kaszëbizna ni mia bë sã zdrzec na pòlsczi, czasã mdze za nim szlachòwa (doch to są dwa lechicczé jãzëczi), czasã sã apartnia, a paranojidalné ùcékanié òd pòdobieństwów z pòlsczim nie prowadzy do wikszégò achtnieniô przez òsobë nastawioné procëm kaszëbstwù, za to czini z ne jãzëka jegò gwôsną, niepòwôżną a niezrozmiałą placama karikaturã. Wikipediô mô bëc przëstãpnym bezstronnym zdrzódłã, a nié pòkôzkã apartnëch persónalnëch jãzëkòwëch preferencjów. Stądka wëchôdô brëkòwnota, cobë bëła pisónô w sztandardze, jaczi doch jistnieje. Jak móm rzekłé, czasã ten sztandard je słabi, ale lepszi słabi sztandard jak niżóden – strach ó to, że zmiana -ijô w -jô pòprowadzy do zrównaniô kaszëbiznë z pòlaszëzną je nieracjonalny, tak jak strach pòlsczich nacjonalistów, że wëwiészanié kaszëbsczi fanë prowadzy do separatizmù i rozpadu państwa. ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Co do mie, pòpiéróm wniosk ò zmianã -ijô na -jô. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 15:47, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]]'''Jem za zmianą pòzwë z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô''.''' Nót je, co bë Wikipediô bëła reprezentatiwnym przëmiarã jãzëka. W dzysdniowi kaszëbiznie kùnôszczi ''-ijô, -ëjô'' są ju archaiczné i nie są brëkòwóné w knéżkach, pismionach i szkólny didaktice. [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 15:36, 15 cze 2026 (CEST) ::Òne nie tëli są archajiczné, co òbstawiónô bez derdistów RKJ ùdba so je remnąc, bò "më mùszimë òpasowac z apartnotą, bò jesz Warszawa pòmëszli, eż më jesmë separatistama",a Zrzeszenié, jaczi wëdôwô wnetka wszëtczé ùczbòwniczi do kaszëbiznë a stolëmny dzél knéżków nie pòzwôlô wëdawac jinaczi, jak w spòlaszałim pisënkù. Taczé krótkòzdroczné pòstãpòwanié to Pùstô Noc spiéwónô naji lubòtni kaszëbiznie! Nôrôdnicë to w pòrã zrozmielë, a derdiscë dërch nie chcą. Biôtka ò jãzëk to téż biôtka ò jegò czëstotã a wòlnotã òd cësków, jaczi w za wiôldżi wielnocë mògą gò zabic. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) :::Bédëjã równak brëkòwac meritoricznëch argùmentów, tikającëch sã lingwisticzi. [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 16:43, 15 cze 2026 (CEST) ::::A jaczé są meritoricznë argùmentë za decizëją, abë mòdło kònùszków i wiele jinszich zachów zmieniwôc na mòdło pòlaszëznë? [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 17:15, 15 cze 2026 (CEST) :::::[https://rjk.org.pl/resolutions/uchwaly-2007/ Uchwała nr 3 2007 z dn. 26-06-2007 r. w sprawie zakończeń typu –cjô || -cëjô, -fiô ||- fijô w wyrazach pochodzenia obcego]. To nie je pòlaszenié. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:16, 15 cze 2026 (CEST) :::::Prôwdą je, że ùchwôlenk RKJ je jedurnym spòdlim, jaczé mómë (i jesz ùzus, jaczi słëchô RKJ), a wszëskò co piszesz je priwatną òpinią, nié jãzëkòwim faktã. Diskùsjô ò sztandardze kaszëbsczégò jãzëka nie miałabë miec placu na csbwiki, bò to nie je jaczés lingwisticzné karno a starna, na jaczi mô bëc prosti dostãp do jinfòrmacjów pò kaszëbskù i mùszą bëc òne pisóné tak, bë bëłë dostãpné dlô kòżdégò – tej pòdług wërobionym przez wnetka 2 dekadë sztandardã w karnie ekspertów, dochtorów, profesorów i kògòlebądz. Twój strach przed znikwienim kaszëbiznë i jinô òpiniô òd RKJ nie je niżódnym spòdlim przë pisënkù. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:24, 15 cze 2026 (CEST) :::''më mùszimë òpasowac z apartnotą, bò jesz Warszawa pòmëszli, eż më jesmë separatistama'' – skądka je ten cytat? [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:00, 15 cze 2026 (CEST) ::::Hewò nie je bezpòstrzédny citat, le skòndensowanié mòtiwacëjë lëdzy, jaczi na mòc chcą rëmniwac apartnotë midzë kaszëbsczim a pòlsczim. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 17:13, 15 cze 2026 (CEST) :::::tej dlô jakòscë diskùsje jô bë prosył nie zapisëwac czegòs, co nie je cytatã, jakno cytat. bò to je Twòja òpiniô, a nié fakt. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:15, 15 cze 2026 (CEST) :::Wëbôczë, le mùszã so òdniesc: pëtającë ò meritoriczné argùmeńtë sóm nie argùmentëjesz meritoriczno. Jes procëm -- twòje prawò, ni móm z tim jiwrë, za tim doch diskùtëjemë. Równak Twòja cawnô argùmentacjô je òpiartô na emòcjach: môsz strach dolożëc ceglã do procesu jaczi môsz widzóné; bùdëjesz sztrómana -- kò tak mùszi nazwac ôrt argùmentacje, dze pòdôwôsz ''swòją òpiniã'' jakno cytat -- a téż brëkùjesz nieadekwatno wiéldżi metafòrë ze spiéwanim pùsti nocë, w òglim je widzec kòle Ce emocjowi ton (np. 'naji lubòtni kaszëbiznie'). Rozmiejã -- to je dlô Cë baro wôżné, a dôj wiarã, że dlô mie téż, leno mùszã rzec ôpen że to nie je meritoriczny ôrt argùmentacje, nie slëchô so tak pisac bãdącë wikipedistą. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:23, 15 cze 2026 (CEST) :wôrt téż dodac, że kùnôszczi ''-ijô -ëjô'' nie są ju brëkòwóné w dzysdniowi kaszëbiznie a jãzëkòwi ùzus je zgódny ze sztandardã. ni ma niżódnégò pòwòdu, bë bëłë òne na kaszëbsczi wikipedie // warto też dodać, że końcówki ''-ijô -ëjô'' nie są już używane w dzisiejszej kaszubszczyźnie, a uzus językowy jest zgodny ze standardem. nie ma żadnego powodu, by były one na kaszubskiej wikipedii. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 15:42, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Jak nôbarżi ZA zmianą.''' Wikipediô, nie Wikipedijô, tak samò jak kategòriô nie kategòrëjô, diskùsjô nie diskùsëjô etc. Jãzëkòwi ùzus je klôr; móm swòje òpinie ò wiele ùdbach RKJ, jo, ale tuwò mómë zgòdã, ne kùnosczi nie są za baro notowóné a bëlë brëkòwóné przede wszëtczim dlô deje. Brëkòwanié jich nie pòmôgô na ergonomiã gôdaniégò, to je nôterné, że òdeszlë. Wikipediô mô téż bëc przëstãpnô dlô lëdzy, tak té chcemë téż tak pisac -- klôr a dlô lëdzy, a nie tak, jak më bë chcelë, cobë jãzëk wëzdrzôl a dzejôl. To nie je lëteracczi projecht le encyklopediô. :'''Jak najbardziej ZA zmianą.''' Wikipediô, kategòriô, diskùsjô etc, całościowo. Uzus językowy jest jasny; mogę mieć pewne opinie o wielu propozycjach RJK, ale tutaj się z nimi zgadzam, końcówki -ijô/-ëjô nie są za bardzo notowane w użyciu, zresztą korzystano z nich przede wszystkim dla idei. Pisanie w ten sposób nie pomaga na ergonomię języka, jest naturalnym, że odeszły. Wikipediô ma być dostępna dla ludzi, więc tak też powinniśmy pisać -- przystępnie i dla ludzi, nie tak jak chcielibyśmy, żeby język wyglądał i funkcjonował. To nie jest projekt literacki tylko encyklopedia. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:08, 15 cze 2026 (CEST) :Pitanié – cëż je czëc w sprawie? Kònsensus spòlëznë chëba ju je. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 11:05, 28 cze 2026 (CEST) :::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Pòpiarcé''' [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 16:56, 1 lëp 2026 (CEST) === Przestrzenie nazw === Przy okazji pytanie: czy zmianie powinny też podlegać słowa ''diskùsëjô'' i ''kategòrëjô'' w przestrzeniach nazw: 'Diskùsëjô', 'Diskùsëjô_brëkòwnika', 'Diskùsëjô_Wiki', 'Diskùsëjô_òbrôzków', 'Diskùsëjô_MediaWiki', 'Diskùsëjô_Szablónë', 'Diskùsëjô_Pòmòcë', 'Kategòrëjô', 'Diskùsëjô_Kategòrëji'? [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 15:59, 15 cze 2026 (CEST) :Jo, doch, ta zmiana miałabë zańc wszãdze (òkróm ewentualnëch sytuacjów jak cytatë ze starszëch lëteracczich dokazów, dze sóm aùtór pisôł -ëjô, ale to, mëszlã, na naju Wikipedie bëłëbë marginalné przëtrôfczi), tak tej diskùsjô, kategòriô, encyklopediô ëtd. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 16:03, 15 cze 2026 (CEST) :Stanowiszcze jô môm taczé, jak wëżi.Le jak niestetë wszëtcë dobãdzë òpcëjô ùdżibniãcégò sã przed pòlaszącyma trendama, to je wiedzec, eż rëmë pòzwów mùszałë bë bëc zmiénióné, abë ni bëło disonansu. Pòsobicą je to pòstãpny argumeńt procëm pòzmianie, bò kòniecznota pòzmianë kònuszków w kôżdim rëmië pòzwów mòże sprawic niepòprôwné dzejanié dzélu dzélëczków kaszëbsczi Wikipedëjë. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) :: W razie zmiany stare nazwy pozostaną jako aliasy, więc wszelkie dotychczasowe linki będą nadal działały. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 16:35, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]]Jeżlë kaszébskô Wikipediô mô ambicjã bëc aùtoritatiwnym ë pòwôżno traktowónym zdrojã (za czim jak nôbarżi jem), to '''òczëwidno, że jo.''' [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Pòwtórzã swòjã òpiniã, ale '''jo, jak nôbarżi më bë mielë zmienic téż te pòzwë'''. ::Powtórzę się, ale '''tak, jak najbardziej mielibyśmy zmienić też te pisownie'''. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:10, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jo, jak nôbarżi. Téż, File/Plik/Òbrôzk → Lopk. [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 17:00, 1 lëp 2026 (CEST) == Szëk CSS (ëtd) == Mòjn 😄 robiã i ùlepszóm szalbón Infobox mùzyk i jô bë chcôł żebë lepi wëzdrzôł (jak normalné infoboxë na Wikipedie). Tôkel je taczi, że bez CSS wszëtkò dzejô, ale wëzdrzi môło czëtelno i nie je responsywné na mòbilkach (nawetka to je widzec na mòji starnie ò Chino Moreno). Czë chtos z administracje mòze dodac ten kòd do MediaWiki:Common.css? ------------------------------------ .infobox.muzyk { width: 100%; max-width: 320px; float: right; margin: 10px; border: 1px solid #aaa; border-radius: 10px; background: #f9f9f9; font-size: 14px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1); } .infobox.muzyk th { background: #222; color: #ffd400; padding: 6px; } .infobox.muzyk td { padding: 6px; } @media (max-width: 600px) { .infobox.muzyk { float: none; width: 100%; } } ------------------------------------ To bë ùprawiło pòzdrzatk i szëk na starnie, a w tim sztóce to drobkã wëzdrzi lëchò. Dzãka! [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 16:22, 22 cze 2026 (CEST) : Dodane na próbę. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 21:52, 22 cze 2026 (CEST) ::Bóg zapłac i bëlnégò dnia :ppp [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 22:09, 22 cze 2026 (CEST) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|diskùsëjô]])</bdi> 19:11, 23 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Sannita (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Serwer na Discordze == '''Witôjtaż!''' Czile dniów temù jem ùsadzył kaszëbsczi wikimedijny serwer na Discordze, chtëren miôłbë zgrawac do te, abë gromadzëc całą nają spòlëznã wikipedistów (a jinëch wiki-). Rôcził jem tam ne persónë, do jaczich móm kòntakt – te, z chtërnyma ni móm łączbë chcã raczëc z te hewò placu. Serwer mô słëżëc naji lepszi wespółrobòce, rozmòwóm a plestóm i kôrbiónkóm ;D Żdżemë tak „zwëczajnëch” brëkòwników, jak administracje csbwiki! Pòzdrówk – wej [https://discord.gg/fAVN7Zew4p '''pòwrózk''']. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 17:12, 7 lëp 2026 (CEST) :Rôczbã czerëjã òsoblëwie do barżi aktiwnëch brëkòwników, taczich jak @[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]], @[[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]], @[[Brëkòwnik:Kama95|Kama95]] ;D [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 00:05, 8 lëp 2026 (CEST) == Bédënk òdswiéżeniô przédny starnë na kaszëbsczi Wikipedie == Mòjn! Jem bë chcôł pòddac pòd diskùsją spòlëznë bédënk òdswiéżeniô naji przédny starnë. Razã z Terrusã38 jesmë naszikòwalë projekt, jaczi mô na célu zmòdernizowanié ji wëzdrzatkù òrôz dodanié nowëch fùnkcje, taczich jak kalãndarium abò łôtwiszi przistãp do nowëch artiklów pò kaszëbskù. Projekt zmianów je na ti starnie: [[Brëkòwnik:Terrus38/Zapisownik]] Baro zależi mie na Waji òpinie. Mëslã, że tak jistotné zmianë pòwinnë bëc wënikã wespólni decyzje całi spòlëznë, dlôte rôczã do testowaniô i dzeleniô sã bôczënkama. Mdã rôd za kòżden kònstruktiwny głos w diskùsje. Proszã napiszta co mëslita ò taczi ùdbie. Pòzdrôwióm, [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:29, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Në jô, je wiedzec, jem za! Wikipediô zasłëgiwô na nową przédną starnã! [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 19:33, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jem za! Richtich to wëzdrzi [[Òbrôzk:Emoji-cool-thumbs-up-sunglasses.png|link=|15x15px]] [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 20:11, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jem za! Dzãka. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 20:49, 13 lëp 2026 (CEST) :Jem za! :DDDD [[Brëkòwnik:Rabùszniczka|Rabùszniczka]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rabùszniczka|diskùsëjô]]) 21:23, 14 lëp 2026 (CEST) cfn1jhmsbwlh927s8rno6kaayw4cg5q 207773 207745 2026-07-14T22:49:15Z Tsca 12 /* Bédënk òdswiéżeniô przédny starnë na kaszëbsczi Wikipedie */ 207773 wikitext text/x-wiki {{Archiwum-Karczma}} __NEWSECTIONLINK__ == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 14:20, 18 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Tiven2240@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 22:01, 19 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # [[User:Kirsan]] (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Brëkòwnik:EPIC|EPIC]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:EPIC|diskùsëjô]]) 18:23, 14 gro 2026 (CET) == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 16:17, 18 str 2026 (CET) :Jo, to je to samò, a miôłbë bëc le "Szari zélińt" (z'''é'''lińt, nié tak jak terô: z'''e'''lińt) [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 17:57, 15 cze 2026 (CEST) ::👍–[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 17:00, 1 lëp 2026 (CEST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Wiadomość wysłana przez User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 19:11, 3 łżë 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :👍—[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 19:38, 3 łżë 2026 (CEST) == Jô jem Kaszëba z Warszawë. == [[Brëkòwnik:LuciusVarenus|LuciusVarenus]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:LuciusVarenus|diskùsëjô]]) 22:11, 24 łżë 2026 (CEST) :Witôj! –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 01:39, 25 łżë 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 02:57, 26 łżë 2026 (CEST) </bdi> <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Dolmaczënk interfejsu MediaWiki == Mòjn wszëtczich! Dzys wedle statisticzi [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:LanguageStats&suppresscomplete=1 TranslateWiki] jeno 4% cygów òstałë zdolmaczoné na kaszëbsczi, le wiãkszosc z nich są pò pòlskù. Wëdôwô mi sã, że nicht ni chcą zdolmaczëc wszëtczich cygów na kaszëbsczi, z przëczënã niaktiwnëch sprôwników/brëkòwników abò nicht ni chcą pòswiãcëc bëlno czasu na editowanié kaszëbsczich dolmaczënków w TranslateWiki. Czejbë chcesz stwòrzëc dolmaczënków w TranslateWiki, kliknij [https://translatewiki.net/ tuwò]! Dzãka za bôczënk. Pòzdrôwióm, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 08:25, 1 môj 2026 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 môj 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Zmiana nazwy z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô'' == Z uwagi na [https://rjk.org.pl/resolutions/uchwaly-2007/ uchwałę nr 3/2007 dn. 26-06-2007 r. Rady Języka Kaszubskiego w sprawie zakończeń typu –cjô || -cëjô, -fiô ||- fijô w wyrazach pochodzenia obcego] zgłoszony został wniosek techniczny o zmianę nazwy projektu z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô'' (zob. [[phab:T429126]]). Aby zmiana doszła do skutku, wymagane jest poparcie społeczności – proszę o opinie poniżej. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 14:10, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''jem za tim'''; bë csbwiki bëła jak nôbarżi dostãpnô dlô lëdzy mùszi bëc pisónô w sztandardze // popieram; żeby csbwiki była jak najbardziej dostępna dla ludzi musi być pisana w standardzie. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 14:54, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_oppose_vote.svg|link=|15x15px]] '''Barżi procem jak za'''- Jô rzeknã wprost. Na nen sztót jô jem barżi procëm taczémù bédënkòwi, jak za nim. Mòjé stanowiszcze je pòdparté òbawą, eż mdze to dołożeniém cedżełczi do szkòdlëwégò zjawiszcza, jaczim je za wiôldżé zblëżanié Wikipedëjë do pòlaszëznë. Z ti lëżnoscë jô jem baro scepticzny do tégò a wielu jinszich BÉDËNKÓW RKJ. Jô jem dbë, eż abë naji jãzëk béł pòwôżno traktowóny, wôrt je òpasowac z pòdjimiznama mającyma zblëżëc gò do pòlsczégò, chòcbë nawetka wëchôdałë z RKJ. Òczëwidno jô jem òtëmkłi na diskùsëjã a jeżlë chtos mô bëlné argumeńtë za tim, eż taczé dzejania pòmògą kaszëbiznie, a nie mdą ze szkòdą dlô ji apartnotë, to jô jem fardich zmienic zdanié. Jô żëczã bëlnégò dnia. Òstanita z Bògã! :) [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 15:04, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Pòpiarcé''' | CSB: Jô téż jem za! Dlôczegò? Bò przez 20 lat anonimòwi lëdze znikwilë encyklopedie kaszëbiznë z zmiłkòwyma articzlama z trzë zdań, co spòwòdowało spôdk kwalitetë. Dlôtegò mùszimë zlepszac i zbògacëc kaszëbską Wiczipediã! ::PL: Ja też jestem za! Dlaczego? Ponieważ przez 20 lat anonimowi ludzie zniszczyli encyklopedie kaszubszczyzny z błędnymi artykułami z trzech zdań, co spowodowało obniżenie jakości. Dlatego musimy ulepszyć i zbogacić kaszubską Wikipedię! Pòzdrówczi, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 15:24, 15 cze 2026 (CEST) :::Jô nié do kùńca rozmiejã. Të jes za, doch jo. Le za czim:za bédowóną pòzmianą, czë mòjim stanowiszczã w ti sprawie? [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 15:35, 15 cze 2026 (CEST) ::Mòże sã persónalno nie zgadzac z bédënkama RKJ, mie téż sã wiele òd nich nie widzy – wôrt je ale dodac, że: ::a) nawetka najbarżi radzëznowô kaszëbizna je wcyg kaszëbską kaszëbizną, a nié pòlaszëzną, ::b) traktowanié apartnotë kaszëbsczégò òd pòlsczégò jakno przédną wôrtnotã to je szkòda dlô kaszëbiznë. ::Kaszëbizna ni mia bë sã zdrzec na pòlsczi, czasã mdze za nim szlachòwa (doch to są dwa lechicczé jãzëczi), czasã sã apartnia, a paranojidalné ùcékanié òd pòdobieństwów z pòlsczim nie prowadzy do wikszégò achtnieniô przez òsobë nastawioné procëm kaszëbstwù, za to czini z ne jãzëka jegò gwôsną, niepòwôżną a niezrozmiałą placama karikaturã. Wikipediô mô bëc przëstãpnym bezstronnym zdrzódłã, a nié pòkôzkã apartnëch persónalnëch jãzëkòwëch preferencjów. Stądka wëchôdô brëkòwnota, cobë bëła pisónô w sztandardze, jaczi doch jistnieje. Jak móm rzekłé, czasã ten sztandard je słabi, ale lepszi słabi sztandard jak niżóden – strach ó to, że zmiana -ijô w -jô pòprowadzy do zrównaniô kaszëbiznë z pòlaszëzną je nieracjonalny, tak jak strach pòlsczich nacjonalistów, że wëwiészanié kaszëbsczi fanë prowadzy do separatizmù i rozpadu państwa. ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Co do mie, pòpiéróm wniosk ò zmianã -ijô na -jô. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 15:47, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]]'''Jem za zmianą pòzwë z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô''.''' Nót je, co bë Wikipediô bëła reprezentatiwnym przëmiarã jãzëka. W dzysdniowi kaszëbiznie kùnôszczi ''-ijô, -ëjô'' są ju archaiczné i nie są brëkòwóné w knéżkach, pismionach i szkólny didaktice. [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 15:36, 15 cze 2026 (CEST) ::Òne nie tëli są archajiczné, co òbstawiónô bez derdistów RKJ ùdba so je remnąc, bò "më mùszimë òpasowac z apartnotą, bò jesz Warszawa pòmëszli, eż më jesmë separatistama",a Zrzeszenié, jaczi wëdôwô wnetka wszëtczé ùczbòwniczi do kaszëbiznë a stolëmny dzél knéżków nie pòzwôlô wëdawac jinaczi, jak w spòlaszałim pisënkù. Taczé krótkòzdroczné pòstãpòwanié to Pùstô Noc spiéwónô naji lubòtni kaszëbiznie! Nôrôdnicë to w pòrã zrozmielë, a derdiscë dërch nie chcą. Biôtka ò jãzëk to téż biôtka ò jegò czëstotã a wòlnotã òd cësków, jaczi w za wiôldżi wielnocë mògą gò zabic. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) :::Bédëjã równak brëkòwac meritoricznëch argùmentów, tikającëch sã lingwisticzi. [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 16:43, 15 cze 2026 (CEST) ::::A jaczé są meritoricznë argùmentë za decizëją, abë mòdło kònùszków i wiele jinszich zachów zmieniwôc na mòdło pòlaszëznë? [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 17:15, 15 cze 2026 (CEST) :::::[https://rjk.org.pl/resolutions/uchwaly-2007/ Uchwała nr 3 2007 z dn. 26-06-2007 r. w sprawie zakończeń typu –cjô || -cëjô, -fiô ||- fijô w wyrazach pochodzenia obcego]. To nie je pòlaszenié. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:16, 15 cze 2026 (CEST) :::::Prôwdą je, że ùchwôlenk RKJ je jedurnym spòdlim, jaczé mómë (i jesz ùzus, jaczi słëchô RKJ), a wszëskò co piszesz je priwatną òpinią, nié jãzëkòwim faktã. Diskùsjô ò sztandardze kaszëbsczégò jãzëka nie miałabë miec placu na csbwiki, bò to nie je jaczés lingwisticzné karno a starna, na jaczi mô bëc prosti dostãp do jinfòrmacjów pò kaszëbskù i mùszą bëc òne pisóné tak, bë bëłë dostãpné dlô kòżdégò – tej pòdług wërobionym przez wnetka 2 dekadë sztandardã w karnie ekspertów, dochtorów, profesorów i kògòlebądz. Twój strach przed znikwienim kaszëbiznë i jinô òpiniô òd RKJ nie je niżódnym spòdlim przë pisënkù. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:24, 15 cze 2026 (CEST) :::''më mùszimë òpasowac z apartnotą, bò jesz Warszawa pòmëszli, eż më jesmë separatistama'' – skądka je ten cytat? [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:00, 15 cze 2026 (CEST) ::::Hewò nie je bezpòstrzédny citat, le skòndensowanié mòtiwacëjë lëdzy, jaczi na mòc chcą rëmniwac apartnotë midzë kaszëbsczim a pòlsczim. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 17:13, 15 cze 2026 (CEST) :::::tej dlô jakòscë diskùsje jô bë prosył nie zapisëwac czegòs, co nie je cytatã, jakno cytat. bò to je Twòja òpiniô, a nié fakt. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:15, 15 cze 2026 (CEST) :::Wëbôczë, le mùszã so òdniesc: pëtającë ò meritoriczné argùmeńtë sóm nie argùmentëjesz meritoriczno. Jes procëm -- twòje prawò, ni móm z tim jiwrë, za tim doch diskùtëjemë. Równak Twòja cawnô argùmentacjô je òpiartô na emòcjach: môsz strach dolożëc ceglã do procesu jaczi môsz widzóné; bùdëjesz sztrómana -- kò tak mùszi nazwac ôrt argùmentacje, dze pòdôwôsz ''swòją òpiniã'' jakno cytat -- a téż brëkùjesz nieadekwatno wiéldżi metafòrë ze spiéwanim pùsti nocë, w òglim je widzec kòle Ce emocjowi ton (np. 'naji lubòtni kaszëbiznie'). Rozmiejã -- to je dlô Cë baro wôżné, a dôj wiarã, że dlô mie téż, leno mùszã rzec ôpen że to nie je meritoriczny ôrt argùmentacje, nie slëchô so tak pisac bãdącë wikipedistą. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:23, 15 cze 2026 (CEST) :wôrt téż dodac, że kùnôszczi ''-ijô -ëjô'' nie są ju brëkòwóné w dzysdniowi kaszëbiznie a jãzëkòwi ùzus je zgódny ze sztandardã. ni ma niżódnégò pòwòdu, bë bëłë òne na kaszëbsczi wikipedie // warto też dodać, że końcówki ''-ijô -ëjô'' nie są już używane w dzisiejszej kaszubszczyźnie, a uzus językowy jest zgodny ze standardem. nie ma żadnego powodu, by były one na kaszubskiej wikipedii. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 15:42, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Jak nôbarżi ZA zmianą.''' Wikipediô, nie Wikipedijô, tak samò jak kategòriô nie kategòrëjô, diskùsjô nie diskùsëjô etc. Jãzëkòwi ùzus je klôr; móm swòje òpinie ò wiele ùdbach RKJ, jo, ale tuwò mómë zgòdã, ne kùnosczi nie są za baro notowóné a bëlë brëkòwóné przede wszëtczim dlô deje. Brëkòwanié jich nie pòmôgô na ergonomiã gôdaniégò, to je nôterné, że òdeszlë. Wikipediô mô téż bëc przëstãpnô dlô lëdzy, tak té chcemë téż tak pisac -- klôr a dlô lëdzy, a nie tak, jak më bë chcelë, cobë jãzëk wëzdrzôl a dzejôl. To nie je lëteracczi projecht le encyklopediô. :'''Jak najbardziej ZA zmianą.''' Wikipediô, kategòriô, diskùsjô etc, całościowo. Uzus językowy jest jasny; mogę mieć pewne opinie o wielu propozycjach RJK, ale tutaj się z nimi zgadzam, końcówki -ijô/-ëjô nie są za bardzo notowane w użyciu, zresztą korzystano z nich przede wszystkim dla idei. Pisanie w ten sposób nie pomaga na ergonomię języka, jest naturalnym, że odeszły. Wikipediô ma być dostępna dla ludzi, więc tak też powinniśmy pisać -- przystępnie i dla ludzi, nie tak jak chcielibyśmy, żeby język wyglądał i funkcjonował. To nie jest projekt literacki tylko encyklopedia. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:08, 15 cze 2026 (CEST) :Pitanié – cëż je czëc w sprawie? Kònsensus spòlëznë chëba ju je. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 11:05, 28 cze 2026 (CEST) :::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Pòpiarcé''' [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 16:56, 1 lëp 2026 (CEST) === Przestrzenie nazw === Przy okazji pytanie: czy zmianie powinny też podlegać słowa ''diskùsëjô'' i ''kategòrëjô'' w przestrzeniach nazw: 'Diskùsëjô', 'Diskùsëjô_brëkòwnika', 'Diskùsëjô_Wiki', 'Diskùsëjô_òbrôzków', 'Diskùsëjô_MediaWiki', 'Diskùsëjô_Szablónë', 'Diskùsëjô_Pòmòcë', 'Kategòrëjô', 'Diskùsëjô_Kategòrëji'? [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 15:59, 15 cze 2026 (CEST) :Jo, doch, ta zmiana miałabë zańc wszãdze (òkróm ewentualnëch sytuacjów jak cytatë ze starszëch lëteracczich dokazów, dze sóm aùtór pisôł -ëjô, ale to, mëszlã, na naju Wikipedie bëłëbë marginalné przëtrôfczi), tak tej diskùsjô, kategòriô, encyklopediô ëtd. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 16:03, 15 cze 2026 (CEST) :Stanowiszcze jô môm taczé, jak wëżi.Le jak niestetë wszëtcë dobãdzë òpcëjô ùdżibniãcégò sã przed pòlaszącyma trendama, to je wiedzec, eż rëmë pòzwów mùszałë bë bëc zmiénióné, abë ni bëło disonansu. Pòsobicą je to pòstãpny argumeńt procëm pòzmianie, bò kòniecznota pòzmianë kònuszków w kôżdim rëmië pòzwów mòże sprawic niepòprôwné dzejanié dzélu dzélëczków kaszëbsczi Wikipedëjë. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) :: W razie zmiany stare nazwy pozostaną jako aliasy, więc wszelkie dotychczasowe linki będą nadal działały. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 16:35, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]]Jeżlë kaszébskô Wikipediô mô ambicjã bëc aùtoritatiwnym ë pòwôżno traktowónym zdrojã (za czim jak nôbarżi jem), to '''òczëwidno, że jo.''' [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Pòwtórzã swòjã òpiniã, ale '''jo, jak nôbarżi më bë mielë zmienic téż te pòzwë'''. ::Powtórzę się, ale '''tak, jak najbardziej mielibyśmy zmienić też te pisownie'''. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:10, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jo, jak nôbarżi. Téż, File/Plik/Òbrôzk → Lopk. [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 17:00, 1 lëp 2026 (CEST) == Szëk CSS (ëtd) == Mòjn 😄 robiã i ùlepszóm szalbón Infobox mùzyk i jô bë chcôł żebë lepi wëzdrzôł (jak normalné infoboxë na Wikipedie). Tôkel je taczi, że bez CSS wszëtkò dzejô, ale wëzdrzi môło czëtelno i nie je responsywné na mòbilkach (nawetka to je widzec na mòji starnie ò Chino Moreno). Czë chtos z administracje mòze dodac ten kòd do MediaWiki:Common.css? ------------------------------------ .infobox.muzyk { width: 100%; max-width: 320px; float: right; margin: 10px; border: 1px solid #aaa; border-radius: 10px; background: #f9f9f9; font-size: 14px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1); } .infobox.muzyk th { background: #222; color: #ffd400; padding: 6px; } .infobox.muzyk td { padding: 6px; } @media (max-width: 600px) { .infobox.muzyk { float: none; width: 100%; } } ------------------------------------ To bë ùprawiło pòzdrzatk i szëk na starnie, a w tim sztóce to drobkã wëzdrzi lëchò. Dzãka! [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 16:22, 22 cze 2026 (CEST) : Dodane na próbę. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 21:52, 22 cze 2026 (CEST) ::Bóg zapłac i bëlnégò dnia :ppp [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 22:09, 22 cze 2026 (CEST) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|diskùsëjô]])</bdi> 19:11, 23 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Sannita (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Serwer na Discordze == '''Witôjtaż!''' Czile dniów temù jem ùsadzył kaszëbsczi wikimedijny serwer na Discordze, chtëren miôłbë zgrawac do te, abë gromadzëc całą nają spòlëznã wikipedistów (a jinëch wiki-). Rôcził jem tam ne persónë, do jaczich móm kòntakt – te, z chtërnyma ni móm łączbë chcã raczëc z te hewò placu. Serwer mô słëżëc naji lepszi wespółrobòce, rozmòwóm a plestóm i kôrbiónkóm ;D Żdżemë tak „zwëczajnëch” brëkòwników, jak administracje csbwiki! Pòzdrówk – wej [https://discord.gg/fAVN7Zew4p '''pòwrózk''']. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 17:12, 7 lëp 2026 (CEST) :Rôczbã czerëjã òsoblëwie do barżi aktiwnëch brëkòwników, taczich jak @[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]], @[[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]], @[[Brëkòwnik:Kama95|Kama95]] ;D [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 00:05, 8 lëp 2026 (CEST) == Bédënk òdswiéżeniô przédny starnë na kaszëbsczi Wikipedie == Mòjn! Jem bë chcôł pòddac pòd diskùsją spòlëznë bédënk òdswiéżeniô naji przédny starnë. Razã z Terrusã38 jesmë naszikòwalë projekt, jaczi mô na célu zmòdernizowanié ji wëzdrzatkù òrôz dodanié nowëch fùnkcje, taczich jak kalãndarium abò łôtwiszi przistãp do nowëch artiklów pò kaszëbskù. Projekt zmianów je na ti starnie: [[Brëkòwnik:Terrus38/Zapisownik]] Baro zależi mie na Waji òpinie. Mëslã, że tak jistotné zmianë pòwinnë bëc wënikã wespólni decyzje całi spòlëznë, dlôte rôczã do testowaniô i dzeleniô sã bôczënkama. Mdã rôd za kòżden kònstruktiwny głos w diskùsje. Proszã napiszta co mëslita ò taczi ùdbie. Pòzdrôwióm, [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:29, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Në jô, je wiedzec, jem za! Wikipediô zasłëgiwô na nową przédną starnã! [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 19:33, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jem za! Richtich to wëzdrzi [[Òbrôzk:Emoji-cool-thumbs-up-sunglasses.png|link=|15x15px]] [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 20:11, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jem za! Dzãka. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 20:49, 13 lëp 2026 (CEST) :Jem za! :DDDD [[Brëkòwnik:Rabùszniczka|Rabùszniczka]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rabùszniczka|diskùsëjô]]) 21:23, 14 lëp 2026 (CEST) : {{Za}} – Dzięki Terrus38 i HaxelKaszëba! Strona podmieniona. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 00:48, 15 lëp 2026 (CEST) 0puqrcusonhq66ps2krz4fzqt83797u 207807 207773 2026-07-15T07:35:03Z Orbitminis 18250 info tuwo na kuńcu 207807 wikitext text/x-wiki {{Archiwum-Karczma}} __NEWSECTIONLINK__ == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 14:20, 18 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Tiven2240@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 22:01, 19 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # [[User:Kirsan]] (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Brëkòwnik:EPIC|EPIC]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:EPIC|diskùsëjô]]) 18:23, 14 gro 2026 (CET) == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 16:17, 18 str 2026 (CET) :Jo, to je to samò, a miôłbë bëc le "Szari zélińt" (z'''é'''lińt, nié tak jak terô: z'''e'''lińt) [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 17:57, 15 cze 2026 (CEST) ::👍–[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 17:00, 1 lëp 2026 (CEST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Wiadomość wysłana przez User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 19:11, 3 łżë 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :👍—[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 19:38, 3 łżë 2026 (CEST) == Jô jem Kaszëba z Warszawë. == [[Brëkòwnik:LuciusVarenus|LuciusVarenus]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:LuciusVarenus|diskùsëjô]]) 22:11, 24 łżë 2026 (CEST) :Witôj! –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 01:39, 25 łżë 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 02:57, 26 łżë 2026 (CEST) </bdi> <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Dolmaczënk interfejsu MediaWiki == Mòjn wszëtczich! Dzys wedle statisticzi [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:LanguageStats&suppresscomplete=1 TranslateWiki] jeno 4% cygów òstałë zdolmaczoné na kaszëbsczi, le wiãkszosc z nich są pò pòlskù. Wëdôwô mi sã, że nicht ni chcą zdolmaczëc wszëtczich cygów na kaszëbsczi, z przëczënã niaktiwnëch sprôwników/brëkòwników abò nicht ni chcą pòswiãcëc bëlno czasu na editowanié kaszëbsczich dolmaczënków w TranslateWiki. Czejbë chcesz stwòrzëc dolmaczënków w TranslateWiki, kliknij [https://translatewiki.net/ tuwò]! Dzãka za bôczënk. Pòzdrôwióm, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 08:25, 1 môj 2026 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 môj 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Zmiana nazwy z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô'' == Z uwagi na [https://rjk.org.pl/resolutions/uchwaly-2007/ uchwałę nr 3/2007 dn. 26-06-2007 r. Rady Języka Kaszubskiego w sprawie zakończeń typu –cjô || -cëjô, -fiô ||- fijô w wyrazach pochodzenia obcego] zgłoszony został wniosek techniczny o zmianę nazwy projektu z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô'' (zob. [[phab:T429126]]). Aby zmiana doszła do skutku, wymagane jest poparcie społeczności – proszę o opinie poniżej. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 14:10, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''jem za tim'''; bë csbwiki bëła jak nôbarżi dostãpnô dlô lëdzy mùszi bëc pisónô w sztandardze // popieram; żeby csbwiki była jak najbardziej dostępna dla ludzi musi być pisana w standardzie. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 14:54, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_oppose_vote.svg|link=|15x15px]] '''Barżi procem jak za'''- Jô rzeknã wprost. Na nen sztót jô jem barżi procëm taczémù bédënkòwi, jak za nim. Mòjé stanowiszcze je pòdparté òbawą, eż mdze to dołożeniém cedżełczi do szkòdlëwégò zjawiszcza, jaczim je za wiôldżé zblëżanié Wikipedëjë do pòlaszëznë. Z ti lëżnoscë jô jem baro scepticzny do tégò a wielu jinszich BÉDËNKÓW RKJ. Jô jem dbë, eż abë naji jãzëk béł pòwôżno traktowóny, wôrt je òpasowac z pòdjimiznama mającyma zblëżëc gò do pòlsczégò, chòcbë nawetka wëchôdałë z RKJ. Òczëwidno jô jem òtëmkłi na diskùsëjã a jeżlë chtos mô bëlné argumeńtë za tim, eż taczé dzejania pòmògą kaszëbiznie, a nie mdą ze szkòdą dlô ji apartnotë, to jô jem fardich zmienic zdanié. Jô żëczã bëlnégò dnia. Òstanita z Bògã! :) [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 15:04, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Pòpiarcé''' | CSB: Jô téż jem za! Dlôczegò? Bò przez 20 lat anonimòwi lëdze znikwilë encyklopedie kaszëbiznë z zmiłkòwyma articzlama z trzë zdań, co spòwòdowało spôdk kwalitetë. Dlôtegò mùszimë zlepszac i zbògacëc kaszëbską Wiczipediã! ::PL: Ja też jestem za! Dlaczego? Ponieważ przez 20 lat anonimowi ludzie zniszczyli encyklopedie kaszubszczyzny z błędnymi artykułami z trzech zdań, co spowodowało obniżenie jakości. Dlatego musimy ulepszyć i zbogacić kaszubską Wikipedię! Pòzdrówczi, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 15:24, 15 cze 2026 (CEST) :::Jô nié do kùńca rozmiejã. Të jes za, doch jo. Le za czim:za bédowóną pòzmianą, czë mòjim stanowiszczã w ti sprawie? [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 15:35, 15 cze 2026 (CEST) ::Mòże sã persónalno nie zgadzac z bédënkama RKJ, mie téż sã wiele òd nich nie widzy – wôrt je ale dodac, że: ::a) nawetka najbarżi radzëznowô kaszëbizna je wcyg kaszëbską kaszëbizną, a nié pòlaszëzną, ::b) traktowanié apartnotë kaszëbsczégò òd pòlsczégò jakno przédną wôrtnotã to je szkòda dlô kaszëbiznë. ::Kaszëbizna ni mia bë sã zdrzec na pòlsczi, czasã mdze za nim szlachòwa (doch to są dwa lechicczé jãzëczi), czasã sã apartnia, a paranojidalné ùcékanié òd pòdobieństwów z pòlsczim nie prowadzy do wikszégò achtnieniô przez òsobë nastawioné procëm kaszëbstwù, za to czini z ne jãzëka jegò gwôsną, niepòwôżną a niezrozmiałą placama karikaturã. Wikipediô mô bëc przëstãpnym bezstronnym zdrzódłã, a nié pòkôzkã apartnëch persónalnëch jãzëkòwëch preferencjów. Stądka wëchôdô brëkòwnota, cobë bëła pisónô w sztandardze, jaczi doch jistnieje. Jak móm rzekłé, czasã ten sztandard je słabi, ale lepszi słabi sztandard jak niżóden – strach ó to, że zmiana -ijô w -jô pòprowadzy do zrównaniô kaszëbiznë z pòlaszëzną je nieracjonalny, tak jak strach pòlsczich nacjonalistów, że wëwiészanié kaszëbsczi fanë prowadzy do separatizmù i rozpadu państwa. ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Co do mie, pòpiéróm wniosk ò zmianã -ijô na -jô. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 15:47, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]]'''Jem za zmianą pòzwë z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô''.''' Nót je, co bë Wikipediô bëła reprezentatiwnym przëmiarã jãzëka. W dzysdniowi kaszëbiznie kùnôszczi ''-ijô, -ëjô'' są ju archaiczné i nie są brëkòwóné w knéżkach, pismionach i szkólny didaktice. [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 15:36, 15 cze 2026 (CEST) ::Òne nie tëli są archajiczné, co òbstawiónô bez derdistów RKJ ùdba so je remnąc, bò "më mùszimë òpasowac z apartnotą, bò jesz Warszawa pòmëszli, eż më jesmë separatistama",a Zrzeszenié, jaczi wëdôwô wnetka wszëtczé ùczbòwniczi do kaszëbiznë a stolëmny dzél knéżków nie pòzwôlô wëdawac jinaczi, jak w spòlaszałim pisënkù. Taczé krótkòzdroczné pòstãpòwanié to Pùstô Noc spiéwónô naji lubòtni kaszëbiznie! Nôrôdnicë to w pòrã zrozmielë, a derdiscë dërch nie chcą. Biôtka ò jãzëk to téż biôtka ò jegò czëstotã a wòlnotã òd cësków, jaczi w za wiôldżi wielnocë mògą gò zabic. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) :::Bédëjã równak brëkòwac meritoricznëch argùmentów, tikającëch sã lingwisticzi. [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 16:43, 15 cze 2026 (CEST) ::::A jaczé są meritoricznë argùmentë za decizëją, abë mòdło kònùszków i wiele jinszich zachów zmieniwôc na mòdło pòlaszëznë? [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 17:15, 15 cze 2026 (CEST) :::::[https://rjk.org.pl/resolutions/uchwaly-2007/ Uchwała nr 3 2007 z dn. 26-06-2007 r. w sprawie zakończeń typu –cjô || -cëjô, -fiô ||- fijô w wyrazach pochodzenia obcego]. To nie je pòlaszenié. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:16, 15 cze 2026 (CEST) :::::Prôwdą je, że ùchwôlenk RKJ je jedurnym spòdlim, jaczé mómë (i jesz ùzus, jaczi słëchô RKJ), a wszëskò co piszesz je priwatną òpinią, nié jãzëkòwim faktã. Diskùsjô ò sztandardze kaszëbsczégò jãzëka nie miałabë miec placu na csbwiki, bò to nie je jaczés lingwisticzné karno a starna, na jaczi mô bëc prosti dostãp do jinfòrmacjów pò kaszëbskù i mùszą bëc òne pisóné tak, bë bëłë dostãpné dlô kòżdégò – tej pòdług wërobionym przez wnetka 2 dekadë sztandardã w karnie ekspertów, dochtorów, profesorów i kògòlebądz. Twój strach przed znikwienim kaszëbiznë i jinô òpiniô òd RKJ nie je niżódnym spòdlim przë pisënkù. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:24, 15 cze 2026 (CEST) :::''më mùszimë òpasowac z apartnotą, bò jesz Warszawa pòmëszli, eż më jesmë separatistama'' – skądka je ten cytat? [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:00, 15 cze 2026 (CEST) ::::Hewò nie je bezpòstrzédny citat, le skòndensowanié mòtiwacëjë lëdzy, jaczi na mòc chcą rëmniwac apartnotë midzë kaszëbsczim a pòlsczim. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 17:13, 15 cze 2026 (CEST) :::::tej dlô jakòscë diskùsje jô bë prosył nie zapisëwac czegòs, co nie je cytatã, jakno cytat. bò to je Twòja òpiniô, a nié fakt. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:15, 15 cze 2026 (CEST) :::Wëbôczë, le mùszã so òdniesc: pëtającë ò meritoriczné argùmeńtë sóm nie argùmentëjesz meritoriczno. Jes procëm -- twòje prawò, ni móm z tim jiwrë, za tim doch diskùtëjemë. Równak Twòja cawnô argùmentacjô je òpiartô na emòcjach: môsz strach dolożëc ceglã do procesu jaczi môsz widzóné; bùdëjesz sztrómana -- kò tak mùszi nazwac ôrt argùmentacje, dze pòdôwôsz ''swòją òpiniã'' jakno cytat -- a téż brëkùjesz nieadekwatno wiéldżi metafòrë ze spiéwanim pùsti nocë, w òglim je widzec kòle Ce emocjowi ton (np. 'naji lubòtni kaszëbiznie'). Rozmiejã -- to je dlô Cë baro wôżné, a dôj wiarã, że dlô mie téż, leno mùszã rzec ôpen że to nie je meritoriczny ôrt argùmentacje, nie slëchô so tak pisac bãdącë wikipedistą. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:23, 15 cze 2026 (CEST) :wôrt téż dodac, że kùnôszczi ''-ijô -ëjô'' nie są ju brëkòwóné w dzysdniowi kaszëbiznie a jãzëkòwi ùzus je zgódny ze sztandardã. ni ma niżódnégò pòwòdu, bë bëłë òne na kaszëbsczi wikipedie // warto też dodać, że końcówki ''-ijô -ëjô'' nie są już używane w dzisiejszej kaszubszczyźnie, a uzus językowy jest zgodny ze standardem. nie ma żadnego powodu, by były one na kaszubskiej wikipedii. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 15:42, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Jak nôbarżi ZA zmianą.''' Wikipediô, nie Wikipedijô, tak samò jak kategòriô nie kategòrëjô, diskùsjô nie diskùsëjô etc. Jãzëkòwi ùzus je klôr; móm swòje òpinie ò wiele ùdbach RKJ, jo, ale tuwò mómë zgòdã, ne kùnosczi nie są za baro notowóné a bëlë brëkòwóné przede wszëtczim dlô deje. Brëkòwanié jich nie pòmôgô na ergonomiã gôdaniégò, to je nôterné, że òdeszlë. Wikipediô mô téż bëc przëstãpnô dlô lëdzy, tak té chcemë téż tak pisac -- klôr a dlô lëdzy, a nie tak, jak më bë chcelë, cobë jãzëk wëzdrzôl a dzejôl. To nie je lëteracczi projecht le encyklopediô. :'''Jak najbardziej ZA zmianą.''' Wikipediô, kategòriô, diskùsjô etc, całościowo. Uzus językowy jest jasny; mogę mieć pewne opinie o wielu propozycjach RJK, ale tutaj się z nimi zgadzam, końcówki -ijô/-ëjô nie są za bardzo notowane w użyciu, zresztą korzystano z nich przede wszystkim dla idei. Pisanie w ten sposób nie pomaga na ergonomię języka, jest naturalnym, że odeszły. Wikipediô ma być dostępna dla ludzi, więc tak też powinniśmy pisać -- przystępnie i dla ludzi, nie tak jak chcielibyśmy, żeby język wyglądał i funkcjonował. To nie jest projekt literacki tylko encyklopedia. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:08, 15 cze 2026 (CEST) :Pitanié – cëż je czëc w sprawie? Kònsensus spòlëznë chëba ju je. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 11:05, 28 cze 2026 (CEST) :::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Pòpiarcé''' [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 16:56, 1 lëp 2026 (CEST) === Przestrzenie nazw === Przy okazji pytanie: czy zmianie powinny też podlegać słowa ''diskùsëjô'' i ''kategòrëjô'' w przestrzeniach nazw: 'Diskùsëjô', 'Diskùsëjô_brëkòwnika', 'Diskùsëjô_Wiki', 'Diskùsëjô_òbrôzków', 'Diskùsëjô_MediaWiki', 'Diskùsëjô_Szablónë', 'Diskùsëjô_Pòmòcë', 'Kategòrëjô', 'Diskùsëjô_Kategòrëji'? [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 15:59, 15 cze 2026 (CEST) :Jo, doch, ta zmiana miałabë zańc wszãdze (òkróm ewentualnëch sytuacjów jak cytatë ze starszëch lëteracczich dokazów, dze sóm aùtór pisôł -ëjô, ale to, mëszlã, na naju Wikipedie bëłëbë marginalné przëtrôfczi), tak tej diskùsjô, kategòriô, encyklopediô ëtd. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 16:03, 15 cze 2026 (CEST) :Stanowiszcze jô môm taczé, jak wëżi.Le jak niestetë wszëtcë dobãdzë òpcëjô ùdżibniãcégò sã przed pòlaszącyma trendama, to je wiedzec, eż rëmë pòzwów mùszałë bë bëc zmiénióné, abë ni bëło disonansu. Pòsobicą je to pòstãpny argumeńt procëm pòzmianie, bò kòniecznota pòzmianë kònuszków w kôżdim rëmië pòzwów mòże sprawic niepòprôwné dzejanié dzélu dzélëczków kaszëbsczi Wikipedëjë. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) :: W razie zmiany stare nazwy pozostaną jako aliasy, więc wszelkie dotychczasowe linki będą nadal działały. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 16:35, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]]Jeżlë kaszébskô Wikipediô mô ambicjã bëc aùtoritatiwnym ë pòwôżno traktowónym zdrojã (za czim jak nôbarżi jem), to '''òczëwidno, że jo.''' [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Pòwtórzã swòjã òpiniã, ale '''jo, jak nôbarżi më bë mielë zmienic téż te pòzwë'''. ::Powtórzę się, ale '''tak, jak najbardziej mielibyśmy zmienić też te pisownie'''. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:10, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jo, jak nôbarżi. Téż, File/Plik/Òbrôzk → Lopk. [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 17:00, 1 lëp 2026 (CEST) == Szëk CSS (ëtd) == Mòjn 😄 robiã i ùlepszóm szalbón Infobox mùzyk i jô bë chcôł żebë lepi wëzdrzôł (jak normalné infoboxë na Wikipedie). Tôkel je taczi, że bez CSS wszëtkò dzejô, ale wëzdrzi môło czëtelno i nie je responsywné na mòbilkach (nawetka to je widzec na mòji starnie ò Chino Moreno). Czë chtos z administracje mòze dodac ten kòd do MediaWiki:Common.css? ------------------------------------ .infobox.muzyk { width: 100%; max-width: 320px; float: right; margin: 10px; border: 1px solid #aaa; border-radius: 10px; background: #f9f9f9; font-size: 14px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1); } .infobox.muzyk th { background: #222; color: #ffd400; padding: 6px; } .infobox.muzyk td { padding: 6px; } @media (max-width: 600px) { .infobox.muzyk { float: none; width: 100%; } } ------------------------------------ To bë ùprawiło pòzdrzatk i szëk na starnie, a w tim sztóce to drobkã wëzdrzi lëchò. Dzãka! [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 16:22, 22 cze 2026 (CEST) : Dodane na próbę. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 21:52, 22 cze 2026 (CEST) ::Bóg zapłac i bëlnégò dnia :ppp [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 22:09, 22 cze 2026 (CEST) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|diskùsëjô]])</bdi> 19:11, 23 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Sannita (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Serwer na Discordze == '''Witôjtaż!''' Czile dniów temù jem ùsadzył kaszëbsczi wikimedijny serwer na Discordze, chtëren miôłbë zgrawac do te, abë gromadzëc całą nają spòlëznã wikipedistów (a jinëch wiki-). Rôcził jem tam ne persónë, do jaczich móm kòntakt – te, z chtërnyma ni móm łączbë chcã raczëc z te hewò placu. Serwer mô słëżëc naji lepszi wespółrobòce, rozmòwóm a plestóm i kôrbiónkóm ;D Żdżemë tak „zwëczajnëch” brëkòwników, jak administracje csbwiki! Pòzdrówk – wej [https://discord.gg/fAVN7Zew4p '''pòwrózk''']. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 17:12, 7 lëp 2026 (CEST) :Rôczbã czerëjã òsoblëwie do barżi aktiwnëch brëkòwników, taczich jak @[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]], @[[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]], @[[Brëkòwnik:Kama95|Kama95]] ;D [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 00:05, 8 lëp 2026 (CEST) == Bédënk òdswiéżeniô przédny starnë na kaszëbsczi Wikipedie == Mòjn! Jem bë chcôł pòddac pòd diskùsją spòlëznë bédënk òdswiéżeniô naji przédny starnë. Razã z Terrusã38 jesmë naszikòwalë projekt, jaczi mô na célu zmòdernizowanié ji wëzdrzatkù òrôz dodanié nowëch fùnkcje, taczich jak kalãndarium abò łôtwiszi przistãp do nowëch artiklów pò kaszëbskù. Projekt zmianów je na ti starnie: [[Brëkòwnik:Terrus38/Zapisownik]] Baro zależi mie na Waji òpinie. Mëslã, że tak jistotné zmianë pòwinnë bëc wënikã wespólni decyzje całi spòlëznë, dlôte rôczã do testowaniô i dzeleniô sã bôczënkama. Mdã rôd za kòżden kònstruktiwny głos w diskùsje. Proszã napiszta co mëslita ò taczi ùdbie. Pòzdrôwióm, [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:29, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Në jô, je wiedzec, jem za! Wikipediô zasłëgiwô na nową przédną starnã! [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 19:33, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jem za! Richtich to wëzdrzi [[Òbrôzk:Emoji-cool-thumbs-up-sunglasses.png|link=|15x15px]] [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 20:11, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jem za! Dzãka. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 20:49, 13 lëp 2026 (CEST) :Jem za! :DDDD [[Brëkòwnik:Rabùszniczka|Rabùszniczka]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rabùszniczka|diskùsëjô]]) 21:23, 14 lëp 2026 (CEST) : {{Za}} – Dzięki Terrus38 i HaxelKaszëba! Strona podmieniona. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 00:48, 15 lëp 2026 (CEST) : {{Za}} Wedle mie, na zmiana òdswiéżeniô przédny starnë je to baro szëkòwnô udba [[Òbrôzk:Emoji-cool-thumbs-up-sunglasses.webp|15x15px|bezramki]]. Dlôczegò? Bò stôri wëzdrzatk przédny starnë wëzérô jimrotno i niefarwno jak za zaczątkù [[Internet|jinternetu]], le na nowô przédnô starna - sto rôzë lepszi jeno, że wëzérô jistno jak w pòlsczim Wiczipedie. Pòlécóm. (Wëbaczëta, że òpòzdzył sã do bédënku, bò chcôł òdpòczic òd kaszëbsczi Wiczipedie pò czilu dni) r3bopxy2pg9pehriuzivjqgo83svng5 207808 207807 2026-07-15T07:36:36Z Orbitminis 18250 207808 wikitext text/x-wiki {{Archiwum-Karczma}} __NEWSECTIONLINK__ == Thank You for Last Year – Join Wiki Loves Ramadan 2026 == Dear Wikimedia communities, We hope you are doing well, and we wish you a happy New Year. ''Last year, we captured light. This year, we’ll capture legacy.'' In 2025, communities around the world shared the glow of Ramadan nights and the warmth of collective iftars. In 2026, ''Wiki Loves Ramadan'' is expanding, bringing more stories, more cultures, and deeper global connections across Wikimedia projects. We invite you to explore the ''Wiki Loves Ramadan 2026'' [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026|Meta page]] to learn how you can participate and [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan 2026/Participating communities|sign up]] your community. 📷 ''Photo campaign on '' [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan 2026|Wikimedia Commons]] If you have questions about the project, please refer to the FAQs: * [[m:Special:MyLanguage/Wiki Loves Ramadan/FAQ/|Meta-Wiki]] * [[c:Special:MyLanguage/Commons:Wiki Loves Ramadan/FAQ|Wikimedia Commons]] ''Early registration for updates is now open via the '''[[m:Special:RegisterForEvent/2710|Event page]]''''' ''Stay connected and receive updates:'' * [https://t.me/WikiLovesRamadan Telegram channel] * [https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/wikilovesramadan.lists.wikimedia.org/ Mailing list] We look forward to collaborating with you and your community. '''The Wiki Loves Ramadan 2026 Organizing Team''' 20:45, 16 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29879549 --> == Feminism and Folklore 2026 starts soon == <div style="border:8px maroon ridge;padding:6px;"> [[File:Feminism and Folklore 2026 logo.svg|centre|550px|frameless]] ::<div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> ;Invitation to Organize Feminism and Folklore 2026 Dear Wiki Community, We are pleased to invite Wikimedia communities, affiliates, and independent contributors to organize the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026]]''' writing competition on your local Wikipedia. The international campaign will run from '''1 February to 31 March 2026''' and aims to improve coverage of feminism, women’s histories, gender-related topics, and folk culture across Wikipedia projects. ;About the Campaign '''Feminism and Folklore''' is a global writing initiative that complements the '''[[:c:Commons:Wiki Loves Folklore 2026|Wiki Loves Folklore]]''' photography competition. While Wiki Loves Folklore focuses on visual documentation, this writing campaign addresses the '''gender gap on Wikipedia''' by improving encyclopedic content related to folk culture and marginalized voices. ;What Can Participants Write About? Communities can contribute by creating, expanding, or translating articles related to: * Folk festivals, rituals, and celebrations * Folk dances, music, and traditional performances * Women and queer figures in folklore * Women in mythology and oral traditions * Women warriors, witches, and witch-hunting narratives * Fairy tales, folk stories, and legends * Folk games, sports, and cultural practices Participants may work from curated article lists or generate new article suggestions using campaign tools. ;How to Sign Up as an Organizer Organizers are requested to complete the following steps to register their community: # Create a local project page on your wiki [[:m:Feminism and Folklore/Sample|(see sample)]] # Set up the campaign using the '''CampWiz''' tool # Prepare a local article list and clearly mention: #* Campaign timeline #* Local and international prizes # Request a site notice from local administrators [[:mr:Template:SN-FNF|(see sample)]] # Add your local project page and CampWiz link to the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta project page]]''' ;Campaign Tools The Wiki Loves Folklore Tech Team has introduced tools to support organizers and participants: * '''Article List Generator by Topic''' – Helps identify articles available on English Wikipedia but missing in your local language Wikipedia. The tool allows customized filters and provides downloadable article lists in CSV and wikitable formats. * '''CampWiz''' – Enables communities to manage writing campaigns effectively, including jury-based evaluation. This will be the third year CampWiz is officially used for Feminism and Folklore. Both tools are now available for use in the campaign. '''[https://tools.wikilovesfolklore.org/ Click here to access the tools]''' ;Learn More & Get Support For detailed information about rules, timelines, and prizes, please visit the '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 project page]]'''. If you have any questions or need assistance, feel free to reach out via: * '''[[:m:Talk:Feminism and Folklore 2026/Project Page|Meta talk page]]''' * Email us using details on the contact page. ;Join Us We look forward to your collaboration and coordination in making Feminism and Folklore 2026 a meaningful and impactful campaign for closing gender gaps and enriching folk culture content on Wikipedia. Thank you and best wishes, '''[[:m:Feminism and Folklore 2026|Feminism and Folklore 2026 International Team]]''' ---- ''Stay connected:'' [[File:B&W Facebook icon.png|link=https://www.facebook.com/feminismandfolklore/|30x30px]]&nbsp; [[File:B&W Twitter icon.png|link=https://twitter.com/wikifolklore|30x30px]] </div></div> == Invitation to Host Wiki Loves Folklore 2026 in Your Country == <div lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> <div style="text-align: center; width: 100%;">''{{int:please-translate}}''</div> [[File:Wiki Loves Folklore Logo.svg|right|150px|frameless]] Hello everyone, We are delighted to invite Wikimedia affiliates, user groups, and community organizations worldwide to participate in '''Wiki Loves Folklore 2026''', an international initiative dedicated to documenting and celebrating folk culture across the globe. ;About Wiki Loves Folklore '''Wiki Loves Folklore''' is an annual international photography competition hosted on Wikimedia Commons. The campaign runs from '''1 February to 31 March 2026''' and encourages photographers, cultural enthusiasts, and community members to contribute photographs that highlight: * Folk traditions and rituals * Cultural festivals and celebrations * Traditional attire and crafts * Performing arts, music, and dance * Everyday practices rooted in folk heritage Through this campaign, we aim to preserve and promote diverse folk cultures and make them freely accessible to the world. [[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026|Project page on Wikimedia Commons]] ; Host a Local Edition As we celebrate the '''eight edition''' of Wiki Loves Folklore, we warmly invite communities to organize a local edition in their country or region. Hosting a local campaign is a great opportunity to: * Increase visibility of your region’s folk culture * Engage new contributors in your community * Enrich Wikimedia Commons with high-quality cultural content '''[[:c:Commons:Wiki_Loves_Folklore_2026/Organize|Sign up to organize]]:''' If your team prefers to organize the competition in ''either February or March only'', please feel free to let us know. If you are unable to organize, we encourage you to share this opportunity with other interested groups or organizations in your region. ;Get in Touch If you have any questions, need support, or would like to explore collaboration opportunities, please feel free to contact us via: * The project Talk pages * Email: '''support@wikilovesfolklore.org''' We are also happy to connect via an online meeting if your team would like to discuss planning or coordination in more detail. Warm regards, '''The Wiki Loves Folklore International Team''' </div> [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 14:20, 18 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Tiven2240@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery/Wikipedia&oldid=29228188 --> == <span lang="en" dir="ltr">Annual review of the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> I am writing to you to let you know the annual review period for the Universal Code of Conduct and Enforcement Guidelines is open now. You can make suggestions for changes through 9 February 2026. This is the first step of several to be taken for the annual review. [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Annual review/2026|Read more information and find a conversation to join on the UCoC page on Meta]]. The [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] (U4C) is a global group dedicated to providing an equitable and consistent implementation of the UCoC. This annual review was planned and implemented by the U4C. For more information and the responsibilities of the U4C, [[m:Special:MyLanguage/Universal Code of Conduct/Coordinating Committee/Charter|you may review the U4C Charter]]. Please share this information with other members in your community wherever else might be appropriate. -- In cooperation with the U4C, [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]])<section end="announcement-content" /> </div> 22:01, 19 stë 2026 (CET) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=29905753 --> == IMPORTANT: Admin activity review == Hello. A policy regarding the removal of "advanced rights" (administrator, bureaucrat, interface administrator, etc.) was adopted by [[:m:Requests for comment/Activity levels of advanced administrative rights holders|global community consensus]] in 2013. According to this policy, the [[:m:stewards|stewards]] are reviewing administrators' activity on all Wikimedia Foundation wikis with no inactivity policy. To the best of our knowledge, your wiki does not have a formal process for removing "advanced rights" from inactive accounts. This means that the stewards will take care of this according to the [[:m:Admin activity review|admin activity review]]. We have determined that the following users meet the inactivity criteria (no edits and no logged actions for more than 2 years): # [[User:Kirsan]] (administrator) These users will receive a notification soon, asking them to start a community discussion if they want to retain some or all of their rights. If the users do not respond, then their advanced rights will be removed by the stewards. However, if you as a community would like to create your own activity review process superseding the global one, want to make another decision about these inactive rights holders, or already have a policy that we missed, then please notify the [[:m:Stewards' noticeboard|stewards on Meta-Wiki]] so that we know not to proceed with the rights review on your wiki. Thanks, [[Brëkòwnik:EPIC|EPIC]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:EPIC|diskùsëjô]]) 18:23, 14 gro 2026 (CET) == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? == [[Szari zelińt]] = [[Szarô foka]]? [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 16:17, 18 str 2026 (CET) :Jo, to je to samò, a miôłbë bëc le "Szari zélińt" (z'''é'''lińt, nié tak jak terô: z'''e'''lińt) [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 17:57, 15 cze 2026 (CEST) ::👍–[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 17:00, 1 lëp 2026 (CEST) == Join the sixth Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia! == <div lang="en" dir="ltr"> [[File:Ukraine’s Cultural Diplomacy Month on Wikipedia 2026.png|right|250px|thumb|link=https://meta.wikimedia.org/wiki/Ukraine%27s_Cultural_Diplomacy_Month_2026|Join our campaign!]] {{int:please-translate}} Dear Wikipedians! [[:m:Special:MyLanguage/Wikimedia Ukraine|Wikimedia Ukraine]], in cooperation with the [[:en:Ministry of Foreign Affairs of Ukraine|MFA of Ukraine]] and [[:en:Ukrainian Institute|Ukrainian Institute]], has launched the sixth edition of writing challenge "'''[[:m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Ukraine's Cultural Diplomacy Month]]'''", which lasts from '''1st April''' until '''30th April 2026'''. The initiative aims to promote knowledge about Ukrainian culture abroad by creating and improving Wikipedia articles in multiple languages. This year marks the sixth edition of the campaign, which will focus on contemporary culture, making today’s artistic voices and practices more visible to international audiences. 🧩'''How to participate?''' Choose an article from the suggested list → Write an article in your language, or improve an existing one according to the rules → Add your contribution to the contest page and calculate your points → Win prizes and receive a certificate of participation → Become a promoter of truthful knowledge about Ukraine. 🧩'''[[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|Check our main page for more information]]'''. '''If you are interested in coordinating long-term community engagement for the campaign and becoming a local ambassador, we would love to hear from you! Please let us know your interest.''' If not, then we encourage you to translate the [[m:Special:MyLanguage/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|landing page of the contest]] and [https://meta.wikimedia.org/wiki/Special:MessageGroupStats?group=Centralnotice-tgroup-UCDM2026banner&messages=&language=en&x=D banner] into your own language. Also, we set up a [[:m:CentralNotice/Request/Ukraine's Cultural Diplomacy Month 2026|banner]] to notify users of the possibility to participate in this challenge! [[:m:User:OlesiaLukaniuk (WMUA)|OlesiaLukaniuk (WMUA)]] ([[:m:User talk:OlesiaLukaniuk (WMUA)|talk]]) 04:35, 1 April 2026 (UTC) </div> <!-- Wiadomość wysłana przez User:OlesiaLukaniuk (WMUA)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:OlesiaLukaniuk_(WMUA)/list_of_wikis&oldid=28552112 --> == Action Required: Update templates/modules for electoral maps (Migrating from P1846 to P14226) == Hello everyone, This is a notice regarding an ongoing data migration on Wikidata that may affect your election-related templates and Lua modules (such as <code>Module:Itemgroup/list</code>). '''The Change:'''<br /> Currently, many templates pull electoral maps from Wikidata using the property [[:d:Property:P1846|P1846]], combined with the qualifier [[:d:Property:P180|P180]]: [[:d:Q19571328|Q19571328]]. We are migrating this data (across roughly 4,000 items) to a newly created, dedicated property: '''[[:d:Property:P14226|P14226]]'''. '''What You Need To Do:'''<br /> To ensure your templates and infoboxes do not break or lose their maps, please update your local code to fetch data from [[:d:Property:P14226|P14226]] instead of the old [[:d:Property:P1846|P1846]] + [[:d:Property:P180|P180]] structure. A [[m:Wikidata/Property Migration: P1846 to P14226/List|list of pages]] was generated using Wikimedia Global Search. '''Deadline:'''<br /> We are temporarily retaining the old data on [[:d:Property:P1846|P1846]] to allow for a smooth transition. However, to complete the data cleanup on Wikidata, the old [[:d:Property:P1846|P1846]] statements will be removed after '''May 1, 2026'''. Please update your modules and templates before this date to prevent any disruption to your wiki's election articles. Let us know if you have any questions or need assistance with the query logic. Thank you for your help! [[User:ZI Jony|ZI Jony]] using [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 19:11, 3 łżë 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:ZI Jony@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Non-Technical_Village_Pumps_distribution_list&oldid=29941252 --> :👍—[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 19:38, 3 łżë 2026 (CEST) == Jô jem Kaszëba z Warszawë. == [[Brëkòwnik:LuciusVarenus|LuciusVarenus]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:LuciusVarenus|diskùsëjô]]) 22:11, 24 łżë 2026 (CEST) :Witôj! –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 01:39, 25 łżë 2026 (CEST) == Request for comment (global AI policy) == <bdi lang="en" dir="ltr" class="mw-content-ltr"> Apologies for writing in English. {{int:Please-translate}} A [[:m:Requests for comment/Artificial intelligence policy|request for comment]] is currently being held to decide on a global AI policy. {{int:Feedback-thanks-title}} [[Brëkòwnik:MediaWiki message delivery|MediaWiki message delivery]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:MediaWiki message delivery|diskùsëjô]]) 02:57, 26 łżë 2026 (CEST) </bdi> <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30424282 --> == Dolmaczënk interfejsu MediaWiki == Mòjn wszëtczich! Dzys wedle statisticzi [https://translatewiki.net/w/i.php?title=Special:LanguageStats&suppresscomplete=1 TranslateWiki] jeno 4% cygów òstałë zdolmaczoné na kaszëbsczi, le wiãkszosc z nich są pò pòlskù. Wëdôwô mi sã, że nicht ni chcą zdolmaczëc wszëtczich cygów na kaszëbsczi, z przëczënã niaktiwnëch sprôwników/brëkòwników abò nicht ni chcą pòswiãcëc bëlno czasu na editowanié kaszëbsczich dolmaczënków w TranslateWiki. Czejbë chcesz stwòrzëc dolmaczënków w TranslateWiki, kliknij [https://translatewiki.net/ tuwò]! Dzãka za bôczënk. Pòzdrôwióm, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 08:25, 1 môj 2026 (CEST) == <span lang="en" dir="ltr">Vote now in the 2026 U4C election</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="announcement-content" /> Eligible voters are asked to participate in the 2026 [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee|Universal Code of Conduct Coordinating Committee]] election. More information–including an eligibility check, voting process information, candidate information, and a link to the vote–are available on Meta at the [[m:Special:MyLanguage/Universal_Code_of_Conduct/Coordinating_Committee/Election/2026|2026 Election information page]]. The vote closes on 2 June 2026 at [https://zonestamp.toolforge.org/1780358400 00:00 UTC]. Please vote if your account is eligible. Results will be available by 14 June 2026. -- In cooperation with the U4C,<section end="announcement-content" /> </div> [[m:User:Keegan (WMF)|Keegan (WMF)]] ([[m:User talk:Keegan (WMF)|talk]]) 19:14, 27 môj 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Keegan (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == Zmiana nazwy z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô'' == Z uwagi na [https://rjk.org.pl/resolutions/uchwaly-2007/ uchwałę nr 3/2007 dn. 26-06-2007 r. Rady Języka Kaszubskiego w sprawie zakończeń typu –cjô || -cëjô, -fiô ||- fijô w wyrazach pochodzenia obcego] zgłoszony został wniosek techniczny o zmianę nazwy projektu z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô'' (zob. [[phab:T429126]]). Aby zmiana doszła do skutku, wymagane jest poparcie społeczności – proszę o opinie poniżej. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 14:10, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''jem za tim'''; bë csbwiki bëła jak nôbarżi dostãpnô dlô lëdzy mùszi bëc pisónô w sztandardze // popieram; żeby csbwiki była jak najbardziej dostępna dla ludzi musi być pisana w standardzie. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 14:54, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_oppose_vote.svg|link=|15x15px]] '''Barżi procem jak za'''- Jô rzeknã wprost. Na nen sztót jô jem barżi procëm taczémù bédënkòwi, jak za nim. Mòjé stanowiszcze je pòdparté òbawą, eż mdze to dołożeniém cedżełczi do szkòdlëwégò zjawiszcza, jaczim je za wiôldżé zblëżanié Wikipedëjë do pòlaszëznë. Z ti lëżnoscë jô jem baro scepticzny do tégò a wielu jinszich BÉDËNKÓW RKJ. Jô jem dbë, eż abë naji jãzëk béł pòwôżno traktowóny, wôrt je òpasowac z pòdjimiznama mającyma zblëżëc gò do pòlsczégò, chòcbë nawetka wëchôdałë z RKJ. Òczëwidno jô jem òtëmkłi na diskùsëjã a jeżlë chtos mô bëlné argumeńtë za tim, eż taczé dzejania pòmògą kaszëbiznie, a nie mdą ze szkòdą dlô ji apartnotë, to jô jem fardich zmienic zdanié. Jô żëczã bëlnégò dnia. Òstanita z Bògã! :) [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 15:04, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Pòpiarcé''' | CSB: Jô téż jem za! Dlôczegò? Bò przez 20 lat anonimòwi lëdze znikwilë encyklopedie kaszëbiznë z zmiłkòwyma articzlama z trzë zdań, co spòwòdowało spôdk kwalitetë. Dlôtegò mùszimë zlepszac i zbògacëc kaszëbską Wiczipediã! ::PL: Ja też jestem za! Dlaczego? Ponieważ przez 20 lat anonimowi ludzie zniszczyli encyklopedie kaszubszczyzny z błędnymi artykułami z trzech zdań, co spowodowało obniżenie jakości. Dlatego musimy ulepszyć i zbogacić kaszubską Wikipedię! Pòzdrówczi, [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsëjô]]) 15:24, 15 cze 2026 (CEST) :::Jô nié do kùńca rozmiejã. Të jes za, doch jo. Le za czim:za bédowóną pòzmianą, czë mòjim stanowiszczã w ti sprawie? [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 15:35, 15 cze 2026 (CEST) ::Mòże sã persónalno nie zgadzac z bédënkama RKJ, mie téż sã wiele òd nich nie widzy – wôrt je ale dodac, że: ::a) nawetka najbarżi radzëznowô kaszëbizna je wcyg kaszëbską kaszëbizną, a nié pòlaszëzną, ::b) traktowanié apartnotë kaszëbsczégò òd pòlsczégò jakno przédną wôrtnotã to je szkòda dlô kaszëbiznë. ::Kaszëbizna ni mia bë sã zdrzec na pòlsczi, czasã mdze za nim szlachòwa (doch to są dwa lechicczé jãzëczi), czasã sã apartnia, a paranojidalné ùcékanié òd pòdobieństwów z pòlsczim nie prowadzy do wikszégò achtnieniô przez òsobë nastawioné procëm kaszëbstwù, za to czini z ne jãzëka jegò gwôsną, niepòwôżną a niezrozmiałą placama karikaturã. Wikipediô mô bëc przëstãpnym bezstronnym zdrzódłã, a nié pòkôzkã apartnëch persónalnëch jãzëkòwëch preferencjów. Stądka wëchôdô brëkòwnota, cobë bëła pisónô w sztandardze, jaczi doch jistnieje. Jak móm rzekłé, czasã ten sztandard je słabi, ale lepszi słabi sztandard jak niżóden – strach ó to, że zmiana -ijô w -jô pòprowadzy do zrównaniô kaszëbiznë z pòlaszëzną je nieracjonalny, tak jak strach pòlsczich nacjonalistów, że wëwiészanié kaszëbsczi fanë prowadzy do separatizmù i rozpadu państwa. ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Co do mie, pòpiéróm wniosk ò zmianã -ijô na -jô. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 15:47, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]]'''Jem za zmianą pòzwë z ''Wikipedijô'' na ''Wikipediô''.''' Nót je, co bë Wikipediô bëła reprezentatiwnym przëmiarã jãzëka. W dzysdniowi kaszëbiznie kùnôszczi ''-ijô, -ëjô'' są ju archaiczné i nie są brëkòwóné w knéżkach, pismionach i szkólny didaktice. [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 15:36, 15 cze 2026 (CEST) ::Òne nie tëli są archajiczné, co òbstawiónô bez derdistów RKJ ùdba so je remnąc, bò "më mùszimë òpasowac z apartnotą, bò jesz Warszawa pòmëszli, eż më jesmë separatistama",a Zrzeszenié, jaczi wëdôwô wnetka wszëtczé ùczbòwniczi do kaszëbiznë a stolëmny dzél knéżków nie pòzwôlô wëdawac jinaczi, jak w spòlaszałim pisënkù. Taczé krótkòzdroczné pòstãpòwanié to Pùstô Noc spiéwónô naji lubòtni kaszëbiznie! Nôrôdnicë to w pòrã zrozmielë, a derdiscë dërch nie chcą. Biôtka ò jãzëk to téż biôtka ò jegò czëstotã a wòlnotã òd cësków, jaczi w za wiôldżi wielnocë mògą gò zabic. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) :::Bédëjã równak brëkòwac meritoricznëch argùmentów, tikającëch sã lingwisticzi. [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 16:43, 15 cze 2026 (CEST) ::::A jaczé są meritoricznë argùmentë za decizëją, abë mòdło kònùszków i wiele jinszich zachów zmieniwôc na mòdło pòlaszëznë? [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 17:15, 15 cze 2026 (CEST) :::::[https://rjk.org.pl/resolutions/uchwaly-2007/ Uchwała nr 3 2007 z dn. 26-06-2007 r. w sprawie zakończeń typu –cjô || -cëjô, -fiô ||- fijô w wyrazach pochodzenia obcego]. To nie je pòlaszenié. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:16, 15 cze 2026 (CEST) :::::Prôwdą je, że ùchwôlenk RKJ je jedurnym spòdlim, jaczé mómë (i jesz ùzus, jaczi słëchô RKJ), a wszëskò co piszesz je priwatną òpinią, nié jãzëkòwim faktã. Diskùsjô ò sztandardze kaszëbsczégò jãzëka nie miałabë miec placu na csbwiki, bò to nie je jaczés lingwisticzné karno a starna, na jaczi mô bëc prosti dostãp do jinfòrmacjów pò kaszëbskù i mùszą bëc òne pisóné tak, bë bëłë dostãpné dlô kòżdégò – tej pòdług wërobionym przez wnetka 2 dekadë sztandardã w karnie ekspertów, dochtorów, profesorów i kògòlebądz. Twój strach przed znikwienim kaszëbiznë i jinô òpiniô òd RKJ nie je niżódnym spòdlim przë pisënkù. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:24, 15 cze 2026 (CEST) :::''më mùszimë òpasowac z apartnotą, bò jesz Warszawa pòmëszli, eż më jesmë separatistama'' – skądka je ten cytat? [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:00, 15 cze 2026 (CEST) ::::Hewò nie je bezpòstrzédny citat, le skòndensowanié mòtiwacëjë lëdzy, jaczi na mòc chcą rëmniwac apartnotë midzë kaszëbsczim a pòlsczim. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 17:13, 15 cze 2026 (CEST) :::::tej dlô jakòscë diskùsje jô bë prosył nie zapisëwac czegòs, co nie je cytatã, jakno cytat. bò to je Twòja òpiniô, a nié fakt. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 17:15, 15 cze 2026 (CEST) :::Wëbôczë, le mùszã so òdniesc: pëtającë ò meritoriczné argùmeńtë sóm nie argùmentëjesz meritoriczno. Jes procëm -- twòje prawò, ni móm z tim jiwrë, za tim doch diskùtëjemë. Równak Twòja cawnô argùmentacjô je òpiartô na emòcjach: môsz strach dolożëc ceglã do procesu jaczi môsz widzóné; bùdëjesz sztrómana -- kò tak mùszi nazwac ôrt argùmentacje, dze pòdôwôsz ''swòją òpiniã'' jakno cytat -- a téż brëkùjesz nieadekwatno wiéldżi metafòrë ze spiéwanim pùsti nocë, w òglim je widzec kòle Ce emocjowi ton (np. 'naji lubòtni kaszëbiznie'). Rozmiejã -- to je dlô Cë baro wôżné, a dôj wiarã, że dlô mie téż, leno mùszã rzec ôpen że to nie je meritoriczny ôrt argùmentacje, nie slëchô so tak pisac bãdącë wikipedistą. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:23, 15 cze 2026 (CEST) :wôrt téż dodac, że kùnôszczi ''-ijô -ëjô'' nie są ju brëkòwóné w dzysdniowi kaszëbiznie a jãzëkòwi ùzus je zgódny ze sztandardã. ni ma niżódnégò pòwòdu, bë bëłë òne na kaszëbsczi wikipedie // warto też dodać, że końcówki ''-ijô -ëjô'' nie są już używane w dzisiejszej kaszubszczyźnie, a uzus językowy jest zgodny ze standardem. nie ma żadnego powodu, by były one na kaszubskiej wikipedii. [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 15:42, 15 cze 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Jak nôbarżi ZA zmianą.''' Wikipediô, nie Wikipedijô, tak samò jak kategòriô nie kategòrëjô, diskùsjô nie diskùsëjô etc. Jãzëkòwi ùzus je klôr; móm swòje òpinie ò wiele ùdbach RKJ, jo, ale tuwò mómë zgòdã, ne kùnosczi nie są za baro notowóné a bëlë brëkòwóné przede wszëtczim dlô deje. Brëkòwanié jich nie pòmôgô na ergonomiã gôdaniégò, to je nôterné, że òdeszlë. Wikipediô mô téż bëc przëstãpnô dlô lëdzy, tak té chcemë téż tak pisac -- klôr a dlô lëdzy, a nie tak, jak më bë chcelë, cobë jãzëk wëzdrzôl a dzejôl. To nie je lëteracczi projecht le encyklopediô. :'''Jak najbardziej ZA zmianą.''' Wikipediô, kategòriô, diskùsjô etc, całościowo. Uzus językowy jest jasny; mogę mieć pewne opinie o wielu propozycjach RJK, ale tutaj się z nimi zgadzam, końcówki -ijô/-ëjô nie są za bardzo notowane w użyciu, zresztą korzystano z nich przede wszystkim dla idei. Pisanie w ten sposób nie pomaga na ergonomię języka, jest naturalnym, że odeszły. Wikipediô ma być dostępna dla ludzi, więc tak też powinniśmy pisać -- przystępnie i dla ludzi, nie tak jak chcielibyśmy, żeby język wyglądał i funkcjonował. To nie jest projekt literacki tylko encyklopedia. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:08, 15 cze 2026 (CEST) :Pitanié – cëż je czëc w sprawie? Kònsensus spòlëznë chëba ju je. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 11:05, 28 cze 2026 (CEST) :::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] '''Pòpiarcé''' [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 16:56, 1 lëp 2026 (CEST) === Przestrzenie nazw === Przy okazji pytanie: czy zmianie powinny też podlegać słowa ''diskùsëjô'' i ''kategòrëjô'' w przestrzeniach nazw: 'Diskùsëjô', 'Diskùsëjô_brëkòwnika', 'Diskùsëjô_Wiki', 'Diskùsëjô_òbrôzków', 'Diskùsëjô_MediaWiki', 'Diskùsëjô_Szablónë', 'Diskùsëjô_Pòmòcë', 'Kategòrëjô', 'Diskùsëjô_Kategòrëji'? [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 15:59, 15 cze 2026 (CEST) :Jo, doch, ta zmiana miałabë zańc wszãdze (òkróm ewentualnëch sytuacjów jak cytatë ze starszëch lëteracczich dokazów, dze sóm aùtór pisôł -ëjô, ale to, mëszlã, na naju Wikipedie bëłëbë marginalné przëtrôfczi), tak tej diskùsjô, kategòriô, encyklopediô ëtd. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 16:03, 15 cze 2026 (CEST) :Stanowiszcze jô môm taczé, jak wëżi.Le jak niestetë wszëtcë dobãdzë òpcëjô ùdżibniãcégò sã przed pòlaszącyma trendama, to je wiedzec, eż rëmë pòzwów mùszałë bë bëc zmiénióné, abë ni bëło disonansu. Pòsobicą je to pòstãpny argumeńt procëm pòzmianie, bò kòniecznota pòzmianë kònuszków w kôżdim rëmië pòzwów mòże sprawic niepòprôwné dzejanié dzélu dzélëczków kaszëbsczi Wikipedëjë. [[Brëkòwnik:RemusWej|RemusWej]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:RemusWej|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) :: W razie zmiany stare nazwy pozostaną jako aliasy, więc wszelkie dotychczasowe linki będą nadal działały. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 16:35, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]]Jeżlë kaszébskô Wikipediô mô ambicjã bëc aùtoritatiwnym ë pòwôżno traktowónym zdrojã (za czim jak nôbarżi jem), to '''òczëwidno, że jo.''' [[Brëkòwnik:Jakkonles12|Jakkonles12]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Jakkonles12|diskùsëjô]]) 16:08, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Pòwtórzã swòjã òpiniã, ale '''jo, jak nôbarżi më bë mielë zmienic téż te pòzwë'''. ::Powtórzę się, ale '''tak, jak najbardziej mielibyśmy zmienić też te pisownie'''. [[Brëkòwnik:Kriegsfrettchen|Kriegsfrettchen]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Kriegsfrettchen|diskùsëjô]]) 18:10, 15 cze 2026 (CEST) ::[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jo, jak nôbarżi. Téż, File/Plik/Òbrôzk → Lopk. [[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 17:00, 1 lëp 2026 (CEST) == Szëk CSS (ëtd) == Mòjn 😄 robiã i ùlepszóm szalbón Infobox mùzyk i jô bë chcôł żebë lepi wëzdrzôł (jak normalné infoboxë na Wikipedie). Tôkel je taczi, że bez CSS wszëtkò dzejô, ale wëzdrzi môło czëtelno i nie je responsywné na mòbilkach (nawetka to je widzec na mòji starnie ò Chino Moreno). Czë chtos z administracje mòze dodac ten kòd do MediaWiki:Common.css? ------------------------------------ .infobox.muzyk { width: 100%; max-width: 320px; float: right; margin: 10px; border: 1px solid #aaa; border-radius: 10px; background: #f9f9f9; font-size: 14px; box-shadow: 0 2px 8px rgba(0,0,0,0.1); } .infobox.muzyk th { background: #222; color: #ffd400; padding: 6px; } .infobox.muzyk td { padding: 6px; } @media (max-width: 600px) { .infobox.muzyk { float: none; width: 100%; } } ------------------------------------ To bë ùprawiło pòzdrzatk i szëk na starnie, a w tim sztóce to drobkã wëzdrzi lëchò. Dzãka! [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 16:22, 22 cze 2026 (CEST) : Dodane na próbę. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 21:52, 22 cze 2026 (CEST) ::Bóg zapłac i bëlnégò dnia :ppp [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 22:09, 22 cze 2026 (CEST) == RFC about AI-generated content in Wikimedia Commons == <bdi lang="en" dir="ltr">Apologies for writing in English, please help translate this message to your language. You are invited to participate in a [[c:Commons:Requests for comment/Policy update for AI content|request for comment on Wikimedia Commons about a policy update for AI content]]. This may affect files that are uploaded to Wikimedia Commons for use on this project. Thank you. [[m:User:Codename Noreste|Codename Noreste]] ([[m:User talk:Codename Noreste|diskùsëjô]])</bdi> 19:11, 23 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Codename Noreste@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=Distribution_list/Global_message_delivery&oldid=30513860 --> == <span lang="en" dir="ltr">Deployment of Legal and Safety Contacts Link in the Footer of Your Wiki</span> == <div lang="en" dir="ltr"> <section begin="Message"/> '''Legal & Safety Contacts''' Hello community, the Wikimedia Foundation has provided a [[wmf:Special:MyLanguage/Legal:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contact Information|single legal and safety contact page]], to be linked in the footer of your wiki, to ensure access to accurate legal information. This is a regulatory requirement. We have already rolled out links to English, German, Italian, Spanish and other wikis and we will deploy to your wiki soon. [[m:Special:MyLanguage/Wikimedia_Foundation_Legal_and_Safety_Contacts_FAQ|Please read more on the project page]] and leave any comments in this thread or on the [[m:Special:MyLanguage/Talk:Wikimedia Foundation Legal and Safety Contacts FAQ|talk page]]. <section end="Message"/> </div> -- [[User:Sannita (WMF)|User:Sannita (WMF)]] ([[User talk:Sannita (WMF)|talk]]) 15:29, 25 cze 2026 (CEST) <!-- Wiadomość wysłana przez User:Sannita (WMF)@metawiki przy użyciu listy na https://meta.wikimedia.org/w/index.php?title=User:Sannita_(WMF)/Mass_sending_test&oldid=30731267 --> == Serwer na Discordze == '''Witôjtaż!''' Czile dniów temù jem ùsadzył kaszëbsczi wikimedijny serwer na Discordze, chtëren miôłbë zgrawac do te, abë gromadzëc całą nają spòlëznã wikipedistów (a jinëch wiki-). Rôcził jem tam ne persónë, do jaczich móm kòntakt – te, z chtërnyma ni móm łączbë chcã raczëc z te hewò placu. Serwer mô słëżëc naji lepszi wespółrobòce, rozmòwóm a plestóm i kôrbiónkóm ;D Żdżemë tak „zwëczajnëch” brëkòwników, jak administracje csbwiki! Pòzdrówk – wej [https://discord.gg/fAVN7Zew4p '''pòwrózk''']. [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 17:12, 7 lëp 2026 (CEST) :Rôczbã czerëjã òsoblëwie do barżi aktiwnëch brëkòwników, taczich jak @[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]], @[[Brëkòwnik:DawnyTest|DawnyTest]], @[[Brëkòwnik:Kama95|Kama95]] ;D [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 00:05, 8 lëp 2026 (CEST) == Bédënk òdswiéżeniô przédny starnë na kaszëbsczi Wikipedie == Mòjn! Jem bë chcôł pòddac pòd diskùsją spòlëznë bédënk òdswiéżeniô naji przédny starnë. Razã z Terrusã38 jesmë naszikòwalë projekt, jaczi mô na célu zmòdernizowanié ji wëzdrzatkù òrôz dodanié nowëch fùnkcje, taczich jak kalãndarium abò łôtwiszi przistãp do nowëch artiklów pò kaszëbskù. Projekt zmianów je na ti starnie: [[Brëkòwnik:Terrus38/Zapisownik]] Baro zależi mie na Waji òpinie. Mëslã, że tak jistotné zmianë pòwinnë bëc wënikã wespólni decyzje całi spòlëznë, dlôte rôczã do testowaniô i dzeleniô sã bôczënkama. Mdã rôd za kòżden kònstruktiwny głos w diskùsje. Proszã napiszta co mëslita ò taczi ùdbie. Pòzdrôwióm, [[Brëkòwnik:HaxelKaszëba|HaxelKaszëba]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:HaxelKaszëba|diskùsëjô]]) 19:29, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Në jô, je wiedzec, jem za! Wikipediô zasłëgiwô na nową przédną starnã! [[Brëkòwnik:Terrus38|Terrus38]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Terrus38|diskùsëjô]]) 19:33, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jem za! Richtich to wëzdrzi [[Òbrôzk:Emoji-cool-thumbs-up-sunglasses.png|link=|15x15px]] [[Brëkòwnik:Rzadtymczasowy|Rzadtymczasowy]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rzadtymczasowy|diskùsëjô]]) 20:11, 13 lëp 2026 (CEST) :[[Òbrôzk:Symbol_support_vote.svg|link=|15x15px]] Jem za! Dzãka. –[[Brëkòwnik:Iketsi|Iketsi]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Iketsi|diskùsëjô]]) 20:49, 13 lëp 2026 (CEST) :Jem za! :DDDD [[Brëkòwnik:Rabùszniczka|Rabùszniczka]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Rabùszniczka|diskùsëjô]]) 21:23, 14 lëp 2026 (CEST) : {{Za}} – Dzięki Terrus38 i HaxelKaszëba! Strona podmieniona. [[Brëkòwnik:Tsca|tsca]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Tsca|diskùsëjô]]) 00:48, 15 lëp 2026 (CEST) : {{Za}} Wedle mie, na zmiana òdswiéżeniô przédny starnë je to baro szëkòwnô udba [[Òbrôzk:Emoji-cool-thumbs-up-sunglasses.webp|15x15px|bezramki]]. Dlôczegò? Bò stôri wëzdrzatk przédny starnë wëzérô jimrotno i niefarwno jak za zaczątkù [[Internet|jinternetu]], le na nowô przédnô starna - sto rôzë lepszi jeno, że wëzérô jistno jak w pòlsczim Wiczipedie. Pòlécóm. (Wëbaczëta, że òpòzdzył sã do bédënku, bò chcôł òdpòczic òd kaszëbsczi Wiczipedie pò czilu dni) [[Brëkòwnik:Orbitminis|Orbitminis]] ([[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|diskùsjô]]) 09:36, 15 lëp 2026 (CEST) r1pslhjkoijy5l09bp9uzruc9go3sp6 0 2756 207501 193901 2026-07-14T15:22:11Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; ' - to je '→' – ' 207501 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Polkowice| dopełniacz=Polkowic| céch=POL Polkowice COA.svg| fana=POL Polkowice flag (until 2022).svg| karta= | wòjewództwò=dólnoszląsczé| kréz=polkowicczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejsko-wiejska| gmina=Polkowice| miejska=| zarządzający=Burmistrz| bùrméster=Łukasz Puźniecki| mail=| adres_um=Rynek 1| kod_poczt_um=59-100| tel_um=(76) 847 41 07| fax_um=(76) 845 13 64| mail_um=| wiéchrzëzna=| stopniN=50|minutN=39|stopniE=17|minutE=75| wysokość=<!--- m. n. p. m. --->| rok=2017 <!--- z ktorego roku pochodza dane ---> | lëdztwò=22 504&nbsp;000| gęstość=| aglomeracja=-| czerënkòwi numer=(+48) 76| pòcztowi kòd=59-100| registracëjné tôfle=DPL| TERYT=| SIMC=| miasta_partnerskie=| założone=| prawa_miejskie=| www=http://www.polkowice.pl/| }} '''Polkowice''' ({{audio|Pl-Polkowice.ogg|słuchôj}}, {{jãz.|de}} ''Polwitz'', ''Heerwegen'', {{jãz.|szl}} ''Polkowicy'') – gard w [[Dólnoszląsczé_wòjewództwò|dólnoszląsczim wòjewództwie]]. Polkowice je stolëcą [[Polkowicczi_kréz|polkowicczégò krézu]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dólnoszląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] qpgxfwrtjczf463y4th7f2kb38m8jd3 0 3012 207637 206678 2026-07-14T17:08:09Z Iketsi 3254 Òbrôzk 207637 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Azimuth-Altitude schematic.svg|mały|]] '''Azymùt''' – [[nôrt|nórtã]] zamkłim midze nordowym dzélem [[półnik]]a òdnieseniô, a gwësnym czierunkã równiszczë. Wôrtosc azymùtu rechuje sã zgódnie z rësznotã wskôza zédżéra ë wësłowia w [[nórcowô miara|nórcowi mierze]]. Azymùt mòże bëc pòmocny do rozeznania w [[môl]]u ë do òrientowania geòdezëjnëch pòmiarów. Zanôléżno òd prowadzonégò półnika òdnieseniô, je mòżna wëapartnic: * [[geògrafny azymùt]] * [[kartografny azymùt]] * [[magnétowi azymùt]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] 21ecnfwgxaqwxbl6commaburklhg402 0 3076 207706 199184 2026-07-14T17:45:20Z Iketsi 3254 ' '→' ' 207706 wikitext text/x-wiki '''Òbéndowi jãzëk''' je definiowóny bez eùropejską kartã òbéndowëch czë miészëznianëch jakò jãzëk brëkòwany zwëkòwò w państwie òb lëczbòwò miésze òd resztë karno mieszkańców, jinaczącë sã òd ùrzãdniégò jãzëka. W [[Pòlskô|Pòlsce]] za òbéndowi jãzëk ùznôwôny je [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], wedle ùstawë z [[6 stëcznika]] [[2005]] rokù ò nôrodnëch ë etnicznëch miésziznach ôs òbéndowich jãzëkach.<blockquote>ÙSTÔW z dnia 6 stëcznika 2005 r. ò nôrodnëch i etnicznëch miészëznach a regionalnym jãzëkù (wëjimczi) (...) Art. 8. Òsobë nôleżącé do miészëznë mają w òsoblëwòscë prawò do: 1) wòlnégò pòsłëgòwaniô sã jãzëkã miészëznë w priwatnym i pùblicznym żëcym; 2) rozkòscérzaniô i wëmianë infòrmacëjów w jãzëkù miészëznë; 3) dôwaniô w jãzëkù miészëznë infòrmacëjów ò priwatny przirodze; 4) ùczbë jãzëka miészëznë abò w jãzëkù miészëznë. (...) Art. 16. Minister przënôléżny do sprawów religijnëch wëznaniów a nôrodnëch i etnicznëch miészëznów zarządzô dolmaczënk hewòtnégò ùstôwù na jãzëczi miészëznów. Rozdzél 3 Pòùczëna i kùltura Art. 17. Realizacëjô prawa òsobów nôleżącëch do miészëznów do ùczbë jãzëka miészëznë abò w jãzëkù miészëznë, a téż prawò nëch òsobów do ùczbë historëje i kùlturë miészëznë òdbëwô sã wedle prawidłów i wedle szlachù naznaczonégò w ùstôwie z dnia 7 séwnika 1991 r. ò systemie pòùczënë (Dz.U. z 2004 r. Nr 256, pòz. 2572, Nr 273, pòz. 2703 i Nr 281, pòz. 2781). Art. 18. 1. Òrganë pùbliczny rządzënë są òbòwiązóné pòdjimac pasowné strzódczi w célu wspiéraniô dzejaniô zgrôwającégò do chrónië, ùtrzimaniô i rozwiju kùlturowi juwernotë miészëznów. 2. Strzódkama, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 1, mògą bëc w òsoblëwòscë célowé abò subiektowé dotacëje na: 1) dzejanié kùlturowëch institucëjów, artisticzny rësznotë i ùrobiznë miészëznów a artisticznëch rozgracëjôw mającëch jawerną wôżnotã dlô kùlturë miészëznów; 2) inwesticëje mającé na célu ùtrzimanié kùlturowi juwernotë miészëznów; 3) wëdôwanié ksążków, cządników, perijodików i lecënkòwëch drëków w jãzëkach miészëznów abò w pòlsczim jãzëkù, w drëkòwóny pòstacëje a w jinëch technikach zôpisu òbrazu i zwãkù; 4) wspiéranié telewzérnikòwëch programów i rediowëch aùdicëjów realizowónëch przez miészëznë; 5) chróniã môlów sparłãczonëch z kùlturą miészëznów; 6) paradnicowé dzejanié; 7) prowadzenié bibliotéków a dokùmeńtacëje kùlturowégò i artisticznégò żëcô miészëznów; 8) edukacëjã dzeców i młodzëznë realizowóną w rozmajitëch fòrmach; 9) propagòwanié wiédzë ò miészëznach; 10) jiné programë realizëjącé céle, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 1, a wspiérającé naszińską integracëjã miészëznów. 3. Dotacëje, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2, przëznôwóné są z dzélu bùdżetu państwa, chtërnégò disponeńtã je minister przënôléżny do sprawów religijnëch wëznaniów a nôrodnëch i etnicznëch miészëznów, mògą bëc dôwóné z òminiãcym òtemkłégò kònkùrsu bédënków. Minister przënôléżny do sprawów religijnëch wëznaniów a nôrodnëch i etnicznëch miészëznów kòżdégò rokù ògłôszô prawidła pòstãpòwaniô w sprawach tikającëch dôwaniô dotacëjów, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2. Przepisë art. 14-18 ùstôwù z dnia 24 łżëkwiata 2003 r. ò dzejanim pùblicznégò pòżëtkù i ò wòlońtérnoce (Dz.U. Nr 96, pòz. 873 a z 2004 r. Nr 64, pòz. 593, Nr 116, pòz. 1203 i Nr 210, pòz. 2135) ùżiwô sã pasowno. (...) 5. Subiektowé dotacëje, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2, mògą dostawac òrganizacëje miészëznë abò mającé jawerną wôżnotã dlô kùlturë miészëznë kùlturowé institucëje. Przepis art. 73 ùst. 4 ùstôwù z dnia 26 lëstopadnika 1998 r. ò pùblicznëch finansach (Dz. U. z 2003 r. Nr 15, pòz. 148, z pòzdzészima zjinakama) ùżiwô sã pasowno. Rozdzél 4 Regionalny jãzëk Art. 19. 1. Za regionalny jãzëk w rozmienim ùstôwù, zgódno z Eùropejską Kôrtą Regionalnëch abò Miészëznowëch Jãzëków, ùznôwô sã jãzëk, chtëren: 1) je tradicëjno brëkòwóny na òbéńdze gwësnégò państwa przez jegò naszińców, chtërny są karnã wielënowò mniészim jak pòòstałé lëdztwò negò państwa; 2) je jiny jak òficjalny jãzëk negò państwa; nie objimô to ani dialektów òficjalnégò jãzëka państwa, ani jãzëków migrańtów. 2. Regionalnym jãzëkã w rozmienim ùstôwù je kaszëbsczi jãzëk. Przepisë art. 7-15 ùżiwô sã pasowno, leno przez wielënã mieszkańców gminë, ò chtërny je mòwa w art. 14, nót je rozmiec wielënã òsobów pòsłëgòwającëch sã regionalnym jãzëkã, urzãdowò ùgòdzoną jakno skùtk slédnégò òglowégò spisënkù. Art. 20. 1. Realizacëjô prawa òsobów pòsłëgòwającëch sã jãzëkã, ò chtërnym je mòwa w art. 19, do ùczbë negò jãzëka abò w nym jãzëkù òdbiwô sã wedle prawidłów i wedle szlachù naznaczonëch w ùstôwie wëmienionym w art. 17. 2. Òrganë pùbliczny rządzënë są òbòwiązóné pòdjimac pasowné strzódczi w célu wspiéraniô dzejaniô zgrôwającégò do ùtrzimaniô i rozwiju jãzëka, ò chtërnym je mòwa w art. 19. Przepisë art. 18 ùst. 2 i 3 a ùst. 5 ùżiwô sã pasowno. 3. Strzódkama, ò chtërnëch je mòwa w ùst. 2, mògą bëc téż strzódczi przekazowóné z bùdżetu jednostczi òbéńdowi samòrządzënë òrganizacëjóm abò institucëjóm, realizëjącym wëznôczoné robòtë mającé na célu ùtrzimanié i rozwij jãzëka, ò chtërnym je mòwa w art. 19. (...)</blockquote> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170001627/O/D20171627.pdf Dz.U. 2017 poz. 1627] * [https://web.archive.org/web/20191028061846/http://prawo.sejm.gov.pl/isap.nsf/download.xsp/WDU20170000823/O/D20170823.pdf Dz.U. 2017 poz. 823] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20170000356 Dz.U. 2017 poz. 356, s.50 JĘZYK KASZUBSKI] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20050170141 Dz.U. 2005 nr 17 poz. 141] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20140000263 Dz.U. 2014 poz. 263] * [http://isap.sejm.gov.pl/DetailsServlet?id=WDU20140000803 Dz.U. 2014 poz. 803, s.54 JĘZYK KASZUBSKI] * [https://web.archive.org/web/20130914205434/http://jows.pl/node/382 Dwamòwné dzece] (pòlsczi) * [http://www.coe.int/t/dg4/education/minlang/report/PeriodicalReports/PolandPR2_en.pdf (en)] * [https://web.archive.org/web/20200205064559/https://www.npld.eu/our-languages/kashubian/ Kaszëbsczi] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Lingwistika]] [[Kategòrëjô:Prawò]] 6xw7dmcrxudbwm8y9jd1gkrnds5but5 0 3085 207632 206952 2026-07-14T17:05:27Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 207632 wikitext text/x-wiki '''Pòmòrzanie''' – [[Słowiónie|słowiańsczé]] plemiã, mieszkającé na pôłniowim sztrądze [[Bôłt|Bôłtu]]. Je rechòwóné kòl [[Përzëczanie|Përzëczón]] ë [[Wòlinianie|Wòlinión]] do [[Pòmòrskô|pòmòrsczich]] plemionów. Slédnym plemienim, chtërne pòchòdzy òd Pòmòrzanów są [[Kaszëbi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowianie]] n5ztn23qzuzlvczl1zlezi3yjm4g918 207633 207632 2026-07-14T17:05:44Z Iketsi 3254 Òbrôzk 207633 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Plemiona polskie.png|mały|]] '''Pòmòrzanie''' – [[Słowiónie|słowiańsczé]] plemiã, mieszkającé na pôłniowim sztrądze [[Bôłt|Bôłtu]]. Je rechòwóné kòl [[Përzëczanie|Përzëczón]] ë [[Wòlinianie|Wòlinión]] do [[Pòmòrskô|pòmòrsczich]] plemionów. Slédnym plemienim, chtërne pòchòdzy òd Pòmòrzanów są [[Kaszëbi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowianie]] njkdvg5hx6nl154bogh4yqtjtfwbwyh 0 3128 207470 196386 2026-07-14T13:55:53Z Kama95 9880 Zmiana obrazu 207470 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Katowice| dopełniacz=Katowic| céch=Katowice_Herb.svg| fana=Katowice_Flaga.svg| karta=Katowice location in Poland.png| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=jo| rodzaj_gminy=| gmina=| miejska=jo| bùrméster=Marcin Krupa| adres_um=ul. Młyńska 4| kod_poczt_um=40-098| tel_um= 259-39-09| fax_um= 253-79-84| mail_um=Urzad_Miasta@um.katowice.pl| wiéchrzëzna=164,64| stopniN=50|minutN=15|stopniE=19|minutE=00| wysokość=352| rok=2017| lëdztwò=296 262| gęstość=1799| aglomeracja=3 487 000 (Górnośląskie Zagłębie Węglowe)| czerënkòwi numer=+ (48) 032| pòcztowi kòd= 40-001 do 40-999| registracëjné tôfle=SK| TERYT=| SIMC=| www=http://www.um.katowice.pl/pl/| }} '''Katowice''' ([[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Kattowitz'', [[szląsczi jãzëk|szl.]] ''Katowicy'', [[Czesczi jãzëk|cz.]] ''Katovice'') – to je stolëczny gard [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczégò wòjewództwa]] w [[Pòlskô|Pòlsczi Repùblice]]. [[Òbrôzk:Katowice collage v. 2023.jpg|mały|left|250px|]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] njwcg83ey94rv9wu6k7udcla5tjrjvd 207475 207470 2026-07-14T14:45:01Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; ' – to je '→' – ' 207475 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Katowice| dopełniacz=Katowic| céch=Katowice_Herb.svg| fana=Katowice_Flaga.svg| karta=Katowice location in Poland.png| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=jo| rodzaj_gminy=| gmina=| miejska=jo| bùrméster=Marcin Krupa| adres_um=ul. Młyńska 4| kod_poczt_um=40-098| tel_um= 259-39-09| fax_um= 253-79-84| mail_um=Urzad_Miasta@um.katowice.pl| wiéchrzëzna=164,64| stopniN=50|minutN=15|stopniE=19|minutE=00| wysokość=352| rok=2017| lëdztwò=296 262| gęstość=1799| aglomeracja=3 487 000 (Górnośląskie Zagłębie Węglowe)| czerënkòwi numer=+ (48) 032| pòcztowi kòd= 40-001 do 40-999| registracëjné tôfle=SK| TERYT=| SIMC=| www=http://www.um.katowice.pl/pl/| }} '''Katowice''' ({{jãz.|de}} ''Kattowitz'', {{jãz.|szl}} ''Katowicy'', {{jãz.|cs}} ''Katovice'') – stolëczny gard [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczégò wòjewództwa]] w [[Pòlskô|Pòlsczi Repùblice]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Katowice collage v. 2023.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] 8df88omdnltk6j7z71qensm6ju6da3u 0 3602 207802 206610 2026-07-15T00:41:49Z DawnyTest 14843 + audio 207802 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|miono=Repùblika Kòreji|gwôsné miono=대한민국 大韓民國<br>Daehan Minguk|fana=Flag of South Korea.svg|miono-genitiw=Pôłniowi Kòreji|herb=Emblem of South Korea.svg|mòtto=널리 인간세상을 이롭게 하라 (홍익인간)<br>(Przëniesc zwësk wszëtczim lëdzom)|himn=[[Himn Pôłniowi Kòreji|Aegukka]] (Piésniô miłotë do tatczëznë) <center>[[File:National anthem of South Korea, performed by the United States Navy Band.wav]]</center>|na karce=Locator map of South Korea.svg|jãzëk=[[Kòrejańsczi jãzëk|kòrejańsczi]]|stolëca=Seul|fòrma państwa=demokracëjô|Prezydeńt=Lee Jae-myung|Premiéra=Kim Min-seok|wiéchrzëzna=99 274|lëdztwò=48 920 00|rok=2006|dëtk=[[pôłniowòkòrejańsczi won]]|procent-wòdë=0,3|kòd dëtka=KRW|czasowô cona=+9|kòd=KR|Internet=.kr|aùtowi kòd=ROK|telefón=+82}} '''Repùblika Kòreji''' ([[kòrejańsczi jãzëk|kòr.]] 대한민국, hanja 大韓民國, MCR. Taehan Min'guk, skr. 한국; 韓國; Han'guk, Pôłniowô Kòreja, [[Media:Ko-Daehan Minguk.ogg|''ùczëjë apartną wëmòwã'']]) – państwò w [[Azëjô|Azëji]], pôłniowim dzélu [[Kòreja|Kòrejańsczégò Półòstrowa]], jaczé pòwsta pò [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnie]] na òbéńdze zajëmniãti przez wòjska [[USA]]. Pôłniowô Kòreja òficjalnie mô pretensëje do całowny òbéńdë [[Kòreja|Kòreji]]. == Historëjô == W 1910 Japońskô zaanektowała Korejańsczé Czezerstwò<ref>Kim Ji-hyung: [https://ijkh.khistory.org/upload/pdf/03._IJKH_16-2_Kim_JI-hyung.pdf The Japanese Annexation of Korea as Viewed from the British and American Press: focus on The Times and The New York Times] International Journal of Korean History</ref>. Pòd kùńc II swiatowi wòjnë, [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczé]] ë [[Związk Socjalisticznëch Sowiecczich Repùblików|sowiecczé]] wòjska òkùpòwôłe pôłniowi ë nordowi partë Kòreji, dzéląc midze sebie półòstrów zdłużą 38 równoleżnika. Nimò òbiecënkù jednegò ë zrzeszonégò kòrejańsczégò państwa, doprowadzële do pòwstania dwóch apartnëch rządów: kòmùnistny nordë ë demòkraticznegò pôłnia. Rusczé zarôzkù ùsôdzelë [[Kim Il-Sung|Kim Il-Sunga]] jakno prémierã Nordowi Kòreji. Wiele Kòrejanów chcało nôrodnegò wëlowaniô przédnika całownégò państwa, kòmùnistë òdcësnële to rzãdanié ë nie ùmòżebnile to blokùjąc greńce Nordowi Kòreji. W demòkraticzny welacje przédnikã w Pôłniowi Kòreji òstôł [[Syngman Rhee]]. Repùblika Kòreji òsta jedinym rządã Kòreji, jaczé zaaprobòwôła w tim czase [[ÒZN|Òrganizacëjô Zrzëszonëch Nôrodów]]. == Pòlitika == Pôłniowô Kòreja je [[repùblika|repùbliką]]. Kònstitucëjô państwa òsta ùchwalonô w rokù [[1988]]. Ùstawodôwcza wëszëzna przënôlégô do Nôrodnégò Zgromadzeniô. Głową państwa je prezydenta, welowóny w wòlnych wëbòrach. Wëkònawczą wëszëznã mô rząd z premiérã, chtëren je pòwòłiwóny bez prezydenta. === Partijnô systema === Wielopartijnô systema, nôwikszi cësk mają: Nôrodny Kòngres na rzecz Nowi Pòliticzi (zał. [[1995]]), Wielgô Nôrodnô Partiô (zał [[1990]], terné miono òd [[1997]]) a téż Zrzeszenii Liberalni Demòkratowie (zał. 1995). == Ùrzãdny pòdzélk == [[Òbrôzk:Provinces of South Korea.png|mały|330px|Pòdzélk Pôłniowi Kòreji]] Pôłniowô Kòreja pòdzélonô je na òsmë prowincëjów, jedną specjalną aùtonomiową prowincëjã, szesc metropòlijów ë jeden gard na specjalnëch prawach. {| border="1" class="infobox" cellpadding="4" cellspacing="0" style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border-collapse: collapse; ;" ! !! Miono !! Hangeul !! Hanja |- !colspan="4"| Gard na specjalnëch prawach (''Teukbyeolsi'') |- | 1 || [[Seul]] || 서울특별시 || 서울特別市 |- !colspan="4"| Metropòlijowi gardë (''Gwangyeoksi'') |- | 2 || [[Busan]] || 부산광역시 || 釜山廣域市 |- | 3 || [[Daegu]] || 대구광역시 || 大邱廣域市 |- | 4 || [[Incheon]] || 인천광역시 || 仁川廣域市 |- | 5 || [[Gwangju]] || 광주광역시 || 光州廣域市 |- | 6 || [[Daejeon]] || 대전광역시 || 大田廣域市 |- | 7 || [[Ulsan]] || 울산광역시 || 蔚山廣域市 |- !colspan="4"| Prowincëje |- | 8 || [[Gyeonggi-do]] || 경기도 || 京畿道 |- | 9 || [[Gangwon-do]] || 강원도 || 江原道 |- | 10 || [[Chungcheongbuk-do]] || 충청북도 || 忠淸北道 |- | 11 || [[Chungcheongnam-do]] || 충청남도 || 忠淸南道 |- | 12 || [[Jeollabuk-do]] || 전라북도 || 全羅北道 |- | 13 || [[Jeollanam-do]] || 전라남도 || 全羅南道 |- | 14 || [[Gyeongsangbuk-do]] || 경상북도 || 慶尙北道 |- | 15 || [[Gyeongsangnam-do]] || 경상남도 || 慶尙南道 |- !colspan="4"| Specjalnô aùtonomiowô prowincëjô (''Teukbyeoljachi-do'') |- | 16 || [[Jeju]] || 제주특별자치도 || 濟州特別自治道 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Azëjô}} {{kòreja-stub}} {{Kòntrola}} {{Pòrtal|Kòreja}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Kòreja| ]] [[Kategòrëjô:Azjatëcczé państwa]] in84uczg8jxhz1rg2fksndv9kmqyhf1 0 3606 207507 206823 2026-07-14T15:35:21Z Iketsi 3254 {{kòreja-stub}} 207507 wikitext text/x-wiki {{Pôłniowô Kòreja administracëjô infobox| miono = Specjalny gard Seul | pòprawionô_transkripcëjô = Seoul Teukbyeolsi | transkripcëjô_MCR = Sŏul T'ŭkpyŏlshi | hangeul = 서울 특별시 | hanja = 서울 特別市 <small>(nie mô zapisënkù hanja dlô słowa "Seul" (서울))</small> | krótczé_miono = Seul (Sŏul; Seoul; 서울) | lëdztwò_rok = 2003 | lëdztwò = 10 276 968 | wiéchrzëzna = 614 | administracëjô = Stolica [[Pôłniowô Kòreja|Pôłniowi Kòreji]] | ùrzãdny_pòdzélk = 25 dzélów ("Gu") | òbéńda = Sudogwon | dialekt = seulsczi | pòłożenié = (37°33' N 126°59 E)| karta = The administration map of Seoul Special City.jpg | }} '''Seul''' ({{jãz.|ko}} 서울, Seoul, Sŏul; [[Media:Ko-Seoul.ogg|''ùczëjë apartną wëmòwã'']]) to òd wicy jakno 600 lat stolëca [[Kòreja|Kòreji]]. Òd kùńca [[II swiatowô wòjna|II swiatowi wòjnë]], pò pòdzélënkù Kòreji na dwa państwa, Seul òstôł stolëcã [[Repùblika Kòreji|Repùbliczi Kòreji]], a [[P'yŏngyang]] - [[Nordowi Kòreji]]. Òbczas [[kòrejańskô wòjna|kòrejańsczi wòjnë]] òb krótczi czas Seul béł zajëmniãti przez kòmùnisticznëch òkùpantów, a stolëca Pôłniowi Kòreji przeniosłô bëła do jińszëgò gardu. Seul je w wëstrzódno-zôpadnym dzélu [[Kòrejańsczi Półòstrów|Kòrejańsczégò Półòstrowa]]. Gard pòłożony je krótkò na pôłnié òd zdemilitarizowóne conë (DMZ), nad rzékã Han. Seul je pòlitikòwim, spòlëznym ë ekònomicznym centróm Pôłniowi Kòreji. Z gsscëzną lëdztwa wicy jakno 15 tys/km² je jednym z nôbarżi zatłoczonych gardów na swiece. Równoczasno mô nôwikszą lëczbã chùtczich sécowych łączów a téż przistãpòwych pùnktów WiFi. W Seulu je téż zaregisterowóné wicy jakno 1 mln mòtorowich wozów. Blëżô Seulu do DMZ to sprawa zwikszónégò bôczënkù sztrategów. Wedle ekspertów CIA wòjskò kòmùnisticzné nordë w razu zwadë je w stónie w cządze czilu gòdzënów zniszczëc gard brëkùjąc raczétów zemia-zemia. Ùgòda dérô, bò Pôłniowô Kòreja ë USA dają reżimòwi ekònomiczną pòmòc, trzëmająca zniszczoną nordowòkòrejańską gòspòdarkã. Zwada midze Kòrejama słëcha kąsk za [[Zemna wòjna|zemną wòjną]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{kòreja-stub}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Kòreja]] lh2thj7y6na5umvp5divfejxawydc62 0 3686 207431 206172 2026-07-14T12:28:09Z Iketsi 3254 òficjalnô pòzwa 207431 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = República Portuguesa |miono = Pòrtugalskô Repùblika |miono-genitiw = Pòrtugalsczi |fana = Flag of Portugal.svg |herb = Coat of arms of Portugal.svg |na karce = EU-Portugal with islands circled.svg |mòtto = |jãzëk = [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczi]] |stolëca = [[Lisabón]] |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 92 389 |procent-wòdë = 0,48 |lëdztwò = 10 566 212| rok = 2004 |dëtk = Euro| kòd dëtka = EUR |czasowô cona = +0 |himn = A Portuguesa |kòd = PT |Internet = .pt |telefón = +351|Prezydeńt=António José Seguro|Premiéra=Luís Montenegro|aùtowi kòd=P}} '''Pòrtugaliô'''<ref>{{RKJ|2022|382}}</ref> abò '''Pòrtugalskô''' ({{jãz.|pt}} ''Portugal''; òficjalnô pòzwa '''Pòrtugalskô Repùblika''' {{jãz.|pt}} ''República Portuguesa'') – je państwã w Zôpadny [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]. Grańczë jeno ze [[Szpańskô|Szpańską]]. Do kraju nôleżą też òstrowë na Atlanticczim Òceanã. Aùtonomicznëmi regionama sã archipeladżi Madera ë Azorë. Archipelag Madera składa sã z òstrowu Madera, Porto Santo ë karna òstrowów Desertas ë Selvagens, do archipelagu Azorów nôleżą òstrowë Santa Maria, São Miguel, Terceira, Graciosa, São Jorge, Pico, Faial, Flores, ë Corvo, a też jinsze mniészé òstrówczi<ref name=":0">[https://portaldiplomatico.mne.gov.pt/en/about-portugal ''About Portugal''] [online] Diplomatic Portugal [dost. 2026-07-08] ({{jãz.|en}}).</ref>. Pòrtugalskô zwëskała samòstójnotã w 1143<ref>https://onu.missaoportugal.mne.gov.pt/en/about-portugal/history</ref>. W latach 1580–1640 bëła w personalny ùnie z [[Szpańskô|Szpańską]]<ref>https://www.ebsco.com/research-starters/history/spain-recognizes-portugals-independence</ref>. W rujanie 1910 òstał òbalôny sledny król Pòrtugalsczi Manuél II Patriota<ref name=":0" />. W 1917 mioły mol tu fatimsczé òbjawienia<ref>''[https://smbf.pl/fatima/historia-objawien-fatimskich/ Historia objawień fatimskich| Sanktuarium Narodowe Matki Bożej Fatimskiej w Zakopanem]'' [online], 13 stëcznika 2020 [dost. 2026-07-08] (pòl.).</ref>. Pò I swiatowi wòjnie w kraju bëła diktatura Antoniegò Salazara, chtërën òstał òbalôny z przëczënë gòzdzykòwi rewolucji w 1974<ref name=":0" />. Òd 1 stëcznika 1986 Pòrtugalskô je nôleżnikã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]<ref>https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/portugal_en</ref>. Nôwikszą religią w Pòrtugalsczi je [[Katolëcczi Kòscół|katolëcyzm]], w 2021 wëznawało gò 80,2% lëdztwa, na drëdżim placu bëł [[protestantizm]] z wënikã 2,13%, a 14,09% lëdztwa je [[Bezbòżnictwò|bezbòżnikama]]<ref>''[https://www.statista.com/statistics/1423148/portugal-population-by-religion/ Portugal: population, by religion 2021]'' [online], Statista [dost. 2026-07-08] ({{jãz.|en}}).</ref>. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Portugal topographic map-pt.svg|Topografiô Pòrtugalsczi Òbrôzk:Portugal Köppen.svg|Klimat Pòrtugalsczi w skalë Köppena Òbrôzk:Cristiano Ronaldo Portugal.jpg|[[Cristiano Ronaldo]] Òbrôzk:Procissao em Figueiredo (38).JPG|Procesjô w Figueiredo Òbrôzk:MargaretCafe PasteisDeNata.JPG|Jajowô tartë Òbrôzk:PA2900302 galo emiliarocha medio.jpg|Kùrôk z Barcelos Òbrôzk:Portugal-Drinks01.jpg|Pòrtugalsczi alkòhol Òbrôzk:Forcado numa Pega de Caras no Campo Pequeno.jpg|Pòrtugalskô biôtka z bikã </gallery> == Òbaczë téż == * [[Szpańskô]] * [[Brazylskô]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] [[Kategòrëjô:Pòrtugalskô| ]] s1lt7vh61qbmt0qawh2ci51pzanmsi5 0 3724 207514 183781 2026-07-14T15:43:26Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Aktorzë]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 207514 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Douglas Michael.jpg|thumb|Douglas, [[1997]]]] '''Michael Kirk Douglas''' (ùr. [[25 séwnika]] [[1944]]), je amerikańsczim teatrownikem. {{stub}} {{DEFAULTSORT:Douglas, Michael}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] 2wrhwr3wrt6pz4v63kuicl46jaksq41 207622 207514 2026-07-14T16:55:54Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 207622 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Douglas Michael.jpg|mały|Douglas, [[1997]]]] '''Michael Kirk Douglas''' (ùr. [[25 séwnika]] [[1944]]), je amerikańsczim teatrownikem. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Douglas, Michael}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] cng37d4wttxs02k3rlo9kf9y0czd7ab 0 3731 207641 174909 2026-07-14T17:15:58Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207641 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Bruno, Féliks i Wérónika === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} mtl5179gk6nzg605vqfuh23uz13a8q2 0 3732 207644 207393 2026-07-14T17:16:02Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207644 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Érnest, Henrik, Justina, Małgòrzata === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} b1cf27aff629ucvwhm81mwd8ts8lqad 0 3735 207649 174917 2026-07-14T17:16:10Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207649 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === Ùroczëzna katolëcczégo kòscoła: * Matczi Bòsczi Szkaplérzny * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Bartłomiéń, Mariô, Sztefón === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 3u1lrmrlesowx7ctrn6eyyou88gb8b2 0 3738 207656 186109 2026-07-14T17:16:20Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207656 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Tédór === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1764]] – [[Krësztof Celestin Mróngòwiusz]] === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 40efoyxvnjip5gmgfznbxshy65aolod 0 3740 207661 183034 2026-07-14T17:16:29Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207661 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} <TABLE WIDTH="175" align=right bgcolor="#FDE456"> <caption>Lëpińc</caption> <TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[1 lëpińca|1]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[2 lëpińca|2]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[3 lëpińca|3]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[4 lëpińca|4]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[5 lëpińca|5]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[6 lëpińca|6]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[7 lëpińca|7]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[8 lëpińca|8]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[9 lëpińca|9]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[10 lëpińca|10]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[11 lëpińca|11]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[12 lëpińca|12]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[13 lëpińca|13]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[14 lëpińca|14]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[15 lëpińca|15]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[16 lëpińca|16]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[17 lëpińca|17]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[18 lëpińca|18]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[19 lëpińca|19]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[20 lëpińca|20]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[21 lëpińca|21]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[22 lëpińca|22]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[23 lëpińca|23]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[24 lëpińca|24]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[25 lëpińca|25]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[26 lëpińca|26]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[27 lëpińca|27]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[28 lëpińca|28]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR><TR VALIGN="TOP"> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[29 lëpińca|29]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[30 lëpińca|30]]</TD> <TD WIDTH="25"><P ALIGN="RIGHT">[[31 lëpińca|31]]</TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> <TD WIDTH="25"></TD> </TR> </TABLE> == 21 Lëpińca == === Swiãta ë ùroczëznë === [[Òbrôzk:Aldrin_Apollo_11_original.jpg|mały|Buzz Aldrin na [[Miesądz]]u, odjimk Neila Armstronga]] * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Andrzéj, Daniel === Wëdarzenia === * '''[[1969]]''' - '''[[Miesądz]]''', gòdzëna 03:56 pòlsczégò czasu - amerikańsczi kòsmònaùce Neil Armstrong i Buzz Aldrin chòdzëlë na Miesądzu, pierwszi rôz w lëdzczi historie. Wëdarzenie filmowane przez amerikańską agencjã kòsmiczną [[NASA]] i nadóne z Miesądza do amerikańsczi telewizji, chtërna rozkòscérzëła nã transmisjã na swiat, òbezdrzëłë w héwòtną noc w zdrzélnikach 500 milionów lëdzë na swiece, w tim Pòlôchë i [[Kaszëbi]]. * [[1990]] - nadóny béł pierszi dzélëk pogramù „[[Rodnô Zemia (telewizyjny program)|Rodnô Zemia]]” === Ùrodzëlë sã === * [[1899]] - [[Ernest Hemingway]], amerikańsczi runita, noblesta (ùm. 1961) * [[1951]] - Robin Williams, amerikańczi teatrownik, komik (ùm. 2014) === Ùmarlë === * [[1908]] - [[Nikolaj Rimskij-Korsakow]], rusczi kòmpòzytora (ùr. 1844) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 2c47zg3oxkoa9io4smmr2a9ju3d1aup 0 3741 207664 174929 2026-07-14T17:16:32Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207664 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Albin, Beno, Magdaléna, Téófil === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 9kyfkfmx5pi3hwu1nf62n5yztacjw7j 0 3742 207667 174931 2026-07-14T17:16:36Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207667 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Bòlesłôw, Brigita, Joana === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} ine6kmy5kjfxa8y9q3l5b0eaavynnki 0 3743 207670 174933 2026-07-14T17:16:40Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207670 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 9h8tje6d0u2tltdpmygbjr5lpkcunuy 0 3744 207673 174935 2026-07-14T17:16:44Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207673 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Jakùb, Krzësztof, Rudolfa, Walãtina === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} m429fge5wdm7g01f64sciwyd2gtqfi2 0 3745 207676 174937 2026-07-14T17:16:48Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207676 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Ana, Bartłomiéń, Joachim, Kristiana, Titus === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} ffcrfbpr1eb9oltxj4a347jdaxyhbuv 0 3746 207679 177068 2026-07-14T17:16:51Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207679 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Tédór === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * [[1982]] – [[Damroka Kwidzyńskô]] === Ùmarlë === * [[1945]] – [[Fric Jaenicke]] (Poguttke) - gazétnik, apartnik == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} g3zxer5gb90ap7hjq1ir98t80pr7hxx 0 3747 207681 174941 2026-07-14T17:16:54Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207681 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Melchiór, Samsón, Timón, Wiktór === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} oag7bb438ggwkq4n7u3qk17tiv9bhq3 0 3748 207682 174943 2026-07-14T17:16:55Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207682 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Beatricza, Faùstin, Féliks, Flóra, Kónstantin, Marta, Òlaf, Serafëna, Tédór, Wilem === Wëdarzenia === * [[1571]] - ataka [[Dëńskô|Dënów]] na pòlsczich frajbitrów kòl [[Pùck]]a === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} bsxeimn6zk5z0j08v8glrsg52lmv8o7 0 3749 207685 174945 2026-07-14T17:16:58Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207685 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Abdón, Jingebòrga, Julita, Pioter === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} 0lhs7dy5kpp0f14keyin81szgki2ql0 0 3750 207687 174947 2026-07-14T17:17:00Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207687 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} === Swiãta ë ùroczëznë === * [[Mionowi dzéń]] swiãtëją: Adóm, Érnesta, Léna, Jiga, Jignac === Wëdarzenia === * === Ùrodzëlë sã === * === Ùmarlë === * == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Roczëzna}} {{Kalãdarium}} {{Kòntrola}} {{Aùtokat/Kalãdarium/Dzéń}} b9jrnyksuat53c235kgswsvpx34orp1 0 3781 207500 206136 2026-07-14T15:21:49Z Iketsi 3254 [[pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; ' – to je '→' – ' 207500 wikitext text/x-wiki '''Szląsczé wòjewództwò''' ({{jãz.|pl}} ''Województwo śląskie'', {{jãz.|szl}} ''Ślōnske wojewōdztwo'') – jedną z 16 jednostków administracëjnégò pòdzélënkù [[Pòlskô|Pòlsczi Repùbliczi]]. Stolëcznym gardã szląsczégo wòjewództwa je [[Katowice]]. == Pòdôwczi == * Wiéchrzëzna - 12 294 km² * Lëdztwò - 4 564 394 == Gardë == * [[Katowice]] * [[Częstochowa]] * [[Sosnowiec]] * [[Gliwice]] * [[Bielsko-Biała]] * [[Chorzów]] * [[Rybnik]] * [[Zabrze]] * [[Bytom]] * [[Ruda Śląska]] * [[Dąbrowa Górnicza]] * [[Tichë]] * [[Jaworzno]] * [[Jastrzębie-Zdrój]] * [[Mysłowice]] * [[Siemianowice Śląskie]] * [[Żory]] * [[Tarnowskie Góry]] * [[Będzin]] * [[Piekary Śląskie]] * [[Świętochłowice]] * [[Cieszyn]] * [[Żywiec]] * [[Zawiercie]] * [[Racibórz]] * [[Lubliniec]] * [[Czeladź]] * [[Pszów]] * [[Mikołów]] * [[Łaziska Górne]] * [[Sławków]] * [[Knurów]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò| ]] 62pwti6wsei4biyj4dg733c5eudm0kv 0 3795 207499 192497 2026-07-14T15:21:37Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; [[Łacyńsczi jãzëk|łac.]]→{{jãz.|la}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; [[Czesczi jãzëk|cz.]]→{{jãz.|cs}} 207499 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Gliwice| dopełniacz=Gliwic| céch=POL_Gliwice_COA.svg| fana=POL Gliwice flag.svg| karta=POL Gliwice map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Zygmunt Frankiewicz| mail=| adres_um=ul. Zwycięstwa 21| kod_poczt_um=44-100| tel_um=032 231 30 41| fax_um=032 231 27 25| mail_um=| wiéchrzëzna=133,88| stopniN=50|minutN=17|stopniE=18|minutE=40| wysokość=200–278 m n.p.m.| rok=2017| lëdztwò=181 309| gęstość=1354,2| aglomeracja=3 487 000| czerënkòwi numer=(+48) 032| pòcztowi kòd=44-100 do 44-164| registracëjné tôfle=SG| TERYT=246601 1| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.um.gliwice.pl/| założone=XI / XII w.| prawa_miejskie=1250 }} '''Gliwice''' ({{jãz.|la}} ''Glivitium'', {{jãz.|de}} ''Gleiwitz'', {{jãz.|cs}} ''Glivice abò Hlivice'', {{jãz.|szl}} ''Glywicy'') - to gard na prawach krézu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Gliwice - Ul. Zwycięstwa - Hotel Diament 01.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] 1vjskvawor756nzmlq0yqrnm1v6p8rt 0 3797 207498 201751 2026-07-14T15:21:15Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; ' – to je '→' – ' 207498 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Zabrze| dopełniacz=Zabrza| céch=POL Zabrze COA.svg| fana=POL Zabrze flag.svg| karta=POL Zabrze map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Małgorzata Mańka-Szulik| mail=| adres_um=ul. Powstańców Sląskich 5-7 | kod_poczt_um=41-800| tel_um=032 373 33 00| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=80,40| stopniN=50|minutN=18|stopniE=18|minutE=47| wysokość=| rok=2017| lëdztwò=174 349| gęstość=2187,6| aglomeracja=3 487 000| czerënkòwi numer=(+48) 032| pòcztowi kòd=44-200 do 44-292| registracëjné tôfle=SZ| TERYT=247801 1| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.zabrze.pl/| założone=XIII w.| prawa_miejskie=[[1 rujana]] [[1922]] }} '''Zabrze''' ({{jãz.|szl}} ''Zobrze'', {{jãz.|de}} ''Zaaber'') – gard na prawach krézu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Костёл св. Анны в Забже (автор Стоялов Максим Викторович).jpg| Òbrôzk:Wolności Street, Zabrze (March 2018).jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] k0tcb0l1z8x36jfi9mmb3k4yknkk58a 0 3800 207487 202891 2026-07-14T15:11:35Z Iketsi 3254 [[Czesczi jãzëk|cz.]]→{{jãz.|cs}} 207487 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Chorzów| dopełniacz=Chorzowa| céch=POL_Chorzów_COA.svg| fana=POL_Chorzów_flag.svg| karta=POL Chorzów map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Andrzej Kotala| mail=| adres_um=ul Rynek 1| kod_poczt_um=41-500| tel_um=(+48 032) 241 12 61| fax_um=(+48 032) 241 24 59| mail_um=| wiéchrzëzna=33,5| stopniN=50|minutN=18|stopniE=18|minutE=57| wysokość=250–341 m n.p.m.| rok=31.12.2017| lëdztwò=109 021| gęstość=3258| aglomeracja=3 487 000| czerënkòwi numer=(+48) 032| pòcztowi kòd=òd 41-500 do 41-516| registracëjné tôfle=SH| TERYT=| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.chorzow.um.gov.pl/| założone=| prawa_miejskie=[[1868]] }} '''Chorzów''' ({{jãz.|szl}} ''Chorzůw'', {{jãz.|de}} ''Königshütte'', {{jãz.|cs}} ''Chořov'', téż ''Králova Huť'') – gard na prawach krézu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Chorzow poczta2.jpg| Òbrôzk:Chorzów - Teatr Rozrywki 01.JPG| Òbrôzk:Planetarium Ślaski Park Nauki.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] aq4x6scyh6peafsa0ynsk0o8y6ro4q4 0 3802 207485 193909 2026-07-14T15:09:39Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; ' - to je '→' – ' 207485 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Mysłowice| dopełniacz=Mysłowic| céch=POL Mysłowice COA.svg| fana=POL_Myslowice_flag.svg| karta=POL_Katowice_map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Dariusz Wójtowicz| mail=| adres_um=ul. Powstańców 1| kod_poczt_um=41-400| tel_um=(+48 32) 317 11 00| fax_um=(+48 32) 222 25 65| mail_um=| wiéchrzëzna=65,57| stopniN=50|minutN=14|stopniE=19|minutE=08| wysokość=| rok=2005| lëdztwò=75 183| gęstość=1146,51| aglomeracja=3 487 000| czerënkòwi numer=(+48) 32| pòcztowi kòd=41-400 do 41-412| registracëjné tôfle=SM| TERYT=| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.myslowice.pl/| założone=| prawa_miejskie=| }} '''Mysłowice''' ({{jãz.|szl}} ''Mysłowice'', {{jãz.|cs}} ''Myslovice'', {{jãz.|de}} ''Myslowitz'') – gard na prawach krézu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] kmozwvtjyuwtm7gwdehj8nyv88mssfu 0 3804 207497 201752 2026-07-14T15:21:03Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; ' – to je '→' – ' 207497 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Świętochłowice| dopełniacz=Świętochłowic| céch=POL Świętochłowice COA.svg| fana=POL Świętochłowice flag.svg| karta=POL Świętochłowice map 2.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Daniel Beger| mail=| adres_um=Ul. Katowicka 54| kod_poczt_um=41-600| tel_um=032-349-18-00| fax_um=032-349-18-12| mail_um=| wiéchrzëzna=13,22| stopniN=50|minutN=18|stopniE=18|minutE=55| wysokość=| rok=2006| lëdztwò=55 065| gęstość=4165| aglomeracja=3 487 000| czerënkòwi numer=(+48) 32| pòcztowi kòd=41-600 do 41-608| registracëjné tôfle=SW| TERYT=247601 1| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.swietochlowice.pl/| założone=| prawa_miejskie=[[1947]]| }} '''Świętochłowice''' ({{jãz.|szl}} ''Śwjyntochlowicy'', {{jãz.|de}} ''Schwientochlowitz'') – gard na prawach krézu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Swietochlowice.JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] 073v2105lzchadlmis8vnuh8vxv8ml8 0 3805 207496 200263 2026-07-14T15:20:54Z Iketsi 3254 [[pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}}; [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; [[Czesczi jãzëk|cz.]]→{{jãz.|cs}}; ' – to je '→' – ' 207496 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Òpòle| dopełniacz=Òpòla| céch=POL Opole COA.svg| fana=POL Opole flag.svg| karta=POL Opole map.svg| wòjewództwò=òpòlsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Arkadiusz Wiśniewski| mail=| adres_um=Rynek-Ratusz| kod_poczt_um=45-015| tel_um=(+48) 077 45 11 800| fax_um=(+48) 077 54 11 322| mail_um=| wiéchrzëzna=148,99| stopniN=50|minutN=40|stopniE=17|minutE=56| wysokość=176 m n.p.m.| rok=2020| lëdztwò=127 839| gęstość=| aglomeracja=250 000| czerënkòwi numer=(+48) 077| pòcztowi kòd=45-059 do 45-865| registracëjné tôfle=OP| TERYT=| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.opole.pl/| założone=| prawa_miejskie=XII w. }} '''Òpòle''' ({{jãz.|pl}} ''Opole'', {{jãz.|de}} ''Oppeln'', {{jãz.|cs}} ''Opolí'', {{jãz.|szl}} ''Uopole'') – nôwikszim gardã ë stolëcą [[Òpòlsczé wòjewództwò|òpòlsczégo wòjewództwa]]. Je téż wôżnym ùczebnym, pòliticznym ë gòspòdarzczim môlã. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Opolska Wenecja nocą1.jpg|Òpòle </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òpòlsczé wòjewództwò| ]] 4qeapd2v1l70dtjobksgdch0f1zqa41 0 4119 207495 193960 2026-07-14T15:20:30Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; ' – to je '→' – ' 207495 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Jastrzębie-Zdrój| dopełniacz=Jastrzębia-Zdroju| céch=POL Jastrzębie-Zdrój COA.svg| fana=Jastrzębie Zdrój flaga.svg| karta=POL Jastrzębie-Zdrój map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Marian Janecki| mail=| adres_um=al. Piłsudskiego 60| kod_poczt_um=44-335| tel_um=(+48 32) 478-51-00| fax_um=(+48 32) 471-81-93| mail_um=| wiéchrzëzna=85,44| stopniN=49|minutN=57|stopniE=18|minutE=35| wysokość=| rok=2007| lëdztwò=94072| gęstość=1118| aglomeracja=650 000| czerënkòwi numer=(+48)32| pòcztowi kòd=44-330 do 44-335| registracëjné tôfle=SJZ| TERYT=| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.jastrzebie.pl/| założone=XX w.| prawa_miejskie=1963 }} '''Jastrzębie-Zdrój''' ({{jãz.|szl}} Jastrzymbje-Zdrůj, {{jãz.|de}} Bad Königsdorff-Jastrzemb) – gard na prawach krezu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] g1p1f6rqy7w9nfn2xdt16i2zm8fypt5 0 4319 207515 191072 2026-07-14T15:43:26Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Aktorzë]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 207515 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jude Law at TIFF1.jpg|thumb|right|Jude Law (2007)]] '''David Jude Heyworth Law''', (ùr. [[29 gòdnika]] [[1972]]) je anielsczim teatrownikem. {{stub}} [[Kategòrëjô:Aktorzë|Law, Jude]] m7xpxqwgncetooi0a2y3ndl8lnlzs3y 0 4346 207441 204652 2026-07-14T12:44:16Z Iketsi 3254 {{Ùzémk artikla}}; {{jãz.|pl}} 207441 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Język polski w Europie.png.jpg|mały|Pòlsczi jãzëk w [[Eùropa|Eùropie]]]] '''Pòlsczi jãzëk''', '''pòlaszëzna''' ({{jãz.|pl}} ''język polski'', ''polszczyzna'') – [[Lechicczé jãzëczi|lechicczi jãzëk]] z [[zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczégò]] (do chtërny nôléżą równak [[Czesczi jãzëk|czesczi]], [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[Słowacczi jãzëk|słowacczi]], [[łużëcczé jãzëczi]] czë wëmarłi [[pòłabsczi jãzëk]]), stónowiący dzél [[Jindoeùropejsczé jãzëczi|jindoeùropejsczi familie]]. Je [[Ùrzãdowi jãzëk|ùrzãdowi]] [[Ùrzãdowi jãzëk|jãzëkã]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] a téż nôléżi do [[Jãzëczi Eùropejsczi Ùniji|òficjalnich jãzëków Eùropejsczi Ùnie]]. == Alfabét == {| style="font-family:Microsoft Sans Serif; font-size:1.4em; border-width:1px; border-style:solid; border-collapse:collapse; text-align:center;" | style="width:3.5em;" |A a | style="width:3.5em;" |[[Ą|Ą ą]] | style="width:3.5em;" |[[Ã|B b]] | style="width:3.5em;" |C c | style="width:3.5em;" |[[Ć|Ć ć]] | style="width:3.5em;" |D d | style="width:3.5em;" |E e |- |[[Ę|Ę ę]] |F f |G g |H h |I i |J j |K k |- |L l |[[Ł|Ł ł]] |M m |N n |[[Ń|Ń ń]] |O o |[[Ó|Ó ó]] |- |P p |Q q |R r |S s |[[Ś|Ś ś]] |T t |U u |- |V v |W w |X x |Y y |Z z |[[Ź|Ź ź]] |[[Ż|Ż ż]] |} == Lësta == * [[białka]] * [[larwa]] * [[Miesądz|miesąc/miesądz]] * [[sklep]] == Òbaczë téż == * [[Lechicczé jãzëczi]] * [[Kaszëbsczi jãzëk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] qkl404h8wviqm7ug216yo13jnu8yuvv 0 4625 207702 206421 2026-07-14T17:22:46Z Iketsi 3254 -' ' 207702 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Magyarország | miono = Madżarskô | miono-genitiw = Madżarsczi | fana = Flag of Hungary.svg| herb = Coat of arms of Hungary.svg | na karce = EU_location_HUN.png| jãzëk = [[madżarsczi jãzëk|madżarsczi]] | stolëca = [[Bùdapeszt]] | fòrma państwa = [[repùblika]] | wiéchrzëzna = 93.030 | procent-wòdë = | lëdztwò = 9.996.000 | rok = 2010 | dëtk = forint | kòd dëtka = HUF | czasowô cona = +0 | swiãto = [[15 strëmiannika]] | himn = Isten áldd meg a magyart | kòd = HU | Internet = .hu | telefón = +36 |Prezydeńt=[[Tamás Sulyok]]|Premiéra=[[Péter Magyar]]|aùtowi kòd=H|kònstitucjô=Kònstitucjô z 2011}} '''Madżarskô''' je państwã w [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]<ref name=":0">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/hungary_pl Węgry - Informacje o kraju UE] Unia Europejska</ref>. Greńczë z [[Rumùńskô|Rumùńską]], [[Ùkrajina|Ùkrajiną]], [[Słowackô|Słowacką]], [[Aùstriô|Aùstrią]], [[Słoweniô|Słowenią]], [[Chòrwackô|Chòrwacką]], ë [[Serbiô|Serbią]]. == Geògrafiô == * Pòłożenié: Leżë w w Westrzédny [[Eùropa|Eùropie]]. * wiéchrzëzna: 93.030 km² * Grańce: ** òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2,106 km ** państwa, z jaczima mô grańce: [[Aùstriô]] 321 km; [[Chòrwackô]] 348 km; [[Rumùńskô]] 424 km; [[Serbiô]] 164 km; [[Słowackô]] 627 km; [[Słoweniô]] 94 km; [[Ùkrajina]] 128 km, 2,106 == Demografiô == * Lëdztwò: 9,827,455 mieszkańców (2025)<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20210812150943/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/#people-and-society Hungary] The World Factbook</ref> * Religie: [[Katolëcczi Kòscół|Rzimsko-katolëcczi Kòscół]] 27.5%, Grecko-katolëcczi 1.7%, jinsze katolëcczé wëznania 0.9%, kalwinizm 9.8%, [[Lëterstwò]] 1.8%, jinsze [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjańsczé]] (w tim [[prawòsławié]]) 1.6%, jinsze 0.4%, bezbòżnictwò 16.1%, brak òdpòwiédzi w ankece 40.1%<ref name=":1" /> == Pòliticzny system == * pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika<ref name=":0" /> * Przédnik kraju: prezydent (Tamás Sulyok), reprezentacëjnô fónkcjô<ref name=":0" /> * Wëkònôwczô władza: rząd z premierã (Péter Magyar) na przódku<ref>[https://2015-2019.kormany.hu/en/doc/the-hungarian-state/the-government-and-commissioners/the-government The Government] Hungarian Goverment</ref> * Ùstawòdôwczô władza: jednojizbowi parlament - Nôrôdnô Gromada (199 nôleżników, wëbieranëch na 4 lata<ref>[https://www.parlament.hu/en/web/house-of-the-national-assembly/election-of-the-members-of-parliament Electing Members of the National Assembly] Hungarian National Assembly</ref>) * dëtk: forint (HUF) == Historiô == [[25 gòdnika]] 1000 madżarsczi ksażã Sztefón I kòrónował sã na króla ë pòwstało [[Królestwò Madżarsczi]]. W 1526 Madżarze pòniesli klãska w bitwie pòd Mochaczem, z jej przëczënë pòrénk Madżarsczi dòstał sã pòd władzã jimperium òsmańsczégò, zôpôd pòd władzã [[Mònarchiô Habsburgów|mònarchii Habsburgów]]<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/battle-mohacs Battle of Mohács] EBSCO</ref>. Procëm Aùstrie mioły mol nôrôdne pòwstania: Rakoczego (1703–1711) ë Zymk Lëdów (1848–1849)<ref name=":2">[https://www.idegenvezetok-veszprem.org/en/history-of-hungary.html History of Hungary] Tour guides Veszprém Hungary</ref>, òstateczné w 1867 Madżarskô zwëskałô aùtonomiã ë pòwstałë [[Aùstro-Madżarskô]]<ref name=":3">[https://history.state.gov/countries/hungary A Guide to the United States’ History of Recognition, Diplomatic, and Consular Relations, by Country, since 1776: Hungary]</ref>. Po I swiatowi wòjnie (1918) wspólne państwò ùstało jistniec ë Madżarskô stałô sã repùblikã<ref>[https://theorangefiles.hu/the-first-hungarian-republic/ The First Hungarian Republic] The Orange Files</ref>. Samòstójnota òstała ùznana na mòcë traktatu z Saint-Germain-en-Laye w 1919<ref name=":3" />. W 1920 krôj znowù stał sã mònarchią, le sledny król (ë czezer Aùstrie) Karól IV nie òstał dopùszczony do władzë a państwã rządzëł regent Miklós Horthy<ref>[https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-wegry,nId,2025161 Węgry] Encyklopedia Interia</ref>. W 1920 na mòcë traktatu z Trianon krôj stracëł òk. 2/3 teritorium<ref name=":2" />. Òbczas II swiatowy wòjnie państwò biotkowało po starnie [[III Rzesza|III Rzeszy]], w 1944 przeszłë na starnã Aliantów. Po II swiatowi wòjnie mioł mol okres kòmùnizmù (m.jin. w 1956 bëłô pòwstanié lëdowe, brutalnie stłumione przez czerwòną armiã), a pò 1989 rokù stały sã demòkraticznym państwã jako Repùblika Madżarsczi<ref name=":2" />. Òd 2004 Madżarsko je nôleżnikã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]]<ref name=":0" />. W 2011 przëjãto nową kònstitucëję, dze mionã państwa je Madżarskô<ref>[https://www.parlament.hu/documents/125505/138409/Fundamental+law/ Art. A kònstitucji]</ref>. == Przepisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Madżarskô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] bv8qwv7lkcdzhqiggfmgurycs8lr8r0 207705 207702 2026-07-14T17:44:56Z Iketsi 3254 Przëpisë 207705 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Magyarország | miono = Madżarskô | miono-genitiw = Madżarsczi | fana = Flag of Hungary.svg| herb = Coat of arms of Hungary.svg | na karce = EU_location_HUN.png| jãzëk = [[madżarsczi jãzëk|madżarsczi]] | stolëca = [[Bùdapeszt]] | fòrma państwa = [[repùblika]] | wiéchrzëzna = 93.030 | procent-wòdë = | lëdztwò = 9.996.000 | rok = 2010 | dëtk = forint | kòd dëtka = HUF | czasowô cona = +0 | swiãto = [[15 strëmiannika]] | himn = Isten áldd meg a magyart | kòd = HU | Internet = .hu | telefón = +36 |Prezydeńt=[[Tamás Sulyok]]|Premiéra=[[Péter Magyar]]|aùtowi kòd=H|kònstitucjô=Kònstitucjô z 2011}} '''Madżarskô''' je państwã w [[Eùropa|Eùropie]], krôj [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùniji]]<ref name=":0">[https://european-union.europa.eu/principles-countries-history/eu-countries/hungary_pl Węgry - Informacje o kraju UE] Unia Europejska</ref>. Greńczë z [[Rumùńskô|Rumùńską]], [[Ùkrajina|Ùkrajiną]], [[Słowackô|Słowacką]], [[Aùstriô|Aùstrią]], [[Słoweniô|Słowenią]], [[Chòrwackô|Chòrwacką]], ë [[Serbiô|Serbią]]. == Geògrafiô == * Pòłożenié: Leżë w w Westrzédny [[Eùropa|Eùropie]]. * wiéchrzëzna: 93.030 km² * Grańce: ** òglowô długòsc wszëtczich grańców: 2,106 km ** państwa, z jaczima mô grańce: [[Aùstriô]] 321 km; [[Chòrwackô]] 348 km; [[Rumùńskô]] 424 km; [[Serbiô]] 164 km; [[Słowackô]] 627 km; [[Słoweniô]] 94 km; [[Ùkrajina]] 128 km, 2,106 == Demografiô == * Lëdztwò: 9,827,455 mieszkańców (2025)<ref name=":1">[https://web.archive.org/web/20210812150943/https://www.cia.gov/the-world-factbook/countries/hungary/#people-and-society Hungary] The World Factbook</ref> * Religie: [[Katolëcczi Kòscół|Rzimsko-katolëcczi Kòscół]] 27.5%, Grecko-katolëcczi 1.7%, jinsze katolëcczé wëznania 0.9%, kalwinizm 9.8%, [[Lëterstwò]] 1.8%, jinsze [[Chrzescëjaństwò|chrzescëjańsczé]] (w tim [[prawòsławié]]) 1.6%, jinsze 0.4%, bezbòżnictwò 16.1%, brak òdpòwiédzi w ankece 40.1%<ref name=":1" /> == Pòliticzny system == * pòliticzny ùstôw: parlamentarnô repùblika<ref name=":0" /> * Przédnik kraju: prezydent (Tamás Sulyok), reprezentacëjnô fónkcjô<ref name=":0" /> * Wëkònôwczô władza: rząd z premierã (Péter Magyar) na przódku<ref>[https://2015-2019.kormany.hu/en/doc/the-hungarian-state/the-government-and-commissioners/the-government The Government] Hungarian Goverment</ref> * Ùstawòdôwczô władza: jednojizbowi parlament - Nôrôdnô Gromada (199 nôleżników, wëbieranëch na 4 lata<ref>[https://www.parlament.hu/en/web/house-of-the-national-assembly/election-of-the-members-of-parliament Electing Members of the National Assembly] Hungarian National Assembly</ref>) * dëtk: forint (HUF) == Historiô == [[25 gòdnika]] 1000 madżarsczi ksażã Sztefón I kòrónował sã na króla ë pòwstało [[Królestwò Madżarsczi]]. W 1526 Madżarze pòniesli klãska w bitwie pòd Mochaczem, z jej przëczënë pòrénk Madżarsczi dòstał sã pòd władzã jimperium òsmańsczégò, zôpôd pòd władzã [[Mònarchiô Habsburgów|mònarchii Habsburgów]]<ref>[https://www.ebsco.com/research-starters/history/battle-mohacs Battle of Mohács] EBSCO</ref>. Procëm Aùstrie mioły mol nôrôdne pòwstania: Rakoczego (1703–1711) ë Zymk Lëdów (1848–1849)<ref name=":2">[https://www.idegenvezetok-veszprem.org/en/history-of-hungary.html History of Hungary] Tour guides Veszprém Hungary</ref>, òstateczné w 1867 Madżarskô zwëskałô aùtonomiã ë pòwstałë [[Aùstro-Madżarskô]]<ref name=":3">[https://history.state.gov/countries/hungary A Guide to the United States’ History of Recognition, Diplomatic, and Consular Relations, by Country, since 1776: Hungary]</ref>. Po I swiatowi wòjnie (1918) wspólne państwò ùstało jistniec ë Madżarskô stałô sã repùblikã<ref>[https://theorangefiles.hu/the-first-hungarian-republic/ The First Hungarian Republic] The Orange Files</ref>. Samòstójnota òstała ùznana na mòcë traktatu z Saint-Germain-en-Laye w 1919<ref name=":3" />. W 1920 krôj znowù stał sã mònarchią, le sledny król (ë czezer Aùstrie) Karól IV nie òstał dopùszczony do władzë a państwã rządzëł regent Miklós Horthy<ref>[https://encyklopedia.interia.pl/geografia-nauki-pokrewne/panstwa/news-wegry,nId,2025161 Węgry] Encyklopedia Interia</ref>. W 1920 na mòcë traktatu z Trianon krôj stracëł òk. 2/3 teritorium<ref name=":2" />. Òbczas II swiatowy wòjnie państwò biotkowało po starnie [[III Rzesza|III Rzeszy]], w 1944 przeszłë na starnã Aliantów. Po II swiatowi wòjnie mioł mol okres kòmùnizmù (m.jin. w 1956 bëłô pòwstanié lëdowe, brutalnie stłumione przez czerwòną armiã), a pò 1989 rokù stały sã demòkraticznym państwã jako Repùblika Madżarsczi<ref name=":2" />. Òd 2004 Madżarsko je nôleżnikã [[Eùropejskô Ùnijô|Eùropejsczi Ùnie]]<ref name=":0" />. W 2011 przëjãto nową kònstitucëję, dze mionã państwa je Madżarskô<ref>[https://www.parlament.hu/documents/125505/138409/Fundamental+law/ Art. A kònstitucji]</ref>. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Eùropa}} {{Euro}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Madżarskô| ]] [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] tbli3gan784y4rxtngxjsgt3y19p3ft 0 4838 207477 195054 2026-07-14T14:54:42Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Szląsczi jãzëk]] do [[Szląsczi etnolekt]]: etnolekt 195054 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Languages of CE Europe-3.PNG|mały|right|Òbéńdë, dze brëkòwóny je szląsczi jãzëk (G1, G2 ë G3)]] [[Òbrôzk:Lach Silesian dialect and Cieszyn Silesian dialect.png|mały|right|Greńce [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]] są òbéńdama, dze brëkòwóné są dialektë lasczi a ceszënsczi]] '''Szląsczi jãzëk''' abò '''szląskô gôdka''' (''szl.'' ''ślōnskŏ gŏdka'', czasã téż ''pō naszymu'') to karno szląsczéch dialektów, chtërne brëkòwóné są przez lëdztwò Górnégò Szląska w [[Pòlskô|Pòlsce]] a téż w [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]]. Bezpòstrzédno wëchôdaje ze stôrosłowiańsczégò jãzëka. Hònorowi przédnik Radzëznë Pòlsczégò Jãzëka Pòlsczi Akademiji Ùczbów prof. dr hab. Walery Pisarek nazwôł szląsczi jãzëk "stôrszim bracynã standardowi pòlaszëznë". Na sztôłtowónié sã słowiznë jãzëka miôłë wpłiw pòżëcczi z jãzëków: pòlsczégò, czesczégò (a barżi mòrawsczégò, dôwni bãdącégò apartnym jãzëkã), miemiecczégò (czãscy z germansczégò dialekta szląsczi mòwë, nigle standardowi miemczëznë) a téż dzélama słowacczégò. W jãzëkù tim nôwikszi ùdzél mają słowa słowiańsczégò pòchòdzënkù. Wikszi dzél słów je krótkò stôropòlsczégò jãzëka, òsoblëwie sąsednich dialektów: wiôlgòpòlsczégò ë môłopòlsczégò a téż jãzëkóm dolnosorbsczim, górnosorbsczim ë mòrawsczémù, nigle dzysdniowi standardowi pòlaszëznë. Szląskô mòwa jinaczi sã òd jinëch jãzëków słowizną, fònetiką a téż dzélama òrtografiją. Terô warëją robòtë nad ùsôdzenim szląsczégò lëtaracczégò jãzëka. Òd lat 30. XX s. je ju szląsczi lëteracczi mikrojãzëk - lasczi, ùstandarizowóny przez fridecczégò pisarza Erwina Goja, znónégò jakò Óndra Łysohorsky, równak òstôł òn òpiarti na pògreńcowi szląskò-mòrawsczi baze gwarë górno-òstrawsczi, tedë nie je dlô karna szląsczich dialektów reprezentacjowi. Wczasniszé próbë standarizacëji lëteracczégò szląsczégò jãzëka, pòdjimniãté czile razów w XIX s. m.jin. przez Antóna Stabika nie darzëłë sã. W pòlsczi ùczałi lëteraturze dominëje pòzdrzatk, że szląsczi etnolekt je karnã gwarów abò dialektów/pòddialektów w ramach pòlsczégò jãzëka. Szląsczi jãzek, jakno apartny słowiańsczi jãzëk béł klasyfikòwóny bez niechtërnëch slawistów. W Zôpadny Eùropie, m.jin. Gerd Hentschel wëmieniwô w swòjich prôcach szląsczi jãzëk westrzódka zôpadnosłowiańsczéch jãzków, a napisôł téż ùczałi artikel zatitlowóny "Śląski - nowy (albo i nie nowy) język słowiański?". Juwerno robòtë amerikańsczich slawistów, òd co nômni cziledzesãcu lat klasyfikùją szląsczi jãzëk jakno apartny, bò tak òpisëje gò renomòwóno dlô nich, amerikańskô Słowiańskô Encyklopedijô. Zôs miemiecczi slawista z Górnégò Szląska Reinhold Olesch, miôł szląsczi za swòją rôdną mòwã. Téż britijsczi historik Norman Davies, trzëmô, że szląsczi etnolekt nót je klasyfikòwac jakno apartny jãzëk. W rokù [[2011]] kòle 509&nbsp;000 sztëk lëdzy zadeklarowóné miało szląsczi jakno swój domôcy jãzëk.<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref> Biblioteka Kongresu USA [[18 lëpińca]] [[2007]] wpisóné mô jśzëk szląsczi w register jãzëków swiata. Jãzëk szląsczi òstôł téż zaregisterowóny w Midzenôrodny Jãzëkòwi Òrganizacëji, dze òstôł mù przëdzélony kòd ISO: '''szl'''. W séwnikù 2007 rokù zòrganizowóné òstało pierszi rôz Òglowòpòlsczé Diktando Szląsczégò Jãzëka. Za bezzmiłkòwé akceptérowóné je przënômni 10 różnëch ôrtów zapisënkù. [[6 séwnika]] [[2007]] rokù 23 pòsłów Sejmù Pòlsczi Repùbliczi zgłoszëło projekt ùstôwë ùznôjący szląską mòwą jakno òbéńdowi jãzëk. == Alfabét == Ni ma jednégò alfabétu trzëmónégò za standardowi dlô szląsczi gôdczi. Brëkòwnicë tegò jãzëka przënãceni są do ùżëcô znaków z pòlsczégò alfabéta. W rokù [[2007]] wëmëszloné òstôł zestôwk znaków dlô szląsczégò, bazëjący na 10 skriptach. Nen alfabét je w ùżëcym w Internece, òsoblëwie na Szląsczi Wikipediji. '''Aa Ãã Bb Cc Ćć Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł Mm Nn Ńń Oo Ŏŏ Ōō Ôô Õõ Pp Rr Ss Śś Tt Uu Ww Yy Zz Źź Żż''' A téż ne diakriticzi: ''Ch Cz Dz Dź Dż Rz Sz''. == Òbéńdowé zróżnicowónié == Szląsczi nie je jedurnorodnym jãzëkã i na różnëch kùlturowò-historicznëch òbéńdach pòtkac mòże jine znaczënczi nëch sómëch słów, jak ë téż jich różną wëmòwã. Nie wszëtczé tedë òpisóné céchë mòwë wëstãpiwają na wszëtczich jegò òbéńdach. Czãsto równak wëstãpiwô m.jin. labializacëjô, mazurzenié ë jabłonkòwónié. Jãzëkòwò szląsk pòdzélëc mòże na partë pôłniowi ë nordowi (czasã wëapartniwô sã téż strzédny). Pòtëkô sã téż jãzëkòwi pòdzél Szląska zdrzącë na regionë: Ceszëńsczi, Górny ë Òpòlsczi. Górny Szląsk mòże téż pòdzélëc na dzéle: nordową dze wëstãpiwô "mazurzenié" ë pôłniową, dze ni ma ti cechë. Greńcą je linia òd zôpadu przez: Kątë Òpòlsczé, Tarnów Òpòlsczi, Krośnicã, Staniszcze, Kolonowsczé, Zawadzczé, zdłużą Môłi Panwi ë na pôłnie w rejon Tarnowsczéch Górów, na zôpad òd Katowic ë na pòrénk òd Pszczynë. Wdle jãzëkòznôwcë, prod. Alfreda Zarębë (aùtora Jãzëkòwégò Atlasu Szląska) na Górnym Szląskù mòże wëapartnic m.jin. ne dialektë: * wëstrzédne òbjimajacé krézë pyskowicczi, rybnicczi, mikołowsczi, * pògreńca szląskò-môłopòlsczégò, òbjimającé Katowicë, Tychë, kréz pszczyńsczi, * pògrëńca gliwickò-òpòlsczégò òbjimającé kréz tarnogórsczi ë lubliniecczi, * nordowé w krézu racibòrsczim na zôpad òd Òdrë, * lasczé w òkòlich Pietrowic Wiôldżéch, Krzanowic (pôłniowò-zôpadni dzél krézu racibòrsczégò), * Kobylorzy na òbéńdze Strzelców Òpòlsczich, Kamienia Szląsczégò ë Kotlarni, * namisłowsczi na pòrénk òd Namysłowa (bez gardu), * sycowsczi na pòrénk òd Sycowa (bez gardu). == Przëmiôr ùżëcô == "Wszyjske ludźe rodzům śe swobodne a růwne we swojim werće a prawach. Sům uůne uobdarzůne filipym a sůmńyńym a majům powinność wzglyndym inkszych jak brat s bratym postympować." Wëmòwa w [[IPA]]: /'fʂɨjske 'luʥɛ 'rɔʣom ɕɛ 'vɔlnɛ a 'rovnɛ vɛ 'sfɔjim 'vɛrʨɛ a 'pravax som 'woɲɛ wɔbda'ʐoɲɛ fi'lipɨm a sum'ɲɨɲɨm a 'majom 'pɔ'vin:ɔɕʨ 'vzglɨndɨm 'iŋkʂɨx jak brat s 'bratɨm pɔstɨm'pɔvaʨ/ == Òbaczë téż == * [[Szląsczé wòjewództwò]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:szl:Přodńo zajta|Szląskô Wikipedijô]] * [http://www.nowiny.pyrsk.com/ Wiadła w szląsczi mòwie] * [http://gryfnie.com Gryfnie.com] * [https://web.archive.org/web/20140820160324/http://ojgyn.blog.onet.pl/ Ojgyn z Pniôków] [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] 8nltljw5srnexts2mba2abn9a13d0xm 207479 207477 2026-07-14T14:56:25Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; {{jãz.|szl}} 207479 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Languages of CE Europe-3.PNG|mały|right|Òbéńdë, dze brëkòwóny je szląsczi jãzëk (G1, G2 ë G3)]] [[Òbrôzk:Lach Silesian dialect and Cieszyn Silesian dialect.png|mały|right|Greńce [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]] są òbéńdama, dze brëkòwóné są dialektë lasczi a ceszënsczi]] '''Szląsczi etnolekt''', '''szląskô gôdka''', abò '''szląsczi jãzëk''' ({{jãz.|szl}} ''ślōnskŏ gŏdka'', czasã téż ''pō naszymu'') to karno szląsczéch dialektów, chtërne brëkòwóné są przez lëdztwò Górnégò Szląska w [[Pòlskô|Pòlsce]] a téż w [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]]. Bezpòstrzédno wëchôdaje ze stôrosłowiańsczégò jãzëka. Hònorowi przédnik Radzëznë Pòlsczégò Jãzëka Pòlsczi Akademiji Ùczbów prof. dr hab. Walery Pisarek nazwôł szląsczi jãzëk "stôrszim bracynã standardowi pòlaszëznë". Na sztôłtowónié sã słowiznë jãzëka miôłë wpłiw pòżëcczi z jãzëków: pòlsczégò, czesczégò (a barżi mòrawsczégò, dôwni bãdącégò apartnym jãzëkã), miemiecczégò (czãscy z germansczégò dialekta szląsczi mòwë, nigle standardowi miemczëznë) a téż dzélama słowacczégò. W jãzëkù tim nôwikszi ùdzél mają słowa słowiańsczégò pòchòdzënkù. Wikszi dzél słów je krótkò stôropòlsczégò jãzëka, òsoblëwie sąsednich dialektów: wiôlgòpòlsczégò ë môłopòlsczégò a téż jãzëkóm dolnosorbsczim, górnosorbsczim ë mòrawsczémù, nigle dzysdniowi standardowi pòlaszëznë. Szląskô mòwa jinaczi sã òd jinëch jãzëków słowizną, fònetiką a téż dzélama òrtografiją. Terô warëją robòtë nad ùsôdzenim szląsczégò lëtaracczégò jãzëka. Òd lat 30. XX s. je ju szląsczi lëteracczi mikrojãzëk - lasczi, ùstandarizowóny przez fridecczégò pisarza Erwina Goja, znónégò jakò Óndra Łysohorsky, równak òstôł òn òpiarti na pògreńcowi szląskò-mòrawsczi baze gwarë górno-òstrawsczi, tedë nie je dlô karna szląsczich dialektów reprezentacjowi. Wczasniszé próbë standarizacëji lëteracczégò szląsczégò jãzëka, pòdjimniãté czile razów w XIX s. m.jin. przez Antóna Stabika nie darzëłë sã. W pòlsczi ùczałi lëteraturze dominëje pòzdrzatk, że szląsczi etnolekt je karnã gwarów abò dialektów/pòddialektów w ramach pòlsczégò jãzëka. Szląsczi jãzek, jakno apartny słowiańsczi jãzëk béł klasyfikòwóny bez niechtërnëch slawistów. W Zôpadny Eùropie, m.jin. Gerd Hentschel wëmieniwô w swòjich prôcach szląsczi jãzëk westrzódka zôpadnosłowiańsczéch jãzków, a napisôł téż ùczałi artikel zatitlowóny "Śląski - nowy (albo i nie nowy) język słowiański?". Juwerno robòtë amerikańsczich slawistów, òd co nômni cziledzesãcu lat klasyfikùją szląsczi jãzëk jakno apartny, bò tak òpisëje gò renomòwóno dlô nich, amerikańskô Słowiańskô Encyklopedijô. Zôs miemiecczi slawista z Górnégò Szląska Reinhold Olesch, miôł szląsczi za swòją rôdną mòwã. Téż britijsczi historik Norman Davies, trzëmô, że szląsczi etnolekt nót je klasyfikòwac jakno apartny jãzëk. W rokù [[2011]] kòle 509&nbsp;000 sztëk lëdzy zadeklarowóné miało szląsczi jakno swój domôcy jãzëk.<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref> Biblioteka Kongresu USA [[18 lëpińca]] [[2007]] wpisóné mô jśzëk szląsczi w register jãzëków swiata. Jãzëk szląsczi òstôł téż zaregisterowóny w Midzenôrodny Jãzëkòwi Òrganizacëji, dze òstôł mù przëdzélony kòd ISO: '''szl'''. W séwnikù 2007 rokù zòrganizowóné òstało pierszi rôz Òglowòpòlsczé Diktando Szląsczégò Jãzëka. Za bezzmiłkòwé akceptérowóné je przënômni 10 różnëch ôrtów zapisënkù. [[6 séwnika]] [[2007]] rokù 23 pòsłów Sejmù Pòlsczi Repùbliczi zgłoszëło projekt ùstôwë ùznôjący szląską mòwą jakno òbéńdowi jãzëk. == Alfabét == Ni ma jednégò alfabétu trzëmónégò za standardowi dlô szląsczi gôdczi. Brëkòwnicë tegò jãzëka przënãceni są do ùżëcô znaków z pòlsczégò alfabéta. W rokù [[2007]] wëmëszloné òstôł zestôwk znaków dlô szląsczégò, bazëjący na 10 skriptach. Nen alfabét je w ùżëcym w Internece, òsoblëwie na Szląsczi Wikipediji. '''Aa Ãã Bb Cc Ćć Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł Mm Nn Ńń Oo Ŏŏ Ōō Ôô Õõ Pp Rr Ss Śś Tt Uu Ww Yy Zz Źź Żż''' A téż ne diakriticzi: ''Ch Cz Dz Dź Dż Rz Sz''. == Òbéńdowé zróżnicowónié == Szląsczi nie je jedurnorodnym jãzëkã i na różnëch kùlturowò-historicznëch òbéńdach pòtkac mòże jine znaczënczi nëch sómëch słów, jak ë téż jich różną wëmòwã. Nie wszëtczé tedë òpisóné céchë mòwë wëstãpiwają na wszëtczich jegò òbéńdach. Czãsto równak wëstãpiwô m.jin. labializacëjô, mazurzenié ë jabłonkòwónié. Jãzëkòwò szląsk pòdzélëc mòże na partë pôłniowi ë nordowi (czasã wëapartniwô sã téż strzédny). Pòtëkô sã téż jãzëkòwi pòdzél Szląska zdrzącë na regionë: Ceszëńsczi, Górny ë Òpòlsczi. Górny Szląsk mòże téż pòdzélëc na dzéle: nordową dze wëstãpiwô "mazurzenié" ë pôłniową, dze ni ma ti cechë. Greńcą je linia òd zôpadu przez: Kątë Òpòlsczé, Tarnów Òpòlsczi, Krośnicã, Staniszcze, Kolonowsczé, Zawadzczé, zdłużą Môłi Panwi ë na pôłnie w rejon Tarnowsczéch Górów, na zôpad òd Katowic ë na pòrénk òd Pszczynë. Wdle jãzëkòznôwcë, prod. Alfreda Zarębë (aùtora Jãzëkòwégò Atlasu Szląska) na Górnym Szląskù mòże wëapartnic m.jin. ne dialektë: * wëstrzédne òbjimajacé krézë pyskowicczi, rybnicczi, mikołowsczi, * pògreńca szląskò-môłopòlsczégò, òbjimającé Katowicë, Tychë, kréz pszczyńsczi, * pògrëńca gliwickò-òpòlsczégò òbjimającé kréz tarnogórsczi ë lubliniecczi, * nordowé w krézu racibòrsczim na zôpad òd Òdrë, * lasczé w òkòlich Pietrowic Wiôldżéch, Krzanowic (pôłniowò-zôpadni dzél krézu racibòrsczégò), * Kobylorzy na òbéńdze Strzelców Òpòlsczich, Kamienia Szląsczégò ë Kotlarni, * namisłowsczi na pòrénk òd Namysłowa (bez gardu), * sycowsczi na pòrénk òd Sycowa (bez gardu). == Przëmiôr ùżëcô == "Wszyjske ludźe rodzům śe swobodne a růwne we swojim werće a prawach. Sům uůne uobdarzůne filipym a sůmńyńym a majům powinność wzglyndym inkszych jak brat s bratym postympować." Wëmòwa w [[IPA]]: /'fʂɨjske 'luʥɛ 'rɔʣom ɕɛ 'vɔlnɛ a 'rovnɛ vɛ 'sfɔjim 'vɛrʨɛ a 'pravax som 'woɲɛ wɔbda'ʐoɲɛ fi'lipɨm a sum'ɲɨɲɨm a 'majom 'pɔ'vin:ɔɕʨ 'vzglɨndɨm 'iŋkʂɨx jak brat s 'bratɨm pɔstɨm'pɔvaʨ/ == Òbaczë téż == * [[Szląsczé wòjewództwò]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:szl:Přodńo zajta|Szląskô Wikipedijô]] * [http://www.nowiny.pyrsk.com/ Wiadła w szląsczi mòwie] * [http://gryfnie.com Gryfnie.com] * [https://web.archive.org/web/20140820160324/http://ojgyn.blog.onet.pl/ Ojgyn z Pniôków] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] ickoglalr06d2matgzefyq8w3s9mik7 207483 207479 2026-07-14T15:05:37Z Iketsi 3254 <ref> 207483 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Languages of CE Europe-3.PNG|mały|Òbéńdë, dze brëkòwóny je szląsczi jãzëk (G1, G2 ë G3)]] [[Òbrôzk:Lach Silesian dialect and Cieszyn Silesian dialect.png|mały|Greńce [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]] są òbéńdama, dze brëkòwóné są dialektë lasczi a ceszënsczi]] '''Szląsczi etnolekt'''<ref>{{YouTube|shorts=kler7zstbsc|tit=Kaszubski vs śląski WINI x EUGENIUSZ PRYCZKOWSKI — WINIWIZJA}}</ref>, '''szląskô gôdka''', abò '''szląsczi jãzëk''' ({{jãz.|szl}} ''ślōnskŏ gŏdka'', czasã téż ''pō naszymu'') to karno szląsczéch dialektów, chtërne brëkòwóné są przez lëdztwò Górnégò Szląska w [[Pòlskô|Pòlsce]] a téż w [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]]. Bezpòstrzédno wëchôdaje ze stôrosłowiańsczégò jãzëka. Hònorowi przédnik Radzëznë Pòlsczégò Jãzëka Pòlsczi Akademiji Ùczbów prof. dr hab. Walery Pisarek nazwôł szląsczi jãzëk "stôrszim bracynã standardowi pòlaszëznë". Na sztôłtowónié sã słowiznë jãzëka miôłë wpłiw pòżëcczi z jãzëków: pòlsczégò, czesczégò (a barżi mòrawsczégò, dôwni bãdącégò apartnym jãzëkã), miemiecczégò (czãscy z germansczégò dialekta szląsczi mòwë, nigle standardowi miemczëznë) a téż dzélama słowacczégò. W jãzëkù tim nôwikszi ùdzél mają słowa słowiańsczégò pòchòdzënkù. Wikszi dzél słów je krótkò stôropòlsczégò jãzëka, òsoblëwie sąsednich dialektów: wiôlgòpòlsczégò ë môłopòlsczégò a téż jãzëkóm dolnosorbsczim, górnosorbsczim ë mòrawsczémù, nigle dzysdniowi standardowi pòlaszëznë. Szląskô mòwa jinaczi sã òd jinëch jãzëków słowizną, fònetiką a téż dzélama òrtografiją. Terô warëją robòtë nad ùsôdzenim szląsczégò lëtaracczégò jãzëka. Òd lat 30. XX s. je ju szląsczi lëteracczi mikrojãzëk - lasczi, ùstandarizowóny przez fridecczégò pisarza Erwina Goja, znónégò jakò Óndra Łysohorsky, równak òstôł òn òpiarti na pògreńcowi szląskò-mòrawsczi baze gwarë górno-òstrawsczi, tedë nie je dlô karna szląsczich dialektów reprezentacjowi. Wczasniszé próbë standarizacëji lëteracczégò szląsczégò jãzëka, pòdjimniãté czile razów w XIX s. m.jin. przez Antóna Stabika nie darzëłë sã. W pòlsczi ùczałi lëteraturze dominëje pòzdrzatk, że szląsczi etnolekt je karnã gwarów abò dialektów/pòddialektów w ramach pòlsczégò jãzëka. Szląsczi jãzek, jakno apartny słowiańsczi jãzëk béł klasyfikòwóny bez niechtërnëch slawistów. W Zôpadny Eùropie, m.jin. Gerd Hentschel wëmieniwô w swòjich prôcach szląsczi jãzëk westrzódka zôpadnosłowiańsczéch jãzków, a napisôł téż ùczałi artikel zatitlowóny "Śląski - nowy (albo i nie nowy) język słowiański?". Juwerno robòtë amerikańsczich slawistów, òd co nômni cziledzesãcu lat klasyfikùją szląsczi jãzëk jakno apartny, bò tak òpisëje gò renomòwóno dlô nich, amerikańskô Słowiańskô Encyklopedijô. Zôs miemiecczi slawista z Górnégò Szląska Reinhold Olesch, miôł szląsczi za swòją rôdną mòwã. Téż britijsczi historik Norman Davies, trzëmô, że szląsczi etnolekt nót je klasyfikòwac jakno apartny jãzëk. W rokù [[2011]] kòle 509&nbsp;000 sztëk lëdzy zadeklarowóné miało szląsczi jakno swój domôcy jãzëk.<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref> Biblioteka Kongresu USA [[18 lëpińca]] [[2007]] wpisóné mô jśzëk szląsczi w register jãzëków swiata. Jãzëk szląsczi òstôł téż zaregisterowóny w Midzenôrodny Jãzëkòwi Òrganizacëji, dze òstôł mù przëdzélony kòd ISO: '''szl'''. W séwnikù 2007 rokù zòrganizowóné òstało pierszi rôz Òglowòpòlsczé Diktando Szląsczégò Jãzëka. Za bezzmiłkòwé akceptérowóné je przënômni 10 różnëch ôrtów zapisënkù. [[6 séwnika]] [[2007]] rokù 23 pòsłów Sejmù Pòlsczi Repùbliczi zgłoszëło projekt ùstôwë ùznôjący szląską mòwą jakno òbéńdowi jãzëk. == Alfabét == Ni ma jednégò alfabétu trzëmónégò za standardowi dlô szląsczi gôdczi. Brëkòwnicë tegò jãzëka przënãceni są do ùżëcô znaków z pòlsczégò alfabéta. W rokù [[2007]] wëmëszloné òstôł zestôwk znaków dlô szląsczégò, bazëjący na 10 skriptach. Nen alfabét je w ùżëcym w Internece, òsoblëwie na Szląsczi Wikipediji. '''Aa Ãã Bb Cc Ćć Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł Mm Nn Ńń Oo Ŏŏ Ōō Ôô Õõ Pp Rr Ss Śś Tt Uu Ww Yy Zz Źź Żż''' A téż ne diakriticzi: ''Ch Cz Dz Dź Dż Rz Sz''. == Òbéńdowé zróżnicowónié == Szląsczi nie je jedurnorodnym jãzëkã i na różnëch kùlturowò-historicznëch òbéńdach pòtkac mòże jine znaczënczi nëch sómëch słów, jak ë téż jich różną wëmòwã. Nie wszëtczé tedë òpisóné céchë mòwë wëstãpiwają na wszëtczich jegò òbéńdach. Czãsto równak wëstãpiwô m.jin. labializacëjô, mazurzenié ë jabłonkòwónié. Jãzëkòwò szląsk pòdzélëc mòże na partë pôłniowi ë nordowi (czasã wëapartniwô sã téż strzédny). Pòtëkô sã téż jãzëkòwi pòdzél Szląska zdrzącë na regionë: Ceszëńsczi, Górny ë Òpòlsczi. Górny Szląsk mòże téż pòdzélëc na dzéle: nordową dze wëstãpiwô "mazurzenié" ë pôłniową, dze ni ma ti cechë. Greńcą je linia òd zôpadu przez: Kątë Òpòlsczé, Tarnów Òpòlsczi, Krośnicã, Staniszcze, Kolonowsczé, Zawadzczé, zdłużą Môłi Panwi ë na pôłnie w rejon Tarnowsczéch Górów, na zôpad òd Katowic ë na pòrénk òd Pszczynë. Wdle jãzëkòznôwcë, prod. Alfreda Zarębë (aùtora Jãzëkòwégò Atlasu Szląska) na Górnym Szląskù mòże wëapartnic m.jin. ne dialektë: * wëstrzédne òbjimajacé krézë pyskowicczi, rybnicczi, mikołowsczi, * pògreńca szląskò-môłopòlsczégò, òbjimającé Katowicë, Tychë, kréz pszczyńsczi, * pògrëńca gliwickò-òpòlsczégò òbjimającé kréz tarnogórsczi ë lubliniecczi, * nordowé w krézu racibòrsczim na zôpad òd Òdrë, * lasczé w òkòlich Pietrowic Wiôldżéch, Krzanowic (pôłniowò-zôpadni dzél krézu racibòrsczégò), * Kobylorzy na òbéńdze Strzelców Òpòlsczich, Kamienia Szląsczégò ë Kotlarni, * namisłowsczi na pòrénk òd Namysłowa (bez gardu), * sycowsczi na pòrénk òd Sycowa (bez gardu). == Przëmiôr ùżëcô == "Wszyjske ludźe rodzům śe swobodne a růwne we swojim werće a prawach. Sům uůne uobdarzůne filipym a sůmńyńym a majům powinność wzglyndym inkszych jak brat s bratym postympować." Wëmòwa w [[IPA]]: /'fʂɨjske 'luʥɛ 'rɔʣom ɕɛ 'vɔlnɛ a 'rovnɛ vɛ 'sfɔjim 'vɛrʨɛ a 'pravax som 'woɲɛ wɔbda'ʐoɲɛ fi'lipɨm a sum'ɲɨɲɨm a 'majom 'pɔ'vin:ɔɕʨ 'vzglɨndɨm 'iŋkʂɨx jak brat s 'bratɨm pɔstɨm'pɔvaʨ/ == Òbaczë téż == * [[Szląsczé wòjewództwò]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:szl:Přodńo zajta|Szląskô Wikipedijô]] * [http://www.nowiny.pyrsk.com/ Wiadła w szląsczi mòwie] * [http://gryfnie.com Gryfnie.com] * [https://web.archive.org/web/20140820160324/http://ojgyn.blog.onet.pl/ Ojgyn z Pniôków] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] jj9hwwt9nmlmi6jq4dikkoyixjo08it 207484 207483 2026-07-14T15:06:01Z Iketsi 3254 -' ' 207484 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Languages of CE Europe-3.PNG|mały|Òbéńdë, dze brëkòwóny je szląsczi jãzëk (G1, G2 ë G3)]] [[Òbrôzk:Lach Silesian dialect and Cieszyn Silesian dialect.png|mały|Greńce [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]] są òbéńdama, dze brëkòwóné są dialektë lasczi a ceszënsczi]] '''Szląsczi etnolekt'''<ref>{{YouTube|shorts=kler7zstbsc|tit=Kaszubski vs śląski WINI x EUGENIUSZ PRYCZKOWSKI — WINIWIZJA}}</ref>, '''szląskô gôdka''', abò '''szląsczi jãzëk''' ({{jãz.|szl}} ''ślōnskŏ gŏdka'', czasã téż ''pō naszymu'') to karno szląsczéch dialektów, chtërne brëkòwóné są przez lëdztwò Górnégò Szląska w [[Pòlskô|Pòlsce]] a téż w [[Czeskô Repùblika|Czesczi]] ë [[Miemieckô|Miemiecczi]]. Bezpòstrzédno wëchôdaje ze stôrosłowiańsczégò jãzëka. Hònorowi przédnik Radzëznë Pòlsczégò Jãzëka Pòlsczi Akademiji Ùczbów prof. dr hab. Walery Pisarek nazwôł szląsczi jãzëk "stôrszim bracynã standardowi pòlaszëznë". Na sztôłtowónié sã słowiznë jãzëka miôłë wpłiw pòżëcczi z jãzëków: pòlsczégò, czesczégò (a barżi mòrawsczégò, dôwni bãdącégò apartnym jãzëkã), miemiecczégò (czãscy z germansczégò dialekta szląsczi mòwë, nigle standardowi miemczëznë) a téż dzélama słowacczégò. W jãzëkù tim nôwikszi ùdzél mają słowa słowiańsczégò pòchòdzënkù. Wikszi dzél słów je krótkò stôropòlsczégò jãzëka, òsoblëwie sąsednich dialektów: wiôlgòpòlsczégò ë môłopòlsczégò a téż jãzëkóm dolnosorbsczim, górnosorbsczim ë mòrawsczémù, nigle dzysdniowi standardowi pòlaszëznë. Szląskô mòwa jinaczi sã òd jinëch jãzëków słowizną, fònetiką a téż dzélama òrtografiją. Terô warëją robòtë nad ùsôdzenim szląsczégò lëtaracczégò jãzëka. Òd lat 30. XX s. je ju szląsczi lëteracczi mikrojãzëk - lasczi, ùstandarizowóny przez fridecczégò pisarza Erwina Goja, znónégò jakò Óndra Łysohorsky, równak òstôł òn òpiarti na pògreńcowi szląskò-mòrawsczi baze gwarë górno-òstrawsczi, tedë nie je dlô karna szląsczich dialektów reprezentacjowi. Wczasniszé próbë standarizacëji lëteracczégò szląsczégò jãzëka, pòdjimniãté czile razów w XIX s. m.jin. przez Antóna Stabika nie darzëłë sã. W pòlsczi ùczałi lëteraturze dominëje pòzdrzatk, że szląsczi etnolekt je karnã gwarów abò dialektów/pòddialektów w ramach pòlsczégò jãzëka. Szląsczi jãzek, jakno apartny słowiańsczi jãzëk béł klasyfikòwóny bez niechtërnëch slawistów. W Zôpadny Eùropie, m.jin. Gerd Hentschel wëmieniwô w swòjich prôcach szląsczi jãzëk westrzódka zôpadnosłowiańsczéch jãzków, a napisôł téż ùczałi artikel zatitlowóny "Śląski - nowy (albo i nie nowy) język słowiański?". Juwerno robòtë amerikańsczich slawistów, òd co nômni cziledzesãcu lat klasyfikùją szląsczi jãzëk jakno apartny, bò tak òpisëje gò renomòwóno dlô nich, amerikańskô Słowiańskô Encyklopedijô. Zôs miemiecczi slawista z Górnégò Szląska Reinhold Olesch, miôł szląsczi za swòją rôdną mòwã. Téż britijsczi historik Norman Davies, trzëmô, że szląsczi etnolekt nót je klasyfikòwac jakno apartny jãzëk. W rokù [[2011]] kòle 509&nbsp;000 sztëk lëdzy zadeklarowóné miało szląsczi jakno swój domôcy jãzëk.<ref>[https://web.archive.org/web/20121221235509/http://www.stat.gov.pl/cps/rde/xbcr/gus/LUD_raport_z_wynikow_NSP2011.pdf Narodowy Spis Powszechny Ludności i Mieszkań 2011. Raport z wyników] - Central Statistical Office of Poland</ref> Biblioteka Kongresu USA [[18 lëpińca]] [[2007]] wpisóné mô jśzëk szląsczi w register jãzëków swiata. Jãzëk szląsczi òstôł téż zaregisterowóny w Midzenôrodny Jãzëkòwi Òrganizacëji, dze òstôł mù przëdzélony kòd ISO: '''szl'''. W séwnikù 2007 rokù zòrganizowóné òstało pierszi rôz Òglowòpòlsczé Diktando Szląsczégò Jãzëka. Za bezzmiłkòwé akceptérowóné je przënômni 10 różnëch ôrtów zapisënkù. [[6 séwnika]] [[2007]] rokù 23 pòsłów Sejmù Pòlsczi Repùbliczi zgłoszëło projekt ùstôwë ùznôjący szląską mòwą jakno òbéńdowi jãzëk. == Alfabét == Ni ma jednégò alfabétu trzëmónégò za standardowi dlô szląsczi gôdczi. Brëkòwnicë tegò jãzëka przënãceni są do ùżëcô znaków z pòlsczégò alfabéta. W rokù [[2007]] wëmëszloné òstôł zestôwk znaków dlô szląsczégò, bazëjący na 10 skriptach. Nen alfabét je w ùżëcym w Internece, òsoblëwie na Szląsczi Wikipediji. '''Aa Ãã Bb Cc Ćć Dd Ee Ff Gg Hh Ii Jj Kk Ll Łł Mm Nn Ńń Oo Ŏŏ Ōō Ôô Õõ Pp Rr Ss Śś Tt Uu Ww Yy Zz Źź Żż''' A téż ne diakriticzi: ''Ch Cz Dz Dź Dż Rz Sz''. == Òbéńdowé zróżnicowónié == Szląsczi nie je jedurnorodnym jãzëkã i na różnëch kùlturowò-historicznëch òbéńdach pòtkac mòże jine znaczënczi nëch sómëch słów, jak ë téż jich różną wëmòwã. Nie wszëtczé tedë òpisóné céchë mòwë wëstãpiwają na wszëtczich jegò òbéńdach. Czãsto równak wëstãpiwô m.jin. labializacëjô, mazurzenié ë jabłonkòwónié. Jãzëkòwò szląsk pòdzélëc mòże na partë pôłniowi ë nordowi (czasã wëapartniwô sã téż strzédny). Pòtëkô sã téż jãzëkòwi pòdzél Szląska zdrzącë na regionë: Ceszëńsczi, Górny ë Òpòlsczi. Górny Szląsk mòże téż pòdzélëc na dzéle: nordową dze wëstãpiwô "mazurzenié" ë pôłniową, dze ni ma ti cechë. Greńcą je linia òd zôpadu przez: Kątë Òpòlsczé, Tarnów Òpòlsczi, Krośnicã, Staniszcze, Kolonowsczé, Zawadzczé, zdłużą Môłi Panwi ë na pôłnie w rejon Tarnowsczéch Górów, na zôpad òd Katowic ë na pòrénk òd Pszczynë. Wdle jãzëkòznôwcë, prod. Alfreda Zarębë (aùtora Jãzëkòwégò Atlasu Szląska) na Górnym Szląskù mòże wëapartnic m.jin. ne dialektë: * wëstrzédne òbjimajacé krézë pyskowicczi, rybnicczi, mikołowsczi, * pògreńca szląskò-môłopòlsczégò, òbjimającé Katowicë, Tychë, kréz pszczyńsczi, * pògrëńca gliwickò-òpòlsczégò òbjimającé kréz tarnogórsczi ë lubliniecczi, * nordowé w krézu racibòrsczim na zôpad òd Òdrë, * lasczé w òkòlich Pietrowic Wiôldżéch, Krzanowic (pôłniowò-zôpadni dzél krézu racibòrsczégò), * Kobylorzy na òbéńdze Strzelców Òpòlsczich, Kamienia Szląsczégò ë Kotlarni, * namisłowsczi na pòrénk òd Namysłowa (bez gardu), * sycowsczi na pòrénk òd Sycowa (bez gardu). == Przëmiôr ùżëcô == "Wszyjske ludźe rodzům śe swobodne a růwne we swojim werće a prawach. Sům uůne uobdarzůne filipym a sůmńyńym a majům powinność wzglyndym inkszych jak brat s bratym postympować." Wëmòwa w [[IPA]]: /'fʂɨjske 'luʥɛ 'rɔʣom ɕɛ 'vɔlnɛ a 'rovnɛ vɛ 'sfɔjim 'vɛrʨɛ a 'pravax som 'woɲɛ wɔbda'ʐoɲɛ fi'lipɨm a sum'ɲɨɲɨm a 'majom 'pɔ'vin:ɔɕʨ 'vzglɨndɨm 'iŋkʂɨx jak brat s 'bratɨm pɔstɨm'pɔvaʨ/ == Òbaczë téż == * [[Szląsczé wòjewództwò]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:szl:Přodńo zajta|Szląskô Wikipedijô]] * [http://www.nowiny.pyrsk.com/ Wiadła w szląsczi mòwie] * [http://gryfnie.com Gryfnie.com] * [https://web.archive.org/web/20140820160324/http://ojgyn.blog.onet.pl/ Ojgyn z Pniôków] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] ci0v5b66tjzj85eotv3rzlxpojswm5h 0 4873 207568 160676 2026-07-14T16:17:45Z Iketsi 3254 {{jãz.|nds}} 207568 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Roland-Brobargen.JPG|mały|left|Statua Roland w Brobergen]] {{Wies infobox | Wies=Brobergen | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Òbrôzk:Wappen Brobergen, Niedersachsen.svg | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë=Òbrôzk:Brobergen in STD.png | wòjewództwò=Dólnô Saksonia | kréz=Stade | gmina=Kranenburg | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna=6.06 | gradëN=53 | minutëN=35 | sekùndëN=48 | gradëE=9 | minutëE=11 | sekùndëE=16 | wiżô= | rok= | lëdztwò=215 | gãscëzna= | nr_czér=04140 | pòcztowi_kòd=21726 | reg_tôfla=STD | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk= | galerëjô_commons=Category:Brobergen |}} '''Brobergen''' ({{jãz.|nds}} '''Brobargen''') je wies w [[Dólnô Saksonia|Dólnô Saksonii]], [[Miemieckô]], je ùsadłe nad rzéką [[Oste]]. Pierszô zmiónka ò Brobergen pòchôdô z 1286 (''Brocberge'') rokù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Miemieckô]] 45hihkqxtlw0kta7jswrlau06k0wo2y 0 5070 207761 206367 2026-07-14T21:31:51Z HaxelKaszëba 17492 wikszi òpisënk 207761 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|mały|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] [[Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|mały|left|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò przë sztrasë Szerokô w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwi Pòmòrzczi]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ten ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò ë jegò sëna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słëpska]], co sã jinaczi zwôł Stolp, òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Wierã jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je ona wialdżim dokôzem artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôzą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn Mestwina I, ksyżãca Gduńsczégò Pòmòrzégò, téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë Gduńsczégò Pòmòrzégò. W 1224 rokù, nadôł Gduńskòwi gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł Stôłpskòwi gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do Gduńska Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z Leszkã Biôłim, Bardatim Henrikã a téż Kònrôdã pierszim Mazowiecczim, jaczi sã pòtkelë w Gąsawie. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù Gniezna, równak òstôł schwëtóny w Marcënkòwie a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w Gąsawie ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w Gąsawie, Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak Leszk Biôłi, téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, Gduńsczé Pòmòrzé stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z Pòlsczim królestwã przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm Prusakòm, òrganizowóny przez Leszka Biôłégò, Kònrada Mazowiecczégò a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, Warcësławã, brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na Prësach. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do Gduńsczégò Pòmòrzégò Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd Danie. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją Gduńsczégò Pòmòrzégò na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm Prësóm. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje Gduńsczégò Pòmòrzégò. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Pòmòrzégò. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm Prësôkóm i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło pierszé prësczé pòwstanié, spòwòdowóné brutalnym traktowanim Prësôków przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona Prësôków wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò Gduńsczégò Pòmòrzégò. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë pòrénkòwé Pòmòrzé òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie Pòmòrzégò. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w kaszëbsczi lëtraturze. Florión Cenôwa w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò Piastama. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù Jarosza Derdowsczégò i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. Aleksander Majkòwsczi, wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòjej "Historiô Kaszëbów", mérkającë jegò znôczënk w regionie. W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w Gąsawie. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim Aleksander Majkòwsczi i Jón Karnowsczi, jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã kòl [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]], a téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. H. Derdowsczi napisôł: "Jegò wiecznie pamniãtałë bãdą nasze dzecë, Bò granice Kaszëb rozcygł dalek do Notecë.", a [[Aleksander Majkòwsczi]] w pòwiesce „Żëcé i przigòdë Remùsa” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!" '''Wódcë Gduńsczégò Pòmòrza z [[Sobiesławice|dinastii Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzôłów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Subisław]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Wiôldżi<br />pòmòrsczi rządca 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Wartësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 7jjrb6xib5hgzllo7a7zhkj97khgygq 207762 207761 2026-07-14T21:34:40Z HaxelKaszëba 17492 207762 wikitext text/x-wiki '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwi Pòmòrzczi]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ten ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò ë jegò sëna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słëpska]], co sã jinaczi zwôł Stolp, òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Wierã jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je ona wialdżim dokôzem artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôzą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn Mestwina I, ksyżãca Gduńsczégò Pòmòrzégò, téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë Gduńsczégò Pòmòrzégò. W 1224 rokù, nadôł Gduńskòwi gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł Stôłpskòwi gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do Gduńska Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z Leszkã Biôłim, Bardatim Henrikã a téż Kònrôdã pierszim Mazowiecczim, jaczi sã pòtkelë w Gąsawie. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù Gniezna, równak òstôł schwëtóny w Marcënkòwie a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w Gąsawie ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w Gąsawie, Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak Leszk Biôłi, téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, Gduńsczé Pòmòrzé stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z Pòlsczim królestwã przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|mały|left|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò przë sztrasë Szerokô w [[Gduńsk|Gduńskù]]]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm Prusakòm, òrganizowóny przez Leszka Biôłégò, Kònrada Mazowiecczégò a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, Warcësławã, brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na Prësach. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do Gduńsczégò Pòmòrzégò Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd Danie. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją Gduńsczégò Pòmòrzégò na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm Prësóm. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje Gduńsczégò Pòmòrzégò. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Pòmòrzégò. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm Prësôkóm i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło pierszé prësczé pòwstanié, spòwòdowóné brutalnym traktowanim Prësôków przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona Prësôków wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò Gduńsczégò Pòmòrzégò. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë pòrénkòwé Pòmòrzé òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie Pòmòrzégò. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w kaszëbsczi lëtraturze. Florión Cenôwa w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò Piastama. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù Jarosza Derdowsczégò i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. Aleksander Majkòwsczi, wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòjej "Historiô Kaszëbów", mérkającë jegò znôczënk w regionie. W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w Gąsawie. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim Aleksander Majkòwsczi i Jón Karnowsczi, jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã kòl [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]], a téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. H. Derdowsczi napisôł: "Jegò wiecznie pamniãtałë bãdą nasze dzecë, Bò granice Kaszëb rozcygł dalek do Notecë.", a [[Aleksander Majkòwsczi]] w pòwiesce „Żëcé i przigòdë Remùsa” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!" '''Wódcë Gduńsczégò Pòmòrza z [[Sobiesławice|dinastii Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzôłów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Subisław]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Wiôldżi<br />pòmòrsczi rządca 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Wartësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] q41kara9kec8s7fd3sd4d3od9i2yqwu 207763 207762 2026-07-14T21:35:42Z HaxelKaszëba 17492 207763 wikitext text/x-wiki '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwi Pòmòrzczi]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ten ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò ë jegò sëna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słëpska]], co sã jinaczi zwôł Stolp, òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Wierã jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je ona wialdżim dokôzem artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôzą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn Mestwina I, ksyżãca Gduńsczégò Pòmòrzégò, téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë Gduńsczégò Pòmòrzégò. W 1224 rokù, nadôł Gduńskòwi gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł Stôłpskòwi gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do Gduńska Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z Leszkã Biôłim, Bardatim Henrikã a téż Kònrôdã pierszim Mazowiecczim, jaczi sã pòtkelë w Gąsawie. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù Gniezna, równak òstôł schwëtóny w Marcënkòwie a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w Gąsawie ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w Gąsawie, Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak Leszk Biôłi, téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, Gduńsczé Pòmòrzé stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z Pòlsczim królestwã przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|180px|mały|left|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò przë sztrasë Szerokô w [[Gduńsk|Gduńskù]]]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm Prusakòm, òrganizowóny przez Leszka Biôłégò, Kònrada Mazowiecczégò a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, Warcësławã, brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na Prësach. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do Gduńsczégò Pòmòrzégò Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd Danie. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją Gduńsczégò Pòmòrzégò na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm Prësóm. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje Gduńsczégò Pòmòrzégò. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Pòmòrzégò. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm Prësôkóm i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło pierszé prësczé pòwstanié, spòwòdowóné brutalnym traktowanim Prësôków przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona Prësôków wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò Gduńsczégò Pòmòrzégò. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë pòrénkòwé Pòmòrzé òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie Pòmòrzégò. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w kaszëbsczi lëtraturze. Florión Cenôwa w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò Piastama. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù Jarosza Derdowsczégò i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. Aleksander Majkòwsczi, wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòjej "Historiô Kaszëbów", mérkającë jegò znôczënk w regionie. W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w Gąsawie. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim Aleksander Majkòwsczi i Jón Karnowsczi, jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã kòl [[Hieronim Derdowsczi|H. Derdowsczégò]], a téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. H. Derdowsczi napisôł: "Jegò wiecznie pamniãtałë bãdą nasze dzecë, Bò granice Kaszëb rozcygł dalek do Notecë.", a [[Aleksander Majkòwsczi]] w pòwiesce „Żëcé i przigòdë Remùsa” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!" '''Wódcë Gduńsczégò Pòmòrza z [[Sobiesławice|dinastii Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzôłów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Subisław]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Wiôldżi<br />pòmòrsczi rządca 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Wartësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] t8fnmtzbx4ftgpgqe7s43voo1vv4jll 207764 207763 2026-07-14T22:12:57Z HaxelKaszëba 17492 207764 wikitext text/x-wiki '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwi Pòmòrzczi]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ten ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò ë jegò sëna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słëpska]], co sã jinaczi zwôł Stolp, òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Wierã jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je ona wialdżim dokôzem artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôzą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mestwin I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|180px|mały|left|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò przë sztrasë Szerokô w [[Gduńsk|Gduńskù]]]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Wódcë Gduńsczégò Pòmòrza z [[Sobiesławice|dinastii Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzôłów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Subisław]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Wiôldżi<br />pòmòrsczi rządca 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Wartësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] tde2q50341drsipgtfckjpbbas51lm8 207765 207764 2026-07-14T22:14:38Z HaxelKaszëba 17492 207765 wikitext text/x-wiki '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwi Pòmòrzczi]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ten ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò ë jegò sëna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słëpska]], co sã jinaczi zwôł Stolp, òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Wierã jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je ona wialdżim dokôzem artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôzą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mestwin I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|180px|mały|left|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò przë sztrasë Szerokô w [[Gduńsk|Gduńskù]]]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Subisław]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Wiôldżi<br />pòmòrsczi rządca 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Wartësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 8taapk4kpjz1oz1ske2oaoam2d1ujhl 207766 207765 2026-07-14T22:23:47Z HaxelKaszëba 17492 207766 wikitext text/x-wiki '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|180px|mały|left|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò przë sztrasë Szerokô w [[Gduńsk|Gduńskù]]]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Subisław]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I]]<br />pòmòrsczi rządca<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Wiôldżi<br />pòmòrsczi rządca 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Wartësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] b6d0lokq9v03lxan2o66z2br2pjozlo 207767 207766 2026-07-14T22:26:52Z HaxelKaszëba 17492 207767 wikitext text/x-wiki '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|180px|mały|left|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò przë sztrasë Szerokô w [[Gduńsk|Gduńskù]]]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 333b0r37td1j6poao7wdc35bbpn3qpt 207768 207767 2026-07-14T22:28:31Z HaxelKaszëba 17492 207768 wikitext text/x-wiki '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg|180px|mały|left|Szlachòta Swiãtopôłka II Wiôldżégò przë sztrasë Szerokô w [[Gduńsk|Gduńskù]]]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 0noc3tb18kbqnqslinv0k07t6gv53b7 207778 207768 2026-07-14T23:10:27Z HaxelKaszëba 17492 207778 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|mały|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] sx7egun6ii3qloghbjlzk6od0rzv8aq 207779 207778 2026-07-14T23:11:36Z HaxelKaszëba 17492 207779 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] k06qrh15cj0ohi7l02zj0snv02wumnc 207780 207779 2026-07-14T23:12:02Z HaxelKaszëba 17492 207780 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|180px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] qennadrdw3kwhs0hxfqjob5am8tyksx 207781 207780 2026-07-14T23:12:20Z HaxelKaszëba 17492 207781 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|150px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] eeapgv758cbgn7qz26ocst8aknlywyf 207782 207781 2026-07-14T23:12:33Z HaxelKaszëba 17492 207782 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|130px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrziń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 6shkghpydpsdfgjq0oj0pxc0aiurvof 207783 207782 2026-07-14T23:13:54Z HaxelKaszëba 17492 207783 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|100px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 8dtgl9d43xphvqkk97x9ojnkc8u6tsh 207784 207783 2026-07-14T23:14:17Z HaxelKaszëba 17492 207784 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|80px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 7112tjl845ic22b0r3vrzz99xptpf6l 207785 207784 2026-07-14T23:14:57Z HaxelKaszëba 17492 207785 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|90px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 3gqmfljtnzdyuhvfz999fz6ff5qkqjl 207786 207785 2026-07-14T23:15:21Z HaxelKaszëba 17492 207786 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 2siq9qd41sp5mlmcczxxqfjv5kbwuvg 207787 207786 2026-07-14T23:17:00Z HaxelKaszëba 17492 207787 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 6ovir8akpzrn7cp2weleks7d2mox53o 207788 207787 2026-07-14T23:22:22Z HaxelKaszëba 17492 207788 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == [[Òbrôzk:The death of Leszek the White.jpg|left|thumb|''"Smierc Leszka Biôłégò"'', òléj na délu [[Jón Matejkò|Jóna Matejczi]] z [[1880]] rokù]] Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] joje4x3gi95zzviu7cw2vkuhzcp9pfw 207789 207788 2026-07-14T23:24:14Z HaxelKaszëba 17492 207789 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == [[Òbrôzk:The death of Leszek the White.jpg|left|mały|''"Smierc Leszka Biôłégò"'', òléj na délu [[Jón Matejkò|Jóna Matejczi]] z [[1880]] rokù]] Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] sh23m9roh4hcj046wavbihod90srn60 207790 207789 2026-07-14T23:24:41Z HaxelKaszëba 17492 207790 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. [[Òbrôzk:The death of Leszek the White.jpg|left|mały|''"Smierc Leszka Biôłégò"'', òléj na délu [[Jón Matejkò|Jóna Matejczi]] z [[1880]] rokù]] == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 1mmlrz1w708h6v3ksq00watlowc35k5 207791 207790 2026-07-14T23:25:19Z HaxelKaszëba 17492 207791 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. [[Òbrôzk:The death of Leszek the White.jpg|left|mały|''"Smierc Leszka Biôłégò"'', òléj na délu [[Jón Matejkò|Jóna Matejczi]] z [[1880]] rokù]] == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 4ocdu3lbq02dtux995k3o0sg7ky9dn8 207792 207791 2026-07-14T23:26:17Z HaxelKaszëba 17492 207792 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == [[Òbrôzk:The death of Leszek the White.jpg|left|mały|''"Smierc Leszka Biôłégò"'', òléj na délu [[Jón Matejkò|Jóna Matejczi]] z [[1880]] rokù]] Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] oz1u0xpf8qy8sqnjtdaemq5ttr0yslz 207793 207792 2026-07-14T23:26:41Z HaxelKaszëba 17492 207793 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == [[Òbrôzk:The death of Leszek the White.jpg|left|mały|''"Smierc Leszka Biôłégò"'', òléj na délu [[Jón Matejkò|Jóna Matejczi]] z [[1880]] rokù]] Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. <div style="clear:both;"></div> == Wòjnë a sojusze == Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] rin9ammp1lr0ac5ibxvq7tmytu09tsk 207794 207793 2026-07-14T23:27:07Z HaxelKaszëba 17492 207794 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == [[Òbrôzk:The death of Leszek the White.jpg|150px|left|mały|''"Smierc Leszka Biôłégò"'', òléj na délu [[Jón Matejkò|Jóna Matejczi]] z [[1880]] rokù]] Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. <div style="clear:both;"></div> == Wòjnë a sojusze == Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 4vih1i5h3597cb8yrk267cjd2wpzlja 207795 207794 2026-07-14T23:28:52Z HaxelKaszëba 17492 207795 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Warcësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 6ovir8akpzrn7cp2weleks7d2mox53o 207798 207795 2026-07-14T23:35:18Z HaxelKaszëba 17492 207798 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [znôw] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Wartësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] ti0sxw7k2joieynillskt9ou5996hdn 207800 207798 2026-07-14T23:52:46Z HaxelKaszëba 17492 207800 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë szeroczi sztrasë w [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksążã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] nadôł lubecczé gardowé prawò. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikónów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcëją Apòstolsczi Stolecë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. W „Krónice wiôlgòpòlsczi” je napisóné, że w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcëslôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlónów, chtërné ksyżã wiôlgòpòlsczi Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z biskùpã kamiéńsczim. I czej przëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słôłpskù]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [zôs] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eufrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksąża. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło szlachòtã tegò ksąża w [[Gduńsk|Gduńskù]], je òna wiôldżim dokôzą artistë W. Sampa, chtëren zrobił snôżą robòtã. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[dominikańsczi jôrmark|dominikańsczégò jôrmarkù]] przëjachalë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]] i bëło ùroczëznowé òdkrëcé négò pomnika, na chtërnégò pòstamence je nôpis "Zrzeszonëch naju nicht nie złómie". == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Wartësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 6w9v9fh6len8aq6ifrjcc3lr93ehm68 207809 207800 2026-07-15T07:44:22Z Terrus38 14026 kòrekta 207809 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë Szeroczi sztrase we [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesławice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksyżã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] w latach 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù nadôł òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] lubecczé miesczé prawa. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikanów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcją Apòsztolsczi Stolëcë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. „Kronika wiôlgòpòlskô” pòdôwô, co w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcësłôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlanów, chtërno wiôlgòpòlsczi ksyżã Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z kamieńsczim biskùpã. I czej doprzëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słëpska]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [ale] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eùfrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksyżëca. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło Swiãtopôłkòwi sztaturã w [[Gduńsk|Gduńskù]] aùtorstwa kaszëbsczégò artistë [[Wawrzińc Samp|Wawrzińca Sampa]]. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[Dominikańsczi Jôrmark|Dominikańsczégò Jôrmarkù]] òdbëło sã ùroczëznowé òdkrëcé né pòmnika, na jaczê przëjachelë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]]. Na pòstumence pòd rzezbą je nôdpis „Zrzeszonëch naju nicht nie złómie”. == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Wartësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] 1kvuh7qfwbwjfdr0qwpcl5hwwopnj7d 207810 207809 2026-07-15T08:03:07Z HaxelKaszëba 17492 207810 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë Szeroczi sztrase we [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesłôwice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksyżã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] w latach 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù nadôł òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] lubecczé miesczé prawa. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikanów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcją Apòsztolsczi Stolëcë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. „Kronika wiôlgòpòlskô” pòdôwô, co w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcësłôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlanów, chtërno wiôlgòpòlsczi ksyżã Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z kamieńsczim biskùpã. I czej doprzëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słëpska]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [ale] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eùfrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksyżëca. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło Swiãtopôłkòwi sztaturã w [[Gduńsk|Gduńskù]] aùtorstwa kaszëbsczégò artistë [[Wawrzińc Samp|Wawrzińca Sampa]]. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[Dominikańsczi Jôrmark|Dominikańsczégò Jôrmarkù]] òdbëło sã ùroczëznowé òdkrëcé né pòmnika, na jaczê przëjachelë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]]. Na pòstumence pòd rzezbą je nôdpis „Zrzeszonëch naju nicht nie złómie”. == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Wartësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] i6ivculwgyt8v1wybb9vb35sdwtpi7h 207814 207810 2026-07-15T08:10:04Z HaxelKaszëba 17492 207814 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë Szeroczi sztrase we [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesłôwice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksyżã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] w latach 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù nadôł òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] lubecczé gardowé prawa. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikanów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcją Apòsztolsczi Stolëcë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. „Kronika wiôlgòpòlskô” pòdôwô, co w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcësłôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlanów, chtërno wiôlgòpòlsczi ksyżã Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z kamieńsczim biskùpã. I czej doprzëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słëpska]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [ale] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eùfrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksyżëca. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło Swiãtopôłkòwi sztaturã w [[Gduńsk|Gduńskù]] aùtorstwa kaszëbsczégò artistë [[Wawrzińc Samp|Wawrzińca Sampa]]. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[Dominikańsczi Jôrmark|Dominikańsczégò Jôrmarkù]] òdbëło sã ùroczëznowé òdkrëcé né pòmnika, na jaczê przëjachelë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]]. Na pòstumence pòd rzezbą je nôdpis „Zrzeszonëch naju nicht nie złómie”. == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Wartësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] p89hks17abm7naieeec5hna4bhodml8 207815 207814 2026-07-15T08:30:37Z HaxelKaszëba 17492 207815 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë Szeroczi sztrase we [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesłôwice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksyżã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] w latach 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù nadôł òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] lubecczé gardowé prawa. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikanów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcją Apòsztolsczi Stolëcë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. „Kronika wiôlgòpòlskô” pòdôwô, co w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcësłôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlanów, chtërno wiôlgòpòlsczi ksyżã Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z kamieńsczim biskùpã. I czej doprzëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słëpska]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [ale] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eùfrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksyżëca. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło Swiãtopôłkòwi sztaturã w [[Gduńsk|Gduńskù]] aùtorstwa kaszëbsczégò artistë [[Wawrzińc Samp|Wawrzińca Sampa]]. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[Dominikańsczi Jôrmark|Dominikańsczégò Jôrmarkù]] òdbëło sã ùroczëznowé òdkrëcé né pòmnika, na jaczê przëjachelë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]]. Na pòstumence pòd rzezbą je nôdpis „Zrzeszonëch naju nicht nie złómie”. == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Wartësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Genealogiô == {| width="100%" style="text-align:center; vertical-align:middle;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- | colspan="2"| <small>[[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I]]<br>ùr. kòl 1130<br>zm. kòl 1177</small> | colspan="2"| | colspan="2"| <small>NN<br>ùr. ?<br>zm. ?</small> | colspan="2"| | colspan="2"| <small>NN<br>ùr. ?<br>zm. ?</small> | colspan="2"| | colspan="2"| <small>NN<br>ùr. ?<br>zm. ?</small> |- | style="border-right:1px solid;"| &nbsp; | colspan="4" style="border-bottom:1px solid; border-right:1px solid;"| &nbsp; | colspan="4" | &nbsp; | colspan="4" style="border-bottom:1px solid; border-left:1px solid;"| &nbsp; | style="border-left:1px solid;"| &nbsp; |- | colspan="3"| &nbsp; | colspan="8" style="border-left:1px solid; border-right:1px solid;"| &nbsp; | colspan="3"| &nbsp; |- | colspan="2"| &nbsp; | colspan="2"| <small>[[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br>ùr. kòl 1160<br>zm. 1219/20</small> | colspan="6"| | colspan="2"| <small>[[Zwinisłôwa|Zwinisłôwa]]<br>ùr. ?<br>zm. pò 1240</small> | colspan="2"| |- | colspan="3" style="border-right:1px solid;"| &nbsp; | colspan="8" style="border-bottom:1px solid;"| &nbsp; | colspan="3" style="border-left:1px solid;"| &nbsp; |- | colspan="7" style="border-right:1px solid;"| &nbsp; | colspan="7"| &nbsp; |- |} {| style="width:100%; text-align:center; vertical-align:top;" cellspacing="0" cellpadding="0" |- style="vertical-align:top;" | colspan="2"| <small>1<br>[[Eufrozyna|Eufrozyna]]<br>ùr. ?<br>zm. kòl 1233<br><span style="letter-spacing: -4pt;">OO</span> &nbsp;&nbsp;ok. 1218</small> | colspan="2" style="vertical-align:middle;"| '''Swiãtopôłk II Bëlny'''<br>(ùr. przed 1195, zm. 11 I 1266) | colspan="2"| <small>2<br>[[Ermengarda|Ermengarda]]<br>ùr. ?<br>zm. pò 1266<br><span style="letter-spacing: -4pt;">OO</span> &nbsp;&nbsp;kòl 1233/36</small> |- | style="width:20%;"| &nbsp; | style="width:20%;"| &nbsp; | style="width:20%; border-left:1px solid;"| &nbsp; | style="width:20%;"| &nbsp; | style="width:20%;"| &nbsp; |- | style="width:20%;"| &nbsp; | style="width:20%;"| &nbsp; | style="width:20%; border-left:1px solid;"| &nbsp; | style="width:20%;"| &nbsp; | style="width:20%;"| &nbsp; |- style="text-align:left;" | style="width:20%; border-left:1px solid; border-top:1px solid;"| <small>&nbsp;1</small> | style="width:20%; border-top:1px solid;"| &nbsp; | style="width:20%; border-left:1px solid; border-top:1px solid;"| <small>&nbsp;1/2(?)</small> | style="width:20%; border-top:1px solid;"| &nbsp; | style="width:20%; border-left:1px solid; border-top:1px solid;"| <small>&nbsp;2</small> |- style="vertical-align:top;" | colspan="2"| <small>[[Mściwój II]]<br>ùr. 1224<br>zm. 1294<br>[[Eufemia pomorska|Eufemia]]<br>ùr. pò 1220<br>zm. 1270</small> | colspan="2"| <small>Jan<br>ùr. ?<br>zm. 1248<br>Damroka<br>ùr. ?<br>zm. przed 1280</small> | colspan="2"| <small>[[Wartësłôw II|Warcësłôw II]]<br>ùr. kòl 1237<br>zm. 1271<br>Salomea<br>ùr. ?<br>zm. przed 1290</small> |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] fsgxhm0k5vegzgro6c115dr3ovzfmcr 207816 207815 2026-07-15T08:37:40Z HaxelKaszëba 17492 207816 wikitext text/x-wiki {{Historicznô pòstac | miono = Swiãtopôłk II Bëlny | òbrôzk = Monument of Swietopelk II the Great in Szeroka Street in Gdańsk.jpg | òpisënk = Szlachòta Swiãtopôłka II Bëlnégò przë Szeroczi sztrase we [[Gduńsk|Gduńskù]] | titel = książã Pòmòrsczi | panowanié = 1220–1266 | pòprzédca = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nastãpnik = [[Mscëwòj I|Mestwin II]] | data ùrodzeniô = przed 1195 | data smiercë = 11 stëcznika 1266<br>Gduńsk | dinastiô = Sobiesłôwice | òjc = [[Mscëwòj I|Mestwin I]] | nënka = Zwinisława | dzecy = [[Mscëwòj I|Mestwin II]], [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]], [[Sambór II]] }} '''Swiãtopôłk II Bëlny''' (ùr. przed [[1195]] – ùm. [[11 stëcznika]] [[1266]]) – ksyżã [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwégò Pòmòrzégò]] w latach 1220<ref>F. Cenôwa: Trze rosprave: przez Stanjisława ; wóros Kile słóv wó Kaszebach e jich zemji przez Wójkasena, Kraków: Nak. Ksi. i Czcion. pod Sową, 1850, s. 6 -7 [http://ebooks.library.ualberta.ca/local/trzerospravecprz00ceynuoft]</ref>-1266. Kòle 1226 rokù nadôł òn [[Gduńsk|Gduńskòwi]] lubecczé gardowé prawa. W 1227 rokù ksążã dôł pòstawic klôsztór dominikanów w [[Gduńsk|Gduńskù]]. W 1231 [[papiéż Grégòr IX]] òbjimnął gò a jegò syna [[Mscëwòj II|Mscëwòja II]] protekcją Apòsztolsczi Stolëcë (''personas et terras vestra sub beati Petri et nostra protectione suscipimus'')[https://books.google.pl/books?redir_esc=y&hl=pl&id=iNgaAgAAQBAJ&q=pomerania#v=snippet&q=pomerania&f=false]. W latach 1238-1253 Swiãtopôłk II wòjowôł z Krzëżôkama[https://books.google.pl/books?id=cG1VAAAAcAAJ&pg=PA131&dq=kaszubi&hl=pl&sa=X&ved=0ahUKEwjzqrOV-7nPAhXLKywKHY6lCuE4RhDoAQghMAE#v=onepage&q=kaszubi&f=false]. „Kronika wiôlgòpòlskô” pòdôwô, co w 1258 rokù [[Wartësłôw III|Warcësłôw III]], „ksyżã Kaszëbów wëcygnął procëm Swiãtopôłkòwi, ksyżëcu Pòmòrzô, z wòjskã Wiôlgòpòlanów, chtërno wiôlgòpòlsczi ksyżã Bòlesłôw przësłôł na pòmòc, i z kamieńsczim biskùpã. I czej doprzëszedł w òkòlé [[Słëpsk|Słëpska]], òstawił biskùpa i jegò wòjskò (...), sóm [ale] z wiôldżim wòjskã dzyrzkò rénowôł zemie Swiãtopôłka”. Nimò to dobiwcą òstôł Swiãtopôłk II. Jegò białką bëła Eùfrozyna - sostra wiôlgòpòlsczégò ksyżëca. Szlachòwno jegò córecznica - Eùfemiô bëła królewą w [[Norweskô|Norwesce]]. [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] pòstawiło Swiãtopôłkòwi sztaturã w [[Gduńsk|Gduńskù]] aùtorstwa kaszëbsczégò artistë [[Wawrzińc Samp|Wawrzińca Sampa]]. W niedzelã 22 zélnika 2010 rokù, òb czas [[Dominikańsczi Jôrmark|Dominikańsczégò Jôrmarkù]] òdbëło sã ùroczëznowé òdkrëcé né pòmnika, na jaczê przëjachelë ricerze z [[Bëtowò|Bëtowa]]. Na pòstumence pòd rzezbą je nôdpis „Zrzeszonëch naju nicht nie złómie”. == Żëcé za knôpa == Swiãtopôłk ùrodzył sã przed rokã 1195 jakno nôstôrszi syn [[Mscëwòj I|Mestwina I]], ksyżãca [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]], téż Zwinisławë, òtroczëcë Czijewsczégò ksyżãca. Òd nômłodszich lat béł je przërëchtowóny do panownictwa, równak jegò dzecyństwò nie bëło wòlné òd niézgòdów. Mùszôł òn chùtkò dozdrzec, cobë kanąc procëm pòliticznyma pògmatwaniama, jaczé rëchałë regionã. == Jegò wëszëznë i pòlitëka == [[Òbrôzk:Zwantepolc.png|mały|Sztãpel Swiãtopôłka II]] Pò przejãcym wëszëznów przez Swiãtopôłka, skùpił òn sã na ùmòcnienim samòstójnotë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W 1224 rokù, nadôł [[Gduńsk|Gduńskòwi]] gardowé prawa na prôwie lubecczim, co sã ùspòsobiło do rozwiju gardu jakno wôżnégò bałtëcczégò pòrtu. Niedôwno pò tim, w 1227 rokù, nadôł [[Stôłpsk|Stôłpskòwi]] gardowé prawa, co téż sã przëczëniło na jegò administracjowi a gòspòdarczi rozwij. W 1226 rokù, Swiãtopôłk sprowadzył do [[Gduńsk|Gduńska]] Zakòn Dominikanów a w rokù 1238, zakòn Cystersów do Bùkòwa pòd Darłowã. Prawie te pòdjimiznë sã ùspòsobiłë do kùlturowégò a edukacjowégò rozwiju regionu. == Zbrodniô w Gąsawie - Krëwawô Kąpnica == Dôwny jesénie, 24 smùtana, rokù 1227 miało dońc do dramaticznégò wëdarzeniô, jaczé miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë Swiãtopôłka i Gduńsczégò Pòmòrzégò; tak zwónô, Zbrodniô w Gąsawie, Znónô òna je téż jakno Krëwawô Kąpnica. Swiãtopôłk miôł żądzã wëzwëskac fùlną samòstójnotã, zòrganizowôł zamach na zjôzd włôdców z [[Leszk Biôłi|Leszkã Biôłim]], [[Henrik Bardati|Bardatim Henrikã]] a téż [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrôdã pierszim Mazowiecczim]], jaczi sã pòtkelë w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Òddzél sparłãczony z Swiãtopôłkã, rëgnął tamój do panowników w nocë. Henrik Bardati òstôł zaatakòwóny w swim wërze i béł drãgò renny gdze Leszk Biôłi, przëbëwawszë w kąpnicë, próbòwôł nëknąc kònno w czérënkù [[Gniezno|Gniezna]], równak òstôł schwëtóny w [[Marcënkòwò|Marcënkòwie]] a tamò zamòrdowóny. Prawie to brutalné i bezwzglãdné wëdarzenié miało wiôldzé kònsekwencje. Smiercô Leszka Biôłégò i drãdżé renë Henrika Bardatégò òznaczałë nie leno kùńc dlô tich dwùch panowników, ale téż zezwòlëlë Swiãtopôłkòwi na przejãcé całi kòntrolë nad Gduńsczim Pòmòrzim. Zbrodniô w [[Gąsawa|Gąsawie]] ùmòżliwiła mù ùzwëskanié samòstójnotë i sëlny pòzycje w tim regionie. Pò zamachù w [[Gąsawa|Gąsawie]], Swiãtopôłk zwëskôł fùlną samòstójnotã. Dzãka eliminacje òglowich pòliticznëch procëmników taczich jak [[Leszk Biôłi]], téż òsłabienié nédżi ksyżãtów, Swiãtopôłk ùzwëskôł wiôlgą włôdzã. Pò wëdarzenim z 1227 rokù, [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczé Pòmòrzé]] stało sã pò prôwdze samòstójnym ksyżestwã a Swiãtopôłk mógł sã skùpiwac na jegò stabilizacje a rozwiju. Chòc Pòmòrzé fòrmalno bëło partã Pòlsczégò królestwa, Swiãtopôłk dôł radã skùteczno wëbiôtkac aùtonomiã dlô Pòmòrzégò a ùtrzëmac samòstójnotã w stosënkach z [[Pòlsczi królestwò|Pòlsczim królestwã]] przez całé swé panowanié. == Wòjnë a sojusze == [[Òbrôzk:Swantopolk II, Duke of Pomerania.PNG|85px|mały|left|Wizerënk ksãca w prezbitérat òlëwsczi katedrë, mal. Herman Hón]] Swiãtopôłk béł téż aktiwny kù militarnëch zgrôwów. W rokù 1223 brôł ùdzéł w krucjace procëm [[Prësowie|Prusakòm]], òrganizowóny przez [[Leszk Biôłi|Leszka Biôłégò]], [[Kónrôd I Mazowiecczi|Kònrada Mazowiecczégò]] a téż jinëch Pòlsczich ksyżãtów. Wrôz z swim bracynã, [[Warcësłôw I|Warcësławã]], brôł ùdzél w ti wëprawie, jakô mia na célu Christianizacją i ùsadzenié miru na [[Prësë|Prësach]]. W rokù 1225 ksyżã przëparłãcził do [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] Stôłpską zemiã, tedë jakô zanôlega òd [[Dëńskô|Danie]]. To strategiczné pòsëniãcé ùmòcniło pòzycją [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]] na bôłce i dało òrãdze nad lepszim mòrsczim handlã. W rokù 1234 Swiãtopôłk dowòdzył wespólną wëprawã krzëżôckò-pòlską procëm [[Prësowie|Prësóm]]. Biôtka nad rzéką Dzerzgóń zakòńcziła sã dobëcém wòjsków Swiãtopôłka i Krzëżôków, co ùspòsobiło sã do dalszi ekspansje [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. W rokù 1238 Swiãtopôłk wzył sojusz z Krzëżôkama, co miało kluczowi znaczënk dlô przińdnotë [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Ten prawie sojusz zezwòlił na wespólné dzejanié procëm [[Prësowie|Prësôkóm]] i jinym sąsôdóm. W rokù 1242 wëbùchło [[I prësczé pòwstanié|pierszé prësczé pòwstanié]], spòwòdowóné brutalnym traktowanim [[Prësowie|Prësôków]] przez Krzëżôcczi zôkòn. Pò przegróny wòjsków zôkònu w biôtce nad jezorã Pejpùs, Swiãtopôłk ùdzélił pòwstańcóm pòmòcë, blokùjącë żeglugã na wisłãi òdcënającë krzëżôcczé zómczi òd zaòpatrzeniô. Zôpòdné plemiona [[Prësowie|Prësôków]] wërzekłë sã chrzescëjaństwa, a Krzëżôcë òstelë wëpiarti z wikszoscë zómków i gôrczów. <div style="clear:both;"></div> == Smierc a dzedzyctwò == [[Òbrôzk:CMM - Sygnet pieczętny filtered.jpg|mały|Piestrzéń Swiãtopôłka - ''Anulus Svant (epolocus)'']] Swiãtopôłk zmôrł dnia 11 gromicznika, rokù 1266, òstôwiającë pò sobie mòcczé i samòstójné ksyżestwò [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Gduńsczégò Pòmòrzégò]]. Jegò wëszëznë miałë dłëgòtrëwałi wpłiw na rozwij regionu, a pò jegò smiercë [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|pòrénkòwé Pòmòrzé]] òstało pòdzéloné midzë jegò synów. Jegò pòliticzné decyzje, militarné a administracjowé dzejania miałë wiôldżi cësk na przińdnotã tich zemiów, a jegò dzedzyctwò je ùznôwóné za jedno z nôwôżnészëch w historie [[Pòmòrskô|Pòmòrzégò]]. Òkróm te, Swiãtopôłk je téż wôżną personą w [[Kaszëbskô lëteratura|kaszëbsczi lëtraturze]]. [[Florión Cenôwa]] w pòłowie XIX stalatégò wprowadzył gò do historiczny pômiãcë kaszëbsczi rësznotë, mérkùjącë jegò zmòdżi z Zôkònã Krzëżôcczim i wespierającyma gò [[Piastowie|Piastama]]. Aluzje do jegò pòstacëje pòjawiają sã ju ù [[Hieronim Derdowsczi|Jarosza Derdowsczégò]] i jinëch ùtwórców. Przódë wszëtczim młodokaszëbi w cządze midzëwòjowégò kanonizowelë jegò môl w kaszëbsczi pômiãcë, trektującë gò jakno przédnégò reprezentanta kaszëbsczi historiczny póństwòwòscë. [[Aleksander Majkòwsczi]], wëbitny kaszëbsczi pisôrz i dzejôcz, wespòminôł ò nim w swòji "[[Historiô Kaszëbów]]", a w pòwiesce „[[Żëcé i przigòdë Remùsa]]” mô napisóne: "Wezta sobie przikłôd z tich prãtów - rzekł ksąże Swiãtopôłk. - Zrzeszonych waju nicht nie złómie, ale w pòjedinkã waju zniszczą!". W Pòlsczi nôrodny narracje fùnksnérëje "czôrnô legenda" Swiãtopôłka jakno zdrajcë i pòdżegacza dlô mòrdu w [[Gąsawa|Gąsawie]]. Procëm temù, wëpòwiadalë sã przedstawicéle Kaszëbsczi historiczny kùlturë w XX wiekù, przódë wszëtczim [[Aleksander Majkòwsczi]] i [[Jón Kôrnowsczi|Jón Karnowsczi]], jaczi żądelë szacënkù dlô kaszëbsczich historicznëch tradicjów, trektującë ksyżãca jakno centralną personã pômiãcë. Téż ò pòstacëje princa [[Jan Trepczik]] mô nadczidnioné w drëdżi zwrotce [[Zemia Rodnô|kaszëbsczégò himnu]] - "Sambòrów miecz i Swiãtopôłka biôtczi. W spòsobie ce dlô nas ùchòwałe...", co pòkazywô, że dobëtné wòjnë z Krzëżôkama są dzélã nôrodny spôdkòwiznë [[Kaszëbi|Kaszëbów]]. Ksążã Swiãtopôłk pòjôwiô sã téż w dokôzu D. Majkòwsczégò "Bùdzta spiącëch. Kaszëbsczé zwiercadło", chtëren dobéł w kònkùrsu m. [[Jan Drzéżdżón|Jana Drzéżdżona]] w dzélu prozë. '''Panownicë Gduńsczégò Pòmòrzégò z [[Sobiesławice|dinastie Sobiesłôwiców]] (z przëpasowanim dzélnicowëch pòdzélów).''' {|border=1 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Subisław I Rozkòscérzélc|Sobiesłôw I Rozkòscérzélc]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1155–1177/1180 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Sambór I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1177/80–1205 |width=100 rowspan=4 align=center| [[Mscëwòj I|Mestwin I]]<br />pòmòrsczi panownik<br />1205–1219/1220 |width=200 align=center colspan=2| Swiãtopôłk II Bëlny<br />pòmòrsczi panownik 1219/20–1227<br />gduńsczi ks. 1227-1266 |rowspan=2 align=center| [[Wartësłôw II|Warcësłôw II]] <br />gduńsczi ks.<br />1266–1270 |width=100 rowspan=4 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]]<br />pòmòrsczi ks.<br />1270–1294 |- |width=100 align=center rowspan=3| '''[[Wartësłôw I swiécczi|Warcësłôw I swiécczi]]'''<br />swiéckò-<br />lëbiszewsczi ks. <br />1227–1227/1233 |width=100 align=center| [[Biôłogardsczi Racëbór|Racëbór]]<br />biôłogardsczi ks.<br />1233–1262 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Sambór II]]<br />lëbiszewsczi ks. (dërszewsczi)<br />1233–1269 |- |width=200 align=center colspan=2| [[Mscëwòj II|Mestwin II]] swiécczi ks.<br />1255–1270 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * J. Borzyszkowski, J. Mordawski, J. Treder: Historia, geografia, język i piśmiennictwo Kaszubów; J. Bòrzëszkòwsczi, J. Mòrdawsczi, J. Tréder: Historia, geògrafia, jãzëk i pismienizna Kaszëbów,; pòd red. Jana Mòrdawsczégò, tołmaczënk Jerzi Tréder, Wëdowizna M. Rôżok przë wespółrobòce z Institutã Kaszëbsczim, Gduńsk 1999[https://lccn.loc.gov/99225737] * Kaszubi : dzieje i kultura : przewodnik po wystawie = Kaszëbi : historëjô ë kultura : prowadnik / [tekst i scenariusz Maria Babnis, Edmund Kamiński, Anna Kwaśniewska ; red. Tadeusz Bolduan]. Gdańsk-Oliwa ; Wejherowo, 1992. * [[Gerat Labùda]] Historia Kaszubów w dziejach Pomorza t.1 Czasy średniowieczne, Gdańsk 2006. == Òbaczë téż == * [[Òlëwsczi Park]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://pl.wikisource.org/wiki/Encyklopedia_staropolska/Ca%C5%82o%C5%9B%C4%87/Tom_I Augustjanie] * [https://archive.org/stream/pommerellisches00gescgoog#page/n52/mode/2up Pommerellisches Urkundenbuch, II, 18, p. 16.] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ksyzëce Pòrénkòwi Pòmòrsczi]] p89hks17abm7naieeec5hna4bhodml8 0 5212 207741 204024 2026-07-14T19:21:19Z Iketsi 3254 ' '→' ' 207741 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Miszewò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kartësczi | gmina=Żukòwò | szôłtëstwò=Miszewò | szôłtës=Bogumiła Wandke | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=23 | sekùndëN=14 | gradëE=18 | minutëE=21 | sekùndëE=22 | wiżô= | rok= | lëdztwò=385 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=80-297 | reg_tôfla=GKA | SIMC=0177313 | www= | òdjimk=Miszewo_(Panoramio_10364016).jpeg | galerëjô_commons= |}} '''Miszewò''' ({{jãz.|pl}} ''Miszewo'') – to wies w [[Kartësczi kréz|kartësczim krézu]] w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]]. W 2011 we wsë mieszkało 385 lëdzy<ref>[https://www.polskawliczbach.pl/wies_Miszewo_zukowo_pomorskie ''Wieś Miszewo – podstawowe informacje.'']</ref>. Òficjalnô kaszëbskô pòzwã wsë òsta wprowadzónô 26 zélnika 2013<ref>[https://web.archive.org/web/20160427004859/http://mniejszosci.narodowe.mac.gov.pl/download/86/19883/ListagminwpisanychdoRejestrugmin-stanna5IV16.pdf ''Lista gmin wpisanych do Rejestru gmin, na których obszarze używane są nazwy w języku mniejszości'']</ref>. == Edukacjô == [[Jan Trepczik]] jakno szkólny zaczął robic w [[Kartuzë|Kartuzach]], a pò krótczim czasu przeniósł sã do szkòłë w Miszewie, jaką przez sédmë lat czerowôł. Na czas bëcégò w Miszewie (1927–34) przëpôdô nôwikszô òrganizacyjnô i ùtwórczô aktiwnosc pòetë. Z pòbùdzënkù Partu [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|KPZ]] w Baninie 18 czerwińca 2004 r. spòdlecznô szkòła w Miszewie dosta miono Trepczika. Tegò samégò rokù zaczãtô bëła ùczba [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] (szkólną òsta Elżbiéta Prëczkòwskô). Przë szkòle w Miszewie dzejô dzecné fòlkloristiczné karno „Mùlczi”<ref>[[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]], ''Jón Trepczik – czerownik i patrón szkòłë w Miszewie'', „Biuletin Radzëznë Kaszëbsczégò Jãzëka” 2019, s. 118-130.</ref>. == Lëdze z Miszewa == * [[Frãcëszk Òkroy]] (ùrodzony 16 stëcznika 1908 w Miszewie) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260513153733/https://www.zukowo.pl/files/docs/miszewo.pdf Karty zabytków architektury – Miszewo] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Żukòwò]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] kqfkyqcjj0j4m8ciqrjbepmjzm2xilz 0 5238 207466 200655 2026-07-14T13:51:02Z Kama95 9880 Dodano flagę 207466 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Sztutowò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Òbrôzk:POL gmina Sztutowo COA.svg | ôrt_gminë= | fana_wsë=POL Sztutowo flag.svg | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=Nowòdwòrsczi kréz (gduńsczi) | gmina=Sztutowò | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=19 | sekùndëN=33 | gradëE=19 | minutëE=10 | sekùndëE=44 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=2988 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=82-110 | reg_tôfla=GND | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=Kościół Sztutowo.jpg | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Brama sztutowo.JPG|mały|left]] '''Sztutowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Sztutowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Stutthof'') – to je wsą ë wieską gminą w [[Nowòdwòrsczi kréz (gduńsczi)|nowòdwòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. W II swiatowi wòjnie tu béł lager [[Stutthof]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] 6dhxw1ip75xu47dx8bpz0d95pix64cm 207467 207466 2026-07-14T13:51:29Z Kama95 9880 Trochę kilka drobnych poprawek 207467 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Sztutowò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Òbrôzk:POL gmina Sztutowo COA.svg | ôrt_gminë= | fana_wsë=Òbrôzk:POL Sztutowo flag.svg | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=Nowòdwòrsczi kréz (gduńsczi) | gmina=Sztutowò | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=19 | sekùndëN=33 | gradëE=19 | minutëE=10 | sekùndëE=44 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=2988 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=82-110 | reg_tôfla=GND | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=Kościół Sztutowo.jpg | galerëjô_commons= |}} [[Òbrôzk:Brama sztutowo.JPG|mały|left]] '''Sztutowò''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Sztutowo'', [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Stutthof'') – to je wsą ë wieską gminą w [[Nowòdwòrsczi kréz (gduńsczi)|nowòdwòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. W II swiatowi wòjnie tu béł lager [[Stutthof]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] qc21vw9a6dx8w6281urls47fjadvuby 207471 207467 2026-07-14T14:40:19Z Iketsi 3254 [[pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}}; [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}} 207471 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Sztutowò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Òbrôzk:POL gmina Sztutowo COA.svg | ôrt_gminë= | fana_wsë=Òbrôzk:POL Sztutowo flag.svg | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=Nowòdwòrsczi kréz (gduńsczi) | gmina=Sztutowò | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=19 | sekùndëN=33 | gradëE=19 | minutëE=10 | sekùndëE=44 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=2988 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=82-110 | reg_tôfla=GND | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=Kościół Sztutowo.jpg | galerëjô_commons= |}} '''Sztutowò''' ({{jãz.|pl}} ''Sztutowo'', {{jãz.|de}} ''Stutthof'') – je wsą ë wieską gminą w [[Nowòdwòrsczi kréz (gduńsczi)|nowòdwòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. W II swiatowi wòjnie tu béł lager [[Stutthof]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Brama sztutowo.JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] r9st8suwjmsvazzbbrv285ed112ven9 207472 207471 2026-07-14T14:41:15Z Iketsi 3254 {{Òficjalnô starna}} 207472 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Sztutowò | rodzôcz_wsë= | céch_wsë=Òbrôzk:POL gmina Sztutowo COA.svg | ôrt_gminë= | fana_wsë=Òbrôzk:POL Sztutowo flag.svg | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=Nowòdwòrsczi kréz (gduńsczi) | gmina=Sztutowò | szôłtëstwò= | miejskô= | wiechrzëzna= | gradëN=54 | minutëN=19 | sekùndëN=33 | gradëE=19 | minutëE=10 | sekùndëE=44 | wiżô= | rok=2006 | lëdztwò=2988 | gãscëzna= | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=82-110 | reg_tôfla=GND | SIMC= | szôłtës= | www= | òdjimk=Kościół Sztutowo.jpg | galerëjô_commons= |}} '''Sztutowò''' ({{jãz.|pl}} ''Sztutowo'', {{jãz.|de}} ''Stutthof'') – je wsą ë wieską gminą w [[Nowòdwòrsczi kréz (gduńsczi)|nowòdwòrsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. W II swiatowi wòjnie tu béł lager [[Stutthof]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Brama sztutowo.JPG| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] 2nqto6t1ayuiypwwizdc1twz7vkspqd 0 5248 207704 193677 2026-07-14T17:37:43Z Iketsi 3254 {{Przëpisë}} 207704 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Chile |miono = Czile |miono-genitiw = Czile |fana = Flag of Chile.svg |herb = Coat of arms of Chile.svg |na karce = LocationChile.svg |mòtto = Por la razón o la fuerza |jãzëk = [[Szpańsczi_jãzëk|Szpańsczi]], keczua, rapanui |stolëca = Santiago de Chile |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = |procent-wòdë = |lëdztwò = | rok = 2018 |dëtk = Chilijscze peso | kòd dëtka = |czasowô cona = - |swiãto = |himn = Puro, Chile, es tu cielo azulado |- = - |kòd = CL |Internet = .cl |telefón = 56|Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Gabriel Boric }} '''Chile'''<ref>https://mojestrone.com/artykul/-pbrzeg-chile-kajakrz-n1505835</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/w-argentinie-mroz-n1729196</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/prezydent-meksyk-n1293560</ref> (wëmòwa: Czile) je stolemnim, dłudżim państwã w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Stolëca i nôwikszi gard to [[Santiago de Chile]]. Chile mô baro dłudżi ubrzég nad Spokojnim Òceanã, 4300 km òd Peru do pôłniowégò kùńca kontinentù. Do Chile słëchô wiela òstrówów w Òceanie, jakò òstrowina Juan Fernandez i pòlinezejsczi [[Rapa Nui]] - Jastrowi Òstrów, 3200 km na zôchòd od chilejsczégò ubrzéża. Dërżeniowé lëdze Mapuche i Aracuanë gôdôja jãzëkama mapudungun i [[keczua]], a na Jastrowim Òstrówie lëdze môją jãzëk rapanui. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Mapuche_woman_chile.jpg|Białka z lede Mapuche Isabel_Allende_-_001.jpg|[[Isabel Allende]] Sephanoides_fernandensis.jpg|Sephanoides fernandensis </gallery> <gallery mode="packed"> Ahu_Tongariki.jpg|Maoi na Rapa Nui Gabriela_Mistral_1945.jpg|[[Gabriela Mistral]] Araucaria_araucana_-_Parque_Nacional_Conguillío_por_lautaroj_-_001.jpg|Norodni park Conquillio </gallery> <gallery mode="packed"> Salvador_Allende_Gossens-.jpg|[[Salvador Allende]] Colca-condor-c07.jpg|Andejsczi kòndór Pablo_Neruda.jpg|[[Pablo Neruda]] </gallery> </small> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20110725011020/http://www.thisischile.cl/Articles.aspx?id=1213&sec=416&itz=interface-acerca-gente-historia&eje=acerca&idioma=2&t=pre-hispanic-chile ThisisChile.cl - Domôcô starna Chile w anielsczim ë szpańsczim jãzëkù] {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] dwz4mxupk95d9fw763a872vqgunqj3g 207748 207704 2026-07-14T20:15:14Z Iketsi 3254 + 207748 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Chile |miono = Czile |miono-genitiw = Czile |fana = Flag of Chile.svg |herb = Coat of arms of Chile.svg |na karce = LocationChile.svg |mòtto = Por la razón o la fuerza |jãzëk = [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]], keczua, rapanui |stolëca = Santiago de Chile |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = |procent-wòdë = |lëdztwò = | rok = 2018 |dëtk = Chilijscze peso | kòd dëtka = |czasowô cona = - |swiãto = |himn = Puro, Chile, es tu cielo azulado |- = - |kòd = CL |Internet = .cl |telefón = 56|Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Gabriel Boric }} '''Chile'''<ref>https://mojestrone.com/artykul/-pbrzeg-chile-kajakrz-n1505835</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/w-argentinie-mroz-n1729196</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/prezydent-meksyk-n1293560</ref> (wëmòwa: Czile) je stolemnim, dłudżim państwã w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Stolëca i nôwikszi gard to [[Santiago de Chile]]. Chile mô baro dłudżi ubrzég nad Spokojnim Òceanã, 4300 km òd Peru do pôłniowégò kùńca kontinentù. Do Chile słëchô wiela òstrówów w Òceanie, jakò òstrowina Juan Fernandez i pòlinezejsczi [[Rapa Nui]] - Jastrowi Òstrów, 3200 km na zôchòd od chilejsczégò ubrzéża. Dërżeniowé lëdze Mapuche i Aracuanë gôdôja jãzëkama mapudungun i [[keczua]], a na Jastrowim Òstrówie lëdze môją jãzëk rapanui. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Mapuche_woman_chile.jpg|Białka z lede Mapuche Òbrôzk:Isabel_Allende_-_001.jpg|[[Isabel Allende]] Òbrôzk:Sephanoides_fernandensis.jpg|Sephanoides fernandensis </gallery> <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ahu_Tongariki.jpg|Maoi na Rapa Nui Òbrôzk:Gabriela_Mistral_1945.jpg|[[Gabriela Mistral]] Òbrôzk:Araucaria_araucana_-_Parque_Nacional_Conguillío_por_lautaroj_-_001.jpg|Norodni park Conquillio </gallery> <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Salvador_Allende_Gossens-.jpg|[[Salvador Allende]] Òbrôzk:Colca-condor-c07.jpg|Andejsczi kòndór Òbrôzk:Pablo_Neruda.jpg|[[Pablo Neruda]] </gallery> </small> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20110725011020/http://www.thisischile.cl/Articles.aspx?id=1213&sec=416&itz=interface-acerca-gente-historia&eje=acerca&idioma=2&t=pre-hispanic-chile ThisisChile.cl - Domôcô starna Chile w anielsczim ë szpańsczim jãzëkù] {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] 11movy2hc8j1i3bhx9h31w8376cot1r 207750 207748 2026-07-14T20:15:46Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Chile| ]] 207750 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Chile |miono = Czile |miono-genitiw = Czile |fana = Flag of Chile.svg |herb = Coat of arms of Chile.svg |na karce = LocationChile.svg |mòtto = Por la razón o la fuerza |jãzëk = [[Szpańsczi_jãzëk|szpańsczi]], keczua, rapanui |stolëca = Santiago de Chile |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = |procent-wòdë = |lëdztwò = | rok = 2018 |dëtk = Chilijscze peso | kòd dëtka = |czasowô cona = - |swiãto = |himn = Puro, Chile, es tu cielo azulado |- = - |kòd = CL |Internet = .cl |telefón = 56|Mònarcha=|Premiéra=|Prezydeńt=Gabriel Boric }} '''Chile'''<ref>https://mojestrone.com/artykul/-pbrzeg-chile-kajakrz-n1505835</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/w-argentinie-mroz-n1729196</ref><ref>https://mojestrone.com/artykul/prezydent-meksyk-n1293560</ref> (wëmòwa: Czile) je stolemnim, dłudżim państwã w [[Pôłniowô Amerika|Pôłniowi Americe]]. Stolëca i nôwikszi gard to [[Santiago de Chile]]. Chile mô baro dłudżi ubrzég nad Spokojnim Òceanã, 4300 km òd Peru do pôłniowégò kùńca kontinentù. Do Chile słëchô wiela òstrówów w Òceanie, jakò òstrowina Juan Fernandez i pòlinezejsczi [[Rapa Nui]] - Jastrowi Òstrów, 3200 km na zôchòd od chilejsczégò ubrzéża. Dërżeniowé lëdze Mapuche i Aracuanë gôdôja jãzëkama mapudungun i [[keczua]], a na Jastrowim Òstrówie lëdze môją jãzëk rapanui. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Mapuche_woman_chile.jpg|Białka z lede Mapuche Òbrôzk:Isabel_Allende_-_001.jpg|[[Isabel Allende]] Òbrôzk:Sephanoides_fernandensis.jpg|Sephanoides fernandensis </gallery> <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ahu_Tongariki.jpg|Maoi na Rapa Nui Òbrôzk:Gabriela_Mistral_1945.jpg|[[Gabriela Mistral]] Òbrôzk:Araucaria_araucana_-_Parque_Nacional_Conguillío_por_lautaroj_-_001.jpg|Norodni park Conquillio </gallery> <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Salvador_Allende_Gossens-.jpg|[[Salvador Allende]] Òbrôzk:Colca-condor-c07.jpg|Andejsczi kòndór Òbrôzk:Pablo_Neruda.jpg|[[Pablo Neruda]] </gallery> </small> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20110725011020/http://www.thisischile.cl/Articles.aspx?id=1213&sec=416&itz=interface-acerca-gente-historia&eje=acerca&idioma=2&t=pre-hispanic-chile ThisisChile.cl - Domôcô starna Chile w anielsczim ë szpańsczim jãzëkù] {{Amerika}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chile| ]] [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] igy91a8q77c6td6glrv9vdym7txvdyc 0 5296 207538 188841 2026-07-14T15:57:20Z Iketsi 3254 Galeriô 207538 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Location of Quang Binh within Vietnam.png|mały|]] '''Đồng Hới''' je gardã ë gminą w [[Wietnam|Wietanmsczi]]. Lëdztwò gardu: 103.988 mieszkańców ([[2006]]) == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Quang Binh Quan.jpg|Đồng Hới Òbrôzk:Donghoi2.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wietnam]] tieaptnbvenwlkvujqj3pz9bt5aiwzm 0 5301 207419 204539 2026-07-14T12:05:14Z Iketsi 3254 == Przëpisë == {{Przëpisë}} 207419 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lucas Cranach (I) - Johannes Bugenhagen.jpg|mały]] '''Jón Bùgenhagen''' ({{jãz.|de}} ''Johannes Bugenhagen, Doctor Pomeranus'') (1485–1558) béł jednym z przédnëch refòrmatorów, téż na miarã nordowëch Miemców, nie leno Pòmòrza. Òn - wspiéróné przez ksyżãt i z pòczątku téż kamiéńsczégò biskùpa, pòstrzégającégò pòtrzébnotã refòrmë Kòscoła - szerzwił deje refòrmacji. Zgódno z wòlą ksyżëca òn ùsadzył „Òrdinacjã kòscelną” (wëd. 1535 r.), chtërna stała sã kònstitucją lëterzczégò Kòscoła na [[Pòmòrskô|Pòmòrzu]]. Wspiéróné przez [[Bògùsłôw X|Bògùsława X]] w 1518 r. napisôł òn w swòjim dokôzu „Pomorania” ò jãzëkòwëch zmianach w rodnym kraju taczé słowa: „Czëż nié chùtkò pò przejimniãcym chrzescëjańsczi wiarë pòmòrzczé miasta, zaniedbiwającë słowiańsczi jãzëk, zaczãłë sã stawac teùtońsczé i germańsczé tak, że ne [miasta], chtërné za [[Kòszalëno|Kòszalënã]] jaż do Pòlsczi òstałë słowiańsczé, zaczãłë miec òdraza do swòjich bracy Pòmòrzónów, ju Miemców.” Czëtającë „słowiańsczé”, trzeba rozmiec [[Kaszëbi|„kaszëbsczé”]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == [[Òbrôzk:Bugenhagendenkmal-WB-1.jpg|mały]] * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 172 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.luther.de/bugenha_pl.html Johannes Bugenhagen] * [https://web.archive.org/web/20130507084956/http://bugenhagenhaus.de/ Dodóm Bugenhagena w Wittenberdze] * [http://www.reformator-bugenhagen.de/ Pommersche Evangelische Kirche Rok Bugenhagena] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Bugenhagen Jan}} [[Kategòrëjô:Pòmòrzani]] [[Kategòrëjô:Miemiecczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Miemcë]] emrnpnqah352pgk39ssb5v9n714d0iw 0 5313 207482 205945 2026-07-14T15:01:03Z Iketsi 3254 {{jãz.|pl}} ''Eugeniusz Pryczkowski''; 207482 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Eùgeniusz Prëczkòwsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Eugeniusz Pryczkowski''; ùr. [[7 lëpińca]] [[1969]] rokù w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – dochtór hùmanisticznëch nôùk, kaszëbsczi gazétnik, piesniodzeja, pisôrz, tłómôcz, aùtór tekstów, wëdôwôrz i dzejôrz, nôleżnik [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczi Zrzeszeniô]], wiceparwadniczący Radzëznë Kartësczégò Krézu, zakłôdôcz karna „Młodzëzna”. Ùkùńczył sztudia na Politechnice Gduńsczi w 1994 rokù. Je redaktorã telewizyjnégò magazynu “Rodnô Zemia”. Prowadzy téż pismiono “Norda” ë wëdowizna “Rost”. Dokôzë lëteracczé drëkòwôł midzë jinszima w “Tatczëznie”, “Gazéce Kartësczi”, “Zsziwkù”, “Pomeranii” ë “Nordze”. Przërëchtowôł antologiã prozë “Dërchôj królewiónkò” (1996). Je wespółautorã mòdlëtewnika “Më trzimómë z Bògã” (1998, wespół z [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eugeniuszã Gòłąbkã]]), knédżi z kaszëbsczima wicama “Bëlny szport wiele wôrt” (2000) i jin. Je wespółautorã "Oratorium Swiónowsczégò" (2009). Napisôł téż "Leksykon Ziemi Żukowskiej" (2012). Je laureatã òglowòpòlsczich kònkùrsów: miona [[Jan Drzéżdżón|Jóna Drzéżdżona]] (1996) ë Mieczisława Strijewsczégò (1998, 2000). W 1998 dostôł midzënôrodné wëróżnienié Polcul Foundation, a w 1999 rokù Medal Stolema. Je w [[Radzëzna Kaszëbszégò Jãzëka|Radzëznie Kaszëbszégò Jãzëka]]. == Ùsôdztwò (wëbiér) == * Anthony de Mello - ''Casnô aureola'', Gduńsk 1993 (tłómaczenié) * ''Dërchôj królewiónkò'', Gdynia 1996 (redakcjô) * ''Më trzimómë z Bògã'', Gdynia 1998 (przekłôdë, redakcjô; wespółrobòta: [[Eùgeniusz Gòłąbk]]) * ''Na jimiã Bòsczé'', Gduńsk 2000 * ''Bëlny szport wiele wôrt'', Gduńsk 2000, 2010 (redakcjô) * ''Mësla dzecka'', Gduńsk 2001 (redakcjô; wespółrobòta: Elżbiéta Prëczkòwskô) * ''Królowa Kaszub'', Banino-Pelplin 2002 * ''Piesnie Rodny Zemi'', Banino-Pelplin 2003 (plus płyta CD; wespółaùtorzë: [[Tomôsz Fópka]] i [[Jerzi Stachùrsczi]]) * ''Òjcze nasz'', Banino-Pelplin 2004 (redakcjô) * ''Bòże pòmagôj. Jan Paweł II do Kaszubów'', Banino-Pelplin 2005 * ''Ksążeczka do nôbòżéństwa'', Pelplin 2005 * ''Zrzeszeni w Baninie'', Banino-Pelplin 2006 * ''Dlô Was Panie'', Gdańsk 2006 (redakcjô) * ''Wspomnienia kaszubskich Sybiraków'', Banino-Pelplin 2006 (redakcjô) * ''Sól zemi'', Banino 2007 * ''Kaszubski Kordecki. Życie i twórczość ks. prał. Franciszka Gruczy'', Banino 2008 * ''Nótë kaszëbsczé. Pòpùlarné piesnie'', Banino 2008 (redakcjô) * ''Siła Żukowa'', Banino-Żukòwò 2009 * ''Norbertańska siła Kaszub'', red. Andrzej Groth, Eugeniusz Pryczkowski, Banino-Żukòwò 2011 * ''Kùńczi sã mòja pielgrzimka. 100 lat Władysławy Gołąbek z Pryczkowskich'', Banino 2012 * ''Leksykon Ziemi Żukowskiej'', Żukowo 2012 * ''Dzecynny czas'', tomik poezji, Banino 2012 * ''Serce miec'', współautor Jerzy Stachurski, śpiewnik, Banino 2015 * ''Swiónowskô nasza Matinko. Dzieje parafii i sanktuarium oraz cuda Królowej Kaszub'', Banino 2016 * ''Król Kaszubów – Karol Krefft'', Banino 2016 * ''Kaszëbskô młodëch rewòlucjô'', współautor Katarzyna Kankowska–Filipiak, Banino 2017 * ''Sanktuarium sianowskie a tożsamość kaszubska'', praca zbiorowa, red., Swiónowò-Banino 2018 * ''Banino. Miszewo, Pępowo, Rębiechowo – dzieje dramatyczne i piękne'', Banino 2018 * ''Królowa Morza. Kaszubskie sanktuarium w Swarzewie, Banino-Swôrzewò, 2019'' * ''Z Bãdargòwa do Lëzëna. Paweł Miotk – dzejôrz, lëterat, wójt, współautor Gracjan Fopke, Banino 2020'' * ''Płomiéń miłotë. 51 sonetów na 51 lat'', Banino 2020 * ''X Festiwali Filmów Kaszubskich,'' Banino 2020. == Diskògrafiô (wëbiér) == * ''Jadą z kòlãdą'' (magn. kaseta, Serakòjce 1998) * ''Piesnie Rodny Zemi'' (2003) * ''Më jesmë młodi'' (Lëzëno 2004) * ''Le żecé biegô'' (Lëzëno 2006) * ''Òd se cos dac'' (Banino 2008) * ''Oratorium Sianowskie'' (Banino 2009) * ''Piãkné Kaszëbë'' (''Koleczkowianie'', Szëmôłd, 2010) * ''Cél daleczi'' (Banino 2010) * Wiedno Kaszëbë (Banino 2012) * Dwie stegnë (Banino 2017) * Mój tusk (Banino 2018) * Żegnôj swiat całi (2019) == Òbaczë téż == * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Prëczkòwsczi Eugeniusz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] m8kqyudbogosg1g5zv4gobxj6y4yk8m 207486 207482 2026-07-14T15:11:13Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Festiwal Kaszëbsczich Filmów]] 207486 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka}} '''Eùgeniusz Prëczkòwsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Eugeniusz Pryczkowski''; ùr. [[7 lëpińca]] [[1969]] rokù w [[Wejrowò|Wejrowie]]) – dochtór hùmanisticznëch nôùk, kaszëbsczi gazétnik, piesniodzeja, pisôrz, tłómôcz, aùtór tekstów, wëdôwôrz i dzejôrz, nôleżnik [[Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié|Kaszëbskò-Pòmòrsczi Zrzeszeniô]], wiceparwadniczący Radzëznë Kartësczégò Krézu, zakłôdôcz karna „Młodzëzna”. Ùkùńczył sztudia na Politechnice Gduńsczi w 1994 rokù. Je redaktorã telewizyjnégò magazynu “Rodnô Zemia”. Prowadzy téż pismiono “Norda” ë wëdowizna “Rost”. Dokôzë lëteracczé drëkòwôł midzë jinszima w “Tatczëznie”, “Gazéce Kartësczi”, “Zsziwkù”, “Pomeranii” ë “Nordze”. Przërëchtowôł antologiã prozë “Dërchôj królewiónkò” (1996). Je wespółautorã mòdlëtewnika “Më trzimómë z Bògã” (1998, wespół z [[Eùgeniusz Gòłąbk|Eugeniuszã Gòłąbkã]]), knédżi z kaszëbsczima wicama “Bëlny szport wiele wôrt” (2000) i jin. Je wespółautorã "Oratorium Swiónowsczégò" (2009). Napisôł téż "Leksykon Ziemi Żukowskiej" (2012). Je laureatã òglowòpòlsczich kònkùrsów: miona [[Jan Drzéżdżón|Jóna Drzéżdżona]] (1996) ë Mieczisława Strijewsczégò (1998, 2000). W 1998 dostôł midzënôrodné wëróżnienié Polcul Foundation, a w 1999 rokù Medal Stolema. Je w [[Radzëzna Kaszëbszégò Jãzëka|Radzëznie Kaszëbszégò Jãzëka]]. == Ùsôdztwò (wëbiér) == * Anthony de Mello - ''Casnô aureola'', Gduńsk 1993 (tłómaczenié) * ''Dërchôj królewiónkò'', Gdynia 1996 (redakcjô) * ''Më trzimómë z Bògã'', Gdynia 1998 (przekłôdë, redakcjô; wespółrobòta: [[Eùgeniusz Gòłąbk]]) * ''Na jimiã Bòsczé'', Gduńsk 2000 * ''Bëlny szport wiele wôrt'', Gduńsk 2000, 2010 (redakcjô) * ''Mësla dzecka'', Gduńsk 2001 (redakcjô; wespółrobòta: Elżbiéta Prëczkòwskô) * ''Królowa Kaszub'', Banino-Pelplin 2002 * ''Piesnie Rodny Zemi'', Banino-Pelplin 2003 (plus płyta CD; wespółaùtorzë: [[Tomôsz Fópka]] i [[Jerzi Stachùrsczi]]) * ''Òjcze nasz'', Banino-Pelplin 2004 (redakcjô) * ''Bòże pòmagôj. Jan Paweł II do Kaszubów'', Banino-Pelplin 2005 * ''Ksążeczka do nôbòżéństwa'', Pelplin 2005 * ''Zrzeszeni w Baninie'', Banino-Pelplin 2006 * ''Dlô Was Panie'', Gdańsk 2006 (redakcjô) * ''Wspomnienia kaszubskich Sybiraków'', Banino-Pelplin 2006 (redakcjô) * ''Sól zemi'', Banino 2007 * ''Kaszubski Kordecki. Życie i twórczość ks. prał. Franciszka Gruczy'', Banino 2008 * ''Nótë kaszëbsczé. Pòpùlarné piesnie'', Banino 2008 (redakcjô) * ''Siła Żukowa'', Banino-Żukòwò 2009 * ''Norbertańska siła Kaszub'', red. Andrzej Groth, Eugeniusz Pryczkowski, Banino-Żukòwò 2011 * ''Kùńczi sã mòja pielgrzimka. 100 lat Władysławy Gołąbek z Pryczkowskich'', Banino 2012 * ''Leksykon Ziemi Żukowskiej'', Żukowo 2012 * ''Dzecynny czas'', tomik poezji, Banino 2012 * ''Serce miec'', współautor Jerzy Stachurski, śpiewnik, Banino 2015 * ''Swiónowskô nasza Matinko. Dzieje parafii i sanktuarium oraz cuda Królowej Kaszub'', Banino 2016 * ''Król Kaszubów – Karol Krefft'', Banino 2016 * ''Kaszëbskô młodëch rewòlucjô'', współautor Katarzyna Kankowska–Filipiak, Banino 2017 * ''Sanktuarium sianowskie a tożsamość kaszubska'', praca zbiorowa, red., Swiónowò-Banino 2018 * ''Banino. Miszewo, Pępowo, Rębiechowo – dzieje dramatyczne i piękne'', Banino 2018 * ''Królowa Morza. Kaszubskie sanktuarium w Swarzewie, Banino-Swôrzewò, 2019'' * ''Z Bãdargòwa do Lëzëna. Paweł Miotk – dzejôrz, lëterat, wójt, współautor Gracjan Fopke, Banino 2020'' * ''Płomiéń miłotë. 51 sonetów na 51 lat'', Banino 2020 * ''X Festiwali Filmów Kaszubskich,'' Banino 2020. == Diskògrafiô (wëbiér) == * ''Jadą z kòlãdą'' (magn. kaseta, Serakòjce 1998) * ''Piesnie Rodny Zemi'' (2003) * ''Më jesmë młodi'' (Lëzëno 2004) * ''Le żecé biegô'' (Lëzëno 2006) * ''Òd se cos dac'' (Banino 2008) * ''Oratorium Sianowskie'' (Banino 2009) * ''Piãkné Kaszëbë'' (''Koleczkowianie'', Szëmôłd, 2010) * ''Cél daleczi'' (Banino 2010) * Wiedno Kaszëbë (Banino 2012) * Dwie stegnë (Banino 2017) * Mój tusk (Banino 2018) * Żegnôj swiat całi (2019) == Òbaczë téż == * [[Festiwal Kaszëbsczich Filmów]] * [[Medal Stolema]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Prëczkòwsczi Eugeniusz}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbsczi pisarze]] [[Kategòrëjô:Laùreacë Medalu Stolema]] i19g4tjgrp5goh3pjkkibbpntddqsth 0 5359 207508 200675 2026-07-14T15:35:37Z Iketsi 3254 [[pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}}; [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; ' – to je '→' – ' 207508 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Skòrzewò | rodzôcz_wsë=Skòrzewa | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscersczi | gmina=Kòscérzna | szôłtëstwò=Skòrzewò | miejskô= | wiechrzëzna=17,35 | gradëN=54 | minutëN=10 | sekùndëN=05 | gradëE=17 | minutëE=58 | sekùndëE=13 | wiżô= | rok=2004 | lëdztwò=1326 | gãscëzna=76,25 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-400 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Czesław Synakowski | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Skòrzewò''' ({{jãz.|pl}} ''Skorzewo'', {{jãz.|de}} ''Skorschewo'')) – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscersczi kréz|kòscersczim krézu]], w [[gmina Kòscérzna|gminie Kòscérzna]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW214.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła. Tu bëła stôrô chëcz[http://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%92br%C3%B4zk:Zdroje_Raduni.djvu&page=50] i ùrodzony je ksądz [[Władisłôw Szulëst]], a béł ùrodzony [[Antón Zdrojewsczi]] ùmarłi we [[Francëjô|Francëji]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Skorzewo church.jpg|Kòscół </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/706 ''Skorzewo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] t531jiqn5l46a0hecswm53fr4nukhok 207509 207508 2026-07-14T15:36:13Z Iketsi 3254 )) → ) 207509 wikitext text/x-wiki {{Wies infobox | Wies=Skòrzewò | rodzôcz_wsë=Skòrzewa | céch_wsë= | ôrt_gminë= | fana_wsë= | kôrta_wsë= | wòjewództwò=pòmòrsczé | kréz=kòscersczi | gmina=Kòscérzna | szôłtëstwò=Skòrzewò | miejskô= | wiechrzëzna=17,35 | gradëN=54 | minutëN=10 | sekùndëN=05 | gradëE=17 | minutëE=58 | sekùndëE=13 | wiżô= | rok=2004 | lëdztwò=1326 | gãscëzna=76,25 | nr_czér=58 | pòcztowi_kòd=83-400 | reg_tôfla=GKS | SIMC= | szôłtës=Czesław Synakowski | www= | òdjimk= | galerëjô_commons= |}} '''Skòrzewò''' ({{jãz.|pl}} ''Skorzewo'', {{jãz.|de}} ''Skorschewo'') – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[Pòlskô|Pòlsce]] w òbéńdze [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczégò Pòjezerzô]], pòłożonô w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kòscersczi kréz|kòscersczim krézu]], w [[gmina Kòscérzna|gminie Kòscérzna]]. Wies je na szlachù wòjewódzczi dardżi [[Òbrôzk:Tabliczka DW214.svg|25px]]. Tu je kòscół ë szkòła. Tu bëła stôrô chëcz[http://csb.wikipedia.org/w/index.php?title=%C3%92br%C3%B4zk:Zdroje_Raduni.djvu&page=50] i ùrodzony je ksądz [[Władisłôw Szulëst]], a béł ùrodzony [[Antón Zdrojewsczi]] ùmarłi we [[Francëjô|Francëji]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Skorzewo church.jpg|Kòscół </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_X/706 ''Skorzewo'' w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wsë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kòscérzna]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] qj0ulyokl36yvpzjylfpe8fqv4o9znq 0 5381 207822 207236 2026-07-15T10:19:29Z Orbitminis 18250 dolmaczënk wszëtczich gardów partów KPZ 207822 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gduńsk - Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié.JPG|mały|Bùdink z biórama Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô w [[Gduńsk]]ù]] [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|Przëdóni stanicë partu Zrzeszeniô i jiné w [[Gdiniô|Gdini]]]] '''Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié''' ({{jãz.|pl}} ''Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie'') – [[kaszëbskô]] spòlëznowò-kùlturalnô òrganizacjô, chtërna zrzesziwô Pòmòrzón òrôz wszëtczé personë, chtërné jidentifikùją sã z ji sztatutòwyma célama, przede wszëtczim rozmajitim rozwijã [[Pòmòrskô|Pòmòrzô]]. Mô taczé miono òd 1964 r. tëdë [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] przëjãło w swòje rédżi karno dzejôrzi Zrzeszenia Kòcewsczégò. Òno òbjimało swòjim dzejanim, nimò zôwad z państwòwy stronë, całé Pòmòrzé. Nimò krizësów i nieùdôwków apartniło sã w dzejanim niezanôleżnotą òd partiowëch władzów, ale zbiérało téż nôremnëch nôleżników [[Pòlskô Zjednónô Robòtniczô Partiô|Pòlsczi Zjednóny Robòtniczi Partie]] i ZSL. Wôżné téż bëło òtemkniãcé szerok Zrzeszeniô na òkrãżô inteligencji, lëteracczé i nôùkòwé, lëdzy za kòrzeniającëch sã w kaszëbsczi tradicji [[Gduńsk|Gduńska]] i Pòmòrzô, pòchôdającëch z rozmajitëch strón. Barżi niż w przeszłoce, zgódno z tradicją i dejologią [[Kaszëbi|kaszëbsczi]] rësznotë, zaczãlë jidentifikòwac kaszëbskòsc z całoscą Pòmòrza. Òstała wnenczas wërobionô nowô fòrmùła regiónalny rësznotë, pòdczorchiwającô wskôzë demòkracji w państwie i dejã samòrządnoscë-krajowòscë, chtërny ùsôdzcą béł [[Lech Bądkòwsczi]]. Pòwszédnotë ti dejologii w kaszëbskò-pòmòrsczim òkrãżim pòmôgałë zwënégòwania na niwie wëdowizn w òbrëmienim lëteraturë (wicy jak 350 titułów, 1 mln wëdôwkù), wespółdzejanié z [[Gduńsczi Towarzëstwò Nôùkòwé|Gduńsczim Towarzëstwã Nôùkòwym]], trójné ùdbë i institucje w terenie, a w tim pòwstanié [[Mùzeum|mùzeów]], jak téż zwielający sã ùróbk zrzeszeniowégò cządnika, miesãcznika "Pomerania", redagòwónégò dłudżé lata przez [[Wòjcech Czedrowsczi|Wòjcecha Czedrowsczégò]], [[Stanisłôw Pestka|Stanisłôwa Pestkã]] ë jinszëch. ''Pomerania'' bëła i je wôżnym pismionem kaszëbsczi rësznotë. To Zrzeszenié mô wiôldżi znaczënk dlô òchrónë ë rozwiju [[kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] i kùlturë. Òno òbjimô swòjim dzejanim téż [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]]. == Nôdgrodë i wëapartnieniô == Prezydiô [[Wòjewódzkô nôrodnô radzëzna|Wòjewódzczi Nôrodny Radzëznë]] w Gduńskù w 1977 rokù wëapartniło Przédny Zarząd Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô hònórną merką „Wstëżnim Gduńsczi Zemi”. W 1997 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié òtrzëmało Medal Ksãca Mestwina II za szérzwienié kaszëbsczi kùlturë. == Partë Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô == Lësta:<ref>https://kaszubi.pl/part-list</ref> {{Kòlumnë|em=24|1= # [[Banino]] ({{jãz.|pl}} ''Banino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/banino/index</ref> # [[Brusë]] ({{jãz.|pl}} ''Brusy<ref>https://kaszubi.pl/part/brusy/index</ref> # [[Bëdgòszcz]] ({{jãz.|pl}} ''Bydgoszcz'') # [[Bëtowò]] ({{jãz.|pl}} ''Bytów'') # [[Céwice]] ({{jãz.|pl}} ''Cewice'') # [[Chmielno]] ({{jãz.|pl}} ''Chmielno'') # [[Chònice]] ({{jãz.|pl}} ''Chojnice'') # [[Chwaszczëno]] ({{jãz.|pl}} ''Chwaszczyno'') # [[Czersk]] ({{jãz.|pl}} ''Czersk'') # [[Człëchòwò]] [({{jãz.|pl}} ''Człuchów'') # [[Dãbògòrzé-Kòsôkòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Dębogórze-Kosakowo'') # [[Dzemiónë]] ({{jãz.|pl}} ''Dziemiany'') # [[Part Gduńsk]] ({{jãz.|pl}} ''Gdańsk'') # [[Gduńsczé Kaszëbsczé Dni]] ({{jãz.|pl}} ''Gdańskie Dni Kaszubskie'') # [[Part Gdiniô]] ({{jãz.|pl}} ''Gdynia'')<ref>https://kaszubi.pl/part/gdansk/index</ref><ref>{{YouTube|v=OKA_yPQPnMo|tit= Bogumiła Cirocka i Dariusz Majkowski rozmawiają o książce Pòd òkã Jastrë — Kaszubskie Forum Kultury}}</ref> # [[Góra]] ({{jãz.|pl}} ''Góra'') # [[Gòscëcëno]] ({{jãz.|pl}} ''Gościcino'') # [[Grëdządz]] ({{jãz.|pl}} ''Grudziądz'') # [[Hél]] ({{jãz.|pl}} ''Hel'') # [[Jastarniô]] ({{jãz.|pl}} ''Jastarnia'') # [[Pilëce|Jastrzëbiô Góra]] ({{jãz.|pl}} ''Jastrzębia Góra'') # [[Kartuzë]] ({{jãz.|pl}} ''Kartuzy'') # [[Karno Sztudérów „Pòmòraniô”]] ({{jãz.|pl}} ''Klub Studencki "Pomorania") # [[Turistné Karno „Wanożnik”]] ({{jãz.|pl}} ''Klub Turystyczny "Wanożnik") # [[Kòlbùdë]] ({{jãz.|pl}} ''Kolbudy'') # [[Kònarzënë]] ({{jãz.|pl}} ''Konarzyny'') # [[Part Kòscérzëna]] ({{jãz.|pl}} ''Kościerzyna'') # [[Kòszalëno]] ({{jãz.|pl}} ''Koszalin'') # [[Krokòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Krokowa'') # [[Labòrg]] ({{jãz.|pl}} ''Lębork'') # [[Lëniô]] ({{jãz.|pl}} ''Linia'') # [[Lëpińce]] ({{jãz.|pl}} ''Lipnica'') # [[Lëpùsz]] ({{jãz.|pl}} ''Lipusz'') # [[Part w Lëzënie]]<ref>https://web.archive.org/web/20260713114306/https://luzino.info/wp-content/uploads/2023/11/IMG_4708-scaled.jpg</ref> ({{jãz.|pl}} ''Luzino'')<ref>https://kaszubi.pl/part/luzino/index</ref> # [[Łeba]] ({{jãz.|pl}} ''Łeba'') # [[Łãczëce]] ({{jãz.|pl}} ''Łęczyce'') # [[Łubianô]] ({{jãz.|pl}} ''Łubiana'') # [[Miastkò]] ({{jãz.|pl}} ''Miastko'') # [[Nowô Karczma (Gmina Kònôrzënë)|Nowô Karczma]] ({{jãz.|pl}} ''Nowa Karczma'') # [[Pelplin|Pôłplëno]] ({{jãz.|pl}} ''Pelplin'') # [[Pruszcz|Gduńsczi Pruszcz]] ({{jãz.|pl}} ''Pruszcz Gdański'') # [[Przedkòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Przodkowo'') # [[Przëwidz]] ({{jãz.|pl}} ''Przywidz'') # [[Pùck]] ({{jãz.|pl}} ''Puck'') # [[KZS Kłanino|Krézowi Zespół Szkół w Kłaninie]] ({{jãz.|pl}} ''PZS Kłanino'') # [[Réda]] ({{jãz.|pl}} ''Reda'') # [[Rëmiô]] ({{jãz.|pl}} ''Rumia'') # [[Swiónowò]] ({{jãz.|pl}} ''Sianowo'') # [[Serakòjce]] ({{jãz.|pl}} ''Sierakowice'') # [[Stôłpsk]] ({{jãz.|pl}} ''Słupsk'') # [[Somònino]] ({{jãz.|pl}} ''Somonino'') # [[Sopòt]] ({{jãz.|pl}} ''Sopot'') # [[Starogarda]] ({{jãz.|pl}} ''Stargard'') # [[Stãżëca]] ({{jãz.|pl}} ''Stężyca'') # [[Strzelno (wies)|Strzelno]] ({{jãz.|pl}} ''Strzelno'') # [[Sëlëczëno]] ({{jãz.|pl}} ''Sulęczyno'') # [[Szczecëno]] ({{jãz.|pl}} ''Szczecin'') # [[Szëmôłd]] ({{jãz.|pl}} ''Szemud'') # [[Szimbark]] ({{jãz.|pl}} ''Szymbark'') # [[Dërszewò]] ({{jãz.|pl}} ''Tczew'') # [[Torń]] ({{jãz.|pl}} ''Toruń'') # [[Tëchòlô]] ({{jãz.|pl}} ''Tuchola'') # [[Wejrowò]] ({{jãz.|pl}} ''Wejherowo'') # [[Wiele-Kôrsëno]] ({{jãz.|pl}} ''Wiele - Karsin'') # [[Wiérzchùcëno]] ({{jãz.|pl}} ''Wierzchucino'') # [[Wiôlgô Wies]] ({{jãz.|pl}} ''Władysławowo'') # [[Zblewò]] ({{jãz.|pl}} ''Zblewo'') # [[Karno Piesni i Tuńca GDINIÔ]]({{jãz.|pl}} ''Zespół Pieśni i Tańca GDYNIA'') # [[Żukòwò]] ({{jãz.|pl}} ''Żukowo'') }}{{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-04-29|Nastãpnô=+1 rok}} == Wspòminczi == * Gduńsk: Spòdlecznô Szkòla nr 85 m. Kaszëbskò-Pòmòrsczégò Zrzeszeniô == Òbaczë téż == * [[Pomerania (cządnik)]] * [[Rëmskô Klëka]] * [[Kaszëbsczé Zrzeszenié]] * [[Kaszëbsczé Parlamentarné Karno]] * [[Kaszëbsczi Institut]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * G. Stone: Slav outposts in Central European history : the Wends, Sorbs and Kashubs, London, UK : Bloomsbury Academic, an imprint of Bloomsbury Publishing Plc, 2016, s. 347 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://bazy.ngo.pl/search/info.asp?id=86294 Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié w baze bùtnowòrządowich òrganizacëji ngo.pl] * [http://www.kaszubi.pl Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié, Przédny part we Gduńskù] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/11844?katalog=4 ZK-P IPN] * [http://katalog.bip.ipn.gov.pl/informacje/63709 ZK-P IPN] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskò-Pòmòrsczé Zrzeszenié]] hmcoxdir8gnyjbxeox49y0dqs2syma2 0 5414 207583 202471 2026-07-14T16:32:13Z Iketsi 3254 <br>Głos 207583 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Alauda arvensis 2.jpg|mały|Pólny skòwrónk<br>[[Òbrôzk:Eurasian Skylark (Alauda arvensis) (W1CDR0001421 BD2).ogg|Głos]]]] '''Pólny skòwrónk''' (''Alauda arvensis'') – to je môłi ptôch z rodzëznë skòwrónków (''Alaudidae''). Czëdes bëło jich wiele na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Pólny skòwrónk spiéwô tak: == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 334. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] nrqlakmwzgudhwbhg7yri7o6qcw1vcm 207587 207583 2026-07-14T16:34:39Z Iketsi 3254 <br>Głos 207587 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Alauda arvensis 2.jpg|mały|Pólny skòwrónk<br>[[Òbrôzk:Eurasian Skylark (Alauda arvensis) (W1CDR0001421 BD2).ogg|Głos]]<br>Głos]] '''Pólny skòwrónk''' (''Alauda arvensis'') – to je môłi ptôch z rodzëznë skòwrónków (''Alaudidae''). Czëdes bëło jich wiele na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Pólny skòwrónk spiéwô tak: == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 334. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] fb5bf5fxvhuwb6axq048sdquv8nspho 0 5418 207611 197105 2026-07-14T16:48:17Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207611 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Larus ridibundus1.jpg|mały|Czirka<br>[[Òbrôzk:Black-headed Gulls (Larus ridibundus) (W1CDR0001402 BD19).ogg|Larus ridibundus]]<br>Larus ridibundus]] '''Czirka''' (''Chroicocephalus ridibundus ridibundus'') – strzédny [[wòdny ptôch]] z rodzëznë miewów. == Gdze żëje == [[Òbrôzk:Sopot - lecąca mewa.jpg|mały]] Gnieżdżą sã w kòloniach na wyspach,[[jezorach]] i [[rzekach]]. Òn żëje téż na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Miara == * dłëgòsc cała:29-77cm * wòga:0,12-1,75kg * szerokòsc skrzidłów:61-182cm == Cëchë == [[Òbrôzk:Mewa śmieszka.jpg|mały]] * doskonałi lecôrz * ùmieje dobrze płëwac, le niepłëwają pôd wòdą * na zemi dobrze chôdzą ë biegają == Wëzdrzatk == * dorosłi òsobniczi  ùbarwionè są nôczãszczi jasno nierôz z przymieszką szariégò i czôrnégò * młódé [[ptôchë]] – brudnawo- biôłé * gãstë ùpierzenié * krãpi tułów ò dłudżich skrzydłach * wiôlgô głowa z mòcnym,prostim dzëbem * nodżi o 3 pôlcach z plewą == Jôda == Je wszëtkôżerni. Żëwią sã rëbëma, bezkrzélówcami mòrszczimi, stawònagami, òwadami, jajami, grëzôczami,gôdami itp. == Rozród == [[Òbrôzk:Larus ridibundus nest with eggs.jpg|mały|Jaja mew]] Są mònogamiczné. Twòrzą kòlonie. Mają jedniegò partnerô w żëcym.Pierzą sã 2 raza na rok.Znoszą od 1 do 3 jaj w snôdczich jamach w zemi. W wësadôwani jaj biorą ùdzél starszi. == Òchrona == Są pòd òchroną. == Òsoblëwòscë == * Mewë mògą pic słoną wòdã. * Jaja jich sã bruné, pòwleczenié cëmnëmi plamamë.To je òchrona przede drapieżnikiem. * Dożewô do 30 lat. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Miewë|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Karel Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7. * Klaus Richarz: Ptaki – Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Miewë]] izh2201o5zxfmg2gqcryrtj8l9li2eq 0 5438 207606 182877 2026-07-14T16:44:47Z Iketsi 3254 Bùtnowé lënczi 207606 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:CrexCrex.jpg|mały|Kasper ''Crex crex'']] [[Òbrôzk:Crex crex MHNT.ZOO.2010.11.69.1.jpg|mały| Jaje kaspra ''Crex crex'']] '''Kasper''' (''Crex crex'') – strzédny ptôch z rodzëznë kasprowatëch. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] je jich baro mało. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] hjzpswprmbj5ecqnh6w0zkh8d9z3onp 0 5439 207609 196807 2026-07-14T16:47:03Z Iketsi 3254 <br>Głos 207609 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gallinago gallinago 1 (Marek Szczepanek).jpg|mały|Bekas<br>[[Òbrôzk:Gallinago gallinago.ogg|Głos]]<br>Głos]] [[Òbrôzk:Gallinago gallinago MHNT.jpg|mały|''Gallinago gallinago'']] '''Bekas''' (''Gallinago gallinago'') – strzédny wanożny ptôch z rodzëznë bekasowatëch. Czedës na łąkach kòl błotów beło czëc bekasa. Na tego ptôcha gôdale téż kòzełk, bo jak òn wësokò lôtôł to béł taczi zwąk jakbë kòzeł bleczôł. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Bekasowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bekasowaté]] kmrnyawe1sgaxm9s5jonfioecat2zlg 0 5445 207598 200165 2026-07-14T16:40:58Z Iketsi 3254 <br>Głos 207598 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Grus grus 1 (Marek Szczepanek).jpg|mały|Trulôcz<br>[[Òbrôzk:Grus grus.ogg|Głos]]<br>Głos]] '''Trulôcz''' (''Grus grus'') - wiôldżi ptôch z rodzëznë trulôczowatëch. Te ptôchë mają òb lato młodi na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], a w strumiannikù òne pò zëmie są znowù tu. Trulôcze są òbjimniãti ùrzãdową òchrónią.Na òbszarze Pòlsczi nôwiãcy wëstãpùje na Warmii, Mazurach i na Pòmòrzu. Na tim òbszarze kòncentruje sã òk. 60% pòpùlacji. W òstatnëch latach mòżna òbôczëc wzrost lëczebnoscë. Trulôcze nie zëmują na terenie naszégò kraju, a w strumiannikù òne pò zëmie są znowù tu. [[Òbrôzk:Common-Crane.jpg|mały]] == Masa == [[Òbrôzk:Zuraw2.jpg|mały]] [[Òbrôzk:Sandhill Cranes ritual dance.jpg|Tińc gòdowi|mały]] Trulôcz je jednym z nôwiãkszich pòlsczich ptôchów. * dłëgòsc cała 105 -140 cm * szerokòsc skrzidłów 200 -240 cm * wësokòsc òk. 80 cm * wôga 5 -6 kg == Co lubi jesc == Trulôcz je ptôchem, chërny lubi jesc pokarm zwierzãcy, jak i roslënny, przë czim roslënë dominują. Są to przede wszëtczim zbòża (pszénica, óws, jãczmiéń, pszenżëto i kùkùridza. Na zymku i w lece, òb czas wëchòwù piskląt jedzą zboże, ówadë i ich larwë. == Zwëczi == Toczi òdbëwają sã pò pòwrocie na môl lęgòwi, trulôcz na pòczątkù trzëmô się w stadach, a toczi òdbëwają sã w karnach. Trulôcze wëkònywają tëdë charakteristiczny tinc pòdobny do baletowégò. Ptóczi pòdskakują i kłôniają sã sobie z rozpiãtymi skrzidłama. Samce wertikalno trzëmają dzób i w dostojnym marszu jidą za samicą. Chòc tuńce są czãsto widzony za gòdowi, to wëkonywóne są tęż pòza czasa lęgòwim, na molach òdpòczinkù. == Strzodòwiskò == Rozwlekłé zybia westrzód lasów, torfòwiska, wrzosowiska, nad jezorama i starorzeczama. Dalek ód lëdzczich sedzbów, le kôrmią sã na łąkach i pòlach ùprawnych. Przédnim môlem gniôzdowani są lesny torfòwiska, mòcno litoralné dolënë rzék a téż zarastające òbrzeża zbiorników wòdnëch – stawów i jezor. [[Trulôczowé Błota]] == Gniôzdo i pisklãta == Gniôzdo wiedno na zemi, z bezładnie ułożonégò materiału w pòstacy zbutwiałëch roslën zebrônëch wòkół, o szerokòscë ok. 80 cm. Gniôzdo może bëc téż na wodze czë bagnach. Wësokòsc gniôzda zalezi òd głãbòkòscë wòde, nad wòdã wëstaje 10-25 cm gniôzda Znosi przewôżnie 2 brunatné abò zelonawé jaja o srednëch wëmiarach 98 x 63 mm. Jeden lęg w rokù, w pòłowie abò pòd kuniec łżëkwiata. Pisklãta wësadëją òbëje starszi na przemiôn przez òk. 30 dni i òpiekują sã młodema przez 10 tigòdni. Ópùszczają gniôzdo pò òk. 65 dniach, jednak wòlno sã rozwijają i w pełni dozdzelale są pò 5-6 latach. == Trulôcz w kùlturze == [[Òbrôzk:Wappen Wurzbach.png|mały|150px]] Trulôcz w herbie niemiecczégò gardu Wurzbach Starożytni mëslëlë, że nad spikiem trulôcza pilują wachtôrze i dlôte òn mô jedną pòdkuloną nogã schòwaną w piórach. To w ni miôł trzëmac kam i czëdë zasnął, ten ùpôdł na drëgą nogã i gò òbùdził. Dlôtegò na herbach i gòdłach trulôcze widnieją z nogą trzëmającą kam i z nôdpisem Ut alii dormant, to je abë jinszi òdpòczãlë. Klãgòt trulôczów miôł bëc òdzwierciedlenim skarżenia sã cerpiącëch dësz. Trulôcze wedle wiérzeń są wiérné, mądré, długòwiecznã. Chrzescëjanie przëpisëwelë mù cnotë żëwòtu klôsztornégò. Krziczi przëlatującëch i òdlatującëch trulóczów òznaczałë zymkòwé sewë i jesené zbiore. [[Òbrôzk:Grus grus egg - Niitvälja bog.jpg|mały|''Grus grus'']] == Gatënczi == Dzysdnia znóne są dwa zorte: * [[Grus grus grus]] (Linnaeus, 1758) * [[Grus grus lilfordi Sharpe]], 1894. == Òbaczë téż == * [[Nôtëra Polsczi]] * [[Ptôchë Polsczi]] * [[Kaszëbsczi Krôjòbrazny Park]] * [[Wdzëdzë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografijô == * Karel Stastny: Ptaki wodne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-10-7. * Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3. * J. C. Cooper: Zwierzęta symboliczne i mityczne. Poznań: Ryń i Leszek Ryń, 1998. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] potfpjm9s2ac9b9344r5ylp1srpilqr 0 5643 207573 183386 2026-07-14T16:19:23Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; {{Kòntrola}} 207573 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:StellariaMedia001.JPG|mały|Mëszôk]] [[Òbrôzk:Stellaria media MHNT.BOT.2008.1.33.jpg|mały|''Stellaria media'']] '''Mëszôk''' abò '''zwëczajny mëszôk''' (''Stellaria media'' (L.) Vill.) – jednorocznô abò dwalatnô roscëna z rodzëznë granôtkòwatëch (''Caryophyllaceae''). Òn rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], tu to je np. zelëskò w ògródkach. Òn kwitnie òd [[stëcznik]]a do [[gòdnik]]a. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 90. * Rośliny polskie : opisy i klucze do oznaczania wszystkich gatunków roślin naczyniowych rosnących w Polsce bądź dziko, bądź też zdziczałych lub częściej hodowanych / oprac. Władysław Szafer, Stanisław Kulczyński, Bogumił Pawłowski, Warszawa : Państ. Wydaw. Naukowe, 1976, s. 132. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] cf138xj7g1fsujf6axba59x5xzg4g2x 0 5694 207575 185093 2026-07-14T16:20:53Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; {{Commons}} {{Kòntrola}} 207575 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Salvia officinalis0.jpg|mały|Kwiatë szalwiji]] '''Szalwija''' (''Salvia'' L.) – szlach roscënów z rodzëznë głëszkòwatëch (''Lamiaceae''). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce dosc wiele szalwiji. ''Salvia officinalis'' je zelém pòmòcnym przë płókaniu chòrégò gardła. == Rozmajitoscë == [[Aleksander Majkòwsczi]] w swòi ksążce "Żëcé i przigodë Remusa. Zvjercadło kaszubskji" pisôł, że m. jin. szalwija bëła dóné do pòswiãceniô w Matkã Bòską Zelną. == Lëteratura == D. Tyszyńska-Kownacka, Zioła na działce i w ogródku przydomowym, wyd. Wyd. 3, Warszawa: Wydawnictwo Watra, 1984, s. 78 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] bfmnlxzb13qvf5jc0ck5sj31io70ths 0 5710 207534 161062 2026-07-14T15:55:12Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207534 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Matthiola longipetala.jpg|mały|Spiochë]] '''Spiochë''' (''Matthiola longipetala'' (Vent.) DC.) – roscëna z rodzëznë krziżowëch. Òna je sónô w ògródkach na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Ta roscëna pòchòdzy z [[Greckô|Grecczi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] bsfbvib0m7cmr6aovnyqcor1xsyproi 0 5711 207526 184881 2026-07-14T15:45:59Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Commons}} 207526 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:(MHNT) Rumex acetosa - Habit.jpg|mały|Kwasné zelé]] [[Òbrôzk:Rumex acetosa - Hapu oblikas.jpg|mały]] '''Kwasné zelé''' (''Rumex acetosa'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë dërdestowatëch. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce wiele ti szczawë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 1yl4saofl0m11e8rohll2gqnwwk9qpp 207529 207526 2026-07-14T15:48:08Z Iketsi 3254 '. '→'.' 207529 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:(MHNT) Rumex acetosa - Habit.jpg|mały|Kwasné zelé]] [[Òbrôzk:Rumex acetosa - Hapu oblikas.jpg|mały]] '''Kwasné zelé''' (''Rumex acetosa'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë dërdestowatëch. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce wiele ti szczawë. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] mh75754123jdgdoemwz96axqxtdnamh 0 5713 207531 185007 2026-07-14T15:51:43Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207531 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:(MHNT) Fumaria officinalis - Habit.jpg|mały|Dëmòwnik]] '''Dëmòwnik''' (''Fumaria officinalis'' L.) – jednorocznô roscëna z rodzëznë makòwatëch. To je np. zelëskò w ògródkach. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 142. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] kyp1p8aswcg9m3duu6fiz90586rw4se 0 5742 207566 161140 2026-07-14T16:16:24Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – ' 207566 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tropaeolum_majus_04.jpg|mały|Rãplôcz]] '''Rãplôcz''' (''Tropaeolum majus'' L.) – roscëna z rodzëznë rãplôczowatëch (''Tropaeolaceae''). Te kwiatë biwają w ògródkach na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] a8e3cx15k26wgszdzsilzlar80wfk9o 207567 207566 2026-07-14T16:16:34Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207567 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tropaeolum_majus_04.jpg|mały|Rãplôcz]] '''Rãplôcz''' (''Tropaeolum majus'' L.) – roscëna z rodzëznë rãplôczowatëch (''Tropaeolaceae''). Te kwiatë biwają w ògródkach na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 6ym2w8ew79ciplkcpcy38lsevdxzqdw 0 5756 207710 206104 2026-07-14T17:47:20Z Iketsi 3254 {{stub}}→{{Ùzémk artikla}}; ' - to je '→' – ' 207710 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Plantago_major.jpg|mały|Psy jãzëczk]] '''Psy jãzëczk''' (''Plantago maior'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë przëdróżnikòwatëch. Tegò zelégò [[Kaszëbi]] ùżiwają do léczeniô, swiéży lëst mòże przëłożëc na môłą renã. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 198. * [[Bernat Zëchta]]: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'', Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 264 * [[Bernat Zëchta]]: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'', Ossolineum, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, 1976, t.VII, s. 438 (Errata) == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] ksf08bj77dw2jkdz8pfd5qn3g2opbmv 0 5764 207494 193956 2026-07-14T15:19:59Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; [[Czesczi jãzëk|cz.]]→{{jãz.|cs}}; ' – to je '→' – ' 207494 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Racibórz| dopełniacz=Raciborza| céch=POL Racibórz COA.svg| fana=POL Racibórz flag.svg| karta=| wòjewództwò=szląsczé| kréz=raciborsczi| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Dariusz Polowy| mail=| adres_um=ul. Batorego 6| kod_poczt_um=47-400| tel_um=032 373 33 00| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=75,01| stopniN=50|minutN=05|stopniE=18|minutE=13| wysokość=| rok=2018| lëdztwò=55 189| gęstość=735,8| aglomeracja=3 487 000| czerënkòwi numer=(+48) 032| pòcztowi kòd=47-400 do 47-445| registracëjné tôfle=SRC| TERYT=2411011| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.raciborz.pl/| założone=| prawa_miejskie=[[1217]] }} '''Racibórz''' ({{jãz.|de}} ''Ratibor'', {{jãz.|cs}} ''Ratiboř'', {{jãz.|szl}} ''Racibůrz)'') – gard w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. Racibórz je stolëcą [[Raciborszczi kréz|raciborsczégò krézu]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ratibor-rynek.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] p7qrx5zswm4vr47c4lfiw55rsrfceyz 207502 207494 2026-07-14T15:22:38Z Iketsi 3254 -) 207502 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Racibórz| dopełniacz=Raciborza| céch=POL Racibórz COA.svg| fana=POL Racibórz flag.svg| karta=| wòjewództwò=szląsczé| kréz=raciborsczi| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Dariusz Polowy| mail=| adres_um=ul. Batorego 6| kod_poczt_um=47-400| tel_um=032 373 33 00| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=75,01| stopniN=50|minutN=05|stopniE=18|minutE=13| wysokość=| rok=2018| lëdztwò=55 189| gęstość=735,8| aglomeracja=3 487 000| czerënkòwi numer=(+48) 032| pòcztowi kòd=47-400 do 47-445| registracëjné tôfle=SRC| TERYT=2411011| SIMC=| miasta_partnerskie=| www=http://www.raciborz.pl/| założone=| prawa_miejskie=[[1217]] }} '''Racibórz''' ({{jãz.|de}} ''Ratibor'', {{jãz.|cs}} ''Ratiboř'', {{jãz.|szl}} ''Racibůrz'') – gard w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. Racibórz je stolëcą [[Raciborszczi kréz|raciborsczégò krézu]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ratibor-rynek.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] t513fx9can2cp4id0f5swmqmo55ecv6 0 5792 207621 179606 2026-07-14T16:55:43Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – ' 207621 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Cleaned-Illustration Ranunculus repens.jpg|mały|Złocéńc]] '''Złocéńc''' (''Ranunculus repens'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë jastrownikòwatëch (''Ranunculaceae''). Òn rosce m.jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 112. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 5zrqtm7c56c1m6sg5vrrrhmxzcmnmcc 0 5854 207581 185766 2026-07-14T16:31:07Z Iketsi 3254 Głos 207581 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Leevike (Pyrrhula pyrrhula) talvel.jpg|mały|left|Cybaba òb zëmã]] [[Òbrôzk:Bullfinch at Pennington Flash.jpg|mały|Pszczolnik – samc [[Òbrôzk:Bullfinch (Pyrrhula pyrrhula) (W1CDR0001509 BD14).ogg|center|Głos pszczolnika]]]] [[Òbrôzk:Pyrrhula pyrrhula female (Yaroslav Murashkin).jpg|mały|Pszczolnik – samnica]] [[Òbrôzk:Pyrrhula pyrrhula europoea Gouvieux 222.jpg|mały|''Pyrrhula pyrrhula europoea'']] [[Òbrôzk: Male bullfinch (Pyrrhula pyrrhula) feeding on sunflower seed.webm| thumb|left |Pyrrhula pyrrhula]] '''Pszczolnik, cybaba, rudëkrop''' (''Pyrrhula pyrrhula'') — môłi ptôch z rodzëznë łëzgôczów (''Fringillidae''). Òn biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tegò ptôcha mòże tu widzec np. òb zëmã i òb [[jeséń]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 368. [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 6vu6lzynvsyeth97t27y26f32dkpqcg 207588 207581 2026-07-14T16:35:08Z Iketsi 3254 <br>Głos pszczolnika 207588 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Leevike (Pyrrhula pyrrhula) talvel.jpg|mały|left|Cybaba òb zëmã]] [[Òbrôzk:Bullfinch at Pennington Flash.jpg|mały|Pszczolnik – samc<br>[[Òbrôzk:Bullfinch (Pyrrhula pyrrhula) (W1CDR0001509 BD14).ogg|center|Głos pszczolnika]]<br>Głos pszczolnika]] [[Òbrôzk:Pyrrhula pyrrhula female (Yaroslav Murashkin).jpg|mały|Pszczolnik – samnica]] [[Òbrôzk:Pyrrhula pyrrhula europoea Gouvieux 222.jpg|mały|''Pyrrhula pyrrhula europoea'']] [[Òbrôzk: Male bullfinch (Pyrrhula pyrrhula) feeding on sunflower seed.webm|thumb|left|Pyrrhula pyrrhula]] '''Pszczolnik, cybaba, rudëkrop''' (''Pyrrhula pyrrhula'') — môłi ptôch z rodzëznë łëzgôczów (''Fringillidae''). Òn biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tegò ptôcha mòże tu widzec np. òb zëmã i òb [[jeséń]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 368. [[Kategòrëjô:Ptôchë]] r7gc9utk97n9ozg33d4vszea9au2ybi 207589 207588 2026-07-14T16:35:30Z Iketsi 3254 -center 207589 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Leevike (Pyrrhula pyrrhula) talvel.jpg|mały|left|Cybaba òb zëmã]] [[Òbrôzk:Bullfinch at Pennington Flash.jpg|mały|Pszczolnik – samc<br>[[Òbrôzk:Bullfinch (Pyrrhula pyrrhula) (W1CDR0001509 BD14).ogg|Głos pszczolnika]]<br>Głos pszczolnika]] [[Òbrôzk:Pyrrhula pyrrhula female (Yaroslav Murashkin).jpg|mały|Pszczolnik – samnica]] [[Òbrôzk:Pyrrhula pyrrhula europoea Gouvieux 222.jpg|mały|''Pyrrhula pyrrhula europoea'']] [[Òbrôzk: Male bullfinch (Pyrrhula pyrrhula) feeding on sunflower seed.webm|thumb|left|Pyrrhula pyrrhula]] '''Pszczolnik, cybaba, rudëkrop''' (''Pyrrhula pyrrhula'') — môłi ptôch z rodzëznë łëzgôczów (''Fringillidae''). Òn biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Tegò ptôcha mòże tu widzec np. òb zëmã i òb [[jeséń]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 368. [[Kategòrëjô:Ptôchë]] sdso5nl8oelqqk302r14nczofjppy59 0 5910 207607 195270 2026-07-14T16:44:55Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; {{Kòntrola}} 207607 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pommerngans & Gössel.jpg|mały|Pòmòrskô gãs]] '''Pòmòrskô gãs''' – rasa [[Domôcô gãs|domôcy gãsé]]. Bëka ti rasë òprowôdzô gãsãta. To dô pòmòrską gãs [[Kartuzë|kartësczégò]] zortu. Na [[zymk]]ù, czej môłé gãsë bëłë pasłé - na łące abò kòl chëczi wënëkóné - czasã [[Warna|gapë]] je brałë, tak na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] człowiek mùszôł przë nich bëc. == Òbaczë téż == * [http://www.bioroznorodnosc.izoo.krakow.pl/drob/gesi/charakterystyka_ras/kartuska Kartëskô gãs (pò pòlskù)] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] l3rajqopds8ow2ou3kq2mqqqfh9jtko 0 5921 207584 205279 2026-07-14T16:33:17Z Iketsi 3254 <br>Głos jaskùleczczi 207584 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hirundo rustica.jpg|mały|Jaskùleczczi<br>[[Òbrôzk:Hirundo rustica - Barn Swallow - XC83449.ogg|Głos jaskùleczczi]]<br>Głos jaskùleczczi]] [[Òbrôzk:Hirundo rustica MHNT.jpg|mały|''Hirundo rustica'']] '''Liwkòwnica''' abò '''jaskùleczka''' (''Hirundo rustica'') – wanożny ptôch z rodzëznë jaskùleczkòwatëch (''Hirundinidae''). Te ptôchë mają gniôzda i młodé na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], ale òb zëmã jich tu ni ma. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 334. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 8zvi8gkge4i5n5vzocqztm98h4xy2zt 0 5931 207426 162166 2026-07-14T12:10:40Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 207426 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lycopodium clavatum 151207.jpg|mały|Mòrzebób]] '''Mòrzebób''' abò '''lësy ògón''' (''Lycopodium clavatum'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë włochôczowatëch. On rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] r45aeygea71f1q3akhrj71yor8jdkwp 0 5961 207424 162139 2026-07-14T12:09:34Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 207424 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Suillus variegatus.jpg|mały|Krowiélc]] '''Krowiélc''' (''Suillus variegatus'') – grzib z rodzëznë krowiélcowatëch (''Suillaceae''). Òn rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grzëbë]] ibbv5uu3tt8nt2tuxx1jjmt657ev685 0 5980 207610 197117 2026-07-14T16:47:44Z Iketsi 3254 <br>Òn czibabë spiéwô 207610 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Parus major 2 Luc Viatour.jpg|mały|Czibaba – òn<br>[[Òbrôzk:Parus major.ogg|Òn czibabë spiéwô]]<br>Òn czibabë spiéwô]] '''Czibaba''' (''Parus major'') – môłi ptôch z rodzëznë sykórkòwatëch. Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], téż òb zëmã je tu. Òna mòże miec gniôzdo w [[Lãgòwô bùdka|lãgòwi bùdce]]. [[Òbrôzk:Sikooorka bogatkaaa.jpg|mały|Młodô czibaba na [[wierzba|wierzbie]]]] [[Òbrôzk:Parus major excelsus MHNT 232 Aïn Béïda Algerie.jpg|mały|''Parus major'']] == Òbaczë téż == {{#categorytree:Sykórkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 358. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Sykórkòwaté]] kwlnh2tdt8qj9nlk2vf1bcg32ttcvga 0 6013 207593 201224 2026-07-14T16:38:07Z Iketsi 3254 <br>Głos 207593 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Common_Blackbird.jpg|mały|Smòczk – òn<br>[[Òbrôzk:Amselrp.ogg|Głos]]<br>Głos]] [[Òbrôzk:2010-02-14 (19) Amsel, merl, Turdus merula.JPG|mały|Smòczk – òna]] [[Òbrôzk:Turdus merula cabrerae MHNT.ZOO.2010.11.186.14.jpg|mały|''Turdus merula cabrerae'']] '''Smòczk''' (''Turdus merula'') – to je strzédny ptôch z rodzëznë drózdowatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i òb [[lato]] zjôdô np. smôrzcze, a òb zëmã np. ògrizczi jabków. Smòczk spiéwô tak: == Lëteratura == * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.V (1972), s. 98. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] lnc9bor9yr8g185cjdxzt3u4c5ff1q9 207594 207593 2026-07-14T16:38:26Z Iketsi 3254 Òbrôzk 207594 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Common_Blackbird.jpg|mały|Smòczk – òn<br>[[Òbrôzk:Amselrp.ogg|Głos]]<br>Głos]] [[Òbrôzk:Common Blackbird (Turdus merula mauritanicus) female.jpg|mały|Smòczk – òna]] [[Òbrôzk:Turdus merula cabrerae MHNT.ZOO.2010.11.186.14.jpg|mały|''Turdus merula cabrerae'']] '''Smòczk''' (''Turdus merula'') – to je strzédny ptôch z rodzëznë drózdowatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] i òb [[lato]] zjôdô np. smôrzcze, a òb zëmã np. ògrizczi jabków. Smòczk spiéwô tak: == Lëteratura == * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk, t.V (1972), s. 98. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] rbqsg5xb6wwtmrjumblab7g9xr152ky 0 6084 207634 206927 2026-07-14T17:06:20Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 207634 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lutizenbund.PNG|mały]] '''Lëcëce''' bëlë plemiennym karnã [[Pòłabsczi Słowianie|pòłabsczich Słowianów]]. Òni żëlë òd VI w. na zemiach midzë [[Bôłt|Bôłtã]], [[Łaba|Łabą]] ë dólną Òdrą. Òd pòrénkù grańczëlë Lëcëce z [[Kaszëbi|Kaszëbama]], òd zôpadu z Sasama, a òd pôłniô z Łużanama. Swégò czasu krótkò [[Kaszëbë|Kaszëb]] béło Zrzeszenié Lëcëców. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Słowianie]] lsti88ocnn2awlboqe8rioce4esb066 0 6089 207560 200938 2026-07-14T16:11:23Z Iketsi 3254 -"jãzëk jãzëk" 207560 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Principat d'Andorra | miono = Ksãstwò Andorsczi | miono-genitiw = Andorsczi | fana = Flag of Andorra.svg| herb = Coat of arms of Andorra.svg | na karce = Andorra_-_Location_Map_(2013)_-_AND_-_UNOCHA.svg| mòtto = Virtus Unita Fortior | jãzëk = [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczi]], szpańsczi | stolëca = Andorra la Vella | fòrma państwa = mònarchiô| wiéchrzëzna = 467 | lëdztwò = 77.281 | rok = 2016 | dëtk = Eùro | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +0 | swiãto = [[8 séwnika]] | himn = El Gran Carlemany (Wiôldżi Karol) | kòd = AD | Internet = .ad | telefón = 376 |Mònarcha=Emmanuel Macron, Josep-Lluís Serrano Pentinat|Premiéra=Xavier Espot Zamora|aùtowi kòd=AND}} '''Andorra''' ({{jãz.|ca}} ''Principat d'Andorra'') – môłé państwò w [[Eùropa|Eùropie]] midzë [[Francëjô|Francëją]] a [[Szpańskô|Szpańską]] w [[Pireneje|Pirenejach]]. Stolëcą Andorrë je gard [[Andorra la Vella]]. Tu lëdze gôdają pò [[Katalońsczi jãzëk|katalońskù]]. === Spòdlowé pòdôwczi === * lëdztwò: 77.281 mieszkańców ([[2016]]) * wiéchrzëzna: 467 km² == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Landscape of Andorra.jpg|Òkòlé Andorrë kòł grańcë z Francëją Òbrôzk:Andorra topographic map-pl.svg| Òbrôzk:Andorra map 2.png| Òbrôzk:Map of hiking trails and mountain huts in Andorra.svg| Òbrôzk:HPIM0309.JPG| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Katalońsczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Euro}} {{Eùropa}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Eùropejsczé państwa]] d1fm70pjpod48tncg2odela9v04jz79 0 6116 207746 207163 2026-07-14T19:47:28Z Iketsi 3254 +1 207746 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie.jpg|mały|]] '''Dzéń Jednotë Kaszëbów''' ({{jãz.|pl}} ''Dzień Jedności Kaszubów'') – swiãto ùsôdzoné dlô pamiãcë ò pierszi zmiónce ò [[Kaszëbi|Kaszëbach]]. [[Papiéż Grégòr IX]] [[19 strëmiannika]] [[1238]] rokù wëdôł pierszi dokùmeńt z mionã Kaszëbë — "ksyżã Kaszëb" (''duce Cassubie''). Pòtemù ksyżëc [[Zôpadnô Pòmòrskô|Zôpadny Pòmòrsczi]] nôsy titel ''dux Slauorum et Cassubie'' tj. ''ksyżëc Słowiónów ë Kaszëb''. Negò titla brëkòwôł jesz ksyżëc [[Barnim I]] (1210–1278). Pierwszi Dzéń Jednotë Kaszëbów òdbéł sã [[19 strëmiannika]] [[2004]] rokù we [[Gduńsk]]ù, a w nôslédnëch latach przédné òbchòdë bëłë òrganizowóné w taczich môlach jak: * 2005 – [[Gduńsk]] * 2006 – [[Tëchómie]] * 2007 – [[Kramarzënë]] * 2008 – [[Miastkò]] * 2009 – [[Bëtowò]] * 2010 – [[Kartuzë]] * 2011 – [[Słëpsk]] * 2012 – [[Brusë]] * 2013 – [[Kòscérzna]] * 2014 – [[Srôkòjce|Serakòjce]]<ref>https://web.archive.org/web/20140320204643/http://www.24kaszuby.pl/wydarzenia-dnia/dzien-jednosci-kaszubow-w-sierakowicach-2/</ref> * 2015 – [[Sëlëczëno]] * 2016 – [[Bòjano]] * 2017 – [[Chmielno]] * 2018 – [[Lëzëno]]<ref>{{YouTube|ZO44jKLNJaM|XX Światowy Zjazd Kaszubów 2018 HD}}</ref> * 2019 – [[Żukòwò]] * 2022 – [[Sopòt]]<ref>https://radioglos.pl/wiadomosci/regionalne/9608-dzien-jednosci-kaszubow-bez-bicia-rekordu-w-grze-na-akordeonach</ref> * 2023 – [[Gniéwino]] * 2024 – [[Kòscérzna]] * 2025 – [[Bòlszewò]] * 2026 – [[22 strëmiannika]] – [[Wiôlgô Wies]]<ref>https://web.archive.org/web/20260504160218/https://odkryjpomorze.pl/storage/2026/03/post/1683/26371/dzien-jednosci-kaszubow-wladyslawowo-22-marca-2026-program.pdf</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260504155906/https://scontent-dfw5-3.xx.fbcdn.net/v/t39.30808-6/653711717_1529386132527317_1175454651514524956_n.jpg?_nc_cat=110&ccb=1-7&_nc_sid=13d280&_nc_ohc=lc-xqCC5_jAQ7kNvwE_oula&_nc_oc=AdorCTy7HqHZ5XkR30cv4bQgH-aZhyA5pbRsh8U7dcppjMeZ7JeWf8Oz4Q-MxYeNJ5o&_nc_zt=23&_nc_ht=scontent-dfw5-3.xx&_nc_gid=KGZTHf4naCNs3nHXfsmSjA&_nc_ss=7b289&oh=00_Af4toQ7ZbUCGwaecsO_7nRo3Q2SxLiWEuCSgiuH7aDOUTA&oe=69FE921F</ref><ref>https://wladyslawowo.pl/wiadomosci/1/wiadomosc/242501/dzien_jednosci_kaszubow_we_wladyslawowie__22_marca_2026_r</ref> == Òbaczë téż == * [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] * [[Transcassubia]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://mojestrone.com/zjazd-kaszbow/relacj/ * [https://www.facebook.com/dzien.jednoscikaszubow Dzéń Jednotë Kaszëbów] * {{YouTube|PPWFpZZ1Scw|XVIII Światowy Zjazd Kaszubów we Wdzydzach Kiszewskich}} * 2025: ** https://web.archive.org/web/20250317232529/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/dzien-jednosci-kaszubow * 2026: ** {{YouTube|EKWbwbZ7W9E|Dzień Jedności Kaszubów we Władysławowie 2026 {{!}} kaszuby24.pl}} ** https://web.archive.org/web/20260504160241/https://odkryjpomorze.pl/imprezy/dzien-jednosci-kaszubow *** [https://web.archive.org/web/20260504160340/https://pawelnowak.pl/nuty-na-dzien-jednosci-kaszubow-we-wladyslawowie/ Nuty na Dzień Jedności Kaszubów we Władysławowie] **** [https://web.archive.org/web/20260504160302/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Kaszebsczi-Himn.pdf Kaszëbsczi Himn] **** [https://web.archive.org/web/20260504160303/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Opis-materialow-nutowych.pdf Opis materiałów nutowych] **** [https://web.archive.org/web/20260504160303/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Reboce-reboce.pdf Rëbôcë, rëbôcë] **** [https://web.archive.org/web/20260504160305/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Tata-i-koza.pdf Tata i kòza] **** [https://web.archive.org/web/20260504160307/https://pawelnowak.pl/wp-content/uploads/2026/02/Zeglorz-Morze-reczy-Me-od-morza.pdf Żeglôrz – Mòrze rëczy – Më òd mòrza] ** https://mojestrone.com/artykul/dzn-jednot-kaszbow-n2250170 === Szëkba === {{Szëkba|Dzień Jedności Kaszubów}} {{Szëkba}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Swiãta]] 2arul8umin8hwia6cpwohithll6vts8 0 6120 207711 206086 2026-07-14T17:48:01Z Iketsi 3254 {{Commons}}; {{stub}}→{{Ùzémk artikla}}; ' - to je '→' – ' 207711 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Annunciation Melozzo da Forli Pantheon.jpg|mały|Zwiastowanié – [[Melozzo da Forlì]]]] '''Matczi Bòsczi Roztwórny''' - '''Zwiastowanié''' – ùroczëzna, chtërna wëpôdô [[25 strëmiannika]] w [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczim kòscele]]. '''Przësłowié''': Roztwórnô to je taczé swiãto, że nawet ptôch nie wije gniôzda. == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1969, tom III, s. 58 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] [[Kategòrëjô:Marija Panna]] ombtdbpwdmdtoj76emlxyszc800va2t 0 6151 207433 187539 2026-07-14T12:29:55Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207433 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Corylus avellana.jpg|Blätter und Früchte|mały|Zwëczajnô leszczëna]] '''Zwëczajnô leszczëna''' (''Corylus avellana'' L.) – czerz z rodzëznë brzózkòwatëch (''Betulaceae'' Gray). Òna rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] ë mòże tu ju w [[gromicznik]]ù kwitnąc, a pòtemù mô lëszczënowé òrzechë. W przëtrôfkù ti roscënë ji parzënka je przenôszónô przez wiater, ale z ni pich mògą zbiérac pszczołë. [[Leszczinczi]] są leszczënowim lôskã. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 48. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Brzózkòwaté]] [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 8qjhezxflzu1o699y736hbgqvkb051a 0 6256 207446 162937 2026-07-14T12:46:50Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Commons}} 207446 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Puck05.jpg|mały|Stôri kòscół w [[Pùck]]u]] [[Òbrôzk:Kutry podczas pielgrzymki rybackiej do Pucka.jpg|mały|left|Kùtrë mòrzczëch pielgrzimów]] '''Parafijô p.w. Swiãtëch Apòsztołów Piotra i Pawła (Paula) w Pùckù''' – stôrô parafijô w [[Pùck]]ù kòl [[Gduńsk|Gduńska]]. Tu na òdpùst w [[czerwińc]]u płënie kùtrama wiele pielgrzimów i mòże czëc [[kaszëbsczi jãzëk]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parafie]] 82oxgxscpr376bdz5z9dnzfi7po686w 0 6261 207612 197091 2026-07-14T16:49:03Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; {{Kòntrola}} 207612 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Mergus serrator couple.jpg|mały|300px|Para mùcniców – po lewi òna, a pò prawi stronie òn]] [[Òbrôzk:Mergus serrator MHNT.ZOO.2010.11.30.1.jpg|mały|''Mergus serrator'']] '''Mùcnica''' (''Mergus serrator'') – strzédny abò wiôldżi ptôch wòdny z rodzëznë kaczkòwatëch (''Anatidae''). Òna zëmùje w Eùropie, téż na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Mùcnica je òbjimniãti ùrzãdową òchrónią. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaczkòwaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaczkòwaté]] rfesbwwtmabf419xa9oki0p0lv0sald 0 6275 207543 166331 2026-07-14T15:59:17Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Kòntrola}} 207543 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kościół Nawiedzenia NMP w Hopowie.jpg|mały|Kòscół w Hopòwie]] '''Hopòwò''' – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wies]] w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w òbéńdze [[gmina Somònino|gminë Somònino]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Somònino]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] l159ov2ryayihkgjziivr556nryea9s 0 6281 207756 207245 2026-07-14T20:51:05Z Iketsi 3254 + 207756 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wejherowo misterium02.jpg|mały|[[Wejrowò]]]] [[Òbrôzk:Msza.sian.tif‎|mały|Swiónowò]] [[Òbrôzk:2015 Bazylika w Wambierzycach 02.jpg|mały|Wambierzyce]] [[Òbrôzk:Church of guadelupe.JPG|mały|Meksyk-Guadelupe]] '''Pielgrzimka''' – wanoga z religijnégò pòdskacënkù żebë òdwiedzëc swiãti môle. Taczim môlem je np. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] sanktuarium w [[Sjónowò|Sjónowie]]. Pielgrzimczi są sparłãczoné z [[Wanożnô rësznta|wanożną rësznotą]]. Òd lat rok kòle rokù jidą kómpanije pielgrzimów na [[Wejrowskô Kalwarëjô|Wejrowską Kalwarëjã]], a pisôł ò tim [[Aleksander Majkòwsczi]]. Ledzë pielgrzimùją, żebë przëprosec Bòga za grzéchë abò z prosbą np. ò zdrowie, ò ùdałosc, dzãkùją. Pielgrzimùją téż, żebë wësłôwiac wdzãczlëwòta np. za ùrodzenié dzecka, dostanié nazôt zdrowia abò ùrëtanié z wëpôdku. Pielgrzimczi mògą bëc zbiorowi abò apartny.Pielgrzimòwanié je sparłãczony ze skłôdaniém wotów w sanktuariach, do chtërnych wanożi sã. Ledzë pielgrzimòwelë ju w stôrëch czasach (Egipt, Grecja, Rzim).Téż w kùlturach Blisczégò Wschòdu bëłë taczi dnie, w chtërnych pielgrzimòwelë. Chrzescëjónie pielgrzimòwelë ju w stôrëch czasach do Zemi Swiãti. W niechtërnych religiach pielgrzimczi są òbòwiązkòwi, np. pielgrzymka do Mekki w islamie. Wôżni môle pielgrzymkòwi chrzescëjónów: ;W Pòlsce * [[Swiãté Pòlanowsczé Górë]] * [[Bardo]] * [[Czerna]] * [[Gietrzwałd]] * [[Góra Sw. Anne]] * [[Jasnô Góra]] * [[Kalwarëja Zebrzëdowskô]] * [[Kalwarëja Wejrowskô]] * [[Licheń Stôri]] * [[Łagiewniki]] * [[Międzygórze]] * [[Piekarë Sląsczi]] * [[Swiãtô Góra Grabarka]] * [[Swiónowò]] * [[Swiãti Lipka]] * [[Wambierzyce]] ;W swiece * [[Asyż]] * [[Fatima]] * [[La Salette]] * [[Loreto]] * [[Lourdes]] * [[Medugorje]] * [[Meksyk-Guadelupe]] * [[Rzim]] * [[Santiago de Compostela]] * [[Zemia Swiãti]] * [[Montserrat]] == Òbaczë téż == * [[Rzim]] * [[Eùropejsczi Szlach Ceglanégò Gòtikù]] * [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20160613201142/http://24kaszuby.pl/pielgrzymka-do-wejherowa-2016/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Religiô]] [[Kategòrëjô:Turistika]] 1cd504685mng7c0jxmh6nexhe0llnq0 207758 207756 2026-07-14T20:52:07Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ + 207758 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wejherowo misterium02.jpg|mały|[[Wejrowò]]]] [[Òbrôzk:Msza.sian.tif‎|mały|Swiónowò]] [[Òbrôzk:2015 Bazylika w Wambierzycach 02.jpg|mały|Wambierzyce]] [[Òbrôzk:Church of guadelupe.JPG|mały|Meksyk-Guadelupe]] '''Pielgrzimka''' – wanoga z religijnégò pòdskacënkù żebë òdwiedzëc swiãti môle. Taczim môlem je np. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] sanktuarium w [[Sjónowò|Sjónowie]]. Pielgrzimczi są sparłãczoné z [[Wanożnô rësznta|wanożną rësznotą]]. Òd lat rok kòle rokù jidą kómpanije pielgrzimów na [[Wejrowskô Kalwarëjô|Wejrowską Kalwarëjã]], a pisôł ò tim [[Aleksander Majkòwsczi]]. Ledzë pielgrzimùją, żebë przëprosec Bòga za grzéchë abò z prosbą np. ò zdrowie, ò ùdałosc, dzãkùją. Pielgrzimùją téż, żebë wësłôwiac wdzãczlëwòta np. za ùrodzenié dzecka, dostanié nazôt zdrowia abò ùrëtanié z wëpôdku. Pielgrzimczi mògą bëc zbiorowi abò apartny.Pielgrzimòwanié je sparłãczony ze skłôdaniém wotów w sanktuariach, do chtërnych wanożi sã. Ledzë pielgrzimòwelë ju w stôrëch czasach (Egipt, Grecja, Rzim).Téż w kùlturach Blisczégò Wschòdu bëłë taczi dnie, w chtërnych pielgrzimòwelë. Chrzescëjónie pielgrzimòwelë ju w stôrëch czasach do Zemi Swiãti. W niechtërnych religiach pielgrzimczi są òbòwiązkòwi, np. pielgrzymka do Mekki w islamie. Wôżni môle pielgrzymkòwi chrzescëjónów: ;W Pòlsce * [[Swiãté Pòlanowsczé Górë]] * [[Bardo]] * [[Czerna]] * [[Gietrzwałd]] * [[Góra Sw. Anne]] * [[Jasnô Góra]] * [[Kalwarëja Zebrzëdowskô]] * [[Kalwarëja Wejrowskô]] * [[Licheń Stôri]] * [[Łagiewniki]] * [[Międzygórze]] * [[Piekarë Sląsczi]] * [[Swiãtô Góra Grabarka]] * [[Swiónowò]] * [[Swiãti Lipka]] * [[Wambierzyce]] ;W swiece * [[Asyż]] * [[Fatima]] * [[La Salette]] * [[Loreto]] * [[Lourdes]] * [[Medugorje]] * [[Meksyk-Guadelupe]] * [[Rzim]] * [[Santiago de Compostela]] * [[Zemia Swiãti]] * [[Montserrat]] == Òbaczë téż == * [[Rzim]] * [[Eùropejsczi Szlach Ceglanégò Gòtikù]] * [[Swiatowi Zjôzd Kaszëbów]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20160613201142/http://24kaszuby.pl/pielgrzymka-do-wejherowa-2016/ * https://web.archive.org/web/20160701223129/http://24kaszuby.pl/zaproszenie-na-35-pielgrzymke-kaszubska/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Religiô]] [[Kategòrëjô:Turistika]] 04f0pyse6u5fel1vk1hjw32zudozc2z 0 6282 207554 181993 2026-07-14T16:02:12Z Iketsi 3254 – 207554 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Borcke Siebmacher171 - Sachsen.jpg|mały|150px|Herb rodzëznë von Bòrk]] [[Òbrôzk:Sydonia von Borck.jpg|mały|150px|Sydonia von Bòrk]] '''Sydonia von Bòrk''' (1548–1620) – snôzô szlachcónka, chtërna nie bëła żeniałi i nié mia dzecé. Òna bëła niedowinnie òbsądzonô ò czarë np. ò sprowadzenie mòru na ród Grifitów, chtëren lata lateczny panowôł na Zôpadny Pòmòrsczi. Òna bëła scąti mieczą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrskô]] p1cjnjxe85ze936ax21cj8az9rta4jg 0 6382 207457 201194 2026-07-14T12:57:02Z Iketsi 3254 Krokowa - Church 01.jpg 207457 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Krokowa - Church 01.jpg|mały|Kòscół w Krokòwie]] '''Parafijô p.w. Swiãti Katarzënë z Aleksandrëji w Krokòwie''' – to je stôrô parafijô w Krokòwie kòl [[Pùck]]a. W ni w - czedës kalwińsczim - kòscele terô mòdlą są téż [[Kaszëbi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parafie]] 4ihjzumzhn8u8ounk9al674eb0oor1f 207458 207457 2026-07-14T12:59:31Z Iketsi 3254 {{Òficjalnô starna}} 207458 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Krokowa - Church 01.jpg|mały|Kòscół w Krokòwie]] '''Parafijô p.w. Swiãti Katarzënë z Aleksandrëji w Krokòwie''' – to je stôrô parafijô w Krokòwie kòl [[Pùck]]a. W ni w - czedës kalwińsczim - kòscele terô mòdlą są téż [[Kaszëbi]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parafie gduńsczi archidiecezji]] cgfymtmdepqbr5tx6383akv3fgxx9tw 0 6603 207530 162941 2026-07-14T15:49:36Z Iketsi 3254 drobnô 207530 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Water level 1.jpg|mały|Mùlarskô równica]] '''Równiô''' – w technice (np. w bùdowiznie) do ji wëznôczaniô je dobrô równica. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Fizyka]] dxy967uzf2rfr8tg9z55dxo8svt9soc 0 6643 207740 180337 2026-07-14T19:14:44Z Iketsi 3254 {{jãz.|xx}} 207740 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Skórcz COA.svg|mały|Skórecczi herb]] '''Skórcz''' (we zdrojach: ''Schorcz'' 1339, ''Scorcz'' 1342, ''Schortz'' 1458, ''Skorcz'' 1570, ''Skurcz'' 1596, Skorć ''1597'', ''Skorc'', ''Skorcz'' 1598, ''Skortcz'' 1649, ''Skorcz'' 1664, ''do kościoła skoreckiego'', ''Skurcz'' 1682, ''Skorcz'' 1710, ''Skurtz'' kòl 1790, ''Skórcz'' 1889, ''Skurcz al. Skórcz'' 1925, ''Skórcz'' 1928; {{jãz.|pl}} ''Skórcz'', {{jãz.|de}} ''Skurz'') – gard we [[Starogardzczi kréz|starogardzczim krézu]] w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]] na krôju [[Tëchòlsczé Bòrë|Tëchòlsczich Bòrów]]. * Lëdztwò gardu: 3.564 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 3,67 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Kòcéwskô]] g3r7vefdv1iixjldmarp2ocm0mz33m2 0 6650 207724 193873 2026-07-14T17:57:47Z Iketsi 3254 ' '→' '; {{Commons}} 207724 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Barlinek COA old.svg|mały|Berlënecczi herb]] '''Berlënkò''' (we zdrojach: ''Nova Berlyn'' 1278, ''Berlyn'' 1300, ''Nigenberlin'' 1364, ''Berlin'' 1413, ''Berlinichen'' 1499, ''Barlyn'' 1508, ''Kleinen Berliniken'' 1608, ''Berlinecken'' 1618, ''Berlinchen'' 1789, ''Berlinchen'' 1833; {{jãz.|pl}} ''Barlinek'', {{jãz.|de}} ''Berlinchen'') – gard w [[żôłdzëńsczi kréz|żôłdzëńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 14.162 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 17,55 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] t9s220zyxet7dhasaczmhofreidbhki 0 6674 207718 202769 2026-07-14T17:55:27Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207718 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Dobrzany COA (by Shazz).svg|mały|Jakùbòwsczi herb]] '''Jakùbòwò''' (we zdrojach: ''Iacobshage'', ''Jacobshagen'', ''Iacopshagen'' 1595 (Mercator), ''Jakobshagen'', ''Jakubowo'' (sztót pò II sw. w.); {{jãz.|pl}} ''Dobrzany'', {{jãz.|de}} ''Jacobshagen'', ''Jakobshagen'') – gard we [[stôrgardzczi kréz|stôrgardzczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]] nad jezorã [[Szadzkò]]. * Lëdztwò gardu: 2.340 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 5,34 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] qxeqj50l5tfdnw6mi0cudttj2igt34c 0 6704 207738 187945 2026-07-14T19:10:20Z Iketsi 3254 {{jãz.|xx}} 207738 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Pyrzyce COA (by Shazz).svg|mały|Përzëcczi herb]] '''Përzëca''' (w zdrojach: ''Piriz'' 1186, ''Puritz'' 1186, ''Piriz'' 1217, ''Pirijtz'' 1577 (Stefano Bonsignori), ''Pyritz''; {{jãz.|pl}} ''Pyrzyce'', {{jãz.|de}} ''Pyritz'') – krézewi gard w [[Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò|Zôpadnopòmòrsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 12.750 ([[2008]]) * Wiéchrzëzna gardu: 38,79 km² {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] p0vzsocwc2lwntilssbmogidcod7hch 0 6728 207713 206079 2026-07-14T17:48:58Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 207713 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:2008-08-Agaricus-Stuttgartx7.JPG|mały|Pólnicë]] '''Òwczô pólnica''' (''Agaricus arvensis'' abò ''Psalliota arvensis'') – [[grzib]] z rodzëznë pólnicowatëch (''Agaricaceae''). == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]: ''Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej'', Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 122 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Grzëbë]] che3wbasjgyqulau47csigd1kxnwop8 0 6829 207722 194260 2026-07-14T17:57:09Z Iketsi 3254 ' '→' '; {{jãz.|xx}} 207722 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Koronowo COA.svg|mały|Kòronowsczi herb]] '''Kòrónowò''' (w zdrojach: ''Smeysche'' 1288, ''Smexe'' 1292, ''Corunowo'' 1426, ''Corunow'' 1476, 1495, ''Choronowo'' 1484, ''Korunowo'' 1511/12, ''Coronow'' 1583, ''Corunau'' 1612 (Langenes), ''Koronów'' 1699, ''Pohln. Crone'', ''Coronowo'' 1796-1802 ''Koronowo'', ''Polnisch Crone'', ''Crone an der Brahe'', ''Krone a. Brahe''; {{jãz.|pl}} ''Koronowo'', {{jãz.|de}} ''Polnisch Krone'', ''Crone an der Brahe'', 1942-45 ''Krone an der Brahe'') - gard w [[bëdgòsczi kréz|bëdgòsczim krézu]] w [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Brda|Brdą]]. * Lëdztwò gardu: 11.025 (2010) * Wiéchrzëzna gardu: 28,18 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] eigkvtiq1tsodkg72fum68vdfhjsrkt 0 6831 207719 202764 2026-07-14T17:55:51Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207719 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Mrocza COA.svg|mały|Mrotecczi herb]] '''Mrocza''' (we zdrojach: ''Mroscha'' 1288, ''civitate Mrocza'' 1393, ''Mrzotsza'' 1470, ''Mrocza'' 1578; {{jãz.|pl}} ''Mrocza'', {{jãz.|de}} ''Mrotschen'', 1939–1942 ''Schönhausen'', 1942–1945 ''Immenheim'') – gard w [[naczelsczi kréz|naczelsczim krézu]] w [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]] * Lëdztwò gardu: 4.219 ([[2007]]) * Wiéchrzëzna gardu: 4,32 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] n35d5bqpjk9jldwk5l0pmzodyrfcm1o 0 6838 207739 187880 2026-07-14T19:14:06Z Iketsi 3254 ' '→' ' 207739 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Tuchola COA.svg|mały|Tëchòlsczi herb]] [[Òbrôzk:POL Tuchola flag.svg|mały|Tëchòlsczi fana]] '''Tëchòlô''' (téż: '''Tuchòlô'''; we zdrojach: ''Thuchol'' 1287, ''Thuchel'' 1307, ''Tuchola'' 1347, ''Tauchel'' kòl 1688 (Frederick De Wit, Marchionatus Brandenburgi et Ducatus Pomeraniae TAbula que est pars Septentrionalis Ciruculi Saxoniae Superioris . . .), ''Duchel'' kòl 1688 (Frederick De Wit, Marchionatus Brandenburgi et Ducatus Pomeraniae TAbula que est pars Septentrionalis Ciruculi Saxoniae Superioris . . .), ''ku Tucholi'' 1749, ''Tuchel'', ''Tuchòlô'' (Cenôwa, Ramułt), ''Tëchòlô'' (Ramułt); {{jãz.|pl}} ''Tuchola'', {{jãz.|de}} ''Tuchel'') - krézewi gard w [[Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò|kùjawskò-pòmòrsczim wòjewództwie]]. To je to nôwikszi gard [[Tëchòlsczé Bòrë|Tëchòlsczich Bòrów]]. * Lëdztwò gardu: 13.948 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 17,69 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Kùjawskò-pòmòrsczé wòjewództwò]] chsmy0xgq3srar9zipqr9zwkr3e095p 0 6867 207737 171475 2026-07-14T19:09:28Z Iketsi 3254 {{jãz.|xx}} 207737 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Kostrzyn nad Odrą COA.svg|mały|Kòscérzëńsczi herb]] '''Kòscérzëno''' (we zdrojach: ''Cozsterine'' 1232, ''terra Custerin'' 1234, ''terram Costerin'' 1246, ''Custryn'' 1309, ''Kostryn'' 1317, ''Costrzin'' 1339, ''Custeryn'' 1371, ''Kustrin'' 1649, ''Kußcierzin'', ''Cüstrin'', ''Küstrin'' 1822 ; {{jãz.|pl}} ''Kostrzyn nad Odrą'', {{jãz.|de}} ''Küstrin'') – gard w Lãdzbarsczim Krézu w [[Lubùsczé wòjewództwò|Lubùsczim wòjewództwie]]. * Lëdztwò gardu: 17.731 ([[2010]]) * Wiéchrzëzna gardu: 46,14 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Lubùsczé wòjewództwò]] gt8plftuhjj4wbcxz97tcnidz3t6nxh 0 6932 207582 201242 2026-07-14T16:31:39Z Iketsi 3254 Głos 207582 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Alauda arvensis 2.jpg|mały|Pólny skarwónk [[Òbrôzk:XN Alauda arvensis.ogg|center|Głos]]]] [[Òbrôzk:Alauda arvensis MHNT.jpg|mały|''Alauda arvensis'']] '''Pólny skarwónk''' abò '''pólny skòwrónk‎''' (''Alauda arvensis'') — to je môłi ptôch z rodzëznë skarwónkòwatich (''Alaudidae''). Czedës bëło jich wiele w [[Pòmòrzkô|Pòmòrzce]]. Głos pólnégò skarwónka == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] h0uiu39u7rlynywg8x6pglpqugjf0d9 0 7109 207608 197927 2026-07-14T16:46:14Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207608 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Buntspecht Dendrocopos major-2.jpg|mały|Wiôldżi dzëdzón – òn<br>[[Òbrôzk:Woodpeckerdrum.ogg|Głos]]<br>Głos]] [[Òbrôzk:Dendrocopos major MHNT 232.jpg|mały|''Dendrocopos major'']] '''Wiôldżi dzëdzón''' (''Dendrocopos maior'') – strzédny ptôch z rodzëznë dzëdzónowatëch. Te ptôchë żëją m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Bãbnienié wiôldżégò dzëdzóna == Òbaczë téż == {{#categorytree:Dzëdzónowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzëdzónowaté]] mrhaazgbr0au44fnm42k94e8qi6dhoe 0 7307 207561 196349 2026-07-14T16:11:55Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207561 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Map-Hispanophone World.svg|mały|upright=2]] '''Szpańsczi jãzëk''' ({{jãz.|es}} ''idioma español'') – romańsczi jãzëk, ùrzãdny w [[Szpańskô|Szpańsce]] i jinëch państwach. == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi swiata]] * [[Katalońsczi jãzëk]] * [[Francësczi jãzëk]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Romańsczé jãzëczi]] b28iid3pedf3qpyys1ql09dru6r79v8 0 7308 207562 206882 2026-07-14T16:12:26Z Iketsi 3254 mały 207562 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Countries where French is an official language.svg|mały|upright=2]] '''Frańcësczi jãzëk''' ({{jãz.|fr}} ''français, la langue française'') – romańsczi jãzëk, ùrzãdny w [[Francëjô|Frańcji]], [[Kanada|Kanadze]] i jinëch państwach. == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi swiata]] * [[Mònegasczi jãzëk]] * [[Katalońsczi jãzëk]] * [[Italsczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Romańsczé jãzëczi]] e6ad1f2bfs7fhnjg5mw7inq5t8nnqfd 0 7405 207445 184808 2026-07-14T12:46:09Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Commons}} 207445 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sychowo - kościół św. Józefa Oblubieńca NMP (1).jpg|mały|]] '''Sychòwò''' – kaszëbskô [[wies]] w [[gmina Lëzëno|lëzyńsczi gminie]], w [[wejrowsczi kréz|wejrowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. Tu je kòscół. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wejrowsczi kréz]] [[Kategòrëjô:Gmina Lëzëno]] nr523keulwwefcskr2dxo6mtd9wbyiz 0 7408 207520 161600 2026-07-14T15:43:27Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Aktorzë]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 207520 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:82nd Academy Awards, Jeremy Renner - army mil-66454-2010-03-09-180356.jpg|thumb|right|Jeremy Renner]] '''Jeremy Renner''', (ùr. [[7 stëcznika]] [[1971]]), je [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczim]] teatrownikã. {{DEFAULTSORT:Renner, Jeremy}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] dn5c9m8ese0ugozzduqijht158lqpoy 0 7410 207517 185568 2026-07-14T15:43:26Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Aktorzë]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 207517 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Josh Duhamel 2009.jpg|thumb|right|Josh Duhamel]] '''Josh Duhamel''', (ùr. [[14 lëstopadnika]] [[1972]]), je [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczim]] teatrownikã. {{stub}} {{DEFAULTSORT:Duhamel, Josh}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] ean3i4iat7ts70roxmt0g6plkstpl78 0 7426 207613 183735 2026-07-14T16:49:44Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Kòntrola}} 207613 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:BufoCalamita_Sand.jpg|mały|Krótkònogòwi chrupôcz]] [[Òbrôzk:Natterjack Toads calling.ogv|mały|Głos krótkònogòwégò chrupôcza]] '''Krótkònogòwi chrupôcz''' (''Epidalea calamita'') – łaza z rodzëznë kąterowatëch (''Bufonidae''). Ten chrupôcz żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], ale tu jich wiele ni ma. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Łazë]] 81yvjye7fu5hmwgq2ek99yy4cgzbxqo 0 7432 207527 188347 2026-07-14T15:46:11Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207527 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Palmiarnia Oliwa 2.jpg|mały|Palmiarniô Òlëwsczégò Parkù]] '''Palmiarniô Òlëwsczégò Parkù''' stoji w parkù w [[Òlëwa|Òlëwie]] ë ji pòczątk je z XVIII stalata. W ni mòże òbezdrzec egzoticzné drzéwiãta, krzaczi ë jinë roscënë (np. palmë, kaktusë). Òna bëła rozbùdowónô w 1954 rokù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] h05tspggo5w552bzgaut3oc368knd2a 0 7443 207456 205214 2026-07-14T12:55:13Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Parafie]] 207456 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdańsk kościół Najświętszego Serca Jezusowego.JPG|mały|Gduńskô Kòlegiata p.w. Nôswiãtszégò Serca Jezësowégò we [[Wrzészcz]]u]] '''Gduńskô Kòlegiata p.w. Nôswiãtszégò Serca Jezësowégò we Wrzészczu''' – je kòscołã — òd pòczątkù katolëcczim — wëbùdowónym w latach 1909–1911 na neogòticczé mòdło. Tu we [[Wrzészcz]]u je parafiô òd 1910 rokù, a jak ji probòszczã béł ksądz Walter Wienke, to òn òrechcył m. jin. przińdnégò noblistã - [[Günter Grass|G. Grassa]]. Ten pisôrz czasã ò tim kòscele pisôł. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] [[Kategòrëjô:Parafie]] 467ly363nf35f3exlkc067acy14aurf 0 7503 207427 161631 2026-07-14T12:10:57Z Iketsi 3254 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 207427 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:ChrisPineatCampArifjan cropped.jpg|mały|Chris Pine]] '''Chris Pine''' (ùr. [[26 zélnika]] [[1980]]), je [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczim]] teatrownikã. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{SORTUJ:Pine, Chris}} [[Kategòrëjô:Film]] 7myye15qeo4vabxdvj5krneook1148k 207518 207427 2026-07-14T15:43:27Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Aktorzë]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 207518 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:ChrisPineatCampArifjan cropped.jpg|mały|Chris Pine]] '''Chris Pine''' (ùr. [[26 zélnika]] [[1980]]), je [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczim]] teatrownikã. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{SORTUJ:Pine, Chris}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] 9f6q2yadbu11z58abmr4he3uy0pmfg4 0 7510 207569 184954 2026-07-14T16:18:11Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207569 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Columba palumbus -garden post-8.jpg|mały|Gruchôłk]] [[Òbrôzk:Pigeon ramier MHNT.jpg|mały|''Columba palumbus'']] '''Gruchôłk''' (''Columba palumbus'') — to je strzédny ptôch z rodzëznë gòłąbkòwatëch. Òb [[lato]] òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], czasã gò mòże czëc kòl bùdinków. [[Òbrôzk:Columba palumbus birdsong.ogg|Columba palumbus birdsong.ogg]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] svr5ndpzgclv9trum0b2a1m718zzx8h 207578 207569 2026-07-14T16:28:15Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; ogg 207578 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Columba palumbus -garden post-8.jpg|mały|Gruchôłk [[Òbrôzk:Columba palumbus birdsong.ogg|Columba palumbus birdsong.ogg]]]] [[Òbrôzk:Pigeon ramier MHNT.jpg|mały|''Columba palumbus'']] '''Gruchôłk''' (''Columba palumbus'') – strzédny ptôch z rodzëznë gòłąbkòwatëch. Òb [[lato]] òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], czasã gò mòże czëc kòl bùdinków. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] oym38li3l1pzactwstk5bxh0dt57qf1 207590 207578 2026-07-14T16:35:57Z Iketsi 3254 <br>Głos 207590 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Columba palumbus -garden post-8.jpg|mały|Gruchôłk<br>[[Òbrôzk:Columba palumbus birdsong.ogg|Columba palumbus birdsong.ogg]]<br>Głos]] [[Òbrôzk:Pigeon ramier MHNT.jpg|mały|''Columba palumbus'']] '''Gruchôłk''' (''Columba palumbus'') – strzédny ptôch z rodzëznë gòłąbkòwatëch. Òb [[lato]] òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], czasã gò mòże czëc kòl bùdinków. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] i49kotmtpidj3or2h8obuxvswyuepj5 207592 207590 2026-07-14T16:36:55Z Iketsi 3254 <br>Głos 207592 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Columba palumbus -garden post-8.jpg|mały|Gruchôłk<br>[[Òbrôzk:Columba palumbus birdsong.ogg|Głos]]<br>Głos]] [[Òbrôzk:Pigeon ramier MHNT.jpg|mały|''Columba palumbus'']] '''Gruchôłk''' (''Columba palumbus'') – strzédny ptôch z rodzëznë gòłąbkòwatëch. Òb [[lato]] òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], czasã gò mòże czëc kòl bùdinków. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] ioueo44cywvqjjzvi2pi4udbecsj4gf 0 7517 207449 200440 2026-07-14T12:48:33Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; [[Kategòrëjô:Parafie]] 207449 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Główczyce (województwo pomorskie) 1.jpg|mały|Kòscół parafialny w Główczëcach]] '''Parafiô p.w. sw. Apòstołów Piotra i Pawła w Główczëcach''' – parafiô w [[Główczëce|Główczëcach]]. Ji kòscół parafialny je zbùdowóny na neogòticczé mòdło, òn nie béł z pòczątkù katolëcczi. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Główczëce]] [[Kategòrëjô:Parafie]] pli252ft36yln6s2f1ezp5j53ongorn 0 7525 207452 199144 2026-07-14T12:51:17Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Parafie]] 207452 wikitext text/x-wiki '''Parafiô p.w. Sw. Michała Archanioła w Sopòce''' – mô swój zaczątk w 1938 rokù. Ji parafialny kòscół w [[Sopòt|Sopòce]] je dosc nowi. W nim mòdlą są téż [[Kaszëbi]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20130606035841/http://www.diecezja.gda.pl/modules.php?name=Kuria&op=Parafia&par=434] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Sopòt]] [[Kategòrëjô:Parafie]] blrp94salfkkur5wr7eqip0h0ptjau5 0 7734 207742 194391 2026-07-14T19:21:35Z Iketsi 3254 ' '→' ' 207742 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Minsk_Montage_(2015).png|mały|]] '''Mińsk''' – stolëca [[Biôłorus|Biôłorusë]], administracyjné centrum mińsczégò òbwodu i mińsczégò rejonu, w skłôd jaczich równak nie wchôdô, temù że jawi sã gardã z òsoblëwim (stolëcznym) statusã. Nôwikszi transpòrtowy wãzeł, a téż pòliticzné, gòspòdarczé, kùlturalné i nôùkòwé centrum państwa. W Mińskù miescy sã sedzba [[Zrzesznica Samòstójnëch Państw|Zrzesznicë Samòstójnëch Państw]]. Gard leżi kòl geògraficznégò òstrzódka kraju, nad rzeką Świsłacz. Wiéchrzëzna gardu skłôdô 348,84 km², lëdztwò 1,949 mln (stój na 1 rujana 2015). == Òbaczë téż == * [[Biôłorus]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Stolëcë]] [[Kategòrëjô:Biôłorus]] krso74t5qgezwsjygdkulw3xk1ez2yc 0 7742 207516 203071 2026-07-14T15:43:26Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Aktorzë]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 207516 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jack Nicholson 2002.jpg|thumb|180px|Nicholson w 2002 rokù]] '''Jack Nicholson''' (ùr. [[22 łżëkwiata]] [[1937]]) - je amerikańsczim teatrownikã. {{stub}} {{DEFAULTSORT:Nicholson, Jack}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] ar5nkj3iuqodf6bkyjbx82pruarsdg7 207614 207516 2026-07-14T16:53:18Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 207614 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Jack Nicholson 2002.jpg|mały|Nicholson w 2002 rokù]] '''Jack Nicholson''' (ùr. [[22 łżëkwiata]] [[1937]]) – je amerikańsczim teatrownikã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Nicholson, Jack}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] 4z2ew0b7hsav92dba0lipzebjjvs6uw 0 7743 207522 203070 2026-07-14T15:43:27Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Aktorzë]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 207522 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Martin sheen.jpg|thumb|right|Martin Sheen]] '''Martin Sheen''' (ùr. [[3 zélnika]] [[1940]]) - je amerikańsczim teatrownikã. {{stub}} {{DEFAULTSORT:Sheen, Martin}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] [[Kategòrëjô:Amerikanowie]] t5gl172vvzbdexakxt5a0o4buj4zbjk 0 7836 207537 176611 2026-07-14T15:55:57Z Iketsi 3254 ' '→''; {{Commons}} 207537 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rodło.jpg|mały|Redło]] [[Òbrôzk:AncientPlough.jpg|mały|]] '''Redło''' – nôrzãdzé, chtërno brëkòwelë czedës gbùrze np. do robieniô régów w [[Bùlwa|bùlwach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] 066ot9p3zuxzj4posxtah0xshotf7st 0 7843 207545 186625 2026-07-14T15:59:44Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; 207545 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Pulmonaria obscura 2.jpg|mały|Cemny płëcnik]] '''Cemny płëcnik''' (''Pulmonaria obscura'' L.) – wielelatnô roscëna z rodzëznë wòdrôkòwatëch. Cemny płëcnik rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * [[Jan Trepczik|J. Trepczyk]]: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, t. I, s. 322 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] abxi1drnij25oteg5jxm7mmlq6ou52l 0 7847 207714 206067 2026-07-14T17:49:29Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207714 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Scythes 1.jpg|mały|Kòsa z drzewianym kòsëskã]] [[Òbrôzk:NIE Reapers Cradle Scythes.png|mały|left|Kòsë z różenkama do seczeniô zbòża]] '''Kòsa''' – rãczné nôrzãdzé, chtërno brëkùją czasã np. gbùrze do seczeniô trôwë abò zbòża. == Lëteratura == * Chrabkowski A.: Jak jô béł bògati. Banino 2007, s. 97 * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 335 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] tm4a9oetdtlq245viebb7bgidio8im4 207715 207714 2026-07-14T17:51:51Z Iketsi 3254 Galeriô 207715 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Scythe.svg|mały|Kòsa]] '''Kòsa''' – rãczné nôrzãdzé, chtërno brëkùją czasã np. gbùrze do seczeniô trôwë abò zbòża. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Scythes 1.jpg|Kòsa z drzewianym kòsëskã Òbrôzk:NIE Reapers Cradle Scythes.png|Kòsë z różenkama do seczeniô zbòża File:Scythe_user.png| File:Norblin - Farmer with a scythe 02.jpg| </gallery> == Lëteratura == * Chrabkowski A.: Jak jô béł bògati. Banino 2007, s. 97 * [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1970, tom IV, s. 335 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gbùrzëzna]] dw0sac8nxtn75qhhqz025i30xyrcz1c 0 7958 207425 181346 2026-07-14T12:09:47Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 207425 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Widno fragment miejscowości 04.07.10 p.jpg|mały|]] [[Òbrôzk:Widno piec chlebowy wiata 04.07.10 p.jpg|mały|Piec do chleba w Widnie]] '''Widno''' – kaszëbskô wies w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gmina Brusë|gminie Brusë]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Brusë]] 5etd38w62eo31t1k9oijttafgbicpn6 0 7964 207553 163349 2026-07-14T16:01:44Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Commons}} 207553 wikitext text/x-wiki '''Nowé Hëtë''' – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Tëchómié|gminie Tëchómié]], w [[Bëtowsczi kréz|bëtowsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Tëchómié]] lcwjwnvt9xzeq32y6b26pjavnjsswuc 0 7983 207638 206602 2026-07-14T17:08:54Z Iketsi 3254 Jindonezjô 207638 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:anggun.jpg|mały|Anggun]] '''Anggun''' (Anggun Cipta Sasmi), (ùr. [[29 łżëkwiata]] [[1974]] r.) – spiéwôrka pòp ùrodzonô w [[Indonezjô|Indonezji]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Mùzycë]] [[Kategòrëjô:Jindonezjô]] 2so5ylb95tyizp4d3sq7jalcipfm5bl 0 8123 207602 185282 2026-07-14T16:42:46Z Iketsi 3254 <br>Głos 207602 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Yellowhammer 3.jpg|mały|Zwëczajny żółtobrzuszk<br>[[Òbrôzk:XN Emberiza citrinella.ogg|title=Melancholijny śpiew samca|align=right|format=[[Ogg]]]]<br>Głos]] '''Zwëczajny żółtobrzuszk''' (''Emberiza citrinella'') – môłi, dzélem wanożny ptôch z rodzëznë żółtobrzuszkòwatëch ''Emberizidae''. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. [[Òbrôzk:Zingende geelgors-4961611.webm| thumb|Emberiza citrinella]] == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 368. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] f6mcldus101op2p3yns53y7p0d0vx02 207617 207602 2026-07-14T16:53:50Z Iketsi 3254 -' ' 207617 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Yellowhammer 3.jpg|mały|Zwëczajny żółtobrzuszk<br>[[Òbrôzk:XN Emberiza citrinella.ogg|title=Melancholijny śpiew samca|align=right|format=[[Ogg]]]]<br>Głos]] '''Zwëczajny żółtobrzuszk''' (''Emberiza citrinella'') – môłi, dzélem wanożny ptôch z rodzëznë żółtobrzuszkòwatëch ''Emberizidae''. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. [[Òbrôzk:Zingende geelgors-4961611.webm| thumb|Emberiza citrinella]] == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 368. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] rkr1kas2g24drbnwnd6ga123obkwzgs 207618 207617 2026-07-14T16:53:58Z Iketsi 3254 |mały 207618 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Yellowhammer 3.jpg|mały|Zwëczajny żółtobrzuszk<br>[[Òbrôzk:XN Emberiza citrinella.ogg|title=Melancholijny śpiew samca|align=right|format=[[Ogg]]]]<br>Głos]] '''Zwëczajny żółtobrzuszk''' (''Emberiza citrinella'') – môłi, dzélem wanożny ptôch z rodzëznë żółtobrzuszkòwatëch ''Emberizidae''. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. [[Òbrôzk:Zingende geelgors-4961611.webm|mały|Emberiza citrinella]] == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 368. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] pvllu0opwxqzv0sb7nsuxc8n0uojh4v 0 8160 207447 199064 2026-07-14T12:47:45Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; [[Kategòrëjô:Parafie]] 207447 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Władysławowo church.jpg|mały|Kòscół w [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]]]] '''Parafiô p.w. Wniebòwzãcô Nôswiãtszi Mariji Panienczi w Wiôldżi Wsë''' – parafiô w [[Wiôlgô Wies|Wiôldżi Wsë]] kòl [[Gduńsk|Gduńska]]. Ji je dosc nowi kòscół. Jegò bùdowa bëła napòczãtô w 1930 rokù. W tim kòscele je czasem takô Mszô Sw., że mòże czëc [[kaszëbsczi jãzëk]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20131207235144/http://www.parafia.wladek.pl/] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Wiôlgô Wies]] [[Kategòrëjô:Parafie]] hltadc195j87s0g8xs7unxc2v34qt1s 0 8202 207524 188454 2026-07-14T15:45:14Z Iketsi 3254 Òbrôzk 207524 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Marjorie Estiano em 2012.jpg|mały|Marjorie Estiano (2012)]] '''Marjorie Dias de Oliveira''' (ùr. [[8 strëmiannika]] [[1982]]) je [[Brazylskô|brazylską]] teatrownicą. * 2003: ''Malhação'' ... ''Fabiana'' * 2004: ''Malhação'' ... ''Natasha Ferreira'' * 2006: ''Páginas da Vida'' ... ''Marina Andrade Rangel'' * 2006: ''Sob Nova Direção'' ... ''Nely Li'' * 2007: ''Duas Caras'' ... ''Maria Paula Fonseca do Nascimento'' * 2009: ''Caminho das Índias'' ... ''Tônia (Antônia Cavinato)'' * 2010: ''S.O.S. Emergência'' ... ''Flávia Menezes'' * 2011: ''Amor em Quatro Atos'' ... ''Letícia'' * 2011: ''Malu de Bicicleta'' ... ''Sueli'' * 2011: ''Cine Conhecimento'' ... - * 2011: ''A Vida da Gente'' ... ''Manuela Fonseca'' * 2012: ''Lado a Lado'' ... ''Laura Assunção'' * 2013: ''O Tempo e o Vento'' ... ''Bibiana'' == CD == * 2005: Marjorie Estiano * 2007: Flores, Amores e Bla, blá, blá * 2013: TBA === DVD === * 2005: Marjorie Estiano e Banda ao Vivo == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.imdb.com/name/nm1597010] * [http://www.marjorieestiano.com.br/ Marjorie Estiano official website] * [https://web.archive.org/web/20071011161418/http://www.marjorie.umw.com.br/ Marjorie Estiano on Universal Music website] * [http://www.youtube.com/user/marjorieoficial/videos?view=0] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Estiano, Marjorie}} [[Kategòrëjô:Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Brazylskô]] ld5zvh8ziog58ocsmotbftvj945ldzp 0 8250 207548 165291 2026-07-14T16:00:17Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Commons}} 207548 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bedziechowo11.JPG|mały|Bãzechòwò - kòscół]] '''Bãzechòwò''' – kaszëbskô wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]], w [[Gmina Główczëce|gminie Główczëce]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Główczëce]] 5tz2ssqqk6nuv0aimzmu84dnbnqy6nf 207549 207548 2026-07-14T16:00:25Z Iketsi 3254 – 207549 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bedziechowo11.JPG|mały|Bãzechòwò – kòscół]] '''Bãzechòwò''' – kaszëbskô wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]], w [[Gmina Główczëce|gminie Główczëce]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Główczëce]] ffbdjkgh1t511rt3a2apsknkaj5lw9h 0 8296 207423 165466 2026-07-14T12:09:15Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 207423 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Smołdziński Las - church 03.jpg|mały|Smôłdzyńsczi Las - kòscół]] '''Smôłdzyńsczi Las''' – wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]], w [[Gmina Smôłdzëno|gminie Smôłdzëno]], w chtërny czedës mieszkelë [[Słowińcë]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Smôłdzëno]] mqbq6dt9h3f873z0i76yzcsxpipuvme 207541 207423 2026-07-14T15:58:57Z Iketsi 3254 – 207541 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Smołdziński Las - church 03.jpg|mały|Smôłdzyńsczi Las – kòscół]] '''Smôłdzyńsczi Las''' – wies w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[stôłpsczi kréz|stołpsczim krézu]], w [[Gmina Smôłdzëno|gminie Smôłdzëno]], w chtërny czedës mieszkelë [[Słowińcë]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Smôłdzëno]] htfz2hm45of9657qtbsp4jsoe5y7734 0 8509 207532 165277 2026-07-14T15:52:51Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207532 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Abdellatif Kechiche Cannes 2013.jpg|mały|]] '''Abdellatif Kechiche''' (ùr. [[1960]] rokù), je francësczim Arabã, a téż teatrownikiem i reżisérã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Kechiche, Abdellatif}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] ejh62yt0w74coa5ajj2v5ulpbr41wet 0 8549 207533 165489 2026-07-14T15:54:57Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – ' 207533 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL.SuchyDwor.2008.jpg|mały|]] '''Sëchi Dwór''' – [[Kaszëbë|kaszëbskô]] wies w [[Gmina Kòsôkòwò|gminie Kòsôkòwò]], w [[Pùcczi kréz|pùcczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Kòsôkòwò]] paadtxv1ie5phnq7ch2gbn75skppzoq 0 8571 207512 165480 2026-07-14T15:40:57Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; {{Commons}} 207512 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:New Year's Eve 01.JPG|mały|Rakétniczi]] '''Sylwester''' – noc z [[31 gòdnika]] na [[1 stëcznika]] abò òstatny dzéń stôrégò rokù. Ju kòl wieczora knôpi zwònielë i grochòtalë klekòtkama, wkół drzéwków w sadze i wòłalë: “Jãdrzné jabka, jãdrzné krëszczi, jãdrzné slëwë, jãdrzné żëtkò, na ten nowi rok”. W sylwestową noc młodzëzna strzélała z batugów i trzôskiem wëgónia stôri rok. Dôwnym zwëkã bëłë psotë młodzëznë. W tã noc òni wëjimelë brómë z wjazdów, wëprowôdzelë wòzë na pòla, kòminë zastôwielë np. rutama. Nawetka przeprowôdzelë bëdło i kònie [[gbùr]]a do jegò sąsada. Je to jedinô noc w rokù, w chtërny młodi [[Kaszëbi]] mògą tak psocëc starszim, bò w [[nowi rok]] nie mô bëc gòrzu. Baro popùlarny sã zabawë i rakétniczi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] j0uafhkllxh00fsfglxk37j85ud3mo5 207513 207512 2026-07-14T15:41:06Z Iketsi 3254 -' ' 207513 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:New Year's Eve 01.JPG|mały|Rakétniczi]] '''Sylwester''' – noc z [[31 gòdnika]] na [[1 stëcznika]] abò òstatny dzéń stôrégò rokù. Ju kòl wieczora knôpi zwònielë i grochòtalë klekòtkama, wkół drzéwków w sadze i wòłalë: “Jãdrzné jabka, jãdrzné krëszczi, jãdrzné slëwë, jãdrzné żëtkò, na ten nowi rok”. W sylwestową noc młodzëzna strzélała z batugów i trzôskiem wëgónia stôri rok. Dôwnym zwëkã bëłë psotë młodzëznë. W tã noc òni wëjimelë brómë z wjazdów, wëprowôdzelë wòzë na pòla, kòminë zastôwielë np. rutama. Nawetka przeprowôdzelë bëdło i kònie [[gbùr]]a do jegò sąsada. Je to jedinô noc w rokù, w chtërny młodi [[Kaszëbi]] mògą tak psocëc starszim, bò w [[nowi rok]] nie mô bëc gòrzu. Baro popùlarny sã zabawë i rakétniczi. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] 4yved0t3024fby66gmocnglsi83dnm4 0 8575 207716 206053 2026-07-14T17:53:15Z Iketsi 3254 {{Commons}}; ' '→' '; {{stub}}→{{Ùzémk artikla}}; ' - to je '→' – ' 207716 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hypoderma bovis.jpg|mały|]] '''Bëdli gzél''' (''Hypoderma bovis'') – ôrt òwada z rodzëznë gzykòwatëch (''Oestridae''), a pòdrodzëznë ''Hypodermatinae''. Z tima gzélama béł skweres m. jin. na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzu]]. Krowa czasem mia na chrzepce swãgòrë, a òb lato sã gzëła ë ùcéka do krownie. To je cëzożiwca. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ox Warble-fly.png|Bëdli gzél Òbrôzk:Hypoderma bovis larvae young.jpg|Swãgòrë </gallery> == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 397 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] topjfe05gq5m7pz1tdzokz6i1usz3w9 207717 207716 2026-07-14T17:54:10Z Iketsi 3254 Òbrôzk 207717 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hypoderma bovis.jpg|mały|]] '''Bëdli gzél''' (''Hypoderma bovis'') – ôrt òwada z rodzëznë gzykòwatëch (''Oestridae''), a pòdrodzëznë ''Hypodermatinae''. Z tima gzélama béł skweres m. jin. na [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbsczim Pòjezerzu]]. Krowa czasem mia na chrzepce swãgòrë, a òb lato sã gzëła ë ùcéka do krownie. To je cëzożiwca. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Ox Warble-fly.png|Bëdli gzél Òbrôzk:Hypoderma bovis larvae young.jpg|Swãgòrë Òbrôzk:The larva of the ox warble fly (Hypoderma bovis). Drawing by Wellcome V0022586ER.jpg|Pònarwa </gallery> == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1967, tom I, s. 397 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] cpvm1iuw3hdq6sfwgy34u9wvw4xyiem 0 8586 207550 187517 2026-07-14T16:00:38Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; {{Commons}} 207550 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Debno zamek kufel.jpg|mały|Zedel]] '''Zedel''' – òkrãgłi statk np. keramikòwi abò drzewiany, na ògle dosc głãbòczi. Òn mòże bëc np. do picô piwa. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Statczi]] g24xxiucfalrth1lawenx0vm5c9orhj 0 8587 207535 183830 2026-07-14T15:55:24Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207535 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Erysimum cheiranthoides Sturm1.jpg|mały|Tuj]] '''Tuj''' (''Erysimum'' L.) – szlach roscënów z rodzëznë kapùstowatëch. M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce [[drobnokwiatowi tuj]] - ôrt z tegò szlachù. {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] mj1849jjprxfhp7sntp5u07nfe6zt1y 207536 207535 2026-07-14T15:55:31Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207536 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Erysimum cheiranthoides Sturm1.jpg|mały|Tuj]] '''Tuj''' (''Erysimum'' L.) – szlach roscënów z rodzëznë kapùstowatëch. M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] rosce [[drobnokwiatowi tuj]] - ôrt z tegò szlachù. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] amvhjcdk487lrbq120oexb81a3nyqub 0 8655 207437 181730 2026-07-14T12:42:32Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207437 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Bachorze port.jpg|mały|]] '''Bachòrzé''' (pò pòlskù ''Bachorze'') – kaszëbskô wies w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gminie Chònice|gminie Chònice]]. Wies je nad [[Charzëkòwsczé Jezoro|Charzëkòwsczim Jezorã]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Chònice]] 28tzdvkmdxxiapys7cxwltu1ekfrzum 207443 207437 2026-07-14T12:45:11Z Iketsi 3254 -' ' 207443 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Bachorze port.jpg|mały|]] '''Bachòrzé''' (pò pòlskù ''Bachorze'') – kaszëbskô wies w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[Chònicczi kréz|chònicczim krézu]], w [[Gminie Chònice|gminie Chònice]]. Wies je nad [[Charzëkòwsczé Jezoro|Charzëkòwsczim Jezorã]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Gmina Chònice]] o8y10xupzqj8hxtlxrw5xip0dkfeobx 0 8673 207552 168926 2026-07-14T16:01:31Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207552 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Fernanda Montenegro, Agosto de 2003.jpg|mały|Fernanda Montenegro 2003]] '''Arlette Pinheiro Esteves Torres''', (ùr. [[16 rujana]] [[1929]]) je [[Brazylskô|brazylską]] teatrownicą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Montenegro, Fernanda}} [[Kategòrëjô:Aktórczi]] [[Kategòrëjô:Brazylskô]] is2frdv1gajhnv2oys4grm13idhb14f 0 8790 207453 198827 2026-07-14T12:51:31Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Parafie]] 207453 wikitext text/x-wiki '''Parafiô p.w. Nôswiãtszi Mariji Panienczi Bez Skazë Pierwòrodny Pòczãti w Grzëbnie''' – je òd 2000 rokù. Tu przë parafialnym kòscele w [[Grzëbno|Grzëbnie]] je ksądz, chtëren dobrze znaje [[kaszëbsczi jãzëk]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20131031214136/http://www.parafiagrzybno.pl/strona-glowna/] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parafie]] 09l1dyohjnmhsv7muficxqxht8dqyse 207454 207453 2026-07-14T12:54:12Z Iketsi 3254 {{Òficjalnô starna}} 207454 wikitext text/x-wiki '''Parafiô p.w. Nôswiãtszi Mariji Panienczi Bez Skazë Pierwòrodny Pòczãti w Grzëbnie''' – je òd 2000 rokù. Tu przë parafialnym kòscele w [[Grzëbno|Grzëbnie]] je ksądz, chtëren dobrze znaje [[kaszëbsczi jãzëk]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parafie]] cf1tq52a55xwhqkg9kt89bsnfcnevly 207455 207454 2026-07-14T12:54:40Z Iketsi 3254 Òbrôzk 207455 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Grzybno - kościół Niepokalanego Poczęcia NMP (1).jpg|mały]] '''Parafiô p.w. Nôswiãtszi Mariji Panienczi Bez Skazë Pierwòrodny Pòczãti w Grzëbnie''' – je òd 2000 rokù. Tu przë parafialnym kòscele w [[Grzëbno|Grzëbnie]] je ksądz, chtëren dobrze znaje [[kaszëbsczi jãzëk]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parafie]] 5v66yardubv90kcjgczbyf15r5yx7r0 0 8828 207565 170872 2026-07-14T16:14:29Z Iketsi 3254 kat. 207565 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Joanfuster.jpg|mały|Joan Fuster]] '''Joan Fuster i Ortells''' (ùr. [[23 lëstopadnika]] [[1922]] w [[Sueca]], [[Prowincjô Walencja]], ùm. [[21 czerwińca]] [[1992]] w Sueca) – béł runita, chtëren pisôł wiele pò [[Jãzëk katalońsczi|katalońskù]]. == Ùsôdztwò == === Esej === * ''Antología del surrealismo español''. Alacant, Verbo, 1952. * ''La poesia catalana fins a la Renaixença''. Mèxic, Edicions Catalanes de Mèxic, 1954. * ''Pàgines escollides de sant Vicent Ferrer''. Barcelona, Barcino, 1955. * ''El descrèdit de la realitat''. Ciutat de Mallorca, Moll, 1955. * ''Antologia de la poesia valenciana''. Barcelona, Selecta, 1956. * ''La poesia catalana''. Ciutat de Mallorca, Moll, 1956. 2 vol. * ''Les originalitats''. Barcelona, Barcino, 1956. * ''El món literari de sor Isabel de Villena''. València, Lo Rat Penat, 1957. * ''Figures de temps''. Barcelona, Selecta, 1957. * ''Indagacions possibles''. Palma de Mallorca, Moll, 1958. * ''Recull de contes valencians''. Barcelona, Albertí, 1958. * ''Ausiàs March. Antologia poètica''. Barcelona, Selecta, 1959. * ''Un món per a infants''. València, 1959. * ''Judicis finals''. Ciutat de Mallorca, Moll, 1960. * ''Joan Serrallonga. Vida i mite del famós bandoler''. Barcelona, Aedos, 1961. * ''Valencia''. Madrid, Dirección General de Turismo, 1961. * ''[[Nosaltres, els valencians]]''. Barcelona, Edicions 62, 1962. * ''El País Valenciano''. Barcelona, Destino, 1962. * ''Poetes, moriscos i capellans''. València, L'Estel, 1962. * ''Qüestió de noms''. Barcelona, Aportació Catalana, 1962. * ''El bandolerisme català II. La llegenda''. Barcelona, Aymà, 1963. * ''Raimon''. Barcelona, Alcides, 1964. * ''[[Diccionari per a ociosos]]''. Barcelona, A. C., 1964. * ''Alicante y la Costa Blanca''. Barcelona, Planeta, 1965. * ''Causar-se d'esperar''. Barcelona, A. C., 1965. * ''Combustible per a falles''. València, Garbí, 1967. * ''L'home, mesura de totes les coses''. Barcelona, Edicions 62, 1967. * ''Consells, proverbis i insolències''. Barcelona, A. C., 1968. * ''Examen de consciència''. Barcelona, Edicions 62, 1968. * ''Heretgies, revoltes i sermons''. Barcelona, Selecta, 1968. * ''Obres completes I. Llengua, literatura, història''. Barcelona, Edicions 62, 1968. * ''Abans que el sol no creme''. Barcelona, La Galera, 1969. * ''Obres completes II. Diari 1952-1960''. Barcelona, Edicions 62, 1969. * ''"Hi ha més catalans encara"'', fascicle de Dolça Catalunya. Barcelona, Mateu, 1969. * ''L'Albufera de València''. Barcelona, Les Edicions de la Rosa Vera, 1970. * ''Obres completes III. Viatge pel País Valencià''. Barcelona, Edicions 62, 1971. * ''Babels i babilònies''. Ciutat de Mallorca, Moll, 1972. * ''Literatura catalana contemporània''. Barcelona, Curial, 1972. * ''Rebeldes y heterodoxos''. Esplugues de Llobregat, Ariel, 1972. * ''Contra Unamuno y los demás''. Barcelona, Península, 1975. * ''Obres completes IV. Assaigs''. Barcelona, Edicions 62, 1975. * ''La Decadència al País Valencià''. Barcelona, Curial, 1976. * ''Un país sense política''. Barcelona, La Magrana, 1976. * ''El blau en la senyera''. València, Tres i Quatre, 1977. * ''Contra el noucentisme''. Barcelona, Crítica, 1977. * ''Obres completes V. Literatura i llegenda''. Barcelona, Edicions 62. * ''Destinat (sobretot) a valencians''. València, Tres i Quatre, 1979. * ''Notes d'un desficiós''. València, Almudín, 1980. * ''Ara o mai''. València, Tres i Quatre, 1981. * ''Indagacions i propostes''. Barcelona, Edicions 62 i la Caixa, 1981. * ''País Valencià, per què?''. València, Tres i Quatre, 1982. * ''Veure el País Valencià''. Barcelona, Destino, 1983. * ''Cultura nacional i cultures regionals dins els Països Catalans''. Barcelona, Departament de Cultura de la Generalitat de Catalunya, 1983. * ''Sagitari''. València, Diputació de València, 1984. * ''Pamflets polítics''. Barcelona, Empúries, 1985. * ''Punts de meditació (Dubtes de la "Transición").'' València, Tres i Quatre, 1985. * ''Llibres i problemes del Renaixement''. Barcelona, Publicacions de l'Abadia de Montserrat, 1989. * ''Textos d'exili''. València, Generalitat Valenciana, 1991. * ''Obres completes VI. Assaigs 2.'' Barcelona, Edicions 62, 1991. === Poézjô === * ''Sobre Narcís''. València, Torre, 1948. * ''3 poemes''. Alacant, Verbo, 1949. * ''Ales o mans''. València, Editorial Torre, 1949. * ''Va morir tan bella''. València, 1951. * ''Terra en la boca''. Barcelona, Barcino, 1953. * ''Escrit per al silenci''. València, Institució Alfons el Magnànim, 1954. * ''Set llibres de versos''. València, Tres i Quatre, 1987. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Fuster Ortells, Joan}} [[Kategòrëjô:Pisarze]] [[Kategòrëjô:Katalońsczi jãzëk]] d8smpdt4hvxv4bdgfx4qbhkbt2l954b 0 8888 207555 169018 2026-07-14T16:02:20Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – ' 207555 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:KORZYBIE 5.JPG|mały|Kòrzëbié]] '''Kòrzëbié''' – wies w [[Gmina Kãpice|gminie Kãpice]], w [[Stołpsczi kréz|stołpsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kãpice]] ey26xoo6yw3xposwg74fhdo2q9x8xbf 0 8934 207525 168834 2026-07-14T15:45:48Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – ' 207525 wikitext text/x-wiki '''Biélskò''' – wies w [[Gmina Kòczała|gminie Kòczała]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kòczała]] 0zsrnztk5v0nzbjq7mnlzost5yg6cyb 207528 207525 2026-07-14T15:46:29Z Iketsi 3254 -' ' 207528 wikitext text/x-wiki '''Biélskò''' – wies w [[Gmina Kòczała|gminie Kòczała]], w [[Człëchòwsczi kréz|człëchòwsczim krézu]] [[Pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczégò wòjewództwa]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Kòczała]] 059mas3omgsyrgle5ccxz03vurwnz3b 0 8952 207603 200370 2026-07-14T16:43:15Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; <br>Głos 207603 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Botaurus_stellaris_(Marek_Szczepanek).jpg|mały|Zwëczajnô paczla<br>[[Òbrôzk:Eurasian Bittern (Botaurus stellaris) (W BOTAURUS STELLARIS R1 C1).ogg]]<br>Głos]] [[Òbrôzk:Botaurus stellaris MHNT.ZOO.2010.11.50.8.jpg|mały|''Botaurus stellaris'']] '''Zwëczajnô paczla''' (''Botaurus stellaris'') – wiôldżi wanożny ptôch z rodzënë czaplowatëch (''Ardeidae''). Òne mòże mają na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] gniôzda. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.nadmorski24.pl/aktualnosci/38575-ptak-lezal-na-chodniku-to-bardzo-rzadki-okaz Zwëczajnô paczla w Gdinie] {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] rg8hlorsqus8lwk403tn14xgrajx4fj 0 9020 207563 201679 2026-07-14T16:12:49Z Iketsi 3254 {{jãz.|xx}} 207563 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò| gwôsné miono = Catalunya<br/>Cataluña<br/>Catalonha | miono = Katalóńskô | miono-genitiw = Katalońsczi | fana = Flag of Catalonia.svg| herb = Coat_of_Arms_of_Catalonia.svg| na karce = Localització de la CA de Catalunya.png| mòtto = ''fëlëje òficjalné rzëczenié''| jãzëk = katalońsczi| stolëca = Barcelona | fòrma państwa = autonomicznô zresz | wiéchrzëzna = 32&nbsp;114 | procent-wòdë = | lëdztwò = 6&nbsp;995&nbsp;206 | rok = 2006 | dëtk = euro | kòd dëtka = EUR | czasowô cona = +1 | swiãto = [[11 séwnika]] | himn = Els Segadors | kòd = E | Internet = .es, .cat | telefón = 34 |}} '''Katalońskô''' (abò '''Kataloniô'''; {{jãz.|ca}} ''Catalunya'', {{jãz.|es}} ''Cataluña'', [[Oksytańsczi jãzëk|oksytańsczi]] ''Catalonha'') – autonomicznô krôjna w [[Szpańskô|Szpańsczi]]. == Òbaczë téż == * [[Szkòckô]] * [[Walijô]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katalońskô| ]] eyicqb9j6mg84zuz2rlrix056evxs8v 0 9028 207430 168757 2026-07-14T12:23:36Z Iketsi 3254 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 207430 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Nose with Blackhead 2009.jpg|mały|]] '''Swãgòr''' (''comedo'') – zjinaka na skórze. Òna biwô przë [[swiniôk]]ù. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Medicyna]] 37zqn7m6f2s6v24bfvlafwsstebu9l0 0 9029 207435 168760 2026-07-14T12:41:37Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; {{Kòntrola}} 207435 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bow sauceboat.jpg|mały|Zósnica]] '''Zósnica''' – statk do [[zós]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Statczi]] rpxqwzlji4rvidwczysu1gs1qmzw411 207436 207435 2026-07-14T12:41:45Z Iketsi 3254 - 207436 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Bow sauceboat.jpg|mały|Zósnica]] '''Zósnica''' – statk do [[zós]]u. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Statczi]] 5xmimcy0uz30g3yvfdn0oah2futgkvy 14 9040 207625 171418 2026-07-14T16:57:12Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Codniowòsc]] 207625 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Codniowòsc]] [[Kategòrëjô:Méblarstwò]] e5fgnd6u3i8sf2zc1014r57dmreemwr 0 9041 207624 184166 2026-07-14T16:56:22Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Kòntrola}} 207624 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Lautrec_in_bed_1893.jpg|mały|Henri de Toulouse-Lautrec (1893)]] '''Łóżkò''' – zort mébla, chtëren przëdaje sã do spaniô abò òdpòczinkù leżąc. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Méble]] jz7tzvvkd6r1gau37hajq9xlqfex245 0 9043 207546 169185 2026-07-14T15:59:57Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; {{Commons}} 207546 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PuckMuseum10-1.JPG|mały|Skrzënia]] [[Òbrôzk:Frilandsmuseet-kiste.jpg|mały|Skrzënia]] '''Skrzënia''' – skrzëniowi mébel, w chtërnym je plac do trzimaniô rzeczi w schòwie. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Méble]] 6r58hwbul6214eght055dnk5e6k81zn 207551 207546 2026-07-14T16:00:48Z Iketsi 3254 -' ' 207551 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:PuckMuseum10-1.JPG|mały|Skrzënia]] [[Òbrôzk:Frilandsmuseet-kiste.jpg|mały|Skrzënia]] '''Skrzënia''' – skrzëniowi mébel, w chtërnym je plac do trzimaniô rzeczi w schòwie. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Méble]] 3jozd9l4bdg9mk9rlsay4k5a2yfxdkr 0 9047 207540 188189 2026-07-14T15:58:21Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207540 wikitext text/x-wiki '''Dwa przëkôzania miłotë''' w kòscele są znóny m.jin. pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]]: *1. Mdzesz miłowôł Pana Bòga Twòjégò z całégò serca swòjégò, z całi swòji dëszë, z całi mëslë swòji i z całi swòji mòcë. *2. Mdzesz miłowôł swòjégò blëznégò jak samégò se. == Lëteratura == * [[Florión Cenôwa|F. Cenôwa]]: ''Xążeczka dlo Kaszebov przez Wojkasena'', [[1850]] [[Gduńsk]] [https://web.archive.org/web/20140811094302/http://www.polona.pl/item/672376/2/] * [[Eùgeniusz Gòłąbk|E. Gòłąbk]], [[Eugeniusz Prëczkòwsczi|E. Prëczkòwsczi]]: ''Më trzimómë z Bògã'', [[Gduńsk]] 1998, s. 101 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] kuow6ccatvsus7e75tux0w4apo2q7wa 0 9050 207579 193526 2026-07-14T16:28:44Z Iketsi 3254 ogg 207579 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anthus triviallis (Marek Szczepanek).jpg|mały|Lesny piekùt [[Òbrôzk:Tree_Pipit_(Anthus_trivialis)_(W1CDR0001425_BD8).ogg|mały]]]] [[Òbrôzk:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.18.jpg|mały|''Cuculus canorus canorus'' + ''Anthus trivialis'']] [[Òbrôzk:Anthus trivialis trivialis MHNT.ZOO.2010.11.204.26.jpg|mały|''Anthus trivialis trivialis'']] '''Lesny piekùt''' (''Anthus trivialis'') – môłi ptôch z rodzëznë plëszkòwatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] ë tu mòże miec gniôzdo. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] {{Ùzémk artikla}} 9vwq4r3qaoj8auxxm50h9n9cjq6ehm2 207580 207579 2026-07-14T16:28:53Z Iketsi 3254 |center 207580 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anthus triviallis (Marek Szczepanek).jpg|mały|Lesny piekùt [[Òbrôzk:Tree_Pipit_(Anthus_trivialis)_(W1CDR0001425_BD8).ogg|center|]]]] [[Òbrôzk:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.18.jpg|mały|''Cuculus canorus canorus'' + ''Anthus trivialis'']] [[Òbrôzk:Anthus trivialis trivialis MHNT.ZOO.2010.11.204.26.jpg|mały|''Anthus trivialis trivialis'']] '''Lesny piekùt''' (''Anthus trivialis'') – môłi ptôch z rodzëznë plëszkòwatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] ë tu mòże miec gniôzdo. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] {{Ùzémk artikla}} hzdjyil461ooz1nx7le6dlc97gjq051 207585 207580 2026-07-14T16:33:40Z Iketsi 3254 |Głos 207585 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anthus triviallis (Marek Szczepanek).jpg|mały|Lesny piekùt<br>[[Òbrôzk:Tree_Pipit_(Anthus_trivialis)_(W1CDR0001425_BD8).ogg|Głos]]]] [[Òbrôzk:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.18.jpg|mały|''Cuculus canorus canorus'' + ''Anthus trivialis'']] [[Òbrôzk:Anthus trivialis trivialis MHNT.ZOO.2010.11.204.26.jpg|mały|''Anthus trivialis trivialis'']] '''Lesny piekùt''' (''Anthus trivialis'') – môłi ptôch z rodzëznë plëszkòwatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] ë tu mòże miec gniôzdo. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] {{Ùzémk artikla}} fs9wuth4sb9b08m4ss00a444hlncg2r 207586 207585 2026-07-14T16:34:03Z Iketsi 3254 <br>Głos 207586 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Anthus triviallis (Marek Szczepanek).jpg|mały|Lesny piekùt<br>[[Òbrôzk:Tree_Pipit_(Anthus_trivialis)_(W1CDR0001425_BD8).ogg|Głos]]<br>Głos]] [[Òbrôzk:Cuculus canorus canorus MHNT.ZOO.2010.11.150.18.jpg|mały|''Cuculus canorus canorus'' + ''Anthus trivialis'']] [[Òbrôzk:Anthus trivialis trivialis MHNT.ZOO.2010.11.204.26.jpg|mały|''Anthus trivialis trivialis'']] '''Lesny piekùt''' (''Anthus trivialis'') – môłi ptôch z rodzëznë plëszkòwatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] ë tu mòże miec gniôzdo. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] {{Ùzémk artikla}} soi9em8fsnc4zq7wozam8u92bp0bec8 0 9202 207615 186413 2026-07-14T16:53:28Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Kòntrola}} 207615 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Biegacz fioletowy Carabus violaceus 1.jpg|mały|Lilewô szczipówka]] '''Lilewô szczipówka''' (''Carabus (Megodontus) violaceus'') – dosc wiôldżi bączk z rodzëznë szczipówkòwatëch (''Carabidae''). Òna żëje np. w lasach m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Augustowski B. (red.): Pojezierze Kaszubskie (praca zbiorowa), Gdańsk : GTN, 1979, s. 208 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] t7xmj5btu37fg5q4mpct9n5nfx26o05 0 9212 207539 187612 2026-07-14T15:57:46Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Commons}} 207539 wikitext text/x-wiki '''Midzënôrodnô Radzëzna dlô Môlowëch Strzodowiskòwëch Pòdjimiznów''' (''ICLEI - Local Governments for Sustainability'') – stowôra, chtërna mô za cél bùdowanié òglowòswiatowi rësznotë môlowëch samòrządzënów dlô rozwiju òglowi pòliticzi òchrónë strzodowiska i zrównoważonégò rozwiju. [[Gduńsk]] je w ni òd 1991 rokù i bierze m.jin. ùdzél w swiatowi Kampani Miasta dlô Òchrónë Klimatu (''Cities for Climate Protection Campaign''), a téż Kampani Miastów i Miastków dlô Zrównoważonégò Rozwiju - Môlowô '''Agenda 21'''. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gduńsk]] 1y8dq8caiivscpytjl85529yo9voue6 0 9229 207451 199663 2026-07-14T12:51:02Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Parafie]] 207451 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Sierakowice kościół św. Jana Chrzciciela 06.07.10 p.jpg|mały|]] '''Parafiô sw. Jana Chrzcëcela w Serakòjcach''' – je òd 1983 rokù. Tu dosc krótkò tegò parafialnégò kòscoła w [[Srôkòjce|Serakòjcach]] je dosc nowi smãtôrz. Tu mòże czëc [[kaszëbsczi jãzëk]]. == Òbaczë téż == * [[Swiãti Jón Chrzcëcél]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.diecezja-pelplin.pl/dekanaty-i-parafie?pid=126&sid=346:Parafia-Swietego-Jana-Chrzciciela] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parafie]] q6dqy5hzxfxa0u0lbeke39yh2wndzy2 0 9230 207450 199662 2026-07-14T12:48:44Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Parafie]] 207450 wikitext text/x-wiki '''Parafiô Nôswiãtszégò Serca Pana Jezësa w Lëni''' – je òd 1923 rokù. Ji parafialny kòscół je w [[Lëniô|Lëni]]. Tu mòże czëc [[kaszëbsczi jãzëk]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.diecezja-pelplin.pl/dekanaty-i-parafie?pid=126&sid=342:Parafia-Najswietszego-Serca-Pana-Jezusa] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parafie]] 4ck2zfkuo9ajk1ub45tnkttr6fawetv 0 9231 207448 198624 2026-07-14T12:48:21Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Parafie]] 207448 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kościerzyna kościół farny.jpg|mały|]] '''Parafiô Swiãti Trójcë w Kòscérznie''' – je òd 1210 rokù. Ji parafialny rzimskòkatolëcczi kòscół je w [[Kòscérzna|Kòscérznie]]. Tu mòże czëc [[kaszëbsczi jãzëk]]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.diecezja-pelplin.pl/dekanaty-i-parafie?pid=118&sid=264:Parafia-Swietej-Trojcy-Sanktuarium-Matki-Bozej-Krolowej-Rodzin] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] [[Kategòrëjô:Parafie]] ryqd72byg3w3rrz9duq1w7guc11avs4 0 9266 207444 195228 2026-07-14T12:45:40Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207444 wikitext text/x-wiki {{Kalãdôrzk}} '''Sobòta''' – dzéń tidzénia midzë [[piątk|piątkã]] a niedzelą. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[:wikt:sobòta]] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dzéń tidzénia|#06]] h6hxcvzeyaivyst1o10a0scbli9c8pt 0 9272 207547 189979 2026-07-14T16:00:06Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Commons}} 207547 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Koszęcin kościół św. Trójcy gonty umocowanie 10.05.09 p.jpg|mały|Dak ze szkùdłów]] '''Szkùdło''' – délëk robiony jakbë w klin, z chtërnégò są daczi. Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] daków z szkùdłów je mało, ale mòże gdzes jesz gôdają: "Szkùdła na naszim kòscele pòrôstają mechem" (Sychta, [[1972]]). Szkùdło to nie je [[szundla]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gòspòdarzënk]] p3ztl2fqknn0y4kkej4bq7rm596dq3c 0 9278 207744 203785 2026-07-14T19:22:09Z Iketsi 3254 ' '→' '; ' – to je '→' – ' 207744 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Earcov.JPG|mały|Lewô ùchòwô mùszla człowieka]] '''Ùchòwô mùszla''' ({{jãz.|la}} ''auricula'') – dzél bùtnowégò ùcha òdpòwiedzalnô za pòbiéranié akùstikówëch pòdskôcënków z bùtnowégò òkrãżégò. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Antropòlogiô]] o3fnpy9uisstun8gzvotntf24i975yr 0 9325 207574 169144 2026-07-14T16:19:36Z Iketsi 3254 ' - òn'→' – òn'; ' - to je '→' – '; {{Commons}} 207574 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tree-Sparrow-2009-16-02.jpg|mały|Pólny wróbel – òn]] [[Òbrôzk:Nest of Passer montanus B.jpg|mały|Dzél gniôzda pólnégò wróbla]] '''Pólny wróbel''' (''Passer montanus'') – môłi ptôch z rodzëznë wróblowatëch. Òn żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. Òn mòże do gniôzda przëniesc młodé lëstë [[pòkrãtnik]]a. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 70jbt9xo6u3bu29skx9o844swzntfc8 0 9328 207576 189183 2026-07-14T16:25:20Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – ' 207576 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ficedula hypoleuca Haukipudas 20120610 02.JPG|mały|Żałobny mùsznik [[Òbrôzk:Pied_Flycatcher_(Ficedula_hypoleuca)_(W1CDR0001423_BD1).ogg|center|mały]]]] [[Òbrôzk:Ficedula hypoleuca hypoleuca MHNT.ZOO.2010.11.206.3.jpg|mały|''Ficedula hypoleuca hypoleuca'']] '''Żałobny mùsznik''' (''Ficedula hypoleuca'') – môłi wanożny ptôch z rodzëznë mùsznikòwatëch (''Muscicapidae''). Jak je cepli on je m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 354. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 2ur4ybzol216czjtlztffx5mytknn6b 207577 207576 2026-07-14T16:26:41Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 207577 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ficedula hypoleuca Haukipudas 20120610 02.JPG|mały|Żałobny mùsznik [[Òbrôzk:Pied_Flycatcher_(Ficedula_hypoleuca)_(W1CDR0001423_BD1).ogg|center|]]]] [[Òbrôzk:Ficedula hypoleuca hypoleuca MHNT.ZOO.2010.11.206.3.jpg|mały|''Ficedula hypoleuca hypoleuca'']] '''Żałobny mùsznik''' (''Ficedula hypoleuca'') – môłi wanożny ptôch z rodzëznë mùsznikòwatëch (''Muscicapidae''). Jak je cepli on je m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 354. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 5xl9o7hk7mygb6t26qluljzbxhh7ug2 207591 207577 2026-07-14T16:36:14Z Iketsi 3254 <br>Głos 207591 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ficedula hypoleuca Haukipudas 20120610 02.JPG|mały|Żałobny mùsznik<br>[[Òbrôzk:Pied_Flycatcher_(Ficedula_hypoleuca)_(W1CDR0001423_BD1).ogg|Głos]]<br>Głos]] [[Òbrôzk:Ficedula hypoleuca hypoleuca MHNT.ZOO.2010.11.206.3.jpg|mały|''Ficedula hypoleuca hypoleuca'']] '''Żałobny mùsznik''' (''Ficedula hypoleuca'') – môłi wanożny ptôch z rodzëznë mùsznikòwatëch (''Muscicapidae''). Jak je cepli on je m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Lëteratura == * Przewodnik do rozpoznawania roślin i zwierząt na wycieczce / tekst Ute E. Zimmer, Alfred Handel ; oprac. całości Wilhelm i Dorothee Eisenreich ; [przekł. Ewa Rachańska, Piotr Kreyser] Warszawa : Multico, 1996, s. 354. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] absloq269s0im02z5lfph2gam9ska8w 0 9332 207521 167415 2026-07-14T15:43:27Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Aktorzë]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 207521 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chris Pratt - Guardians of the Galaxy premiere - July 2014 (cropped).jpg|thumb|right|Chris Pratt]] '''Chris Pratt''', (ùr. [[21 czerwińca]] [[1979]]), je [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczim]] teatrownikã. {{DEFAULTSORT:Pratt, Chris}} [[Kategòrëjô:Aktorzë]] 256c7mcf4i2qnbzyzqes103vr027iw6 0 9336 207421 198468 2026-07-14T12:06:49Z Iketsi 3254 {{Przëpisë}} 207421 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu]] '''Jadwiga Ptôch''' (ùr. [[14 gòdnika]] [[1902]] w [[Żukòwò|Żukòwie]], ùm. [[26 strëmiannika]] [[1968]] w Żukòwie) – to bëła baro znónô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wësziwôczka]]. Òna wiele zrobia dlô [[Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu|kaszëbsczégò wësziwkù]] w Żukòwie, a w wòjnie bëła w lagrze w [[Ravensbrück]]. Ji grób je w Żukowie. == Òbaczë téż == * [[Zofiô Ptôch]] * [[Bernadeta Mariô Reglińskô]] * [[Żukòwsczi sztél]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Pro memoria Izabella Trojanowska (1929-1995). Józef Borzyszkowski (red.) Wejherowo - Gdańsk, 2015 * Wzory haftu kaszubskiego : szkoła żukowska. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Oddział Gdański, 2007, ISBN 978-83-925340-0-6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu] * [https://web.archive.org/web/20220628192346/https://app.xyzgcm.pl/gdansk-pl/d/201812119866/biogramy-100-kobiet-z-pomorza-p.pdf ss. 16-17 JADWIGA PTACH] * [https://www.zukowo.pl/index.php?id=208 (pl)] {{Kòntrola}} {{DEFAULTSORT:Ptôch, Jadwiga}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] bcvz90bxww5uournar4cbkzhma9vb6k 207422 207421 2026-07-14T12:07:03Z Iketsi 3254 207422 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Kashubian embroidery of Zukowo school.jpg|mały|Kaszëbsczi wësziwk żukòwsczégò sztélu]] '''Jadwiga Ptôch''' (ùr. [[14 gòdnika]] [[1902]] w [[Żukòwò|Żukòwie]], ùm. [[26 strëmiannika]] [[1968]] w Żukòwie) – to bëła baro znónô [[Kaszëbë|kaszëbskô]] [[wësziwôczka]]. Òna wiele zrobia dlô [[Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu|kaszëbsczégò wësziwkù]] w Żukòwie, a w wòjnie bëła w lagrze w [[Ravensbrück]]. Ji grób je w Żukowie. == Òbaczë téż == * [[Zofiô Ptôch]] * [[Bernadeta Mariô Reglińskô]] * [[Żukòwsczi sztél]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == * Pro memoria Izabella Trojanowska (1929-1995). Józef Borzyszkowski (red.) Wejherowo - Gdańsk, 2015 * Wzory haftu kaszubskiego : szkoła żukowska. Gdańsk : Zrzeszenie Kaszubsko-Pomorskie. Oddział Gdański, 2007, ISBN 978-83-925340-0-6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20191210202007/http://niematerialne.nid.pl/Dziedzictwo_niematerialne/Krajowa_inwentaryzacja/Krajowa_lista_NDK/ Kaszëbsczé wësziwanié żukòwsczégò sztélu] * [https://web.archive.org/web/20220628192346/https://app.xyzgcm.pl/gdansk-pl/d/201812119866/biogramy-100-kobiet-z-pomorza-p.pdf ss. 16-17 JADWIGA PTACH] * [https://www.zukowo.pl/index.php?id=208 (pl)] {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Ptôch, Jadwiga}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùltura]] f798u6baytcp0i4x3rgnckaj5th7hp9 0 9344 207616 187497 2026-07-14T16:53:37Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; == Bùtnowé lënczi == 207616 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gray197.png|mały|Cemiączkò - pòzdrzatk z górë]] '''Cemiączkò''' – niezesztiwniałé zlenié gnôtów w szkelece [[czërzep]]ù ù swiéżo ùrodzonëch dzecy i dżibùlków. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czërzep]] qbgjg61gs86jp3kirvkhpuyx40dvrc7 14 9347 207755 170894 2026-07-14T20:45:53Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207755 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] tclhjhnu60tsrfpmq6ampbrzx7366sx 0 9371 207519 167490 2026-07-14T15:43:26Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Aktorzë]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 207519 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Al Pacino.jpg|thumb|right|Al Pacino]] '''Al Pacino''', (ùr. [[25 zélnika]] [[1940]]), je [[Zjednóné Kraje Americzi|amerikańsczim]] teatrownikã. {{stub}} [[Kategòrëjô:Aktorzë|Pacino, Al]] gxsy0o166ti8fpfvoug971wqmgreysu 0 9394 207635 206686 2026-07-14T17:06:48Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 207635 wikitext text/x-wiki {{Verify}} [[Òbrôzk:Kem-004.jpg|mały|Kémë]] == Kémë == [[Òbrôzk:Aralar-geologia.svg|mały|Budowò geologicznò Kémù]] Za formë wòdny i lodofôłtowi akumulacji bierzemë wëtopiszcza i kémë. [[Òbrôzk:Usine Kem One de Château-Arnoux-Saint-Auban (vue nord-2).JPG|mały|kem]] == Geòlogiô == Na pierszé to czãsto pòtikóné wgłãbienia terenu nôprzód wërzezbioné przez lodofôłt abò jego wòdë, a tej nafùlowóné przez lód, jaczi z wiksza béł pòkrëti [[morena|mòrenowim]] materiałã, w kùńcu òne ùjôwniają sã pò wëtopienim negò lodu – pò wiele latach w klimace wiele ceplészim. W wielnëch wëtopiszczach wëstãpiwają tzw. Jezórne òczka, zamanówszë bezòdpłiwòwima wëtopiszczama na wiéchrzëznie zajimają kòl 50% terenu. == Wëzdrzatk kémów budowò == Kémë - w swòjim òglowim wëzdrzatkù baro szlachują za łësënowim mòrenama. Jich bënowô bùdacja i geneza je równak często jinô. Damë i kémòwé grzepczi są zbùdowóné z szëchtowónëch [[pisë|piôsów]], [[czisë|czisów]] i mułków, bò powstałe w òtemkłëch i szeroczich rozpãklënach nikwiejącégò [[lodowiec|lodofôłtu]] ze zbiérającégò sã przez wiele lat materiału. == Fòrma lodofôłtowa == Fòrmama rzécznolodofôłtowi erozji są apartno wielné na Kaszëbach pòlofôłtowé jezórné rënë ò rozwicym nôczãszczi norda – pôłnié, bò taczi z wiksza béł czerënk spłënieniô wòdów. Ne podługowate, rechùjącé tej sej dzesątczi kilometrów zôpadlënë, òstałë wëszlamòwóné pòd lodofôłtã przez płënącé pòd nim wòdë (pòd wiôldżim hidrostaticznym cësnienim), szerokòsc renów dochôdô do pórãsta metrów a długòsc òd czile do czile do cziledzesąt kilometrów; dno je nierówne. Pò ùstãpienim lodofôłtu òne nie bëłë do widzeniô, bò bëłë fùl zastarzałego lodu, pòkrëtnégò mòrenowim materiałã; pòkôzałë sã dopiérze pò òceplenim sã klimatu, przez wëtopienié sã negò zastarzałego sã negò zastarzałégò lodu. Niechtërne rënë mogą mieć jinszą genezã. Wedle [[Bògùsłôw Rosa|Bògùsława Rosë]] rena Żarnowszczégò Jezora je ferdã, snôdką hôwingą powstałą przez to, że w przeszłoce mòrze lodowcowi i niecczi bëło zalòné, na zapôdający sã – przez pionowe rësznotë- òbéndze lodofôłtowi akumulacji. == Genezã == W plejstocenie i w holocenie ùsztôłcëłë sã fòrme erozji i rzeczny akumulacji : [[równinë zalewòwé, nadzalewòwé i deltowé, pradoliny i stożki napływòwé|zôlojowé, nadzôlojowé i deltowe rówiznë, pradolëznë i naniosłé stóżczi]]. Strzód nich nôwikszã òbéńdã zajimô Zëława. == Deltowô rówzna Wisłë == Deltowô rówizna Wisłë, chtërna nosy miono Wiselny Zëławë, zaczãła sã ùrabiac dość późno, bò kòl 5500 lat temu, równoczasowo z Wiselnym Ùstëpã. W nym czasu równio wòdë w Bôłce, co sã podniosła òd zôczątkù holocenu kòle 105 m, ùsztabilizowała sã përznã niżi jak dzysdzéń. Zmùszëło to szlamùjącą z nôdrobniészich piôsków i rzëcznech mùłów, jaczé tworzą dzysô szëchtã arastnëch madów. Przez nierówną akùmùlacjã i przesuwanie sã ùscowëch remionów rzéczi, jak téż przez ùsztôłcenié plejstoceńsczi grùntowinë teren nie je idealno plaskati. Niejedne òbéńdë leżą niżi równi mórza i òne ùrôbiają zôpadlënã, jinszé jakno np. niewiôldże plachce dnowi mòrenë sygają 10m w.r.m. Nôwicy je terenów òd 0 do 5 m w.r.m. wësok. W norodowim dzélu Gdùńszczégò Pòmòrzô wëstãpiwają [[pradolëznë]]. Są tp szeroczé dolëznë, ògołowò ò równoleżnikòwim rozwicym (pôłniowe rozwicé mô le Kaszębskô Pradolëzna), sparłãczoné z dłëgszim pòstojenim lodofôłtu i wërzezbioné przez rzeczne i topnicowé wodë, jaczé w nich płëną. Niechtërny geòmòrfòlogòwie dopisëją naszim pradolëznòm jinszą genezã; bierzą je fòrmë przed òstatnym zlodzenim. Na Kaszëbach wëstãpiwają rozmajité sztôłtë wiéchrzëznë zemi. Pòdzelëc je może na fòrmë ùsztôłconé przez przewôgã akumulacji ( to je zbieranie sã òksëpòwëch materiałów) i téż fòrmë ùsztôłconé przez erozjã (rówkòwanié, rozmiwanié, niszczenie wiéchrzëznë zemi przez płënącé wòdë, lodofôłtë, wiater, chemiczne dzejanié) i denudacjã (zjinaczenié niszczeniô wszelejaczich wiżawów wiéchrzëznë zemi przez rozmajité dzejniczi : wietrzenie, scéranié, erozjã i rëszanié sã òksëpòwëch masów pò ùchëłoscach). == Bibliografiô == * Jan Mòrdawszczi ''Geògrafia Kaszëb'' * Mordawski J.,1996, ''Geografia województwa gdańskiego''Wydawnictwo M.Rożak, Gdańsk * Atlas geologiczno-strukturalny południowej części Morza Bałtyckiego,1979, Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] lsfy8x0xqi948qpwnv0szbvq78epg2f 207636 207635 2026-07-14T17:06:59Z Iketsi 3254 {{Do werifikacëji}} 207636 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Kem-004.jpg|mały|Kémë]] == Kémë == [[Òbrôzk:Aralar-geologia.svg|mały|Budowò geologicznò Kémù]] Za formë wòdny i lodofôłtowi akumulacji bierzemë wëtopiszcza i kémë. [[Òbrôzk:Usine Kem One de Château-Arnoux-Saint-Auban (vue nord-2).JPG|mały|kem]] == Geòlogiô == Na pierszé to czãsto pòtikóné wgłãbienia terenu nôprzód wërzezbioné przez lodofôłt abò jego wòdë, a tej nafùlowóné przez lód, jaczi z wiksza béł pòkrëti [[morena|mòrenowim]] materiałã, w kùńcu òne ùjôwniają sã pò wëtopienim negò lodu – pò wiele latach w klimace wiele ceplészim. W wielnëch wëtopiszczach wëstãpiwają tzw. Jezórne òczka, zamanówszë bezòdpłiwòwima wëtopiszczama na wiéchrzëznie zajimają kòl 50% terenu. == Wëzdrzatk kémów budowò == Kémë - w swòjim òglowim wëzdrzatkù baro szlachują za łësënowim mòrenama. Jich bënowô bùdacja i geneza je równak często jinô. Damë i kémòwé grzepczi są zbùdowóné z szëchtowónëch [[pisë|piôsów]], [[czisë|czisów]] i mułków, bò powstałe w òtemkłëch i szeroczich rozpãklënach nikwiejącégò [[lodowiec|lodofôłtu]] ze zbiérającégò sã przez wiele lat materiału. == Fòrma lodofôłtowa == Fòrmama rzécznolodofôłtowi erozji są apartno wielné na Kaszëbach pòlofôłtowé jezórné rënë ò rozwicym nôczãszczi norda – pôłnié, bò taczi z wiksza béł czerënk spłënieniô wòdów. Ne podługowate, rechùjącé tej sej dzesątczi kilometrów zôpadlënë, òstałë wëszlamòwóné pòd lodofôłtã przez płënącé pòd nim wòdë (pòd wiôldżim hidrostaticznym cësnienim), szerokòsc renów dochôdô do pórãsta metrów a długòsc òd czile do czile do cziledzesąt kilometrów; dno je nierówne. Pò ùstãpienim lodofôłtu òne nie bëłë do widzeniô, bò bëłë fùl zastarzałego lodu, pòkrëtnégò mòrenowim materiałã; pòkôzałë sã dopiérze pò òceplenim sã klimatu, przez wëtopienié sã negò zastarzałego sã negò zastarzałégò lodu. Niechtërne rënë mogą mieć jinszą genezã. Wedle [[Bògùsłôw Rosa|Bògùsława Rosë]] rena Żarnowszczégò Jezora je ferdã, snôdką hôwingą powstałą przez to, że w przeszłoce mòrze lodowcowi i niecczi bëło zalòné, na zapôdający sã – przez pionowe rësznotë- òbéndze lodofôłtowi akumulacji. == Genezã == W plejstocenie i w holocenie ùsztôłcëłë sã fòrme erozji i rzeczny akumulacji : [[równinë zalewòwé, nadzalewòwé i deltowé, pradoliny i stożki napływòwé|zôlojowé, nadzôlojowé i deltowe rówiznë, pradolëznë i naniosłé stóżczi]]. Strzód nich nôwikszã òbéńdã zajimô Zëława. == Deltowô rówzna Wisłë == Deltowô rówizna Wisłë, chtërna nosy miono Wiselny Zëławë, zaczãła sã ùrabiac dość późno, bò kòl 5500 lat temu, równoczasowo z Wiselnym Ùstëpã. W nym czasu równio wòdë w Bôłce, co sã podniosła òd zôczątkù holocenu kòle 105 m, ùsztabilizowała sã përznã niżi jak dzysdzéń. Zmùszëło to szlamùjącą z nôdrobniészich piôsków i rzëcznech mùłów, jaczé tworzą dzysô szëchtã arastnëch madów. Przez nierówną akùmùlacjã i przesuwanie sã ùscowëch remionów rzéczi, jak téż przez ùsztôłcenié plejstoceńsczi grùntowinë teren nie je idealno plaskati. Niejedne òbéńdë leżą niżi równi mórza i òne ùrôbiają zôpadlënã, jinszé jakno np. niewiôldże plachce dnowi mòrenë sygają 10m w.r.m. Nôwicy je terenów òd 0 do 5 m w.r.m. wësok. W norodowim dzélu Gdùńszczégò Pòmòrzô wëstãpiwają [[pradolëznë]]. Są tp szeroczé dolëznë, ògołowò ò równoleżnikòwim rozwicym (pôłniowe rozwicé mô le Kaszębskô Pradolëzna), sparłãczoné z dłëgszim pòstojenim lodofôłtu i wërzezbioné przez rzeczne i topnicowé wodë, jaczé w nich płëną. Niechtërny geòmòrfòlogòwie dopisëją naszim pradolëznòm jinszą genezã; bierzą je fòrmë przed òstatnym zlodzenim. Na Kaszëbach wëstãpiwają rozmajité sztôłtë wiéchrzëznë zemi. Pòdzelëc je może na fòrmë ùsztôłconé przez przewôgã akumulacji ( to je zbieranie sã òksëpòwëch materiałów) i téż fòrmë ùsztôłconé przez erozjã (rówkòwanié, rozmiwanié, niszczenie wiéchrzëznë zemi przez płënącé wòdë, lodofôłtë, wiater, chemiczne dzejanié) i denudacjã (zjinaczenié niszczeniô wszelejaczich wiżawów wiéchrzëznë zemi przez rozmajité dzejniczi : wietrzenie, scéranié, erozjã i rëszanié sã òksëpòwëch masów pò ùchëłoscach). == Bibliografiô == * Jan Mòrdawszczi ''Geògrafia Kaszëb'' * Mordawski J.,1996, ''Geografia województwa gdańskiego''Wydawnictwo M.Rożak, Gdańsk * Atlas geologiczno-strukturalny południowej części Morza Bałtyckiego,1979, Wydawnictwo Geologiczne, Warszawa == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] 3w4wt88zmgms5wokcrplz5ogmlcfabp 0 9396 207438 206689 2026-07-14T12:42:57Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207438 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Glacial-Drift-PB110031.JPG|mały|Kém]] '''Kémë''' - w swòjim òglowim wëzdrzatkù szlachują za łësënowim mòrenama. Jich bënowô bùdacja i geneza je równak jinô. Damë i kémòwé grzëpczi są zbùdowóné z szëchtowónëch czisów, piôsków i mùłków, bò òne są z òtemkłëch i szeroczich rozpãklënów nikwiejącégò [[lodofôłt]]u ze zbiérającégò sã przez wiele lat materiału. == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb; dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, [[Gduńsk]] 2008, s. 18 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] lgzizxltg6ohhyg76bbozu62jt08kk8 207439 207438 2026-07-14T12:43:08Z Iketsi 3254 -' ' 207439 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Glacial-Drift-PB110031.JPG|mały|Kém]] '''Kémë''' – w swòjim òglowim wëzdrzatkù szlachują za łësënowim mòrenama. Jich bënowô bùdacja i geneza je równak jinô. Damë i kémòwé grzëpczi są zbùdowóné z szëchtowónëch czisów, piôsków i mùłków, bò òne są z òtemkłëch i szeroczich rozpãklënów nikwiejącégò [[lodofôłt]]u ze zbiérającégò sã przez wiele lat materiału. == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb; dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, [[Gduńsk]] 2008, s. 18 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] fkb9uiyxmdrvdjna00xh3xiqnree09d 0 9401 207465 204435 2026-07-14T13:41:52Z Kama95 9880 Dodano język niemiecki 207465 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Gdinio swiatojansko.jpg|mały|Swiãtojańskô droga w Gdini]] [[Òbrôzk:Sopot - Hotel Rezydent.jpg|mały|Sopòt – miesczi center]] [[Òbrôzk:Gdunsk_5(30A).jpg|mały|Widzënk na [[Dłudżi Tôrg]] ë [[Zelonô Bróma|Zelonô Brómã]] w Gduńsku]] '''Trzëgard''' ({{jãz.|pl}} ''Trójmiasto'', {{jãz.|de}} ''Dreistadt'') – pòlicentriczny stolëczny òstrzódk<ref>[https://web.archive.org/web/20131110020552/http://www.mrr.gov.pl/rozwoj_regionalny/polityka_przestrzenna/kpzk/Strony/Koncepcja_Przestrzennego_Zagospodarowania_Kraju.aspx ''Koncepcja Przestrzennego Zagospodarowania Kraju 2030 (projekt)'']. Warszawa: Ministerstwo Rozwoju Regionalnego, 2011-01-25, s. 32, 168</ref>, òbjimającé trzë pòłączoné miasta: [[Gdiniô]], [[Sopòt]] ë [[Gduńsk]]. Pòłożony w [[Pòrénkòwô Pòmòrskô|Pòrénkòwi Pòmòrsce]], nad [[Gduńskô Hôwinga|Gduńską Hôwingą]] òbjimô òbéńda ò wiéchrzëznë 1102,27 km² zamieszkôlë bez 760 463 òsobë (stón na 1 stëcznika 2024 r.). Stanowi téż westrzédną czãscë [[Trzëgardskô aglomeracjô|trzëgardsczi aglomeracji]]. Dnia 28 strumiannika 2007 rokù Trzëgard przestało bëc blós pòtoczny mionã, stało sã bò dzélem ùdokùmeńtowónym za pòmòcą pòdpisany tegò dnia ''[[Kôrta Trzëgarda|Kôrtë]] [[Kôrta Trzëgarda|Trzëgarda]]''. == Lëdztwò == {| class="wikitable" style="text-align:right; font-size:90%; width:50%;" |+Demògraficzné pòdôwczi apartnëch gardów !Herb !Fana !Gard !Lëczba lëdztw (<small>2024</small>) [lëdzy] !Wiéchrzëzna (<small>2024</small>) [km²] !Gãstosc zalëdnieniô (<small>2024</small>) [lëdzy/km²] |- | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdańsk COA.svg|bezramki|36x36px]] | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdańsk flag.svg|bezramki|50x50px]] | style="text-align:left" |[[Gduńsk]] |487 371 |683 |714 |- | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdynia COA.svg|bezramki|35x35px]] | align="center" |[[Òbrôzk:POL Gdynia flag.svg|bezramki|50x50px]] | style="text-align:left" |[[Gdiniô]] |241 189 |391,51 |616 |- | align="center" |[[Òbrôzk:POL Sopot COA.svg|bezramki|48x48px]] | align="center" |[[Òbrôzk:POL Sopot flag.svg|bezramki|50x50px]] | style="text-align:left" |[[Sopòt]] |31 903 |27,76 |1149 |- style="background:BlanchedAlmond" | | |Trzëgard |760 463 |1102,27 |690 |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Trzëgard| ]] q53ds6b92oo7vqyhaslleegbzvge2dq 0 9423 207627 206703 2026-07-14T16:58:56Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207627 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Zielony Staw Gąsienicowy a1.jpg|mały|Jezórné òczkò (to mieszé)]] '''Wëtopiszcze''' – wgłãbienié terenu nôprzód wërzezbioné przez [[lodofôłt]] abò jegò wòdë, a tej nafùlowóné przez lód, chtëren są wëtopił. W wielnëch wëtopiszczach sa tzw. jezórné òczka, zamanówszë bezòdpłiwòwé. W niechtërnëch stronach [[Kaszëbsczé Pòjezerzé|Kaszëbszczégò Pòjezerzô]] terenë z bezòdpłiwòwima wëtopiszczama na wiéchrzëznie zajimają kòl 50% terenu. == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb; dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, [[Gduńsk]] 2008, s. 18 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] qhjsh8zjbmos78gd5f5pwgw2nyn3sx3 0 9429 207628 206697 2026-07-14T16:59:06Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 207628 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Dólnô Brodnica (25).JPG|mały|Jezora w pòlodofôłtowi rënie na Kaszëbach]] '''Pòlodofôłtowô rëna''' – je pòdłùgòwatą - rechùjącą tej sej dzesątczi kilometrów zôpadlëną - wëszlamòwóną pòd [[lodofôłt]]ã przez płënącé pòd nim wòdë (pòd wiôldżim hidrostaticznym cësnienim). Ji szerokòsc dochôdô do pôrãsta metrów a długòsc òd czile do cziledzesąt kilometrów; dno je nierówne. Pò ùstãpienim lodofôłtu òna nie bëła do widzeniô, bò bëła fùl zastarzałégò lodu, przëkrëtégò mòrenowim materiałã; pòkôzała sã dopiérze pò òceplenim sã klimatu, przez wëtopienié sã negò zastarzałégò lodu. Niechtërne rënë mògą miec jinszą genezã. == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb; dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, [[Gduńsk]] 2008, ss. 18 - 19 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] eswps1ff7izhc9yeefkv6fswmm8nz1k 207631 207628 2026-07-14T17:03:55Z Iketsi 3254 – 207631 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Dólnô Brodnica (25).JPG|mały|Jezora w pòlodofôłtowi rënie na Kaszëbach]] '''Pòlodofôłtowô rëna''' – je pòdłùgòwatą - rechùjącą tej sej dzesątczi kilometrów zôpadlëną - wëszlamòwóną pòd [[lodofôłt]]ã przez płënącé pòd nim wòdë (pòd wiôldżim hidrostaticznym cësnienim). Ji szerokòsc dochôdô do pôrãsta metrów a długòsc òd czile do cziledzesąt kilometrów; dno je nierówne. Pò ùstãpienim lodofôłtu òna nie bëła do widzeniô, bò bëła fùl zastarzałégò lodu, przëkrëtégò mòrenowim materiałã; pòkôzała sã dopiérze pò òceplenim sã klimatu, przez wëtopienié sã negò zastarzałégò lodu. Niechtërne rënë mògą miec jinszą genezã. == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]]: Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb; dolmaczënk: Ida Czajinô, Róman Drzéżdżón, Marian Jelińsczi, Karól Rhode, [[Gduńsk]] 2008, ss. 18–19 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Geògrafiô]] s5y094cu8yhwyk2zw6rhfsom0h2ullu 0 9472 207432 169281 2026-07-14T12:28:46Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; {{Przëpisë}} 207432 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Toulmouche Love Letter Detail.jpg|mały|Sëknia z wleczką]] '''Wleczka''' – pòzwa przedłëżeniô damsczi [[Kléd|sëkni]], chtërno sã wlecze z tëłu pò zemi. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Lëteratura == [[Jan Trepczik]]: Słownik polsko-kaszubski, Gdańsk 1994, tom II, s. 261. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òbùca]] lvtei41hmq0cbd1yrz16eh5x7b8mm0h 0 9489 207570 196571 2026-07-14T16:18:32Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207570 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ruskie.jpg|mały|Natkóné klósczi]] '''Natkónô klóska''' – mòże bëc zrobionô z rżany mączi i natkónô [[Szprotka|szprotkama]] (rżané klósczi z bretlingama). == Lëteratura == * Sychta B.: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej. Wrocław-Warszawa-Kraków, t.II (1968), s. 169. == Przësłowié == * Kąsk do kąska, jaż mdze klóska. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbskô kùchnia]] s84mbnwgquib6zuui6hh4ojmos4nkm8 0 9506 207701 206443 2026-07-14T17:22:26Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}} 207701 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Nicaea icon.jpg|mały|Swiãti òjcowie I pòwszechnégò sobòru z tekstã symbòlu]] '''Nicejskò-kònstantinopòlsczi symbòl wiarë''' – [[Chrzescëjaństwò|chrzescyjańsczé]] wëznanié wiarë, nôbarżi rozkòscérzóné westrzód tekstów ''credo'' ùżiwónëch wespółczasno w liturgiach. W [[Katolëcczi Kòscół|rzëmskòkatolëcczim Kòscele]] i [[Prawòsławié|prawòsławny Cerkwi]] je òdmawióné abò spiewóné pòdczas liturgii Eucharystie. Autoritet symbòlu przëjimô téż anglikańskô spòlëzna, [[stôrokatolëcyzm]], [[Lëtërstwò|lëterskô wiara]], a téż niechtërne jinszé [[Protestantizm|protestancczé]] profesje. Jednym z fòrmalnëch pòwòdów rozłamu chrzescëjaństwa na rzëmskòkatolëcczi kòscół i prawòsławié bëło dodanié do Nicejskò-kònstantinopòlsczégò symbòlu fòrmùłë ''[[filioque]]'' (ò pòchòdzenim Swiãtégò Dëcha nié leno òd Bòga-Òjca, ale „òd Òjca i Sëna”). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òn je mówiony tak: :Wierzã w jednégò Bòga, :Òjca wszëtkòmògącégò, :Stwórcã nieba i [[Zemia|zemi]]. :Wszëtczégò co mòżemë widzec :i czegò dozdrzec ni mòżemë. :I w jednégò Pana, Jezësa Christusa, :Sëna Bożégò Jednorodzonégò, :co z Òjca je zrodzony przed wszëtczima wiekama. :Bóg z Bòga, :wid z widu, :Bóg prôwdzëwi z prôwdzëwégò Bòga. :Zrodzony, a nié stwòrzony, :wespółjistny Òjcu, :a przez niegò wszëstkò sã stało. :Òn to dlô naju lëdzy, :i dlô najégò zbawieniô :zestąpił z nieba :i za sprawą Dëcha Swiãtégò :przëjął cało z Mariji Dzéwicë :i stôł sã człowiekã. :Ùkrziżówóny téż za naju :za Póncczégò Piłata :béł zamãczony i pòchòwóny, :a trzecégò dnia, :wedle Pismionów zmartwëchwstôł. :I wstąpił do nieba, :sedzy pò prawiznie Òjca. :i jesz rôz przińdze w chwale :sądzec żëwëch i ùmarłëch, :a Jegò Królestwù nie mdze kùńca. :Wierzã w Dëcha Swiãtégò, :Pana i Òżiwcã, :co òd Òjca i Sëna pòchòdzy, :co z Òjcã i Sënã :wespół òdbiérô tczã :i chwałã, :co mówił przez Proroków. :Wierzã w jeden swiãti, pòwszechny :i apòsztolsczi Kòscół. :Wëznôwóm jeden chrzest :na òdpùszczenié grzéchów, :żdajã na wskrzeszenié ùmarłëch :i żëwòt wieczny w przińdnym swiece. :Amen. == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]]: Ksążeczka do nôbòżéństwa, Pelplin 2005, ss. 5–6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] bule2vof0whans6mv877lrjcdvpqqpu 207712 207701 2026-07-14T17:48:19Z Iketsi 3254 ' '→' ' 207712 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Nicaea icon.jpg|mały|Swiãti òjcowie I pòwszechnégò sobòru z tekstã symbòlu]] '''Nicejskò-kònstantinopòlsczi symbòl wiarë''' – [[Chrzescëjaństwò|chrzescyjańsczé]] wëznanié wiarë, nôbarżi rozkòscérzóné westrzód tekstów ''credo'' ùżiwónëch wespółczasno w liturgiach. W [[Katolëcczi Kòscół|rzëmskòkatolëcczim Kòscele]] i [[Prawòsławié|prawòsławny Cerkwi]] je òdmawióné abò spiewóné pòdczas liturgii Eucharystie. Autoritet symbòlu przëjimô téż anglikańskô spòlëzna, [[stôrokatolëcyzm]], [[Lëtërstwò|lëterskô wiara]], a téż niechtërne jinszé [[Protestantizm|protestancczé]] profesje. Jednym z fòrmalnëch pòwòdów rozłamu chrzescëjaństwa na rzëmskòkatolëcczi kòscół i prawòsławié bëło dodanié do Nicejskò-kònstantinopòlsczégò symbòlu fòrmùłë ''[[filioque]]'' (ò pòchòdzenim Swiãtégò Dëcha nié leno òd Bòga-Òjca, ale „òd Òjca i Sëna”). Na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òn je mówiony tak: :Wierzã w jednégò Bòga, :Òjca wszëtkòmògącégò, :Stwórcã nieba i [[Zemia|zemi]]. :Wszëtczégò co mòżemë widzec :i czegò dozdrzec ni mòżemë. :I w jednégò Pana, Jezësa Christusa, :Sëna Bożégò Jednorodzonégò, :co z Òjca je zrodzony przed wszëtczima wiekama. :Bóg z Bòga, :wid z widu, :Bóg prôwdzëwi z prôwdzëwégò Bòga. :Zrodzony, a nié stwòrzony, :wespółjistny Òjcu, :a przez niegò wszëstkò sã stało. :Òn to dlô naju lëdzy, :i dlô najégò zbawieniô :zestąpił z nieba :i za sprawą Dëcha Swiãtégò :przëjął cało z Mariji Dzéwicë :i stôł sã człowiekã. :Ùkrziżówóny téż za naju :za Póncczégò Piłata :béł zamãczony i pòchòwóny, :a trzecégò dnia, :wedle Pismionów zmartwëchwstôł. :I wstąpił do nieba, :sedzy pò prawiznie Òjca. :i jesz rôz przińdze w chwale :sądzec żëwëch i ùmarłëch, :a Jegò Królestwù nie mdze kùńca. :Wierzã w Dëcha Swiãtégò, :Pana i Òżiwcã, :co òd Òjca i Sëna pòchòdzy, :co z Òjcã i Sënã :wespół òdbiérô tczã :i chwałã, :co mówił przez Proroków. :Wierzã w jeden swiãti, pòwszechny :i apòsztolsczi Kòscół. :Wëznôwóm jeden chrzest :na òdpùszczenié grzéchów, :żdajã na wskrzeszenié ùmarłëch :i żëwòt wieczny w przińdnym swiece. :Amen. == Lëteratura == * [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]]: Ksążeczka do nôbòżéństwa, Pelplin 2005, ss. 5–6 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Chrzescëjaństwò]] mmqnxx1hvcup63zh39szv41h4x9dked 0 9524 207601 169305 2026-07-14T16:42:18Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; == Bùtnowé lënczi == 207601 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Crested Lark (Galerida cristata) at Sultanpur I Picture 118.jpg|mały|Zwëczajny smiecoch]] '''Zwëczajny smiecoch''' (''Galerida cristata'') – môłi ptôch z rodzëznë skòwarnkòwatëch (''Alaudidae''). Òn mòże jesz żëje na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] ë tu je òbjimniãti ùrzãdową òchrónią. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] nrftkfhqtid7ldx7glxyaffa0s4enzf 0 9544 207600 182517 2026-07-14T16:41:59Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; <br>Głos 207600 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Caprimulgus europaeus 1200x855.jpg|mały|Zwëczajny kòzëdój<br>[[Òbrôzk:European Nightjar (Caprimulgus europaeus) (W1CDR0001526 BD23).ogg|Głos]]<br>Głos]] '''Zwëczajny kòzëdój''' (''Caprimulgus europaeus'') – niewiôldżi, wanożny ptôch z rodzëznë ''Caprimulgidae''. Jak òn lecy, tej chwôtô òwadë, a żëc mòże w bòrze m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], a je tu òbjimniãty ùrzãdową akùrôtną òchrónią. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] tf6h9ys8t2ujv8c9r6n2ppjxp66rryg 0 9550 207571 194802 2026-07-14T16:18:44Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207571 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Siphon Lock Overview.png|mały|Syfón – schemat]] '''Syfón''' – w sanitarny technice, zamknienié wòdny, kanalizacjowi jinstalacji. M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] syfónów w bùdinkach je wiele. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Technika]] 03houqbq4by628ti0xmk1elk4ufuehb 0 9555 207556 202527 2026-07-14T16:07:05Z Iketsi 3254 kat. 207556 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Interdiction officielle de la langue catalana 2 avril 1700.jpg|mały|[[Frańcësczi jãzëk|Frańcësczi]] dekret, chtëren zakôzëje katalońską mòwã]] '''Katalońsczi jãzëk'''<ref>{{sloworz.org|29325|34356}}</ref><ref>W jantarowi krôjnie – Dzél I s. 15</ref> ({{jãz.|ca}} ''català'') – to je jeden z romańsczich jãzëków. Pierszim katalońsczim pisôrzã béł Ramon Llull (1232–1315), chtëren w tim jãzëkù pisôł ju w 13. stalatim teologòwé knédżi i romanë. Wiôldżi rozwij katalońsczi lëteraturë béł w 14. i 15. stalatim, czéj zawita ricerskô epika. W 18. stalatim katalońskô mòwa bëła zakôzóny, ale w 19. stalatim ùrosło nowé pòkòlenié, a z nim òdroda, chtërna dostała katalońską kùlturã zôs na eùropejską rówiznã. Òd 1940 rokù katalońskô mòwa bëła znôwù zakôzóny, a gôdóné miało bëc pò szpańskù. Pò latach 1975–1982 przëszła zmiana i katalońsczi jãzëk w [[Katalońskô|Katalońsce]] miéwô sã dobrze. Tu je jegò òbrzészkòwô ùczba. == Òbaczë téż == * [[Jãzëczi swiata]] * [[Francësczi jãzëk]] * [[Szpańsczi jãzëk]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katalońsczi jãzëk| ]] [[Kategòrëjô:Romańsczé jãzëczi]] sahqlrfp963qiqj704wyqifmkvhd13n 0 9664 207572 171367 2026-07-14T16:19:06Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – ' 207572 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Hourglass measuring 3 minutes.ogv|mały|Piôskòwi zédżier]] '''Piôskòwi zédżier''' (''Clepsydra'') – tip zégra, chtëren mierzi czas przez przesëpòwanié píôskù z górë w dół. Òn béł ju baro dôwno temù na swiece. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Czas]] kxhqobbclcidftosdtcjbhf7l5d0jns 0 9682 207630 206325 2026-07-14T17:03:40Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207630 wikitext text/x-wiki '''Jastrzëbiôk''' – to są pùstczi kòl wsë [[Miłoszewò]]. == Lëteratura == * [[Bernat Zëchta]]: Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków 1968, tom II, s. 86 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] spcd4b1esoqkeani75u4gpdca5mw0v1 0 9701 207434 187491 2026-07-14T12:40:49Z Iketsi 3254 == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 207434 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Ctenomorpha chronus02.jpg|mały|Drãtewnik]] '''Drãtewniczi''' (''Phasmatodea'') – są rzãdã zwierzãtów z gromadë òwadów (''Insecta''). To dô kòl 3 tësacy ôrtów drãtewników. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] 8vsv0zwc5i0c63a8p0ts5flsfe6qff2 0 9857 207623 177513 2026-07-14T16:56:08Z Iketsi 3254 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} 207623 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Johannes von Nepomuk Hinterglasbild.jpg|mały|Jón Nepòmùcen – òbrôzk]] [[Òbrôzk:Jan Nepomucky na Karlove moste detail.jpg|mały|]] '''Jón Nepòmùcen''' (''Jan Nepomucký'') (kòl 1345 – [[20 strëmiannika]] 1393 rokù) – prezbiter, mãczelnik, swiãti katolëcczégò Kòscoła z [[Czeskô Repùblika|Czechów]]. == Kùlt == To je np. patrón kaplëcë na przëklôsztornym smãtôrzu w [[Żukòwò|Żukòwie]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi swiãti]] q26pcj5pqu3zd18980ucjynk23dpm3o 0 9890 207729 171057 2026-07-14T18:29:43Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – ' 207729 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Swarzewo – widok od strony Zatoki Puckiej.jpg|mały|]] '''Swôrzewskô Kãpa''' ({{jãz.|pl}} ''Kępa Swarzewska'') – dzél [[Kaszëbsczi Ùbrzég|Kaszëbsczégò Ùbrzégù]]. Òna je wiżawą. == Lëteratura == * [[Jan Mòrdawsczi]] : ''Geografia Kaszub/Geògrafia Kaszëb''; dolmaczënk: [[Ida Czajinô]], [[Róman Drzéżdżón]], [[Marian Jelińsczi]], [[Karól Rhode]], [[Gduńsk]] [[2008]], s. 49 - 51 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] 6cghqp7txfwlt43zt87qc10f41h3n8o 0 9932 207619 205941 2026-07-14T16:54:46Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] 207619 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Nina badrić.jpg|mały|Nina Badrić]] '''Nina Badrić''', (ùr. [[4 lëpińca]] [[1972]]) je chòrwacką spiéwôrką. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Badrić, Nina}} [[Kategòrëjô:Spiéwôrczi]] qkhplsytvcmp23g9wuy8zyxo5vrhmmi 0 9960 207620 171292 2026-07-14T16:55:31Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; == Bùtnowé lënczi == 207620 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Rumex hydrolapathum2.jpg|mały]] '''Lancetowatô szczawa''' abò '''lëpiéń''' (''Rumex hydrolapathum'') – wielelatnô roscëna z rodzëznë dërdestowatëch. M. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]] òna rosce. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] m0pgp8qomfszn4yjgynie1dqeorygxe 0 9969 207720 202755 2026-07-14T17:56:23Z Iketsi 3254 {{Commons}} 207720 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:POL Wolin COA.svg|mały|Wòlëńsczi herb]] '''Wòlëń''' (abò téż: '''Wòlëniô'''; we zdrojach: ''Yuloin'' 967, ''civitate Livilni'' 1012-18, ''Yulin'' 1124, ''civitate Wulinensi'' 1140, ''Willin'' 1140, ''Wolyn'' 1188, ''Wolin'' 1195, ''Volin'' 1216, ''Jumneta'', ''Wineta'', ''Jomsborg''; {{jãz.|pl}} ''Wolin'', {{jãz.|de}} ''Wollin'') – gard, a téż kùrort w [[kamieńsczi kréz|kamieńsczim krézu]] w [[Zôpadnopòmòrzczé Wòjewództwò|Zôpadnopòmòrzczim Wòjewództwie]] na òstrowie ò jistnym mionie nad [[Bôłt|Bôłtã]]. * Lëdztwò gardu: 4.879 ([[2009]]) * Wiéchrzëzna gardu: 14,47 km² == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Zôpadnopòmòrsczé wòjewództwò]] 040amxpcb3le734vexf7tumv2tri876 0 9995 207730 171355 2026-07-14T18:30:32Z Iketsi 3254 {{jãz.|pl}} 207730 wikitext text/x-wiki '''Kłosówkò''' ({{jãz.|pl}} ''Kłosówko'') – je kaszëbską wsą w [[pòmòrsczé wòjewództwò|pòmòrsczim wòjewództwie]], w [[kartësczi kréz|kartësczim krézu]], w [[gmina Przedkòwò|gminie Przedkòwò]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Gmina Przedkòwò]] [[Kategòrëjô:Kaszëbë]] g0kpyf9dyzf0dt5w28wnw1ie22kr7z8 0 9996 207468 199656 2026-07-14T13:54:10Z Kama95 9880 Trochę kilka drobnych poprawek 207468 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard= Kwidzëno| dopełniacz= Kwidzëna| adjektiw_mask=Kwidzënsczi| adjektiw_fem=Kwidzënskô| céch=POL_Kwidzyn_COA.svg| fana=POL Kwidzyn flag.svg| karta=POL_Kwidzyn_map.svg| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz=kwidzënsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Sebastian Kasztelan| adres_um=ul. Warszawska 19| kod_poczt_um=82-500| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=21,54| stopniN=54|minutN=10|stopniE=17|minutE=29| wysokość=19,2–82| rok=2016| lëdztwò=38.553| gęstość=1798,8| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 55| pòcztowi kòd= 82-500 do 82-505| registracëjné tôfle=GKW| TERYT=2207011| SIMC=0932790| www=http://www.kwidzyn.pl| }} '''Kwidzëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kwidzyn''; [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Marienwerder'') - krézewi gard w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Liwa|Liwą]]. * Lëdztwò gardu: 38.849 ([[2014]]) * Wiéchrzëzna gardu: 21,54 km² == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: ''*Kwedīns'' (Górnowicz), ''in Quedin'' 1233, ''de Quedina'' 1235, ''Insula Sancte Marie'' 1236, ''Quidin'' 1251, ''Marienwerder'' 1336, ''Margenwerder'' 1340, ''Merginwerder'' 1340, ''Merginwerdir'' 1346, ''Quedzyn alias Marienwerder'' < 1454, ''Qwedzyn'' 1470, ''Quidzin'' 1513, ''Quidzyn alias Marienwerder'' 1517, ''do Kwidzyna'' 1565, ''ku Kwidzyniu'' 1565, ''za Kwidzynem'' 1565'' ''na Kwidzynie'' 1565, ''Quidzi?'' 1612 (Langenes), ''Kwidzyn'' 1687, ''Kvjdzéno'' (Cenôwa); ''Kwidzëno'' (Ramułt); gw. ''Kfjidz.in''; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] 1yzvo46xwkhsveiivv3wezf3vai252c 207469 207468 2026-07-14T13:54:48Z Kama95 9880 Poprawa tekstów 207469 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard= Kwidzëno| dopełniacz= Kwidzëna| adjektiw_mask=Kwidzënsczi| adjektiw_fem=Kwidzënskô| céch=POL_Kwidzyn_COA.svg| fana=POL Kwidzyn flag.svg| karta=POL_Kwidzyn_map.svg| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz=kwidzënsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Sebastian Piotr Kasztelan| adres_um=ul. Warszawska 19| kod_poczt_um=82-500| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=21,54| stopniN=54|minutN=10|stopniE=17|minutE=29| wysokość=19,2–82| rok=2016| lëdztwò=38.553| gęstość=1798,8| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 55| pòcztowi kòd= 82-500 do 82-505| registracëjné tôfle=GKW| TERYT=2207011| SIMC=0932790| www=http://www.kwidzyn.pl| }} '''Kwidzëno''' ([[pòlsczi jãzëk|pòl.]] ''Kwidzyn''; [[miemiecczi jãzëk|miem.]] ''Marienwerder'') - krézewi gard w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Liwa|Liwą]]. * Lëdztwò gardu: 38.849 ([[2014]]) * Wiéchrzëzna gardu: 21,54 km² == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: ''*Kwedīns'' (Górnowicz), ''in Quedin'' 1233, ''de Quedina'' 1235, ''Insula Sancte Marie'' 1236, ''Quidin'' 1251, ''Marienwerder'' 1336, ''Margenwerder'' 1340, ''Merginwerder'' 1340, ''Merginwerdir'' 1346, ''Quedzyn alias Marienwerder'' < 1454, ''Qwedzyn'' 1470, ''Quidzin'' 1513, ''Quidzyn alias Marienwerder'' 1517, ''do Kwidzyna'' 1565, ''ku Kwidzyniu'' 1565, ''za Kwidzynem'' 1565'' ''na Kwidzynie'' 1565, ''Quidzi?'' 1612 (Langenes), ''Kwidzyn'' 1687, ''Kvjdzéno'' (Cenôwa); ''Kwidzëno'' (Ramułt); gw. ''Kfjidz.in''; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] jn1w5or82uudw3rpu4ej8gi2ga8hz5d 207473 207469 2026-07-14T14:42:46Z Iketsi 3254 [[pòlsczi jãzëk|pòl.]]→{{jãz.|pl}}; [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}} 207473 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard= Kwidzëno| dopełniacz= Kwidzëna| adjektiw_mask=Kwidzënsczi| adjektiw_fem=Kwidzënskô| céch=POL_Kwidzyn_COA.svg| fana=POL Kwidzyn flag.svg| karta=POL_Kwidzyn_map.svg| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz=kwidzënsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Sebastian Piotr Kasztelan| adres_um=ul. Warszawska 19| kod_poczt_um=82-500| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=21,54| stopniN=54|minutN=10|stopniE=17|minutE=29| wysokość=19,2–82| rok=2016| lëdztwò=38.553| gęstość=1798,8| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 55| pòcztowi kòd= 82-500 do 82-505| registracëjné tôfle=GKW| TERYT=2207011| SIMC=0932790| www=http://www.kwidzyn.pl| }} '''Kwidzëno''' ({{jãz.|pl}} ''Kwidzyn''; {{jãz.|de}} ''Marienwerder'') – krézewi gard w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Liwa|Liwą]]. * Lëdztwò gardu: 38.849 ([[2014]]) * Wiéchrzëzna gardu: 21,54 km² == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: ''*Kwedīns'' (Górnowicz), ''in Quedin'' 1233, ''de Quedina'' 1235, ''Insula Sancte Marie'' 1236, ''Quidin'' 1251, ''Marienwerder'' 1336, ''Margenwerder'' 1340, ''Merginwerder'' 1340, ''Merginwerdir'' 1346, ''Quedzyn alias Marienwerder'' < 1454, ''Qwedzyn'' 1470, ''Quidzin'' 1513, ''Quidzyn alias Marienwerder'' 1517, ''do Kwidzyna'' 1565, ''ku Kwidzyniu'' 1565, ''za Kwidzynem'' 1565'' ''na Kwidzynie'' 1565, ''Quidzi?'' 1612 (Langenes), ''Kwidzyn'' 1687, ''Kvjdzéno'' (Cenôwa); ''Kwidzëno'' (Ramułt); gw. ''Kfjidz.in''; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] hxlbp2e5187eaieo8wc1xs334ko51n4 207474 207473 2026-07-14T14:43:00Z Iketsi 3254 -' ' 207474 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard= Kwidzëno| dopełniacz= Kwidzëna| adjektiw_mask=Kwidzënsczi| adjektiw_fem=Kwidzënskô| céch=POL_Kwidzyn_COA.svg| fana=POL Kwidzyn flag.svg| karta=POL_Kwidzyn_map.svg| wòjewództwò=Pòmòrsczé| kréz=kwidzënsczi| grodzki=| rodzaj_gminy=gardnô -wieskô| gmina=| miejska=| bùrméster=Sebastian Piotr Kasztelan| adres_um=ul. Warszawska 19| kod_poczt_um=82-500| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=21,54| stopniN=54|minutN=10|stopniE=17|minutE=29| wysokość=19,2–82| rok=2016| lëdztwò=38.553| gęstość=1798,8| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 55| pòcztowi kòd= 82-500 do 82-505| registracëjné tôfle=GKW| TERYT=2207011| SIMC=0932790| www=http://www.kwidzyn.pl| }} '''Kwidzëno''' ({{jãz.|pl}} ''Kwidzyn''; {{jãz.|de}} ''Marienwerder'') – krézewi gard w [[Pòmòrsczé wòjewództwò|Pòmòrsczim wòjewództwie]] nad [[Liwa|Liwą]]. * Lëdztwò gardu: 38.849 ([[2014]]) * Wiéchrzëzna gardu: 21,54 km² == Miona gardu w zdrojach == Jinsze miona gardu to téż: ''*Kwedīns'' (Górnowicz), ''in Quedin'' 1233, ''de Quedina'' 1235, ''Insula Sancte Marie'' 1236, ''Quidin'' 1251, ''Marienwerder'' 1336, ''Margenwerder'' 1340, ''Merginwerder'' 1340, ''Merginwerdir'' 1346, ''Quedzyn alias Marienwerder'' < 1454, ''Qwedzyn'' 1470, ''Quidzin'' 1513, ''Quidzyn alias Marienwerder'' 1517, ''do Kwidzyna'' 1565, ''ku Kwidzyniu'' 1565, ''za Kwidzynem'' 1565'' ''na Kwidzynie'' 1565, ''Quidzi?'' 1612 (Langenes), ''Kwidzyn'' 1687, ''Kvjdzéno'' (Cenôwa); ''Kwidzëno'' (Ramułt); gw. ''Kfjidz.in''; == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé gardë]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] [[Kategòrëjô:Pòmòrsczé wòjewództwò]] 685lq3ttdnerkehpgarp0fo3xogpvqb 0 10059 207511 186401 2026-07-14T15:40:42Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Commons}} 207511 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Niezapominajki 3 wisnia6522.jpg|mały|Pólnô niezabôtka]] '''Pólnô niezabôtka''' (''Myosotis arvensis'') – ôrt roscënë z rodzëznë wòdrôkòwatëch. Te niezabôtczi roscą m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], a òna mòże kwitnąc w [[Łżëkwiat|łżëkwiace]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] 1hmu8figi9y5yab2wkglea0unay0r6j 0 10094 207440 194825 2026-07-14T12:43:24Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – ' 207440 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Isle of Graia3.jpg|mały|Karawana na òbrazu]] '''Karawana''' – grëpa kùpców, co wanoży razem przez barabónë np. z [[Kamel|kamélama]], bò tak mòże bëc np. wikszi bezpiek. == Òbaczë téż == * [[Tôrg]] * [[Sahara]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Transpòrt]] 68tzjfm4y3nsyqcd3ranh4qh2r4a84c 0 10131 207544 185133 2026-07-14T15:59:30Z Iketsi 3254 ' - òn'→' – òn'; ' - to je '→' – '; {{Commons}} 207544 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:SnowBunting-MtA.jpg|mały|Zwëczajnô sniegùlka – òna]] [[Òbrôzk:Plectrophenax nivalis song.ogg|mały]] '''Zwëczajnô sniegùlka''' (''Plectrophenax nivalis'') – môłi wanożny ptôch z rodzëznë ''Calcariidae''. Mòże òna biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]? == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 7246kjtxo6j43r6dfpg7u1ucdm5scj3 207604 207544 2026-07-14T16:43:40Z Iketsi 3254 <br>Głos 207604 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:SnowBunting-MtA.jpg|mały|Zwëczajnô sniegùlka – òna<br>[[Òbrôzk:Plectrophenax nivalis song.ogg|Głos]]<br>Głos]] '''Zwëczajnô sniegùlka''' (''Plectrophenax nivalis'') – môłi wanożny ptôch z rodzëznë ''Calcariidae''. Mòże òna biwô na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]? == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] rmi5j2wy75w84ft6hllm1940uzq7pdi 0 10309 207542 172628 2026-07-14T15:59:08Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; {{Commons}} 207542 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Wildpflaume Althof-2.jpg|mały|Wiszniowô slëwa]] '''Wiszniowô slëwa''' (''Prunus cerasifera'' Ehrh.) – czerz abò môłé drzéwiã z rodzëznë różowatëch (''Rosaceae''). Òna rosce m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Bòtanika]] m3g7g5dsmqtfw1rh0a5biii5hj47k5p 0 10387 207708 205406 2026-07-14T17:46:38Z Iketsi 3254 ' '→' ' 207708 wikitext text/x-wiki {{Do werifikacëji}} [[Òbrôzk:Map of USA AZ.svg|mały|Arizona na kôrce USA]] [[Òbrôzk:Flag_of_Arizona.svg|mały|Stanica Arizonë]] [[Òbrôzk:Downtown Phoenix Aerial Looking Northeast.jpg|mały|Poenix – stolëca Arizonë]] '''Arizona''' – stón w pôłniowò–zôpadny czãscy [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajów Americzi]]. Stolëcą je Phòenix. Òd pôłnia Arizona mô grańce z [[Meksyk|meksykańsczima]] stanama: Sonora i Dolnô Kalifòrniô, òd zapôdu z Kalifòrnią i Newadą, òd nordë z Ùtah, a òd wschòdu z Nowim Meksykã. Zajimô òbéńdã na ùrzmie, a w nordowi czãscy rozcygô sã wëżawa Kòlorado. == Pòzwa == Historicë nié są zgódni co do pòchôdaniégò pòzwë stónu. Niechtërni gôdają, że pòzwa Arizona òznaczô „môłi zdrój”. Historik stanu Arizona Marshall Trimble dokazywô równak natenczas, że pòzwa pòchôdô òd słowów w [[Baskijsczi jãzëk|jãzëkù Basków]], chtërne słëchałë do pierwëch kòlonizatorów ti òbéńdë, i òznôczô w dolmaczënkù „dobré drzewò dãbù”<ref>[https://web.archive.org/web/20171208123850/https://www.azlibrary.gov/arizona-almanac/meaning-arizona ''The Meaning of Arizona'']</ref>. == Geògrafiô == Arizona je szóstim stanã jeżlë jidze ò òbszôr – za Nowim Meksikã, a przed Newadą. 15 % òbéńdë je w priwatnëch rãkach lëdzy. Òstałe zemie to terenë rządowi i jindiańsczi rezerwatë. Klimat pòdzwartnikòwi i zwartnikòwi, sëchi. Strzédnô cepłota lëftu òb lato – 35 stopniów Celsjusza, a czasã nawetka dochôdô do 55 stopniów. == Historiô == Pierwòsznym, jesz wcyg jistniejącym, lëdztwã nëch òbszarów są m. jin. Indianie z plemionów Hopi na nordze i plemiona Apaczów na pôłni, chtërni przecygnãlë hewò pò ùpôdkù cywilizacji Anasazi. Hopi mieszkają w taczich samëch wsach, co czedës. Nôwiãkszô dzysdzéń grëpa Indianów – Nawahòwie – pòchôdô z Kanadë i przëbëła do Arizonë kòl 1300 rokù. Wôżné datë: * XVI w. – òbéńdã sznëpòrzëlë szpańsczi szùkôrze skarbów * 1539 – Marcoz de Niza sznëpòrził òbszôr i szukôł „Sétmë Złotëch Gardów” * 1692 – òjc Eùzebio Kino założił pierszą Misjã. * 1776 – szpańskô armiô bùdowa Tùcson - pierwszą fòrtecã * 1821 – [[Szpańskô]] przekazywô teritorium Arizonë Meksykòwi * 1848 – òbszarë Arizonë stałë sã włôsnoscą Zjednónëch Krajów Americzi * 1863 – Arizona sta sã samòstójnym teritorium * 1886 – kùńc wòjnë z Apaczama * 14.02.1912 – przëstąpienié do Ùnie (jakno 48 stón pòsobicą) * 1973 – pòwsta jedna z nôwiãkszëch wòdnëch zawadów na swiece – New Cornella Tailings == Demògrafiô == Wedle spisënkù z 2010 rokù w Arizonie mieszkô 6 392 017 lëdzy, chtërny gôdają wszelejaczima jãzëkama: * [[anielsczi jãzëk]] – 72,58 % * [[szpańsczi jãzëk]] – 21,57 % * jãzëk nawaho - 1,54 % == Pòlôszë w Arizonie == Wedle spisënkù w 2000 rokù w Arizonie mieszkô 120 tësący lëdzy [[Pòlôszë|pòlsczégò pòchôdaniégò]]. W wiãkszoscë zgrëpòwani są w òkòlim Phoenix. Kùlturalné żëcé òdbiwô sã nôczãscy przë kòscołach, a òsoblëwie przë parafie Matczi Bòsczi Czãstochòwsczi w Phoenix ^{[[:pl:Polska Misja Pastoralna Matki Boskiej Częstochowskiej w Phoenix|(pl)]]}. Drëdżim pòdle wiôlgòscë zgrëpòwanim Pòlôszów je Tucson. Héne téż pòlsczé kùlturalné żëcé skùpiô sã wkół parafii swiãtégò Cyrila z Aleksandri ^{[[:pl:Parafia św. Cyryla z Aleksandrii w Tucson|(pl)]]}Przë kòscołach mómë téż môle, gdze dzecë mògą ùczëc sã historie, [[Pòlsczi jãzëk|jãzëka]] i pòlsczich zwëków. == Przewôżënk == W Phoenix je midzëkòntinentalny lotniczi pòrt Phoenix-Sky Harbor. Wôżné je téż mòderné midzënôrodné latawiszcze w Tùcson. Òkróm tegò mómë midzë stónowi drodżi i aùtostradë. == Religiô == *protestantizna – 40 % *katolëcyzna – 25 % *mòrmòni -4 % *żëdzë – 1 % * [[bùddizm|bùddizna]]– 1 % * bez wëznaniô – 22 %<ref>[https://web.archive.org/web/20170417032920/http://www.pewforum.org/files/2013/05/report-religious-landscape-study-full.pdf ''U.S. Religious Landcape Survey'']</ref> Nôwikszima religijnyma grëpama w 2010 rokù bëłë<ref>[https://web.archive.org/web/20141207053103/http://www.thearda.com/rcms2010/r/s/04/rcms2010_04_state_name_2010.asp ''Arizona Religious Traditions, 2010'']</ref>: * [[Katolëcczi Kòscół]]: 930 001 wiérnëch * Kòscół Jezësa Christusa Swiãtëch w Slédnëch Dniach : 392 918 * Protestantiznë : 281 105 * Pôłniowô Kònwencjô Baptistów : 126 830 * Zbòrë Bòżé: 123 713 * Zjednóny Metodisticzny Kòscół: 54 977 * Episkòpalny Kòscół: 24 853 * [[Lëtërstwò|Kòscół Ewangelickò–Lëtersczi]]: 42 944 * Prezbitersczi Kòscół: 26 078 * [[Prawòsławié]] – 16 233 == Nôwiãkszi turisticzny atrakcje == * Wiôldzé Kanion Kòlorado * Nôrodny Park Skamiałégò Lasa (Petrified Forest National Park) * Nôrodny Park Saguaro (Saguaro National Park ) * Malowónô Pùstiniô (Painted Desert) * Meteor Krater Czekawòscą je to, że w Tùcson je nôwiãkszé na swiece zgrëpòwanié teleskòpów. == Òbaczë téż == * [[Jãzëk nawahò]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zjednóné Kraje Americzi]] lnx7ovrsz6mgrwc7l7572iww480e3ev 0 10398 207597 200513 2026-07-14T16:39:43Z Iketsi 3254 <br>''Luscinia megarhynchos'' spiéwô 207597 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Thrush Nightingale.ogv|mały|[[Szari słowik]], ''Luscinia luscinia''<br>[[Òbrôzk:XN Luscinia megarhynchos 017.ogg|''Luscinia megarhynchos'' spiéwô]]<br>''Luscinia megarhynchos'' spiéwô]] '''Słowik''' (''Luscinia'') – to szlach môłëch ptôchów z rodzëznë mùsznikòwatëch (''Muscicapidae''). Òn biwô m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] q3decj3ypft6zev8v38mp5hodfglyyx 0 10399 207595 206349 2026-07-14T16:39:04Z Iketsi 3254 ' – to je '→' – '; Szari słowik spiéwô 207595 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Восточный соловей (Luscinia luscinia), Битцевский лес.jpg|mały|Szari słowik<br>[[Òbrôzk:Luscinia luscinia.ogg|mały|Szari słowik spiéwô]]<br>Szari słowik spiéwô]] [[Òbrôzk:Luscinia luscinia MHNT.ZOO.2010.11.193.1.jpg|mały|''Luscinia luscinia'']] '''Szari słowik''' abò '''sadownik''' (''Luscinia luscinia'') – ôrt małégò ptôcha z rodzëznë mùsznikòwatëch (''Muscicapidae''). Òn biwô m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. To je jeden z nôlepszich ptôszich spiéwôków. Te słowiczi przëlôtiwają w łżekwiôce - [[môj]]u, a òdlatiwają do [[Afrika|Africzi]] w [[zélnik]]ù - [[séwnik]]ù. == Lëteratura == [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 7 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] ehqzwjcftwgmfioih3h9j9txoe2072r 207596 207595 2026-07-14T16:39:11Z Iketsi 3254 -mały 207596 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Восточный соловей (Luscinia luscinia), Битцевский лес.jpg|mały|Szari słowik<br>[[Òbrôzk:Luscinia luscinia.ogg|Szari słowik spiéwô]]<br>Szari słowik spiéwô]] [[Òbrôzk:Luscinia luscinia MHNT.ZOO.2010.11.193.1.jpg|mały|''Luscinia luscinia'']] '''Szari słowik''' abò '''sadownik''' (''Luscinia luscinia'') – ôrt małégò ptôcha z rodzëznë mùsznikòwatëch (''Muscicapidae''). Òn biwô m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. To je jeden z nôlepszich ptôszich spiéwôków. Te słowiczi przëlôtiwają w łżekwiôce - [[môj]]u, a òdlatiwają do [[Afrika|Africzi]] w [[zélnik]]ù - [[séwnik]]ù. == Lëteratura == [[Bernat Zëchta]]. Słownik gwar kaszubskich na tle kultury ludowej, Ossolineum, Wrocław - Warszawa - Kraków - Gdańsk 1972, tom V, s. 7 == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] hkrk4ss6wv9wrf615cl3pwyxfkt4sbj 0 10403 207700 206747 2026-07-14T17:21:43Z Iketsi 3254 (ang.)→({{jãz.|en}}) 207700 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Chandra-crab.jpg|mały]] '''Neùtronowô gwiôzda''' – pòwstaje w wënikù wëbùchù gwiôzdë tzw. supernowi w póznym stadium ewòlucji gwiôzdów. [[Gwiôzda]] ò mase wiãkszi jak 10 masów [[Słuńce|Słuńca]], wëtwôrzô ù kresu swòji ewòlucji żelôzny dërżéń wielkòscë Zemi, w chtërnym nie mògą ju zachôdac reakcje jądrowi syntezë. [[Elektron|Elektronë]] ^{[[:pl:Elektron|(pl)]]} pãdzą tedë z prãdkòscą równą bezlëcha [[Prãdkòsc widu|prãdkòscë widu]] ^{[[:pl:Prędkość światła|(pl)]]}. Cësnienié rozpãdzonëch elektronów równoważi grawitacyjną sëłã przëcyganiégò gãsti materie. Ale przë dostateczno wiôldżi energii elektronów (temperatura wënôszô tedë kòl 10 miliardów Kelwinów), parłãczą sã òne z protonama, twòrzącë neùtronë. Cësnienié maleje, grawitacyjné òddzałiwanié bierze górã i w niecałą sekùndã dërżéń sã zapôdô i zamiéniô w neùtronową gwiôzdã. Dzél wëzwòlony przi tim energii je przekôzóny materii òtaczający dërżéń, chtërna z prãdkòscą czilenôscë tesący kilometrów na sekùndã rozbiégô sã w kòsmiczny przestrzeni. Całé zjawiskò, widoczné z daleka jakno gwôłtowny rozbłisk, nosy pòzwã supernowi II tipù<ref name=":0">[https://web.archive.org/web/20160115044412/http://www.nasa.gov/mission_pages/chandra/news/casa2011.html NASA'S Chandra Finds Superfluid in Neutron Star's Core ({{jãz.|en}}). NASA, 2011-02-24. [dostęp 2011-02-24].]</ref>. == Fizyka == Gãstosc neùtronowi gwiôzdë przekrôczô 10¹² g/cm³ i w centrum je wiãkszô jak w atomòwim jądrze, a strzédnice neutronowych gwiôzdów są w grańcach òd 10 do 100 km. Jich masa mòże bëc nôwëżi kòl 2,8 raza wiãkszô òd masë Słuńca. Żlë cząstczi wëbùchù są masywniészé to pòwstôwô [[czôrnô dzura]]. Neùtronowi gwiôzdë są dlô nas òstatnim zdrzódłã jinfòrmacjëji ò nôbarżi skrajnym, a jesz dostãpnym òbserwacji stanie materii we [[Wszechswiat|Wszechswiece]]. Szacëje sã, że co tësãcznô gwiôzda w naszi Galaktice to neùtronowô gwiôzda<ref>[http://www.fuw.edu.pl/~ajduk/zjazd/haens.htm Paweł Haensel, ''Jądra atomowe we wnętrzu gwiazd neutronowych'', Centrum Astronomiczne PAN im. Mikołaja Kopernika, dostęp 2016-01-30]</ref>. [[Òbrôzk:PIA18848-PSRB1509-58-ChandraXRay-WiseIR-20141023.jpg|mały|250x250px]] W 2004 rokù ùczałi ùszacowelë parametrë neùtronowi gwiôzdë w ùkładze pòdwójnym EXO 0748-677. Strzédnica ti gwiôzdë mô kòl 23 km (plus minus 6km) a masa 1,8 Mas Słuńca (plus minus 0,5). Je to pierwszi tak dokładny szacënk paramétrów neùtronowi gwiôzdë<ref>Mòżna ò tim przëczëtac w nr. 11/2004 „Swiata Nôùczi”. </ref>. Òbczas twòrzeniô sã neùtronowi gwiôzdë, parmiéń maleje. Z zasadë zachòwaniô mòmentu pãdu wënikô, że nastãpùje tedë zwiãkszenié prãdkòscë wirowaniô gwiôzdë. Czas òbkrãceniô mòże wënaszac òd ùłamka sekùndë do pôra sekùndów. Òbkrãcenié pùlsarów twòrzi mòcné radiowé promieniowanié. Je to spòwòdowóné ruchã plazmë i zmianë magnetycznégò pòla, ale dokładnégò mòdelu pòwstôwaniô tëch impùlsów jesz nie znajemë. Neùtronowé gwiôzdë òkróm pùlsëjącégò radiowégò promieniowaniô emitëją téż pulsującé promieniowanié widzalné i rentgenowsczé. Te òkresë pùlsacji zdrzeszoné są z òkresã òbkrãceniô gwiôzdë, a mòdel emisje radiowégò promieniowaniô przëpòminô përznã blizã. Radiowé promieniowanié pùlsara je emitowóné jakno wiązka i jak na Zemi je òno òdbieróné, òznôczô to, że Zemia je w strëdzë tegò promieniowaniô. [[Òbrôzk:Vela Pulsar jet.jpg|mały|263x263px]] Nôbarżi znónym pùlsarã je pùlsar w Dôczëznie Kraba. W centrum ti dôczëzny znajdëje sã ùltragãstô neùtronowô gwiôzda, chërna krący sã 30 razy na sekùndã. Gwiôzda ta zwôlniającë wëdzélô energiã, chtërna òdpòwiôdô energii wësélóny bez Dôczëznã Kraba. Wëbùch supernowi, chtërën utworził tã dôczëznã i pùlsar, béł òdkrëti w 1054 rokù, co òdnotowùją liczné kroniczi. Niebò w nocë bëło jasné bez pôrã pòstãpnych dniów. == Czekawòstczi == Neùtronowi gwiôzdë mają baro wiôlgą gãstosc, chtërna przekrôczô 10¹² g/cm³. Żóden człowiek nigdë na neùtronową gwiôzdã nie dolécy. Chcemë sã jednak wëòbrażëc, że jednak człowiek na taką gwiôzdã dolecôł i stanął na ji pòwierzchni trzimającë w rãce łëżeczkã. Jakbë nabrôł na tã łëżeczkã materie neùtronowi gwiôzdë, to ta materia na łëżeczce wôżëłabë teli, co wszëtczé autółë na Zemi. == Bibliografijô == * Paweł Haensel: Jądra atomowe we wnętrzu gwiazd neutronowych. Centrum Astronomiczne PAN im. Mikołaja Kopernika. [dostęp 2013-04-18] * Kaaret; Prieskorn; in 't Zand; Brandt; et al. (2006). "Evidence for 1122 Hz X-Ray Burst Oscillations from the Neutron-Star X-Ray Transient XTE J1739-285". ''The Astrophysical Journal'' 657 (2): L97.arXiv:astro-ph/0611716. Bibcode:2007ApJ...657L..97K. doi:10.1086/513270 * J. M. Lattimer and M. Prakash, "Neutron Star Structure and the Equation of State"  == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [[arxiv:astro-ph/0409348|C.B. Jackson, J. Taruna, S.L. Pouliot, B.W. Ellison, D.D. Lee, J. Piekarewicz, Compact Objects for Everyone]]: A Real Experiment ({{jãz.|en}}) * [http://www.astro.umd.edu/~miller/nstar.html Introduction to neutron stars] ({{jãz.|en}}) {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Astronomiô]] kuh1ocj8p69pltfy7nvg3o2vgcfax5z 0 10410 207709 200451 2026-07-14T17:47:01Z Iketsi 3254 ' '→' ' 207709 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Komár.JPG|mały|Mëga ''(Culicidae)'']] '''Mëdżi'''<ref>{{RKJ|2011|17}}</ref> (''Culicidae'') – rodzëzna òwadów z rzãdu mùchówków, wëstãpùje na całim swiece. Znónëch je pòwëżi 40 ôrtów i kòl 3,5 tësąców gatënków mëgów. == Bùdowa cała == Dorosłi mëga mô gãbny aparat żgająco – susający, skłôdający sã z wëcygnionëch wargów (górnô i dólnô), żuwaczczi, pòdgãbia i szczãków I pôrë<ref>J. Hempel-Zawitkowska, ''Zoologia dla uczelni rolniczych'', 2007, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa, str. 217.</ref>. == Fizjologiô == Samice mëgów susają krew zwierzãtów stałocëplnëch, a niechtërny òwadów, dlôte że do pòwstanié jajów w jajnikach òne brëkùją krwi òznaczonëch gatënków zwierzãtów. Samce mëgów jedzą kwiatowi sok. Samice mëgów wabi min.: zwikszoné stãżenié dwùtlenkù wãgla w wëdichanëm wiodrze i mlekòwi kwas. Na ùgrëzenié mëgów nôbarżi są wëtawienié młodi chłopi, dzecë i białczi czedë mają cządzawicã. Samica żga swòją òfiarã, do renë wpùszcza kapkã slënë, żebë krew ni mògła gãstniec. Pózni òna susa krew i òdlatuje czej napełni żôłądk krwią swòji òfiarë. Ji slëna drażni skórã. Pò ùgrëzenié skóra robi sã czerwionô i swãdzy. == Trib żëcé == [[Òbrôzk:Culex sp larvae.png|mały|Pònarwë mëgów]] Pònarwë mëgów żëją w wòdowim strzodowiskù. Dorosłé òsobniczi lôtają wieczorama w wiôldżich chmarach nad pòdmłokłimi łąkama, kòl jezor, stawów i rzéków. Jedné gatënczi lubią zacenioné kòlberdżi abò òswietloné, wòlné, wòdowé rëmnotë. Czasã jaja mëgów sã nie rozwijają, czedë nie przelezą przez cząd chłodu i nie nalezą sã w wilgòtnym strzodowiskù przez gwësny cząd. Jaja są zwãżoné na jednym kuńcu i skłôdóné na wòdze baro blisko sebie, tak że wòda ni mòże sã dostac do nich. Pònarwë sã lëgną pò gwësnym czasu. Òne są baro pierzglëwé i nieùbëtné chùtkò pikùją. Pònarwë mëgów jedzą psëjącą sã òrganiczną materiã, a blós niechtërny gatënczi są drapiéżnikama. Pònarwë mëgów są baro rëchawé. == Rozkwatérowanié == [[Òbrôzk:Komar widliszek2.jpg|mały|Mëga widliszk ''(Anopheles maculipennis)'']] Mëdżi wëstãpùją òd [[Arktika|Arktyczi]] pò tropikalną conã. W Pòlsczi mómë 47 gatënków mëgów. Ù nas nôbarżi zwëczjnô je: * [[brzãczącô mëga]] (Culex pipiens) * Theobaldia annulata * [[komar widliszek]] (Anopheles maculipennis) * Anopheles atroparvus * Anopheles messeae * Anopheles claviger * Anopheles plumbeus Gòrącé mëdżi: * Anopheles gambiae – przenoszą malariã * Aedes aegypti - przenoszą żôłtą febrã, dengã, zapôlenié mùskòwich plechów * Anopheles mosquito – przenoszą malariã * Stegomia calopus – przenoszą żôłtą febrã * Phlebotomus papatasii - przenoszą dengã == Ekòlogiô == [[Òbrôzk:YellowFeverVirus.jpg|mały|Wirus żółtej febry na zdjęciu mikroskopowym]] Chòrobë rozoszoné przez mëdżi to: * [[malariô]] * [[żôłtô febra]] * [[denga]] * [[zapôlenié mùskòwich plechów]] == Systematika == Rodzëznë mëgòwatëch dzelą sã na pòdrodzëznë: '''Pòdrodzëzna Anophelinae''' * [[Anopheles]] * [[Bironella]] * [[Chagasia]] '''Pòdrodzëzna Culicinae''' * [[Aedeomyia]] * [[Aedes]] * [[Armigeres]] * [[AyurakitiaCoquillettidia]] * [[Culex]] * [[Culiseta]] * [[Deinocerites]] * [[Eretmapodites]] * [[Ficalbia]] * [[Galindomyia]] * [[Haemagogus]] * [[Heizmannia]] * [[Hodgesia]] * [[Isostomyia]] * [[Johnbelkinia]] * [[Limatus]] * [[Lutzia]] * [[Malaya]] * [[Mansonia]] * [[Maorigoeldia]] * [[Mimomyia]] * [[Onirion]] * [[Opifex]] * [[Orthopodomyia]] * [[Psorophora]] * [[Runchomyia]] * [[Sabethes]] * [[Shannoniana]] * [[Topomyia]] * [[Trichoprosopon]] * [[Tripteroides]] * [[Udaya]] * [[Uranotaenia]] * [[Verrallina]] * [[Wyeomyia]] * [[Zeugnomyia]] '''Pòdrodzëzna Toxorhynchitinae''' * [[Toxorhynchites]] == Kaszëbsczé pòzwë == * mëgadzeskò<ref>[https://web.archive.org/web/20140717201333/http://www.skarbnicakaszubska.pl/slownik-polsko-kaszubski/44-czytelnia1/sowniki/s-gobka/144-k Eugeniusz Gòłąbk, ''Słowôrz pòlskò- kaszëbsczi'']</ref> * skògla * skògwia * skògùlc * kùta == Òbaczë téż == * [[Brzãczącô mëga]] * [[Plagi egipskie]] – trzecô ùcemiãga ''mëdżi'' ('kinim') == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografia == * Barbara Skierska 1971. Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XXVIII Muchówki – Diptera Zeszyt 9 a Komary – Culicidae Larwy i poczwarki. PWN, Warszawa. * Barbara Skierska 1977. Klucze do oznaczania owadów Polski. Część XXVIII Muchówki – Diptera Zeszyt 9 b Komary – Postacie dojrzałe. PWN, Warszawa. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òwadë]] od0b2bc2xcxnijfs9tpx1pgli7dej4x 0 10567 207564 200739 2026-07-14T16:13:13Z Iketsi 3254 – → – 207564 wikitext text/x-wiki <div style="float: right; margin: 0 1em 1em 1em; padding: 10px 20px 10px 20px; font-size: 500%; line-height: 120%; background-color: #DDF; border: 1px solid #AAF;">Éé</div> '''É''', '''é''' – lëtra rozszerzonégò [[Łacyńsczi alfabét|łacyńsczégò alfabétu]], miescy sã w alfabétach taczich jãzëków, jak [[Czesczi jãzëk|czesczi]], [[Madżarsczi jãzëk|madżarsczi]], [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]], [[Luksembùrsczi jãzëk|luksembùrsczi]] i [[Słowacczi jãzëk|słowacczi]] alfabétu. Jakno warijant lëtrë „[[e]]” ùżiwónô je téż w [[Anielsczi jãzëk|jãzëkù anielsczim]], [[Francësczi jãzëk|francësczim]], [[Katalońsczi jãzëk|katalońsczim]], [[Duńsczi jãzëk|duńsczim]], [[Galicyjsczi jãzëk|galicyjsczim]], [[Jirlandczi jãzëk|jirlandczim]], [[Italsczi jãzëk|italsczim]], [[Oksytańsczi jãzëk|oksytańsczim]], [[Norwesczi jãzëk|norwesczim]], [[Pòrtugalsczi jãzëk|pòrtugalsczim]], [[Szpańsczi jãzëk|szpańsczim]], [[Szwédzczi jãzëk|szwédzczim]] i [[Wietnamsczi jãzëk|wietnamsczim]]. W [[Anielsczi jãzëk|anielsczim jãzëkù]] ùżiwónô mòże bëc w słowach zapòżëczonëch, na przëmiôr ''résumé''. W [[Kaszëbsczi alfabét|kaszëbsczim alfabéce]] je ósmą lëtrą<ref>{{RKJ|2010|115}}</ref>. W zanôleżnoscë òd dialektu òdpòwiôdô ji wëmòwa [e], [ɨj] abò [i]. Na kùńcu słowa òdpòwiôdô ji zwãk [ɨ]. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Lëtrë łacyńsczégò alfabétu]] [[Kategòrëjô:Lëtrë kaszëbsczégò alfabétu]] ja85699r3rxf524fi3s31q9fhcifz2f 0 10681 207757 204026 2026-07-14T20:51:26Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +1 207757 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tadeuszgoclowski.jpg|mały|Arcëbiskùp Tadeùsz Gòcłowsczi]] '''Tadeùsz Gòcłowsczi''' ({{jãz.|pl}} ''Tadeusz Gocłowski''; ùr. [[16 séwnika]] [[1931]] – ùm. [[3 maja]] [[2016]] w [[Gduńsk]]ù) – [[arcëbiskùp]] [[Katolëcczi Kòscół|katolëcczi]], [[metropòlita]] archidiecezji gduńsczi, [[sufragan]]. W młodich latach òn ùcził sã m. jin. w [[Krakòwò|Krakòwie]]. Pò latach dożdôł sã swiãceniów, chtërne przëjimnął w 1956 rokù. Òd 1983 do 1984 rokù òn béł biskùpã sufraganã diecezji gduńsczi. Jakno swòje zawòłanié òn przëjimnął słowa “Zawierzcie Ewangelii” (“Wierzëta Ewanielie”). Òd 1984 do 1992 rokù òn béł biskùpem òrdinariuszem w [[Gduńsk|Gduńskù]]. Òd 1992 do 2008 rokù òn béł Arcëbiskùp Metropòlita Gduńsczi i baro wôżnô dlô niegò bëła [[Archikatédra gduńskô]]. Òn béł doktorã òd 1970 rokù. [[17 lëstopadnika]] 1993 rokù òn wëdôł dëszpastersczé wskôzë w sprawie [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]] w liturgie ë w żëcym [[Archidiecezjô gduńskô|Archidiecezji Gduńsczi]]. Wëdôł òn zgòdã, żebë òb czas Mszë swiãtëch na jaczich są [[Kaszëbi]], bëło mòżno ùżëwac czëtaniów bibliowëch w kaszëbsczim jãzëkù, a téż ùżëwac tégò jãzëka w mòdlëtwie wiérnëch. Zachãcywôł téż do spiéwù nôbòżnëch piesniów w kaszëbsczim jãzëkù. Béł téż razã z kaszëbsczima pielgrzimama w Zemi Swiãti na òdkrëcym tôflë z mòdlëtwą [[Òjcze Nasz]] w [[Jerozolëma|Jerozolëmie]]. Òn pòwiedzôł, że to nie je nick òsoblëwégò, że òn wspòmôgô kaszëbiznã. To je skôrb ti zemi ë chòc òn nie je tu ùrodzony, téj òn chce gò wspòmòc. Wedle nie to je jakbë òbòwiązk miec dbã ò tak wiôlgą kùlturã jak nasza. W kòscelnym spiéwnikù „Dlô Was Panie” (2006) òn mô napisóné: ''Kultura Kaszubska napotyka dodatkowe trudności. Ona zmagała się przez wieki z próbą eliminacji przez wrogów i to w różnych okresach naszej historii.'' Òd Kaszëbów òn dostôł Medal Stolema w 2001 rokù. == Òbaczë téż == * [[Archidiecezjô gduńskô]] * [[Józef Jankòwsczi]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://docs.com/user106948/7124/p-wrzesien-2014 s. 43] * [http://www.kkbids.episkopat.pl/uploaded/a41/Anamnesis41-4eAdaptacja.pdf kùltura] * [https://web.archive.org/web/20160509044800/http://episkopat.pl/informacje_kep/7393.1,Zakonczyla_sie_Msza_sw_pogrzebowa_abp_Tadeusza_Goclowskiego_CM.html z Òlëwë] * https://web.archive.org/web/20160504074414/http://24kaszuby.pl/ks-abp-tadeusz-goclowski-po-wylewie-trafil-do-szpitala/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Gocłowski Tadeusz}} [[Kategòrëjô:Katolëcczi Kòscół]] [[Kategòrëjô:Ùmarłi w Gduńskù]] g9vvj8q032fyn5944xpxi9eaie8is7w 0 10734 207707 199576 2026-07-14T17:46:14Z Iketsi 3254 ' '→' '; ' – to je '→' – ' 207707 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Tigress at Jim Corbett National Park.jpg|mały|Azjacczi tigris]] [[Òbrôzk:A walk with the Tigress.webm|mały|Azjacczi tigris]] '''Azjacczi tigris''' (''Panthera tigris'') – ôrt wiôldżégò suska z rodzëznë kòtowatëch (''Felidae''). Ten zwiérz żëje w [[Azëjô|Azje]] i je niebezpieczny dlô lëdzy Do tegò ôrtu tigrisów słéchô m. jin. pòdôrt [[sybirsczi tigris]], a np. pòdôrt [[kaspijsczi tigris]] wëdżinął. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kòtowaté|hideroot=on|mode=pages}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.facebook.com/pages/21st-Century-Tiger/475818205444/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kòtowaté]] [[Kategòrëjô:Azëjô]] 023pto0fo8jmfuslsamqcnfahh1va9s 0 11076 207523 199977 2026-07-14T15:43:27Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Film]] to [[Category:Aktorzë]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 207523 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Steven Seagal 3.jpg|mały|Steven Seagal]] '''Steven Seagal''', (Steven Frederic Seagal), (ùr. [[10 łżëkwiata]] [[1952]]) je amerikańsczim teatrownikã. == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Aktorzë|Seagal, Steven]] ti0njopqq3nm75v0isrrbdn9jmxw2b8 0 11198 207493 205234 2026-07-14T15:19:39Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; ' – to je '→' – ' 207493 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Piekary Śląskie| dopełniacz=Piekar Śląskich| céch=POL Piekary Śląskie COA.svg| fana=POL Piekary Śląskie flag.svg| karta=POL Piekary Śląskie map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Sława Umińska-Duraj| mail=| adres_um=ul. Bytomska 84| kod_poczt_um=41-940| tel_um=(032) 287 20 41| fax_um=(032) 287 22 69| mail_um=| wiéchrzëzna=39,98| stopniN=50|minutN=22|sekundN=25|stopniE=18|minutE=38| wysokość=261-350| rok=30.06.2020| lëdztwò=54 860| gęstość=1386| aglomeracja=górnośląska| czerënkòwi numer=(+48) 032| pòcztowi kòd=41-940 do 41-949| registracëjné tôfle=SPI| TERYT=2471011| SIMC=0942104| miasta_partnerskie=| www=http://www.piekary.pl/| założone=XI / XII w.| prawa_miejskie=1253 }} '''Piekary Śląskie''' ({{jãz.|szl}} ''Pjekary Ślůnske'', {{jãz.|de}} ''Deutsch Piekar'') – gard na prawach krézu, pòłożony w pôłniowi Pòlsce, na Gòrnym Śląskù, w [[Szląsczé wòjewództwò|śląsczim wòjewództwie]], w centróm Gòrnośląsczégò Przemisłowégò Òkréńgu (GOP). Piekary Śląskie wchôdają w skłôd Gòrnośląskò-Zôgłãbiowski Metropòlii. Gard leżi nad rzéką [[Brynica|Brynicą]], w nordowim dzélu Śląsczi Wëżawë. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Piekary Śląskie, Bytomska.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] r33xqqtpo4uyan1cgw3n1vcy4r2j5dl 14 11242 207812 196501 2026-07-15T08:05:36Z Orbitminis 18250 ort. 207812 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrii zeswiôdczają znajemòtã [[Serbòchòrwacczi jãzëk|serbòchòrwacczégò jãzëka]]. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|sh]] n52g0x8tz4dtmg5kyiy00f2ntrp4u45 14 11258 207813 196502 2026-07-15T08:06:46Z Orbitminis 18250 207813 wikitext text/x-wiki {{Commons}} Brëkòwnicë w ti kategòrii zeswiôdczają znajemòtã tajsczégò jãzëka. [[Kategòrëjô:Jãzëczi brëkòwników|th]] t3l540pup1puxrzx0aygd5iuixf5z0r 0 11307 207492 205236 2026-07-14T15:19:24Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; ' – to je '→' – ' 207492 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Ruda Śląska| dopełniacz=Rudy Śląskiej| céch=POL Ruda Śląska alt COA.svg| fana=POL Ruda Śląska flag.svg| karta=POL Ruda Śląska map.svg| wòjewództwò=szląsczé| kréz=| grodzki=tak| rodzaj_gminy=miejska| gmina=| miejska=tak| zarządzający=Prezydent miasta| bùrméster=Michał Pierończyk| mail=| adres_um=pl. Jana Pawła II 6| kod_poczt_um=41-709| tel_um=(032) 248 62 81 do 9| fax_um=(032) 248 73 48| mail_um=| wiéchrzëzna=77,73| stopniN=50|minutN=15|sekundN=46|stopniE=18|minutE=13| wysokość=261-350| rok=31.12.2016| lëdztwò=139 125| gęstość=1793,5| aglomeracja=górnośląska| czerënkòwi numer=(+48) 032| pòcztowi kòd=41-700 do 41-717| registracëjné tôfle=SRS, SL| TERYT=2471011| SIMC=0942104| miasta_partnerskie=| www=http://www.piekary.pl/| założone=XI / XII w.| prawa_miejskie=1253 }} '''Ruda Śląska''' ({{jãz.|szl}} ''Ruda Ślůnsko'', {{jãz.|de}} ''Ruda'') – gard na prawach krézu w [[Szląsczé wòjewództwò|szląsczim wòjewództwie]]. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Plac Jana Pawła II w Nowym Bytomiu.jpg| </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] tgclhxh1koeafyzs2b862gtt1qskyup 0 11639 207490 195083 2026-07-14T15:18:50Z Iketsi 3254 {{Kòntrola}}; [[Szląsczi jãzëk|szl]].→{{jãz.|szl}} 207490 wikitext text/x-wiki [[Szląsczi jãzëk|'''Szląsczi jãzek''']] ma dwa alfabéti. '''Steuerowi Alfabét''' ({{jãz.|szl}} ''Steuerowy szrajbůnek),'' ma 30 merków: '''A, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, Ń, O, P, R, S, Ś, T, U, Ů, W, Y, Z, Ź, Ż''', ë 8 dwa merków '''AU, CH, CZ, DZ, DŹ, DŻ, RZ, SZ'''<ref>[https://pl.wikipedia.org/wiki/Etnolekt_śląski#Zapis]</ref>. Drëdżi alfabét to je '''''ślabikŏrzowy szrajbōnek ,''''' ma 33 merki '''A, Ã, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, Ń, O, Ŏ, Ō, Ô, Õ, P, R, S, Ś, T, U, W, Y, Z, Ź, Ż'''<ref>[https://pl.wikipedia.org/wiki/Ślabikŏrzowy_szrajbōnek]</ref>. Òd 2010 na Szląsczi Wikipedjô mòżna pisac ślabikorzem. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi alfabét]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Alfabetë]] 46jd0q37m1flz8u6beyj6mfibccxbke 207491 207490 2026-07-14T15:19:09Z Iketsi 3254 -' ' 207491 wikitext text/x-wiki [[Szląsczi jãzëk|'''Szląsczi jãzek''']] ma dwa alfabéti. '''Steuerowi Alfabét''' ({{jãz.|szl}} ''Steuerowy szrajbůnek),'' ma 30 merków: '''A, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, N, Ń, O, P, R, S, Ś, T, U, Ů, W, Y, Z, Ź, Ż''', ë 8 dwa merków '''AU, CH, CZ, DZ, DŹ, DŻ, RZ, SZ'''<ref>[https://pl.wikipedia.org/wiki/Etnolekt_śląski#Zapis]</ref>. Drëdżi alfabét to je '''''ślabikŏrzowy szrajbōnek ,''''' ma 33 merki '''A, Ã, B, C, Ć, D, E, F, G, H, I, J, K, L, Ł, M, Ń, O, Ŏ, Ō, Ô, Õ, P, R, S, Ś, T, U, W, Y, Z, Ź, Ż'''<ref>[https://pl.wikipedia.org/wiki/Ślabikŏrzowy_szrajbōnek]</ref>. Òd 2010 na Szląsczi Wikipedjô mòżna pisac ślabikorzem. == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi alfabét]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Szląsczi jãzëk]] [[Kategòrëjô:Alfabetë]] a6nfrhgubj3mk7ccs77lyr9n93z5aw3 0 11655 207428 206495 2026-07-14T12:14:47Z Tsca 12 Edicje brëkòwnika [[Special:Contributions/Terrus38|Terrus38]] ([[User talk:Terrus38|diskùsjô]]) òstałë òdrzucóné. Aùtorã przëwrócóny wersji je [[User:Iketsi|Iketsi]]. 193645 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Repubilika ya Ngola |miono = Repùblika Angòli |miono-genitiw = Angòli |fana = Flag of Angola.svg |herb = Emblem_of_Angola.svg |na karce = Location_Angola_AU_Africa.svg |jãzëk = pòrtugalsczi, Kikongo, Kimbundu, Umbundu |stolëca = Luanda |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 1.246.700 |procent-wòdë = |lëdztwò = 25.789.024 | rok = 2018 |dëtk = Angòlskô kwanza | kòd dëtka = AOA |czasowô cona = +1 |swiãto = [[11 lëstopadnika]] |himn = Angola Avante |kòd = AO |Internet = .ao |telefón = 244|Prezydeńt=João Lourenço}} '''Angòlô''' – to je państwò w pôłniowò-zapôdni [[Afrika|Africe]] nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]], ze stolecznym gardã [[Luanda]]. == Galeriô Angòli == <gallery> Angolan_woman_with_children_outside_health_clinic_(5686703351).jpg|Angòlskô bialka i dzecy National_Assembly_Building_(19898889148).jpg|Budenk Nôródnégò Parlamentu w Angòli Lobito_restinga2.jpg|Gard Lobito na ùbrzéżu Angòli nad Atlanticczim Òceanã Banco_Nacional_de_Angola_in_Luanda_-_Angola_2015.jpg|Nôródni bank Angòli w Luandze Praia_de_Benguela.jpg|Gard Benguela w Angòli Angola_carte.png|Karta Angòli </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Afrika]] 7qhkqwqh7cnwizng5r9rwvu7alzqai0 207429 207428 2026-07-14T12:15:13Z Tsca 12 Tsca przeniós starnã [[Angòlô]] na [[Angòla]], bez òstôwienia przczerowaniô pòd stôrim titlã: Błędna pisownia tytułu 193645 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò |gwôsné miono = Repubilika ya Ngola |miono = Repùblika Angòli |miono-genitiw = Angòli |fana = Flag of Angola.svg |herb = Emblem_of_Angola.svg |na karce = Location_Angola_AU_Africa.svg |jãzëk = pòrtugalsczi, Kikongo, Kimbundu, Umbundu |stolëca = Luanda |fòrma państwa = repùblika |wiéchrzëzna = 1.246.700 |procent-wòdë = |lëdztwò = 25.789.024 | rok = 2018 |dëtk = Angòlskô kwanza | kòd dëtka = AOA |czasowô cona = +1 |swiãto = [[11 lëstopadnika]] |himn = Angola Avante |kòd = AO |Internet = .ao |telefón = 244|Prezydeńt=João Lourenço}} '''Angòlô''' – to je państwò w pôłniowò-zapôdni [[Afrika|Africe]] nad [[Atlanticczi Òcean|Atlanticczim Òceanã]], ze stolecznym gardã [[Luanda]]. == Galeriô Angòli == <gallery> Angolan_woman_with_children_outside_health_clinic_(5686703351).jpg|Angòlskô bialka i dzecy National_Assembly_Building_(19898889148).jpg|Budenk Nôródnégò Parlamentu w Angòli Lobito_restinga2.jpg|Gard Lobito na ùbrzéżu Angòli nad Atlanticczim Òceanã Banco_Nacional_de_Angola_in_Luanda_-_Angola_2015.jpg|Nôródni bank Angòli w Luandze Praia_de_Benguela.jpg|Gard Benguela w Angòli Angola_carte.png|Karta Angòli </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} {{Ùzémk artikla}} [[Kategòrëjô:Afrika]] 7qhkqwqh7cnwizng5r9rwvu7alzqai0 0 11679 207599 195128 2026-07-14T16:41:26Z Iketsi 3254 <br>Głos 207599 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Collared Dove -upper body profile-8.jpg|mały|left|Przédny dzél tërecczi sënogarlëcë<br>[[Òbrôzk: Кольчатая Горлица.ogg|Głos]]<br>Głos]] [[Òbrôzk:Streptopelia decaocto zoom.jpg|mały|right|Młodô tëreckô sënogarlëca]] [[Òbrôzk:Streptopelia decaocto; Szczecin, Poland 3.JPG|mały|Tëreckô sënogarlëca jé z rãczi]] '''Tëreckô sënogarlëca''' (''Streptopelia decaocto'') - to je ôrt strzédnégò ptôcha z rodzëznë gòłąbkòwatëch. Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], czasã jã mòże czëc kòl bùdinków. Tëreckô sënogarlëca wiele razy żëje kòl jiglënowëch drzéwiãt, bò tam òna je òb noc, ale lubi ògrodë ë parczi w gardach. Ta sënogarlëca wiele razy bùduje swòje gniôzdo bëlejak. Òna niese 2 jaja w gniôzdze nawetka 3 – 4 razë w rokù. Tëreckô sënogarlëca mòże zjadac néżczi jedzeniégò człowieka, ale też jesc np. z [[Kùra|kùrama]] bùten. Długòta ji cała je kòle 28 – 33 cm. {{Ùzémk artikla}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 6i6tc3mr4wtqelv0r4f6zfq9p4zy0hm 207605 207599 2026-07-14T16:44:24Z Iketsi 3254 ' - to je '→' – '; Galeriô 207605 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Collared Dove -upper body profile-8.jpg|mały|Przédny dzél tërecczi sënogarlëcë<br>[[Òbrôzk: Кольчатая Горлица.ogg|Głos]]<br>Głos]] '''Tëreckô sënogarlëca''' (''Streptopelia decaocto'') – ôrt strzédnégò ptôcha z rodzëznë gòłąbkòwatëch. Òna żëje m. jin. na [[Kaszëbë|Kaszëbach]], czasã jã mòże czëc kòl bùdinków. Tëreckô sënogarlëca wiele razy żëje kòl jiglënowëch drzéwiãt, bò tam òna je òb noc, ale lubi ògrodë ë parczi w gardach. Ta sënogarlëca wiele razy bùduje swòje gniôzdo bëlejak. Òna niese 2 jaja w gniôzdze nawetka 3 – 4 razë w rokù. Tëreckô sënogarlëca mòże zjadac néżczi jedzeniégò człowieka, ale też jesc np. z [[Kùra|kùrama]] bùten. Długòta ji cała je kòle 28 – 33 cm. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Streptopelia decaocto zoom.jpg|Młodô tëreckô sënogarlëca Òbrôzk:Streptopelia decaocto; Szczecin, Poland 3.JPG|Tëreckô sënogarlëca jé z rãczi </gallery> == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Ptôchë]] 3mtyig9oqyt11p46tbv3aw9mox4hwu7 0 11740 207420 198129 2026-07-14T12:06:11Z Iketsi 3254 {{Przëpisë}} 207420 wikitext text/x-wiki '''Teréza Hoppe''' (ùr. [[13 séwnika]] 1947 rokù w [[Kòwôlewò|Kòwôlewie]]) – je kaszëbską dzejôrką téż rëszną w pòlityce. Òna bëła w Sejmie w latach 2011 - 2015, a swégò czasu szkólną religie. Ji pùblikacją je ''Kult o znamionach cudu''. == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/posel.xsp?id=131&type=W&wojewodztwo=pomorskie ''Teresa Hoppe''] * [http://www.sejm.gov.pl/sejm7.nsf/agent.xsp?symbol=POSELIZL&NrKadencji=7&Nrl=131&Typ=OSW&Czyb=T ''Teresa Hoppe Wygłoszone oświadczenia''] * [http://www.worldcat.org/identities/viaf-316392040/ WorldCat] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} {{SORTUJ:Hoppe Teréza}} [[Kategòrëjô:Kaszëbi]] bik1glap1q1v5cd9mj2gwdogqjfydvw 0 11944 207489 201969 2026-07-14T15:18:36Z Iketsi 3254 {{jãz.|pox}} 207489 wikitext text/x-wiki {{Jãzëk|farwa=000066|agencëjô=felënk|znankównik=Kaszëbskô|kòd=pox|sil=POX|iso3=pox|iso2=sla|iso1=-|jãzëk=pòłabsczi|kraj, òbénda2=felënk|farba=ffffff|alfabét=[[łacëzniany alfabét|łacëzniany]]||rodzëzna=[[Jindoeùropejsczé jãzëczi]]<br /> * [[Słowiańsczé jãzëczi]] ** [[Zôpôdnosłowiańsczé jãzëczi]] *** [[Lechicczi jãzëk]] **** Pòłabsczi jãzëk|môl=-|lëczba=0|kraj, òbénda1=[[Miemieckô]] do 1756,|apartne miono=pòłabsczi jãzëk|znankòwnik2=kaszëbsczégò}} '''Pòłabsczi jãzëk''' ({{jãz.|pox}} ''slüv'onst'ĕ, venskă rec'' – òbie dwie nôzwë òznôczają ''"słowiańsczi"'') – wëmarłi [[Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi|zôpadnosłowiańsczi jãzëk]], słëchùjący do karna [[Lechicczé jãzëczi|lechicczich jãzëków]]. == Historiô == Pòłabsczi jãzëk ùżiwôny bëł na léwim sztrądzé Elbë kòle gardów Wustrow, Lüchow ''({{jãz.|pox}} Ljauchüw),'' Dannenberg ''({{jãz.|pox}} Weidars abò Woikam)'' do 3 rujana 1756 rokù, czedë òstatniô białka gôdôjąca tim jãzëkiem ùmarła. Òbsëga ta nôzëwô sã ''Wendeland''. Lëdztwò ùżiwôjąc tégò jãzëka baro prôwdëjuwerno bëło pòtómkama plemieniô Drzewión, wëmienionégò pierszi rôz w dokùmence miemiecczégò króla Henrika II z 1004 rokù. Pòłabsczi jãzëk jistniôł blós w mùniowy fòrmie aż do XVIII stulëcô, czedë môlòwi Miemcë (nôczãstnij prédrzë) robilë pierszé zôpisë. == Òjcze nasz pò pòłabskù == <blockquote>Nôße Wader, ta toy giß wa Nebisgáy, Sjungta woarda tügí Geima, tia Rîk komma, tia Willia ſchinyôt, kok wa Nebisgáy, tôk kak no Sime, Nôßi wißedanneisna Stgeiba doy nâm dâns, un wittedoy nâm nôße Ggrêch, kak moy wittedoyime nôßem Grêsmarim, Ni bringoy nôs ka Warſikónye, tay löſoáy nôs wit wißókak Chaudak. Amen.</blockquote> === Przërównanié słowiznë z wëbrónyma słowiańsczima jãzëkama === {| class="wikitable" ![[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczi]] !pòłabsczi ![[Pòlsczi jãzëk|pòlsczi]] ![[Dólnosorbsczi jãzëk|dolnołużëcczi]] ![[Górnosorbsczi jãzëk|górnołëżicczi]] ![[Szląsczi etnolekt|szląsczi]] ![[Czesczi jãzëk|czesczi]] ![[Bułgarsczi jãzëk|bułgarsczi]] ![[Rusczi jãzëk|rusczi]] |- |człowiek |clåvăk |człowiek |cłowjek |čłowjek |czowiek |člověk |човек [czowek] |человек [čełaviék] |- |wieczór |vicer |wieczór |wjacor |wječor |ôdwieczyrz |večer |вечер [weczer] |вечер [viéčer] |- |brat |brot |brat |bratš |bratr |brat(rz) |bratr |брат [brat] |брат [brat] |- |dzéń |dan |dzień |źeń |dźeń |dziyń |den |ден [den] |день [dień] |- |rãka |rǫkă |ręka |ruka |ruka |rynka/ranka |ruka |ръка [răka] |рука [ruká] |- |jeséń, wieséń |preńă zaimă, jisin |jesień |nazymje |nazyma |podzim |podzim |есен [esen] |осень [òsień] |- |sniég |sneg |śnieg |sněg |sneh |śniyg |sníh |сняг [snjag] |снег [snieg] |- |lato |ľotü |lato |lěśe |lěćo |lato |léto |лято [ljato] |лето [léta] |- |sostra |sestră |siostra |sotša |sotra |siostra |sestra |сестра [sestra] |сестра [siestrá] |- |rëba |råibo |ryba |ryba |ryba |ryba |ryba |риба [riba] |рыба [rýba] |- |òdżiń |viďėn |ogień |wogeń |woheń |ôgyń |oheň |огън [ogăn] |огонь [agòń] |- |wòda |wådă |woda |wóda |woda |woda |voda |вода [woda] |вода [vadá] |- |wiater |v́otĕr |wiatr |wětš |wětřik, wětr |wiater |vítr |вятър [wjatăr] |ветер [viétier] |- |zëma |zaimă |zima |zyma |zyma |zima |zima |зима [zima] |зима [zimá] |} == Òbaczë téż == * [[Kaszëbsczi jãzëk]] * [[Słowiańsczé jãzëczi]] * [[Jãzëczi swiata]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zôpadnosłowiańsczé jãzëczi]] bm3ztdkafcscc7ge6zi6v8ijyv63i51 0 12177 207488 193916 2026-07-14T15:17:06Z Iketsi 3254 [[miemiecczi jãzëk|miem.]]→{{jãz.|de}}; [[szląsczi jãzëk|szl.]]→{{jãz.|szl}}; [[Czesczi jãzëk|cz.]]→{{jãz.|cs}}; ' – to je '→' – ' 207488 wikitext text/x-wiki {{Gard-infobox| Gard=Prudnik| dopełniacz=Prudnika| céch=POL Prudnik COA.svg| fana=POL Prudnik flag.svg| karta=| wòjewództwò=òpòlsczé| kréz=prudnicczi| grodzki=| rodzaj_gminy=miejsko-wiejska| gmina=|Prudnik miejska=| zarządzający=| bùrméster=Grzegorz Zawiślak| mail=| adres_um=ul. Kościuszki 3| kod_poczt_um=48-200| tel_um=| fax_um=| mail_um=| wiéchrzëzna=20,50| stopniN=50|minutN=19|stopniE=17|minutE=34| wysokość=| rok=2018| lëdztwò=21 170| gęstość=1033| aglomeracja=| czerënkòwi numer=(+48) 77| pòcztowi kòd=48-200| registracëjné tôfle=OPR| TERYT=1610044| SIMC=0965878| miasta_partnerskie=| www=http://www.prudnik.pl/| założone=1255| prawa_miejskie=1279| commons=Category:Prudnik }} '''Prudnik''' ({{jãz.|de}} ''Neustadt in Oberschlesien'', {{jãz.|cs}} ''Prudník'', {{jãz.|szl}} ''Prudnik, Prōmnik'') – gard w [[Òpòlsczé wòjewództwò|òpòlsczim wòjewództwie]]. Prudnik je stolëcą [[Prudnicczi kréz|prudnicczégò krézu]]. [[Òbrôzk:Prudnik, Poland - panoramio (10).jpg|mały|left|250px|Rôtësz]] * Lëdztwò gardu: 21 170 ([[2018]]) * Wiéchrzëzna gardu: 20,50 km² Terô gard je [[Pòlskô|pòlsczi]], le w swòji historëji òn słëchôł téż [[Miemieckô|Miemiecczi]], [[Czeskô Repùblika|Czesczi]], [[Aùstriô|Aùstrijczi]]. == Stôrodôwnotë ë turistné atrakcëje == * Wieża Woka * rôtësz * willa, dar. Kościuszki 1A * kòscół swiãtégò Michała Archanioła * kòscół swiãtégò Piotra ë Pawła * klôsztor francyszkańsczi == Partnersczé gardë == Prudnik je partnersczim gardã<ref>[https://prudnik.pl/prudnik/miasta-partnerskie/ Miasta partnerskie], prudnik.pl</ref>: {| class="wikitable sortable" ! Gard ! class="unsortable"| Państwò ! Datum |- | style="text-align:left"| [[Northeim]] | style="text-align:left"| [[Miemieckô]] | style="text-align:center"| 26.03.1990 r. |- | style="text-align:left"| [[Bohumín]] | style="text-align:left"| [[Czeskô Repùblika|Czeskô]] | style="text-align:center"| 17.06.2000 r. |- | style="text-align:left"| [[Nadwirna]] | style="text-align:left"| [[Ùkrajina]] | style="text-align:center"| 17.06.2000 r. |- | style="text-align:left"| [[Krnov]] | style="text-align:left"| [[Czeskô Repùblika|Czeskô]] | style="text-align:center"| 15.01.2002 r. |- | style="text-align:left"| [[San Giustino]] | style="text-align:left"| [[Italskô]] | style="text-align:center"| 12.04.2002 r. |} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://prudnik.pl/ Prudnik.pl] * [http://dir.icm.edu.pl/pl/Slownik_geograficzny/Tom_IX/27 Prudnik (Prądnik) w „Geògraficznym słowôrzu Pòlsczégò Królestwa i jinëch słowiańsczich krajów”] {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Òpòlsczé wòjewództwò]] [[Kategòrëjô:Gardë w Pòlsce]] 3lnp6wo06v32fi033jk83b9fpjqi6lo 2 12317 207811 204717 2026-07-15T08:03:42Z Orbitminis 18250 +warkòwniô dolmaczënków 207811 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div style="float: center; border: 1px solid #000; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: #EFFFFF" | style="font-size: 10pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em; color: black; text-align: left;" | '''Witómë w mojim zapisowniku! Bôczënk: Hewòtny zapisownik służë sã do napisaniô nie leno nadchòdzącëch artiklów ë szablónów, le téż dolmaczënków. Proszã ni editowac mojégò zapisownika!''' ----[[Òbrôzk:Sandbox.svg|lewo|bezramki|78x78px]]'''<big>ZAPISOWNIK [[Brëkòwnik:Orbitminis|Ò MIE]]</big>''' [[Òbrôzk:Debate, discussion.jpg|bezramki|195x195px]] '''<big>[[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|DISKÙSËJÔ BRËKÒWNIKA]]</big>''' |}</div> == Warkòwniô mòjich dolmaczënków na kaszëbsczi jãzëk ùsôdzonëch przeze mie == === Wëjimczi wëstąpieniô TEDxYouth przez Eddégò Zhonga === <blockquote>- A co, czejbë ti pòwiedzôł, że z kòżdërnym dniã, w chtërnym dzecë chòdzą do szkòłë, stają sã mni rozëmné? [...] Dali mëszlôł, że jem jedurnym azjaticczim dzeckã na swiece, jaczé ni rozmieje matematiczi. - (smiéch) [...] Prôwda je taka, że òbstoją wiele wiãcy niżle leno jeden ôrt jinteligencji. Chòc szkòła mòże zwikszëc Twòją akademicką jinteligencjã, jednoczasno òsłabniô ùtwórczą jinteligencjã dzecy. Ùczë jich mëszleniégò w òznaczony spòsób, stãpòwónia òznaczoną żëcòwã stegnã. Biéj do strzédny szkòłë, zdobëwôj diplóm, biéj na bëlną ùczbòwniã, nalézë dychtowną robòtã. A czejbë négò nie zrobisz, ni òdniesesz zwënédżi. Jak jô, szkòlôk z samyma trójkama, zakłôdôł technologiczną firmã w wiekù szesnôstu lat? To mùszi bëc cos, czegò nie dô sã zmierzëc w przëtrôfkù akademicczi jinteligencje.          - Nicht nigdë nie zmienił swiata, robiãc to, co swiat mù nakôżôł. - [[Eddy Zhong]] ({{YouTube|id=https://www.youtube.com/watch?v=2Yt6raj-S1M|tit=Jak Szkòła Jawerno Ùczëni Mni Rozëmny <nowiki>|</nowiki> Eddy Zhong <nowiki>|</nowiki> TEDxYouth@BeaconStreet|jaz=en}})</blockquote> ---- === ''Ej Słowianie'' ([[Słowiónie|wszechsłowiańsczi]] himn) pò kaszëbskù === <blockquote>Ej Słowianie, jesz naja gôdka Słowión żëje, pòczim naje wiérné serce biôtkùje za naji nôród. Żëje, żëje słowiańsczi dëch i bãdze wieczno żëc. Gromë, piekło - waji gòrze ùńdzeta më bezpieczno! Bóg zwierzëł nóm w darze nają rodną gôdkã. Wëdrzéc nóm jã - nicht na swiece tégò ni wëkazë. Kùli lëdzy, tëlu njedrëchów, mòżem miec na swiece, Bóg je z nama, chto nóm wargóm, tégò zmece naji Bóg</blockquote> |} 26shvqrexlqavfdnoli54jxmpgdm8rt 207823 207811 2026-07-15T11:02:17Z Orbitminis 18250 207823 wikitext text/x-wiki {| class="wikitable" !<div style="float: center; border: 1px solid #000; margin: 1px;"> {| cellspacing="0" style=" background: #EFFFFF" | style="font-size: 10pt; padding: 4pt; line-height: 1.25em; color: black; text-align: left;" | '''<big>Witómë w mòjim zapisowniku! Proszã ni editowac mojégò zapisownika!</big>''' '''<big>Bôczënk: Hewòtny zapisownik służë sã do napisaniô nie leno nadchòdzącëch artiklów ë szablónów, le téż dolmaczënków.</big>''' ----[[Òbrôzk:Edit In Sandbox Icon - Color.svg|bezramki|33x33px]] '''<big>ZAPISOWNIK | [[Brëkòwnik:Orbitminis|Ò MIE]]</big>''' '''<big>|</big>''' [[Òbrôzk:Rubin Discussion Icon (rubin-Discussion).jpg|bezramki|30x30px]] '''<big>[[Diskùsëjô brëkòwnika:Orbitminis|DISKÙSËJÔ BRËKÒWNIKA]]</big>''' |}</div> == Warkòwniô mòjich dolmaczënków na kaszëbsczi jãzëk ùsôdzonëch przeze mie == === Wëjimczi wëstąpieniô TEDxYouth przez Eddégò Zhonga === <blockquote>- A co, czejbë ti pòwiedzôł, że z kòżdërnym dniã, w chtërnym dzecë chòdzą do szkòłë, stają sã mni rozëmné? [...] Dali mëszlôł, że jem jedurnym azjaticczim dzeckã na swiece, jaczé ni rozmieje matematiczi. - (smiéch) [...] Prôwda je taka, że òbstoją wiele wiãcy niżle leno jeden ôrt jinteligencji. Chòc szkòła mòże zwikszëc Twòją akademicką jinteligencjã, jednoczasno òsłabniô ùtwórczą jinteligencjã dzecy. Ùczë jich mëszleniégò w òznaczony spòsób, stãpòwónia òznaczoną żëcòwã stegnã. Biéj do strzédny szkòłë, zdobëwôj diplóm, biéj na bëlną ùczbòwniã, nalézë dychtowną robòtã. A czejbë négò nie zrobisz, ni òdniesesz zwënédżi. Jak jô, szkòlôk z samyma trójkama, zakłôdôł technologiczną firmã w wiekù szesnôstu lat? To mùszi bëc cos, czegò nie dô sã zmierzëc w przëtrôfkù akademicczi jinteligencje.          - Nicht nigdë nie zmienił swiata, robiãc to, co swiat mù nakôżôł. - [[Eddy Zhong]] ({{YouTube|id=https://www.youtube.com/watch?v=2Yt6raj-S1M|tit=Jak Szkòła Jawerno Ùczëni Mni Rozëmny <nowiki>|</nowiki> Eddy Zhong <nowiki>|</nowiki> TEDxYouth@BeaconStreet|jaz=en}})</blockquote> ---- === ''Ej Słowianie'' ([[Słowiónie|wszechsłowiańsczi]] himn) pò kaszëbskù === <blockquote>Ej Słowianie, jesz naja gôdka Słowión żëje, pòczim naje wiérné serce biôtkùje za naji nôród. Żëje, żëje słowiańsczi dëch i bãdze wieczno żëc. Gromë, piekło - waji gòrze ùńdzeta më bezpieczno! Bóg zwierzëł nóm w darze nają rodną gôdkã. Wëdrzéc nóm jã - nicht na swiece tégò ni wëkazë. Kùli lëdzy, tëlu njedrëchów, mòżem miec na swiece, Bóg je z nama, chto nóm wargóm, tégò zmece naji Bóg</blockquote><big>'''Më Kaszëbi, trzinómë z rodzëznã i Bògã!'''</big> |} 6lgq1kzyb0dcfluouvd43zv2sc6qsbp 0 12325 207801 206453 2026-07-15T00:23:34Z DawnyTest 14843 207801 wikitext text/x-wiki {{Infobox-państwò|gwôsné miono=‏جمهورية السودان|miono=Repùblika Sudanu|fana=Flag of Sudan.svg|miono-genitiw=Sudanu|herb=Emblem of Sudan.svg|himn=السلام الجمهوري<br> Nahnu Dżund Allah Dżund Al-watan|na karce=Sudan in its region (undisputed).svg|jãzëk=[[arabsczi jãzëk|arabsczi]], [[anielsczi jãzëk|anielsczi]]|stolëca=Chartum|fòrma państwa=repùblika|wiéchrzëzna=1 861 484|procent-wòdë=|rok=2025|lëdztwò=50 614 633|dëtk=funt sudańsczi|kòd dëtka=SDG|czasowô cona=+3|swiãto=1 stëcznika|kòd=SD|Internet=.sd|telefón=+249|Prezydeńt=Abd al-Fattah Abd ar-Rahman al-Burhan|Premiéra=Kamil Idris |aùtowi kòd=SUD}} '''Sudan''' je państwã w [[Afrika|Africe]]. Stolëcznym gardã je Chartum, greńcze z [[Egipt|Egiptem]], [[Eritrejô|Eritreją]], [[Etiopiô|Etiopią]], [[Pôłniowi Sudan|Pôłniowim Sudanem]], [[Repùblika Westrzódnoafrikańskô|Centralnô Afrikã]], [[Czad|Czadem]], [[Libiô|Libią]]. W anticznym czasu bëł dzélą [[Stôrożëtni Egipt|Stôrożëtniego Egiptu]], do dzys w Sudanie nachôdô sã piramidë nôlëcznisza je w gardze Meroe<ref>''[https://www.national-geographic.pl/traveler/kierunki/sudan-pachnie-kadzidlem/ Sudan pachnie kadzidłem | National Geographic]'' [online], www.national-geographic.pl [dost. 2026-07-15] (pòl.).</ref>. Pò wiele zmianach w historii òstał sã dzélą jimperium òsmańsczégò<ref>[https://discoversudan.de/en/sudan/history/islamic-period Islamic period] Discover Sudan [2025-09-02]</ref>. W 1881 zaczãło sã tu pòwstanié Mahdistów, chtërzy biôtkòwali o samòstójnotã i o rozszérzenié [[Islam|islamu]] le w 1898 òdniesli stracenie z wòjskami [[Wiôlgô Britaniô|Wiôldżi Britanji]]<ref name=":0">[https://www.britannica.com/place/Sudan/The-British-conquest Sudan] Encyclopedia Britannica [2025-09-02]</ref><ref>[https://discoversudan.de/en/sudan/history/mahdiya Mahdiya] Discover Sudan [2025-09-02]</ref>. Sudan stał sã anielską kolonią (jakò Anglo-Egipsczi Sudan, kondominium [[Wiôlgô Britanijô|Wiôldżi Britanji]] i [[Egipt|Egiptu]])<ref name=":0" /><ref name=":1">[https://www.bbc.com/news/world-africa-14094995 Sudan country profile] BBC News [2025-09-02]</ref>. 1 stëcznika 1956 Sudan zwëskał samòstójnotã<ref name=":0" />. Do 2011 Sudan bëł nôwikszim państwã w Africe, czedë [[Pôłniowi Sudan]] obznôjmił samòstójnotã<ref name=":1" />. Wiéchrzëzna 1 861 484 km&#xB2;<ref name=":0" />. Lëdztwò w 2025 bëło 50 614 633 mieszkańców. Długòsc żëcô dlô chłopów je 63 lata, a dlô białków 68<ref name=":1" />. Nôwikszą religiją je [[islam]], wëznaje go 91% lëdztwa, [[chrzescëjaństwò]] wëznaje 5,4% a 2,8% wëznaje religije rodne<ref>[https://www.state.gov/reports/2022-report-on-international-religious-freedom 2022 Report on International Religious Freedom] [2023-05-15] US Department of State [2025-09-02]</ref>. Ùrzãdowim jãzëkã je [[Arabsczi jãzëk|arabsczi]] i [[Anielsczi jãzëk|anielsczi]], ale mieszkańcy gôdoją téż w rodnych jãzëkach, na przëmiôr Beja i Hausa<ref>[https://www.worldatlas.com/articles/what-languages-are-spoken-in-sudan.html What Languages Are Spoken In Sudan?] World Atlas [2025-09-02]</ref>. <gallery> WN 06-0142-39 - Flickr - NZ Defence Force.jpg|Chartum, stolëczny gard Sudan Meroe Pyramids 2001.JPG|Piramide w Meroe, dôwnym gardã Egipsczim Omdurman Market.JPG|Omdurman, stolëczny gard òbczas pòwstania Mahdistów </gallery> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Afrika}} [[Kategòrëjô:Afrika]] cdvab7u1xfastuhf69mvkl2j4v5b4bn 10 12522 207476 206876 2026-07-14T14:48:05Z Iketsi 3254 +[[szląsczi jãzëk|szl.]] 207476 wikitext text/x-wiki <includeonly><abbr title="{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}">{{No self link|{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}|{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arab.<!--?--> |be=biôłor.<!-- {{RKJ|2013|93}}, téż biôł. w RKJ 2014 s. 158--> |bg=bùłg.<!--{{RKJ|2013|93}}, téż bùł. w RKJ 2014 s. 158--> |cs=czes.<!--{{RKJ|2020|31}}--> |csb|kaszëbsczi=kasz.<!--{{RKJ|2014|153}}--> |da=dëń.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |de=niem.<!--{{RKJ|2014|187}}--> |dsb=dólnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |en=an.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |es=szp.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |et=est.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |fa=pers.<!--?--> |fi=fiń.<!--fin. w {{RKJ|2013|98}}, ale fińsczi jãzëk--> |fr=fr.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |gr=gr.<!--nowògr. w {{RKJ|2013|98}}; gr. w {{RKJ|2015|126}}--> |grc=stôrogr.<!--{{RKJ|2015|126}}--> |gsw=gsw.<!--?--> |hbs=serb.-chorw.<!--?--> |he=hebr.<!--{{RKJ|2016|171}}--> |hsb=górnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |hu=wãg.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |hy=òrm.<!--?--> |it=ital.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |ja=jap.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |ka=grëz.<!--?--> |ko=kòr.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |la=łac.<!--{{RKJ|2014|154}}--> |lt=lët.<!--lit. w {{RKJ|2013|98}}, ale lit.=liturgiczno w {{RKJ|2012|66}} i jest Lëtwa i Lëtewsczi --> |lu=luks.<!--?--> |lv=łot.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |mk=mac.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |nds=dólnomiem.<!--(RKJ|2014|149); téż dniem. {{RKJ|2014|187}}--> |nl=hòl.<!--{{RKJ|2013|93}}; néderl?--> |no=nor.<!--?--> |pl=pòl.<!--{{RKJ|2014|149}}--> |pox=pòł. |prg=prës. |pt=pòrt.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |rm=romansz<!--?--> |ro=rum.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |ru=rus.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |sk=słow.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sl=słwn.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sq=alb.<!--?--> |sr=serb.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |sv=szw.<!--{{RKJ|2013|104}}--> |szl=szl.<!--ISO 639-3--> |tk=turkm.<!--ISO 639-2--> |uk=ùkr.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |zh=chin.<!--{{RKJ|2013|135}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasł.<!--{{RKJ|2008|109}}--> <!--Skrócënczi i symbòle stosowóné w słowarzu Ramùłta (RKJ 2014 187)--> |#default={{{1|}}} }}}}<!-- pom.-niem. – pomorsko-niemieckie //pl:Gwary pomorskie języka dolnoniemieckiego? pr.-niem. – prusko-niemiecki //? śr.-łac. – średniołacińskie //en:Medieval_Latin? Linguist List: lat-med --></abbr></includeonly><noinclude> * [[Szablóna:Jãz./starna]] <pre> {{Jãz. |1|jãzëk = XX ← kod ISO 639 }} </pre> ---- <code><nowiki>{{Jãz.|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz.|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz.|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|de}}</nowiki></code> :{{Jãz.|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|en}}</nowiki></code> :{{Jãz.|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|es}}</nowiki></code> :{{Jãz.|es}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|la}}</nowiki></code> :{{Jãz.|la}} ---- </noinclude> bie7ci8dd5jmdbomwl1y0kpxua9dv65 207557 207476 2026-07-14T16:07:36Z Iketsi 3254 |ca=kat.<!--?--> 207557 wikitext text/x-wiki <includeonly><abbr title="{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}">{{No self link|{{Jãz./starna|{{{1|}}}}}|{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arab.<!--?--> |be=biôłor.<!-- {{RKJ|2013|93}}, téż biôł. w RKJ 2014 s. 158--> |bg=bùłg.<!--{{RKJ|2013|93}}, téż bùł. w RKJ 2014 s. 158--> |ca=kat.<!--?--> |cs=czes.<!--{{RKJ|2020|31}}--> |csb|kaszëbsczi=kasz.<!--{{RKJ|2014|153}}--> |da=dëń.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |de=niem.<!--{{RKJ|2014|187}}--> |dsb=dólnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |en=an.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |es=szp.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |et=est.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |fa=pers.<!--?--> |fi=fiń.<!--fin. w {{RKJ|2013|98}}, ale fińsczi jãzëk--> |fr=fr.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |gr=gr.<!--nowògr. w {{RKJ|2013|98}}; gr. w {{RKJ|2015|126}}--> |grc=stôrogr.<!--{{RKJ|2015|126}}--> |gsw=gsw.<!--?--> |hbs=serb.-chorw.<!--?--> |he=hebr.<!--{{RKJ|2016|171}}--> |hsb=górnołuż.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |hu=wãg.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |hy=òrm.<!--?--> |it=ital.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |ja=jap.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |ka=grëz.<!--?--> |ko=kòr.<!--{{RKJ|2013|135}}--> |la=łac.<!--{{RKJ|2014|154}}--> |lt=lët.<!--lit. w {{RKJ|2013|98}}, ale lit.=liturgiczno w {{RKJ|2012|66}} i jest Lëtwa i Lëtewsczi --> |lu=luks.<!--?--> |lv=łot.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |mk=mac.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |nds=dólnomiem.<!--(RKJ|2014|149); téż dniem. {{RKJ|2014|187}}--> |nl=hòl.<!--{{RKJ|2013|93}}; néderl?--> |no=nor.<!--?--> |pl=pòl.<!--{{RKJ|2014|149}}--> |pox=pòł. |prg=prës. |pt=pòrt.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |rm=romansz<!--?--> |ro=rum.<!--{{RKJ|2013|98}}--> |ru=rus.<!--{{RKJ|2013|93}}--> |sk=słow.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sl=słwn.<!--{{RKJ|2013|102}}--> |sq=alb.<!--?--> |sr=serb.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |sv=szw.<!--{{RKJ|2013|104}}--> |szl=szl.<!--ISO 639-3--> |tk=turkm.<!--ISO 639-2--> |uk=ùkr.<!--{{RKJ|2014|158}}--> |zh=chin.<!--{{RKJ|2013|135}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasł.<!--{{RKJ|2008|109}}--> <!--Skrócënczi i symbòle stosowóné w słowarzu Ramùłta (RKJ 2014 187)--> |#default={{{1|}}} }}}}<!-- pom.-niem. – pomorsko-niemieckie //pl:Gwary pomorskie języka dolnoniemieckiego? pr.-niem. – prusko-niemiecki //? śr.-łac. – średniołacińskie //en:Medieval_Latin? Linguist List: lat-med --></abbr></includeonly><noinclude> * [[Szablóna:Jãz./starna]] <pre> {{Jãz. |1|jãzëk = XX ← kod ISO 639 }} </pre> ---- <code><nowiki>{{Jãz.|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz.|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz.|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|de}}</nowiki></code> :{{Jãz.|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|en}}</nowiki></code> :{{Jãz.|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|es}}</nowiki></code> :{{Jãz.|es}} ---- <code><nowiki>{{Jãz.|la}}</nowiki></code> :{{Jãz.|la}} ---- </noinclude> n124qa8xtaa2w9hvukgbtvbmh0eyslu 4 12528 207760 206858 2026-07-14T20:57:50Z Iketsi 3254 2026-07-14 207760 wikitext text/x-wiki __NOTOC__ {| class="wikitable" |+ !Bùtnowé lënczi |[https://csb.wikipedia.org/w/index.php?sort=create_timestamp_desc&search=insource%3A%2F%3D%5Cs*B%C3%B9tnow%C3%A9+l%C3%ABnczi%5Cs*%3D%2F+-hastemplate%3ACommons&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 ?] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/0|0]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/1|1]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/2|2]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/3|3]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/4|4]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/5|5]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/6|6]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/7|7]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/8|8]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/9|9]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/10|10]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/11|11]] |[[:Kategòrëjô:Bùtnowé lënczi/12+|12+]] |- |2026-05-12 || {{%T|65.54|65.54 (3648)}} || {{%T|21.04|21.04 (1171)}} || {{%T|8.59|8.59 (478)}} || {{%T|2.71|2.71 (151)}} || {{%T|0.95|0.95 (53)}} || {{%T|0.47|0.47 (26)}} || {{%T|0.27|0.27 (15)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.02|0.02 (1)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.09|0.09 (5)}} |- |2026-05-13 || {{%T|63.42|63.42 (3533)}} || {{%T|21.27|21.27 (1185)}} || {{%T|9.8|9.8 (546)}} || {{%T|3.05|3.05 (170)}} || {{%T|1.18|1.18 (66)}} || {{%T|0.5|0.5 (28)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.16|0.16 (9)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |2026-05-14 || {{%T|61.93|61.93 (3451)}} || {{%T|21.63|21.63 (1205)}} || {{%T|10.62|10.62 (592)}} || {{%T|3.36|3.36 (187)}} || {{%T|1.17|1.17 (65)}} || {{%T|0.48|0.48 (27)}} || {{%T|0.29|0.29 (16)}} || {{%T|0.18|0.18 (10)}} || {{%T|0.13|0.13 (7)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0|0 (0)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.04|0.04 (2)}} || {{%T|0.11|0.11 (6)}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-15|na=5572|N=3287|0=1267|1=665|2=207|3=69|4=30|5=17|6=10|7=7|8=2|9=0|10=2|11=2|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-16|na=5574|N=3173|0=1282|1=752|2=214|3=69|4=35|5=17|6=10|7=7|8=2|9=1|10=1|11=3|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-05-21|na=5579|N=2717|0=1517|1=929|2=244|3=81|4=37|5=21|6=10|7=6|8=5|9=1|10=1|11=3|12=7}} |- |{{Stat/12|data=2026-06-01|na=5590|N=2288|0=1688|1=1105|2=279|3=81|4=39|5=22|6=11|7=55|8=5|9=4|10=1|11=2|12=10}} |- |{{Stat/12|data=2026-06-04|na=5601|N=2138|0=1820|1=1120|2=285|3=83|4=39|5=24|6=11|7=57|8=5|9=3|10=3|11=1|12=11}} |- |{{Stat/12|data=2026-07-01|na=5629|N=1779|0=2170|1=1131|2=290|3=89|4=41|5=23|6=14|7=66|8=5|9=4|10=4|11=1|12=12}} |- |{{Stat/12|data=2026-07-06|na=5645|N=1631|0=2313|1=1135|2=292|3=90|4=43|5=26|6=15|7=73|8=5|9=3|10=5|11=1|12=13}} |- |{{Stat/12|data=2026-07-10|na=5655|N=1543|0=2379|1=1145|2=306|3=88|4=41|5=27|6=17|7=77|8=8|9=3|10=6|11=2|12=13}} |- |2026-XX-XX |{{%T|{{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})) / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{#expr: (({{NUMBEROFARTICLES:R}} - ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}}+{{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}})))}}) |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/0}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/1}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/2}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/3}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/4}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/5}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/6}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/7}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/8}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/9}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/10}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/11}})}} |{{%T|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}} ({{PAGESINCATEGORY:Bùtnowé lënczi/12+}})}} |} <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-03</h3> <div class="mw-collapsible-content"> *2026-03-27 <code>pl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|pl|N}}; {{/S+|Galeria|34138|pl}}; {{/S+|Zobacz też|213589|pl}}; {{/S+|Przypisy|1161185|pl}}; {{/S+|Linki zewnętrzne|2438|pl}}; {{/S+|\{\{Commons|12760|pl}}; *2026-03-27 <code>szl</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|szl|N}}; {{/S+|Galeryjŏ|322|szl}}; ; {{/S+|Przipisy|1400|szl}}; {{/S+|Linki zewnyntrzne|126|szl}}; {{/S+|\{\{Commons|362|szl}}; *2026-03-27 <code>hsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|hsb|N}}; {{/S+|Galerija|66|hsb}}; ; {{/S+|Nóžki|3191|hsb}}; {{/S+|Žórła|6156|hsb}}; {{/S+|Wotkazaj|2297|hsb}}; {{/S+|\{\{Commons|5798|hsb}}; *2026-03-27 <code>dsb</code> '''Art:''' {{NUMBEROF|ARTICLES|dsb|N}}; {{/S+|Galerija|428|dsb}}; ; {{/S+|Žrědła|538|dsb}}; {{/S+|Wótkaze|387|dsb}}; {{/S+|\{\{Commons|1362|dsb}}; ---- * 2026-03-27 pl Art: 1 690 890; Galeria: 31162 (1.84%); Zobacz też: 213589 (12.63%); Przypisy: 1161185 (68.67%); Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%); \{\{Commons: 12760 (0.75%); * 2026-03-27 szl Art: 60 103; Galeryjŏ: 322 (0.54%); ; Przipisy: 1400 (2.33%); Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%); \{\{Commons: 362 (0.6%); * 2026-03-27 hsb Art: 14 238; Galerija: 66 (0.46%); ; Nóžki: 3191 (22.41%); Žórła: 6156 (43.24%); Wotkazaj: 2297 (16.13%); \{\{Commons: 5798 (40.72%); * 2026-03-27 dsb Art: 3444; Galerija: 428 (12.43%); ; Žrědła: 538 (15.62%); Wótkaze: 387 (11.24%); \{\{Commons: 1362 (39.55%); ---- {| class="wikitable" |+ ! ! ! ! ! ! ! ! |- |2026-03-27 |pl |1 690 890 |Galeria: 31162 (1.84%); |Zobacz też: 213589 (12.63%); |Przypisy: 1161185 (68.67%) |Linki zewnętrzne: 2438 (0.14%) |\{\{Commons: 12760 (0.75%) |- |2026-03-27 |szl |60 103 |Galeryjŏ: 322 (0.54%) | |Przipisy: 1400 (2.33%) |Linki zewnyntrzne: 126 (0.21%) |\{\{Commons: 362 (0.6%) |- |2026-03-27 |hsb |14 238 |Galerija: 66 (0.46%) |Nóžki: 3191 (22.41%) |Žórła: 6156 (43.24%) |Wotkazaj: 2297 (16.13%) | \{\{Commons: 5798 (40.72%) |- |2026-03-27 |dsb |3444 |Galerija: 428 (12.43%) | |Žrědła: 538 (15.62%) |Wótkaze: 387 (11.24%) |\{\{Commons: 1362 (39.55%) |} </div> </div> ---- <div class="mw-collapsible"> <h3 class="mw-collapsible-heading">2026-04</h3> <div class="mw-collapsible-content"> {| class="wikitable sortable" |+ ! !K. !A. !<s>Galerëjô</s> !Òbaczë téż !\{\{Przëpisë !Bùtnowé lënczi !\{\{Commons |- |2026-03-29 ||csb ||5536 ||0.78% (43) ||2.31% (128) ||2.17% (120) ||26.61% (1473) ||4.03% (223) |- |2026-03-30 ||csb ||5536 ||0.81% (45) ||2.49% (138) ||2.64% (146) ||27.87% (1543)||4.68% (259) |- |2026-03-31 ||csb ||5538 ||0.83% (46) ||2.53% (140) ||2.71% (150) ||29.25% (1620) ||5.4% (299) |- ! ! K. !! A. !!\&lt;gallery ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Zobacz też"|pl}} "Zobacz też"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Zobŏcz tyż\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Zobŏcz tyż\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Hlej tež\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Hlej tež\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Glědaj teke\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Glědaj teke\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Související články"|cs}} "Související články"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"See also"|en}} "See also"]'' * de:''[{{/S|insource:"Siehe auch"|de}} "Siehe auch"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Vidu ankaŭ"|eo}} "Vidu ankaŭ"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * <nowiki><references></nowiki> * pl:''[{{/S|insource:"Przypisy"|pl}} "Przypisy"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Przipisy\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Przipisy\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nóžki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Nožki\s*=/] ** +[{{/S|insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Žrědła\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Reference"|cs}} "Reference"]'' * sk: ''[{{/S|insource:"Referencie"|sk}} "Referencie"]'' * en:''[{{/S|insource:"References"|en}} "References"]'' * de:''[{{/S|insource:"Einzelnachweise"|de}} "Einzelnachweise"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Referencoj"|eo}} "Referencoj"]'' ! style="text-align:left; font-size: 85%;" | * pl:''[{{/S|insource:"Linki zewnętrzne"|pl}} "Linki zewnętrzne"]'' * szl:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Linki zewnyntrzne\s*{{=}}/|szl}} /=\s*Linki zewnyntrzne\s*=/] * hsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wotkazaj\s*{{=}}/|hsb}} /=\s*Wotkazaj\s*=/] * dsb:[{{/S|insource:/{{=}}\s*Wótkaze\s*{{=}}/|dsb}} /=\s*Wótkaze\s*=/] * cs:''[{{/S|insource:"Externí odkazy"|cs}} "Externí odkazy"]'' * sk:''[{{/S|insource:"Pozri aj"|sk}} "Pozri aj"]'' * en:''[{{/S|insource:"External links"|en}} "External links"]'' * de:''[{{/S|insource:"Weblinks"|de}} "Weblinks"]'' * eo:''[{{/S|insource:"Eksteraj ligiloj"|eo}} "Eksteraj ligiloj"]'' !!\{\{Commons |- |2026-04-09 ||pl ||1 691 002||{{%t|2.34|3=(39487)}} ||{{%t|12.63|3=(213648)}} ||{{%t|68.71|3=(1161912)}} ||{{%t|25.54|3=(431956)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||szl||60 103||{{%t|1.52|3=(915)}} ||{{%t|0.16|3=(95)}} ||{{%t|0.15|3=(90)}} ||{{%t|0.21|3=(126)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||hsb||14 238||{{%t|4.75|3=(676)}} ||{{%t|1.21|3=(172)}} ||{{%t|22.41|3=(3191)}} ||{{%t|16.13|3=(2297)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||dsb||3444||{{%t|16.58|3=(571)}} ||{{%t|1.98|3=(68)}} ||{{%t|37.47|3=({{#expr: 108+648+534}})}} ||{{%t|11.24|3=(387)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||cs ||589 694||{{%t|7.83|3=(46147)}} ||{{%t|18.62|3=(109816)}} ||{{%t|74.07|3=(436853)}} ||{{%t|77.32|3=(456023)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||sk ||259 208||{{%t|3.67|3=(9507)}} ||{{%t|26.31|3=(68190)}} ||{{%t|50.55|3=(131036)}} ||{{%t|31.3|3=(81140)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||en ||7 166 313||{{%t|2.63|3=(188533)}} ||{{%t|25.35|3=(1816956)}} ||{{%t|89.05|3=(6382097)}} ||{{%t|43.67|3=(3130035)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||de ||3 111 906||{{%t|4.46|3=(138754)}} ||{{%t|15.11|3=(470345)}} ||{{%t|60.26|3=(1875287)}} ||{{%t|67.67|3=(2106192)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- |2026-04-09 ||eo ||384 071||{{%t|7.84|3=(30122)}} ||{{%t|27.85|3=(106970)}} ||{{%t|32.36|3=(124279)}} ||{{%t|49.81|3=(191292)}} ||{{%t|0|3=(0)}} |- ! !K. !! A. !![{{/S|insource:/\<gallery/|csb}} /=\s*\&lt;gallery\s*=/]!! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Òbaczë téż\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Òbaczë téż\s*=/] !! [{{/S|hastemplate:Przëpisë}} hastemplate:<br>Przëpisë] !! [{{/S|insource:/{{=}}\s*Bùtnowé lënczi\s*{{=}}/|csb}} /=\s*Bùtnowé lënczi\s*=/]!! [{{/S|hastemplate:Commons}} hastemplate:<br>Commons] |- |2026-04-01 ||csb ||5538 ||{{%t|1.01|3=(56)}} ||{{%t|2.53|3=(140)}} ||{{%t|2.89|3=(160)}} ||{{%t|29.23|3=(1619)}} ||{{%t|6.16|3=(341)}} |- |2026-04-02 ||csb ||5538 ||{{%t|1.07|3=(59)}} ||{{%t|2.58|3=(143)}} ||{{%t|3.03|3=(168)}} ||{{%t|29.94|3=(1658)}} ||{{%t|7.1|3=(393)}} |- |2026-04-03 ||csb ||5539 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.14|3=(174)}} ||{{%t|32.17|3=(1782)}} ||{{%t|8.9|3=(493)}} |- |2026-04-04 ||csb ||5541 ||{{%t|1.1|3=(61)}} ||{{%t|3.83|3=(212)}} ||{{%t|3.18|3=(176)}} ||{{%t|32.38|3=(1794)}} ||{{%t|9.11|3=(505)}} |- |2026-04-05 ||csb ||5541 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.51|3=(250)}} ||{{%t|3.63|3=(201)}} ||{{%t|33.55|3=(1859)}} ||{{%t|10.54|3=(584)}} |- |2026-04-06 ||csb ||5543 ||{{%t|1.17|3=(65)}} ||{{%t|4.73|3=(262)}} ||{{%t|3.66|3=(203)}} ||{{%t|33.81|3=(1874)}} ||{{%t|10.81|3=(599)}} |- |[https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-04/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-04-07] ||csb ||5543 ||{{%t|1.32|3=(73)}} ||{{%t|5.21|3=(289)}} ||{{%t|4.8|3=(266)}} ||{{%t|35.06|3=(1944)}} ||{{%t|12.17|3=(675)}} |- |2026-04-08 ||csb ||5546 ||{{%t|2.33|3=(129)}} ||{{%t|5.97|3=(331)}} ||{{%t|7.99|3=(443)}} ||{{%t|36.12|3=(2003)}} ||{{%t|17.6|3=(976)}} |- |2026-04-09 ||csb ||5549 ||{{%t|2.49|3=(138)}} ||{{%t|6.67|3=(370)}} ||{{%t|8.38|3=(465)}} ||{{%t|36.53|3=(2027)}} ||{{%t|18.31|3=(1016)}} |- |2026-04-10 ||csb ||5549 ||{{%t|2.5|3=(139)}} ||{{%t|7.75|3=(430)}} ||{{%t|8.69|3=(482)}} ||{{%t|36.84|3=(2044)}} ||{{%t|18.83|3=(1045)}} |- |2026-04-12 ||csb ||5550 ||{{%t|2.45|3=(141)}} ||{{%t|7.98|3=(443)}} ||{{%t|8.79|3=(488)}} ||{{%t|36.76|3=(2041)}} ||{{%t|19.2|3=(1066)}} |- |2026-04-13 ||csb ||5552 ||{{%t|2.61|3=(145)}} ||{{%t|8.45|3=(469)}} ||{{%t|8.95|3=(497)}} ||{{%t|37.27|3=(2069)}} ||{{%t|19.88|3=(1104)}} || {{%t|{{#expr: (5552-1250)/5552*100 round 2}}|3=({{#expr: (5552-1250)}})}} |- |2026-04-14 ||csb ||5553 ||{{%t|2.65|3=(147)}} ||{{%t|8.93|3=(496)}} ||{{%t|9.08|3=(504)}} ||{{%t|38.25|3=(2124)}} ||{{%t|21.16|3=(1175)}} || {{%t|{{#expr: (5553-1249)/5553*100 round 2}}|3=({{#expr: (5553-1249)}})}} |- |2026-04-15 ||csb ||5554 ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}} |- |2026-04-16 ||csb ||5559 ||{{%t|2.73|3=(152)}} ||{{%t|10.97|3=(610)}} ||{{%t|9.39|3=(522)}} ||{{%t|39.74|3=(2209)}} ||{{%t|23.1|3=(1284)}} || {{%t|{{#expr: (5559-1262)/5559*100 round 2}}|3=({{#expr: (5559-1262)}})}} |} * 2026-04-24 5561 <gallery\s: 2.86% (159) Òbaczë téż: 12.16% (676) Przëpisë: 9.66% (537) Bùtnowé: 40.77% (2267) Commons: 24.89% (1384) * 2026-04-28 5563 <gallery\s: 2.89% (161) Òbaczë téż: 13.27% (738) Przëpisë: 10.08% (561) Bùtnowé: 42.01% (2337) Commons: 26.5% (1474) * 2026-04-29 5564 <gallery\s: 2.93% (163) Òbaczë téż: 14.07% (783) Przëpisë: 10.15% (565) Bùtnowé: 42.94% (2389) Commons: 27.57% (1534) * 2026-04-30 5564 <gallery\s: 2.97% (165) Òbaczë téż: 14.47% (805) Przëpisë: 10.23% (569) Bùtnowé: 43.17% (2402) Commons: 28.09% (1563) * 2026-05-04 5566 <gallery\s: 2.98% (166) Òbaczë téż: 15.56% (866) Przëpisë: 10.33% (575) Bùtnowé: 44.34% (2468) Commons: 29.28% (1630) * 2026-05-06 5567 <gallery\s: 3% (167) Òbaczë téż: 16.56% (922) Przëpisë: 10.44% (581) Bùtnowé: 45.18% (2515) Commons: 30.48% (1697) * 2026-05-07 5567 <gallery\s: 3.02% (168) Òbaczë téż: 18.27% (1017) Przëpisë: 10.45% (582) Bùtnowé: 46.33% (2579) Commons: 31.88% (1775) * 2026-05-11 5566 <gallery\s: 3.04% (169) Òbaczë téż: 18.88% (1051) Przëpisë: 10.49% (584) Bùtnowé: 46.89% (2610) Commons: 32.99% (1836) * 2026-05-15 5572 <gallery\s: 3.1% (173) Òbaczë téż: 19.94% (1111) Przëpisë: 11.16% (622) Bùtnowé: 49.5% (2758) Commons: 42.77% (2383) * 2026-05-21 5579 <gallery\s: 3.19% (178) Òbaczë téż: 21.38% (1193) Przëpisë: 11.63% (649) Bùtnowé: 54.94% (3065) Commons: 51.3% (2862) * 2026-05-26 5583 <gallery\s: 3.22% (180) Òbaczë téż: 21.44% (1197) Przëpisë: 11.73% (655) Bùtnowé: 57.03% (3184) Commons: 54.88% (3064) * 2026-06-01 5590 <gallery\s: 3.43% (192) Òbaczë téż: 21.88% (1223) Przëpisë: 11.99% (670) Bùtnowé: 59.25% (3312) Commons: 59.03% (3300) * 2026-06-04 5601 <gallery\s: 3.46% (194) Òbaczë téż: 22.51% (1261) Przëpisë: 12.34% (691) Bùtnowé: 61.83% (3463) Commons: 61.81% (3462) * 2026-06-30 5627 <gallery\s: 3.98% (224) Òbaczë téż: 23.62% (1329) Przëpisë: 13.22% (744) Bùtnowé: 67.87% (3819) Commons: 67.89% (3820) * [https://browse.library.kiwix.org/viewer#wikipedia_csb_all_maxi_2026-07/Prz%C3%A9dn%C3%B4_starna 2026-07-06] 5645 <gallery\s: 4.25% (240) Òbaczë téż: 24.2% (1366) Przëpisë: 13.82% (780) Bùtnowé: 71.05% (4011) Commons: 71.11% (4014) * 2026-07-10 5655 <gallery\s: 4.69% (265) Òbaczë téż: 24.9% (1408) Przëpisë: 14.36% (812) Bùtnowé: 72.63% (4107) Commons: 72.71% (4112) <gallery\s: {{/S+|\<gallery|265|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Òbaczë téż: {{/S+|Òbaczë téż|1408|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Przëpisë: {{/S+|Przëpisë|812|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Bùtnowé: {{/S+|Bùtnowé|4107|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> Commons: {{/S+|Commons|4112|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> ---- <nowiki>|2026-04-XX ||csb ||</nowiki>{{NUMBEROFARTICLES:R}}<nowiki> ||{{%t|2.72|3=(151)}} ||{{%t|9.77|3=(543)}} ||{{%t|9.25|3=(514)}} ||{{%t|39.01|3=(2167)}} ||{{%t|22.18|3=(1232)}} || {{%t|{{#expr: (5554-1246)/5554*100 round 2}}|3=({{#expr: (5554-1246)}})}}</nowiki> ---- ---- * {{/S+|\<gallery|1280|csb|raw=1}} <!-- KALKULATOR --> * {{NUMBEROFARTICLES:R}}-NNN * csb: [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=-insource%3A%2FImage%3A%2F+-insource%3A%2F%C3%92br%C3%B4zk%3A%2F+-deepcat%3AKal%C3%A3darium+-insource%3A%2F.svg%2Fi+-insource%3A%2F.png%2Fi+-insource%3A%2F.jpg%2Fi+-insource%3A%2F.jpeg%2Fi+-insource%3A%2F.gif%2Fi&title=Specjaln%C3%B4%3ASzukaj&profile=advanced&fulltext=1&ns0=1 bez obrazka] * bez obrazka: ** csb: 39.89% (2216); -Kalãdarium: 23.04% (1280) [https://petscan.wmcloud.org/?ores_type=any&referrer_name=&links_to_all=&talk_page_exists=both&active_tab=tab_templates_n_links&negcats=Kal%C3%A3darium&ns%5B0%5D=1&before=&larger=&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&interface_language=en&show_soft_redirects=both&max_statements=&cb_labels_yes_l=1&edits%5Bbots%5D=both&manual_list_wiki=&project=wikipedia&links_to_any=&templates_any=&manual_list=&sparql=&depth=18&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&edits%5Banons%5D=both&show_redirects=both&cb_labels_any_l=1&since_rev0=&search_max_results=500&langs_labels_yes=&output_compatability=catscan&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&rxp_filter=&smaller=&templates_yes=&search_filter=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&sitelinks_no=&page_image=no&outlinks_yes=&cb_labels_no_l=1&min_sitelink_count=&after=&ores_prob_from=&min_redlink_count=1&doit=][https://petscan.wmcloud.org/?page_image=no&links_to_no=&sitelinks_any=&langs_labels_no=&sparql=&interface_language=en&ns%5B0%5D=1&sparql_server=wikidata&output_limit=&langs_labels_yes=&depth=18&min_statements=&since_rev0=&subpage_filter=either&project=wikipedia&templates_no=Bez+%C3%B2br%C3%B4zka&common_wiki=auto&search_query=&minlinks=&sortorder=ascending&rxp_filter=&wikidata_item=no&cb_labels_any_l=1&before=&after=&labels_no=&min_redlink_count=1&max_age=&language=csb&show_disambiguation_pages=both&categories=F%C3%B9%C5%84damentn%C3%A9+kateg%C3%B2r%C3%ABje&search_max_results=500&min_sitelink_count=&max_sitelink_count=&smaller=&active_tab=tab_templates_n_links&cb_labels_no_l=1&outlinks_any=&outlinks_yes=&show_soft_redirects=both&ores_prob_to=&cb_labels_yes_l=1&search_filter=&namespace_conversion=keep&doit=] ** csb: 2026-04-15 1264/5555; 2200/5555 ** pl: 29.21% (494098) [https://petscan.wmcloud.org/?cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_no_l=1&talk_page_exists=both&search_max_results=500&common_wiki=auto&before=&search_wiki=&language=pl&show_redirects=both&minlinks=&output_compatability=catscan&max_age=&referrer_name=&categories=Kategorie&project=wikipedia&max_identifiers=&active_tab=tab_categories&outlinks_any=&sparql_server=wikidata&labels_yes=&depth=18&wpiu=any&min_redlink_count=1&output_limit=&max_statements=&wikidata_label_language=&labels_no=&ores_prob_to=&show_soft_redirects=both&negcats=&rxp_filter=&outlinks_no=&templates_yes=&page_image=no&edits%5Bbots%5D=both&since_rev0=&sitelinks_no=&search_filter=&cb_labels_yes_l=1&manual_list=&source_combination=&sitelinks_yes=&ores_type=any&ns%5B0%5D=1] ** szl: 77.73% (46774) [https://petscan.wmcloud.org/?sitelinks_yes=&min_identifiers=&sortby=none&rxp_filter=&search_max_results=500&links_to_no=&labels_no=&subpage_filter=either&cb_labels_any_l=1&templates_yes=&sitelinks_no=&langs_labels_no=&links_to_any=&namespace_conversion=keep&categories=Przod%C5%84o+zajta&max_statements=&outlinks_yes=&templates_no=&labels_any=&ores_prob_to=&referrer_url=&cb_labels_yes_l=1&minlinks=&ns%5B0%5D=1&page_image=no&edits%5Banons%5D=both&max_sitelink_count=&show_redirects=both&language=szl&links_to_all=&sitelinks_any=&langs_labels_any=&interface_language=en&min_redlink_count=1&max_identifiers=&cb_labels_no_l=1&project=wikipedia&larger=&manual_list_wiki=&depth=18&outlinks_any=&common_wiki=auto&min_sitelink_count=&maxlinks=&doit=] ** hsb: 29.77% (4238) [https://petscan.wmcloud.org/?interface_language=en&min_sitelink_count=&maxlinks=&project=wikipedia&depth=18&pagepile=&wpiu=any&wikidata_source_sites=&language=hsb&page_image=no&cb_labels_no_l=1&min_redlink_count=1&after=&show_disambiguation_pages=both&outlinks_no=&max_identifiers=&max_age=&max_statements=&langs_labels_no=&output_limit=&outlinks_yes=&min_statements=&wikidata_label_language=&templates_no=&show_soft_redirects=both&talk_page_exists=both&cb_labels_any_l=1&subpage_filter=either&wikidata_item=no&ns%5B0%5D=1&ores_prob_from=&sparql_server=wikidata&sitelinks_yes=&search_max_results=500&common_wiki_other=&search_query=&namespace_conversion=keep&categories=%21H%C5%82owna+kategorija&common_wiki=auto&templates_yes=&cb_labels_yes_l=1&before=&wikidata_prop_item_use=&format=html&search_wiki=&doit=] ** dsb: 22.83% (786) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&outlinks_yes=&categories=%21G%C5%82owna+kategorija&project=wikipedia&referrer_name=&search_filter=&langs_labels_any=&referrer_url=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&maxlinks=&templates_no=&min_sitelink_count=&links_to_no=&pagepile=&max_statements=&subpage_filter=either&active_tab=tab_categories&max_sitelink_count=&wikidata_item=no&wikidata_label_language=&cb_labels_no_l=1&ns%5B0%5D=1&sitelinks_no=&sparql=&talk_page_exists=both&page_image=no&outlinks_any=&edits%5Bflagged%5D=both&common_wiki=auto&links_to_all=&min_statements=&depth=18&minlinks=&wikidata_prop_item_use=&language=dsb&cb_labels_any_l=1&interface_language=en&cb_labels_yes_l=1&larger=&labels_no=&sortby=none&common_wiki_other=&smaller=&doit=] ** cs: 42.18% (248854) [https://petscan.wmcloud.org/?manual_list_wiki=&langs_labels_any=&cb_labels_yes_l=1&pagepile=&source_combination=&search_wiki=&wikidata_prop_item_use=&search_max_results=500&outlinks_yes=&langs_labels_no=&after=&search_filter=&depth=18&show_soft_redirects=both&search_query=&sortorder=ascending&edits%5Bflagged%5D=both&language=cs&active_tab=tab_categories&wikidata_item=no&output_limit=&categories=Hlavn%C3%AD+kategorie&referrer_name=&ns%5B0%5D=1&templates_yes=&common_wiki=auto&cb_labels_no_l=1&page_image=no&minlinks=&max_statements=&project=wikipedia&wpiu=any&namespace_conversion=keep&sitelinks_yes=&sparql_server=wikidata&min_redlink_count=1&subpage_filter=either&maxlinks=&cb_labels_any_l=1&ores_prediction=any&outlinks_no=&sitelinks_no=&interface_language=en&max_age=&referrer_url=&templates_no=] ** sk: 39.48% (102371) [https://petscan.wmcloud.org/?min_redlink_count=1&interface_language=en&talk_page_exists=both&langs_labels_yes=&project=wikipedia&langs_labels_no=&search_filter=&language=sk&max_identifiers=&depth=18&ores_prediction=any&cb_labels_yes_l=1&sortby=none&source_combination=&templates_yes=&page_image=no&after=&wikidata_source_sites=&ores_prob_from=&cb_labels_any_l=1&edits%5Bflagged%5D=both&smaller=&show_disambiguation_pages=both&wikidata_item=no&sitelinks_any=&templates_no=&negcats=&sortorder=ascending&manual_list=&cb_labels_no_l=1&search_max_results=500&outlinks_yes=&templates_any=&sparql_server=wikidata&ns%5B0%5D=1&edits%5Bbots%5D=both&categories=Z%C3%A1kladn%C3%A9+kateg%C3%B3rie&common_wiki=auto&outlinks_any=&outlinks_no=&subpage_filter=either&links_to_all=&minlinks=&labels_no=] ** en: >500000 [] ** de: >500000 [] ** eo: 33.82% (129952) [https://petscan.wmcloud.org/?search_max_results=500&ores_prediction=any&interface_language=en&search_wiki=&depth=18&sitelinks_yes=&show_soft_redirects=both&labels_any=&edits%5Bflagged%5D=both&templates_any=&cb_labels_any_l=1&page_image=no&maxlinks=&cb_labels_no_l=1&outlinks_no=&links_to_all=&links_to_any=&categories=%C4%88io&sparql=&ns%5B0%5D=1&outlinks_yes=&language=eo&search_filter=&wikidata_source_sites=&min_identifiers=&sortby=none&cb_labels_yes_l=1&referrer_name=&langs_labels_any=&show_disambiguation_pages=both&langs_labels_no=&output_compatability=catscan&minlinks=&min_statements=&sitelinks_any=&subpage_filter=either&since_rev0=&show_redirects=both&edits%5Banons%5D=both&max_identifiers=&langs_labels_yes=&labels_no=&project=wikipedia&doit=] * dsb: [{{/S|-insource:/{{=}} Žrědła {{=}}/ insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/|dsb}} -insource:/= Žrědła =/ insource:/=\s*Žrědła\s*=/] * dsb: [{{/S|insource:/\<ref/ -insource:/{{=}}\s*Nóžki\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Žrědła\s*{{=}}/ -insource:/{{=}}\s*Nožki\s*{{=}}/|dsb}} insource:/\<ref/ -insource:/=\s*Nóžki\s*=/ -insource:/=\s*Žrědła\s*=/ -insource:/=\s*Nožki\s*=/] == <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> == {| class="wikitable" |+ |{{%t|{{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}}} ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) <code><nowiki>{{</nowiki>[[:Category:Nôpiérwi pò kaszëbskù|Nôpiérwi pò kaszëbskù]]<nowiki>}}</nowiki></code> |} * 2026-04-09 — 0.29% (16) * 2026-04-12 — 0.45% (25) * 2026-04-15 — 0.63% (35) * 2026-04-16 — 0.81% (45) * 2026-04-23 — 1.17% (65) * 2026-04-29 — 1.71% (95) * 2026-05-01 — 1.89% (105) * 2026-05-04 — 2.07% (115) * 2026-05-11 — 2.25% (125) * 2026-05-16 — 2.42% (135) * 2026-05-21 — 2.60% (145) * 2026-06-01 — 2.77% (155) * 2026-06-04 – 2.95% (165) * 2026-06-30 — 3.11% (175) * 2026-07-06 — 3.37% (190) * 2026-07-10 — 3.54% (200) * 2026-07-14 — 3.7% (210) * {{CURRENTYEAR}}-{{CURRENTMONTH2}}-{{CURRENTDAY2}} — {{#expr: ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù|R}} / {{NUMBEROFARTICLES:R}}) * 100 Round 2}}% ({{PAGESINCATEGORY:Nôpiérwi pò kaszëbskù}}) ---- </div><!-- 2026-04--> </div><!-- 2026-04--> ---- <div class="mw-collapsible mw-collapsed"> <h3 class="mw-collapsible-heading">+</h3> <div class="mw-collapsible-content"> <code>+<br> |-<br> |2026-04-08<br> |'''csb'''<br> |{{NUMBEROF|ARTICLES|csb|N}}<br> |{{/S+|\<gallery|139|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|Òbaczë téż|430|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Przëpisë|482|csb|raw=1|flag=i}}<br> |{{/S+|Bùtnowé lënczi|2044|csb|raw=1}}<br> |{{/S+|\{\{Commons|1045|csb|raw=1|flag=i}} </code> ---- * 2026-04-02 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Dopisënczi|39|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Słôwny lëdze|20|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpisënczi|4|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Òbôczë téż|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Zdrzë téż|12|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Przëpise|8|csb}} * 2026-04-02 {{/S+|Bùtnowé pòwrózczi|6|csb}} * <s>2026-04-03 {{/S+|Bùtnowë lënczi|61|csb}}</s> → 0 (2026-04-03) * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowié|123|csb}} * 2026-04-03 {{/S+|Przësłowia|6|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Biografiô|18|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Lëteratura|741|csb}} * 2026-04-05 {{/S+|Rozmajitoscë|37|csb}} * 2026-04-07 {{/S+|Przëpisczi|169|csb}} * <s>2026-04-15 {{/S+|Czëtôj téż|1|csb}}</s> → 0 (2026-04-15) * 2026-04-15 {{/S+|\{\{msg|12|csb}} * 2026-04-16 {{/S+|Zdroje|35|csb}} * <s>2026-05-01 {{/S+|Bùtnowé lënczie|13|csb}}</s> → 0 (2026-05-01) * 2026-05-01 {{/S+|Spisënk zamkłoscë|1|csb}} (Spis treści) * <s>2026-05-18 {{/S+|Pismienizna|1|csb}}</s> → 0 (2026-05-18) * <s>2026-07-07 {{/S+|Dopisë|1|csb}}</s> → 0 (2026-07-07) ---- * [[Brëkòwnik:Iketsi/2]] * [https://csb.wikipedia.org/w/index.php?search=miono-genitiw%3F&title=Specjaln%C3%B4:Szukaj&go=Bi%C3%A9j%21&ns0=1 miono-genitiw?] </div><!-- + --> </div><!-- + --> ksudwg8ql13vqi0uo3zybuiohdsrc8o 10 12556 207462 207387 2026-07-14T13:10:15Z Iketsi 3254 |jaz=csb 207462 wikitext text/x-wiki <includeonly>[[Òbrôzk:YouTube full-color icon (2024).svg|14px|link=]] [https://www.youtube.com/{{#switch:{{{typ}}} | u | user | użytkownik = user/{{{id|}}} | c | channel | kanał = {{{id|}}} | p | playlist | lista = playlist?list={{{id|}}} | v | video | film | #default = watch?v={{{id|{{{v|{{{1|}}}}}}}}}{{#if: {{{t|{{{3|}}}}}} | &t={{{t|{{{3|}}}}}} | }} }} {{{tit|{{{tituł|{{{titel|{{{2|{{{tit|Film}}}}}}}}}}}}}}}] na {{No self link|YouTube}} {{#if: {{{jaz|}}}|({{jãz.|{{{jaz|}}}}})|}}</includeonly><noinclude> {{Szablóna szëkba}} <code><nowiki>{{YouTube|uqdmmC3YX08|Òbraznicë - òbrôz sã kłóniô|archive=https://web.archive.org/web/20140307174041/http://www.youtube.com/watch?v=uqdmmC3YX08}}</nowiki></code> :{{YouTube|uqdmmC3YX08|Òbraznicë - òbrôz sã kłóniô|archive=https://web.archive.org/web/20140307174041/http://www.youtube.com/watch?v=uqdmmC3YX08}} <code><nowiki>{{YouTube|v=D5KUrG3mfWY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=32|tit=Kalãdarium - part trzëdzescë sztërë #34|c=Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej|jaz=csb}}</nowiki></code> :{{YouTube|v=D5KUrG3mfWY|list=PLc07AQNpmhstm26SW6Dyt4DWbWY7Lf0ZW|index=32|tit=Kalãdarium - part trzëdzescë sztërë #34|c=Muzeum Piśmiennictwa i Muzyki Kaszubsko-Pomorskiej|jaz=csb}} ---- </noinclude> 5y33j5d95qak73ih8epcinc4sr9rty9 0 12557 207747 203674 2026-07-14T20:09:31Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ +1 207747 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:Uchodźcy polscy w Wielkiej Brytanii podczas Wigilii (21-120).jpg|mały]] '''Skłôdanié żëczbów''' abò '''skłôdanié tczë'''; '''przësyganié wiérnotë''' – òbëczôj. == Galeriô == <gallery mode="packed"> Òbrôzk:Życzenia PCK na Boże Narodzenie 1940.png| Òbrôzk:Zyczenia Nowego Roku 1906 (80028247).jpg| Òbrôzk:Zyczenia 7bpanc.png| </gallery> == Òbaczë téż == * [[Jastrë]] * [[Gòdë]] * [[Òpłôtk]] * [[Skłôdanié hołdu]]<ref>https://sloworz.org/word/27589/meaning/32213</ref> == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} ;pò kaszëbskù * {{YouTube|UEu_EmvJR4I|Jastrowé żëczbë przédniczczi KPZ Bòżenë Ùgòwsczi}} ({{jãz.|csb}}) * [https://web.archive.org/web/20201031171131/http://belok.kaszubia.com/wiadla/jastrowe-zeczbe Blog R. Drzeżdżóna: Jastrowé żëczbë (2012)] ({{jãz.|csb}}) * [https://web.archive.org/web/20190922112335/http://belok.kaszubia.com/wiadla/jastrowe-zeczbe-2 Blog R. Drzeżdżóna: Jastrowé żëczbë (2019)] ({{jãz.|csb}}) * http://www.szwajcaria-kaszubska.pl/kaszuby/spolecznosc/item/140-zyczenia-swiateczne ({{jãz.|csb}}) * https://web.archive.org/web/20260407193716/https://www.kaszubi.pl/news/view/wszetczego-belnego-na-jastre2026 ({{jãz.|csb}}) * https://mojestrone.com/artykul/kaszbscz-zczb-n2254356 ({{jãz.|csb}}) * https://www.instagram.com/kaszubi.pl/p/C1E041foME_/ ({{jãz.|csb}}) ;pò pòlskù * [[:pl:b:Wychowanie do życia w rodzinie/Święta, rocznice i uroczystości rodzinne – jak okazywać pamięć i składać życzenia|Wychowanie do życia w rodzinie/Święta, rocznice i uroczystości rodzinne – jak okazywać pamięć i składać życzenia]] ({{jãz.|pl}}) * {{YouTube|LXrxdXcqX8Y|Jak NIE składać świątecznych życzeń. Mówiąc Inaczej, odc. 97}} * Główny Urząd Geodezji i Kartografii: Życzenia Świąteczne [https://www.gov.pl/web/gugik/zyczenia-swiateczne3 2023], [https://www.gov.pl/web/gugik/zyczenia-swiateczne5 2024], [https://www.gov.pl/web/gugik/zyczenia-swiateczne7 2025] i [https://www.gov.pl/web/gugik/zyczenia-swiateczne8 2026] ({{jãz.|pl}}) ** {{YouTube|v=6PF_FRrFF6c|tit=Film życzenia Wielkanoc 2026 r. — @GUGiKPL|jaz=pl}} ** {{YouTube|v=dZajMK3q5yE|tit=Boże Narodzenie 2025 r. życzenia — @GUGiKPL|jaz=pl}} ** {{YouTube|v=JWKNzohql4Q|tit=Wesołych Świąt Facebook! — Prezydent RP|jaz=pl}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kùltura]] ddobbeqwa95zj0nbn5o6nssiaurahh1 10 12637 207698 195317 2026-07-14T17:18:54Z Iketsi 3254 {{CountExtLinks}} 207698 wikitext text/x-wiki <templatestyles src="1/styles.css" /><span class="kaladorzk"><div style="float: right; margin: 0 0 1em 1em; width: auto; text-align: center; font-size: 90%; line-height: 1.2em; clear: right;"> <div style="border: 1px solid #ccd2d9; width: 240px; background: #f9f9f9; text-align: left; padding: 0.5em 0.5em 0.5em 0.5em; text-align: center;"> {| class="mw-collapsible" style="background: transparent; text-align:right; table-layout: auto; border-collapse: collapse; padding: 0; font-size: 85%%;" cellspacing="0" cellpadding="0" width="100%" !# ![[Pòniedzôłk|'''Pò''']] !'''[[Wtórk|Wt]]''' ![[Strzoda|'''St''']] ![[Czwiôrtk|'''Cz''']] ![[Piątk|'''Pi''']] ![[Sobòta|'''So''']] ![[Niedzela|'''Ni''']] !'''Miesąc''' |- | |''22'' |''23'' |''24'' |''25'' |''26'' |''27'' |''28'' | |- !1 |''29'' |''30'' |''31'' |[[1 stëcznika|'''1''']] |[[2 stëcznika|2]] |[[3 stëcznika|3]] |[[4 stëcznika|4]] | rowspan="4" |[[Stëcznik]] |- !2 |[[5 stëcznika|5]] |[[6 stëcznika|6]] |[[7 stëcznika|7]] |[[8 stëcznika|8]] |[[9 stëcznika|9]] |[[10 stëcznika|10]] |[[11 stëcznika|11]] |- !3 |[[12 stëcznika|12]] |[[13 stëcznika|13]] |[[14 stëcznika|14]] |[[15 stëcznika|15]] |[[16 stëcznika|16]] |[[17 stëcznika|17]] |[[18 stëcznika|18]] |- !4 |[[19 stëcznika|19]] |[[20 stëcznika|20]] |[[21 stëcznika|21]] |[[22 stëcznika|22]] |[[23 stëcznika|23]] |[[24 stëcznika|24]] |[[25 stëcznika|25]] |- !5 |[[26 stëcznika|26]] |[[27 stëcznika|27]] |[[28 stëcznika|28]] |[[29 stëcznika|29]] |[[30 stëcznika|30]] |[[31 stëcznika|31]] |'''[[1 gromicznika|1]]''' | rowspan="4" |[[Gromicznik]] |- !6 |[[2 gromicznika|2]] |[[3 gromicznika|3]] |[[4 gromicznika|4]] |[[5 gromicznika|5]] |[[6 gromicznika|6]] |[[7 gromicznika|7]] |[[8 gromicznika|8]] |- !7 |[[9 gromicznika|9]] |[[10 gromicznika|10]] |[[11 gromicznika|11]] |[[12 gromicznika|12]] |[[13 gromicznika|13]] |[[14 gromicznika|14]] |[[15 gromicznika|15]] |- !8 |[[16 gromicznika|16]] |[[17 gromicznika|17]] |[[18 gromicznika|18]] |[[19 gromicznika|19]] |[[20 gromicznika|20]] |[[21 gromicznika|21]] |[[22 gromicznika|22]] |- !9 |[[23 gromicznika|23]] |[[24 gromicznika|24]] |[[25 gromicznika|25]] |[[26 gromicznika|26]] |[[27 gromicznika|27]] |[[28 gromicznika|28]] |'''1''' | rowspan="5" |[[Strëmiannik]] |- !10 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !11 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !12 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !13 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !14 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Łżëkwiat|April]] |- !15 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !16 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !17 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !18 |27 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 | rowspan="5" |[[Môj]] |- !19 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |- !20 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |- !21 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |- !22 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |- !23 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 |7 | rowspan="4" |[[Czerwińc]] |- !24 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |- !25 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |- !26 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |- !27 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 | rowspan="4" |[[Lëpińc]] |- !28 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |- !29 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |- !30 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |- !31 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 | rowspan="5" |[[Zélnik]] |- !32 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |9 |- !33 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |16 |- !34 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |23 |- !35 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |30 |- !36 |31 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Séwnik]] |- !37 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !38 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !39 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !40 |28 |29 |30 |'''1''' |2 |3 |4 | rowspan="4" |[[Pazdzérznik]] |- !41 |5 |6 |7 |8 |9 |10 |11 |- !42 |12 |13 |14 |15 |16 |17 |18 |- !43 |19 |20 |21 |22 |23 |24 |25 |- !44 |26 |27 |28 |29 |30 |31 |'''1''' | rowspan="5" |[[Lëstopadnik]] |- !45 |2 |3 |4 |5 |6 |7 |8 |- !46 |9 |10 |11 |12 |13 |14 |15 |- !47 |16 |17 |18 |19 |20 |21 |22 |- !48 |23 |24 |25 |26 |27 |28 |29 |- !49 |30 |'''1''' |2 |3 |4 |5 |6 | rowspan="4" |[[Gòdnik]] |- !50 |7 |8 |9 |10 |11 |12 |13 |- !51 |14 |15 |16 |17 |18 |19 |20 |- !52 |21 |22 |23 |24 |25 |26 |27 |- !52 |28 |29 |30 |31 |'''1''' |2 |3 |[[Stëcznik]] |} </div> </div>{{CountExtLinks}} 3x9im3bsuqttz6g3nskl5610vk61dwj 0 12864 207481 204894 2026-07-14T15:00:18Z Iketsi 3254 /* Òbaczë téż */ * [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]] 207481 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Festiwal Kaszëbsczich Filmów''' abò '''Festiwal Filmów Kaszëbsczich''' ({{jãz.|pl}} '''Festiwal Filmów Kaszubskich''' abò '''Festiwal Kaszubskich Filmów'''<ref>https://www.zukowo.pl/index.php?id=10&idd=5585#sub_mid</ref> abò '''Letni Festiwal Filmów Kaszubskich i o Kaszubach'''<ref name=":6">https://nadmorski24.pl/aktualnosci/3681-filmy-po-kaszubsku-czyli-letni-festwal-filmow-w-zukowie</ref>) – festiwal filmòwi na [[Kaszëbë|Kaszëbach]]. == Historiô == === 2011 (I) – 10 dni === {| class="wikitable" !Môl: | colspan="4" |Centrum Kulturalno-Sportowe<ref name=":6" /><ref name=":1">{{YouTube|9CX7ZFy-d_k|II FESTIWAL FILMÓW KASZUBSKICH 2012|t=196s}}</ref> [[Môłkòwò]]<ref name=":3">https://web.archive.org/web/20201127061949/http://www.gazetakaszubska.pl/15545/kolejne-projekcje-letniego-festiwalu-filmow-kaszubskich</ref> |- !Frekwencjô: | colspan="4" |40–50<ref name=":4">{{YouTube|9CX7ZFy-d_k|II FESTIWAL FILMÓW KASZUBSKICH 2012|t=196s}}</ref>; 60–120 do 150 |- !Dzéń 1 !Dzéń 2 !Dzéń 3 !Dzéń 4 !Dzéń 5 |- |'''2011-06-30''' * ? |'''7 lëpińca''' * ? |'''14 lëpińca''' * ? |'''21 lëpińca''' * Marsz z Boga * Rodnô Mowa |'''28 lëpińca''' * ? |- !Dzéń 6 !Dzéń 7 !Dzéń 8 !Dzéń 9 !Dzéń 10 |- |'''2011-08-04''' * ? |'''2011-08-11''' * ? |'''2011-08-18''' * ? |'''2011-08-25''' * ? |'''2011-09-01''' * Blaszany bębenek |} === 2012 (II) – 8 dni === {| class="wikitable" !Môl: | colspan="3" |restaùracjô [[Mùlk (restaùracjô)|Mùlk]], przãter 2 [[Miszewkò]] |- !Frekwencjô: | colspan="3" | |- !Dzéń 1 !Dzéń 2 !Dzéń 3 !Dzéń 4 |- |'''2012-07-12 20:00<ref name=":1" />''' * Kaszubi w Kanadzie (2008) * Wiedno Kaszëbë (2010) |'''2012-07-19 20:00<ref name=":1" />''' * Kaszëbskô stegna * Od Pani Swarzewskiej do Lewoczy (Królowa Morza) |'''2012-07-26 20:00<ref name=":1" />''' * Miasto z morza |'''2012-08-02 20:00<ref name=":1" />''' * Na Kaszubach * Żukowo - sztandar * fragm. „Rodny Zemi" * Ryba Waldorffa |- !Dzéń 5 !Dzéń 6 !Dzéń 7 !Dzéń 8 |- |'''2012-08-09 20:00<ref name=":1" />''' * Kaszubska mowa, * 1995 * Abecadło kaszubskie |'''2012-08-16 20:00<ref name=":1" />''' * Pomiędzy narodami. Kaszubi, Niemcy, Polacy |'''2012-08-23 20:00<ref name=":1" />''' * Lekcja historii po kaszubsku, „Królewiónka je w pałacu" |'''2012-08-30 20:00<ref name=":1" />''' * Pamięć. Tajemnice Lasów Piaśnickich |} === 2013 (III) – 5 dni === {| class="wikitable" !Môl: | colspan="4" |restaùracjô [[Mùlk (restaùracjô)|Mùlk]], przãter 2 [[Miszewkò]] |- !Frekwencjô: | colspan="4" | |- !Dzéń 1 !Dzéń 2 !Dzéń 3 !Dzéń 4 !Dzéń 5 |- | | * Kaszëbskô malëna * Kaszubskie produkty regionalne * Dwa mùlczi * Miłość na Kaszubach<ref name=":2">https://web.archive.org/web/20210127195551/http://www.gazetakaszubska.pl/48414/kaszuby-w-kuchni-podczas-ii-festiwalu-filmow-kaszubskich</ref> | * Kaszubi (1991)<ref name=":2" /> |'''25 lëpińca 2013 20:00<ref name=":0">https://web.archive.org/web/20201127021622/http://www.gazetakaszubska.pl/48830/o-milosci-adelajdy-w-mulku</ref>''' * Adelajda |'''2013-08-01 20:00'''<ref name=":5">https://kartuzy.naszemiasto.pl/festiwal-filmow-kaszubskich-w-miszewku-magnificat-kaszubow/ar/c13-1950136</ref> * <s>Magnificat Kaszubów w Ziemi Świętej</s><ref name=":0" /> * [[Kaszubi u Ojca Świętego]]<ref>https://web.archive.org/web/20230129222539/http://www.gazetakaszubska.pl/49115/kanadyjski-akcent-rozpoczal-i-zamknal-iii-festiwalu-filmow-kaszubskich</ref> |} === 2014 (IV) – 4 dni === {| class="wikitable" !Môl: | | | |- !Frekwencjô: | | | |- !Dzéń 1 !Dzéń 2 !Dzéń 3 !Dzéń 4 |- | | | | |} === 2015 (V) – 6 dni === {| class="wikitable" !Môl: | | | | | |- !Frekwencjô: | | | | | |- !Dzéń 1 !Dzéń 2 !Dzéń 3 !Dzéń 4 !Dzéń 5 !Dzéń 6 |- | | | | | | |} === 2016 (VI) – 6 dni === {| class="wikitable" !Môl: | | | | | |- !Frekwencjô: | | | | | |- !Dzéń 1 !Dzéń 2 !Dzéń 3 !Dzéń 4 !Dzéń 5 !Dzéń 6 |- | | | | | | |} === 2017 (VII) === === 2018 (VIII) === === 2019 (IX) === === 2020 (X) === === 2021 (XI) === === 2022 (XII) === === 2023 (XIII) === === 2024 (XIV) === === 2025 (XV) === {{Aktualizacjô|Òstatnô=2025-09-01|Nastãpnô=+1 rok}} == Òbaczë téż == * [[Mùlk (restaùracjô)]] * [[Eùgeniusz Prëczkòwsczi]] * [[Kaszëbsczé karaoke]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://naszemiasto.pl/tag/festiwal-filmow-kaszubskich * http://szwajcaria-kaszubska.pl/item/724-filmy-kaszubskie * 2011 ** https://chojnice.naszemiasto.pl/festiwal-kaszubskich-filmow-dobre-zrodlo-inspiracji/ar/c13-1085963 ** https://web.archive.org/web/20160911141741/http://www.gazetakaszubska.pl/17578/pierwszy-festiwal-kaszubskich-filmow-zakonczony ** https://web.archive.org/web/20201127061949/http://www.gazetakaszubska.pl/15545/kolejne-projekcje-letniego-festiwalu-filmow-kaszubskich ** https://nadmorski24.pl/aktualnosci/3681-filmy-po-kaszubsku-czyli-letni-festwal-filmow-w-zukowie * 2012 ** {{YouTube|9CX7ZFy-d_k|II FESTIWAL FILMÓW KASZUBSKICH 2012 — NowaTvGdynia}} ** https://web.archive.org/web/20201020062123/http://www.gazetakaszubska.pl/30759/festiwal-filmow-kaszubskich ** https://web.archive.org/web/20201201203211/http://www.gazetakaszubska.pl/31536/festiwal-kaszubskich-filmow-nabral-rozmachu * 2013 ** {{YouTube|RStKSCjV0pw|III Festiwal Filmów Kaszubskich w Miszewku — fotrehman}} ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/festiwal-filmow-kaszubskich-w-miszewku-magnificat-kaszubow/ar/c13-1950136 ** https://web.archive.org/web/20230129222539/http://www.gazetakaszubska.pl/49115/kanadyjski-akcent-rozpoczal-i-zamknal-iii-festiwalu-filmow-kaszubskich * 2014 ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/festiwal-filmow-kaszubskich-2014-3-lipca-pierwsza-z/ar/c13-2344408 ** https://www.chwaszczyno.pl/relacja-z-iv-festiwalu-filmow-kaszubskich-w-miszewku/ * 2015 ** https://www.chwaszczyno.pl/v-festiwal-kaszubskich-filmow-zamkniety-historyczna-refleksja-ku-przyszlosci/ ** https://www.chwaszczyno.pl/kaszubska-mowa-i-50-lat-pomeranii-na-festiwalu-filmow-kaszubskich/ ** https://www.chwaszczyno.pl/uciekinier-z-auschwitz-na-v-festiwalu-kaszubskich-filmow/ ** https://www.zukowo.pl/index.php?id=10&idd=2992#sub_mid * 2016 ** https://www.chwaszczyno.pl/swionowsko-nasza-matinko-na-koniec-vi-festiwalu-filmow-kaszubskich-pokaz-o-naszi-matince/ ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/vi-festiwal-filmow-kaszubskich-zobacz-kiedy-beda-projekcje/ar/c13-3796553 ** https://www.chwaszczyno.pl/o-rebokach-i-lensczi-perle-na-festiwalu-filmowym-vi-kaszubki-festiwal-filmowy-otwarty/ * 2017 ** https://www.akademiakaszubska.com/single-post/2017/08/01/VII-Festiwal-Film%C3%B3w-Kaszubskich-zako%C5%84czony * 2018 ** https://expresskaszubski.pl/pl/14_kultura/26891_w-zukowie-po-raz-osmy-ruszyl-festiwal-filmow-kaszubskich.html ** https://www.zukowo.pl/Kaszubskie_filmy_ruszyly,10,4980#sub_mid ** https://zkaszub.info/filmowy-wieczor-mlodych/ ** https://www.radabanino.pl/kaszubskie-filmy-ruszyly/ ** http://szwajcaria-kaszubska.pl/item/1715-kaszubskie-filmy-ruszyly ** https://www.zukowo.pl/bw/Kaszubskie_filmy_ruszyly,10,4980 ** http://skarbnicakaszubska.pl/viii-festiwal-filmow-kaszubskich/ * 2019 ** https://zkaszub.info/ix-festiwal-filmow-kaszubskich-2019/ ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/ix-festiwal-filmow-kaszubskich-w-gminie-zukowo-na-final/ar/c13-7264491 ** http://skarbnicakaszubska.pl/ix-festiwal-filmow-kaszubskich/ ** https://gdansk.tvp.pl/43472264/dziewiaty-festiwal-filmow-kaszubskich ** https://kartuzy.info/artykul/ix-festiwal-kaszubskich-n793556 ** http://szwajcaria-kaszubska.pl/item/2022-ix-festiwal-kaszubski-filmow-zakonczony-mlodzi-sila-kaszubszczyzny * 2020 ** https://zukowo.naszemiasto.pl/nagrody-filmowi-grif-przyznane-laureatami-kamerdyner-i/ar/c13-7797358 ** https://pomorskie.naszemiasto.pl/x-festiwal-filmow-kaszubskich-w-zukowie-odslona-druga/ar/c13-7776488 ** https://pomorskie.naszemiasto.pl/rozpoczal-sie-dziesiaty-jubileuszowy-festiwal-filmow/ar/c13-7767964 ** http://szwajcaria-kaszubska.pl/item/2530-x-festiwal-filmow-kaszubskich * 2021 ** http://szwajcaria-kaszubska.pl/item/3106-festiwal-filmow-kaszubskich-trafil-do-tuchomia * 2022 ** https://web.archive.org/web/20260505035428/http://szwajcaria-kaszubska.pl/media/k2/galleries/3236/FFK_wws.jpg ** http://szwajcaria-kaszubska.pl/item/3236-xii-festiwal-filmow-kaszubskich ** https://kartuzy.naszemiasto.pl/19-czerwca-w-zukowie-inauguracja-xii-festiwalu-filmow/ar/c13-8858155 ** https://www.zawszepomorze.pl/artykul/4057,filmowy-gryf-dla-eugeniusza-pryczkowskiego-na-festiwalu-filmow-kaszubskich-w-miszewie * 2023 ** https://zukowo.naszemiasto.pl/xiii-festiwal-filmow-kaszubskich-za-nami-filmowego-gryfa/ar/c13-9379153 ** https://dziennikbaltycki.pl/xiii-festiwal-filmow-kaszubskich-za-nami-filmowego-gryfa-zdobyl-palac-p-pastalenca-i-a-hebla/gh/c13-17686345 ** https://www.zukowo.pl/Zakonczyl_sie_XIII_Festiwal_Filmow_Kaszubskich_,10,7746#sub_mid ** https://www.zawszepomorze.pl/artykul/8884,bardzo-udana-inauguracja-xiii-festiwalu-filmow-kaszubskich * 2024 ** https://www.zawszepomorze.pl/artykul/14572,specyfika-nordowych-kaszub-w-filmie ** https://www.zawszepomorze.pl/artykul/14606,filmowy-gryf-trafil-do-krakowa ** https://web.archive.org/web/20250714031601/https://radiokaszebe.pl/obejrzyj-film-i-naucz-sie-go-robic-na-festiwalu-filmow-kaszubskich/ ** {{YouTube|7uP75Dz04b4|Projekcja filmu KASZUBI podczas XIV FESTIWALU FILMÓW KASZUBSKICH — RTVG}} * 2025 ** https://static.wixstatic.com/media/c4dbd8_854339f0fb0e48bcae694bf82a8224ad~mv2.jpg ** https://kartuzy.info/artykul/stezyca-film-kaszubscy-n1664110 ** https://www.akademiakaszubska.com/single-post/festiwalu-film%C3%B3w-kaszubskich ** https://www.akademiakaszubska.com/single-post/jubileuszowy-festiwal-film%C3%B3w-zako%C5%84czony ** https://kartuzy.info/artykul/xv-festiwal-filmow-kaszubskich-n1712642 ** https://web.archive.org/web/20250718035707/https://radiokaszebe.pl/15-odslona-festiwalu-filmow-kaszubskich/ === Szëkba === {{Szëkba|Festiwal Filmów Kaszubskich}} {{Szëkba|Festiwal Kaszëbsczich Filmów}} [[Kategòrëjô:Film]] [[Kategòrëjô:Festiwale]] 5x9t2wt3lowz0ek67qqk4oaksbknkrr 828 12933 207736 203416 2026-07-14T19:06:09Z Iketsi 3254 +"P2397 YouTube" 207736 Scribunto text/plain require("strict") local resources = { title = "Aùtoritatiwnô kòntrola", encyklopediaTitle = "Jinternetowé encyklopedie", otherTitle = "Bùtnowé identifikatorë", catMissingLabel = '[[Kategoria:Kontrola autorytatywna potrzebuje polskiej etykiety]]', editLabelLink = '<span class="wdlink">&#x5B;[[:d:%s|<span title="Brak polskiej etykiety">e</span>]]&#x5D;</span>', fallbackLabels = { "mul", "pl", "en", "de", "fr", "it", "cs", "lt", "pt", "es" }, nativeTypes = { "P31", "P279" }, -- type descriptions descriptions = { p = "persóna", k = "òrganizacjô", v = "wëdarzenié", w = "dzeło", s = "dërżeniowé słowò", g = "geograficzny òbiekt", }, encyklopedie = { "P7305 PWN", "P5058 ETP", --osoby "P6679 ETP", --sztuki "P1417 Britannica", "P5395 The Canadian Encyclopedia", "P3365 Treccani", "P3219 Universalis", -- Encyclopædia Universalis "P3123 SEP", "P2924 stara БРЭ", "P11514 nowa БРЭ", "P4613 ЕСУ", "P3222 NE.se", "P4854 Uppslagsverket Finland", "P6870 Nacionālā enciklopēdija", "P4342 SNL", "P7666 VLE", "P1296 Catalana", -- Gran Enciclopèdia Catalana "P8313 DSDE", "P7982 Hrvatska enciklopedija", "P13596 PBM", "P14076 Fragrantica", "P14084 Parfumo", "P4985 TMDB" }, bonus = { "P8832 [[Polska Akademia Nauk|PAN]]", --"P402", -- identyfikator relacji OpenStreetMap "P2038", -- identyfikator ResearchGate "P1053", -- ResearcherID "P3829 Publons", "P3124 archiwalna „Nauka Polska”", -- identyfikator osoby w _archiwalnym_ serwisie „Nauka Polska” "P12541 „Ludzie Nauki”", -- identyfikator osoby w bazie „Ludzie Nauki” (nowej) "P1153 Scopus", "P1563 MacTutor", -- identyfikator MacTutor, "P8159 SciProfiles", -- identyfikator SciProfiles (MDPI), "P2798 Loop", -- identyfikator Loop (Frontiers), "P10861 Dimensions", -- identyfikator Dimensions (Springer Nature), "P1960 Google Scholar", -- identyfikator Google Scholar, "P8286 Olympedia", -- identyfikator sportowca w www.olympedia.org "P1146 World Athletics", "P3495 FilmPolski.pl", -- identyfikator aktora w FilmPolski.pl "P5033 Filmweb.pl", -- identyfikator osoby w Filmweb.pl "P1967 BoxRec", -- identyfikator BoxRec "P2397 YouTube", -- identyfikator kanału w YouTube "P2036", -- African Plant Database; "P838 BioLib", "P830 EoL", "P6177 EUNIS", -- EUNIS ID, (lub P6681 ?) "P1747 Flora of China", "P1727 Flora of North America", "P6094 FloraWeb", "P846 GBIF", -- Global Biodiversity Information Facility "P1421 GRIN", "P3151 iNaturalist", "P961 IPNI", "P815 ITIS", "P685 NCBI", -- NCBI, "P6034 Plant Finder", "P1070", -- PlantList "P5037 Plants of the World", "P3105 Tela Botanica", "P960", -- Tropicos, "P1772 USDA PLANTS", "P821", -- CGNDB, "P6263", -- Mindat, "P842 Fossilworks", "P5055 IRMNG", -- Interim Register of Marine and Nonmarine Genera "P10585 CoL", "P2426 xeno-canto", "P10907 Paleobiology Database" } } local has = function (entityId, propertyId) return #mw.wikibase.getBestStatements(entityId, propertyId) > 0 end local hasAny = function (entityId, properties) for i, v in ipairs(properties) do if has(entityId, v) then return true end end return false end local isHumanPerson = function(entityId) for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] == 5) then return true end end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P21")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") then local id = v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] if (id == 6581097) or (id == 6581072) then return true end end end return false end local sources = { { name = "ISNI", hint = "International Standard Name Identifier", property = "P213", link = function(id) local linkId, x = string.gsub(id, " ", "") return "https://isni.org/isni/"..linkId end, show = function(id) local showId, x = string.gsub(id, " ", "&thinsp;") return showId end, }, { name = "ORCID", hint = "ORCID", property = "P496", link = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return "http://orcid.org/"..string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, show = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, }, { name = "VIAF", hint = "Virtual International Authority File", property = "P214", link = function(id) return "http://viaf.org/viaf/"..id end, }, { name = "ULAN", hint = ":en:Union List of Artist Names", property = "P245", link = function(id) return "http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid="..id end, }, { name = "Europeana", hint = "Europeana", property = "P727", link = function(id) return "http://www.europeana.eu/portal/record/"..id..".html" end, }, { name = "LCCN", hint = "Library of Congress Control Number", property = "P244", link = function(id) return "http://lccn.loc.gov/"..id end, }, { name = "GND", hint = "Gemeinsame Normdatei", property = "P227", link = function(id) return "http://d-nb.info/gnd/"..id end, }, { name = "NDL", hint = ":de:Web NDL Authorities", property = "P349", link = function(id) return "http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/"..id end, }, { name = "LIBRIS", hint = "LIBRIS", property = "P5587", link = function(id) return "https://libris.kb.se/katalogisering/"..id end, }, { name = "SELIBR", hint = "LIBRIS", property = "P906", disable = function(entityId) return has(entityId, "P5587") end, link = function(id) local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P906/enabled").id return "http://libris.kb.se/auth/"..id end, }, { name = "BnF", hint = "Bibliothèque nationale", property = "P268", link = function(id) return "http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb"..id end, }, { name = "SUDOC", hint = "Système Universitaire de Documentation", property = "P269", link = function(id) return "http://www.idref.fr/"..id end, }, { name = "SBN", hint = ":it:Servizio bibliotecario nazionale", property = "P396", link = function(id) return "https://opac.sbn.it/en/risultati-autori/-/opac-autori/detail/"..id end, }, { name = "NLA", hint = "Biblioteka Narodowa Australii", property = "P409", link = function(id) return "http://nla.gov.au/anbd.aut-an"..id end, }, { name = "BNCF", hint = "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji", property = "P508", link = function(id) return "http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id="..id end, }, { name = "NKC", hint = "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej", property = "P691", link = function(id) return "https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica="..id end, }, { name = "DBNL", hint = ":nl:Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren", property = "P723", link = function(id) return "http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id="..id end, }, { name = "RSL", hint = "Rosyjska Biblioteka Państwowa", property = "P947", link = function(id) return "http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=RSL11&request="..id end, }, { name = "BNE", hint = "Hiszpańska Biblioteka Narodowa", property = "P950", link = function(id) return "http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id="..id end, }, { name = "BNR", hint = "Biblioteka Narodowa Rumunii", property = "P1003", link = function(id) return "http://alephnew.bibnat.ro:8991/F?func=find-b&request="..id.."&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=NLR10" end, }, { name = "NTA", hint = "Holenderska Biblioteka Narodowa", property = "P1006", link = function(id) --return "http://opc4.kb.nl/PPN?PPN="..id return "http://data.bibliotheken.nl/doc/thes/p"..id end, }, { name = "BIBSYS", hint = "BIBSYS", property = "P1015", link = function(id) return "https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/"..id end, }, { name = "CALIS", hint = ":zh:中国高等教育文献保障系统", property = "P270", link = function(id) return "http://opac.calis.edu.cn/aopac/ajsp/detail.jsp?actionfrom=1&actl=CAL++"..id.."%23" end, }, { name = "CiNii", hint = ":jp:CiNii", property = "P271", link = function(id) return "http://ci.nii.ac.jp/author/"..id end, }, { name = "Open Library", hint = "Open Library", property = "P648", link = function(id) return "https://openlibrary.org/books/"..id end, }, { name = "PLWABN", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P7293", link = function(id) return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NLP", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P1695", disable = function(entityId) return has(entityId, "P7293") end, link = function(id) if id:byte(1) ~= 65 then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/invalid").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end local y = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/enabled").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NUKAT", hint = "NUKAT", property = "P1207", link = function(id) local good = string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$") or string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d$") if not good then local prefix = string.sub(id,1,1) local number = string.sub(id,2) local infix = #number == 8 and "%20%20" or "%20" good = prefix..infix..number end local linkid, x = string.gsub(good, ' ', '%%20') return "http://nukat.edu.pl/aut/"..linkid end, }, { name = "OBIN", hint = "Dictionary of National Biography", property = "P1415", link = function(id) return "https://doi.org/10.1093/ref:odnb/"..id end, }, { name = "J9U", hint = "Biblioteka Narodowa Izraela", property = "P8189", link = function(id) return "https://www.nli.org.il/en/authorities/"..id end, }, { name = "PTBNP", hint = "Biblioteka Narodowa Portugalii", property = "P1005", link = function(id) return "http://urn.bn.pt/nca/unimarc-authorities/txt?id="..id end, }, { name = "CANTIC", hint = ":ca:Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya", property = "P1273", link = function(id) return "http://cantic.bnc.cat/registres/CUCId/"..id end, }, { name = "LNB", hint = "Biblioteka Narodowa Łotwy", property = "P1368", link = function(id) return "https://kopkatalogs.lv/F?func=direct&local_base=lnc10&doc_number="..id.."&P_CON_LNG=ENG" end, }, { name = "NSK", hint = "Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka w Zagrzebiu", property = "P1375", link = function(id) return "http://katalog.nsk.hr/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=nsk10" end, }, { name = "BNA", hint = ":es:Biblioteca Nacional de la República Argentina", property = "P3788", link = function(id) return "http://catalogo.bn.gov.ar/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=BNA10" end, }, { name = "CONOR", hint = ":sl:CONOR", property = "P1280", link = function(id) return "https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/si/en/conor/"..id end, }, { name = "BNC", hint = ":es:Biblioteca Nacional de Chile", property = "P1890", link = function(id) return "http://www.bncatalogo.cl/F?func=direct&local_base=red10&doc_number="..id end, }, { name = "ΕΒΕ", hint = "Grecka Biblioteka Narodowa", property = "P3348", link = function(id) return "http://data.nlg.gr/resource/authority/record"..id end, }, { name = "BLBNB", hint = "Brazylijska Biblioteka Narodowa", property = "P4619", link = function(id) return "http://acervo.bn.br/sophia_web/autoridade/detalhe/"..id end, }, { name = "KRNLK", hint = "Biblioteka Narodowa Korei", property = "P5034", link = function(id) return "https://librarian.nl.go.kr/LI/contents/L20101000000.do?id="..id end, }, { name = "LIH", hint = "Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa", property = "P7699", link = function(id) return "https://lnb.libis.lt/simpleSearch.do?doSearch=1&AI001="..mw.uri.encode(id,"PATH") end, }, { name = "NSZL", hint = "Państwowa Biblioteka Széchényiego", property = "P3133", link = function(id) return "http://nektar.oszk.hu/auth/"..id end, }, { name = "RISM", hint = "Répertoire International des Sources Musicales", property = "P5504", link = function(id) return "https://rism.online/"..id end, }, { name = "GIA", hint = "Getty Iconography Authority", property = "P5986", link = function(id) return "http://www.getty.edu/cona/CONAIconographyRecord.aspx?iconid="..id end, }, -- Zawsze na końcu / Always last !!! { name = "WorldCat", hint = "WorldCat", property = "P10832", link = function(id) return "https://entities.oclc.org/worldcat/entity/"..id end, }, } local getDescription = function (entityId, force) local needLabel = false local site = mw.wikibase.getSitelink(entityId) local label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'pl') if not label then label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'mul') end if not label then for i, l in ipairs(resources.fallbackLabels) do label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, l) if label then needLabel = true break end end end if site and label then return "[[:"..site.."|"..label.."]]", needLabel elseif site then return "[[:"..site.."|"..site.."]]", needLabel elseif label then return label, needLabel elseif force then return entityID, true end end local findDescription = function (entityId, sourceProps) local alt = nil for i, prop in ipairs(sourceProps) do for j, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, prop)) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datatype == "wikibase-item") then local qid = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] local description, needLabel = getDescription(qid, false) if description and not needLabel then return description, false end alt = alt or description end end end return alt, alt end local insertHeader = function(title, entityId, result, before, after) local determineDnbType = function() if isHumanPerson(entityId) then return "p" end -- pozostałe testy if hasAny(entityId, { "P1687", "P1963" }) then return "s" elseif hasAny(entityId, {"P27", "P26", "P25", "P22", "P40", "P1317"}) then return "p" elseif hasAny(entityId, {"P50", "P170", "P86", "P87", "P676", "P435"}) then return "w" elseif hasAny(entityId, {"P112", "P159", "P169", "P488", "P355", "P740"}) then return "k" elseif hasAny(entityId, {"P150", "P610", "P1589", "P85", "P35", "P36", "P47", "P984", "P474", "P982", "P300", "P901"}) then -- P625 cannot be used, there are some organizations, events, and even persons with this property return "g" end end local editLabelLink = "" local typClass = "normdaten-andere" local description = '' local needLabel = false if entityId then local typ = determineDnbType() or "fehlt" typClass = "normdaten-typ-"..typ if entityId ~= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() then description, needLabel = getDescription(entityId, true) if needLabel then editLabelLink = string.format(resources.editLabelLink, entityId) end elseif typ == 'p' then -- "człowiek" -> "osoba" description = resources.descriptions[typ] else description, needLabel = findDescription(entityId, resources.nativeTypes) description = description or resources.descriptions[typ] end end if needLabel then description = description..resources.catMissingLabel end if description and (#description > 0) then title = title..'&nbsp;(<span class="description">' .. description.. "</span>)" .. editLabelLink end table.insert(result, 1, '<div class="'..typClass..'">') table.insert(result, 2, '<div>'..title..":"..'</div>') if before then table.insert(result, 3, before) end if after then table.insert(result, after) end table.insert(result,"</div>") end local formats = { classic = function(info, identifiers) local result = {} table.insert(result, "[[") table.insert(result, info.hint) table.insert(result, "|") table.insert(result, info.name) table.insert(result, "]]") local show = info.show or function(id) return id end for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;<span class=\"uid\">[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, show(id)) table.insert(result, "]</span>") end return table.concat(result, "") end, mini = function(info, identifiers) local result = {} if #identifiers == 1 then -- simple link with authority name local id = identifiers[1] table.insert(result, "[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format(info.format or "<span title=\"%s\">%s</span>", id, info.name)) table.insert(result, "]") return table.concat(result, "") end table.insert(result, info.name) for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format("<span title=\"%s\">%s</span>", id, tostring(i))) table.insert(result, "]") end return table.concat(result, "") end, } local show = function(entityId, argStyle) local identifiers = function (info) local result = {} if info.disable and info.disable(entityId) then return result; end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, info.property)) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then table.insert(result, v.mainsnak.datavalue.value) end end return result end local result = {} local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic for i, info in ipairs(sources) do local list = identifiers(info) if #list > 0 then table.insert(result, "<li>"..formatItems(info, list).."</li>") end end if #result > 0 then insertHeader(resources.title, entityId, result, "<ul>", "</ul>") return table.concat(result, ""); end end local findPropertyDescription = function(pid) local description, needLabel = findDescription(pid, {"P1629"}) if not description or (#description == 0) or needLabel then description, needLabel = getDescription(pid, false) if not description or (#description == 0) or needLabel then mw.log("KA "..pid..": Brak opisu cechy") else mw.log("KA "..pid..": Brak elementu 'dedykowany typ dla' (P1629) w opisie cechy") end end return description, needLabel end return { ["Dokumentacja"] = function(frame) local result = {} table.insert(result, "{| class=wikitable\n!nazwa\n!cecha\n!dostawca\n") for i, v in ipairs(sources) do if i > 0 then table.insert(result, "|-\n") end table.insert(result, "|") table.insert(result, v.name) table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "|") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|[[") table.insert(result, v.hint) table.insert(result, "]]\n") end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.encyklopediaTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.encyklopedie) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.otherTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.bonus) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|}") return table.concat(result, "") end, ["Pokaż"] = function (frame) local args = frame.args local parent = frame:getParent().args local entityId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if (mw.title.getCurrentTitle() ~= 0) and (args[1] or parent[1]) then entityId = args[1] or parent[1] or entityId end if not entityId then return end local argStyle = args.style local result = { -- typical result show(entityId, argStyle) } local group = false local idGroupOfHumans = 'Q16334295' for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id if id == idGroupOfHumans then group = true break end local status, r = pcall(mw.wikibase.getReferencedEntityId, id, 'P279', { idGroupOfHumans }) if not status then -- za dużo wywołań, max 3 break end if r then group = true break end end end if group then local p527 = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P527") -- dodawaj nie więcej niż 5 osób dodatkowo if (#p527 > 0) and (#p527 <= 5) then for i, v in ipairs(p527) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..tostring(v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"]) if isHumanPerson(id) then local s = show(id, argStyle) if s then table.insert(result, s) end end end end end end -- czas na bonusy local genericPrinter = false -- lazy loaded local loadBonusSection = function (bonusTitle, bonusItems) local bonus = {} for i, b in ipairs(bonusItems) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local prop = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, pid) if prop and (#prop > 0) then local description = name local needLabel = false if not description then description, needLabel = findPropertyDescription(pid) end if description and (#description > 0) and not needLabel then local expectedPattern = "^%[(%S+) (.-)%]$" local uids = {} for j, p in ipairs(prop) do if not p.mainsnak or (p.mainsnak.snaktype ~= "value") then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/Pokaż/InvalidData").id mw.logObject(p, "KA BAD DATA") else -- lazy loading once genericPrinter = genericPrinter or require("Moduł:Wikipòdôwczi/format/string") local s = genericPrinter.format(p.mainsnak, {}) if s and (#s > 0) then local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) if link then table.insert(uids, s) end end end end if #uids > 0 then local info = { show = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return id end, link = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return link end, } local hint, name = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)|(.-)%]%]$") if hint then info.hint = hint info.name = name else local sitelink = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)%]%]$") if name then info.hint = sitelink info.name = sitelink else info.hint = ":d:Property:"..pid info.name = description end end local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic table.insert(bonus, "\n*"..formatItems(info, uids)) end end end end if #bonus > 0 then insertHeader(bonusTitle, (#result == 0) and entityId, bonus, "\n", "\n") for i, b in ipairs(bonus) do table.insert(result, b) end end end loadBonusSection(resources.encyklopediaTitle, resources.encyklopedie) loadBonusSection(resources.otherTitle, resources.bonus) if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div id="normdaten" class="catlinks">') table.insert(result, "</div>") return table.concat(result, "") end end, ["Zestaw"] = function (frame) local t = frame.args["tytuł"] or "[[Kontrola autorytatywna]]" local e = frame.args["pusto"] local sd = require("Module:Wikipòdôwczi/select") local f = require("Module:Wikipòdôwczi/format") local result = {} local i = 1 while true do local p = frame.args[i] if not p then break end local pid, qid, prop = sd.selectProperty(p, {}) if qid then local ppid, pqid, pprop = sd.selectProperty("P1629", {}, pid) if pqid then local s = "\n*"..f.run(frame, ppid, pprop)..":&nbsp;"..f.run(frame, pid, prop) table.insert(result, s) end end i = i + 1 end if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div class="catlinks">') table.insert(result, 2, t) local pid, qid, prop = sd.selectProperty("P31", {}, nil, 1) table.insert(result, 3, qid and (" ("..f.run(frame, pid, prop).."):") or ":") table.insert(result, "</div>") return table.concat(result) end return e end, } p0ivmpjgva5z88t91sku1fgiph9zi0l 207803 207736 2026-07-15T02:15:23Z Iketsi 3254 PWN: https://web.archive.org/web/2/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/ 207803 Scribunto text/plain require("strict") local resources = { title = "Aùtoritatiwnô kòntrola", encyklopediaTitle = "Jinternetowé encyklopedie", otherTitle = "Bùtnowé identifikatorë", catMissingLabel = '[[Kategoria:Kontrola autorytatywna potrzebuje polskiej etykiety]]', editLabelLink = '<span class="wdlink">&#x5B;[[:d:%s|<span title="Brak polskiej etykiety">e</span>]]&#x5D;</span>', fallbackLabels = { "mul", "pl", "en", "de", "fr", "it", "cs", "lt", "pt", "es" }, nativeTypes = { "P31", "P279" }, -- type descriptions descriptions = { p = "persóna", k = "òrganizacjô", v = "wëdarzenié", w = "dzeło", s = "dërżeniowé słowò", g = "geograficzny òbiekt", }, encyklopedie = { "P5058 ETP", --osoby "P6679 ETP", --sztuki "P1417 Britannica", "P5395 The Canadian Encyclopedia", "P3365 Treccani", "P3219 Universalis", -- Encyclopædia Universalis "P3123 SEP", "P2924 stara БРЭ", "P11514 nowa БРЭ", "P4613 ЕСУ", "P3222 NE.se", "P4854 Uppslagsverket Finland", "P6870 Nacionālā enciklopēdija", "P4342 SNL", "P7666 VLE", "P1296 Catalana", -- Gran Enciclopèdia Catalana "P8313 DSDE", "P7982 Hrvatska enciklopedija", "P13596 PBM", "P14076 Fragrantica", "P14084 Parfumo", "P4985 TMDB" }, bonus = { "P8832 [[Polska Akademia Nauk|PAN]]", --"P402", -- identyfikator relacji OpenStreetMap "P2038", -- identyfikator ResearchGate "P1053", -- ResearcherID "P3829 Publons", "P3124 archiwalna „Nauka Polska”", -- identyfikator osoby w _archiwalnym_ serwisie „Nauka Polska” "P12541 „Ludzie Nauki”", -- identyfikator osoby w bazie „Ludzie Nauki” (nowej) "P1153 Scopus", "P1563 MacTutor", -- identyfikator MacTutor, "P8159 SciProfiles", -- identyfikator SciProfiles (MDPI), "P2798 Loop", -- identyfikator Loop (Frontiers), "P10861 Dimensions", -- identyfikator Dimensions (Springer Nature), "P1960 Google Scholar", -- identyfikator Google Scholar, "P8286 Olympedia", -- identyfikator sportowca w www.olympedia.org "P1146 World Athletics", "P3495 FilmPolski.pl", -- identyfikator aktora w FilmPolski.pl "P5033 Filmweb.pl", -- identyfikator osoby w Filmweb.pl "P1967 BoxRec", -- identyfikator BoxRec "P2397 YouTube", -- identyfikator kanału w YouTube "P2036", -- African Plant Database; "P838 BioLib", "P830 EoL", "P6177 EUNIS", -- EUNIS ID, (lub P6681 ?) "P1747 Flora of China", "P1727 Flora of North America", "P6094 FloraWeb", "P846 GBIF", -- Global Biodiversity Information Facility "P1421 GRIN", "P3151 iNaturalist", "P961 IPNI", "P815 ITIS", "P685 NCBI", -- NCBI, "P6034 Plant Finder", "P1070", -- PlantList "P5037 Plants of the World", "P3105 Tela Botanica", "P960", -- Tropicos, "P1772 USDA PLANTS", "P821", -- CGNDB, "P6263", -- Mindat, "P842 Fossilworks", "P5055 IRMNG", -- Interim Register of Marine and Nonmarine Genera "P10585 CoL", "P2426 xeno-canto", "P10907 Paleobiology Database" } } local has = function (entityId, propertyId) return #mw.wikibase.getBestStatements(entityId, propertyId) > 0 end local hasAny = function (entityId, properties) for i, v in ipairs(properties) do if has(entityId, v) then return true end end return false end local isHumanPerson = function(entityId) for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] == 5) then return true end end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P21")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") then local id = v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] if (id == 6581097) or (id == 6581072) then return true end end end return false end local sources = { { name = "ISNI", hint = "International Standard Name Identifier", property = "P213", link = function(id) local linkId, x = string.gsub(id, " ", "") return "https://isni.org/isni/"..linkId end, show = function(id) local showId, x = string.gsub(id, " ", "&thinsp;") return showId end, }, { name = "ORCID", hint = "ORCID", property = "P496", link = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return "http://orcid.org/"..string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, show = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, }, { name = "PWN", hint = "Słownik języka polskiego PWN", property = "P7305", link = function(id) return "https://web.archive.org/web/2/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;"..id end, }, { name = "VIAF", hint = "Virtual International Authority File", property = "P214", link = function(id) return "http://viaf.org/viaf/"..id end, }, { name = "ULAN", hint = ":en:Union List of Artist Names", property = "P245", link = function(id) return "http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid="..id end, }, { name = "Europeana", hint = "Europeana", property = "P727", link = function(id) return "http://www.europeana.eu/portal/record/"..id..".html" end, }, { name = "LCCN", hint = "Library of Congress Control Number", property = "P244", link = function(id) return "http://lccn.loc.gov/"..id end, }, { name = "GND", hint = "Gemeinsame Normdatei", property = "P227", link = function(id) return "http://d-nb.info/gnd/"..id end, }, { name = "NDL", hint = ":de:Web NDL Authorities", property = "P349", link = function(id) return "http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/"..id end, }, { name = "LIBRIS", hint = "LIBRIS", property = "P5587", link = function(id) return "https://libris.kb.se/katalogisering/"..id end, }, { name = "SELIBR", hint = "LIBRIS", property = "P906", disable = function(entityId) return has(entityId, "P5587") end, link = function(id) local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P906/enabled").id return "http://libris.kb.se/auth/"..id end, }, { name = "BnF", hint = "Bibliothèque nationale", property = "P268", link = function(id) return "http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb"..id end, }, { name = "SUDOC", hint = "Système Universitaire de Documentation", property = "P269", link = function(id) return "http://www.idref.fr/"..id end, }, { name = "SBN", hint = ":it:Servizio bibliotecario nazionale", property = "P396", link = function(id) return "https://opac.sbn.it/en/risultati-autori/-/opac-autori/detail/"..id end, }, { name = "NLA", hint = "Biblioteka Narodowa Australii", property = "P409", link = function(id) return "http://nla.gov.au/anbd.aut-an"..id end, }, { name = "BNCF", hint = "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji", property = "P508", link = function(id) return "http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id="..id end, }, { name = "NKC", hint = "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej", property = "P691", link = function(id) return "https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica="..id end, }, { name = "DBNL", hint = ":nl:Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren", property = "P723", link = function(id) return "http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id="..id end, }, { name = "RSL", hint = "Rosyjska Biblioteka Państwowa", property = "P947", link = function(id) return "http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=RSL11&request="..id end, }, { name = "BNE", hint = "Hiszpańska Biblioteka Narodowa", property = "P950", link = function(id) return "http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id="..id end, }, { name = "BNR", hint = "Biblioteka Narodowa Rumunii", property = "P1003", link = function(id) return "http://alephnew.bibnat.ro:8991/F?func=find-b&request="..id.."&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=NLR10" end, }, { name = "NTA", hint = "Holenderska Biblioteka Narodowa", property = "P1006", link = function(id) --return "http://opc4.kb.nl/PPN?PPN="..id return "http://data.bibliotheken.nl/doc/thes/p"..id end, }, { name = "BIBSYS", hint = "BIBSYS", property = "P1015", link = function(id) return "https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/"..id end, }, { name = "CALIS", hint = ":zh:中国高等教育文献保障系统", property = "P270", link = function(id) return "http://opac.calis.edu.cn/aopac/ajsp/detail.jsp?actionfrom=1&actl=CAL++"..id.."%23" end, }, { name = "CiNii", hint = ":jp:CiNii", property = "P271", link = function(id) return "http://ci.nii.ac.jp/author/"..id end, }, { name = "Open Library", hint = "Open Library", property = "P648", link = function(id) return "https://openlibrary.org/books/"..id end, }, { name = "PLWABN", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P7293", link = function(id) return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NLP", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P1695", disable = function(entityId) return has(entityId, "P7293") end, link = function(id) if id:byte(1) ~= 65 then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/invalid").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end local y = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/enabled").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NUKAT", hint = "NUKAT", property = "P1207", link = function(id) local good = string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$") or string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d$") if not good then local prefix = string.sub(id,1,1) local number = string.sub(id,2) local infix = #number == 8 and "%20%20" or "%20" good = prefix..infix..number end local linkid, x = string.gsub(good, ' ', '%%20') return "http://nukat.edu.pl/aut/"..linkid end, }, { name = "OBIN", hint = "Dictionary of National Biography", property = "P1415", link = function(id) return "https://doi.org/10.1093/ref:odnb/"..id end, }, { name = "J9U", hint = "Biblioteka Narodowa Izraela", property = "P8189", link = function(id) return "https://www.nli.org.il/en/authorities/"..id end, }, { name = "PTBNP", hint = "Biblioteka Narodowa Portugalii", property = "P1005", link = function(id) return "http://urn.bn.pt/nca/unimarc-authorities/txt?id="..id end, }, { name = "CANTIC", hint = ":ca:Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya", property = "P1273", link = function(id) return "http://cantic.bnc.cat/registres/CUCId/"..id end, }, { name = "LNB", hint = "Biblioteka Narodowa Łotwy", property = "P1368", link = function(id) return "https://kopkatalogs.lv/F?func=direct&local_base=lnc10&doc_number="..id.."&P_CON_LNG=ENG" end, }, { name = "NSK", hint = "Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka w Zagrzebiu", property = "P1375", link = function(id) return "http://katalog.nsk.hr/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=nsk10" end, }, { name = "BNA", hint = ":es:Biblioteca Nacional de la República Argentina", property = "P3788", link = function(id) return "http://catalogo.bn.gov.ar/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=BNA10" end, }, { name = "CONOR", hint = ":sl:CONOR", property = "P1280", link = function(id) return "https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/si/en/conor/"..id end, }, { name = "BNC", hint = ":es:Biblioteca Nacional de Chile", property = "P1890", link = function(id) return "http://www.bncatalogo.cl/F?func=direct&local_base=red10&doc_number="..id end, }, { name = "ΕΒΕ", hint = "Grecka Biblioteka Narodowa", property = "P3348", link = function(id) return "http://data.nlg.gr/resource/authority/record"..id end, }, { name = "BLBNB", hint = "Brazylijska Biblioteka Narodowa", property = "P4619", link = function(id) return "http://acervo.bn.br/sophia_web/autoridade/detalhe/"..id end, }, { name = "KRNLK", hint = "Biblioteka Narodowa Korei", property = "P5034", link = function(id) return "https://librarian.nl.go.kr/LI/contents/L20101000000.do?id="..id end, }, { name = "LIH", hint = "Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa", property = "P7699", link = function(id) return "https://lnb.libis.lt/simpleSearch.do?doSearch=1&AI001="..mw.uri.encode(id,"PATH") end, }, { name = "NSZL", hint = "Państwowa Biblioteka Széchényiego", property = "P3133", link = function(id) return "http://nektar.oszk.hu/auth/"..id end, }, { name = "RISM", hint = "Répertoire International des Sources Musicales", property = "P5504", link = function(id) return "https://rism.online/"..id end, }, { name = "GIA", hint = "Getty Iconography Authority", property = "P5986", link = function(id) return "http://www.getty.edu/cona/CONAIconographyRecord.aspx?iconid="..id end, }, -- Zawsze na końcu / Always last !!! { name = "WorldCat", hint = "WorldCat", property = "P10832", link = function(id) return "https://entities.oclc.org/worldcat/entity/"..id end, }, } local getDescription = function (entityId, force) local needLabel = false local site = mw.wikibase.getSitelink(entityId) local label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'pl') if not label then label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'mul') end if not label then for i, l in ipairs(resources.fallbackLabels) do label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, l) if label then needLabel = true break end end end if site and label then return "[[:"..site.."|"..label.."]]", needLabel elseif site then return "[[:"..site.."|"..site.."]]", needLabel elseif label then return label, needLabel elseif force then return entityID, true end end local findDescription = function (entityId, sourceProps) local alt = nil for i, prop in ipairs(sourceProps) do for j, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, prop)) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datatype == "wikibase-item") then local qid = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] local description, needLabel = getDescription(qid, false) if description and not needLabel then return description, false end alt = alt or description end end end return alt, alt end local insertHeader = function(title, entityId, result, before, after) local determineDnbType = function() if isHumanPerson(entityId) then return "p" end -- pozostałe testy if hasAny(entityId, { "P1687", "P1963" }) then return "s" elseif hasAny(entityId, {"P27", "P26", "P25", "P22", "P40", "P1317"}) then return "p" elseif hasAny(entityId, {"P50", "P170", "P86", "P87", "P676", "P435"}) then return "w" elseif hasAny(entityId, {"P112", "P159", "P169", "P488", "P355", "P740"}) then return "k" elseif hasAny(entityId, {"P150", "P610", "P1589", "P85", "P35", "P36", "P47", "P984", "P474", "P982", "P300", "P901"}) then -- P625 cannot be used, there are some organizations, events, and even persons with this property return "g" end end local editLabelLink = "" local typClass = "normdaten-andere" local description = '' local needLabel = false if entityId then local typ = determineDnbType() or "fehlt" typClass = "normdaten-typ-"..typ if entityId ~= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() then description, needLabel = getDescription(entityId, true) if needLabel then editLabelLink = string.format(resources.editLabelLink, entityId) end elseif typ == 'p' then -- "człowiek" -> "osoba" description = resources.descriptions[typ] else description, needLabel = findDescription(entityId, resources.nativeTypes) description = description or resources.descriptions[typ] end end if needLabel then description = description..resources.catMissingLabel end if description and (#description > 0) then title = title..'&nbsp;(<span class="description">' .. description.. "</span>)" .. editLabelLink end table.insert(result, 1, '<div class="'..typClass..'">') table.insert(result, 2, '<div>'..title..":"..'</div>') if before then table.insert(result, 3, before) end if after then table.insert(result, after) end table.insert(result,"</div>") end local formats = { classic = function(info, identifiers) local result = {} table.insert(result, "[[") table.insert(result, info.hint) table.insert(result, "|") table.insert(result, info.name) table.insert(result, "]]") local show = info.show or function(id) return id end for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;<span class=\"uid\">[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, show(id)) table.insert(result, "]</span>") end return table.concat(result, "") end, mini = function(info, identifiers) local result = {} if #identifiers == 1 then -- simple link with authority name local id = identifiers[1] table.insert(result, "[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format(info.format or "<span title=\"%s\">%s</span>", id, info.name)) table.insert(result, "]") return table.concat(result, "") end table.insert(result, info.name) for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format("<span title=\"%s\">%s</span>", id, tostring(i))) table.insert(result, "]") end return table.concat(result, "") end, } local show = function(entityId, argStyle) local identifiers = function (info) local result = {} if info.disable and info.disable(entityId) then return result; end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, info.property)) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then table.insert(result, v.mainsnak.datavalue.value) end end return result end local result = {} local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic for i, info in ipairs(sources) do local list = identifiers(info) if #list > 0 then table.insert(result, "<li>"..formatItems(info, list).."</li>") end end if #result > 0 then insertHeader(resources.title, entityId, result, "<ul>", "</ul>") return table.concat(result, ""); end end local findPropertyDescription = function(pid) local description, needLabel = findDescription(pid, {"P1629"}) if not description or (#description == 0) or needLabel then description, needLabel = getDescription(pid, false) if not description or (#description == 0) or needLabel then mw.log("KA "..pid..": Brak opisu cechy") else mw.log("KA "..pid..": Brak elementu 'dedykowany typ dla' (P1629) w opisie cechy") end end return description, needLabel end return { ["Dokumentacja"] = function(frame) local result = {} table.insert(result, "{| class=wikitable\n!nazwa\n!cecha\n!dostawca\n") for i, v in ipairs(sources) do if i > 0 then table.insert(result, "|-\n") end table.insert(result, "|") table.insert(result, v.name) table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "|") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|[[") table.insert(result, v.hint) table.insert(result, "]]\n") end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.encyklopediaTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.encyklopedie) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.otherTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.bonus) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|}") return table.concat(result, "") end, ["Pokaż"] = function (frame) local args = frame.args local parent = frame:getParent().args local entityId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if (mw.title.getCurrentTitle() ~= 0) and (args[1] or parent[1]) then entityId = args[1] or parent[1] or entityId end if not entityId then return end local argStyle = args.style local result = { -- typical result show(entityId, argStyle) } local group = false local idGroupOfHumans = 'Q16334295' for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id if id == idGroupOfHumans then group = true break end local status, r = pcall(mw.wikibase.getReferencedEntityId, id, 'P279', { idGroupOfHumans }) if not status then -- za dużo wywołań, max 3 break end if r then group = true break end end end if group then local p527 = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P527") -- dodawaj nie więcej niż 5 osób dodatkowo if (#p527 > 0) and (#p527 <= 5) then for i, v in ipairs(p527) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..tostring(v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"]) if isHumanPerson(id) then local s = show(id, argStyle) if s then table.insert(result, s) end end end end end end -- czas na bonusy local genericPrinter = false -- lazy loaded local loadBonusSection = function (bonusTitle, bonusItems) local bonus = {} for i, b in ipairs(bonusItems) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local prop = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, pid) if prop and (#prop > 0) then local description = name local needLabel = false if not description then description, needLabel = findPropertyDescription(pid) end if description and (#description > 0) and not needLabel then local expectedPattern = "^%[(%S+) (.-)%]$" local uids = {} for j, p in ipairs(prop) do if not p.mainsnak or (p.mainsnak.snaktype ~= "value") then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/Pokaż/InvalidData").id mw.logObject(p, "KA BAD DATA") else -- lazy loading once genericPrinter = genericPrinter or require("Moduł:Wikipòdôwczi/format/string") local s = genericPrinter.format(p.mainsnak, {}) if s and (#s > 0) then local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) if link then table.insert(uids, s) end end end end if #uids > 0 then local info = { show = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return id end, link = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return link end, } local hint, name = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)|(.-)%]%]$") if hint then info.hint = hint info.name = name else local sitelink = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)%]%]$") if name then info.hint = sitelink info.name = sitelink else info.hint = ":d:Property:"..pid info.name = description end end local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic table.insert(bonus, "\n*"..formatItems(info, uids)) end end end end if #bonus > 0 then insertHeader(bonusTitle, (#result == 0) and entityId, bonus, "\n", "\n") for i, b in ipairs(bonus) do table.insert(result, b) end end end loadBonusSection(resources.encyklopediaTitle, resources.encyklopedie) loadBonusSection(resources.otherTitle, resources.bonus) if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div id="normdaten" class="catlinks">') table.insert(result, "</div>") return table.concat(result, "") end end, ["Zestaw"] = function (frame) local t = frame.args["tytuł"] or "[[Kontrola autorytatywna]]" local e = frame.args["pusto"] local sd = require("Module:Wikipòdôwczi/select") local f = require("Module:Wikipòdôwczi/format") local result = {} local i = 1 while true do local p = frame.args[i] if not p then break end local pid, qid, prop = sd.selectProperty(p, {}) if qid then local ppid, pqid, pprop = sd.selectProperty("P1629", {}, pid) if pqid then local s = "\n*"..f.run(frame, ppid, pprop)..":&nbsp;"..f.run(frame, pid, prop) table.insert(result, s) end end i = i + 1 end if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div class="catlinks">') table.insert(result, 2, t) local pid, qid, prop = sd.selectProperty("P31", {}, nil, 1) table.insert(result, 3, qid and (" ("..f.run(frame, pid, prop).."):") or ":") table.insert(result, "</div>") return table.concat(result) end return e end, } fjy5imowxly57vvpeafwemt29hj9aua 207804 207803 2026-07-15T02:18:31Z Iketsi 3254 ..".html" 207804 Scribunto text/plain require("strict") local resources = { title = "Aùtoritatiwnô kòntrola", encyklopediaTitle = "Jinternetowé encyklopedie", otherTitle = "Bùtnowé identifikatorë", catMissingLabel = '[[Kategoria:Kontrola autorytatywna potrzebuje polskiej etykiety]]', editLabelLink = '<span class="wdlink">&#x5B;[[:d:%s|<span title="Brak polskiej etykiety">e</span>]]&#x5D;</span>', fallbackLabels = { "mul", "pl", "en", "de", "fr", "it", "cs", "lt", "pt", "es" }, nativeTypes = { "P31", "P279" }, -- type descriptions descriptions = { p = "persóna", k = "òrganizacjô", v = "wëdarzenié", w = "dzeło", s = "dërżeniowé słowò", g = "geograficzny òbiekt", }, encyklopedie = { "P5058 ETP", --osoby "P6679 ETP", --sztuki "P1417 Britannica", "P5395 The Canadian Encyclopedia", "P3365 Treccani", "P3219 Universalis", -- Encyclopædia Universalis "P3123 SEP", "P2924 stara БРЭ", "P11514 nowa БРЭ", "P4613 ЕСУ", "P3222 NE.se", "P4854 Uppslagsverket Finland", "P6870 Nacionālā enciklopēdija", "P4342 SNL", "P7666 VLE", "P1296 Catalana", -- Gran Enciclopèdia Catalana "P8313 DSDE", "P7982 Hrvatska enciklopedija", "P13596 PBM", "P14076 Fragrantica", "P14084 Parfumo", "P4985 TMDB" }, bonus = { "P8832 [[Polska Akademia Nauk|PAN]]", --"P402", -- identyfikator relacji OpenStreetMap "P2038", -- identyfikator ResearchGate "P1053", -- ResearcherID "P3829 Publons", "P3124 archiwalna „Nauka Polska”", -- identyfikator osoby w _archiwalnym_ serwisie „Nauka Polska” "P12541 „Ludzie Nauki”", -- identyfikator osoby w bazie „Ludzie Nauki” (nowej) "P1153 Scopus", "P1563 MacTutor", -- identyfikator MacTutor, "P8159 SciProfiles", -- identyfikator SciProfiles (MDPI), "P2798 Loop", -- identyfikator Loop (Frontiers), "P10861 Dimensions", -- identyfikator Dimensions (Springer Nature), "P1960 Google Scholar", -- identyfikator Google Scholar, "P8286 Olympedia", -- identyfikator sportowca w www.olympedia.org "P1146 World Athletics", "P3495 FilmPolski.pl", -- identyfikator aktora w FilmPolski.pl "P5033 Filmweb.pl", -- identyfikator osoby w Filmweb.pl "P1967 BoxRec", -- identyfikator BoxRec "P2397 YouTube", -- identyfikator kanału w YouTube "P2036", -- African Plant Database; "P838 BioLib", "P830 EoL", "P6177 EUNIS", -- EUNIS ID, (lub P6681 ?) "P1747 Flora of China", "P1727 Flora of North America", "P6094 FloraWeb", "P846 GBIF", -- Global Biodiversity Information Facility "P1421 GRIN", "P3151 iNaturalist", "P961 IPNI", "P815 ITIS", "P685 NCBI", -- NCBI, "P6034 Plant Finder", "P1070", -- PlantList "P5037 Plants of the World", "P3105 Tela Botanica", "P960", -- Tropicos, "P1772 USDA PLANTS", "P821", -- CGNDB, "P6263", -- Mindat, "P842 Fossilworks", "P5055 IRMNG", -- Interim Register of Marine and Nonmarine Genera "P10585 CoL", "P2426 xeno-canto", "P10907 Paleobiology Database" } } local has = function (entityId, propertyId) return #mw.wikibase.getBestStatements(entityId, propertyId) > 0 end local hasAny = function (entityId, properties) for i, v in ipairs(properties) do if has(entityId, v) then return true end end return false end local isHumanPerson = function(entityId) for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] == 5) then return true end end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P21")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") then local id = v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] if (id == 6581097) or (id == 6581072) then return true end end end return false end local sources = { { name = "ISNI", hint = "International Standard Name Identifier", property = "P213", link = function(id) local linkId, x = string.gsub(id, " ", "") return "https://isni.org/isni/"..linkId end, show = function(id) local showId, x = string.gsub(id, " ", "&thinsp;") return showId end, }, { name = "ORCID", hint = "ORCID", property = "P496", link = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return "http://orcid.org/"..string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, show = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, }, { name = "PWN", hint = "Słownik języka polskiego PWN", property = "P7305", link = function(id) return "https://web.archive.org/web/2/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;"..id..".html" end, }, { name = "VIAF", hint = "Virtual International Authority File", property = "P214", link = function(id) return "http://viaf.org/viaf/"..id end, }, { name = "ULAN", hint = ":en:Union List of Artist Names", property = "P245", link = function(id) return "http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid="..id end, }, { name = "Europeana", hint = "Europeana", property = "P727", link = function(id) return "http://www.europeana.eu/portal/record/"..id..".html" end, }, { name = "LCCN", hint = "Library of Congress Control Number", property = "P244", link = function(id) return "http://lccn.loc.gov/"..id end, }, { name = "GND", hint = "Gemeinsame Normdatei", property = "P227", link = function(id) return "http://d-nb.info/gnd/"..id end, }, { name = "NDL", hint = ":de:Web NDL Authorities", property = "P349", link = function(id) return "http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/"..id end, }, { name = "LIBRIS", hint = "LIBRIS", property = "P5587", link = function(id) return "https://libris.kb.se/katalogisering/"..id end, }, { name = "SELIBR", hint = "LIBRIS", property = "P906", disable = function(entityId) return has(entityId, "P5587") end, link = function(id) local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P906/enabled").id return "http://libris.kb.se/auth/"..id end, }, { name = "BnF", hint = "Bibliothèque nationale", property = "P268", link = function(id) return "http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb"..id end, }, { name = "SUDOC", hint = "Système Universitaire de Documentation", property = "P269", link = function(id) return "http://www.idref.fr/"..id end, }, { name = "SBN", hint = ":it:Servizio bibliotecario nazionale", property = "P396", link = function(id) return "https://opac.sbn.it/en/risultati-autori/-/opac-autori/detail/"..id end, }, { name = "NLA", hint = "Biblioteka Narodowa Australii", property = "P409", link = function(id) return "http://nla.gov.au/anbd.aut-an"..id end, }, { name = "BNCF", hint = "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji", property = "P508", link = function(id) return "http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id="..id end, }, { name = "NKC", hint = "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej", property = "P691", link = function(id) return "https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica="..id end, }, { name = "DBNL", hint = ":nl:Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren", property = "P723", link = function(id) return "http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id="..id end, }, { name = "RSL", hint = "Rosyjska Biblioteka Państwowa", property = "P947", link = function(id) return "http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=RSL11&request="..id end, }, { name = "BNE", hint = "Hiszpańska Biblioteka Narodowa", property = "P950", link = function(id) return "http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id="..id end, }, { name = "BNR", hint = "Biblioteka Narodowa Rumunii", property = "P1003", link = function(id) return "http://alephnew.bibnat.ro:8991/F?func=find-b&request="..id.."&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=NLR10" end, }, { name = "NTA", hint = "Holenderska Biblioteka Narodowa", property = "P1006", link = function(id) --return "http://opc4.kb.nl/PPN?PPN="..id return "http://data.bibliotheken.nl/doc/thes/p"..id end, }, { name = "BIBSYS", hint = "BIBSYS", property = "P1015", link = function(id) return "https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/"..id end, }, { name = "CALIS", hint = ":zh:中国高等教育文献保障系统", property = "P270", link = function(id) return "http://opac.calis.edu.cn/aopac/ajsp/detail.jsp?actionfrom=1&actl=CAL++"..id.."%23" end, }, { name = "CiNii", hint = ":jp:CiNii", property = "P271", link = function(id) return "http://ci.nii.ac.jp/author/"..id end, }, { name = "Open Library", hint = "Open Library", property = "P648", link = function(id) return "https://openlibrary.org/books/"..id end, }, { name = "PLWABN", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P7293", link = function(id) return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NLP", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P1695", disable = function(entityId) return has(entityId, "P7293") end, link = function(id) if id:byte(1) ~= 65 then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/invalid").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end local y = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/enabled").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NUKAT", hint = "NUKAT", property = "P1207", link = function(id) local good = string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$") or string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d$") if not good then local prefix = string.sub(id,1,1) local number = string.sub(id,2) local infix = #number == 8 and "%20%20" or "%20" good = prefix..infix..number end local linkid, x = string.gsub(good, ' ', '%%20') return "http://nukat.edu.pl/aut/"..linkid end, }, { name = "OBIN", hint = "Dictionary of National Biography", property = "P1415", link = function(id) return "https://doi.org/10.1093/ref:odnb/"..id end, }, { name = "J9U", hint = "Biblioteka Narodowa Izraela", property = "P8189", link = function(id) return "https://www.nli.org.il/en/authorities/"..id end, }, { name = "PTBNP", hint = "Biblioteka Narodowa Portugalii", property = "P1005", link = function(id) return "http://urn.bn.pt/nca/unimarc-authorities/txt?id="..id end, }, { name = "CANTIC", hint = ":ca:Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya", property = "P1273", link = function(id) return "http://cantic.bnc.cat/registres/CUCId/"..id end, }, { name = "LNB", hint = "Biblioteka Narodowa Łotwy", property = "P1368", link = function(id) return "https://kopkatalogs.lv/F?func=direct&local_base=lnc10&doc_number="..id.."&P_CON_LNG=ENG" end, }, { name = "NSK", hint = "Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka w Zagrzebiu", property = "P1375", link = function(id) return "http://katalog.nsk.hr/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=nsk10" end, }, { name = "BNA", hint = ":es:Biblioteca Nacional de la República Argentina", property = "P3788", link = function(id) return "http://catalogo.bn.gov.ar/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=BNA10" end, }, { name = "CONOR", hint = ":sl:CONOR", property = "P1280", link = function(id) return "https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/si/en/conor/"..id end, }, { name = "BNC", hint = ":es:Biblioteca Nacional de Chile", property = "P1890", link = function(id) return "http://www.bncatalogo.cl/F?func=direct&local_base=red10&doc_number="..id end, }, { name = "ΕΒΕ", hint = "Grecka Biblioteka Narodowa", property = "P3348", link = function(id) return "http://data.nlg.gr/resource/authority/record"..id end, }, { name = "BLBNB", hint = "Brazylijska Biblioteka Narodowa", property = "P4619", link = function(id) return "http://acervo.bn.br/sophia_web/autoridade/detalhe/"..id end, }, { name = "KRNLK", hint = "Biblioteka Narodowa Korei", property = "P5034", link = function(id) return "https://librarian.nl.go.kr/LI/contents/L20101000000.do?id="..id end, }, { name = "LIH", hint = "Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa", property = "P7699", link = function(id) return "https://lnb.libis.lt/simpleSearch.do?doSearch=1&AI001="..mw.uri.encode(id,"PATH") end, }, { name = "NSZL", hint = "Państwowa Biblioteka Széchényiego", property = "P3133", link = function(id) return "http://nektar.oszk.hu/auth/"..id end, }, { name = "RISM", hint = "Répertoire International des Sources Musicales", property = "P5504", link = function(id) return "https://rism.online/"..id end, }, { name = "GIA", hint = "Getty Iconography Authority", property = "P5986", link = function(id) return "http://www.getty.edu/cona/CONAIconographyRecord.aspx?iconid="..id end, }, -- Zawsze na końcu / Always last !!! { name = "WorldCat", hint = "WorldCat", property = "P10832", link = function(id) return "https://entities.oclc.org/worldcat/entity/"..id end, }, } local getDescription = function (entityId, force) local needLabel = false local site = mw.wikibase.getSitelink(entityId) local label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'pl') if not label then label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'mul') end if not label then for i, l in ipairs(resources.fallbackLabels) do label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, l) if label then needLabel = true break end end end if site and label then return "[[:"..site.."|"..label.."]]", needLabel elseif site then return "[[:"..site.."|"..site.."]]", needLabel elseif label then return label, needLabel elseif force then return entityID, true end end local findDescription = function (entityId, sourceProps) local alt = nil for i, prop in ipairs(sourceProps) do for j, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, prop)) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datatype == "wikibase-item") then local qid = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] local description, needLabel = getDescription(qid, false) if description and not needLabel then return description, false end alt = alt or description end end end return alt, alt end local insertHeader = function(title, entityId, result, before, after) local determineDnbType = function() if isHumanPerson(entityId) then return "p" end -- pozostałe testy if hasAny(entityId, { "P1687", "P1963" }) then return "s" elseif hasAny(entityId, {"P27", "P26", "P25", "P22", "P40", "P1317"}) then return "p" elseif hasAny(entityId, {"P50", "P170", "P86", "P87", "P676", "P435"}) then return "w" elseif hasAny(entityId, {"P112", "P159", "P169", "P488", "P355", "P740"}) then return "k" elseif hasAny(entityId, {"P150", "P610", "P1589", "P85", "P35", "P36", "P47", "P984", "P474", "P982", "P300", "P901"}) then -- P625 cannot be used, there are some organizations, events, and even persons with this property return "g" end end local editLabelLink = "" local typClass = "normdaten-andere" local description = '' local needLabel = false if entityId then local typ = determineDnbType() or "fehlt" typClass = "normdaten-typ-"..typ if entityId ~= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() then description, needLabel = getDescription(entityId, true) if needLabel then editLabelLink = string.format(resources.editLabelLink, entityId) end elseif typ == 'p' then -- "człowiek" -> "osoba" description = resources.descriptions[typ] else description, needLabel = findDescription(entityId, resources.nativeTypes) description = description or resources.descriptions[typ] end end if needLabel then description = description..resources.catMissingLabel end if description and (#description > 0) then title = title..'&nbsp;(<span class="description">' .. description.. "</span>)" .. editLabelLink end table.insert(result, 1, '<div class="'..typClass..'">') table.insert(result, 2, '<div>'..title..":"..'</div>') if before then table.insert(result, 3, before) end if after then table.insert(result, after) end table.insert(result,"</div>") end local formats = { classic = function(info, identifiers) local result = {} table.insert(result, "[[") table.insert(result, info.hint) table.insert(result, "|") table.insert(result, info.name) table.insert(result, "]]") local show = info.show or function(id) return id end for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;<span class=\"uid\">[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, show(id)) table.insert(result, "]</span>") end return table.concat(result, "") end, mini = function(info, identifiers) local result = {} if #identifiers == 1 then -- simple link with authority name local id = identifiers[1] table.insert(result, "[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format(info.format or "<span title=\"%s\">%s</span>", id, info.name)) table.insert(result, "]") return table.concat(result, "") end table.insert(result, info.name) for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format("<span title=\"%s\">%s</span>", id, tostring(i))) table.insert(result, "]") end return table.concat(result, "") end, } local show = function(entityId, argStyle) local identifiers = function (info) local result = {} if info.disable and info.disable(entityId) then return result; end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, info.property)) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then table.insert(result, v.mainsnak.datavalue.value) end end return result end local result = {} local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic for i, info in ipairs(sources) do local list = identifiers(info) if #list > 0 then table.insert(result, "<li>"..formatItems(info, list).."</li>") end end if #result > 0 then insertHeader(resources.title, entityId, result, "<ul>", "</ul>") return table.concat(result, ""); end end local findPropertyDescription = function(pid) local description, needLabel = findDescription(pid, {"P1629"}) if not description or (#description == 0) or needLabel then description, needLabel = getDescription(pid, false) if not description or (#description == 0) or needLabel then mw.log("KA "..pid..": Brak opisu cechy") else mw.log("KA "..pid..": Brak elementu 'dedykowany typ dla' (P1629) w opisie cechy") end end return description, needLabel end return { ["Dokumentacja"] = function(frame) local result = {} table.insert(result, "{| class=wikitable\n!nazwa\n!cecha\n!dostawca\n") for i, v in ipairs(sources) do if i > 0 then table.insert(result, "|-\n") end table.insert(result, "|") table.insert(result, v.name) table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "|") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|[[") table.insert(result, v.hint) table.insert(result, "]]\n") end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.encyklopediaTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.encyklopedie) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.otherTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.bonus) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|}") return table.concat(result, "") end, ["Pokaż"] = function (frame) local args = frame.args local parent = frame:getParent().args local entityId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if (mw.title.getCurrentTitle() ~= 0) and (args[1] or parent[1]) then entityId = args[1] or parent[1] or entityId end if not entityId then return end local argStyle = args.style local result = { -- typical result show(entityId, argStyle) } local group = false local idGroupOfHumans = 'Q16334295' for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id if id == idGroupOfHumans then group = true break end local status, r = pcall(mw.wikibase.getReferencedEntityId, id, 'P279', { idGroupOfHumans }) if not status then -- za dużo wywołań, max 3 break end if r then group = true break end end end if group then local p527 = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P527") -- dodawaj nie więcej niż 5 osób dodatkowo if (#p527 > 0) and (#p527 <= 5) then for i, v in ipairs(p527) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..tostring(v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"]) if isHumanPerson(id) then local s = show(id, argStyle) if s then table.insert(result, s) end end end end end end -- czas na bonusy local genericPrinter = false -- lazy loaded local loadBonusSection = function (bonusTitle, bonusItems) local bonus = {} for i, b in ipairs(bonusItems) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local prop = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, pid) if prop and (#prop > 0) then local description = name local needLabel = false if not description then description, needLabel = findPropertyDescription(pid) end if description and (#description > 0) and not needLabel then local expectedPattern = "^%[(%S+) (.-)%]$" local uids = {} for j, p in ipairs(prop) do if not p.mainsnak or (p.mainsnak.snaktype ~= "value") then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/Pokaż/InvalidData").id mw.logObject(p, "KA BAD DATA") else -- lazy loading once genericPrinter = genericPrinter or require("Moduł:Wikipòdôwczi/format/string") local s = genericPrinter.format(p.mainsnak, {}) if s and (#s > 0) then local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) if link then table.insert(uids, s) end end end end if #uids > 0 then local info = { show = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return id end, link = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return link end, } local hint, name = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)|(.-)%]%]$") if hint then info.hint = hint info.name = name else local sitelink = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)%]%]$") if name then info.hint = sitelink info.name = sitelink else info.hint = ":d:Property:"..pid info.name = description end end local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic table.insert(bonus, "\n*"..formatItems(info, uids)) end end end end if #bonus > 0 then insertHeader(bonusTitle, (#result == 0) and entityId, bonus, "\n", "\n") for i, b in ipairs(bonus) do table.insert(result, b) end end end loadBonusSection(resources.encyklopediaTitle, resources.encyklopedie) loadBonusSection(resources.otherTitle, resources.bonus) if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div id="normdaten" class="catlinks">') table.insert(result, "</div>") return table.concat(result, "") end end, ["Zestaw"] = function (frame) local t = frame.args["tytuł"] or "[[Kontrola autorytatywna]]" local e = frame.args["pusto"] local sd = require("Module:Wikipòdôwczi/select") local f = require("Module:Wikipòdôwczi/format") local result = {} local i = 1 while true do local p = frame.args[i] if not p then break end local pid, qid, prop = sd.selectProperty(p, {}) if qid then local ppid, pqid, pprop = sd.selectProperty("P1629", {}, pid) if pqid then local s = "\n*"..f.run(frame, ppid, pprop)..":&nbsp;"..f.run(frame, pid, prop) table.insert(result, s) end end i = i + 1 end if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div class="catlinks">') table.insert(result, 2, t) local pid, qid, prop = sd.selectProperty("P31", {}, nil, 1) table.insert(result, 3, qid and (" ("..f.run(frame, pid, prop).."):") or ":") table.insert(result, "</div>") return table.concat(result) end return e end, } mzd3cj4b1nnefxxxo945suklcmh27s0 207805 207804 2026-07-15T02:19:23Z Iketsi 3254 encyklopedie 207805 Scribunto text/plain require("strict") local resources = { title = "Aùtoritatiwnô kòntrola", encyklopediaTitle = "Jinternetowé encyklopedie", otherTitle = "Bùtnowé identifikatorë", catMissingLabel = '[[Kategoria:Kontrola autorytatywna potrzebuje polskiej etykiety]]', editLabelLink = '<span class="wdlink">&#x5B;[[:d:%s|<span title="Brak polskiej etykiety">e</span>]]&#x5D;</span>', fallbackLabels = { "mul", "pl", "en", "de", "fr", "it", "cs", "lt", "pt", "es" }, nativeTypes = { "P31", "P279" }, -- type descriptions descriptions = { p = "persóna", k = "òrganizacjô", v = "wëdarzenié", w = "dzeło", s = "dërżeniowé słowò", g = "geograficzny òbiekt", }, encyklopedie = { "P5058 ETP", --osoby "P6679 ETP", --sztuki "P1417 Britannica", "P5395 The Canadian Encyclopedia", "P3365 Treccani", "P3219 Universalis", -- Encyclopædia Universalis "P3123 SEP", "P2924 stara БРЭ", "P11514 nowa БРЭ", "P4613 ЕСУ", "P3222 NE.se", "P4854 Uppslagsverket Finland", "P6870 Nacionālā enciklopēdija", "P4342 SNL", "P7666 VLE", "P1296 Catalana", -- Gran Enciclopèdia Catalana "P8313 DSDE", "P7982 Hrvatska enciklopedija", "P13596 PBM", "P14076 Fragrantica", "P14084 Parfumo", "P4985 TMDB", { name = "PWN", hint = "Słownik języka polskiego PWN", property = "P7305", link = function(id) return "https://web.archive.org/web/2/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;"..id..".html" end, } }, bonus = { "P8832 [[Polska Akademia Nauk|PAN]]", --"P402", -- identyfikator relacji OpenStreetMap "P2038", -- identyfikator ResearchGate "P1053", -- ResearcherID "P3829 Publons", "P3124 archiwalna „Nauka Polska”", -- identyfikator osoby w _archiwalnym_ serwisie „Nauka Polska” "P12541 „Ludzie Nauki”", -- identyfikator osoby w bazie „Ludzie Nauki” (nowej) "P1153 Scopus", "P1563 MacTutor", -- identyfikator MacTutor, "P8159 SciProfiles", -- identyfikator SciProfiles (MDPI), "P2798 Loop", -- identyfikator Loop (Frontiers), "P10861 Dimensions", -- identyfikator Dimensions (Springer Nature), "P1960 Google Scholar", -- identyfikator Google Scholar, "P8286 Olympedia", -- identyfikator sportowca w www.olympedia.org "P1146 World Athletics", "P3495 FilmPolski.pl", -- identyfikator aktora w FilmPolski.pl "P5033 Filmweb.pl", -- identyfikator osoby w Filmweb.pl "P1967 BoxRec", -- identyfikator BoxRec "P2397 YouTube", -- identyfikator kanału w YouTube "P2036", -- African Plant Database; "P838 BioLib", "P830 EoL", "P6177 EUNIS", -- EUNIS ID, (lub P6681 ?) "P1747 Flora of China", "P1727 Flora of North America", "P6094 FloraWeb", "P846 GBIF", -- Global Biodiversity Information Facility "P1421 GRIN", "P3151 iNaturalist", "P961 IPNI", "P815 ITIS", "P685 NCBI", -- NCBI, "P6034 Plant Finder", "P1070", -- PlantList "P5037 Plants of the World", "P3105 Tela Botanica", "P960", -- Tropicos, "P1772 USDA PLANTS", "P821", -- CGNDB, "P6263", -- Mindat, "P842 Fossilworks", "P5055 IRMNG", -- Interim Register of Marine and Nonmarine Genera "P10585 CoL", "P2426 xeno-canto", "P10907 Paleobiology Database" } } local has = function (entityId, propertyId) return #mw.wikibase.getBestStatements(entityId, propertyId) > 0 end local hasAny = function (entityId, properties) for i, v in ipairs(properties) do if has(entityId, v) then return true end end return false end local isHumanPerson = function(entityId) for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] == 5) then return true end end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P21")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") then local id = v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] if (id == 6581097) or (id == 6581072) then return true end end end return false end local sources = { { name = "ISNI", hint = "International Standard Name Identifier", property = "P213", link = function(id) local linkId, x = string.gsub(id, " ", "") return "https://isni.org/isni/"..linkId end, show = function(id) local showId, x = string.gsub(id, " ", "&thinsp;") return showId end, }, { name = "ORCID", hint = "ORCID", property = "P496", link = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return "http://orcid.org/"..string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, show = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, }, { name = "VIAF", hint = "Virtual International Authority File", property = "P214", link = function(id) return "http://viaf.org/viaf/"..id end, }, { name = "ULAN", hint = ":en:Union List of Artist Names", property = "P245", link = function(id) return "http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid="..id end, }, { name = "Europeana", hint = "Europeana", property = "P727", link = function(id) return "http://www.europeana.eu/portal/record/"..id..".html" end, }, { name = "LCCN", hint = "Library of Congress Control Number", property = "P244", link = function(id) return "http://lccn.loc.gov/"..id end, }, { name = "GND", hint = "Gemeinsame Normdatei", property = "P227", link = function(id) return "http://d-nb.info/gnd/"..id end, }, { name = "NDL", hint = ":de:Web NDL Authorities", property = "P349", link = function(id) return "http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/"..id end, }, { name = "LIBRIS", hint = "LIBRIS", property = "P5587", link = function(id) return "https://libris.kb.se/katalogisering/"..id end, }, { name = "SELIBR", hint = "LIBRIS", property = "P906", disable = function(entityId) return has(entityId, "P5587") end, link = function(id) local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P906/enabled").id return "http://libris.kb.se/auth/"..id end, }, { name = "BnF", hint = "Bibliothèque nationale", property = "P268", link = function(id) return "http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb"..id end, }, { name = "SUDOC", hint = "Système Universitaire de Documentation", property = "P269", link = function(id) return "http://www.idref.fr/"..id end, }, { name = "SBN", hint = ":it:Servizio bibliotecario nazionale", property = "P396", link = function(id) return "https://opac.sbn.it/en/risultati-autori/-/opac-autori/detail/"..id end, }, { name = "NLA", hint = "Biblioteka Narodowa Australii", property = "P409", link = function(id) return "http://nla.gov.au/anbd.aut-an"..id end, }, { name = "BNCF", hint = "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji", property = "P508", link = function(id) return "http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id="..id end, }, { name = "NKC", hint = "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej", property = "P691", link = function(id) return "https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica="..id end, }, { name = "DBNL", hint = ":nl:Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren", property = "P723", link = function(id) return "http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id="..id end, }, { name = "RSL", hint = "Rosyjska Biblioteka Państwowa", property = "P947", link = function(id) return "http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=RSL11&request="..id end, }, { name = "BNE", hint = "Hiszpańska Biblioteka Narodowa", property = "P950", link = function(id) return "http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id="..id end, }, { name = "BNR", hint = "Biblioteka Narodowa Rumunii", property = "P1003", link = function(id) return "http://alephnew.bibnat.ro:8991/F?func=find-b&request="..id.."&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=NLR10" end, }, { name = "NTA", hint = "Holenderska Biblioteka Narodowa", property = "P1006", link = function(id) --return "http://opc4.kb.nl/PPN?PPN="..id return "http://data.bibliotheken.nl/doc/thes/p"..id end, }, { name = "BIBSYS", hint = "BIBSYS", property = "P1015", link = function(id) return "https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/"..id end, }, { name = "CALIS", hint = ":zh:中国高等教育文献保障系统", property = "P270", link = function(id) return "http://opac.calis.edu.cn/aopac/ajsp/detail.jsp?actionfrom=1&actl=CAL++"..id.."%23" end, }, { name = "CiNii", hint = ":jp:CiNii", property = "P271", link = function(id) return "http://ci.nii.ac.jp/author/"..id end, }, { name = "Open Library", hint = "Open Library", property = "P648", link = function(id) return "https://openlibrary.org/books/"..id end, }, { name = "PLWABN", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P7293", link = function(id) return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NLP", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P1695", disable = function(entityId) return has(entityId, "P7293") end, link = function(id) if id:byte(1) ~= 65 then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/invalid").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end local y = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/enabled").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NUKAT", hint = "NUKAT", property = "P1207", link = function(id) local good = string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$") or string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d$") if not good then local prefix = string.sub(id,1,1) local number = string.sub(id,2) local infix = #number == 8 and "%20%20" or "%20" good = prefix..infix..number end local linkid, x = string.gsub(good, ' ', '%%20') return "http://nukat.edu.pl/aut/"..linkid end, }, { name = "OBIN", hint = "Dictionary of National Biography", property = "P1415", link = function(id) return "https://doi.org/10.1093/ref:odnb/"..id end, }, { name = "J9U", hint = "Biblioteka Narodowa Izraela", property = "P8189", link = function(id) return "https://www.nli.org.il/en/authorities/"..id end, }, { name = "PTBNP", hint = "Biblioteka Narodowa Portugalii", property = "P1005", link = function(id) return "http://urn.bn.pt/nca/unimarc-authorities/txt?id="..id end, }, { name = "CANTIC", hint = ":ca:Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya", property = "P1273", link = function(id) return "http://cantic.bnc.cat/registres/CUCId/"..id end, }, { name = "LNB", hint = "Biblioteka Narodowa Łotwy", property = "P1368", link = function(id) return "https://kopkatalogs.lv/F?func=direct&local_base=lnc10&doc_number="..id.."&P_CON_LNG=ENG" end, }, { name = "NSK", hint = "Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka w Zagrzebiu", property = "P1375", link = function(id) return "http://katalog.nsk.hr/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=nsk10" end, }, { name = "BNA", hint = ":es:Biblioteca Nacional de la República Argentina", property = "P3788", link = function(id) return "http://catalogo.bn.gov.ar/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=BNA10" end, }, { name = "CONOR", hint = ":sl:CONOR", property = "P1280", link = function(id) return "https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/si/en/conor/"..id end, }, { name = "BNC", hint = ":es:Biblioteca Nacional de Chile", property = "P1890", link = function(id) return "http://www.bncatalogo.cl/F?func=direct&local_base=red10&doc_number="..id end, }, { name = "ΕΒΕ", hint = "Grecka Biblioteka Narodowa", property = "P3348", link = function(id) return "http://data.nlg.gr/resource/authority/record"..id end, }, { name = "BLBNB", hint = "Brazylijska Biblioteka Narodowa", property = "P4619", link = function(id) return "http://acervo.bn.br/sophia_web/autoridade/detalhe/"..id end, }, { name = "KRNLK", hint = "Biblioteka Narodowa Korei", property = "P5034", link = function(id) return "https://librarian.nl.go.kr/LI/contents/L20101000000.do?id="..id end, }, { name = "LIH", hint = "Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa", property = "P7699", link = function(id) return "https://lnb.libis.lt/simpleSearch.do?doSearch=1&AI001="..mw.uri.encode(id,"PATH") end, }, { name = "NSZL", hint = "Państwowa Biblioteka Széchényiego", property = "P3133", link = function(id) return "http://nektar.oszk.hu/auth/"..id end, }, { name = "RISM", hint = "Répertoire International des Sources Musicales", property = "P5504", link = function(id) return "https://rism.online/"..id end, }, { name = "GIA", hint = "Getty Iconography Authority", property = "P5986", link = function(id) return "http://www.getty.edu/cona/CONAIconographyRecord.aspx?iconid="..id end, }, -- Zawsze na końcu / Always last !!! { name = "WorldCat", hint = "WorldCat", property = "P10832", link = function(id) return "https://entities.oclc.org/worldcat/entity/"..id end, }, } local getDescription = function (entityId, force) local needLabel = false local site = mw.wikibase.getSitelink(entityId) local label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'pl') if not label then label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'mul') end if not label then for i, l in ipairs(resources.fallbackLabels) do label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, l) if label then needLabel = true break end end end if site and label then return "[[:"..site.."|"..label.."]]", needLabel elseif site then return "[[:"..site.."|"..site.."]]", needLabel elseif label then return label, needLabel elseif force then return entityID, true end end local findDescription = function (entityId, sourceProps) local alt = nil for i, prop in ipairs(sourceProps) do for j, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, prop)) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datatype == "wikibase-item") then local qid = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] local description, needLabel = getDescription(qid, false) if description and not needLabel then return description, false end alt = alt or description end end end return alt, alt end local insertHeader = function(title, entityId, result, before, after) local determineDnbType = function() if isHumanPerson(entityId) then return "p" end -- pozostałe testy if hasAny(entityId, { "P1687", "P1963" }) then return "s" elseif hasAny(entityId, {"P27", "P26", "P25", "P22", "P40", "P1317"}) then return "p" elseif hasAny(entityId, {"P50", "P170", "P86", "P87", "P676", "P435"}) then return "w" elseif hasAny(entityId, {"P112", "P159", "P169", "P488", "P355", "P740"}) then return "k" elseif hasAny(entityId, {"P150", "P610", "P1589", "P85", "P35", "P36", "P47", "P984", "P474", "P982", "P300", "P901"}) then -- P625 cannot be used, there are some organizations, events, and even persons with this property return "g" end end local editLabelLink = "" local typClass = "normdaten-andere" local description = '' local needLabel = false if entityId then local typ = determineDnbType() or "fehlt" typClass = "normdaten-typ-"..typ if entityId ~= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() then description, needLabel = getDescription(entityId, true) if needLabel then editLabelLink = string.format(resources.editLabelLink, entityId) end elseif typ == 'p' then -- "człowiek" -> "osoba" description = resources.descriptions[typ] else description, needLabel = findDescription(entityId, resources.nativeTypes) description = description or resources.descriptions[typ] end end if needLabel then description = description..resources.catMissingLabel end if description and (#description > 0) then title = title..'&nbsp;(<span class="description">' .. description.. "</span>)" .. editLabelLink end table.insert(result, 1, '<div class="'..typClass..'">') table.insert(result, 2, '<div>'..title..":"..'</div>') if before then table.insert(result, 3, before) end if after then table.insert(result, after) end table.insert(result,"</div>") end local formats = { classic = function(info, identifiers) local result = {} table.insert(result, "[[") table.insert(result, info.hint) table.insert(result, "|") table.insert(result, info.name) table.insert(result, "]]") local show = info.show or function(id) return id end for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;<span class=\"uid\">[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, show(id)) table.insert(result, "]</span>") end return table.concat(result, "") end, mini = function(info, identifiers) local result = {} if #identifiers == 1 then -- simple link with authority name local id = identifiers[1] table.insert(result, "[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format(info.format or "<span title=\"%s\">%s</span>", id, info.name)) table.insert(result, "]") return table.concat(result, "") end table.insert(result, info.name) for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format("<span title=\"%s\">%s</span>", id, tostring(i))) table.insert(result, "]") end return table.concat(result, "") end, } local show = function(entityId, argStyle) local identifiers = function (info) local result = {} if info.disable and info.disable(entityId) then return result; end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, info.property)) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then table.insert(result, v.mainsnak.datavalue.value) end end return result end local result = {} local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic for i, info in ipairs(sources) do local list = identifiers(info) if #list > 0 then table.insert(result, "<li>"..formatItems(info, list).."</li>") end end if #result > 0 then insertHeader(resources.title, entityId, result, "<ul>", "</ul>") return table.concat(result, ""); end end local findPropertyDescription = function(pid) local description, needLabel = findDescription(pid, {"P1629"}) if not description or (#description == 0) or needLabel then description, needLabel = getDescription(pid, false) if not description or (#description == 0) or needLabel then mw.log("KA "..pid..": Brak opisu cechy") else mw.log("KA "..pid..": Brak elementu 'dedykowany typ dla' (P1629) w opisie cechy") end end return description, needLabel end return { ["Dokumentacja"] = function(frame) local result = {} table.insert(result, "{| class=wikitable\n!nazwa\n!cecha\n!dostawca\n") for i, v in ipairs(sources) do if i > 0 then table.insert(result, "|-\n") end table.insert(result, "|") table.insert(result, v.name) table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "|") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|[[") table.insert(result, v.hint) table.insert(result, "]]\n") end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.encyklopediaTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.encyklopedie) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.otherTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.bonus) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|}") return table.concat(result, "") end, ["Pokaż"] = function (frame) local args = frame.args local parent = frame:getParent().args local entityId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if (mw.title.getCurrentTitle() ~= 0) and (args[1] or parent[1]) then entityId = args[1] or parent[1] or entityId end if not entityId then return end local argStyle = args.style local result = { -- typical result show(entityId, argStyle) } local group = false local idGroupOfHumans = 'Q16334295' for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id if id == idGroupOfHumans then group = true break end local status, r = pcall(mw.wikibase.getReferencedEntityId, id, 'P279', { idGroupOfHumans }) if not status then -- za dużo wywołań, max 3 break end if r then group = true break end end end if group then local p527 = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P527") -- dodawaj nie więcej niż 5 osób dodatkowo if (#p527 > 0) and (#p527 <= 5) then for i, v in ipairs(p527) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..tostring(v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"]) if isHumanPerson(id) then local s = show(id, argStyle) if s then table.insert(result, s) end end end end end end -- czas na bonusy local genericPrinter = false -- lazy loaded local loadBonusSection = function (bonusTitle, bonusItems) local bonus = {} for i, b in ipairs(bonusItems) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local prop = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, pid) if prop and (#prop > 0) then local description = name local needLabel = false if not description then description, needLabel = findPropertyDescription(pid) end if description and (#description > 0) and not needLabel then local expectedPattern = "^%[(%S+) (.-)%]$" local uids = {} for j, p in ipairs(prop) do if not p.mainsnak or (p.mainsnak.snaktype ~= "value") then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/Pokaż/InvalidData").id mw.logObject(p, "KA BAD DATA") else -- lazy loading once genericPrinter = genericPrinter or require("Moduł:Wikipòdôwczi/format/string") local s = genericPrinter.format(p.mainsnak, {}) if s and (#s > 0) then local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) if link then table.insert(uids, s) end end end end if #uids > 0 then local info = { show = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return id end, link = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return link end, } local hint, name = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)|(.-)%]%]$") if hint then info.hint = hint info.name = name else local sitelink = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)%]%]$") if name then info.hint = sitelink info.name = sitelink else info.hint = ":d:Property:"..pid info.name = description end end local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic table.insert(bonus, "\n*"..formatItems(info, uids)) end end end end if #bonus > 0 then insertHeader(bonusTitle, (#result == 0) and entityId, bonus, "\n", "\n") for i, b in ipairs(bonus) do table.insert(result, b) end end end loadBonusSection(resources.encyklopediaTitle, resources.encyklopedie) loadBonusSection(resources.otherTitle, resources.bonus) if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div id="normdaten" class="catlinks">') table.insert(result, "</div>") return table.concat(result, "") end end, ["Zestaw"] = function (frame) local t = frame.args["tytuł"] or "[[Kontrola autorytatywna]]" local e = frame.args["pusto"] local sd = require("Module:Wikipòdôwczi/select") local f = require("Module:Wikipòdôwczi/format") local result = {} local i = 1 while true do local p = frame.args[i] if not p then break end local pid, qid, prop = sd.selectProperty(p, {}) if qid then local ppid, pqid, pprop = sd.selectProperty("P1629", {}, pid) if pqid then local s = "\n*"..f.run(frame, ppid, pprop)..":&nbsp;"..f.run(frame, pid, prop) table.insert(result, s) end end i = i + 1 end if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div class="catlinks">') table.insert(result, 2, t) local pid, qid, prop = sd.selectProperty("P31", {}, nil, 1) table.insert(result, 3, qid and (" ("..f.run(frame, pid, prop).."):") or ":") table.insert(result, "</div>") return table.concat(result) end return e end, } b5gpc10vh75xa80chgxlvah339meq21 207806 207805 2026-07-15T02:24:08Z Iketsi 3254 Anulowanié wersje [[Special:Diff/207805|207805]] aùtora [[Special:Contributions/Iketsi|Iketsi]] ([[User talk:Iketsi|diskùsjô]]) 207806 Scribunto text/plain require("strict") local resources = { title = "Aùtoritatiwnô kòntrola", encyklopediaTitle = "Jinternetowé encyklopedie", otherTitle = "Bùtnowé identifikatorë", catMissingLabel = '[[Kategoria:Kontrola autorytatywna potrzebuje polskiej etykiety]]', editLabelLink = '<span class="wdlink">&#x5B;[[:d:%s|<span title="Brak polskiej etykiety">e</span>]]&#x5D;</span>', fallbackLabels = { "mul", "pl", "en", "de", "fr", "it", "cs", "lt", "pt", "es" }, nativeTypes = { "P31", "P279" }, -- type descriptions descriptions = { p = "persóna", k = "òrganizacjô", v = "wëdarzenié", w = "dzeło", s = "dërżeniowé słowò", g = "geograficzny òbiekt", }, encyklopedie = { "P5058 ETP", --osoby "P6679 ETP", --sztuki "P1417 Britannica", "P5395 The Canadian Encyclopedia", "P3365 Treccani", "P3219 Universalis", -- Encyclopædia Universalis "P3123 SEP", "P2924 stara БРЭ", "P11514 nowa БРЭ", "P4613 ЕСУ", "P3222 NE.se", "P4854 Uppslagsverket Finland", "P6870 Nacionālā enciklopēdija", "P4342 SNL", "P7666 VLE", "P1296 Catalana", -- Gran Enciclopèdia Catalana "P8313 DSDE", "P7982 Hrvatska enciklopedija", "P13596 PBM", "P14076 Fragrantica", "P14084 Parfumo", "P4985 TMDB" }, bonus = { "P8832 [[Polska Akademia Nauk|PAN]]", --"P402", -- identyfikator relacji OpenStreetMap "P2038", -- identyfikator ResearchGate "P1053", -- ResearcherID "P3829 Publons", "P3124 archiwalna „Nauka Polska”", -- identyfikator osoby w _archiwalnym_ serwisie „Nauka Polska” "P12541 „Ludzie Nauki”", -- identyfikator osoby w bazie „Ludzie Nauki” (nowej) "P1153 Scopus", "P1563 MacTutor", -- identyfikator MacTutor, "P8159 SciProfiles", -- identyfikator SciProfiles (MDPI), "P2798 Loop", -- identyfikator Loop (Frontiers), "P10861 Dimensions", -- identyfikator Dimensions (Springer Nature), "P1960 Google Scholar", -- identyfikator Google Scholar, "P8286 Olympedia", -- identyfikator sportowca w www.olympedia.org "P1146 World Athletics", "P3495 FilmPolski.pl", -- identyfikator aktora w FilmPolski.pl "P5033 Filmweb.pl", -- identyfikator osoby w Filmweb.pl "P1967 BoxRec", -- identyfikator BoxRec "P2397 YouTube", -- identyfikator kanału w YouTube "P2036", -- African Plant Database; "P838 BioLib", "P830 EoL", "P6177 EUNIS", -- EUNIS ID, (lub P6681 ?) "P1747 Flora of China", "P1727 Flora of North America", "P6094 FloraWeb", "P846 GBIF", -- Global Biodiversity Information Facility "P1421 GRIN", "P3151 iNaturalist", "P961 IPNI", "P815 ITIS", "P685 NCBI", -- NCBI, "P6034 Plant Finder", "P1070", -- PlantList "P5037 Plants of the World", "P3105 Tela Botanica", "P960", -- Tropicos, "P1772 USDA PLANTS", "P821", -- CGNDB, "P6263", -- Mindat, "P842 Fossilworks", "P5055 IRMNG", -- Interim Register of Marine and Nonmarine Genera "P10585 CoL", "P2426 xeno-canto", "P10907 Paleobiology Database" } } local has = function (entityId, propertyId) return #mw.wikibase.getBestStatements(entityId, propertyId) > 0 end local hasAny = function (entityId, properties) for i, v in ipairs(properties) do if has(entityId, v) then return true end end return false end local isHumanPerson = function(entityId) for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] == 5) then return true end end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P21")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") then local id = v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] if (id == 6581097) or (id == 6581072) then return true end end end return false end local sources = { { name = "ISNI", hint = "International Standard Name Identifier", property = "P213", link = function(id) local linkId, x = string.gsub(id, " ", "") return "https://isni.org/isni/"..linkId end, show = function(id) local showId, x = string.gsub(id, " ", "&thinsp;") return showId end, }, { name = "ORCID", hint = "ORCID", property = "P496", link = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return "http://orcid.org/"..string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, show = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, }, { name = "PWN", hint = "Słownik języka polskiego PWN", property = "P7305", link = function(id) return "https://web.archive.org/web/2/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;"..id..".html" end, }, { name = "VIAF", hint = "Virtual International Authority File", property = "P214", link = function(id) return "http://viaf.org/viaf/"..id end, }, { name = "ULAN", hint = ":en:Union List of Artist Names", property = "P245", link = function(id) return "http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid="..id end, }, { name = "Europeana", hint = "Europeana", property = "P727", link = function(id) return "http://www.europeana.eu/portal/record/"..id..".html" end, }, { name = "LCCN", hint = "Library of Congress Control Number", property = "P244", link = function(id) return "http://lccn.loc.gov/"..id end, }, { name = "GND", hint = "Gemeinsame Normdatei", property = "P227", link = function(id) return "http://d-nb.info/gnd/"..id end, }, { name = "NDL", hint = ":de:Web NDL Authorities", property = "P349", link = function(id) return "http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/"..id end, }, { name = "LIBRIS", hint = "LIBRIS", property = "P5587", link = function(id) return "https://libris.kb.se/katalogisering/"..id end, }, { name = "SELIBR", hint = "LIBRIS", property = "P906", disable = function(entityId) return has(entityId, "P5587") end, link = function(id) local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P906/enabled").id return "http://libris.kb.se/auth/"..id end, }, { name = "BnF", hint = "Bibliothèque nationale", property = "P268", link = function(id) return "http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb"..id end, }, { name = "SUDOC", hint = "Système Universitaire de Documentation", property = "P269", link = function(id) return "http://www.idref.fr/"..id end, }, { name = "SBN", hint = ":it:Servizio bibliotecario nazionale", property = "P396", link = function(id) return "https://opac.sbn.it/en/risultati-autori/-/opac-autori/detail/"..id end, }, { name = "NLA", hint = "Biblioteka Narodowa Australii", property = "P409", link = function(id) return "http://nla.gov.au/anbd.aut-an"..id end, }, { name = "BNCF", hint = "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji", property = "P508", link = function(id) return "http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id="..id end, }, { name = "NKC", hint = "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej", property = "P691", link = function(id) return "https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica="..id end, }, { name = "DBNL", hint = ":nl:Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren", property = "P723", link = function(id) return "http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id="..id end, }, { name = "RSL", hint = "Rosyjska Biblioteka Państwowa", property = "P947", link = function(id) return "http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=RSL11&request="..id end, }, { name = "BNE", hint = "Hiszpańska Biblioteka Narodowa", property = "P950", link = function(id) return "http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id="..id end, }, { name = "BNR", hint = "Biblioteka Narodowa Rumunii", property = "P1003", link = function(id) return "http://alephnew.bibnat.ro:8991/F?func=find-b&request="..id.."&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=NLR10" end, }, { name = "NTA", hint = "Holenderska Biblioteka Narodowa", property = "P1006", link = function(id) --return "http://opc4.kb.nl/PPN?PPN="..id return "http://data.bibliotheken.nl/doc/thes/p"..id end, }, { name = "BIBSYS", hint = "BIBSYS", property = "P1015", link = function(id) return "https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/"..id end, }, { name = "CALIS", hint = ":zh:中国高等教育文献保障系统", property = "P270", link = function(id) return "http://opac.calis.edu.cn/aopac/ajsp/detail.jsp?actionfrom=1&actl=CAL++"..id.."%23" end, }, { name = "CiNii", hint = ":jp:CiNii", property = "P271", link = function(id) return "http://ci.nii.ac.jp/author/"..id end, }, { name = "Open Library", hint = "Open Library", property = "P648", link = function(id) return "https://openlibrary.org/books/"..id end, }, { name = "PLWABN", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P7293", link = function(id) return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NLP", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P1695", disable = function(entityId) return has(entityId, "P7293") end, link = function(id) if id:byte(1) ~= 65 then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/invalid").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end local y = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/enabled").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NUKAT", hint = "NUKAT", property = "P1207", link = function(id) local good = string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$") or string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d$") if not good then local prefix = string.sub(id,1,1) local number = string.sub(id,2) local infix = #number == 8 and "%20%20" or "%20" good = prefix..infix..number end local linkid, x = string.gsub(good, ' ', '%%20') return "http://nukat.edu.pl/aut/"..linkid end, }, { name = "OBIN", hint = "Dictionary of National Biography", property = "P1415", link = function(id) return "https://doi.org/10.1093/ref:odnb/"..id end, }, { name = "J9U", hint = "Biblioteka Narodowa Izraela", property = "P8189", link = function(id) return "https://www.nli.org.il/en/authorities/"..id end, }, { name = "PTBNP", hint = "Biblioteka Narodowa Portugalii", property = "P1005", link = function(id) return "http://urn.bn.pt/nca/unimarc-authorities/txt?id="..id end, }, { name = "CANTIC", hint = ":ca:Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya", property = "P1273", link = function(id) return "http://cantic.bnc.cat/registres/CUCId/"..id end, }, { name = "LNB", hint = "Biblioteka Narodowa Łotwy", property = "P1368", link = function(id) return "https://kopkatalogs.lv/F?func=direct&local_base=lnc10&doc_number="..id.."&P_CON_LNG=ENG" end, }, { name = "NSK", hint = "Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka w Zagrzebiu", property = "P1375", link = function(id) return "http://katalog.nsk.hr/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=nsk10" end, }, { name = "BNA", hint = ":es:Biblioteca Nacional de la República Argentina", property = "P3788", link = function(id) return "http://catalogo.bn.gov.ar/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=BNA10" end, }, { name = "CONOR", hint = ":sl:CONOR", property = "P1280", link = function(id) return "https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/si/en/conor/"..id end, }, { name = "BNC", hint = ":es:Biblioteca Nacional de Chile", property = "P1890", link = function(id) return "http://www.bncatalogo.cl/F?func=direct&local_base=red10&doc_number="..id end, }, { name = "ΕΒΕ", hint = "Grecka Biblioteka Narodowa", property = "P3348", link = function(id) return "http://data.nlg.gr/resource/authority/record"..id end, }, { name = "BLBNB", hint = "Brazylijska Biblioteka Narodowa", property = "P4619", link = function(id) return "http://acervo.bn.br/sophia_web/autoridade/detalhe/"..id end, }, { name = "KRNLK", hint = "Biblioteka Narodowa Korei", property = "P5034", link = function(id) return "https://librarian.nl.go.kr/LI/contents/L20101000000.do?id="..id end, }, { name = "LIH", hint = "Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa", property = "P7699", link = function(id) return "https://lnb.libis.lt/simpleSearch.do?doSearch=1&AI001="..mw.uri.encode(id,"PATH") end, }, { name = "NSZL", hint = "Państwowa Biblioteka Széchényiego", property = "P3133", link = function(id) return "http://nektar.oszk.hu/auth/"..id end, }, { name = "RISM", hint = "Répertoire International des Sources Musicales", property = "P5504", link = function(id) return "https://rism.online/"..id end, }, { name = "GIA", hint = "Getty Iconography Authority", property = "P5986", link = function(id) return "http://www.getty.edu/cona/CONAIconographyRecord.aspx?iconid="..id end, }, -- Zawsze na końcu / Always last !!! { name = "WorldCat", hint = "WorldCat", property = "P10832", link = function(id) return "https://entities.oclc.org/worldcat/entity/"..id end, }, } local getDescription = function (entityId, force) local needLabel = false local site = mw.wikibase.getSitelink(entityId) local label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'pl') if not label then label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'mul') end if not label then for i, l in ipairs(resources.fallbackLabels) do label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, l) if label then needLabel = true break end end end if site and label then return "[[:"..site.."|"..label.."]]", needLabel elseif site then return "[[:"..site.."|"..site.."]]", needLabel elseif label then return label, needLabel elseif force then return entityID, true end end local findDescription = function (entityId, sourceProps) local alt = nil for i, prop in ipairs(sourceProps) do for j, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, prop)) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datatype == "wikibase-item") then local qid = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] local description, needLabel = getDescription(qid, false) if description and not needLabel then return description, false end alt = alt or description end end end return alt, alt end local insertHeader = function(title, entityId, result, before, after) local determineDnbType = function() if isHumanPerson(entityId) then return "p" end -- pozostałe testy if hasAny(entityId, { "P1687", "P1963" }) then return "s" elseif hasAny(entityId, {"P27", "P26", "P25", "P22", "P40", "P1317"}) then return "p" elseif hasAny(entityId, {"P50", "P170", "P86", "P87", "P676", "P435"}) then return "w" elseif hasAny(entityId, {"P112", "P159", "P169", "P488", "P355", "P740"}) then return "k" elseif hasAny(entityId, {"P150", "P610", "P1589", "P85", "P35", "P36", "P47", "P984", "P474", "P982", "P300", "P901"}) then -- P625 cannot be used, there are some organizations, events, and even persons with this property return "g" end end local editLabelLink = "" local typClass = "normdaten-andere" local description = '' local needLabel = false if entityId then local typ = determineDnbType() or "fehlt" typClass = "normdaten-typ-"..typ if entityId ~= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() then description, needLabel = getDescription(entityId, true) if needLabel then editLabelLink = string.format(resources.editLabelLink, entityId) end elseif typ == 'p' then -- "człowiek" -> "osoba" description = resources.descriptions[typ] else description, needLabel = findDescription(entityId, resources.nativeTypes) description = description or resources.descriptions[typ] end end if needLabel then description = description..resources.catMissingLabel end if description and (#description > 0) then title = title..'&nbsp;(<span class="description">' .. description.. "</span>)" .. editLabelLink end table.insert(result, 1, '<div class="'..typClass..'">') table.insert(result, 2, '<div>'..title..":"..'</div>') if before then table.insert(result, 3, before) end if after then table.insert(result, after) end table.insert(result,"</div>") end local formats = { classic = function(info, identifiers) local result = {} table.insert(result, "[[") table.insert(result, info.hint) table.insert(result, "|") table.insert(result, info.name) table.insert(result, "]]") local show = info.show or function(id) return id end for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;<span class=\"uid\">[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, show(id)) table.insert(result, "]</span>") end return table.concat(result, "") end, mini = function(info, identifiers) local result = {} if #identifiers == 1 then -- simple link with authority name local id = identifiers[1] table.insert(result, "[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format(info.format or "<span title=\"%s\">%s</span>", id, info.name)) table.insert(result, "]") return table.concat(result, "") end table.insert(result, info.name) for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format("<span title=\"%s\">%s</span>", id, tostring(i))) table.insert(result, "]") end return table.concat(result, "") end, } local show = function(entityId, argStyle) local identifiers = function (info) local result = {} if info.disable and info.disable(entityId) then return result; end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, info.property)) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then table.insert(result, v.mainsnak.datavalue.value) end end return result end local result = {} local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic for i, info in ipairs(sources) do local list = identifiers(info) if #list > 0 then table.insert(result, "<li>"..formatItems(info, list).."</li>") end end if #result > 0 then insertHeader(resources.title, entityId, result, "<ul>", "</ul>") return table.concat(result, ""); end end local findPropertyDescription = function(pid) local description, needLabel = findDescription(pid, {"P1629"}) if not description or (#description == 0) or needLabel then description, needLabel = getDescription(pid, false) if not description or (#description == 0) or needLabel then mw.log("KA "..pid..": Brak opisu cechy") else mw.log("KA "..pid..": Brak elementu 'dedykowany typ dla' (P1629) w opisie cechy") end end return description, needLabel end return { ["Dokumentacja"] = function(frame) local result = {} table.insert(result, "{| class=wikitable\n!nazwa\n!cecha\n!dostawca\n") for i, v in ipairs(sources) do if i > 0 then table.insert(result, "|-\n") end table.insert(result, "|") table.insert(result, v.name) table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "|") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|[[") table.insert(result, v.hint) table.insert(result, "]]\n") end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.encyklopediaTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.encyklopedie) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.otherTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.bonus) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|}") return table.concat(result, "") end, ["Pokaż"] = function (frame) local args = frame.args local parent = frame:getParent().args local entityId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if (mw.title.getCurrentTitle() ~= 0) and (args[1] or parent[1]) then entityId = args[1] or parent[1] or entityId end if not entityId then return end local argStyle = args.style local result = { -- typical result show(entityId, argStyle) } local group = false local idGroupOfHumans = 'Q16334295' for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id if id == idGroupOfHumans then group = true break end local status, r = pcall(mw.wikibase.getReferencedEntityId, id, 'P279', { idGroupOfHumans }) if not status then -- za dużo wywołań, max 3 break end if r then group = true break end end end if group then local p527 = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P527") -- dodawaj nie więcej niż 5 osób dodatkowo if (#p527 > 0) and (#p527 <= 5) then for i, v in ipairs(p527) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..tostring(v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"]) if isHumanPerson(id) then local s = show(id, argStyle) if s then table.insert(result, s) end end end end end end -- czas na bonusy local genericPrinter = false -- lazy loaded local loadBonusSection = function (bonusTitle, bonusItems) local bonus = {} for i, b in ipairs(bonusItems) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local prop = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, pid) if prop and (#prop > 0) then local description = name local needLabel = false if not description then description, needLabel = findPropertyDescription(pid) end if description and (#description > 0) and not needLabel then local expectedPattern = "^%[(%S+) (.-)%]$" local uids = {} for j, p in ipairs(prop) do if not p.mainsnak or (p.mainsnak.snaktype ~= "value") then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/Pokaż/InvalidData").id mw.logObject(p, "KA BAD DATA") else -- lazy loading once genericPrinter = genericPrinter or require("Moduł:Wikipòdôwczi/format/string") local s = genericPrinter.format(p.mainsnak, {}) if s and (#s > 0) then local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) if link then table.insert(uids, s) end end end end if #uids > 0 then local info = { show = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return id end, link = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return link end, } local hint, name = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)|(.-)%]%]$") if hint then info.hint = hint info.name = name else local sitelink = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)%]%]$") if name then info.hint = sitelink info.name = sitelink else info.hint = ":d:Property:"..pid info.name = description end end local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic table.insert(bonus, "\n*"..formatItems(info, uids)) end end end end if #bonus > 0 then insertHeader(bonusTitle, (#result == 0) and entityId, bonus, "\n", "\n") for i, b in ipairs(bonus) do table.insert(result, b) end end end loadBonusSection(resources.encyklopediaTitle, resources.encyklopedie) loadBonusSection(resources.otherTitle, resources.bonus) if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div id="normdaten" class="catlinks">') table.insert(result, "</div>") return table.concat(result, "") end end, ["Zestaw"] = function (frame) local t = frame.args["tytuł"] or "[[Kontrola autorytatywna]]" local e = frame.args["pusto"] local sd = require("Module:Wikipòdôwczi/select") local f = require("Module:Wikipòdôwczi/format") local result = {} local i = 1 while true do local p = frame.args[i] if not p then break end local pid, qid, prop = sd.selectProperty(p, {}) if qid then local ppid, pqid, pprop = sd.selectProperty("P1629", {}, pid) if pqid then local s = "\n*"..f.run(frame, ppid, pprop)..":&nbsp;"..f.run(frame, pid, prop) table.insert(result, s) end end i = i + 1 end if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div class="catlinks">') table.insert(result, 2, t) local pid, qid, prop = sd.selectProperty("P31", {}, nil, 1) table.insert(result, 3, qid and (" ("..f.run(frame, pid, prop).."):") or ":") table.insert(result, "</div>") return table.concat(result) end return e end, } mzd3cj4b1nnefxxxo945suklcmh27s0 207824 207806 2026-07-15T11:30:36Z Orbitminis 18250 dolmaczënk 207824 Scribunto text/plain require("strict") local resources = { title = "Aùtoritatiwnô kòntrola", encyklopediaTitle = "Jinternetowé encyklopedie", otherTitle = "Bùtnowé identifikatorë", catMissingLabel = '[[Kategòrëjô:Aùtoritatiwnô kòntrola brëkùje kaszëbsczi eticzétë]]', editLabelLink = '<span class="wdlink">&#x5B;[[:d:%s|<span title="Felënk kaszëbsczi eticzétë">e</span>]]&#x5D;</span>', fallbackLabels = { "mul", "pl", "en", "de", "fr", "it", "cs", "lt", "pt", "es", "csb" }, nativeTypes = { "P31", "P279" }, -- type descriptions descriptions = { p = "persóna", k = "òrganizacjô", v = "wëdarzenié", w = "dzeło", s = "dërżeniowé słowò", g = "geògraficzny òbiekt", }, encyklopedie = { "P5058 ETP", --persónë "P6679 ETP", -- kùńsztë "P1417 Britannica", "P5395 The Canadian Encyclopedia", "P3365 Treccani", "P3219 Universalis", -- Encyclopædia Universalis "P3123 SEP", "P2924 stôrô БРЭ", "P11514 nowô БРЭ", "P4613 ЕСУ", "P3222 NE.se", "P4854 Uppslagsverket Finland", "P6870 Nacionālā enciklopēdija", "P4342 SNL", "P7666 VLE", "P1296 Catalana", -- Gran Enciclopèdia Catalana "P8313 DSDE", "P7982 Hrvatska enciklopedija", "P13596 PBM", "P14076 Fragrantica", "P14084 Parfumo", "P4985 TMDB" }, bonus = { "P8832 [[Polska Akademia Nauk|PAN]]", --"P402", -- identifikatór relacje OpenStreetMap "P2038", -- identifikatór ResearchGate "P1053", -- ResearcherID "P3829 Publons", "P3124 archiwalna „Nauka Polska”", -- identifikatór osoby w _archiwalnym_ serwisie „Nauka Polska” "P12541 „Ludzie Nauki”", -- identyfikator osoby w bazie „Ludzie Nauki” (nowej) "P1153 Scopus", "P1563 MacTutor", -- identyfikator MacTutor, "P8159 SciProfiles", -- identyfikator SciProfiles (MDPI), "P2798 Loop", -- identyfikator Loop (Frontiers), "P10861 Dimensions", -- identyfikator Dimensions (Springer Nature), "P1960 Google Scholar", -- identyfikator Google Scholar, "P8286 Olympedia", -- identyfikator sportowca w www.olympedia.org "P1146 World Athletics", "P3495 FilmPolski.pl", -- identyfikator aktora w FilmPolski.pl "P5033 Filmweb.pl", -- identyfikator osoby w Filmweb.pl "P1967 BoxRec", -- identyfikator BoxRec "P2397 YouTube", -- identyfikator kanału w YouTube "P2036", -- African Plant Database; "P838 BioLib", "P830 EoL", "P6177 EUNIS", -- EUNIS ID, (lub P6681 ?) "P1747 Flora of China", "P1727 Flora of North America", "P6094 FloraWeb", "P846 GBIF", -- Global Biodiversity Information Facility "P1421 GRIN", "P3151 iNaturalist", "P961 IPNI", "P815 ITIS", "P685 NCBI", -- NCBI, "P6034 Plant Finder", "P1070", -- PlantList "P5037 Plants of the World", "P3105 Tela Botanica", "P960", -- Tropicos, "P1772 USDA PLANTS", "P821", -- CGNDB, "P6263", -- Mindat, "P842 Fossilworks", "P5055 IRMNG", -- Interim Register of Marine and Nonmarine Genera "P10585 CoL", "P2426 xeno-canto", "P10907 Paleobiology Database" } } local has = function (entityId, propertyId) return #mw.wikibase.getBestStatements(entityId, propertyId) > 0 end local hasAny = function (entityId, properties) for i, v in ipairs(properties) do if has(entityId, v) then return true end end return false end local isHumanPerson = function(entityId) for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] == 5) then return true end end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P21")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") then local id = v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] if (id == 6581097) or (id == 6581072) then return true end end end return false end local sources = { { name = "ISNI", hint = "International Standard Name Identifier", property = "P213", link = function(id) local linkId, x = string.gsub(id, " ", "") return "https://isni.org/isni/"..linkId end, show = function(id) local showId, x = string.gsub(id, " ", "&thinsp;") return showId end, }, { name = "ORCID", hint = "ORCID", property = "P496", link = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return "http://orcid.org/"..string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, show = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, }, { name = "PWN", hint = "Słownik języka polskiego PWN", property = "P7305", link = function(id) return "https://web.archive.org/web/2/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;"..id..".html" end, }, { name = "VIAF", hint = "Virtual International Authority File", property = "P214", link = function(id) return "http://viaf.org/viaf/"..id end, }, { name = "ULAN", hint = ":en:Union List of Artist Names", property = "P245", link = function(id) return "http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid="..id end, }, { name = "Europeana", hint = "Europeana", property = "P727", link = function(id) return "http://www.europeana.eu/portal/record/"..id..".html" end, }, { name = "LCCN", hint = "Library of Congress Control Number", property = "P244", link = function(id) return "http://lccn.loc.gov/"..id end, }, { name = "GND", hint = "Gemeinsame Normdatei", property = "P227", link = function(id) return "http://d-nb.info/gnd/"..id end, }, { name = "NDL", hint = ":de:Web NDL Authorities", property = "P349", link = function(id) return "http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/"..id end, }, { name = "LIBRIS", hint = "LIBRIS", property = "P5587", link = function(id) return "https://libris.kb.se/katalogisering/"..id end, }, { name = "SELIBR", hint = "LIBRIS", property = "P906", disable = function(entityId) return has(entityId, "P5587") end, link = function(id) local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P906/enabled").id return "http://libris.kb.se/auth/"..id end, }, { name = "BnF", hint = "Bibliothèque nationale", property = "P268", link = function(id) return "http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb"..id end, }, { name = "SUDOC", hint = "Système Universitaire de Documentation", property = "P269", link = function(id) return "http://www.idref.fr/"..id end, }, { name = "SBN", hint = ":it:Servizio bibliotecario nazionale", property = "P396", link = function(id) return "https://opac.sbn.it/en/risultati-autori/-/opac-autori/detail/"..id end, }, { name = "NLA", hint = "Biblioteka Narodowa Australii", property = "P409", link = function(id) return "http://nla.gov.au/anbd.aut-an"..id end, }, { name = "BNCF", hint = "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji", property = "P508", link = function(id) return "http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id="..id end, }, { name = "NKC", hint = "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej", property = "P691", link = function(id) return "https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica="..id end, }, { name = "DBNL", hint = ":nl:Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren", property = "P723", link = function(id) return "http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id="..id end, }, { name = "RSL", hint = "Rosyjska Biblioteka Państwowa", property = "P947", link = function(id) return "http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=RSL11&request="..id end, }, { name = "BNE", hint = "Hiszpańska Biblioteka Narodowa", property = "P950", link = function(id) return "http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id="..id end, }, { name = "BNR", hint = "Biblioteka Narodowa Rumunii", property = "P1003", link = function(id) return "http://alephnew.bibnat.ro:8991/F?func=find-b&request="..id.."&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=NLR10" end, }, { name = "NTA", hint = "Holenderska Biblioteka Narodowa", property = "P1006", link = function(id) --return "http://opc4.kb.nl/PPN?PPN="..id return "http://data.bibliotheken.nl/doc/thes/p"..id end, }, { name = "BIBSYS", hint = "BIBSYS", property = "P1015", link = function(id) return "https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/"..id end, }, { name = "CALIS", hint = ":zh:中国高等教育文献保障系统", property = "P270", link = function(id) return "http://opac.calis.edu.cn/aopac/ajsp/detail.jsp?actionfrom=1&actl=CAL++"..id.."%23" end, }, { name = "CiNii", hint = ":jp:CiNii", property = "P271", link = function(id) return "http://ci.nii.ac.jp/author/"..id end, }, { name = "Open Library", hint = "Open Library", property = "P648", link = function(id) return "https://openlibrary.org/books/"..id end, }, { name = "PLWABN", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P7293", link = function(id) return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NLP", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P1695", disable = function(entityId) return has(entityId, "P7293") end, link = function(id) if id:byte(1) ~= 65 then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/invalid").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end local y = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/enabled").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NUKAT", hint = "NUKAT", property = "P1207", link = function(id) local good = string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$") or string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d$") if not good then local prefix = string.sub(id,1,1) local number = string.sub(id,2) local infix = #number == 8 and "%20%20" or "%20" good = prefix..infix..number end local linkid, x = string.gsub(good, ' ', '%%20') return "http://nukat.edu.pl/aut/"..linkid end, }, { name = "OBIN", hint = "Dictionary of National Biography", property = "P1415", link = function(id) return "https://doi.org/10.1093/ref:odnb/"..id end, }, { name = "J9U", hint = "Biblioteka Narodowa Izraela", property = "P8189", link = function(id) return "https://www.nli.org.il/en/authorities/"..id end, }, { name = "PTBNP", hint = "Biblioteka Narodowa Portugalii", property = "P1005", link = function(id) return "http://urn.bn.pt/nca/unimarc-authorities/txt?id="..id end, }, { name = "CANTIC", hint = ":ca:Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya", property = "P1273", link = function(id) return "http://cantic.bnc.cat/registres/CUCId/"..id end, }, { name = "LNB", hint = "Biblioteka Narodowa Łotwy", property = "P1368", link = function(id) return "https://kopkatalogs.lv/F?func=direct&local_base=lnc10&doc_number="..id.."&P_CON_LNG=ENG" end, }, { name = "NSK", hint = "Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka w Zagrzebiu", property = "P1375", link = function(id) return "http://katalog.nsk.hr/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=nsk10" end, }, { name = "BNA", hint = ":es:Biblioteca Nacional de la República Argentina", property = "P3788", link = function(id) return "http://catalogo.bn.gov.ar/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=BNA10" end, }, { name = "CONOR", hint = ":sl:CONOR", property = "P1280", link = function(id) return "https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/si/en/conor/"..id end, }, { name = "BNC", hint = ":es:Biblioteca Nacional de Chile", property = "P1890", link = function(id) return "http://www.bncatalogo.cl/F?func=direct&local_base=red10&doc_number="..id end, }, { name = "ΕΒΕ", hint = "Grecka Biblioteka Narodowa", property = "P3348", link = function(id) return "http://data.nlg.gr/resource/authority/record"..id end, }, { name = "BLBNB", hint = "Brazylijska Biblioteka Narodowa", property = "P4619", link = function(id) return "http://acervo.bn.br/sophia_web/autoridade/detalhe/"..id end, }, { name = "KRNLK", hint = "Biblioteka Narodowa Korei", property = "P5034", link = function(id) return "https://librarian.nl.go.kr/LI/contents/L20101000000.do?id="..id end, }, { name = "LIH", hint = "Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa", property = "P7699", link = function(id) return "https://lnb.libis.lt/simpleSearch.do?doSearch=1&AI001="..mw.uri.encode(id,"PATH") end, }, { name = "NSZL", hint = "Państwowa Biblioteka Széchényiego", property = "P3133", link = function(id) return "http://nektar.oszk.hu/auth/"..id end, }, { name = "RISM", hint = "Répertoire International des Sources Musicales", property = "P5504", link = function(id) return "https://rism.online/"..id end, }, { name = "GIA", hint = "Getty Iconography Authority", property = "P5986", link = function(id) return "http://www.getty.edu/cona/CONAIconographyRecord.aspx?iconid="..id end, }, -- Zawsze na końcu / Always last !!! { name = "WorldCat", hint = "WorldCat", property = "P10832", link = function(id) return "https://entities.oclc.org/worldcat/entity/"..id end, }, } local getDescription = function (entityId, force) local needLabel = false local site = mw.wikibase.getSitelink(entityId) local label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'pl') if not label then label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'mul') end if not label then for i, l in ipairs(resources.fallbackLabels) do label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, l) if label then needLabel = true break end end end if site and label then return "[[:"..site.."|"..label.."]]", needLabel elseif site then return "[[:"..site.."|"..site.."]]", needLabel elseif label then return label, needLabel elseif force then return entityID, true end end local findDescription = function (entityId, sourceProps) local alt = nil for i, prop in ipairs(sourceProps) do for j, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, prop)) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datatype == "wikibase-item") then local qid = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] local description, needLabel = getDescription(qid, false) if description and not needLabel then return description, false end alt = alt or description end end end return alt, alt end local insertHeader = function(title, entityId, result, before, after) local determineDnbType = function() if isHumanPerson(entityId) then return "p" end -- pozostałe testy if hasAny(entityId, { "P1687", "P1963" }) then return "s" elseif hasAny(entityId, {"P27", "P26", "P25", "P22", "P40", "P1317"}) then return "p" elseif hasAny(entityId, {"P50", "P170", "P86", "P87", "P676", "P435"}) then return "w" elseif hasAny(entityId, {"P112", "P159", "P169", "P488", "P355", "P740"}) then return "k" elseif hasAny(entityId, {"P150", "P610", "P1589", "P85", "P35", "P36", "P47", "P984", "P474", "P982", "P300", "P901"}) then -- P625 cannot be used, there are some organizations, events, and even persons with this property return "g" end end local editLabelLink = "" local typClass = "normdaten-andere" local description = '' local needLabel = false if entityId then local typ = determineDnbType() or "fehlt" typClass = "normdaten-typ-"..typ if entityId ~= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() then description, needLabel = getDescription(entityId, true) if needLabel then editLabelLink = string.format(resources.editLabelLink, entityId) end elseif typ == 'p' then -- "człowiek" -> "osoba" description = resources.descriptions[typ] else description, needLabel = findDescription(entityId, resources.nativeTypes) description = description or resources.descriptions[typ] end end if needLabel then description = description..resources.catMissingLabel end if description and (#description > 0) then title = title..'&nbsp;(<span class="description">' .. description.. "</span>)" .. editLabelLink end table.insert(result, 1, '<div class="'..typClass..'">') table.insert(result, 2, '<div>'..title..":"..'</div>') if before then table.insert(result, 3, before) end if after then table.insert(result, after) end table.insert(result,"</div>") end local formats = { classic = function(info, identifiers) local result = {} table.insert(result, "[[") table.insert(result, info.hint) table.insert(result, "|") table.insert(result, info.name) table.insert(result, "]]") local show = info.show or function(id) return id end for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;<span class=\"uid\">[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, show(id)) table.insert(result, "]</span>") end return table.concat(result, "") end, mini = function(info, identifiers) local result = {} if #identifiers == 1 then -- simple link with authority name local id = identifiers[1] table.insert(result, "[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format(info.format or "<span title=\"%s\">%s</span>", id, info.name)) table.insert(result, "]") return table.concat(result, "") end table.insert(result, info.name) for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format("<span title=\"%s\">%s</span>", id, tostring(i))) table.insert(result, "]") end return table.concat(result, "") end, } local show = function(entityId, argStyle) local identifiers = function (info) local result = {} if info.disable and info.disable(entityId) then return result; end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, info.property)) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then table.insert(result, v.mainsnak.datavalue.value) end end return result end local result = {} local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic for i, info in ipairs(sources) do local list = identifiers(info) if #list > 0 then table.insert(result, "<li>"..formatItems(info, list).."</li>") end end if #result > 0 then insertHeader(resources.title, entityId, result, "<ul>", "</ul>") return table.concat(result, ""); end end local findPropertyDescription = function(pid) local description, needLabel = findDescription(pid, {"P1629"}) if not description or (#description == 0) or needLabel then description, needLabel = getDescription(pid, false) if not description or (#description == 0) or needLabel then mw.log("KA "..pid..": Brak opisu cechy") else mw.log("KA "..pid..": Brak elementu 'dedykowany typ dla' (P1629) w opisie cechy") end end return description, needLabel end return { ["Dokùmentacjô"] = function(frame) local result = {} table.insert(result, "{| class=wikitable\n!nazwa\n!cecha\n!dostawca\n") for i, v in ipairs(sources) do if i > 0 then table.insert(result, "|-\n") end table.insert(result, "|") table.insert(result, v.name) table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "|") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|[[") table.insert(result, v.hint) table.insert(result, "]]\n") end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.encyklopediaTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.encyklopedie) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.otherTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.bonus) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|}") return table.concat(result, "") end, ["Pòkôżë"] = function (frame) local args = frame.args local parent = frame:getParent().args local entityId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if (mw.title.getCurrentTitle() ~= 0) and (args[1] or parent[1]) then entityId = args[1] or parent[1] or entityId end if not entityId then return end local argStyle = args.style local result = { -- typical result show(entityId, argStyle) } local group = false local idGroupOfHumans = 'Q16334295' for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id if id == idGroupOfHumans then group = true break end local status, r = pcall(mw.wikibase.getReferencedEntityId, id, 'P279', { idGroupOfHumans }) if not status then -- za dużo wëwòłań, max 3 break end if r then group = true break end end end if group then local p527 = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P527") -- dodôwôj nie wiãcy niżle dodôwkòwò 5 persónów if (#p527 > 0) and (#p527 <= 5) then for i, v in ipairs(p527) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..tostring(v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"]) if isHumanPerson(id) then local s = show(id, argStyle) if s then table.insert(result, s) end end end end end end -- czas na bónusë local genericPrinter = false -- lazy loaded local loadBonusSection = function (bonusTitle, bonusItems) local bonus = {} for i, b in ipairs(bonusItems) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local prop = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, pid) if prop and (#prop > 0) then local description = name local needLabel = false if not description then description, needLabel = findPropertyDescription(pid) end if description and (#description > 0) and not needLabel then local expectedPattern = "^%[(%S+) (.-)%]$" local uids = {} for j, p in ipairs(prop) do if not p.mainsnak or (p.mainsnak.snaktype ~= "value") then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/Pokaż/InvalidData").id mw.logObject(p, "KA BAD DATA") else -- lazy loading once genericPrinter = genericPrinter or require("Moduł:Wikipòdôwczi/format/string") local s = genericPrinter.format(p.mainsnak, {}) if s and (#s > 0) then local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) if link then table.insert(uids, s) end end end end if #uids > 0 then local info = { show = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return id end, link = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return link end, } local hint, name = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)|(.-)%]%]$") if hint then info.hint = hint info.name = name else local sitelink = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)%]%]$") if name then info.hint = sitelink info.name = sitelink else info.hint = ":d:Property:"..pid info.name = description end end local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic table.insert(bonus, "\n*"..formatItems(info, uids)) end end end end if #bonus > 0 then insertHeader(bonusTitle, (#result == 0) and entityId, bonus, "\n", "\n") for i, b in ipairs(bonus) do table.insert(result, b) end end end loadBonusSection(resources.encyklopediaTitle, resources.encyklopedie) loadBonusSection(resources.otherTitle, resources.bonus) if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div id="normdaten" class="catlinks">') table.insert(result, "</div>") return table.concat(result, "") end end, ["Zestaw"] = function (frame) local t = frame.args["titel"] or "[[Aùtoritatiwnô kòntrola]]" local e = frame.args["próżno"] local sd = require("Moduł:Wikipòdôwczi/select") local f = require("Moduł:Wikipòdôwczi/format") local result = {} local i = 1 while true do local p = frame.args[i] if not p then break end local pid, qid, prop = sd.selectProperty(p, {}) if qid then local ppid, pqid, pprop = sd.selectProperty("P1629", {}, pid) if pqid then local s = "\n*"..f.run(frame, ppid, pprop)..":&nbsp;"..f.run(frame, pid, prop) table.insert(result, s) end end i = i + 1 end if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div class="catlinks">') table.insert(result, 2, t) local pid, qid, prop = sd.selectProperty("P31", {}, nil, 1) table.insert(result, 3, qid and (" ("..f.run(frame, pid, prop).."):") or ":") table.insert(result, "</div>") return table.concat(result) end return e end, } jahy5d38ra21ji2oetd8gahts6rteub 207825 207824 2026-07-15T11:31:28Z Orbitminis 18250 207825 Scribunto text/plain require("strict") local resources = { title = "Aùtoritatiwnô kòntrola", encyklopediaTitle = "Jinternetowé encyklopedie", otherTitle = "Bùtnowé identifikatorë", catMissingLabel = '[[Kategòrëjô:Aùtoritatiwnô kòntrola brëkùje kaszëbsczi eticzétë]]', editLabelLink = '<span class="wdlink">&#x5B;[[:d:%s|<span title="Felënk kaszëbsczi eticzétë">e</span>]]&#x5D;</span>', fallbackLabels = { "mul", "pl", "en", "de", "fr", "it", "cs", "lt", "pt", "es", "csb" }, nativeTypes = { "P31", "P279" }, -- type descriptions descriptions = { p = "persóna", k = "òrganizacjô", v = "wëdarzenié", w = "dzeło", s = "dërżeniowé słowò", g = "geògraficzny òbiekt", }, encyklopedie = { "P5058 ETP", --persónë "P6679 ETP", -- kùńsztë "P1417 Britannica", "P5395 The Canadian Encyclopedia", "P3365 Treccani", "P3219 Universalis", -- Encyclopædia Universalis "P3123 SEP", "P2924 stôrô БРЭ", "P11514 nowô БРЭ", "P4613 ЕСУ", "P3222 NE.se", "P4854 Uppslagsverket Finland", "P6870 Nacionālā enciklopēdija", "P4342 SNL", "P7666 VLE", "P1296 Catalana", -- Gran Enciclopèdia Catalana "P8313 DSDE", "P7982 Hrvatska enciklopedija", "P13596 PBM", "P14076 Fragrantica", "P14084 Parfumo", "P4985 TMDB" }, bonus = { "P8832 [[Polska Akademia Nauk|PAN]]", --"P402", -- identifikatór relacje OpenStreetMap "P2038", -- identifikatór ResearchGate "P1053", -- ResearcherID "P3829 Publons", "P3124 archiwalna „Nauka Polska”", -- identifikatór osoby w _archiwalnym_ serwisie „Nauka Polska” "P12541 „Ludzie Nauki”", -- identyfikator osoby w bazie „Ludzie Nauki” (nowej) "P1153 Scopus", "P1563 MacTutor", -- identyfikator MacTutor, "P8159 SciProfiles", -- identyfikator SciProfiles (MDPI), "P2798 Loop", -- identyfikator Loop (Frontiers), "P10861 Dimensions", -- identyfikator Dimensions (Springer Nature), "P1960 Google Scholar", -- identyfikator Google Scholar, "P8286 Olympedia", -- identyfikator sportowca w www.olympedia.org "P1146 World Athletics", "P3495 FilmPolski.pl", -- identyfikator aktora w FilmPolski.pl "P5033 Filmweb.pl", -- identyfikator osoby w Filmweb.pl "P1967 BoxRec", -- identyfikator BoxRec "P2397 YouTube", -- identyfikator kanału w YouTube "P2036", -- African Plant Database; "P838 BioLib", "P830 EoL", "P6177 EUNIS", -- EUNIS ID, (lub P6681 ?) "P1747 Flora of China", "P1727 Flora of North America", "P6094 FloraWeb", "P846 GBIF", -- Global Biodiversity Information Facility "P1421 GRIN", "P3151 iNaturalist", "P961 IPNI", "P815 ITIS", "P685 NCBI", -- NCBI, "P6034 Plant Finder", "P1070", -- PlantList "P5037 Plants of the World", "P3105 Tela Botanica", "P960", -- Tropicos, "P1772 USDA PLANTS", "P821", -- CGNDB, "P6263", -- Mindat, "P842 Fossilworks", "P5055 IRMNG", -- Interim Register of Marine and Nonmarine Genera "P10585 CoL", "P2426 xeno-canto", "P10907 Paleobiology Database" } } local has = function (entityId, propertyId) return #mw.wikibase.getBestStatements(entityId, propertyId) > 0 end local hasAny = function (entityId, properties) for i, v in ipairs(properties) do if has(entityId, v) then return true end end return false end local isHumanPerson = function(entityId) for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] == 5) then return true end end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P21")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") then local id = v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] if (id == 6581097) or (id == 6581072) then return true end end end return false end local sources = { { name = "ISNI", hint = "International Standard Name Identifier", property = "P213", link = function(id) local linkId, x = string.gsub(id, " ", "") return "https://isni.org/isni/"..linkId end, show = function(id) local showId, x = string.gsub(id, " ", "&thinsp;") return showId end, }, { name = "ORCID", hint = "ORCID", property = "P496", link = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return "http://orcid.org/"..string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, show = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, }, { name = "PWN", hint = "Słownik języka polskiego PWN", property = "P7305", link = function(id) return "https://web.archive.org/web/2/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;"..id..".html" end, }, { name = "VIAF", hint = "Virtual International Authority File", property = "P214", link = function(id) return "http://viaf.org/viaf/"..id end, }, { name = "ULAN", hint = ":en:Union List of Artist Names", property = "P245", link = function(id) return "http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid="..id end, }, { name = "Europeana", hint = "Europeana", property = "P727", link = function(id) return "http://www.europeana.eu/portal/record/"..id..".html" end, }, { name = "LCCN", hint = "Library of Congress Control Number", property = "P244", link = function(id) return "http://lccn.loc.gov/"..id end, }, { name = "GND", hint = "Gemeinsame Normdatei", property = "P227", link = function(id) return "http://d-nb.info/gnd/"..id end, }, { name = "NDL", hint = ":de:Web NDL Authorities", property = "P349", link = function(id) return "http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/"..id end, }, { name = "LIBRIS", hint = "LIBRIS", property = "P5587", link = function(id) return "https://libris.kb.se/katalogisering/"..id end, }, { name = "SELIBR", hint = "LIBRIS", property = "P906", disable = function(entityId) return has(entityId, "P5587") end, link = function(id) local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P906/enabled").id return "http://libris.kb.se/auth/"..id end, }, { name = "BnF", hint = "Bibliothèque nationale", property = "P268", link = function(id) return "http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb"..id end, }, { name = "SUDOC", hint = "Système Universitaire de Documentation", property = "P269", link = function(id) return "http://www.idref.fr/"..id end, }, { name = "SBN", hint = ":it:Servizio bibliotecario nazionale", property = "P396", link = function(id) return "https://opac.sbn.it/en/risultati-autori/-/opac-autori/detail/"..id end, }, { name = "NLA", hint = "Biblioteka Narodowa Australii", property = "P409", link = function(id) return "http://nla.gov.au/anbd.aut-an"..id end, }, { name = "BNCF", hint = "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji", property = "P508", link = function(id) return "http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id="..id end, }, { name = "NKC", hint = "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej", property = "P691", link = function(id) return "https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica="..id end, }, { name = "DBNL", hint = ":nl:Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren", property = "P723", link = function(id) return "http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id="..id end, }, { name = "RSL", hint = "Rosyjska Biblioteka Państwowa", property = "P947", link = function(id) return "http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=RSL11&request="..id end, }, { name = "BNE", hint = "Hiszpańska Biblioteka Narodowa", property = "P950", link = function(id) return "http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id="..id end, }, { name = "BNR", hint = "Biblioteka Narodowa Rumunii", property = "P1003", link = function(id) return "http://alephnew.bibnat.ro:8991/F?func=find-b&request="..id.."&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=NLR10" end, }, { name = "NTA", hint = "Holenderska Biblioteka Narodowa", property = "P1006", link = function(id) --return "http://opc4.kb.nl/PPN?PPN="..id return "http://data.bibliotheken.nl/doc/thes/p"..id end, }, { name = "BIBSYS", hint = "BIBSYS", property = "P1015", link = function(id) return "https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/"..id end, }, { name = "CALIS", hint = ":zh:中国高等教育文献保障系统", property = "P270", link = function(id) return "http://opac.calis.edu.cn/aopac/ajsp/detail.jsp?actionfrom=1&actl=CAL++"..id.."%23" end, }, { name = "CiNii", hint = ":jp:CiNii", property = "P271", link = function(id) return "http://ci.nii.ac.jp/author/"..id end, }, { name = "Open Library", hint = "Open Library", property = "P648", link = function(id) return "https://openlibrary.org/books/"..id end, }, { name = "PLWABN", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P7293", link = function(id) return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NLP", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P1695", disable = function(entityId) return has(entityId, "P7293") end, link = function(id) if id:byte(1) ~= 65 then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/invalid").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end local y = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/enabled").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NUKAT", hint = "NUKAT", property = "P1207", link = function(id) local good = string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$") or string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d$") if not good then local prefix = string.sub(id,1,1) local number = string.sub(id,2) local infix = #number == 8 and "%20%20" or "%20" good = prefix..infix..number end local linkid, x = string.gsub(good, ' ', '%%20') return "http://nukat.edu.pl/aut/"..linkid end, }, { name = "OBIN", hint = "Dictionary of National Biography", property = "P1415", link = function(id) return "https://doi.org/10.1093/ref:odnb/"..id end, }, { name = "J9U", hint = "Biblioteka Narodowa Izraela", property = "P8189", link = function(id) return "https://www.nli.org.il/en/authorities/"..id end, }, { name = "PTBNP", hint = "Biblioteka Narodowa Portugalii", property = "P1005", link = function(id) return "http://urn.bn.pt/nca/unimarc-authorities/txt?id="..id end, }, { name = "CANTIC", hint = ":ca:Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya", property = "P1273", link = function(id) return "http://cantic.bnc.cat/registres/CUCId/"..id end, }, { name = "LNB", hint = "Biblioteka Narodowa Łotwy", property = "P1368", link = function(id) return "https://kopkatalogs.lv/F?func=direct&local_base=lnc10&doc_number="..id.."&P_CON_LNG=ENG" end, }, { name = "NSK", hint = "Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka w Zagrzebiu", property = "P1375", link = function(id) return "http://katalog.nsk.hr/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=nsk10" end, }, { name = "BNA", hint = ":es:Biblioteca Nacional de la República Argentina", property = "P3788", link = function(id) return "http://catalogo.bn.gov.ar/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=BNA10" end, }, { name = "CONOR", hint = ":sl:CONOR", property = "P1280", link = function(id) return "https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/si/en/conor/"..id end, }, { name = "BNC", hint = ":es:Biblioteca Nacional de Chile", property = "P1890", link = function(id) return "http://www.bncatalogo.cl/F?func=direct&local_base=red10&doc_number="..id end, }, { name = "ΕΒΕ", hint = "Grecka Biblioteka Narodowa", property = "P3348", link = function(id) return "http://data.nlg.gr/resource/authority/record"..id end, }, { name = "BLBNB", hint = "Brazylijska Biblioteka Narodowa", property = "P4619", link = function(id) return "http://acervo.bn.br/sophia_web/autoridade/detalhe/"..id end, }, { name = "KRNLK", hint = "Biblioteka Narodowa Korei", property = "P5034", link = function(id) return "https://librarian.nl.go.kr/LI/contents/L20101000000.do?id="..id end, }, { name = "LIH", hint = "Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa", property = "P7699", link = function(id) return "https://lnb.libis.lt/simpleSearch.do?doSearch=1&AI001="..mw.uri.encode(id,"PATH") end, }, { name = "NSZL", hint = "Państwowa Biblioteka Széchényiego", property = "P3133", link = function(id) return "http://nektar.oszk.hu/auth/"..id end, }, { name = "RISM", hint = "Répertoire International des Sources Musicales", property = "P5504", link = function(id) return "https://rism.online/"..id end, }, { name = "GIA", hint = "Getty Iconography Authority", property = "P5986", link = function(id) return "http://www.getty.edu/cona/CONAIconographyRecord.aspx?iconid="..id end, }, -- Zawsze na końcu / Always last !!! { name = "WorldCat", hint = "WorldCat", property = "P10832", link = function(id) return "https://entities.oclc.org/worldcat/entity/"..id end, }, } local getDescription = function (entityId, force) local needLabel = false local site = mw.wikibase.getSitelink(entityId) local label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'pl') if not label then label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'mul') end if not label then for i, l in ipairs(resources.fallbackLabels) do label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, l) if label then needLabel = true break end end end if site and label then return "[[:"..site.."|"..label.."]]", needLabel elseif site then return "[[:"..site.."|"..site.."]]", needLabel elseif label then return label, needLabel elseif force then return entityID, true end end local findDescription = function (entityId, sourceProps) local alt = nil for i, prop in ipairs(sourceProps) do for j, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, prop)) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datatype == "wikibase-item") then local qid = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] local description, needLabel = getDescription(qid, false) if description and not needLabel then return description, false end alt = alt or description end end end return alt, alt end local insertHeader = function(title, entityId, result, before, after) local determineDnbType = function() if isHumanPerson(entityId) then return "p" end -- pozostałe testy if hasAny(entityId, { "P1687", "P1963" }) then return "s" elseif hasAny(entityId, {"P27", "P26", "P25", "P22", "P40", "P1317"}) then return "p" elseif hasAny(entityId, {"P50", "P170", "P86", "P87", "P676", "P435"}) then return "w" elseif hasAny(entityId, {"P112", "P159", "P169", "P488", "P355", "P740"}) then return "k" elseif hasAny(entityId, {"P150", "P610", "P1589", "P85", "P35", "P36", "P47", "P984", "P474", "P982", "P300", "P901"}) then -- P625 cannot be used, there are some organizations, events, and even persons with this property return "g" end end local editLabelLink = "" local typClass = "normdaten-andere" local description = '' local needLabel = false if entityId then local typ = determineDnbType() or "fehlt" typClass = "normdaten-typ-"..typ if entityId ~= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() then description, needLabel = getDescription(entityId, true) if needLabel then editLabelLink = string.format(resources.editLabelLink, entityId) end elseif typ == 'p' then -- "człowiek" -> "osoba" description = resources.descriptions[typ] else description, needLabel = findDescription(entityId, resources.nativeTypes) description = description or resources.descriptions[typ] end end if needLabel then description = description..resources.catMissingLabel end if description and (#description > 0) then title = title..'&nbsp;(<span class="description">' .. description.. "</span>)" .. editLabelLink end table.insert(result, 1, '<div class="'..typClass..'">') table.insert(result, 2, '<div>'..title..":"..'</div>') if before then table.insert(result, 3, before) end if after then table.insert(result, after) end table.insert(result,"</div>") end local formats = { classic = function(info, identifiers) local result = {} table.insert(result, "[[") table.insert(result, info.hint) table.insert(result, "|") table.insert(result, info.name) table.insert(result, "]]") local show = info.show or function(id) return id end for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;<span class=\"uid\">[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, show(id)) table.insert(result, "]</span>") end return table.concat(result, "") end, mini = function(info, identifiers) local result = {} if #identifiers == 1 then -- simple link with authority name local id = identifiers[1] table.insert(result, "[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format(info.format or "<span title=\"%s\">%s</span>", id, info.name)) table.insert(result, "]") return table.concat(result, "") end table.insert(result, info.name) for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format("<span title=\"%s\">%s</span>", id, tostring(i))) table.insert(result, "]") end return table.concat(result, "") end, } local show = function(entityId, argStyle) local identifiers = function (info) local result = {} if info.disable and info.disable(entityId) then return result; end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, info.property)) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then table.insert(result, v.mainsnak.datavalue.value) end end return result end local result = {} local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic for i, info in ipairs(sources) do local list = identifiers(info) if #list > 0 then table.insert(result, "<li>"..formatItems(info, list).."</li>") end end if #result > 0 then insertHeader(resources.title, entityId, result, "<ul>", "</ul>") return table.concat(result, ""); end end local findPropertyDescription = function(pid) local description, needLabel = findDescription(pid, {"P1629"}) if not description or (#description == 0) or needLabel then description, needLabel = getDescription(pid, false) if not description or (#description == 0) or needLabel then mw.log("KA "..pid..": Brak opisu cechy") else mw.log("KA "..pid..": Brak elementu 'dedykowany typ dla' (P1629) w opisie cechy") end end return description, needLabel end return { ["Dokumentacja"] = function(frame) local result = {} table.insert(result, "{| class=wikitable\n!nazwa\n!cecha\n!dostawca\n") for i, v in ipairs(sources) do if i > 0 then table.insert(result, "|-\n") end table.insert(result, "|") table.insert(result, v.name) table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "|") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|[[") table.insert(result, v.hint) table.insert(result, "]]\n") end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.encyklopediaTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.encyklopedie) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.otherTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.bonus) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|}") return table.concat(result, "") end, ["Pokaż"] = function (frame) local args = frame.args local parent = frame:getParent().args local entityId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if (mw.title.getCurrentTitle() ~= 0) and (args[1] or parent[1]) then entityId = args[1] or parent[1] or entityId end if not entityId then return end local argStyle = args.style local result = { -- typical result show(entityId, argStyle) } local group = false local idGroupOfHumans = 'Q16334295' for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id if id == idGroupOfHumans then group = true break end local status, r = pcall(mw.wikibase.getReferencedEntityId, id, 'P279', { idGroupOfHumans }) if not status then -- za dużo wëwòłań, max 3 break end if r then group = true break end end end if group then local p527 = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P527") -- dodôwôj nie wiãcy niżle dodôwkòwò 5 persónów if (#p527 > 0) and (#p527 <= 5) then for i, v in ipairs(p527) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..tostring(v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"]) if isHumanPerson(id) then local s = show(id, argStyle) if s then table.insert(result, s) end end end end end end -- czas na bónusë local genericPrinter = false -- lazy loaded local loadBonusSection = function (bonusTitle, bonusItems) local bonus = {} for i, b in ipairs(bonusItems) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local prop = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, pid) if prop and (#prop > 0) then local description = name local needLabel = false if not description then description, needLabel = findPropertyDescription(pid) end if description and (#description > 0) and not needLabel then local expectedPattern = "^%[(%S+) (.-)%]$" local uids = {} for j, p in ipairs(prop) do if not p.mainsnak or (p.mainsnak.snaktype ~= "value") then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/Pokaż/InvalidData").id mw.logObject(p, "KA BAD DATA") else -- lazy loading once genericPrinter = genericPrinter or require("Moduł:Wikipòdôwczi/format/string") local s = genericPrinter.format(p.mainsnak, {}) if s and (#s > 0) then local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) if link then table.insert(uids, s) end end end end if #uids > 0 then local info = { show = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return id end, link = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return link end, } local hint, name = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)|(.-)%]%]$") if hint then info.hint = hint info.name = name else local sitelink = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)%]%]$") if name then info.hint = sitelink info.name = sitelink else info.hint = ":d:Property:"..pid info.name = description end end local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic table.insert(bonus, "\n*"..formatItems(info, uids)) end end end end if #bonus > 0 then insertHeader(bonusTitle, (#result == 0) and entityId, bonus, "\n", "\n") for i, b in ipairs(bonus) do table.insert(result, b) end end end loadBonusSection(resources.encyklopediaTitle, resources.encyklopedie) loadBonusSection(resources.otherTitle, resources.bonus) if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div id="normdaten" class="catlinks">') table.insert(result, "</div>") return table.concat(result, "") end end, ["Zestaw"] = function (frame) local t = frame.args["titel"] or "[[Aùtoritatiwnô kòntrola]]" local e = frame.args["próżno"] local sd = require("Moduł:Wikipòdôwczi/select") local f = require("Moduł:Wikipòdôwczi/format") local result = {} local i = 1 while true do local p = frame.args[i] if not p then break end local pid, qid, prop = sd.selectProperty(p, {}) if qid then local ppid, pqid, pprop = sd.selectProperty("P1629", {}, pid) if pqid then local s = "\n*"..f.run(frame, ppid, pprop)..":&nbsp;"..f.run(frame, pid, prop) table.insert(result, s) end end i = i + 1 end if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div class="catlinks">') table.insert(result, 2, t) local pid, qid, prop = sd.selectProperty("P31", {}, nil, 1) table.insert(result, 3, qid and (" ("..f.run(frame, pid, prop).."):") or ":") table.insert(result, "</div>") return table.concat(result) end return e end, } okqprrewy98unu5xygwyudl0vxiatgm 207826 207825 2026-07-15T11:35:41Z Orbitminis 18250 Orbitminis przeniós starnã [[Moduł:Kòntrola]] do [[Moduł:Aùtoritatiwnô kòntrola]]: w pòlsczim Wiczipedie nen moduł nazéwôł sã Kontrola autorytatywna 207825 Scribunto text/plain require("strict") local resources = { title = "Aùtoritatiwnô kòntrola", encyklopediaTitle = "Jinternetowé encyklopedie", otherTitle = "Bùtnowé identifikatorë", catMissingLabel = '[[Kategòrëjô:Aùtoritatiwnô kòntrola brëkùje kaszëbsczi eticzétë]]', editLabelLink = '<span class="wdlink">&#x5B;[[:d:%s|<span title="Felënk kaszëbsczi eticzétë">e</span>]]&#x5D;</span>', fallbackLabels = { "mul", "pl", "en", "de", "fr", "it", "cs", "lt", "pt", "es", "csb" }, nativeTypes = { "P31", "P279" }, -- type descriptions descriptions = { p = "persóna", k = "òrganizacjô", v = "wëdarzenié", w = "dzeło", s = "dërżeniowé słowò", g = "geògraficzny òbiekt", }, encyklopedie = { "P5058 ETP", --persónë "P6679 ETP", -- kùńsztë "P1417 Britannica", "P5395 The Canadian Encyclopedia", "P3365 Treccani", "P3219 Universalis", -- Encyclopædia Universalis "P3123 SEP", "P2924 stôrô БРЭ", "P11514 nowô БРЭ", "P4613 ЕСУ", "P3222 NE.se", "P4854 Uppslagsverket Finland", "P6870 Nacionālā enciklopēdija", "P4342 SNL", "P7666 VLE", "P1296 Catalana", -- Gran Enciclopèdia Catalana "P8313 DSDE", "P7982 Hrvatska enciklopedija", "P13596 PBM", "P14076 Fragrantica", "P14084 Parfumo", "P4985 TMDB" }, bonus = { "P8832 [[Polska Akademia Nauk|PAN]]", --"P402", -- identifikatór relacje OpenStreetMap "P2038", -- identifikatór ResearchGate "P1053", -- ResearcherID "P3829 Publons", "P3124 archiwalna „Nauka Polska”", -- identifikatór osoby w _archiwalnym_ serwisie „Nauka Polska” "P12541 „Ludzie Nauki”", -- identyfikator osoby w bazie „Ludzie Nauki” (nowej) "P1153 Scopus", "P1563 MacTutor", -- identyfikator MacTutor, "P8159 SciProfiles", -- identyfikator SciProfiles (MDPI), "P2798 Loop", -- identyfikator Loop (Frontiers), "P10861 Dimensions", -- identyfikator Dimensions (Springer Nature), "P1960 Google Scholar", -- identyfikator Google Scholar, "P8286 Olympedia", -- identyfikator sportowca w www.olympedia.org "P1146 World Athletics", "P3495 FilmPolski.pl", -- identyfikator aktora w FilmPolski.pl "P5033 Filmweb.pl", -- identyfikator osoby w Filmweb.pl "P1967 BoxRec", -- identyfikator BoxRec "P2397 YouTube", -- identyfikator kanału w YouTube "P2036", -- African Plant Database; "P838 BioLib", "P830 EoL", "P6177 EUNIS", -- EUNIS ID, (lub P6681 ?) "P1747 Flora of China", "P1727 Flora of North America", "P6094 FloraWeb", "P846 GBIF", -- Global Biodiversity Information Facility "P1421 GRIN", "P3151 iNaturalist", "P961 IPNI", "P815 ITIS", "P685 NCBI", -- NCBI, "P6034 Plant Finder", "P1070", -- PlantList "P5037 Plants of the World", "P3105 Tela Botanica", "P960", -- Tropicos, "P1772 USDA PLANTS", "P821", -- CGNDB, "P6263", -- Mindat, "P842 Fossilworks", "P5055 IRMNG", -- Interim Register of Marine and Nonmarine Genera "P10585 CoL", "P2426 xeno-canto", "P10907 Paleobiology Database" } } local has = function (entityId, propertyId) return #mw.wikibase.getBestStatements(entityId, propertyId) > 0 end local hasAny = function (entityId, properties) for i, v in ipairs(properties) do if has(entityId, v) then return true end end return false end local isHumanPerson = function(entityId) for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] == 5) then return true end end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P21")) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") then local id = v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] if (id == 6581097) or (id == 6581072) then return true end end end return false end local sources = { { name = "ISNI", hint = "International Standard Name Identifier", property = "P213", link = function(id) local linkId, x = string.gsub(id, " ", "") return "https://isni.org/isni/"..linkId end, show = function(id) local showId, x = string.gsub(id, " ", "&thinsp;") return showId end, }, { name = "ORCID", hint = "ORCID", property = "P496", link = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return "http://orcid.org/"..string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, show = function(id) id = string.gsub(id, "-", "") return string.sub(id, 1, 4).."-"..string.sub(id,5,8).."-"..string.sub(id,9,12).."-"..string.sub(id,13,16) end, }, { name = "PWN", hint = "Słownik języka polskiego PWN", property = "P7305", link = function(id) return "https://web.archive.org/web/2/https://encyklopedia.pwn.pl/haslo/;"..id..".html" end, }, { name = "VIAF", hint = "Virtual International Authority File", property = "P214", link = function(id) return "http://viaf.org/viaf/"..id end, }, { name = "ULAN", hint = ":en:Union List of Artist Names", property = "P245", link = function(id) return "http://www.getty.edu/vow/ULANFullDisplay?find=&role=&nation=&subjectid="..id end, }, { name = "Europeana", hint = "Europeana", property = "P727", link = function(id) return "http://www.europeana.eu/portal/record/"..id..".html" end, }, { name = "LCCN", hint = "Library of Congress Control Number", property = "P244", link = function(id) return "http://lccn.loc.gov/"..id end, }, { name = "GND", hint = "Gemeinsame Normdatei", property = "P227", link = function(id) return "http://d-nb.info/gnd/"..id end, }, { name = "NDL", hint = ":de:Web NDL Authorities", property = "P349", link = function(id) return "http://id.ndl.go.jp/auth/ndlna/"..id end, }, { name = "LIBRIS", hint = "LIBRIS", property = "P5587", link = function(id) return "https://libris.kb.se/katalogisering/"..id end, }, { name = "SELIBR", hint = "LIBRIS", property = "P906", disable = function(entityId) return has(entityId, "P5587") end, link = function(id) local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P906/enabled").id return "http://libris.kb.se/auth/"..id end, }, { name = "BnF", hint = "Bibliothèque nationale", property = "P268", link = function(id) return "http://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb"..id end, }, { name = "SUDOC", hint = "Système Universitaire de Documentation", property = "P269", link = function(id) return "http://www.idref.fr/"..id end, }, { name = "SBN", hint = ":it:Servizio bibliotecario nazionale", property = "P396", link = function(id) return "https://opac.sbn.it/en/risultati-autori/-/opac-autori/detail/"..id end, }, { name = "NLA", hint = "Biblioteka Narodowa Australii", property = "P409", link = function(id) return "http://nla.gov.au/anbd.aut-an"..id end, }, { name = "BNCF", hint = "Centralna Biblioteka Narodowa we Florencji", property = "P508", link = function(id) return "http://thes.bncf.firenze.sbn.it/termine.php?id="..id end, }, { name = "NKC", hint = "Biblioteka Narodowa Republiki Czeskiej", property = "P691", link = function(id) return "https://aleph.nkp.cz/F/?func=find-c&local_base=aut&ccl_term=ica="..id end, }, { name = "DBNL", hint = ":nl:Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren", property = "P723", link = function(id) return "http://www.dbnl.org/auteurs/auteur.php?id="..id end, }, { name = "RSL", hint = "Rosyjska Biblioteka Państwowa", property = "P947", link = function(id) return "http://aleph.rsl.ru/F?func=find-b&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=RSL11&request="..id end, }, { name = "BNE", hint = "Hiszpańska Biblioteka Narodowa", property = "P950", link = function(id) return "http://catalogo.bne.es/uhtbin/authoritybrowse.cgi?action=display&authority_id="..id end, }, { name = "BNR", hint = "Biblioteka Narodowa Rumunii", property = "P1003", link = function(id) return "http://alephnew.bibnat.ro:8991/F?func=find-b&request="..id.."&find_code=SYS&adjacent=Y&local_base=NLR10" end, }, { name = "NTA", hint = "Holenderska Biblioteka Narodowa", property = "P1006", link = function(id) --return "http://opc4.kb.nl/PPN?PPN="..id return "http://data.bibliotheken.nl/doc/thes/p"..id end, }, { name = "BIBSYS", hint = "BIBSYS", property = "P1015", link = function(id) return "https://authority.bibsys.no/authority/rest/authorities/html/"..id end, }, { name = "CALIS", hint = ":zh:中国高等教育文献保障系统", property = "P270", link = function(id) return "http://opac.calis.edu.cn/aopac/ajsp/detail.jsp?actionfrom=1&actl=CAL++"..id.."%23" end, }, { name = "CiNii", hint = ":jp:CiNii", property = "P271", link = function(id) return "http://ci.nii.ac.jp/author/"..id end, }, { name = "Open Library", hint = "Open Library", property = "P648", link = function(id) return "https://openlibrary.org/books/"..id end, }, { name = "PLWABN", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P7293", link = function(id) return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NLP", hint = "Biblioteka Narodowa (Warszawa)", property = "P1695", disable = function(entityId) return has(entityId, "P7293") end, link = function(id) if id:byte(1) ~= 65 then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/invalid").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end local y = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/P1695/enabled").id return "https://dbn.bn.org.pl/descriptor-details/"..id end, }, { name = "NUKAT", hint = "NUKAT", property = "P1207", link = function(id) local good = string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d%d%d$") or string.match(id, "^[npst] %d%d%d%d%d%d%d%d$") if not good then local prefix = string.sub(id,1,1) local number = string.sub(id,2) local infix = #number == 8 and "%20%20" or "%20" good = prefix..infix..number end local linkid, x = string.gsub(good, ' ', '%%20') return "http://nukat.edu.pl/aut/"..linkid end, }, { name = "OBIN", hint = "Dictionary of National Biography", property = "P1415", link = function(id) return "https://doi.org/10.1093/ref:odnb/"..id end, }, { name = "J9U", hint = "Biblioteka Narodowa Izraela", property = "P8189", link = function(id) return "https://www.nli.org.il/en/authorities/"..id end, }, { name = "PTBNP", hint = "Biblioteka Narodowa Portugalii", property = "P1005", link = function(id) return "http://urn.bn.pt/nca/unimarc-authorities/txt?id="..id end, }, { name = "CANTIC", hint = ":ca:Catàleg d'autoritats de noms i títols de Catalunya", property = "P1273", link = function(id) return "http://cantic.bnc.cat/registres/CUCId/"..id end, }, { name = "LNB", hint = "Biblioteka Narodowa Łotwy", property = "P1368", link = function(id) return "https://kopkatalogs.lv/F?func=direct&local_base=lnc10&doc_number="..id.."&P_CON_LNG=ENG" end, }, { name = "NSK", hint = "Biblioteka Narodowa i Uniwersytecka w Zagrzebiu", property = "P1375", link = function(id) return "http://katalog.nsk.hr/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=nsk10" end, }, { name = "BNA", hint = ":es:Biblioteca Nacional de la República Argentina", property = "P3788", link = function(id) return "http://catalogo.bn.gov.ar/F/?func=direct&doc_number="..id.."&local_base=BNA10" end, }, { name = "CONOR", hint = ":sl:CONOR", property = "P1280", link = function(id) return "https://plus-legacy.cobiss.net/cobiss/si/en/conor/"..id end, }, { name = "BNC", hint = ":es:Biblioteca Nacional de Chile", property = "P1890", link = function(id) return "http://www.bncatalogo.cl/F?func=direct&local_base=red10&doc_number="..id end, }, { name = "ΕΒΕ", hint = "Grecka Biblioteka Narodowa", property = "P3348", link = function(id) return "http://data.nlg.gr/resource/authority/record"..id end, }, { name = "BLBNB", hint = "Brazylijska Biblioteka Narodowa", property = "P4619", link = function(id) return "http://acervo.bn.br/sophia_web/autoridade/detalhe/"..id end, }, { name = "KRNLK", hint = "Biblioteka Narodowa Korei", property = "P5034", link = function(id) return "https://librarian.nl.go.kr/LI/contents/L20101000000.do?id="..id end, }, { name = "LIH", hint = "Litewska Biblioteka Narodowa im. Martynasa Mažvydasa", property = "P7699", link = function(id) return "https://lnb.libis.lt/simpleSearch.do?doSearch=1&AI001="..mw.uri.encode(id,"PATH") end, }, { name = "NSZL", hint = "Państwowa Biblioteka Széchényiego", property = "P3133", link = function(id) return "http://nektar.oszk.hu/auth/"..id end, }, { name = "RISM", hint = "Répertoire International des Sources Musicales", property = "P5504", link = function(id) return "https://rism.online/"..id end, }, { name = "GIA", hint = "Getty Iconography Authority", property = "P5986", link = function(id) return "http://www.getty.edu/cona/CONAIconographyRecord.aspx?iconid="..id end, }, -- Zawsze na końcu / Always last !!! { name = "WorldCat", hint = "WorldCat", property = "P10832", link = function(id) return "https://entities.oclc.org/worldcat/entity/"..id end, }, } local getDescription = function (entityId, force) local needLabel = false local site = mw.wikibase.getSitelink(entityId) local label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'pl') if not label then label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, 'mul') end if not label then for i, l in ipairs(resources.fallbackLabels) do label = mw.wikibase.getLabelByLang(entityId, l) if label then needLabel = true break end end end if site and label then return "[[:"..site.."|"..label.."]]", needLabel elseif site then return "[[:"..site.."|"..site.."]]", needLabel elseif label then return label, needLabel elseif force then return entityID, true end end local findDescription = function (entityId, sourceProps) local alt = nil for i, prop in ipairs(sourceProps) do for j, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, prop)) do if (v.mainsnak.snaktype == "value") and (v.mainsnak.datatype == "wikibase-item") then local qid = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"] local description, needLabel = getDescription(qid, false) if description and not needLabel then return description, false end alt = alt or description end end end return alt, alt end local insertHeader = function(title, entityId, result, before, after) local determineDnbType = function() if isHumanPerson(entityId) then return "p" end -- pozostałe testy if hasAny(entityId, { "P1687", "P1963" }) then return "s" elseif hasAny(entityId, {"P27", "P26", "P25", "P22", "P40", "P1317"}) then return "p" elseif hasAny(entityId, {"P50", "P170", "P86", "P87", "P676", "P435"}) then return "w" elseif hasAny(entityId, {"P112", "P159", "P169", "P488", "P355", "P740"}) then return "k" elseif hasAny(entityId, {"P150", "P610", "P1589", "P85", "P35", "P36", "P47", "P984", "P474", "P982", "P300", "P901"}) then -- P625 cannot be used, there are some organizations, events, and even persons with this property return "g" end end local editLabelLink = "" local typClass = "normdaten-andere" local description = '' local needLabel = false if entityId then local typ = determineDnbType() or "fehlt" typClass = "normdaten-typ-"..typ if entityId ~= mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() then description, needLabel = getDescription(entityId, true) if needLabel then editLabelLink = string.format(resources.editLabelLink, entityId) end elseif typ == 'p' then -- "człowiek" -> "osoba" description = resources.descriptions[typ] else description, needLabel = findDescription(entityId, resources.nativeTypes) description = description or resources.descriptions[typ] end end if needLabel then description = description..resources.catMissingLabel end if description and (#description > 0) then title = title..'&nbsp;(<span class="description">' .. description.. "</span>)" .. editLabelLink end table.insert(result, 1, '<div class="'..typClass..'">') table.insert(result, 2, '<div>'..title..":"..'</div>') if before then table.insert(result, 3, before) end if after then table.insert(result, after) end table.insert(result,"</div>") end local formats = { classic = function(info, identifiers) local result = {} table.insert(result, "[[") table.insert(result, info.hint) table.insert(result, "|") table.insert(result, info.name) table.insert(result, "]]") local show = info.show or function(id) return id end for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;<span class=\"uid\">[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, show(id)) table.insert(result, "]</span>") end return table.concat(result, "") end, mini = function(info, identifiers) local result = {} if #identifiers == 1 then -- simple link with authority name local id = identifiers[1] table.insert(result, "[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format(info.format or "<span title=\"%s\">%s</span>", id, info.name)) table.insert(result, "]") return table.concat(result, "") end table.insert(result, info.name) for i, id in ipairs(identifiers) do table.insert(result, (i == 1) and ":" or ",") table.insert(result, "&thinsp;[") table.insert(result, info.link(id)) table.insert(result, " ") table.insert(result, string.format("<span title=\"%s\">%s</span>", id, tostring(i))) table.insert(result, "]") end return table.concat(result, "") end, } local show = function(entityId, argStyle) local identifiers = function (info) local result = {} if info.disable and info.disable(entityId) then return result; end for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, info.property)) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then table.insert(result, v.mainsnak.datavalue.value) end end return result end local result = {} local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic for i, info in ipairs(sources) do local list = identifiers(info) if #list > 0 then table.insert(result, "<li>"..formatItems(info, list).."</li>") end end if #result > 0 then insertHeader(resources.title, entityId, result, "<ul>", "</ul>") return table.concat(result, ""); end end local findPropertyDescription = function(pid) local description, needLabel = findDescription(pid, {"P1629"}) if not description or (#description == 0) or needLabel then description, needLabel = getDescription(pid, false) if not description or (#description == 0) or needLabel then mw.log("KA "..pid..": Brak opisu cechy") else mw.log("KA "..pid..": Brak elementu 'dedykowany typ dla' (P1629) w opisie cechy") end end return description, needLabel end return { ["Dokumentacja"] = function(frame) local result = {} table.insert(result, "{| class=wikitable\n!nazwa\n!cecha\n!dostawca\n") for i, v in ipairs(sources) do if i > 0 then table.insert(result, "|-\n") end table.insert(result, "|") table.insert(result, v.name) table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "|") table.insert(result, v.property) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|[[") table.insert(result, v.hint) table.insert(result, "]]\n") end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.encyklopediaTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.encyklopedie) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, '!colspan="3"|'..resources.otherTitle..'\n') for i, b in ipairs(resources.bonus) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local description, needLabel = findPropertyDescription(pid) if name or (description and not needLabel) then table.insert(result, "|-\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, name or '') table.insert(result, "\n") table.insert(result, "|[[:d:Property:") table.insert(result, pid) table.insert(result, "|") table.insert(result, pid) table.insert(result, "]]\n") table.insert(result, "|") table.insert(result, description or '') table.insert(result, "\n") end end table.insert(result, "|}") return table.concat(result, "") end, ["Pokaż"] = function (frame) local args = frame.args local parent = frame:getParent().args local entityId = mw.wikibase.getEntityIdForCurrentPage() if (mw.title.getCurrentTitle() ~= 0) and (args[1] or parent[1]) then entityId = args[1] or parent[1] or entityId end if not entityId then return end local argStyle = args.style local result = { -- typical result show(entityId, argStyle) } local group = false local idGroupOfHumans = 'Q16334295' for i, v in ipairs(mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P31")) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id if id == idGroupOfHumans then group = true break end local status, r = pcall(mw.wikibase.getReferencedEntityId, id, 'P279', { idGroupOfHumans }) if not status then -- za dużo wëwòłań, max 3 break end if r then group = true break end end end if group then local p527 = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, "P527") -- dodôwôj nie wiãcy niżle dodôwkòwò 5 persónów if (#p527 > 0) and (#p527 <= 5) then for i, v in ipairs(p527) do if v.mainsnak.snaktype == "value" then local id = v.mainsnak.datavalue.value.id -- or "Q"..tostring(v.mainsnak.datavalue.value["numeric-id"]) if isHumanPerson(id) then local s = show(id, argStyle) if s then table.insert(result, s) end end end end end end -- czas na bónusë local genericPrinter = false -- lazy loaded local loadBonusSection = function (bonusTitle, bonusItems) local bonus = {} for i, b in ipairs(bonusItems) do local pid, name = mw.ustring.match(b, "^(P[0-9]+) +(.+)$") if not pid then pid = b end local prop = mw.wikibase.getBestStatements(entityId, pid) if prop and (#prop > 0) then local description = name local needLabel = false if not description then description, needLabel = findPropertyDescription(pid) end if description and (#description > 0) and not needLabel then local expectedPattern = "^%[(%S+) (.-)%]$" local uids = {} for j, p in ipairs(prop) do if not p.mainsnak or (p.mainsnak.snaktype ~= "value") then local x = mw.title.new("Module:Kontrola autorytatywna/Pokaż/InvalidData").id mw.logObject(p, "KA BAD DATA") else -- lazy loading once genericPrinter = genericPrinter or require("Moduł:Wikipòdôwczi/format/string") local s = genericPrinter.format(p.mainsnak, {}) if s and (#s > 0) then local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) if link then table.insert(uids, s) end end end end if #uids > 0 then local info = { show = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return id end, link = function(s) local link, id = mw.ustring.match(s, expectedPattern) return link end, } local hint, name = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)|(.-)%]%]$") if hint then info.hint = hint info.name = name else local sitelink = mw.ustring.match(description, "^%[%[(.-)%]%]$") if name then info.hint = sitelink info.name = sitelink else info.hint = ":d:Property:"..pid info.name = description end end local formatItems = formats[argStyle] or formats.classic table.insert(bonus, "\n*"..formatItems(info, uids)) end end end end if #bonus > 0 then insertHeader(bonusTitle, (#result == 0) and entityId, bonus, "\n", "\n") for i, b in ipairs(bonus) do table.insert(result, b) end end end loadBonusSection(resources.encyklopediaTitle, resources.encyklopedie) loadBonusSection(resources.otherTitle, resources.bonus) if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div id="normdaten" class="catlinks">') table.insert(result, "</div>") return table.concat(result, "") end end, ["Zestaw"] = function (frame) local t = frame.args["titel"] or "[[Aùtoritatiwnô kòntrola]]" local e = frame.args["próżno"] local sd = require("Moduł:Wikipòdôwczi/select") local f = require("Moduł:Wikipòdôwczi/format") local result = {} local i = 1 while true do local p = frame.args[i] if not p then break end local pid, qid, prop = sd.selectProperty(p, {}) if qid then local ppid, pqid, pprop = sd.selectProperty("P1629", {}, pid) if pqid then local s = "\n*"..f.run(frame, ppid, pprop)..":&nbsp;"..f.run(frame, pid, prop) table.insert(result, s) end end i = i + 1 end if #result > 0 then table.insert(result, 1, '<div class="catlinks">') table.insert(result, 2, t) local pid, qid, prop = sd.selectProperty("P31", {}, nil, 1) table.insert(result, 3, qid and (" ("..f.run(frame, pid, prop).."):") or ":") table.insert(result, "</div>") return table.concat(result) end return e end, } okqprrewy98unu5xygwyudl0vxiatgm 0 13075 207464 203002 2026-07-14T13:13:21Z Iketsi 3254 {{Òficjalnô starna}} 207464 wikitext text/x-wiki {{Mùzyczné karno | pòzwa = Deftones | òbrôzk = Deftones live brixton academy 2007.jpg | òpisënk = Kòncert karna Deftones w Brixton Academy w [[Londin|Londinie]], 14.04.2007 r. | pòwstanié = 1988 | môl pòwstaniô = [[Sacramento]], [[Kaliforniô]], USA | krôj = USA | mùzyczné ôrtë = alternatiwny metal, alternatiwny rock, nu metal, eksperimentalny rock | lata dzejaniô = 1988–do dzysô | wëtwórnie = [[Maverick Records]], [[Reprise Records]], [[Warner Records]] | nôleżnicë = [[Chino Moreno]]<br>[[Stephen Carpenter]]<br>[[Abe Cunningham]]<br>[[Frank Delgado]] | ùszłi nôleżnicë = [[Chi Cheng]]<br>[[Sergio Vega]] | pòzrzeszóné karna = [[Crosses]], [[Team Sleep]], [[Quicksand]] | logo = Deftones_logo_(2025).svg | starna www = https://www.deftones.com }} '''Deftones''' je amerikańsczim karnã grającym [[alternatiwny metal]], jaczé pòwstało w [[Sacramento]] w [[Kaliforniô|Kalifornie]] w 1988 rokù. Załóżcama karna bëlë wòkalista [[Chino Moreno]], prowadzący gitarzista [[Stephen Carpenter]] a perkùsysta [[Abe Cunningham]], z basystą [[Chi Cheng|Chim Chengã]] mët. Do karna pózni doparłãcził w 1999 rokù [[Frank Delgado]], jaczi je DJã a klawiszówcã kapelë. Pò ùstabilizowanim sã sytuacje karna w 1994, Deftones pòdpisało kòntrakt z wëtwórnią [[Maverick Records]]. Pòtemù karno wëdało swój debiutowi albùm ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' w 1995. Kòncertowé turë a promòcjô albùmù przez gãbny przekôz pòmògłë Deftones dobëc wikszą pòpùlarnotã. Jejich drëdżi albùm, ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997), zwëskôł status platinowi platczi w Zjednónëch Krajach. Karno òdniosło pòstãpny sukces wëdôwającë trzecy albùm ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000), jaczi òznôczôł przéńsce òd rëchlészégò, barżi agresywnégò brzëmieniô w eksperimentalną starnã; ùsôdzk ''Elite'' dobéł [[Nôdgroda Grammy|nôdgrodã Grammy]] w kategòrie ''Best Metal Performance''. Jejich czwiôrti albùm, pòzwóny "Deftones", ùkôzôł sã w 2003 rokù i òsygnął 2. plac na amerikańsczi lësce [[Billboard 200]]. W piątim studijnym albùmie Deftones, ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) pòmiónëją ùtwórczé napiãca a òsobisté tôkle w karnie. W 2008, czej Deftones robił nad albùmã pòd robòcą pòzwą ''[[:en:Eros_(Deftones_album)|Eros]]'', Cheng miôł drogòwi wëpôdk. Pò nym zdarzenim òstôwôł w stónie minimalny swiądë jaż do swòji smiercë w 2013 na skùtk ataczi serca. Pò wëpôdkù Chenga karno òprzestało robòtã nad albùmã ''Eros,'' a na plac Chenga wszedł basysta z karna [[:en:Quicksand_(American_band)|Quicksand]], [[:en:Sergio_Vega_(bassist)|Sergio Vega]], jaczi òstôł w kapelë do zôczątkù 2021 rokù. Òd 2010 karno wëdało piãc albùmów, ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010), ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012), ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016), ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020), a téż ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025), jaczé pòtkałë sã z achtnienim kritików. == Nôleżnicë karna == Terôczasny nôleżnicë: * Chino Moreno – przédny wòkalista <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1999–do terô)</small> * Stephen Carpenter – prowadzącô gitara <small>(1988–do terô)</small>; ritmicznô gitara <small>(1988–1999)</small> * Abe Cunningham – perkùsysta <small>(1988–1990, 1993–do terô)</small> * Frank Delgado – klawiszówc, DJ, sampléra <small>(1999–do terô; kòncertowi mùzyk 1996-1999)</small> Ùszłi nôleżnicë: * Dominic Garcia – basysta <small>(1988–1990)</small>, perkùsysta <small>(1990–1991)</small> * Chi Cheng – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(1990–2008; zamiarł w 2013)</small> * John Taylor – perkùsysta <small>(1991–1993)</small> * Sergio Vega – basysta, dodôwkòwi wòkalista <small>(2009–2021)</small> == Diskògrafiô == * ''[[:en:Adrenaline_(album)|Adrenaline]]'' (1995) * ''[[:en:Around_the_Fur|Around the Fur]]'' (1997) * ''[[:en:White_Pony|White Pony]]'' (2000) * ''[[:en:Deftones_(album)|Deftones]]'' (2003) * ''[[:en:Saturday_Night_Wrist|Saturday Night Wrist]]'' (2006) * ''[[:en:Diamond_Eyes|Diamond Eyes]]'' (2010) * ''[[:en:Koi_No_Yokan|Koi No Yokan]]'' (2012) * ''[[:en:Gore_(Deftones_album)|Gore]]'' (2016) * ''[[:en:Ohms_(album)|Ohms]]'' (2020) * ''[[:en:Private_Music_(album)|Private Music]]'' (2025) == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bibliografiô == * Deftones. ''Official Website'': https://www.deftones.com/ * ''GRAMMY.com''. „Deftones”: https://www.grammy.com/artists/deftones/1574 * ''Encyclopaedia Britannica''. „Deftones”: https://www.britannica.com/topic/Deftones == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Òficjalnô starna}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Deftones| ]] sgnhpvpb5cmxz1rlbd8xkenfsqywvq6 14 13097 207820 202134 2026-07-15T08:51:42Z Orbitminis 18250 ort. 207820 wikitext text/x-wiki Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã [[Cerkwiowòsłowiańsczi jãzëk|cerkwiowòsłowiańsczégò]] [[Cerkwiowòsłowiańsczi jãzëk|jãzëka]]. 4ux7v41au7arvyxlpufdo7xj6z84u11 14 13098 207819 202135 2026-07-15T08:48:34Z Orbitminis 18250 ort. 207819 wikitext text/x-wiki Brëkòwnicë w ti kategòrii zeswiôdczają znajemòtã [[Wilamòwsczi jãzëk|wilamòwsczégò]] [[Wilamòwsczi jãzëk|jãzëka]]. k8vtqxfdxrgutwtm2t8b77isyj8hnqo 14 13099 207818 202136 2026-07-15T08:44:55Z Orbitminis 18250 ort. 207818 wikitext text/x-wiki Brëkòwnicë w ti kategòrëji zeswiôdczają znajemòtã [[Prësczi jãzëk|prësczégò]] [[Prësczi jãzëk|jãzëka]]. 4nk7j84ner8nwfq0deft0zywkmrup5t 14 13100 207817 202137 2026-07-15T08:42:04Z Orbitminis 18250 ort. 207817 wikitext text/x-wiki Brëkòwnicë w ti kategòrii zeswiôdczają znajemòtã [[Pòłabsczi jãzëk|pòłabsczégò jãzëka]]. 944upyq07hpn08shatyapfvlkyngb2b 2 13107 207796 207371 2026-07-14T23:32:06Z HaxelKaszëba 17492 207796 wikitext text/x-wiki {{Babel|pl|csb-4}} === Mòjn wszëtczim! === Nazéwóm sã Alan, ale w jinternece jem znóny jakno Haxel. Jem Kaszëbą z Pùcka i jinteresëjã sã historią, kaszëbizną a téż mùzyką. Znajã leno kaszëbsczi z mòjégò òkrãżô, a gramaticzi jem sã naùcził òd drëchów, tej czasama mògã robic fele :ppp Jak nalézesz jaczés fele w mòjich artiklach, drist mòżesz je ùprawic :) {{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|Ten brëkòwnik mësli, że Kaszëbskô Wikipediô mô za mało encyklopedicznëch, wôrtnëch artiklów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}} <div style="clear:both; margin-bottom:1.0em;"></div> {{Brëkòkôstka | ramka = Black | tło2 = #CC0000 | tło1 = White | farwa2 = White | 1 = [[Òbrôzk:Grammar Nazi Icon Text.svg|80px]] | 2 = Ten brëkòwnik je '''òrtograficznym''' faszistą. }} {{clear}} == Mój Wkłôd == * [[Mésterstwò Swiata w Fùsbalë 2026]] * [[Chino Moreno]] * [[Stephen Carpenter]] * [[Swiãtopôłk II]] * [[Luce (maskòtka)]] * [[Deftones]] qolhlcoiffmlq7ln8kngsx7mfyozo8e 207797 207796 2026-07-14T23:32:23Z HaxelKaszëba 17492 207797 wikitext text/x-wiki {{Babel|pl|csb-4}} === Mòjn wszëtczim! === Nazéwóm sã Alan, ale w jinternece jem znóny jakno Haxel. Jem Kaszëbą z Pùcka i jinteresëjã sã historią, kaszëbizną a téż mùzyką. Znajã leno kaszëbsczi z mòjégò òkrãżô, a gramaticzi jem sã naùcził òd drëchów, tej czasama mògã robic fele :ppp Jak nalézesz jaczés fele w mòjich artiklach, drist mòżesz je ùprawic :) {{Brëkòkôstka|{{NUMBEROFARTICLES}}|Ten brëkòwnik mësli, że Kaszëbskô Wikipediô mô za mało encyklopedicznëch, wôrtnëch artiklów.|tło1=#7E7CF2|tło2=#4CEB3F}} <div style="clear:both; margin-bottom:1.0em;"></div> {{Brëkòkôstka | ramka = Black | tło2 = #CC0000 | tło1 = White | farwa2 = White | 1 = [[Òbrôzk:Grammar Nazi Icon Text.svg|80px]] | 2 = Ten brëkòwnik je '''òrtograficznym''' faszistą. }} {{clear}} == Mój Wkłôd == * [[Mésterstwò Swiata w Fùsbalë 2026]] * [[Przédnô starna]] * [[Chino Moreno]] * [[Stephen Carpenter]] * [[Swiãtopôłk II]] * [[Luce (maskòtka)]] * [[Deftones]] kzkpnis4zokrq1esknn349wxd6nh95c 0 13158 207799 207044 2026-07-14T23:45:14Z HaxelKaszëba 17492 207799 wikitext text/x-wiki {{Spòrtowi Turniér infobox|gòspòdôrzë=[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]]|data=11 czerwińca 2026|pòzwa=Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026<br>FIFA World Cup 2026<br>Coupe du monde de football de 2026<br>Copa Mundial de Fútbol 2026|òbrôzk=2026 FIFA World Cup emblem (with wordmark).svg|reprezentacje=48|stadionë=16|mecze=101|gòle=294|ùszłô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2022|2022]]|pòstãpnô=[[Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2030|2030]]||aktualné=2026]}} '''XXIII Mésterstwò Swiata w fùsbalë 2026''' – 23. edicjô mésterstwów swiata òrganizowónëch przez [[FIFA]]. Turniér òdbiwô sã òd [[11 czerwińca]] do [[19 lëpińca]] 2026 rokù na stadionach w [[Kanada|Kanadze]], [[Meksyk|Meksykù]] a [[Zjednóné Kraje Americzi|Zjednónëch Krajach]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026 FIFA World Cup 2026 Official Website]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Je to pierszi mùndial twòrzony wespólnie przez trzë kraje a téż pierszi w historie z ùdzélã 48 nôrodnëch reprezentacjów. Nowi fòrmat turniéru òbjimô 12 grëp pò sztërë karna, z jaczich do czelëchòwi fazë awansëją pò dwie nôlepszé reprezentacje z kòżdi grëpë a òsmë nôlepszich karnów z trzecëch placów. Òznôczô to rozegranié rekòrdowi lëczbë 104 zéńdzeniów<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-council-approves-international-match-calendar-new-format FIFA Council approves international match calendar and 104-match World Cup format]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. == Welënk gòspòdarzów == [[Òbrôzk:2026 world cup.svg|mały|Wëniczi w kònkretnëch krajach]] 13 czerwińca 2018 rokù òb czas Kòngresu FIFA w Mòskwie dobëła pòspólnô kandidatura Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów, przedobiwającë bédënk [[Marokò|Maroka]]<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/united-2026-bid-wins-hosts-fifa-world-cup United 2026 bid voted hosts of the 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. Turniér je historiczny z czile pòwòdów: * je to pierszi mùndial òrganizowóny przez trzë kraje; * Meksyk òstôł pierszim krajã, jaczi je za gòspòdarza mésterstwów swiata trzecy rôz; * Kanada pierszi rôz òrganizëje chłopsczé mésterstwa swiata; * Zjednóné Kraje òrganizëją mùndial drëdżi rôz (pò 1994 rokù). Hewò wëniczi welowaniô: {| class="wikitable" style="text-align: center;" !Państwò !Głosë |- | align="left" |[[Òbrôzk:Flag of Canada.svg|tło|22x22px]] [[Kanada]] [[Òbrôzk:Flag of Mexico.svg|tło|22x22px]] [[Meksyk]] [[Òbrôzk:Flag of the United States.svg|tło|22x22px]] [[Zjednóné Kraje Americzi]] |'''134''' |- | align="left" | [[Òbrôzk:Flag of Morocco.svg|tło|22x22px]] [[Marokò]] |65 |} == Fòrmat rozgriwków == Pierszi rôz w historie w finałach wëstãpùje 48 reprezentacjów. [[Òbrôzk:FIFA World Cup 2026 Draw Reception (54972845582).jpg|mały|Òficjalnô bala na mésterstwa, Trionda]] Fòrmat òbjimô: * 12 grëp pò 4 karna, * Kòżdé karno rozgriwô 3 grëpòwé mecze, * awans zwëskiwają: ** dobiwcë grëp, ** karna z drëdżich placów, ** òsmë nôlepszich reprezentacjów z trzecëch placów, * òd czelëchòwi fazë òbrzesziwô czelëchòwi system rozpòczinający sã òd 1/16 finału (Round of 32). == Eliminacje == Eliminacje do Mésterstwów Swiata 2026 rozpòczãłë sã w séwniku 2023 rokù i trwałë do strëmiannika 2026 rokù. Ze wzglãdu na pòwikszenié lëczbë bëtników finałowégò turniéru z 32 do 48 reprezentacjów, Radzëzna FIFA zrobiła historiczny pòdzél placów dlô kòżdi kòntinentalny kònfederacje. Trzë reprezentacje krajów-gòspòdarzów – Kanadë, Meksykù a Zjednónëch Krajów – miałë zagwësniony aùtomaticzny awans bez nótu grë w eliminacjach. Pòòstałé 45 placów òstało rozdzeloné w 6-etapòwëch kòntinentalnëch kwalifikacjach a w relegacjowim turniérze. === Pòdzél placów a lëczba bëtników === {| class="wikitable" style="font-size:95%; border:1px solid var(--border-color-base, #a2a9b1); background-color: var(--background-color-base, #ffffff); color: var(--color-base, #202122);" ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Kònfederacjô ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:center; padding:5px;" | Bezpòstrzédny awans ! style="background-color: var(--background-color-neutral, #eaecf0); color: var(--color-base, #202122); text-align:left; padding:5px;" | Relegacje (baraże) |- | [[File:UEFA logo.svg|20px]] '''UEFA''' <small>(Eùropa)</small> | style="text-align:center;" | '''16''' | style="color:#555;" | — |- | [[File:Caf_llogo.svg|20px]] '''CAF''' <small>(Afrika)</small> | style="text-align:center;" | '''9''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[File:AFC text logo.png|20px]] '''AFC''' <small>(Azjô)</small> | style="text-align:center;" | '''8''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[File:Concacaf logo.svg|20px]] '''CONCACAF''' <small>(Nordowô, Westrzédnô Amerika i Karajibë)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' <small>(w tim 3 gòspòdôrzë)</small> | 2 karna w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[File:Conmebol text logo 2021.svg|20px]] '''CONMEBOL''' <small>(Pôłniowô Amerika)</small> | style="text-align:center;" | '''6''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |- | [[File:Oceania Football Confederation logo.svg|20px]] '''OFC''' <small>(Òceaniô)</small> | style="text-align:center;" | '''1''' | 1 karno w midzëkòntinentalnëch relegacjach |} === Midzëkòntinentalné relegacje === Slédné dwa place na finałowim turniérze òstałë wësztopòrczoné w relegacjowim turniérze, w jaczim wzãło ùdzél szesc karnów (pò jednym z kòżdi kònfederacje òkróm UEFA a dodatkòwò jedno karno z kònfederacje gòspòdarzów – CONCACAF). Relegacjowi turniér òdbéł sã w strëmiannikù 2026 rokù w krajach gòspòdarzów a béł téż bezpòstrzédnym testã przed samim mùndialã. == Stadionë a gardë == <div style="margin-bottom: 0.5em;"> 16 czerwińca 2022 òficjalno òstałë pòdóné stadionë, na jaczich mdą rozgriwóné mecze turniéru. Zéńdzenia rozgriwóné mdą na 16 stadionach w 16 gardach<ref>FIFA: ''[https://www.fifa.com/en/tournaments/mens/worldcup/canadamexicousa2026/articles/fifa-unveils-stellar-line-up-of-host-cities-for-2026-world-cup FIFA unveils stellar line-up of host cities for 2026 FIFA World Cup]''. [przistãp 2026-06-29].</ref>. </div> {{#invoke:TôflaKôrtaMS|render}} == Grëpòwô faza == Reprezentacje òstałë pòdzelóné na 12 grëp òznaczonëch lëtrama òd A do L. Kòżdé karno rozgriwô trzë zéńdzenia. === Grëpa A === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa A |1=[[File:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=6 |1g-=0 |1rg=+6 |2=[[File:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=3 |2rg=-1 |3=[[File:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=3 |3rg=-1 |4=[[File:Flag of Czech Republic.svg|20px]] Czeskô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=4 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 1 | data = 11 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 9’, Jiménez 67’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 2 | data = 12 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Pôłniowô Kòreja | fana1 = South Korea | wënik1 = 2 | gòle1 = Hwang In-beom 67', Oh Hyeon-gyu 80’ | druzyna2 = Czeskô | fana2 = Czech Republic | wënik2 = 1 | gòle2 = Krejčí 59’ | òbzérôczë = 44 985 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 25 | data = 18 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 1 | gòle1 = Sadílek 6’ | druzyna2 = Pôłniowô Afrika | fana2 = South Africa | wënik2 = 1 | gòle2 = Mokoena 83’ (k) | òbzérôczë = 67 442 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 28 | data = 19 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 1 | gòle1 = Romo 50' | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 45 522 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 53 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Czeskô | fana1 = Czech Republic | wënik1 = 0 | druzyna2 = Meksyk | fana2 = Mexico | wënik2 = 3 | gòle2 = M. Chávez 55’, Quiñones 61’, Fidalgo 90+4' | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 54 | data = 25 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = South Africa | wënik1 = 1 | gòle1 = Maseko 63’ | druzyna2 = Pôłniowô Kòreja | fana2 = South Korea | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 51 243 | sãdza = Facundo Tello }} === Grëpa B === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa B |advance=3 |1=[[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=3 |1rg=+3 |2=[[File:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=5 |2g-=4 |2rg=+1 |3=[[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=5 |3rg=-1 |4=[[File:Flag of Qatar.svg|20px]] Katar |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=2 |4g-=9 |4rg=-7 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 3 | data = 12 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 1 | gòle1 = Larin 78’ | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Lukić 21’ | òbzérôczë = 43 002 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 8 | data = 13 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Katar | fana1 = Qatar | wënik1 = 1 | gòle1 = Muheim 90+4’ (sam.) | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Embolo 17’ (k.) | òbzérôczë = 67 966 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 26 | data = 18 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 4 | gòle1 = Manzambi 74’, 90’; Vargas 84’; Xhaka 90+7’ (k.) | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 1 | gòle2 = Mahmić 90+3’ | òbzérôczë = 70 026 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 27 | data = 19 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 6 | gòle1 = Larin 16’; J. David 29’, 45+3’, 90+2’; Saliba 64’; Manai 75’ (sam.) | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Cristián Garay }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 51 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Vargas 46’, Manzambi 57’ | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = P. David 76’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 52 | data = 24 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Bòsniô a Hercegòwina | fana1 = Bosnia and Herzegovina | wënik1 = 3 | gòle1 = Alajbegović 29’, Abunada 34’ (sam.), Mahmić 80’ | druzyna2 = Katar | fana2 = Qatar | wënik2 = 1 | gòle2 = Al-Haydos 42’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Jesús Valenzuela }} === Grëpa C === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa C |1=[[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=7 |1g-=1 |1rg=+6 |2=[[File:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò |2pkt=7 |2m=3 |2w=2 |2r=1 |2p=0 |2g+=6 |2g-=3 |2rg=+3 |3=[[File:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=2 |3g-=5 |3rg=-3 |4=[[File:Flag of Haiti.svg|20px]] Hajiti |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=8 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 5 | data = 14 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Vinícius Jr. 32’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 21’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 7 | data = 14 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Hajiti | fana1 = Haiti | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szkòckô | fana2 = Scotland | wënik2 = 1 | gòle2 = McGinn 28’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 29 | data = 20 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | gòle2 = Saibari 2’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 30 | data = 20 czerwińca 2026, 02:30 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 3 | gòle1 = Cunha 23’, 36’; Vinícius Jr. 45+3’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Alejandro José Hernández Hernández }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 49 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Szkòckô | fana1 = Scotland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Brazyliô | fana2 = Brazil | wënik2 = 3 | gòle2 = Vinícius Jr. 7’, 45+3’; Cunha 60’ | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 50 | data = 25 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Marokò | fana1 = Morocco | wënik1 = 4 | gòle1 = Hakimi 39’, Saibari 45+1’, Rahimi 78’, Yassine 89’ | druzyna2 = Hajiti | fana2 = Haiti | wënik2 = 2 | gòle2 = Bounou 10’ (sam.), Isidor 43’ | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = César Arturo Ramos }} === Grëpa D === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa D |advance=3 |1=[[File:Flag of United States.svg|20px]] USA |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=8 |1g-=4 |1rg=+4 |2=[[File:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[File:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[File:Flag of Turkey.svg|20px]] Tëreckô |4pkt=3 |4m=3 |4w=1 |4r=0 |4p=2 |4g+=3 |4g-=5 |4rg=-2 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 4 | data = 13 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 4 | gòle1 = Bobadilla 7’ (sam.), Balogun 31’, 45+5’; Reyna 90+8’ | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Maurício 73’ | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 6 | data = 14 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 2 | gòle1 = Irankunda 27’, Metcalfe 75’ | druzyna2 = Tëreckô | fana2 = Turkey | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 32 | data = 19 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Burgess 11’ (sam.), Freeman 43’ | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Felix Zwayer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 31 | data = 20 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 0 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | gòle2 = Galarza 2’ | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Iván Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 59 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Tëreckô | fana1 = Turkey | wënik1 = 3 | gòle1 = Güler 9’, B. A. Yılmaz 31’, Ayhan 90+8’ | druzyna2 = USA | fana2 = USA | wënik2 = 2 | gòle2 = Trusty 3’, Berhalter 49’ | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Mustapha Ghorbal }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 60 | data = 26 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Aùstraliô | fana2 = Australia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Clément Turpin }} === Grëpa E === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa E |advance=3 |1=[[File:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô |1pkt=6 |1m=3 |1w=2 |1r=0 |1p=1 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[File:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=4 |2g-=2 |2rg=+2 |3=[[File:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[File:Flag of Curaçao.svg|20px]] Curaçao |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=1 |4g-=9 |4rg=-8 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 9 | data = 14 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 7 | gòle1 = Nmecha 6’, Schlotterbeck 38’, Havertz 45+5’ (k.), 88’, Musiala 47’, Brown 68’, Undav 78’ | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 1 | gòle2 = Comenencia 21’ | òbzérôczë = 68 021 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 11 | data = 15 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 90’ | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 274 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 33 | data = 20 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 2 | gòle1 = Undav 68’, 90+4’ | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 1 | gòle2 = Kessié 30’ | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Juan Gabriel Benítez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 34 | data = 21 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 0 | druzyna2 = Curaçao | fana2 = Curaçao | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 598 | sãdza = Ma Ning }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 55 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Ekwadór | fana1 = Ecuador | wënik1 = 2 | gòle1 = Angulo 9’, Plata 77’ | druzyna2 = Niemieckô | fana2 = Germany | wënik2 = 1 | gòle2 = Sané 2’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Tori Penso }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 56 | data = 25 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Curaçao | fana1 = Curaçao | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana2 = Ivory Coast | wënik2 = 2 | gòle2 = N. Pépé 7’, 64’ | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Glenn Nyberg }} === Grëpa F === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa F |advance=3 |1=[[File:Flag of Netherlands.svg|20px]] Niderlandzkô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=10 |1g-=4 |1rg=+6 |2=[[File:Flag of Japan.svg|20px]] Japòńskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=7 |2g-=3 |2rg=+4 |3=[[File:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=7 |3g-=7 |3rg=0 |4=[[File:Flag of Tunisia.svg|20px]] Tunezjô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=12 |4rg=-10 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 10 | data = 14 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 2 | gòle1 = van Dijk 50’, Summerville 64’ | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 2 | gòle2 = Nakamura 57’, Kamada 88’ | òbzérôczë = 69 285 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 12 | data = 15 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Szwédzkô | fana1 = Sweden | wënik1 = 5 | gòle1 = Ayari 7’, 90+6’; Isak 30’; Gyökeres 59’; Svanberg 84’ | druzyna2 = Tunezjô | fana2 = Tunisia | wënik2 = 1 | gòle2 = Rekik 43’ | òbzérôczë = 50 987 | sãdza = Yael Falcon }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 35 | data = 20 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 5 | gòle1 = Brobbey 5’, 17’; Gakpo 47’, 54’; Summerville 89’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 59’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 36 | data = 21 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 4 | gòle2 = Kamada 4’, Ueda 31’, 83’; Itō 69’ | òbzérôczë = 51 243 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 57 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Japòńskô | fana1 = Japan | wënik1 = 1 | gòle1 = Maeda 56’ | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 1 | gòle2 = Elanga 62’ | òbzérôczë = 70 137 | sãdza = Ivan Barton }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 58 | data = 26 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Tunezjô | fana1 = Tunisia | wënik1 = 1 | gòle1 = Mastouri 54’ | druzyna2 = Niderlandzkô | fana2 = Netherlands | wënik2 = 3 | gòle2 = Skhiri 3’ (sam.), Brobbey 7’, van Hecke 62’ | òbzérôczë = 68 391 | sãdza = Katia Garcia }} === Grëpa G === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa G |1=[[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô |1pkt=5 |1m=3 |1w=1 |1r=2 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[File:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=5 |2g-=3 |2rg=+2 |3=[[File:Flag of Iran.svg|20px]] Iran |3pkt=3 |3m=3 |3w=0 |3r=3 |3p=0 |3g+=3 |3g-=3 |3rg=0 |4=[[File:Flag of New Zealand.svg|20px]] Nowô Zélandiô |4pkt=1 |4m=3 |4w=0 |4r=1 |4p=2 |4g+=4 |4g-=10 |4rg=-6 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 16 | data = 15 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 1 | gòle1 = Hany 66’ (sam.) | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | gòle2 = Ashour 19’ | òbzérôczë = 66 775 | sãdza = Ramon Abatti }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 15 | data = 16 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Iran | fana1 = Iran | wënik1 = 2 | gòle1 = Rezajijan 32’, Mohebbi 64’ | druzyna2 = Nowô Zélandiô | fana2 = New Zealand | wënik2 = 2 | gòle2 = Just 7’, 54’ | òbzérôczë = 70 108 | sãdza = César Arturo Ramos }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 39 | data = 21 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 0 | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 317 | sãdza = Dario Herrera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 40 | data = 22 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Surman 15’ | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 3 | gòle2 = Ziko 58’, Salah 67’, Trézéguet 82’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Omar Al Ali }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 63 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Egipt | fana1 = Egypt | wënik1 = 1 | gòle1 = M. Saber 5’ | druzyna2 = Iran | fana2 = Iran | wënik2 = 1 | gòle2 = Rezajijan 14’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 64 | data = 27 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Nowô Zélandiô | fana1 = New Zealand | wënik1 = 1 | gòle1 = Just 84’ | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 5 | gòle2 = Trossard 28’, 50’; De Bruyne 66’; Lukaku 86’; Saelemaekers 90+4’ | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Adham Makhadmeh }} === Grëpa H === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa H |1=[[File:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=5 |1g-=0 |1rg=+5 |2=[[File:Flag of Cape Verde.svg|20px]] Cabo Verde |2pkt=3 |2m=3 |2w=0 |2r=3 |2p=0 |2g+=2 |2g-=2 |2rg=0 |3=[[File:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj |3pkt=2 |3m=3 |3w=0 |3r=2 |3p=1 |3g+=3 |3g-=4 |3rg=-1 |4=[[File:Flag of Saudi Arabia.svg|20px]] Saùdijskô Arabiô |4pkt=2 |4m=3 |4w=0 |4r=2 |4p=1 |4g+=1 |4g-=5 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 14 | data = 15 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 0 | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 67 640 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 13 | data = 16 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Saùdijskô Arabiô | fana1 = Saudi Arabia | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Amri 41’ | druzyna2 = Ùrugwaj | fana2 = Uruguay | wënik2 = 1 | gòle2 = M. Araújo 80’ | òbzérôczë = 62 764 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 38 | data = 21 czerwińca 2026, 18:00 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 4 | gòle1 = Yamal 10’, Oyarzabal 21’, 24’, H. Tambakti 49’ (sam.) | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 37 | data = 22 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 2 | gòle1 = M. Araújo 44’, Canobbio 45+6’ | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = Pina 21’, Varela 61’ | òbzérôczë = 64 003 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 65 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Cabo Verde | fana1 = Cape Verde | wënik1 = 0 | druzyna2 = Saùdijskô Arabiô | fana2 = Saudi Arabia | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 278 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 66 | data = 27 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Ùrugwaj | fana1 = Uruguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Á. Baena 42’ | òbzérôczë = 45 065 | sãdza = Ismail Elfath }} === Grëpa I === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa I |advance=3 |1=[[File:Flag of France.svg|20px]] Francëskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=10 |1g-=2 |1rg=+8 |2=[[File:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=8 |2g-=7 |2rg=+1 |3=[[File:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal |3pkt=3 |3m=3 |3w=1 |3r=0 |3p=2 |3g+=8 |3g-=6 |3rg=+2 |4=[[File:Flag of Iraq.svg|20px]] Irak |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=1 |4g-=12 |4rg=-11 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 17 | data = 16 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 66’, 90+6’; Barcola 82’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbaye 90+5’ | òbzérôczë = 80 545 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 18 | data = 17 czerwińca 2026, 00:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Irak | fana1 = Iraq | wënik1 = 1 | gòle1 = A. Hussein 39’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 4 | gòle2 = Haaland 29’, 43’; Østigård 76’; A. Hussein 90+6’ (sam.) | òbzérôczë = 63 106 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 41 | data = 22 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | gòle1 = Mbappé 14’, 54’; Dembélé 66’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 42 | data = 23 czerwińca 2026, 02:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 3 | gòle1 = M. H. Pedersen 43’, Haaland 48’, 58’ | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = I. Sarr 53’, 90+3’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 61 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Aasgaard 21’ | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 4 | gòle2 = Dembélé 7’, 20’, 32’; D. Doué 90+4’ | òbzérôczë = 64 146 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 62 | data = 26 czerwińca 2026, 21:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Senegal | fana1 = Senegal | wënik1 = 5 | gòle1 = H. Diarra 4’, I. Sarr 56’, P. Gueye 59’, 71’, I. Ndiaye 82’ | druzyna2 = Irak | fana2 = Iraq | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Anthony Taylor }} === Grëpa J === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa J |advance=3 |1=[[File:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô |1pkt=9 |1m=3 |1w=3 |1r=0 |1p=0 |1g+=8 |1g-=1 |1rg=+7 |2=[[File:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô |2pkt=4 |2m=3 |2w=1 |2r=1 |2p=1 |2g+=7 |2g-=7 |2rg=0 |3=[[File:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=5 |3g-=7 |3rg=-2 |4=[[File:Flag of Jordan.svg|20px]] Jordańskô |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=3 |4g-=8 |4rg=-5 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 19 | data = 17 czerwińca 2026, 03:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 17’, 60’, 76’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Szymon Marciniak }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 20 | data = 17 czerwińca 2026, 06:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Aùstriackô | fana1 = Austria | wënik1 = 3 | gòle1 = Schmid 20’, Abu Arab 77’ (sam.), Arnautović 90+12’ (k.) | druzyna2 = Jordańskô | fana2 = Jordan | wënik2 = 1 | gòle2 = Olwan 50’ | òbzérôczë = 68 527 | sãdza = Dahane Beida }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 43 | data = 22 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 2 | gòle1 = Messi 38’, 90+5’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = Amin Mohamed Omar }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 44 | data = 23 czerwińca 2026, 05:00 CEST | stadión = Levi’s Stadium, San Francisco Bay Area | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Rashdan 36’ | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 2 | gòle2 = Benbouali 69’, Gouiri 82’ | òbzérôczë = 68 371 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 69 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Jordańskô | fana1 = Jordan | wënik1 = 1 | gòle1 = Al-Taamari 55’ | druzyna2 = Argentińskô | fana2 = Argentina | wënik2 = 3 | gòle2 = Lo Celso 19’, Martínez 31’ (k.), Messi 80’ | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = István Kovács }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 70 | data = 28 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Algerskô | fana1 = Algeria | wënik1 = 3 | gòle1 = Belghali 45’, Mahrez 60’, 90+3’ | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 3 | gòle2 = Arnautović 28’, Sabitzer 55’, Kalajdžić 90+6’ | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} === Grëpa K === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa K |advance=3 |1=[[File:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=4 |1g-=1 |1rg=+3 |2=[[File:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô |2pkt=5 |2m=3 |2w=1 |2r=2 |2p=0 |2g+=6 |2g-=1 |2rg=+5 |3=[[File:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=4 |3g-=3 |3rg=+1 |4=[[File:Flag of Uzbekistan.svg|20px]] Ùzbekistan |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=2 |4g-=11 |4rg=-9 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 23 | data = 17 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Neves 6’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle2 = Wissa 45+5’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 24 | data = 18 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Ùzbekistan | fana1 = Uzbekistan | wënik1 = 1 | gòle1 = Fayzullayev 60’ | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 3 | gòle2 = Muñoz 40’, Díaz 65’, Campaz 90+9’ | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 47 | data = 23 czerwińca 2026, 19:00 CEST | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 5 | gòle1 = Ronaldo 6’, 39’; N. Mendes 17’; Nematov 60’ (sam.); Rafa Leão 87’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 48 | data = 24 czerwińca 2026, 04:00 CEST | stadión = Estadio Akron, Guadalajara | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = Muñoz 76’ | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = the Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 45 358 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 71 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 0 | druzyna2 = Pòrtugalskô | fana2 = Portugal | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 72 | data = 28 czerwińca 2026, 01:30 CEST | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Demòkraticznô Repùblika Konga | fana1 = the Democratic Republic of the Congo | wënik1 = 3 | gòle1 = Wissa 68’ (k.), 90+1’; Mayele 78’ | druzyna2 = Ùzbekistan | fana2 = Uzbekistan | wënik2 = 1 | gòle2 = Shomurodov 10’ | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Felix Zwayer }} === Grëpa L === {{#invoke:Grëpa MS|render |group=Grëpa L |advance=3 |1=[[File:Flag of England.svg|20px]] Anielskô |1pkt=7 |1m=3 |1w=2 |1r=1 |1p=0 |1g+=6 |1g-=2 |1rg=+4 |2=[[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô |2pkt=6 |2m=3 |2w=2 |2r=0 |2p=1 |2g+=5 |2g-=5 |2rg=0 |3=[[File:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana |3pkt=4 |3m=3 |3w=1 |3r=1 |3p=1 |3g+=2 |3g-=2 |3rg=0 |4=[[File:Flag of Panama.svg|20px]] Panama |4pkt=0 |4m=3 |4w=0 |4r=0 |4p=3 |4g+=0 |4g-=4 |4rg=-4 }} {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 21 | data = 17 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = AT&T Stadium, Dallas | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 4 | gòle1 = Kane 12’ (k.), 42’; Bellingham 47’; Rashford 85’ | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 2 | gòle2 = Baturina 36’, Musa 45+5’ | òbzérôczë = 70 389 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 22 | data = 18 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Ghana | fana1 = Ghana | wënik1 = 1 | gòle1 = Yirenkyi 90+5’ | druzyna2 = Panama | fana2 = Panama | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 42 942 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 45 | data = 23 czerwińca 2026, 22:00 CEST | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 0 | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 63 983 | sãdza = Saíd Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 46 | data = 24 czerwińca 2026, 01:00 CEST | stadión = BMO Field, Toronto | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Budimir 54’ | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Pierre Atcho }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 67 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = MetLife Stadium, Nowi Jork/New Jersey | druzyna1 = Panama | fana1 = Panama | wënik1 = 0 | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 62’, Kane 67’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Abdulrahman Al-Jassim }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 68 | data = 27 czerwińca 2026, 23:00 CEST | stadión = Lincoln Financial Field, Filadelfiô | druzyna1 = Chòrwackô | fana1 = Croatia | wënik1 = 2 | gòle1 = Sučić 31’, Vlašić 83’ | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 1 | gòle2 = Luckassen 73’ | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Drew Fischer }} === Ranking karnów z trzecëch placów === {| class="wikitable" style="width:100%; table-layout:fixed; text-align:center; font-family:system-ui, Arial;" <tr style="background-color: var(--background-color-neutral, #f8f9fa); color: var(--color-base, #202122);"> <th style="width:6%;">M.</th> <th style="width:40%;">Reprezentacjô</th> <th style="width:15%;">Grëpa</th> <th style="width:9%;">Pkt</th> <th style="width:6%;">M</th> <th style="width:6%;">W</th> <th style="width:6%;">R</th> <th style="width:6%;">P</th> <th style="width:6%;">+</th> <th style="width:6%;">–</th> <th style="width:6%;">±</th> </tr> |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 1 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | K || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 3 || +1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 2 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | E || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 3 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | F || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 7 || 7 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 4 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | B || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 4 || 5 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 5 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | D || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 3 || 4 || −1 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 6 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | L || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 2 || 2 || 0 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 7 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | J || 4 || 3 || 1 || 1 || 1 || 5 || 7 || −2 |- style="background-color: var(--background-color-success-subtle, #dff6df); color: var(--color-base, #202122); font-weight:bold;" | 8 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | I || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 8 || 6 || +2 |- | 9 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of Iran.svg|20px]] Iran | G || 3 || 3 || 0 || 3 || 0 || 3 || 3 || 0 |- | 10 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of South Korea.svg|20px]] Pôłniowô Kòreja | A || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 3 || −1 |- | 11 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of Scotland.svg|20px]] Szkòckô | C || 3 || 3 || 1 || 0 || 2 || 2 || 5 || −3 |- | 12 | style="text-align:left;" | [[File:Flag of Uruguay.svg|20px]] Ùrugwaj | H || 2 || 3 || 0 || 2 || 1 || 3 || 4 || −1 |} == Czelëchòwô faza == === Drôbka === {{Turniérowô drôbka | boldwinner=y | RD1= 1/16 finału | RD2= 1/8 finału | RD1-text01=29 czerwińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD1-team01=[[File:Flag of Germany.svg|20px]] Niemieckô | RD1-score01=1 (3) | RD1-team02=[[File:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD1-score02=1 (4) | RD1-text03=28 czerwińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD1-team03=[[File:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD1-score03=3 | RD1-team04=[[File:Flag of Sweden.svg|20px]] Szwédzkô | RD1-score04=0 | RD1-text05=3 lëpińca – [[BMO Field|Toronto]] | RD1-team05=[[File:Flag of South Africa.svg|20px]] Pôłniowô Afrika | RD1-team06=[[File:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD1-score05=0 | RD1-score06=1 | RD1-text07=2 lëpińca – [[Levi’s Stadium|Santa Clara]] | RD1-team07=[[File:Flag of Netherlands.svg|20px]] Niderlandzkô | RD1-team08=[[File:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD1-score07=1 (2) | RD1-score08=1 (3) | RD1-text09=29 czerwińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD1-team09=[[File:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD1-team10=[[File:Flag of Croatia.svg|20px]] Chòrwackô | RD1-score09=2 | RD1-score10=1 | RD1-text11=1 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD1-team11=[[File:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD1-team12=[[File:Flag of Austria.svg|20px]] Aùstriackô | RD1-score11=3 | RD1-score12=0 | RD1-text13=4 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD1-team13=[[File:Flag of United States.svg|20px]] USA | RD1-team14=[[File:Flag of Bosnia and Herzegovina.svg|20px]] Bòsniô a Hercegòwina | RD1-score13=2 | RD1-score14=0 | RD1-text15=3 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD1-team15=[[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD1-team16=[[File:Flag of Senegal.svg|20px]] Senegal | RD1-score15=3 | RD1-score16=2 | RD1-text17= | RD1-team17=[[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD1-team18=[[File:Flag of Japan.svg|20px]] Japòńskô | RD1-score17=2 | RD1-score18=1 | RD1-text19= | RD1-team19=[[File:Flag of Ivory Coast.svg|20px]] Ùbrzég Słoniowëch Kłów | RD1-team20=[[File:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD1-score19=1 | RD1-score20=2 | RD1-text21= | RD1-team21=[[File:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD1-team22=[[File:Flag of Ecuador.svg|20px]] Ekwadór | RD1-score21=2 | RD1-score22=0 | RD1-text23= | RD1-team23=[[File:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD1-team24=[[File:Flag of the Democratic Republic of the Congo.svg|20px]] DRK | RD1-score23=2 | RD1-score24=1 | RD1-text25= | RD1-team25=[[File:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD1-team26=[[File:Flag of Cape Verde.svg|20px]] Cabo Verde | RD1-score25=3 | RD1-score26=2 | RD1-text27= | RD1-team27=[[File:Flag of Australia.svg|20px]] Aùstraliô | RD1-team28=[[File:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD1-score27=1 (2) | RD1-score28=1 (4) | RD1-text29= | RD1-team29=[[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD1-team30=[[File:Flag of Algeria.svg|20px]] Algerskô | RD1-score29=2 | RD1-score30=0 | RD1-text31= | RD1-team31=[[File:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD1-team32=[[File:Flag of Ghana.svg|20px]] Ghana | RD1-score31=1 | RD1-score32=0 | RD2-text01=4 lëpińca – [[Lincoln Financial Field|Filadelfia]] | RD2-team01=[[File:Flag of Paraguay.svg|20px]] Paragwaj | RD2-team02=[[File:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD2-score01=0 | RD2-score02=1 | RD2-text02=4 lëpińca – [[NRG Stadium|Houston]] | RD2-team03=[[File:Flag of Canada.svg|20px]] Kanada | RD2-team04=[[File:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD2-score03=0 | RD2-score04=3 | RD2-text03=6 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD2-team05=[[File:Flag of Portugal.svg|20px]] Pòrtugalskô | RD2-team06=[[File:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD2-score05=0 | RD2-score06=1 | RD2-text04=7 lëpińca – [[CenturyLink Field|Seattle]] | RD2-team07=[[File:Flag of USA.svg|20px]] USA | RD2-team08=[[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD2-score07=1 | RD2-score08=4 | RD2-text05=5 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD2-team09=[[File:Flag of Brazil.svg|20px]] Brazyliô | RD2-team10=[[File:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD2-score09=1 | RD2-score10=2 | RD2-text06=6 lëpińca – [[Estadio Azteca|Meksyk]] | RD2-team11=[[File:Flag of Mexico.svg|20px]] Meksyk | RD2-team12=[[File:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD2-score11=2 | RD2-score12=3 | RD2-text07=7 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD2-team13=[[File:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD2-team14=[[File:Flag of Egypt.svg|20px]] Egipt | RD2-score13=3 | RD2-score14=2 | RD2-text08=7 lëpińca – [[BC Place Stadium|Vancouver]] | RD2-team15=[[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD2-team16=[[File:Flag of Colombia.svg|20px]] Kòlumbiô | RD2-score15=0 (4) | RD2-score16=0 (3) | RD3-text01=9 lëpińca – [[Gillette Stadium|Foxborough]] | RD3-team01=[[File:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD3-team02=[[File:Flag of Morocco.svg|20px]] Marokò | RD3-score01=2 | RD3-score02=0 | RD3-text02=10 lëpińca – [[SoFi Stadium|Inglewood]] | RD3-team03=[[File:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD3-team04=[[File:Flag of Belgium.svg|20px]] Belgiô | RD3-score03=2 | RD3-score04=1 | RD3-text03=11 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD3-team05=[[File:Flag of Norway.svg|20px]] Norweskô | RD3-team06=[[File:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD3-score05=1 | RD3-score06=2 | RD3-text04=12 lëpińca – [[Arrowhead Stadium|Kansas City]] | RD3-team07=[[File:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD3-team08=[[File:Flag of Switzerland.svg|20px]] Szwajcarskô | RD3-score07=3 | RD3-score08=1 | RD4-text01=14 lëpińca – [[AT&T Stadium|Arlington]] | RD4-team01=[[File:Flag of France.svg|20px]] Francëskô | RD4-team02=[[File:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD4-score01=0 | RD4-score02=2 | RD4-text02=15 lëpińca – [[Mercedes-Benz Stadium|Atlanta]] | RD4-team03=[[File:Flag of England.svg|20px]] Anielskô | RD4-team04=[[File:Flag of Argentina.svg|20px]] Argentińskô | RD4-score03= | RD4-score04= | RD5-text01=19 lëpińca – [[MetLife Stadium|East Rutherford]] | RD5-team01=[[File:Flag of Spain.svg|20px]] Szpańskô | RD5-team02=Dobiwca meczu 102 | RD5-score01= | RD5-score02= | RD5b-text01=18 lëpińca – [[Hard Rock Stadium|Miami Gardens]] | RD5b-team01=Przerżnóny meczu 101 | RD5b-team02=Przerżnóny meczu 102 | RD5b-score01= | RD5b-score02= }} === 1/16 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 73 | data = 28 czerwińca 2026, 21:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Pôłniowô Afrika | fana1 = RSA | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kanada | fana2 = Canada | wënik2 = 1 | gòle2 = Eustáquio 90+2 | òbzérôczë = 69 237 | sãdza = João Pinheiro }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 74 | data = 29 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 2 | druzyna2 = Japòńskô | fana2 = Japan | wënik2 = 1 | gòle1 = Casemiro 56’, Martinelli 90+5 | gòle2 = Sano 29’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Maurizio Mariani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 75 | data = 29 czerwińca 2026, 22:30 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Niemieckô | fana1 = Germany | wënik1 = 1 | druzyna2 = Paragwaj | fana2 = Paraguay | wënik2 = 1 | karné = 3-4 | gòle1 = Havertz 54’ | gòle2 = Enciso 42’ | òbzérôczë = 63 945 | sãdza = Jalal Jayed }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 76 | data = 30 czerwińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio BBVA, Monterrey | druzyna1 = Niderlandzkô | fana1 = Netherlands | wënik1 = 1 | gòle1 = Gakpo 72’ | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 1 | karné = 2-3 | gòle2 = Diop 90+1 | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Wilton Sampaio }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 77 | data = 30 czerwińca 2026, 19:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Ùbrzég Słoniowëch Kłów | fana1 = Ivory Coast | wënik1 = 1 | gòle1 = Diallo 74’ | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Nusa 39’, Haaland 86’ | òbzérôczë = 69 665 | sãdza = Jesús Valenzuela }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 78 | data = 30 czerwińca 2026, 23:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 3 | druzyna2 = Szwédzkô | fana2 = Sweden | wënik2 = 0 | gòle1 = Mbappé 45’, 74’; Barcola 53’ | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Danny Makkelie }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 79 | data = 1 lëpińca 2026, 03:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | druzyna2 = Ekwadór | fana2 = Ecuador | wënik2 = 0 | gòle1 = Quiñones 22’, Jiménez 31’ | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Slavko Vinčić }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 80 | data = 1 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Anielskô | fana1 = England | wënik1 = 2 | druzyna2 = Demòkraticznô Repùblika Kònga | fana2 = Democratic Republic of the Congo | wënik2 = 1 | gòle1 = Kane 75’, 86’ | gòle2 = Cipenga 7’ | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 81 | data = 1 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = Belgiô | fana1 = Belgium | wënik1 = 3 | gòle1 = Lukaku 86’; Tielemans 89’, 120+5' | druzyna2 = Senegal | fana2 = Senegal | wënik2 = 2 | gòle2 = Diarra 24’, Sarr 51’ | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Said Martínez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 82 | data = 2 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Levi’s Stadium, Santa Clara | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 2 | gòle1 = Balogun 78’, Tillman 82' | druzyna2 = Bòsniô a Hercegòwina | fana2 = Bosnia and Herzegovina | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 68 827 | sãdza = Raphael Claus }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 83 | data = 2 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = SoFi Stadium, Los Angeles | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 3 | gòle1 = Oyarzabal 36', 89'; Porro 66' | druzyna2 = Aùstriackô | fana2 = Austria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Glenn Nyberg }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 84 | data = 2 lëpińca 2026, 18:00 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 2 | gòle1 = Cristiano Ronaldo 68' (k.), Gonçalo Ramos 90+4' | druzyna2 = Chòrwackô | fana2 = Croatia | wënik2 = 1 | gòle2 = Perišić 41' | òbzérôczë = 43 036 | sãdza = Espen Eskas }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 85 | data = 3 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 2 | gòle1 = Embolo 10'; Ndoye 46' | druzyna2 = Algerskô | fana2 = Algeria | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Yael Falcon Perez }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 86 | data = 3 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Aùstraliô | fana1 = Australia | wënik1 = 1 | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 1 | karné = 2-4 | gòle1 = Hany 55' | gòle2 = Ashour 13' | òbzérôczë = 70 244 | sãdza = Gustavo Tejera }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 87 | data = 3 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Messi 29'; Lautaro Martínez 92'; Diney 111' | druzyna2 = Cabo Verde | fana2 = Cape Verde | wënik2 = 2 | gòle2 = D. Duarte 59'; Lopes Cabral 103' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Drew Fischer }} <br> ------- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 88 | data = 4 lëpińca 2026, 02:30 | stadión = GEHA Field at Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Kòlumbiô | fana1 = Colombia | wënik1 = 1 | gòle1 = J. Arias 14' | druzyna2 = Ghana | fana2 = Ghana | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = Clément Turpin }} === 1/8 finału === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 89 | data = 4 lëpińca 2026, 13:00 | stadión = NRG Stadium, Houston | druzyna1 = Kanada | fana1 = Canada | wënik1 = 0 | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 3 | gòle2 = Ounahi 50’, 82’; Rahimi 90+8’ | òbzérôczë = 68 777 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 90 | data = 4 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = MetLife Stadium, East Rutherford | druzyna1 = Paragwaj | fana1 = Paraguay | wënik1 = 0 | druzyna2 = Francëskô | fana2 = France | wënik2 = 1 | gòle2 = Mbappé 70' (k.) | òbzérôczë = 68 324 | sãdza = Ilgiz Tantashev }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 91 | data = 5 lëpińca 2026, 22:00 | stadión = Lincoln Financial Field, Philadelphia | druzyna1 = Brazyliô | fana1 = Brazil | wënik1 = 1 | gòle1 = Neymar 90+10' | druzyna2 = Norweskô | fana2 = Norway | wënik2 = 2 | gòle2 = Haaland 79', 90' | òbzérôczë = 80 663 | sãdza = Ismail Elfath }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 92 | data = 6 lëpińca 2026, 02:00 | stadión = Estadio Azteca, Meksyk | druzyna1 = Meksyk | fana1 = Mexico | wënik1 = 2 | gòle1 = Quiñones 42'; Jiménez 69' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 3 | gòle2 = Bellingham 36', 38'; Kane 60' | òbzérôczë = 80 824 | sãdza = Alireza Faghani }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 93 | data = 6 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Pòrtugalskô | fana1 = Portugal | wënik1 = 0 | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 1 | gòle2 = Merino 90+1' | òbzérôczë = 70 649 | sãdza = Anthony Taylor }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 94 | data = 6 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = Lumen Field, Seattle | druzyna1 = USA | fana1 = USA | wënik1 = 1 | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 4 | gòle1 = Tillman 31' | gòle2 = De Ketelaere 9', 33'; Vanaken 57'; Lukaku 90+3' | òbzérôczë = 66 925 | sãdza = Adham Makhadmeh }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 95 | data = 7 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Mercedes-Benz Stadium, Atlanta | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Romero 79', Messi 83', Fernández 90+2' | druzyna2 = Egipt | fana2 = Egypt | wënik2 = 2 | gòle2 = Ibrahim 15', Ziko 67' | òbzérôczë = 68 239 | sãdza = François Letexier }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 96 | data = 7 lëpińca 2026, 23:00 | stadión = BC Place, Vancouver | druzyna1 = Szwajcarskô | fana1 = Switzerland | wënik1 = 0 | druzyna2 = Kòlumbiô | fana2 = Colombia | wënik2 = 0 | karné = 4-3 | òbzérôczë = 52 497 | sãdza = Iván Barton }} === Czwircfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 97 | data = 10 lëpińca 2026, 21:00 | stadión = Gillette Stadium, Boston | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 2 | gòle1 = Mbappé 60', Dembélé 66' | druzyna2 = Marokò | fana2 = Morocco | wënik2 = 0 | òbzérôczë = 63 811 | sãdza = Facundo Tello }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 98 | data = 10 lëpińca 2026, 12:00 | stadión = SoFi Stadium, Inglewood | druzyna1 = Szpańskô | fana1 = Spain | wënik1 = 2 | gòle1 = Fabián 30', Merino 88' | druzyna2 = Belgiô | fana2 = Belgium | wënik2 = 1 | gòle2 = De Ketelaere 41' | òbzérôczë = 70 492 | sãdza = Michael Oliver }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 99 | data = 11 lëpińca 2026, 17:00 | stadión = Hard Rock Stadium, Miami Gardens | druzyna1 = Norweskô | fana1 = Norway | wënik1 = 1 | gòle1 = Schjelderup 36' | druzyna2 = Anielskô | fana2 = England | wënik2 = 2 | gòle2 = Bellingham 45+2', 93' | òbzérôczë = 64 478 | sãdza = Clément Turpin }} <br> ---- {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 100 | data = 11 lëpińca 2026, 20:00 | stadión = Arrowhead Stadium, Kansas City | druzyna1 = Argentińskô | fana1 = Argentina | wënik1 = 3 | gòle1 = Mac Allister 10', Alvarez 112', La. Martínez 120+1' | druzyna2 = Szwajcarskô | fana2 = Switzerland | wënik2 = 1 | gòle2 = Ndoye 67' | òbzérôczë = 69 045 | sãdza = João Pinheiro }} === Półfinałë === {{fùsbalowi mecz | etap = Mecz 101 | data = 14 lëpińca 2026, 14:00 | stadión = AT&T Stadium, Arlington | druzyna1 = Francëskô | fana1 = France | wënik1 = 0 | gòle1 = | druzyna2 = Szpańskô | fana2 = Spain | wënik2 = 2 | gòle2 = Oyarzabal 22' (kar.), Porro 58' | òbzérôczë = 70 176 | sãdza = Iván Barton }} <br> '''Bôczënk:''' infòrmacje zrzeszoné z pòstãpnyma zéńdzeniama mdą aktualizowóné na bieżąco. == Finał == Finał òdbãdze sã [[19 lëpińca]] 2026 rokù na stadionie ''MetLife Stadium'' w East Rutherford (aglomeracjô [[Nowi Jork|Nowégò Jorkù]]). == Òbaczë téż == {{#categorytree:Nożnô bala|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Nożnô bala]] 8y7ig98veyk45r3vo24qa70qwdfmj9p 10 13164 207480 207085 2026-07-14T14:59:24Z Iketsi 3254 |szl=szląsczi etnolekt 207480 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arabsczi jãzëk<!--?--> |be=biôłorusczi jãzëk |bg=bułgarsczi jãzëk |cs=czesczi jãzëk |csb=kaszëbsczi jãzëk |da=dëńsczi jãzëk |de=niemiecczi jãzëk |dsb=dólnosorbsczi jãzëk<!-- dólnołuż. --> |en=angelsczi jãzëk |es=szpańsczi jãzëk |et=estońsczi jãzëk |fa=persczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |fi=fińsczi jãzëk |fr=francësczi jãzëk |gr=grecczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |grc=stôrogreczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |gsw=szwajcarzczé gwarë<!--?--> |hbs=serbòchòrwacczi jãzëk |he=hebrajsczi jãzëk<!--?--> |hsb=górnosorbsczi jãzëk |hu=wãgersczi jãzëk |hy=òrmiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |it=italsczi jãzëk |ja=japòńsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |ka=grëzyńsczi jãzëk<!--grëzyńsczi w {{RKJ|2013|132}}; grëzóńsczi w {{RKJ|2007|42}}--> |ko=kòreańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |la=łacyńsczi jãzëk |lt=lëtewsczi jãzëk |lu=luksembùrsczi jãzëk<!--?--> |lv=łotewsczi jãzëk |mk=macedońsczi jãzëk |nds=dólnoniemiecczi jãzëk<!--RKJ 2014 s. 92--> |nl=hòlendersczi jãzëk<!--RKJ 2024 s.354; téż holandzczi, hòlandzczi, niderlandzczi<ref>RKJ 2015 s. 2016</ref>, néderlandczi, néderlandzczi, òlendersczi? --> |no=norwesczi jãzëk |pl=pòlsczi jãzëk |pox=pòłabsczi jãzëk |prg=prësczi jãzëk |pt=pòrtugalsczi jãzëk |rm=jãzëk romansz<!--?--> |ro=rumùńsczi jãzëk |ru=rusczi jãzëk |sk=słowacczi jãzëk |sl=słoweńsczi jãzëk |sq=albańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2021|264}}--> |sr=serbsczi jãzëk |sv=szwédzczi jãzëk |szl=szląsczi etnolekt |tk=turkmeńsczi jãzëk<!--?--> |uk=ùkrajińsczi jãzëk |zh=chińsczi jãzëk<!--{{RKJ|2024|354}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasłowiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2016|117}}--> |#default={{{1|}}} }}</includeonly><noinclude> ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|de}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|en}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|es}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|es}} ---- </noinclude> qlrw9pb4rded0t9tmji89t4127mh6el 207558 207480 2026-07-14T16:07:57Z Iketsi 3254 |ca=katalońsczi jãzëk 207558 wikitext text/x-wiki <includeonly>{{#switch: {{{1|}}}<!----> |ar=arabsczi jãzëk<!--?--> |be=biôłorusczi jãzëk |bg=bułgarsczi jãzëk |ca=katalońsczi jãzëk |cs=czesczi jãzëk |csb=kaszëbsczi jãzëk |da=dëńsczi jãzëk |de=niemiecczi jãzëk |dsb=dólnosorbsczi jãzëk<!-- dólnołuż. --> |en=angelsczi jãzëk |es=szpańsczi jãzëk |et=estońsczi jãzëk |fa=persczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |fi=fińsczi jãzëk |fr=francësczi jãzëk |gr=grecczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |grc=stôrogreczi jãzëk<!--{{RKJ|2014|153}}--> |gsw=szwajcarzczé gwarë<!--?--> |hbs=serbòchòrwacczi jãzëk |he=hebrajsczi jãzëk<!--?--> |hsb=górnosorbsczi jãzëk |hu=wãgersczi jãzëk |hy=òrmiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |it=italsczi jãzëk |ja=japòńsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |ka=grëzyńsczi jãzëk<!--grëzyńsczi w {{RKJ|2013|132}}; grëzóńsczi w {{RKJ|2007|42}}--> |ko=kòreańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2013|132}}--> |la=łacyńsczi jãzëk |lt=lëtewsczi jãzëk |lu=luksembùrsczi jãzëk<!--?--> |lv=łotewsczi jãzëk |mk=macedońsczi jãzëk |nds=dólnoniemiecczi jãzëk<!--RKJ 2014 s. 92--> |nl=hòlendersczi jãzëk<!--RKJ 2024 s.354; téż holandzczi, hòlandzczi, niderlandzczi<ref>RKJ 2015 s. 2016</ref>, néderlandczi, néderlandzczi, òlendersczi? --> |no=norwesczi jãzëk |pl=pòlsczi jãzëk |pox=pòłabsczi jãzëk |prg=prësczi jãzëk |pt=pòrtugalsczi jãzëk |rm=jãzëk romansz<!--?--> |ro=rumùńsczi jãzëk |ru=rusczi jãzëk |sk=słowacczi jãzëk |sl=słoweńsczi jãzëk |sq=albańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2021|264}}--> |sr=serbsczi jãzëk |sv=szwédzczi jãzëk |szl=szląsczi etnolekt |tk=turkmeńsczi jãzëk<!--?--> |uk=ùkrajińsczi jãzëk |zh=chińsczi jãzëk<!--{{RKJ|2024|354}}--> <!----------------------------------------------------------> |xpsi=prasłowiańsczi jãzëk<!--{{RKJ|2016|117}}--> |#default={{{1|}}} }}</includeonly><noinclude> ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|csb}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|csb}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|pl}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|pl}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|de}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|de}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|en}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|en}} ---- <code><nowiki>{{Jãz./starna|es}}</nowiki></code> :{{Jãz./starna|es}} ---- </noinclude> 5l6a9fwbt3a989lkua1ny591f57n9es 0 13198 207459 205619 2026-07-14T13:05:06Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Podcast]] do [[Pòdkast]]: en→csb 205619 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:AntennaPod icon.svg|mały|AntennaPod]] '''Podcast''' – fòrma wiadomòscë w [[Internet|internece]]. == Przikładë == * [[Perspectiva Kaszëbskô|Perspectiva Kaszëbskô – Artur Jablonsczi]] * [https://web.archive.org/web/20260709132205/https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/magdalena-kobiela-kaszubski-w-social-mediach-846 Rozmowa Do południa - Klaprë ë Pludrë – Magdalena Kobiela: Kaszubski w social mediach] * https://radiokaszebe.pl/news/kaszubski-na-tiktoku-magda-kobiela-promuje-jezyk-i-makijaz-747 * [https://radiokaszebe.pl/podcasts/kaszubski-w-rytmie-beauty-magda-kobiela-o-pasji-makijazu-223 Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë – Kaszubski w rytmie "beauty" – Magda Kobiela o pasji makijażu] == Òbaczë téż == * [[Mùzyka]] == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|kErt6q40NNw|Kaszëbskô Paradnica. Podcast o Kaszubach. Odcinek 1 - Kaszuby w reportażu {{!}} Otwarty IKM}} * {{YouTube|VoupJ3hABmw|Kaszëbskô Paradnica. Podcast o Kaszubach. Odcinek 2 - Martyna Bunda – Kaszubski w literaturze}} * {{YouTube|I9r54VuvLnQ|Kaszëbskô Paradnica. Podcast o Kaszubach. Odcinek 3 - Kaszubski kosmos w literaturze {{!}} Otwarty IKM}} * {{YouTube|H09tatSeVk4|Kaszëbskô Paradnica. Podcast o Kaszubach. Odcinek 4 - Przełamać tabu. Rozmowa z Katarzyną Włodkowską}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòdkastë| ]] 91xrs08c7wnzx1vsvfjf5p7bhsfikvf 207463 207459 2026-07-14T13:11:55Z Iketsi 3254 + 207463 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:AntennaPod icon.svg|mały|AntennaPod]] '''Pòdkast'''<ref name=":0">{{RKJ|2025|144}}</ref><ref>https://web.archive.org/web/20260709114316/https://radiokaszebe.pl/podcasts-1</ref> ({{jãz.|en}} ''Podcast'') – fòrma wiadomòscë w [[Internet|internece]]. == Przikładë == * Doch jo<ref name=":0" /> * [[Perspectiva Kaszëbskô|Perspectiva Kaszëbskô – Artur Jablonsczi]] * [https://web.archive.org/web/20260709132205/https://radiokaszebe.pl/podcasts/rozmowa-do-poludnia-klapre-e-pludre-136/magdalena-kobiela-kaszubski-w-social-mediach-846 Rozmowa Do południa - Klaprë ë Pludrë – Magdalena Kobiela: Kaszubski w social mediach] * https://radiokaszebe.pl/news/kaszubski-na-tiktoku-magda-kobiela-promuje-jezyk-i-makijaz-747 * [https://radiokaszebe.pl/podcasts/kaszubski-w-rytmie-beauty-magda-kobiela-o-pasji-makijazu-223 Rozmowa Na Widnikù Kaszëbë – Kaszubski w rytmie "beauty" – Magda Kobiela o pasji makijażu] == Òbaczë téż == * [[Mùzyka]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} ;pò pòlskù: * {{YouTube|kErt6q40NNw|Kaszëbskô Paradnica. Podcast o Kaszubach. Odcinek 1 - Kaszuby w reportażu {{!}} Otwarty IKM|jaz=pl}} * {{YouTube|VoupJ3hABmw|Kaszëbskô Paradnica. Podcast o Kaszubach. Odcinek 2 - Martyna Bunda – Kaszubski w literaturze|jaz=pl}} * {{YouTube|I9r54VuvLnQ|Kaszëbskô Paradnica. Podcast o Kaszubach. Odcinek 3 - Kaszubski kosmos w literaturze {{!}} Otwarty IKM|jaz=pl}} * {{YouTube|H09tatSeVk4|Kaszëbskô Paradnica. Podcast o Kaszubach. Odcinek 4 - Przełamać tabu. Rozmowa z Katarzyną Włodkowską|jaz=pl}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòdkastë| ]] ngldnvwjmlmdt2rdnr9g6koxqkxtpen 0 13298 207733 206980 2026-07-14T18:50:19Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë]] 207733 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''Cassubia-dictionary.com''' (~2004–~2022) – dôwny internetowi [[słowôrz]] [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbsczégò jãzëka]]<ref>https://web.archive.org/web/20221027175855/https://cassubia-dictionary.com/</ref>. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Internetowé słowôrze|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20050214221154/http://www.cassubia-dictionary.com/ 2005-02-14 * https://web.archive.org/web/20221027175855/https://cassubia-dictionary.com/ 2022-10-27 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Internetowé słowôrze]] [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë]] a6k73tglfra9utjv2yh5xph60fpg8fs 0 13317 207461 205607 2026-07-14T13:09:25Z Iketsi 3254 [[pòdkast]] 207461 wikitext text/x-wiki '''Perspectiva Kaszëbskô''' „Dlô tëch, co żëją w kaszëbsczim jãzëkù” – [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëkòwi]] [[pòdkast]] na [[YouTube]] przez [[Radio Kaszëbë]]. [[Artur Jabłońsczi]] gôdô ò rzeczach wôżnëch ë tëch czësto codniowëch. {| class="wikitable" |+ ! !Data !Dług. !Tituł |- | align="right" |1 |2026-03-14 | align="right" |2:45 |[[Femke Kok]] Olimpada - fryzyjska flaga<ref>{{YouTube|KErpCQSQc0w|Femke Kok Olimpada - fryzyjska flaga}}</ref> |- | align="right" |2 |2026-03-14 | align="right" |6:50 |[[Szląsczi jãzëk]] a politika - język śląski<ref>{{YouTube|C8I8WGlT2dI|Szląsczi jãzëk a politika - język śląski}}</ref> |- | align="right" |3 |2026-03-14 | align="right" |3:53 |[[Gdiniô|Gdina - Gdynia]] ma 100 lat<ref>{{YouTube|yrY62ZQX29U|Gdina - Gdynia ma 100 lat}}</ref> |- | align="right" |4 |2026-03-14 | align="right" |4:20 |[[Kòcéwskô|Kòcewiôcë]] - Światowy Dzień Kociewia<ref>{{YouTube|r3P3NMSRc6s|Kòcewiôcë - Światowy Dzień Kociewia}}</ref> |- | align="right" |5 |2026-03-14 | align="right" |2:29 |Mòrze slëchô Kaszëbóm - 10 LUTY<ref>{{YouTube|krzKCKiVJIU|Mòrze slëchô Kaszëbóm - 10 LUTY}}</ref> |- | align="right" |6 |2026-03-26 | align="right" |2:16 |Na zôczątk 5. rokù wòjnë w [[Ùkrajina|Ùkrainie]]<ref>{{YouTube|eVFvMMZ|Na zôczątk 5. rokù wòjnë w Ùkrainie}}</ref> |- | align="right" |7 |2026-03-26 | align="right" |3:02 |[[Dzéń Domôcëch Jãzëków]]<ref>{{YouTube|zSOvlWuOlKs|Dzéń Domôcëch Jãzëków}}</ref> |- | align="right" |8 |2026-03-26 | align="right" |3:13 |[[Dzéń Bialk]] 2026<ref>{{YouTube|QdzFaDpORlg|Dzéń Bialk 2026}}</ref> |- | align="right" |9 |2026-04-17 | align="right" |3:35 |Trzëmita jãzëk ë zwëk<ref>{{YouTube|UWhPJRYuOFI|Trzëmita jãzëk ë zwëk}}</ref> |- | align="right" |10 |2026-04-17 | align="right" |3:27 |Radë na zimkù<ref>{{YouTube|21qBLM69Kn0|Radë na zimkù}}</ref> |- | align="right" |11 |2026-05-01 | align="right" |4:26 |Moin Sztolp Dobri dzéń Slëpsk<ref>{{YouTube|MDrVmwOWo9w|Moin Sztolp Dobri dzéń Slëpsk}}</ref> |- | align="right" |12 |2026-05-24 | align="right" |8:16 |[[Antón Kónkel|Antoni Kónkel]] ò [[Kaszubski leksykon rybacki|Kaszëbsczim Leksikònie Rëbacczim]] MP4<ref>{{YouTube|DZU08ZZkQyg|Antoni Kónkel ò Kaszëbsczim Leksikònie Rëbacczim MP4}}</ref> |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-09|Nastãpnô=+1 miesąc}} == Òbaczë téż == * [[Artur Jabłońsczi]] * [[Radio Kaszëbë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp Perspectiva Kaszëbskô – Artur Jabłońsczi] * https://radiokaszebe.pl/rss/perspectivo-kaszebsko-artur-jablonsczi-16 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòdkastë]] tul0j2cc35x2axlqgxt4e03rzvyqaas 207510 207461 2026-07-14T15:38:13Z Iketsi 3254 eVFvMMZ_91k 207510 wikitext text/x-wiki '''Perspectiva Kaszëbskô''' „Dlô tëch, co żëją w kaszëbsczim jãzëkù” – [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëkòwi]] [[pòdkast]] na [[YouTube]] przez [[Radio Kaszëbë]]. [[Artur Jabłońsczi]] gôdô ò rzeczach wôżnëch ë tëch czësto codniowëch. {| class="wikitable" |+ ! !Data !Dług. !Tituł |- | align="right" |1 |2026-03-14 | align="right" |2:45 |Femke Kok Olimpada - fryzyjska flaga<ref>{{YouTube|KErpCQSQc0w|Femke Kok Olimpada - fryzyjska flaga}}</ref> |- | align="right" |2 |2026-03-14 | align="right" |6:50 |[[Szląsczi jãzëk]] a politika - język śląski<ref>{{YouTube|C8I8WGlT2dI|Szląsczi jãzëk a politika - język śląski}}</ref> |- | align="right" |3 |2026-03-14 | align="right" |3:53 |[[Gdiniô|Gdina - Gdynia]] ma 100 lat<ref>{{YouTube|yrY62ZQX29U|Gdina - Gdynia ma 100 lat}}</ref> |- | align="right" |4 |2026-03-14 | align="right" |4:20 |[[Kòcéwskô|Kòcewiôcë]] - Światowy Dzień Kociewia<ref>{{YouTube|r3P3NMSRc6s|Kòcewiôcë - Światowy Dzień Kociewia}}</ref> |- | align="right" |5 |2026-03-14 | align="right" |2:29 |Mòrze slëchô Kaszëbóm - 10 LUTY<ref>{{YouTube|krzKCKiVJIU|Mòrze slëchô Kaszëbóm - 10 LUTY}}</ref> |- | align="right" |6 |2026-03-26 | align="right" |2:16 |Na zôczątk 5. rokù wòjnë w [[Ùkrajina|Ùkrainie]]<ref>{{YouTube|eVFvMMZ_91k|Na zôczątk 5. rokù wòjnë w Ùkrainie}}</ref> |- | align="right" |7 |2026-03-26 | align="right" |3:02 |[[Dzéń Domôcëch Jãzëków]]<ref>{{YouTube|zSOvlWuOlKs|Dzéń Domôcëch Jãzëków}}</ref> |- | align="right" |8 |2026-03-26 | align="right" |3:13 |[[Dzéń Bialk]] 2026<ref>{{YouTube|QdzFaDpORlg|Dzéń Bialk 2026}}</ref> |- | align="right" |9 |2026-04-17 | align="right" |3:35 |Trzëmita jãzëk ë zwëk<ref>{{YouTube|UWhPJRYuOFI|Trzëmita jãzëk ë zwëk}}</ref> |- | align="right" |10 |2026-04-17 | align="right" |3:27 |Radë na zimkù<ref>{{YouTube|21qBLM69Kn0|Radë na zimkù}}</ref> |- | align="right" |11 |2026-05-01 | align="right" |4:26 |Moin Sztolp Dobri dzéń Slëpsk<ref>{{YouTube|MDrVmwOWo9w|Moin Sztolp Dobri dzéń Slëpsk}}</ref> |- | align="right" |12 |2026-05-24 | align="right" |8:16 |[[Antón Kónkel|Antoni Kónkel]] ò [[Kaszubski leksykon rybacki|Kaszëbsczim Leksikònie Rëbacczim]] MP4<ref>{{YouTube|DZU08ZZkQyg|Antoni Kónkel ò Kaszëbsczim Leksikònie Rëbacczim MP4}}</ref> |} {{Aktualizacjô|Òstatnô=2026-07-09|Nastãpnô=+1 miesąc}} == Òbaczë téż == * [[Artur Jabłońsczi]] * [[Radio Kaszëbë]] == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://www.youtube.com/playlist?list=PLIiO0K_ItzXGgf2q7XozSFP2PTqQGl8Gp Perspectiva Kaszëbskô – Artur Jabłońsczi] * https://radiokaszebe.pl/rss/perspectivo-kaszebsko-artur-jablonsczi-16 {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Pòdkastë]] 340e4i5nh2p0hud1uk3fug0zpno836p 2 13393 207721 207327 2026-07-14T17:56:50Z HaxelKaszëba 17492 207721 wikitext text/x-wiki ''z Haxelã ògarinómë òd swiéżégò, czas na nową przédną starnã pò 20 latach'' <noinclude> {{noexternallanglinks}} [[ar:]] [[be:]] [[be-x-old:]] [[bs:]] [[bg:]] [[bn:]] [[br:]] [[ca:]] [[cs:]] [[da:]] [[de:]] [[dsb:]] [[et:]] [[el:]] [[en:]] [[es:]] [[eo:]] [[eu:]] [[fa:]] [[fr:]] [[gl:]] [[ko:]] [[hsb:]] [[hr:]] [[io:]] [[id:]] [[is:]] [[it:]] [[he:]] [[ka:]] [[csb:]] [[la:]] [[lb:]] [[lt:]] [[hu:]] [[ms:]] [[nl:]] [[ja:]] [[mk:]] [[nap:]] [[no:]] [[nn:]] [[pl:]] [[pt:]] [[ro:]] [[ru:]] [[simple:]] [[sk:]] [[sl:]] [[sr:]] [[fi:]] [[sv:]] [[th:]] [[vi:]] [[te:]] [[tr:]] [[uk:]] [[zh:]] </noinclude> <templatestyles src="Main-page/styles.css" /> <div class="section" id="main-page"> <div class="header nomobile" id="main-page-header"> <div id="main-page-intro"> <div id="main-page-welcome"> <strong>Witómë na kaszëbsczi [[Wikipedia|Wikipedie]],</strong> </div> <div class="main-page-info"> wòlny encyklopedie, jaką [[Wiki:Werk_ë_deja_Wiki|kòżdi mòże wespółtwòrzëc]].<br> Donądka stwòrzonëch òstało '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artiklów. </div> </div> <div id="main-page-portals"> <div style="margin-bottom:0.8em; text-align:left; margin-left:25%; font-size:1.1em;"> <strong>Kategòrie:</strong> </div> <ul style="list-style:none; padding:0; margin:0; display:grid; grid-template-columns:1fr 1fr; gap:0.5em; text-align:left;"> <li>[[Image:POL_księstwo_pomorskie_COA.svg|20px|link=Kategorëjô:Pòmòrskô]] [[:Kategòrëjô:Pòmòrskô|Pòmòrskô]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_edu_mathematics.png|20px|link=Kategòrëjô:Matematika]] [[:Kategòrëjô:Matematika|Matematika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kdmconfig.png|20px|link=Kategòrëjô:Humanistika]] [[:Kategòrëjô:Humanistika|Humanistika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kscd.svg|20px|link=Kategòrëjô:Kùltura]] [[:Kategòrëjô:Kùltura|Kùltura]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_laptop_pcmcia.png|20px|link=Kategòrëjô:Technika]] [[:Kategòrëjô:Technika|Technika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kweather.png|20px|link=Kategòrëjô:Nôtëra]] [[:Kategòrëjô:Nôtëra|Nôtëra]]</li> </ul> </div> </div> <div id="mf-main-page"> <div class="article" id="main-page-content"> <div id="main-page-column1"> <div class="section" id="main-page-didyouknow"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wiész Të...</div> {{Wiész të|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> <div class="section" id="main-page-news"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Rôczimë do pisaniô!</div> {{Rôczimë do pisaniô}} </div> </div> <div id="main-page-column2"> <div class="section" id="main-page-featured-article"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Articzel tidzenia</div> {{Articzel tidzenia|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> </div> </div> </div> <div id="main-page-footer"> <div class="section purple" id="main-page-calendar" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff; padding: 1em;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2" style="margin-bottom: 0.5em;">Kalãdarium: Dzysô je {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="overflow-x: auto; margin-top: -30px; padding-top: 30px;">{{Kalãdarium}}</div> </div> <div class="section purple" id="main-page-languages" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikipediô w jinszich jãzëkach</div> <div style="font-size:0.95em; line-height:1.8;"> [[:als:|Allemanisch (alemańsczi)]] - [[:be:|Беларуская (biôłorusczi)]] - [[:bg:|Български (bùłgarsczi)]] - [[:br:|Brezhoneg (bretońsczi)]] - [[:ca:|Català (katalóńsczi)]] - [[:cs:|&#268;esk&#225; (czesczi)]] - [[:cy:|Cymraeg (walijsczi)]] - [[:da:|Dansk (duńsczi)]] - [[:de:|Deutsch (miemiecczi)]] - [[:en:|English (anielsczi)]] - [[:et:|Eesti (estońsczi)]] - [[:es:|Espa&#241;ol (szpańsczi)]] - [[:eu:|Euskara (baskijsczi)]] - [[:fr:|Fran&#231;ais (francësczi)]] - [[:fy:|Frysk (zôpadnofrizyjsczi)]] - [[:hr:|Hrvatski (chòrwacczi)]] - [[:it:|Italiano (italsczi)]] - [[:ja:|&#26085;&#26412;&#35486; (japóńsczi)]] - [[:la:|Latina (łacëzna)]] - [[:lb:|Lëtzebuergesch (luksembùrsczi)]] - [[:lt:|Lietuvi&#x0173; (lëtewsczi)]] - [[:nds:|Plattdüütsch (dólnomiemiecczi)]] - [[:nl:|Nederlands (néderlandzczi)]] - [[:pl:|Polski (pòlsczi)]] - [[:ru:|&#1056;&#1091;&#1089;&#1089;&#1082;&#1080;&#1081; (rusczi)]] - [[:sk:|Slovenčina (słowacczi)]] - [[:sl:|Slovensko (słoweńsczi)]] - [[:sr:|&#x0421;&#x0440;&#x043F;&#x0441;&#x043A;&#x0438; (serbsczi)]] - [[:sv:|Svenska (szwédzczi)]] - [[:szl:|Ślōnskŏ (szląsczi)]] - [[:uk:|Українська (ùkrajińsczi)]] </div> <div style="margin-top:0.9em; font-size:90%;"> → [[m:Complete_list_of_language_Wikipedias_available|Lësta wszëtczich jãzëkòwëch wersjów Wikipedie]] </div> </div> <div class="section" id="main-page-sister-projects" style="border-color: #a7f9ab;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikiprojektë</div> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; justify-content:center; gap:1em; padding:0.5em;"> {{Sosterné ùdbë}} </div> </div> </div> </div> __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ __NOTALK__ {{noexternallanglinks}} [[Kategòriô:Przédnô starna| ]] pxotflnbobzvon1kgic2z8dadh7tzt6 207723 207721 2026-07-14T17:57:38Z HaxelKaszëba 17492 207723 wikitext text/x-wiki ''z Haxelã ògarinómë òd swiéżégò, czas na nową przédną starnã pò 20 latach'' <noinclude> {{noexternallanglinks}} [[ar:]] [[be:]] [[be-x-old:]] [[bs:]] [[bg:]] [[bn:]] [[br:]] [[ca:]] [[cs:]] [[da:]] [[de:]] [[dsb:]] [[et:]] [[el:]] [[en:]] [[es:]] [[eo:]] [[eu:]] [[fa:]] [[fr:]] [[gl:]] [[ko:]] [[hsb:]] [[hr:]] [[io:]] [[id:]] [[is:]] [[it:]] [[he:]] [[ka:]] [[csb:]] [[la:]] [[lb:]] [[lt:]] [[hu:]] [[ms:]] [[nl:]] [[ja:]] [[mk:]] [[nap:]] [[no:]] [[nn:]] [[pl:]] [[pt:]] [[ro:]] [[ru:]] [[simple:]] [[sk:]] [[sl:]] [[sr:]] [[fi:]] [[sv:]] [[th:]] [[vi:]] [[te:]] [[tr:]] [[uk:]] [[zh:]] </noinclude> <templatestyles src="Main-page/styles.css" /> <div class="section" id="main-page"> <div class="header nomobile" id="main-page-header"> <div id="main-page-intro"> <div id="main-page-welcome"> <strong>Witómë na kaszëbsczi [[Wikipedia|Wikipedie]],</strong> </div> <div class="main-page-info"> wòlny encyklopedie, jaką [[Wiki:Werk_ë_deja_Wiki|kòżdi mòże wespółtwòrzëc]].<br> Donądka stwòrzonëch òstało '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artiklów. </div> </div> <div id="main-page-portals"> <div style="margin-bottom:0.8em; text-align:left; margin-left:25%; font-size:1.1em;"> <strong>Kategòrie:</strong> </div> <ul style="list-style:none; padding:0; margin:0; display:grid; grid-template-columns:1fr 1fr; gap:0.5em; text-align:left;"> <li>[[Image:POL_księstwo_pomorskie_COA.svg|20px|link=Kategorëjô:Pòmòrskô]] [[:Kategòrëjô:Pòmòrskô|Pòmòrskô]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_edu_mathematics.png|20px|link=Kategòrëjô:Matematika]] [[:Kategòrëjô:Matematika|Matematika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kdmconfig.png|20px|link=Kategòrëjô:Humanistika]] [[:Kategòrëjô:Humanistika|Humanistika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kscd.svg|20px|link=Kategòrëjô:Kùltura]] [[:Kategòrëjô:Kùltura|Kùltura]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_laptop_pcmcia.png|20px|link=Kategòrëjô:Technika]] [[:Kategòrëjô:Technika|Technika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kweather.png|20px|link=Kategòrëjô:Nôtëra]] [[:Kategòrëjô:Nôtëra|Nôtëra]]</li> </ul> </div> </div> <div id="mf-main-page"> <div class="article" id="main-page-content"> <div id="main-page-column1"> <div class="section" id="main-page-didyouknow"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wiész Të...</div> {{Wiész të|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> <div class="section" id="main-page-news"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Rôczimë do pisaniô!</div> {{Rôczimë do pisaniô}} </div> </div> <div id="main-page-column2"> <div class="section" id="main-page-featured-article"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Articzel tidzenia</div> {{Articzel tidzenia|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> </div> </div> </div> <div id="main-page-footer"> <div class="section purple" id="main-page-calendar" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff; padding: 1em;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2" style="margin-bottom: 0.5em;">Kalãdarium: Dzysô je {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="overflow-x: auto; margin-top: -30px; padding-top: 30px;">{{Kalãdarium}}</div> </div> <div class="section purple" id="main-page-languages" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikipediô w jinszich jãzëkach</div> <div style="font-size:0.95em; line-height:1.8;"> [[:als:|Allemanisch (alemańsczi)]] - [[:be:|Беларуская (biôłorusczi)]] - [[:bg:|Български (bùłgarsczi)]] - [[:br:|Brezhoneg (bretońsczi)]] - [[:ca:|Català (katalóńsczi)]] - [[:cs:|&#268;esk&#225; (czesczi)]] - [[:cy:|Cymraeg (walijsczi)]] - [[:da:|Dansk (duńsczi)]] - [[:de:|Deutsch (miemiecczi)]] - [[:en:|English (anielsczi)]] - [[:et:|Eesti (estońsczi)]] - [[:es:|Espa&#241;ol (szpańsczi)]] - [[:eu:|Euskara (baskijsczi)]] - [[:fr:|Fran&#231;ais (francësczi)]] - [[:fy:|Frysk (zôpadnofrizyjsczi)]] - [[:hr:|Hrvatski (chòrwacczi)]] - [[:it:|Italiano (italsczi)]] - [[:ja:|&#26085;&#26412;&#35486; (japóńsczi)]] - [[:la:|Latina (łacëzna)]] - [[:lb:|Lëtzebuergesch (luksembùrsczi)]] - [[:lt:|Lietuvi&#x0173; (lëtewsczi)]] - [[:nds:|Plattdüütsch (dólnomiemiecczi)]] - [[:nl:|Nederlands (néderlandzczi)]] - [[:pl:|Polski (pòlsczi)]] - [[:ru:|&#1056;&#1091;&#1089;&#1089;&#1082;&#1080;&#1081; (rusczi)]] - [[:sk:|Slovenčina (słowacczi)]] - [[:sl:|Slovensko (słoweńsczi)]] - [[:sr:|&#x0421;&#x0440;&#x043F;&#x0441;&#x043A;&#x0438; (serbsczi)]] - [[:sv:|Svenska (szwédzczi)]] - [[:szl:|Ślōnskŏ (szląsczi)]] - [[:uk:|Українська (ùkrajińsczi)]] </div> <div style="margin-top:0.9em; font-size:90%;"> → [[m:Complete_list_of_language_Wikipedias_available|Lësta wszëtczich jãzëkòwëch wersjów Wikipedie]] </div> </div> <div class="section" id="main-page-sister-projects" style="border-color: #a7f9ab;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikiprojektë</div> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; justify-content:center; gap:1em; padding:0.5em;"> {{Sosterné ùdbë}} </div> </div> </div> </div> __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ __NOTALK__ [[Kategòriô:Przédnô starna| ]] q1fg1ro55ykh011gb5d9u1p0kbwfz0e 207725 207723 2026-07-14T18:01:28Z HaxelKaszëba 17492 207725 wikitext text/x-wiki ''z Haxelã ògarinómë òd swiéżégò, czas na nową przédną starnã pò 20 latach'' <noinclude> {{NOEXTERNALLANGLINKS}} </noinclude> <templatestyles src="Main-page/styles.css" /> <div class="section" id="main-page"> <div class="header nomobile" id="main-page-header"> <div id="main-page-intro"> <div id="main-page-welcome"> <strong>Witómë na kaszëbsczi [[Wikipedia|Wikipedie]],</strong> </div> <div class="main-page-info"> wòlny encyklopedie, jaką [[Wiki:Werk_ë_deja_Wiki|kòżdi mòże wespółtwòrzëc]].<br> Donądka stwòrzonëch òstało '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artiklów. </div> </div> <div id="main-page-portals"> <div style="margin-bottom:0.8em; text-align:left; margin-left:25%; font-size:1.1em;"> <strong>Kategòrie:</strong> </div> <ul style="list-style:none; padding:0; margin:0; display:grid; grid-template-columns:1fr 1fr; gap:0.5em; text-align:left;"> <li>[[Image:POL_księstwo_pomorskie_COA.svg|20px|link=Kategorëjô:Pòmòrskô]] [[:Kategòrëjô:Pòmòrskô|Pòmòrskô]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_edu_mathematics.png|20px|link=Kategòrëjô:Matematika]] [[:Kategòrëjô:Matematika|Matematika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kdmconfig.png|20px|link=Kategòrëjô:Humanistika]] [[:Kategòrëjô:Humanistika|Humanistika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kscd.svg|20px|link=Kategòrëjô:Kùltura]] [[:Kategòrëjô:Kùltura|Kùltura]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_laptop_pcmcia.png|20px|link=Kategòrëjô:Technika]] [[:Kategòrëjô:Technika|Technika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kweather.png|20px|link=Kategòrëjô:Nôtëra]] [[:Kategòrëjô:Nôtëra|Nôtëra]]</li> </ul> </div> </div> <div id="mf-main-page"> <div class="article" id="main-page-content"> <div id="main-page-column1"> <div class="section" id="main-page-didyouknow"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wiész Të...</div> {{Wiész të|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> <div class="section" id="main-page-news"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Rôczimë do pisaniô!</div> {{Rôczimë do pisaniô}} </div> </div> <div id="main-page-column2"> <div class="section" id="main-page-featured-article"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Articzel tidzenia</div> {{Articzel tidzenia|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> </div> </div> </div> <div id="main-page-footer"> <div class="section purple" id="main-page-calendar" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff; padding: 1em;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2" style="margin-bottom: 0.5em;">Kalãdarium: Dzysô je {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="overflow-x: auto; margin-top: -30px; padding-top: 30px;">{{Kalãdarium}}</div> </div> <div class="section purple" id="main-page-languages" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikipediô w jinszich jãzëkach</div> <div style="font-size:0.95em; line-height:1.8;"> [[:als:|Allemanisch (alemańsczi)]] - [[:be:|Беларуская (biôłorusczi)]] - [[:bg:|Български (bùłgarsczi)]] - [[:br:|Brezhoneg (bretońsczi)]] - [[:ca:|Català (katalóńsczi)]] - [[:cs:|&#268;esk&#225; (czesczi)]] - [[:cy:|Cymraeg (walijsczi)]] - [[:da:|Dansk (duńsczi)]] - [[:de:|Deutsch (miemiecczi)]] - [[:en:|English (anielsczi)]] - [[:et:|Eesti (estońsczi)]] - [[:es:|Espa&#241;ol (szpańsczi)]] - [[:eu:|Euskara (baskijsczi)]] - [[:fr:|Fran&#231;ais (francësczi)]] - [[:fy:|Frysk (zôpadnofrizyjsczi)]] - [[:hr:|Hrvatski (chòrwacczi)]] - [[:it:|Italiano (italsczi)]] - [[:ja:|&#26085;&#26412;&#35486; (japóńsczi)]] - [[:la:|Latina (łacëzna)]] - [[:lb:|Lëtzebuergesch (luksembùrsczi)]] - [[:lt:|Lietuvi&#x0173; (lëtewsczi)]] - [[:nds:|Plattdüütsch (dólnomiemiecczi)]] - [[:nl:|Nederlands (néderlandzczi)]] - [[:pl:|Polski (pòlsczi)]] - [[:ru:|&#1056;&#1091;&#1089;&#1089;&#1082;&#1080;&#1081; (rusczi)]] - [[:sk:|Slovenčina (słowacczi)]] - [[:sl:|Slovensko (słoweńsczi)]] - [[:sr:|&#x0421;&#x0440;&#x043F;&#x0441;&#x043A;&#x0438; (serbsczi)]] - [[:sv:|Svenska (szwédzczi)]] - [[:szl:|Ślōnskŏ (szląsczi)]] - [[:uk:|Українська (ùkrajińsczi)]] </div> <div style="margin-top:0.9em; font-size:90%;"> → [[m:Complete_list_of_language_Wikipedias_available|Lësta wszëtczich jãzëkòwëch wersjów Wikipedie]] </div> </div> <div class="section" id="main-page-sister-projects" style="border-color: #a7f9ab;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikiprojektë</div> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; justify-content:center; gap:1em; padding:0.5em;"> {{Sosterné ùdbë}} </div> </div> </div> </div> __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ __NOTALK__ [[Kategòriô:Przédnô starna| ]] e6oap5rj2ywdxdxz6yo6f19djwa412q 207726 207725 2026-07-14T18:06:01Z HaxelKaszëba 17492 207726 wikitext text/x-wiki ''z Haxelã ògarinómë òd swiéżégò, czas na nową przédną starnã pò 20 latach'' <templatestyles src="Main-page/styles.css" /> <div class="section" id="main-page"> <div class="header nomobile" id="main-page-header"> <div id="main-page-intro"> <div id="main-page-welcome"> <strong>Witómë na kaszëbsczi [[Wikipedia|Wikipedie]],</strong> </div> <div class="main-page-info"> wòlny encyklopedie, jaką [[Wiki:Werk_ë_deja_Wiki|kòżdi mòże wespółtwòrzëc]].<br> Donądka stwòrzonëch òstało '''{{NUMBEROFARTICLES}}''' artiklów. </div> </div> <div id="main-page-portals"> <div style="margin-bottom:0.8em; text-align:left; margin-left:25%; font-size:1.1em;"> <strong>Kategòrie:</strong> </div> <ul style="list-style:none; padding:0; margin:0; display:grid; grid-template-columns:1fr 1fr; gap:0.5em; text-align:left;"> <li>[[Image:POL_księstwo_pomorskie_COA.svg|20px|link=Kategorëjô:Pòmòrskô]] [[:Kategòrëjô:Pòmòrskô|Pòmòrskô]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_edu_mathematics.png|20px|link=Kategòrëjô:Matematika]] [[:Kategòrëjô:Matematika|Matematika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kdmconfig.png|20px|link=Kategòrëjô:Humanistika]] [[:Kategòrëjô:Humanistika|Humanistika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kscd.svg|20px|link=Kategòrëjô:Kùltura]] [[:Kategòrëjô:Kùltura|Kùltura]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_laptop_pcmcia.png|20px|link=Kategòrëjô:Technika]] [[:Kategòrëjô:Technika|Technika]]</li> <li>[[Image:Nuvola_apps_kweather.png|20px|link=Kategòrëjô:Nôtëra]] [[:Kategòrëjô:Nôtëra|Nôtëra]]</li> </ul> </div> </div> <div id="mf-main-page"> <div class="article" id="main-page-content"> <div id="main-page-column1"> <div class="section" id="main-page-didyouknow"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wiész Të...</div> {{Wiész të|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> <div class="section" id="main-page-news"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Rôczimë do pisaniô!</div> {{Rôczimë do pisaniô}} </div> </div> <div id="main-page-column2"> <div class="section" id="main-page-featured-article"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Articzel tidzenia</div> {{Articzel tidzenia|data={{{data|{{#timel:Y-m-d}} }}}}} </div> </div> </div> </div> <div id="main-page-footer"> <div class="section purple" id="main-page-calendar" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff; padding: 1em;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2" style="margin-bottom: 0.5em;">Kalãdarium: Dzysô je {{CURRENTDAY}} {{CURRENTMONTHNAME}}</div> <div style="overflow-x: auto; margin-top: -30px; padding-top: 30px;">{{Kalãdarium}}</div> </div> <div class="section purple" id="main-page-languages" style="margin-top:0.5em; border-color:#c8b6ff;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikipediô w jinszich jãzëkach</div> <div style="font-size:0.95em; line-height:1.8;"> [[:als:|Allemanisch (alemańsczi)]] - [[:be:|Беларуская (biôłorusczi)]] - [[:bg:|Български (bùłgarsczi)]] - [[:br:|Brezhoneg (bretońsczi)]] - [[:ca:|Català (katalóńsczi)]] - [[:cs:|&#268;esk&#225; (czesczi)]] - [[:cy:|Cymraeg (walijsczi)]] - [[:da:|Dansk (duńsczi)]] - [[:de:|Deutsch (miemiecczi)]] - [[:en:|English (anielsczi)]] - [[:et:|Eesti (estońsczi)]] - [[:es:|Espa&#241;ol (szpańsczi)]] - [[:eu:|Euskara (baskijsczi)]] - [[:fr:|Fran&#231;ais (francësczi)]] - [[:fy:|Frysk (zôpadnofrizyjsczi)]] - [[:hr:|Hrvatski (chòrwacczi)]] - [[:it:|Italiano (italsczi)]] - [[:ja:|&#26085;&#26412;&#35486; (japóńsczi)]] - [[:la:|Latina (łacëzna)]] - [[:lb:|Lëtzebuergesch (luksembùrsczi)]] - [[:lt:|Lietuvi&#x0173; (lëtewsczi)]] - [[:nds:|Plattdüütsch (dólnomiemiecczi)]] - [[:nl:|Nederlands (néderlandzczi)]] - [[:pl:|Polski (pòlsczi)]] - [[:ru:|&#1056;&#1091;&#1089;&#1089;&#1082;&#1080;&#1081; (rusczi)]] - [[:sk:|Slovenčina (słowacczi)]] - [[:sl:|Slovensko (słoweńsczi)]] - [[:sr:|&#x0421;&#x0440;&#x043F;&#x0441;&#x043A;&#x0438; (serbsczi)]] - [[:sv:|Svenska (szwédzczi)]] - [[:szl:|Ślōnskŏ (szląsczi)]] - [[:uk:|Українська (ùkrajińsczi)]] </div> <div style="margin-top:0.9em; font-size:90%;"> → [[m:Complete_list_of_language_Wikipedias_available|Lësta wszëtczich jãzëkòwëch wersjów Wikipedie]] </div> </div> <div class="section" id="main-page-sister-projects" style="border-color: #a7f9ab;"> <div class="main-head" role="heading" aria-level="2">Wikiprojektë</div> <div style="display:flex; flex-wrap:wrap; justify-content:center; gap:1em; padding:0.5em;"> {{Sosterné ùdbë}} </div> </div> </div> </div> __NOTOC__ __NOEDITSECTION__ <noinclude> {{noexternallanglinks}} [[ar:]] [[be:]] [[be-x-old:]] [[bs:]] [[bg:]] [[bn:]] [[br:]] [[ca:]] [[cs:]] [[da:]] [[de:]] [[dsb:]] [[et:]] [[el:]] [[en:]] [[es:]] [[eo:]] [[eu:]] [[fa:]] [[fr:]] [[gl:]] [[ko:]] [[hsb:]] [[hr:]] [[io:]] [[id:]] [[is:]] [[it:]] [[he:]] [[ka:]] [[csb:]] [[la:]] [[lb:]] [[lt:]] [[hu:]] [[ms:]] [[nl:]] [[ja:]] [[mk:]] [[nap:]] [[no:]] [[nn:]] [[pl:]] [[pt:]] [[ro:]] [[ru:]] [[simple:]] [[sk:]] [[sl:]] [[sr:]] [[fi:]] [[sv:]] [[th:]] [[vi:]] [[te:]] [[tr:]] [[uk:]] [[zh:]] </noinclude> [[Kategòriô:Przédnô starna| ]] l7lhy1bh40eht96kkeggz5ykyfwrc6b 828 13432 207727 207279 2026-07-14T18:08:00Z Iketsi 3254 + 207727 Scribunto text/plain return { "Archikatedralny sobór sw. Jurë we Lwòwie", "Armeniô", "Barwice", "Biały Bór", "Bladi lës", "Cedynia", "Chełmno", "Chociwel", "Czarnków", "Drawsko Pomorskie", "Goleniów", "Gorzów Wielkopolski", "Gościno", "Greifswald", "Gryfice", "Gryfino", "Ińsko", "Jarmen", "Kaszëbsczi Òdpùst na Swiãti Górze Pòlanowsczi", "Kòreańsczi jãzëk", "Kùbańsczi krokòdil", "Liechtenstein", "Lës", "Michôł Piéper", "Narwówka dzarnówc", "Nowe Warpno", "Nowy Staw", "Petersbùrg", "Putbus", "Recz", "Richtenberg", "Rodnô mòwa (kònkùrs)", "Sniégòwi kòzeł", "Stepòwi lës", "Suchań", "Syjamsczi biôtkòwnik", "Syjamsczi òkùlôrnik", "Szczecinek", "Torgelow", "Trzcińsko-Zdrój", "Wiki:Szablónë", "Wilno (Ontario)", "Wëdôwizna „Region”", "Zwëkłi zélińt" } 3e8q7e41ddno5ntmeiylk30i06hrpeh 10 13433 207770 207389 2026-07-14T22:40:06Z Tsca 12 nbsp 207770 wikitext text/x-wiki <div style="margin-top: 0.0em; padding: 1em; background: transparent; border: none; color: inherit;"> <div style="font-weight: bold; font-size: 1.3em; margin-bottom: 0.5em;">Pòmòżë nama w rozbùdowie artiklów!</div> <div style="line-height: 1.5;">Hewò są artikle, jaczé żdżą za rozwiniãcym. Të mòżesz pòmòc w ji rozbùdowie! </div> <div style="margin-top: 0.5em;">{{#invoke:Random_stub|show}}</div> <div style="margin-top: 1.5em; padding-top: 1em; border-top: 1px solid #ccc; display: flex; align-items: center;"> <div style="margin-right: 15px;">[[File:Mobile-Wikipedia-Logo-modified.png|50px|link=https://discord.gg/xquqbPC6Y4|alt=Discord]]</div> <div> <div style="font-weight: bold; font-size: 1.3em;">[https://discord.gg/xquqbPC6Y4| Doparłãczë do kaszëbsczégò serwera Wikimediów na Discordze!]</div> <div style="font-size: 1.05em; opacity: 0.8; margin-top: 0.3em;">Hewò je serwer naji spòlëznë, jaczi pòmôgô kòòrdinowac wespółrobòtã a integrowac brëkòwników kaszëbsczi Wiki.</div> </div> </div> </div> 1rkmd9jbom9065013l1tptm1rudohwg 0 13437 207728 207319 2026-07-14T18:25:58Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ + 207728 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka|1=[https://prowly-prod.s3.eu-west-1.amazonaws.com/uploads/landing_page_image/image/619055/fff3115258f82140840f9d07abbb429b.jpg]}} '''Pò kaszëbskù w McDonaldze''' ({{jãz.|pl}} ''Po kaszubsku w McDonald’s'') – kòżdoroczny [[kònkùrs]] pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] dlô dzecë<ref>{{YouTube|v=M-d6DKrCISA|tit=Pò kaszëbskù w McDonaldze 2023 {{!}} 24kaszuby.pl — Kaszuby24}}</ref>. Òdbiwó sã w [[Pùck|Pùckù]]. == Òbaczë téż == * [[McDonald's]] {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260416200443/https://radiokaszebe.pl/news/puck-konkurs-po-kaszebsku-w-mcdonaldze-dla-dzieci-i-mlodziezy-845 Puck: Konkurs „Pò kaszëbskù w McDonaldze” dla dzieci i młodzieży] + [https://web.archive.org/web/20260416200446im_/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/kleka_news_mcdonald_konurs_kaszubski_puck.mp3 .mp3] ;2014 * https://gmina.puck.pl/konkurs-jezyka-kaszubskiego/ * {{YouTube|v=aXUy7cLpKIE|tit=Konkurs języka kaszubskiego — 24 kaszuby}} ;2016 * https://puck.naszemiasto.pl/po-kaszebsku-w-mcdonaldze-czyli-konkurs-kaszubskiego-w/ar/c8-3702465 * https://www.facebook.com/events/radio-kasz%C3%ABb%C3%AB/p%C3%B2-kasz%C3%ABbsk%C3%B9-w-mcdonalds-w-pucku-24-kwietnia/988687027885156/ ;2017 * https://gmina.puck.pl/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-restauracji-mcdonalds-w-pucku/ ;2019 (VIII) – [[11 maja]] òd 10 do 14 i [[12 maja]] òd 10 do 15<ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20190915204734/https://radiokaszebe.pl/po-kaszubsku-w-mcdonaldzie-w-pucku/|jaz=pl}}</ref> * https://praca.mcdonalds.pl/blog/po-kaszebsku-w-mcdonald-s/ * {{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260713053247/https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:6537617527051173889|prosto=https://dms.licdn.com/playlist/vid/v2/C4D05AQFli-IHrolaxQ/feedshare-captions-thumbnails-dualWrite-inhouse-mp4_h264_aac_500k/feedshare-captions-thumbnails-dualWrite-inhouse-mp4_h264_aac_500k/0/1589388933514?e=2147483647&v=beta&t=SUriul6s7S8hluaSLRl48kd7Ymz3fhzHKy_v72Y2mEE|jaz=pl,csb}} ;2020 * https://dorzeczy.pl/bezpieczenstwo-zywnosci/147685/mcdonalds-myslimy-lokalnie-dzialamy-globalnie.html ;2023 (10.) – [[22 łżëkwiata]] * Frekwencjô: 90 * https://wiadomosci.onet.pl/trojmiasto/po-kaszebsku-w-mcdonaldze-w-pucku-konkurs-ktory-promuje-lokalna-kulture/vmg5gbq * {{YouTube|v=M-d6DKrCISA|tit=Pò kaszëbskù w McDonaldze 2023 {{!}} 24kaszuby.pl — Kaszuby24}} * https://web.archive.org/web/20250130010322/https://radiokaszebe.pl/event/po-kaszubsku-w-mcdonalds-22-iv/ ;2024 (11.) – [[20 łżëkwiata]] * https://dziennikpucki.pl/powiat-pucki/11-edycja-kaszubskiego-konkursu-w-mcdonalds-w-pucku-rekordowa-frekwencja/ * https://dziennikpucki.pl/powiat-pucki/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-mcdonalds-w-pucku-2024/ ;2025 (12.) – [[12 łżëkwiata]] * https://dziennikpucki.pl/norda/12-edycja-kaszubskiego-konkursu-w-mcdonalds-w-pucku/ * https://mcdonalds.pl/o-mcdonalds/biuro-prasowe/398172-godome-po-kaszebsku * https://miastopuck.pl/galeria/po-kaszubsku-w-mcdonalds-2025.html * {{YouTube|v=4j4LFplWh2A|tit=Kònkùrs Kaszëbsczégò Jãzëka w McDonald's — Kaszëbë i swiat}} ;2026 (13.) – [[18 łżëkwiata]] * {{YouTube|v=FRzD_Wt2VCA|tit=PUCK: Po kaszubsku w Mc'Donalds — Bałtycka TV}} * https://dziennikbaltycki.pl/13-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego-za-nami-ponad-setka-mlodych-uczestnikow-i-wielkie-emocje/ar/c5p2-28930595 * https://dziennikbaltycki.pl/13-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego-za-nami-ponad-setka-mlodych-uczestnikow-i-wielkie-emocje/gh/c5p2-28930595 * https://dziennikbaltycki.pl/13-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego-za-nami-ponad-setka-mlodych-uczestnikow-i-wielkie-emocje/gh/c5p2-28930595/2 * https://dziennikbaltycki.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/ar/c3p2-28913425 * https://mcdonalds.pl/o-mcdonalds/biuro-prasowe/455405-po-kaszebsku-w-mcdonaldze-po-raz-13-zakonczyl-sie-doroczny-konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-puckim-mcdonalds * https://sztum.naszemiasto.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/ar/c3p2-28913425 * https://wejherowo.naszemiasto.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/ar/c3p2-28913425 * https://wejherowo.naszemiasto.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/gh/c3p2-28913425 * https://wiadomosci.onet.pl/kraj/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-pucku-13-edycja-po-kaszebsku-w-mcdonaldze/shzwt9j * https://www.facebook.com/BaltyckaTV/videos/13-edycja-konkursu-j%C4%99zyka-kaszubskiego-w-mcdonalds-w-puckuj%C4%99zyk-kaszubski-jako-j/2149040949196169/ * https://miastopuck.pl/kalendarz-wydarzen/po-kaszubsku-w-mcdonalds-xiii-konkurs-jezyka-kaszubskiego-dla-dzieci-i-mlodziezy.html * https://nadmorski24.pl/aktualnosci/79445-po-kaszubsku-w-jednej-z-popularnych-restauracji-w-pucku * https://pomorska.pl/w-tej-restauracji-mcdonalds-mowia-po-kaszubsku/ar/c3-14180219 * https://pomorska.pl/w-tej-restauracji-mcdonalds-mowia-po-kaszubsku/gh/c3-14180219 * https://www.facebook.com/PuckNM/videos/po-kaszubsku-w-mcdonalds-w-pucku/1485103419928682/ * https://pckziu-puck.pl/szkola-dzienna/aktualnosci/po-kaszubsku-w-mcdonalds-czyli-xiii-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego/ === Szëkba === {{Szëkba|Pò kaszëbskù w McDonaldze}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]] [[Kategòrëjô:Restaùracje]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] 62cd1c7zsajdb4nxs13ht1w8acvmvuj 207731 207728 2026-07-14T18:48:30Z Iketsi 3254 + 207731 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} {{Bez òdjimka|1=[https://prowly-prod.s3.eu-west-1.amazonaws.com/uploads/landing_page_image/image/619055/fff3115258f82140840f9d07abbb429b.jpg]}} '''Pò kaszëbskù w McDonaldze''' ({{jãz.|pl}} ''Po kaszubsku w McDonald’s'') – kòżdoroczny [[kònkùrs]] pò [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskù]] dlô dzecë<ref>{{YouTube|v=M-d6DKrCISA|tit=Pò kaszëbskù w McDonaldze 2023 {{!}} 24kaszuby.pl — Kaszuby24}}</ref>. Òdbiwó sã w [[Pùck|Pùckù]]. == Òbaczë téż == * [[McDonald's]] {{#categorytree:Kònkùrsë na Kaszëbach|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * [https://web.archive.org/web/20260416200443/https://radiokaszebe.pl/news/puck-konkurs-po-kaszebsku-w-mcdonaldze-dla-dzieci-i-mlodziezy-845 Puck: Konkurs „Pò kaszëbskù w McDonaldze” dla dzieci i młodzieży] + [https://web.archive.org/web/20260416200446im_/https://media.radiokaszebe.pl/wp-content/uploads/kleka_news_mcdonald_konurs_kaszubski_puck.mp3 .mp3] ;2014 – [[18 maja]] * 1.miejsce – 300 pln * 2.miejsce – 200 pln * 3.miejsce – dwa trzecie miejsca po 100 pln ** https://gmina.puck.pl/konkurs-jezyka-kaszubskiego/ ** https://puck.naszemiasto.pl/puck-kaszubski-konkurs-w-restauracji-mcdonalds/ar/c11-2277466 ** https://kaszuby24.pl/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-restauracji-mcdonalds/ ** {{YouTube|v=aXUy7cLpKIE|tit=Konkurs języka kaszubskiego — 24 kaszuby}} ;2016 * https://puck.naszemiasto.pl/po-kaszebsku-w-mcdonaldze-czyli-konkurs-kaszubskiego-w/ar/c8-3702465 * https://www.facebook.com/events/radio-kasz%C3%ABb%C3%AB/p%C3%B2-kasz%C3%ABbsk%C3%B9-w-mcdonalds-w-pucku-24-kwietnia/988687027885156/ ;2017 – [[23 łżëkwiata]] * https://gmina.puck.pl/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-restauracji-mcdonalds-w-pucku/ * https://kaszuby24.pl/konkurs-jezyka-kaszubskiego-restauracji-mcdonalds-pucku/ ;2019 (VIII) – [[11 maja]] òd 10 do 14 i [[12 maja]] òd 10 do 15<ref>{{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20190915204734/https://radiokaszebe.pl/po-kaszubsku-w-mcdonaldzie-w-pucku/|jaz=pl}}</ref> * https://praca.mcdonalds.pl/blog/po-kaszebsku-w-mcdonald-s/ * {{#invoke:ArchivePrefix|full|https://web.archive.org/web/20260713053247/https://www.linkedin.com/feed/update/urn:li:activity:6537617527051173889|prosto=https://dms.licdn.com/playlist/vid/v2/C4D05AQFli-IHrolaxQ/feedshare-captions-thumbnails-dualWrite-inhouse-mp4_h264_aac_500k/feedshare-captions-thumbnails-dualWrite-inhouse-mp4_h264_aac_500k/0/1589388933514?e=2147483647&v=beta&t=SUriul6s7S8hluaSLRl48kd7Ymz3fhzHKy_v72Y2mEE|jaz=pl,csb}} ;2020 * https://dorzeczy.pl/bezpieczenstwo-zywnosci/147685/mcdonalds-myslimy-lokalnie-dzialamy-globalnie.html ;2023 (10.) – [[22 łżëkwiata]] * Frekwencjô: 90 * https://wiadomosci.onet.pl/trojmiasto/po-kaszebsku-w-mcdonaldze-w-pucku-konkurs-ktory-promuje-lokalna-kulture/vmg5gbq * {{YouTube|v=M-d6DKrCISA|tit=Pò kaszëbskù w McDonaldze 2023 {{!}} 24kaszuby.pl — Kaszuby24}} * https://web.archive.org/web/20250130010322/https://radiokaszebe.pl/event/po-kaszubsku-w-mcdonalds-22-iv/ * https://gdynia.naszemiasto.pl/konkurs-kaszubski-w-restauracji-mcdonalds-w-pucku-2023/ar/c13-9298325 * https://gdynia.naszemiasto.pl/konkurs-kaszubski-w-restauracji-mcdonalds-w-pucku-2023/gh/c13-9298325 ;2024 (11.) – [[20 łżëkwiata]] * https://miastopuck.pl/galeria/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-mcdonalds.html * https://dziennikpucki.pl/powiat-pucki/11-edycja-kaszubskiego-konkursu-w-mcdonalds-w-pucku-rekordowa-frekwencja/ * https://dziennikpucki.pl/powiat-pucki/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-mcdonalds-w-pucku-2024/ * https://dziennikpucki.pl/galerie/11-edycja-kaszubskiego-konkursu-w-mcdonalds-w-pucku/ * https://powiat.puck.pl/aktualnosci/670-sprawdz-swoj-jezyk-kaszubski-z-mcdonalds-puck.html ;2025 (12.) – [[12 łżëkwiata]] * https://dziennikpucki.pl/norda/12-edycja-kaszubskiego-konkursu-w-mcdonalds-w-pucku/ * https://dziennikpucki.pl/galerie/12-edycja-kaszubskiego-konkursu-w-mcdonalds-w-pucku/ * https://mcdonalds.pl/o-mcdonalds/biuro-prasowe/398172-godome-po-kaszebsku * https://miastopuck.pl/galeria/po-kaszubsku-w-mcdonalds-2025.html * {{YouTube|v=4j4LFplWh2A|tit=Kònkùrs Kaszëbsczégò Jãzëka w McDonald's — Kaszëbë i swiat}} ;2026 (13.) – [[18 łżëkwiata]] * {{YouTube|v=FRzD_Wt2VCA|tit=PUCK: Po kaszubsku w Mc'Donalds — Bałtycka TV}} * https://dziennikbaltycki.pl/13-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego-za-nami-ponad-setka-mlodych-uczestnikow-i-wielkie-emocje/ar/c5p2-28930595 * https://dziennikbaltycki.pl/13-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego-za-nami-ponad-setka-mlodych-uczestnikow-i-wielkie-emocje/gh/c5p2-28930595 * https://dziennikbaltycki.pl/13-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego-za-nami-ponad-setka-mlodych-uczestnikow-i-wielkie-emocje/gh/c5p2-28930595/2 * https://dziennikbaltycki.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/ar/c3p2-28913425 * https://mcdonalds.pl/o-mcdonalds/biuro-prasowe/455405-po-kaszebsku-w-mcdonaldze-po-raz-13-zakonczyl-sie-doroczny-konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-puckim-mcdonalds * https://sztum.naszemiasto.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/ar/c3p2-28913425 * https://wejherowo.naszemiasto.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/ar/c3p2-28913425 * https://wejherowo.naszemiasto.pl/mlodzi-godaja-po-kaszubsku-13-odslona-konkursu-jezykowego-w-mcdonalds-w-pucku/gh/c3p2-28913425 * https://wiadomosci.onet.pl/kraj/konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-pucku-13-edycja-po-kaszebsku-w-mcdonaldze/shzwt9j * https://www.facebook.com/BaltyckaTV/videos/13-edycja-konkursu-j%C4%99zyka-kaszubskiego-w-mcdonalds-w-puckuj%C4%99zyk-kaszubski-jako-j/2149040949196169/ * https://miastopuck.pl/kalendarz-wydarzen/po-kaszubsku-w-mcdonalds-xiii-konkurs-jezyka-kaszubskiego-dla-dzieci-i-mlodziezy.html * https://nadmorski24.pl/aktualnosci/79445-po-kaszubsku-w-jednej-z-popularnych-restauracji-w-pucku * https://pomorska.pl/w-tej-restauracji-mcdonalds-mowia-po-kaszubsku/ar/c3-14180219 * https://pomorska.pl/w-tej-restauracji-mcdonalds-mowia-po-kaszubsku/gh/c3-14180219 * https://www.facebook.com/PuckNM/videos/po-kaszubsku-w-mcdonalds-w-pucku/1485103419928682/ * https://pckziu-puck.pl/szkola-dzienna/aktualnosci/po-kaszubsku-w-mcdonalds-czyli-xiii-edycja-konkursu-jezyka-kaszubskiego/ * https://radiokaszebe.pl/events/xiii-konkurs-jezyka-kaszubskiego-w-puckim-mcdonald-s-76 === Szëkba === {{Szëkba|Pò kaszëbskù w McDonaldze}} {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Kònkùrsë na Kaszëbach]] [[Kategòrëjô:Restaùracje]] [[Kategòrëjô:Gmina Pùck]] sv796fb0cwswbe06jmfkp44y3482vee 0 13446 207734 207397 2026-07-14T18:51:08Z Iketsi 3254 [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë]] 207734 wikitext text/x-wiki '''Swiat kaszëbsczi rodë''' (2015–2017) – [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëkòwô]] [[internetowô starna]] dlô dzecy<ref>https://gpcodziennie.pl/52594-kaszubskiegrykomputerowe.html</ref>. * Realizacja: Gdyński Oddział Zrzeszenia Kaszubsko-Pomorskiego dzięki dotacji Ministra Administracji i Cyfryzacji {| class="wikitable" |+ !{{jãz.|csb}} !{{jãz.|pl}} |- |[[bania]] |dynia |- |[[bòber]] |bobr |- |[[bòcón]] |bocian |- |[[bòrowiczka]] |biedronka |- |[[bùla]] |byk |- |[[bùlwa]] |ziemniak |- |[[celôk]] |cielak |- |[[czwikła]] |burak |- |[[cëbùla]] |cebula |- |[[groszk]] |groszek |- |gãs |ges |- |[[gòłąbk]] |gołąb |- |[[gùlôk]] |indyk |- |[[gùrka]] |ogorek |- |[[jabkò]] |jablko |- |[[jaje]] |jajko |- |[[jeléń]] |jelen |- |[[jéż]] |jez |- |[[kaczka]] |kaczka |- |[[krëszka]] |gruszka |- |[[kòt]] |kot |- |[[kòza]] |koza |- |[[kóń]] |kon |- |[[kùkùridza]] |kukurydza |- |[[kùr]] |kogut |- |[[kùra]] |kura |- |kùrczã |kurczak |- |[[lës]] |lis |- |łaniô |lania |- |[[malëna]] |malina |- |[[marchwia]] |marchewka |- |[[miedwiédz]] |niedzwiedz |- |[[mrówka]] |mrowka |- |[[mësz]] |mysz |- |[[mòrela]] |morela |- |[[mùczka]] |krowa |- |[[òséł]] |osiolek |- |[[òwca]] |owca |- |[[pòmidora]] |pomidor |- |[[pòtrôwnica]] |truskawka |- |skòczk |konik-polny |- |[[sliwka]] |sliwka |- |[[swiniô]] |swinka |- |[[trus]] |krolik |- |[[tósz]] |pies |- |wieszczówka |wiewiorka |- |wilk |wilk |- |wiszniô |wisnia |- |[[zgrzébiã]] |zrebak |- |[[Żabòwaté|żaba]] |zaba |} == Òbaczë téż == {{#categorytree:Kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë|2}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://web.archive.org/web/20170420110821/http://www.swiatkaszubskiejprzyrody.pl:80/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë]] [[Kategòrëjô:Dzecyństwò]] [[Kategòrëjô:Grë]] 05rdvr7ideute2w0tvd9iqtue9050ir 0 13448 207460 2026-07-14T13:05:06Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Podcast]] do [[Pòdkast]]: en→csb 207460 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Pòdkast]] 4jzwgtfq6a60aaa3euwszycawzzaz6u 0 13449 207478 2026-07-14T14:54:42Z Iketsi 3254 Iketsi przeniós starnã [[Szląsczi jãzëk]] do [[Szląsczi etnolekt]]: etnolekt 207478 wikitext text/x-wiki #PATRZ [[Szląsczi etnolekt]] tmfiiqiplkj9tddtewdqq7l31pyql25 14 13450 207559 2026-07-14T16:08:36Z Iketsi 3254 N 207559 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Romańsczé jãzëczi]] [[Kategòrëjô:Katalońskô|Jãzëk]] bho76lw3pcpipzy56jid4hvfgk5atqt 14 13451 207626 2026-07-14T16:58:06Z Iketsi 3254 N 207626 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Antropòlogiô]] 2js8tj9d2cs5a2axtivohf1w5cce2ez 14 13452 207703 2026-07-14T17:34:59Z Iketsi 3254 N 207703 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Brëkòwnik ko|ko-N]] an511nhasgadbd8v8w56jgrjngzquvf 14 13453 207732 2026-07-14T18:50:00Z Iketsi 3254 N 207732 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Dôwné internetowé stronë|kaszëbskòjãzëkòwé]] [[Kategòrëjô:Kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë|!]] 5dk7hbxtgoffs24ci5zm59ro4hqnqcy 0 13454 207735 2026-07-14T19:04:37Z Iketsi 3254 N 207735 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} '''24kaszuby.pl''' ({{jãz.|pl}} ''„Portal informacyjny Północnych Kaszub”''; ~2012<ref>https://www.youtube.com/@ProfilmnetPiotr/videos</ref>–~2015<ref>https://web.archive.org/web/20150906231027/http://24kaszuby.pl/</ref>) – dôwnô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëkòwô]] internetowô starna<ref>https://web.archive.org/web/20160522124559/http://24kaszuby.pl:80/2011/03/</ref>. * Anna Kropidłowska<ref>https://web.archive.org/web/20160516050645/http://24kaszuby.pl:80/2001/01/</ref> * Piotr Kropidłowski<ref>https://web.archive.org/web/20150202212415/http://24kaszuby.pl/5-grudnia-dzien-dobrych-ludzi/</ref> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/@ProfilmnetPiotr/videos {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë]] iudobc5k84fferrpkefs07zzaeousdj 207751 207735 2026-07-14T20:30:03Z Iketsi 3254 + 207751 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:24kaszuby.png|mały|Logo 24kaszuby.pl]] '''24kaszuby.pl''' ({{jãz.|pl}} ''„24 kaszuby – Portal informacyjny Północnych Kaszub”'') – dôwnô [[Kaszëbsczi jãzëk|kaszëbskòjãzëkòwô]] internetowô starna (2011<ref>https://web.archive.org/web/20160522124559/http://24kaszuby.pl:80/2011/03/</ref>–~2015<ref>https://web.archive.org/web/20150906231027/http://24kaszuby.pl/</ref>)<ref>https://web.archive.org/web/20160522124559/http://24kaszuby.pl:80/2011/03/</ref> i kanał na [[YouTube]] (2012–2019)<ref>https://www.youtube.com/@ProfilmnetPiotr/videos</ref>. Teraz [[Kaszuby24.pl]]<ref>https://web.archive.org/web/20161202081613/http://24kaszuby.pl/?p=84846</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161208235739/http://kaszuby24.pl/o-mnie/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140320163812/http://www.24kaszuby.pl/wspolpracujemy-2/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140319000027/http://www.profilmnet.pl/</ref>. * òd 2014 – mòżnosc wëszëkac w Pùckach smãtôrzach<ref>https://web.archive.org/web/20140319051930/http://www.24kaszuby.pl/kaszuby/co-nowego-na-24kaszuby-pl/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140320205342/http://www.24kaszuby.pl/pogrzeby/</ref> * Ùtwórcowie: Piotr Kropidłowski<ref>https://web.archive.org/web/20150202212415/http://24kaszuby.pl/5-grudnia-dzien-dobrych-ludzi/</ref> i Anna Kropidłowska<ref>https://web.archive.org/web/20160516050645/http://24kaszuby.pl:80/2001/01/</ref> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/@ProfilmnetPiotr/videos {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë]] 2hl605ojorftmqcxuplrt82q8bukfsl 207752 207751 2026-07-14T20:37:00Z Iketsi 3254 [[Pòlsczi jãzëk|pòlskòjãzëkòwô]] 207752 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:24kaszuby.png|mały|Logo 24kaszuby.pl]] '''24kaszuby.pl''' ({{jãz.|pl}} ''„24 kaszuby – Portal informacyjny Północnych Kaszub”'') – dôwnô [[Pòlsczi jãzëk|pòlskòjãzëkòwô]] internetowô starna (2011<ref>https://web.archive.org/web/20160522124559/http://24kaszuby.pl:80/2011/03/</ref>–~2015<ref>https://web.archive.org/web/20150906231027/http://24kaszuby.pl/</ref>)<ref>https://web.archive.org/web/20160522124559/http://24kaszuby.pl:80/2011/03/</ref> i kanał na [[YouTube]] (2012–2019)<ref>https://www.youtube.com/@ProfilmnetPiotr/videos</ref>. Teraz [[Kaszuby24.pl]]<ref>https://web.archive.org/web/20161202081613/http://24kaszuby.pl/?p=84846</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161208235739/http://kaszuby24.pl/o-mnie/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140320163812/http://www.24kaszuby.pl/wspolpracujemy-2/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140319000027/http://www.profilmnet.pl/</ref>. * òd 2014 – mòżnosc wëszëkac w Pùckach smãtôrzach<ref>https://web.archive.org/web/20140319051930/http://www.24kaszuby.pl/kaszuby/co-nowego-na-24kaszuby-pl/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140320205342/http://www.24kaszuby.pl/pogrzeby/</ref> * Ùtwórcowie: Piotr Kropidłowski<ref>https://web.archive.org/web/20150202212415/http://24kaszuby.pl/5-grudnia-dzien-dobrych-ludzi/</ref> i Anna Kropidłowska<ref>https://web.archive.org/web/20160516050645/http://24kaszuby.pl:80/2001/01/</ref> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/@ProfilmnetPiotr/videos {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë]] k255e9ffoxare3iru4oitvdar0p6n26 207753 207752 2026-07-14T20:37:26Z Iketsi 3254 Moving from [[Category:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë]] to [[Category:Dôwné internetowé stronë]] using [[c:Help:Cat-a-lot|Cat-a-lot]] 207753 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:24kaszuby.png|mały|Logo 24kaszuby.pl]] '''24kaszuby.pl''' ({{jãz.|pl}} ''„24 kaszuby – Portal informacyjny Północnych Kaszub”'') – dôwnô [[Pòlsczi jãzëk|pòlskòjãzëkòwô]] internetowô starna (2011<ref>https://web.archive.org/web/20160522124559/http://24kaszuby.pl:80/2011/03/</ref>–~2015<ref>https://web.archive.org/web/20150906231027/http://24kaszuby.pl/</ref>)<ref>https://web.archive.org/web/20160522124559/http://24kaszuby.pl:80/2011/03/</ref> i kanał na [[YouTube]] (2012–2019)<ref>https://www.youtube.com/@ProfilmnetPiotr/videos</ref>. Teraz [[Kaszuby24.pl]]<ref>https://web.archive.org/web/20161202081613/http://24kaszuby.pl/?p=84846</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161208235739/http://kaszuby24.pl/o-mnie/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140320163812/http://www.24kaszuby.pl/wspolpracujemy-2/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140319000027/http://www.profilmnet.pl/</ref>. * òd 2014 – mòżnosc wëszëkac w Pùckach smãtôrzach<ref>https://web.archive.org/web/20140319051930/http://www.24kaszuby.pl/kaszuby/co-nowego-na-24kaszuby-pl/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140320205342/http://www.24kaszuby.pl/pogrzeby/</ref> * Ùtwórcowie: Piotr Kropidłowski<ref>https://web.archive.org/web/20150202212415/http://24kaszuby.pl/5-grudnia-dzien-dobrych-ludzi/</ref> i Anna Kropidłowska<ref>https://web.archive.org/web/20160516050645/http://24kaszuby.pl:80/2001/01/</ref> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/@ProfilmnetPiotr/videos {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné internetowé stronë]] k8dfctchnf7fs2whk3yfzatra08k7j6 207759 207753 2026-07-14T20:53:59Z Iketsi 3254 /* Bùtnowé lënczi */ + 207759 wikitext text/x-wiki {{Nôpiérwi pò kaszëbskù}} [[Òbrôzk:24kaszuby.png|mały|Logo 24kaszuby.pl]] '''24kaszuby.pl''' ({{jãz.|pl}} ''„24 kaszuby – Portal informacyjny Północnych Kaszub”'') – dôwnô [[Pòlsczi jãzëk|pòlskòjãzëkòwô]] internetowô starna (2011<ref>https://web.archive.org/web/20160522124559/http://24kaszuby.pl:80/2011/03/</ref>–~2015<ref>https://web.archive.org/web/20150906231027/http://24kaszuby.pl/</ref>)<ref>https://web.archive.org/web/20160522124559/http://24kaszuby.pl:80/2011/03/</ref> i kanał na [[YouTube]] (2012–2019)<ref>https://www.youtube.com/@ProfilmnetPiotr/videos</ref>. Teraz [[Kaszuby24.pl]]<ref>https://web.archive.org/web/20161202081613/http://24kaszuby.pl/?p=84846</ref><ref>https://web.archive.org/web/20161208235739/http://kaszuby24.pl/o-mnie/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140320163812/http://www.24kaszuby.pl/wspolpracujemy-2/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140319000027/http://www.profilmnet.pl/</ref>. * òd 2014 – mòżnosc wëszëkac w Pùckach smãtôrzach<ref>https://web.archive.org/web/20140319051930/http://www.24kaszuby.pl/kaszuby/co-nowego-na-24kaszuby-pl/</ref><ref>https://web.archive.org/web/20140320205342/http://www.24kaszuby.pl/pogrzeby/</ref> * Ùtwórcowie: Piotr Kropidłowski<ref>https://web.archive.org/web/20150202212415/http://24kaszuby.pl/5-grudnia-dzien-dobrych-ludzi/</ref> i Anna Kropidłowska<ref>https://web.archive.org/web/20160516050645/http://24kaszuby.pl:80/2001/01/</ref> == Òbaczë téż == {{#categorytree:Dôwné kaszëbskòjãzëkòwé internetowé stronë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * https://www.youtube.com/@ProfilmnetPiotr/videos * https://web.archive.org/web/20161016055614/http://24kaszuby.pl/kontakt/ {{Ùzémk artikla}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Dôwné internetowé stronë]] b1dn979a1qwtogue06152c1ydk04yna 14 13455 207749 2026-07-14T20:15:31Z Iketsi 3254 N 207749 wikitext text/x-wiki {{Commons}} [[Kategòrëjô:Pôłniowô Amerika]] gce38b1zwvnhep73ucyvqr0y3p84rvl 0 13456 207754 2026-07-14T20:44:59Z Iketsi 3254 N 207754 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Asparagus soup (spargelsuppe).jpg|mały|Zupa]] '''Zupa'''<ref>{{sloworz.org|20008|22645}}</ref> – lejnô jôda. == Òbaczë téż == {{#categorytree:Zupë|hideroot=on|mode=pages}} == Przëpisë == {{Przëpisë}} == Bùtnowé lënczi == {{Commons}} * {{YouTube|v=VNzGaObBCUY|tit=Jak ugotować starą tradycyjną zupę kaszubską — Kaszuby24}} {{Kòntrola}} [[Kategòrëjô:Zupë]] o452mtg1mh7pwua48ene5gn6racj1sw 10 13457 207772 2026-07-14T22:47:20Z Tsca 12 … 207772 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Symbol support vote.svg|15px|Symbol głosu "za"]]&nbsp;'''{{{1|Za}}}''' 7yh3masepfahkiec30jayhgxbsfy8tg 10 13458 207774 2026-07-14T22:53:34Z HaxelKaszëba 17492 Ùsôdzonô nowô starna "<table class="infobox biography vcard" style="width:22em; font-size:90%; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; float:right; clear:right; margin:0 0 0.5em 1em;"> <tr> <th colspan="2" style="background:#d8e8f7; font-size:125%; text-align:center;"> {{{miono|}}} </th> </tr> {{#if:{{{òbrôzk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center;"> [[File:{{{òbrôzk}}}|250px]] </td> </tr> }} {{#if:{{{òpisënk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center;…" 207774 wikitext text/x-wiki <table class="infobox biography vcard" style="width:22em; font-size:90%; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; float:right; clear:right; margin:0 0 0.5em 1em;"> <tr> <th colspan="2" style="background:#d8e8f7; font-size:125%; text-align:center;"> {{{miono|}}} </th> </tr> {{#if:{{{òbrôzk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center;"> [[File:{{{òbrôzk}}}|250px]] </td> </tr> }} {{#if:{{{òpisënk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; font-size:90%;"> {{{òpiënk}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{tytuł|}}}| <tr> <th>Titel</th> <td>{{{titel}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{panowanié|}}}| <tr> <th>Panowanié</th> <td>{{{panowanié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòprzédca|}}}| <tr> <th>Pòprzédca</th> <td>{{{pòprzédca}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nastãpnik|}}}| <tr> <th>Nastãpnik</th> <td>{{{nastãpnik}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{data ùrodzeniô|}}}| <tr> <th>Data ùrodzeniô</th> <td>{{{data ùrodzeniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{data smiercë|}}}| <tr> <th>Data smiercë</th> <td>{{{data smiercë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{familiô|}}}| <tr> <th>Familiô</th> <td>{{{familiô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{dzecy|}}}| <tr> <th>Dzecy</th> <td>{{{dzecy}}}</td> </tr> }} </table> j1udizu3i8nk300w9q6sfjai92y1yvg 207775 207774 2026-07-14T22:59:46Z HaxelKaszëba 17492 207775 wikitext text/x-wiki <table class="infobox biography vcard" style="width:22em; font-size:90%; border:1px solid #a2a9b1; background:#f8f9fa; float:right; clear:right; margin:0 0 0.5em 1em;"> <tr> <th colspan="2" style="background:#d8e8f7; font-size:125%; text-align:center;"> {{{miono|}}} </th> </tr> {{#if:{{{òbrôzk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center;"> [[File:{{{òbrôzk}}}|250px]] </td> </tr> }} {{#if:{{{òpisënk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; font-size:90%;"> {{{òpiënk}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{tytuł|}}}| <tr> <th>Titel</th> <td>{{{titel}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{panowanié|}}}| <tr> <th>Panowanié</th> <td>{{{panowanié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòprzédca|}}}| <tr> <th>Pòprzédca</th> <td>{{{pòprzédca}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nastãpnik|}}}| <tr> <th>Nastãpnik</th> <td>{{{nastãpnik}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{data ùrodzeniô|}}}| <tr> <th>Data ùrodzeniô</th> <td>{{{data ùrodzeniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{data smiercë|}}}| <tr> <th>Data smiercë</th> <td>{{{data smiercë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{dinastiô|}}}| <tr> <th>Dinastiô</th> <td>{{{dinastiô}}}</td> </tr> }} <tr> <th colspan="2" style="background:#d8e8f7; text-align:center;"> Familiô </th> </tr> {{#if:{{{òjc|}}}| <tr> <th>Òjc</th> <td>{{{òjc}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nënka|}}}| <tr> <th>Nënka</th> <td>{{{nënka}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{dzecy|}}}| <tr> <th>Dzecy</th> <td>{{{dzecy}}}</td> </tr> }} </table> ax5iyhkmx7clo23rbpr1j0albhssb4i 207776 207775 2026-07-14T23:01:42Z HaxelKaszëba 17492 207776 wikitext text/x-wiki <table class="infobox biography vcard" style="width:22em; font-size:90%; background:#fff; border:1px solid #a2a9b1; border-spacing:0; float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em;"> <tr> <th colspan="2" style="background:#d8e8f7; font-size:125%; text-align:center;"> {{{miono|}}} </th> </tr> {{#if:{{{òbrôzk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center;"> [[File:{{{òbrôzk}}}|250px]] </td> </tr> }} {{#if:{{{òpisënk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; font-size:90%;"> {{{òpiënk}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{tytuł|}}}| <tr> <th>Titel</th> <td>{{{titel}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{panowanié|}}}| <tr> <th>Panowanié</th> <td>{{{panowanié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòprzédca|}}}| <tr> <th>Pòprzédca</th> <td>{{{pòprzédca}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nastãpnik|}}}| <tr> <th>Nastãpnik</th> <td>{{{nastãpnik}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{data ùrodzeniô|}}}| <tr> <th>Data ùrodzeniô</th> <td>{{{data ùrodzeniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{data smiercë|}}}| <tr> <th>Data smiercë</th> <td>{{{data smiercë}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{dinastiô|}}}| <tr> <th>Dinastiô</th> <td>{{{dinastiô}}}</td> </tr> }} <tr> <th colspan="2" style="background:#eaecf0; text-align:center; font-size:110%; padding:0.3em;"> Familiô </th> </tr> {{#if:{{{òjc|}}}| <tr> <th style="text-align:left; vertical-align:top; padding:0.2em 0.5em; width:35%;"> Òjc </th> <td style="padding:0.2em 0.5em;"> {{{òjc}}} </td> </tr> }} {{#if:{{{nënka|}}}| <tr> <th>Nënka</th> <td>{{{nënka}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{dzecy|}}}| <tr> <th>Dzecy</th> <td>{{{dzecy}}}</td> </tr> }} </table> tu0l3ap19tdifcodq725chz7fbjd1p9 207777 207776 2026-07-14T23:05:39Z HaxelKaszëba 17492 207777 wikitext text/x-wiki <table class="infobox biography vcard" style="width:22em; font-size:90%; background:#fff; border:1px solid #a2a9b1; border-collapse:collapse; float:right; clear:right; margin:0 0 1em 1em;"> <tr> <th colspan="2" style="background:#cedff2; font-size:125%; text-align:center; padding:0.5em; border-bottom:1px solid #a2a9b1;"> {{{miono|}}} </th> </tr> {{#if:{{{òbrôzk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; padding:0.5em;"> [[File:{{{òbrôzk}}}|250px]] </td> </tr> }} {{#if:{{{òpisënk|}}}| <tr> <td colspan="2" style="text-align:center; font-size:88%; color:#54595d; padding:0 0.5em 0.5em;"> {{{òpisënk}}} </td> </tr> }} <tr> <th colspan="2" style="background:#eaecf0; text-align:center; padding:0.4em; border-top:1px solid #a2a9b1;"> Jinfòrmacje </th> </tr> {{#if:{{{tytuł|}}}| <tr> <th style="width:35%; text-align:left; padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">Titel</th> <td style="padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">{{{tytuł}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{panowanié|}}}| <tr> <th style="text-align:left; padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">Panowanié</th> <td style="padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">{{{panowanié}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{pòprzédca|}}}| <tr> <th style="text-align:left; padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">Pòprzédca</th> <td style="padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">{{{pòprzédca}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nastãpnik|}}}| <tr> <th style="text-align:left; padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">Nastãpnik</th> <td style="padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">{{{nastãpnik}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{data ùrodzeniô|}}}| <tr> <th style="text-align:left; padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">Data ùrodzeniô</th> <td style="padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">{{{data ùrodzeniô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{data smiercë|}}}| <tr> <th style="text-align:left; padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">Data smiercë</th> <td style="padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">{{{data smiercë}}}</td> </tr> }} <tr> <th colspan="2" style="background:#eaecf0; text-align:center; padding:0.4em; border-top:1px solid #a2a9b1;"> Familiô </th> </tr> {{#if:{{{dinastiô|}}}| <tr> <th style="text-align:left; padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">Dinastiô</th> <td style="padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">{{{dinastiô}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{òjc|}}}| <tr> <th style="text-align:left; padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">Òjc</th> <td style="padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">{{{òjc}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{nënka|}}}| <tr> <th style="text-align:left; padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">Nënka</th> <td style="padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">{{{nënka}}}</td> </tr> }} {{#if:{{{dzecy|}}}| <tr> <th style="text-align:left; padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">Dzecy</th> <td style="padding:0.4em; border-top:1px solid #eaecf0;">{{{dzecy}}}</td> </tr> }} </table> r2q9dyxxpnw5eaok59b6khjjy4u61e0 10 13459 207821 2026-07-15T09:46:03Z Tsca 12 … 207821 wikitext text/x-wiki [[Òbrôzk:Symbol oppose vote.svg|15px|Symbol głosu "za"]]&nbsp;'''{{{1|Procëm}}}''' 1vzb1hfh59plc0icmlo16qe5kfa7efb